Википедија mkwiki https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.12 first-letter Медиум Специјална Разговор Корисник Разговор со корисник Википедија Разговор за Википедија Податотека Разговор за податотека МедијаВики Разговор за МедијаВики Предлошка Разговор за предлошка Помош Разговор за помош Категорија Разговор за категорија Портал Разговор за Портал TimedText TimedText talk Модул Разговор за модул Event Event talk 10 1649 5601524 5598231 2026-07-28T22:05:38Z Bjankuloski06 332 5601524 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{/Заглавие}}</noinclude> <!-----------------СОДРЖИНАТА НА ПРЕДЛОШКАТА Е ПОД ОВОЈ РЕД-----------------------> [[Податотека:Comparison mean median mode mk.svg|десно|160п|Модус, медијана и средина]] * ... покрај [[аритметичка средина|аритметичката]] и [[геометриска средина|геометриската]] средина, [[модус]]от, [[медијана]]та, и [[просек]]от се видови на '''[[Теореми за средна вредност|средна вредност]]'''? * ... дека галаксијата '''[[MoM-z14]]''' е најдалечното познато астрономско тело, на растојание од 33,8 милијарди [[светлосна година|светлосни години]] од нас? * ... дека во [[Русија]] живеат преку '''[[народи во Русија|190 народи]]'''? * ... дека '''[[кикиритки]]те''' потекнуваат од [[Јужна Америка]]? * ... дека '''[[Белски даб|Белскиот даб]]''' во манастирот „[[Белски манастир|Св. Илија]]“ на [[Осогово]] е прогласен за [[Список на споменици на природата на Македонија|споменик на природата]]? * ... дека островот '''[[Калата]]''' во езерото [[Калиманци (езеро)|Калиманци]] е дел од антички [[тврдина|утврден]] град? * ... дека '''[[Пафнутиј Чебишов]]''' (1821 – 1894) се смета за татко на [[Русија|руската]] [[математика]]? * ... дека '''[[Југословенска академија на науките и уметностите|Југословенската академија на науките и уметностите]] (ЈАЗУ)''' во [[Загреб]] е основана во 1861&nbsp;г. како матична културно-научна установа на сите [[Јужни Словени]]? * ... дека поимот '''[[хигиена]]''' доаѓа од '''[[Хигија]]''', старогрчка божица на чистотата и здравјето? * ... дека името на денешната скопска населба [[Црниче]] потекнува од средновековната тврдина '''[[Маркови Кули (Водно)|Чрнче]]''' на [[Водно]]? <!-----------------СОДРЖИНАТА НА ПРЕДЛОШКАТА Е НАД ОВОЈ РЕД-----------------------> <noinclude> ---- [[Категорија:Главна страница|Дали сте знаеле]] </noinclude> gbmqapy9mhvuwbifot3e5cppohxz60v 0 3081 5601477 5583172 2026-07-28T19:30:08Z ~2026-42031-09 135399 /* */ 5601477 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | name = Ѓорче Петров | image = Ѓорче Петров.jpg | order1 = Кмет на [[Драма (град)|Драма]] | termstart1 = 1916 | premier1 = | termend1 = 1918 | predecessor1 = | succeeded1 = | birth_name = Георги Петров Николов | birth_date = 2 април 1865 | birth_place = [[Варош]], [[Битолски Вилает]], [[Отоманска Империја]] | death_date = {{починал на и возраст|df=yes|1921|06|28|1865|04|02}} | death_place = [[Софија]], [[Царство Бугарија]] | restingplace = [[Централни софиски гробишта]] | signature = Gyorche Petrov Signature (vectorized).svg }} '''Ѓорче Петров''', целосно име '''Георги Петров Николов''' ([[2 април]] [[1865]], с. [[Варош]], [[Прилепско]] - [[28 јуни]] [[1921]], [[Софија]], [[Бугарија]])<ref name=datum>[http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=4411725249&id=9&setIzdanie=22248 Нови откритија за Ѓорче Петров] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110407100019/http://novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=4411725249&id=9&setIzdanie=22248 |date=2011-04-07 }} [[Нова Македонија]]. ''Д.Ј.; 04-04-2011''<br>"Денес, како точен датум на раѓањето и смртта на Ѓорче Петров се земаат 2 април 1865 година и 28 јуни 1921 година“, заклучува д-р Трајановски."</ref> — [[Македонци|македонски]] професор, публицист, историчар, идеолог на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. Се школувал во [[Прилеп]], [[Битола]], [[Солун]] и во [[Пловдив]]. Бил учител во Штип (1886-1887). Како учител во [[Скопје]] (1888–1891) соработувал со митрополитот [[Теодосиј Гологанов]] и ја поддржувал неговата идеја за возобновување на [[Охридската архиепископија]]. Бил професор во Битола (1891–1895) и во [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Егзархиската гимназија во Солун]] (1895–1897). Основал повеќе револуционерни групи и кружоци на [[МРО]] ([[Штип]], [[Битола]], [[Прилеп]], [[Охрид]], [[Крушево]], [[Кичево]], [[Ресен]], [[Леринско]] и [[Костурско]]). Член на [[Централен комитет на МРО|Централен комитет]] на МРО. Учествувал на [[Солунски конгрес од 1896 година|Солунскиот конгрес (1896)]] и бил еден од составувачите на [[Устав на ТМОРО|Устав]]от и на [[Правилник на ТМОРО|Правилникот на ТМОРО]]. Ја објавил книгата ''[[Материјали по изучувањето на Македонија]]'' (Софија, 1896). Бил [[Задгранично претставништво|задграничен претставник]] на ТМОРО, заедно со [[Гоце Делчев]], во [[Софија]] (1897–1901). Учествувал во уредувањето на револуционерниот хектографиран весник [[На оружје (весник)|На оружје]]. Во [[Илинденското востание]] предводел чета во [[Прилепско]] и во [[Мариово|Мариовско]]. По востанието останал во Македонија и работел на обновувањето на организационата мрежа, учествувал на [[Прилепски конгрес|Прилепски]]от, [[Струмички конгрес од 1905|Струмички]]от и [[Рилскиот конгрес|Рилскиот општ конгрес]]. На Рилскиот конгрес бил повторно избран за задграничен претставник на Организацијата во Софија. Го уредувал списанието ''[[Културно единство]]'' (Солун, 1908–1909). Во времето на [[Балканските војни]] и на [[Првата светска војна]] бил на служба во [[Сер]], [[Битола]] и [[Драма]]. Член на [[Привремено претставништво на „поранешната Внатрешна организација“|Привременото претставништво на бившата ВМРО]], противник на [[Врховизам|врховизмот]] и на делбите на Македонија на [[Версајски договор|Версајската конференција]]. Нема точни историски факти од кого било нарачано неговото убиство. == Животопис == === Ран живот и образование === [[Податотека:Ѓорче Петров како ученик, последниот во првиот ред - десно.JPG|лево|мини|Ѓорче Петров како ученик, последниот во првиот ред - десно.]] Роден во денешното прилепско предградие [[Варош]] на 2 април 1865 година од неодамна преселениот, од село [[Тројаци]], Петре Николов и мајка варошанка Злата Тоскова, Ѓорче Петров го завршил основното образование и долните класови на [[Прилепско класно училиште|гимназијата во Прилеп]] и [[Битолска машка гимназија|Битола]], а трите горни класа во [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солун]].<ref>{{Наведено списание|last=Лапе|first=Љубен|author-link=Љубен Лапе|date=1986|title=Животот и делото на Ѓорче Петров|journal=Годишен зборник на Филозофскиот факултет|pages=186}}</ref> Во солунската гимназија останал до [[1885]] година кога поради учество во ученичкиот бунт бил исклучен со група од 12 македонски ученици меѓу кои и еден друг иден револуционер, [[Пере Тошев]].[[Податотека:Giorche petrov svidetelstvo.jpg|мини|200п|Гимназиското свидетелство на Ѓорче Петров од [[Пловдив]] (1885 год.).]] Престојувал во [[Источна Румелија]] каде собирал финансиски средства за набавка на оружје за идните востанички акции во [[Македонија]]. Во 1885 година завршува 6-ти клас во обласната гимназија во [[Пловдив]]. === Учителска дејност во Македонија === Поради слабото здравје се вратил во татковината како [[Бугарска егзархија|егзархиски]] учител во [[Штип]], од 1885 до 1887 година. Во [[1888]] година заминал во [[Солун]] како коректор во основаната печатница на [[Коне Самарџиев]]. Значаен период од дејноста на Ѓорче Петров претставува неговото учителствување во скопската прогимназија почнувајќи од 1888 година. За време на престојот во Скопје, Ѓорче се спријателил со митрополитот [[Теодосиј Гологанов]], кој всушност го поттикнал да почне со собирање материјали за географијата и етнографијата на Македонија. Во тој период од неколку години, тој се посветил на опсежни истражувања, објавени во 1896 година во Софија под наслов „''Материјали по изучувањето на Македонија''“. Тие материјали се од исклучителна важност како појдовна точка за натамошни географски, историски и етнолошки истражувања за Македонија.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=155 години од раѓањето на Ѓорче Петров: историја-традиција-култура|last=Илиевска|first=Анче|last2=Трпевски|first2=Бојан|publisher=НУ Музеј на македонската борба за самостојност|year=2020|isbn=9786086641122|location=Скопје|pages=8}}</ref> [[Податотека:Bulgarian school personal in Macedonia.jpg|лево|мини|Учители и ученици во Машкото IV-класно училиште во Битола во 1891/92 година.{{Br}} ''Прв ред'': [[Ахил Минџов]], [[Антон Кецкаров]], [[Антон Наследников]], [[Ѓорче Петров]], [[Васил Дудев]]{{Br}} ''Втор ред'': [[Леонид Спасов]], [[Евгени Попсимеонов]], [[Илија Тошев]], Стефан Тафчиев, Михаил Николов, Васил Кртев, [[Крсто Јосифчев]], [[Јанаки Москов]], [[Симеон Радев]], [[Кирил Христов Совичанов]];{{Br}}''Трет ред'': [[Васил Попдимитров]], [[Владимир Робев]], Вангел Поптрајков, [[Аристид Дамјанов]], Васил Здравев, [[Васил Константинов]], Наум Иванов, [[Георги Попхристов]], Михаил Солунов, [[Тодор Златков]].]] Клучен период за почнување на револуционерното дејствување на Петров претставува неговото учителствување во [[Битолска машка гимназија|Битола]], каде што бил назначен и за егзархиски училиштен инспектор. Во Битола активно работел против туѓите пропаганди во Македонија за постепено тоа дејствување да прерасне во револуционерно, предводено од македонската учителска интелигенција, меѓу кои и Ѓорче.<ref name=":0" /> === Револуционерна дејност === [[File:Материјали по изучувањето на Македонија - корица.jpg|thumb|Корицата на книгата „[[Материјали по изучувањето на Македонија]]“, за која се претпоставува дека напишана од Ѓорче Петров во 1896, бидејќи истата не е потпишана.|223x223пкс]] Потоа заминал во Бугарија, време кое се покажува решавачко за создавање на [[ВМРО]]. Тој учествувал во испраќањето на ќирџијата [[Дончо Штипјанчето|Доне]] со пратки бомби од [[Штип]] до [[Битола]]. Во март [[1895]] година во [[Солун]] бил кооптиран за член на ЦК на [[ВМРО]] каде на [[Солунски конгрес|Солунскиот конгрес]] [[1896]] година заедно со [[Гоце Делчев]] добиле задача да го изготват уставот на организацијата. Подоцна со налог на организацијата занимал како задграничен претставник во [[Софија]] каде имал средби со [[Ризо Ризов|Ризов]] и [[Андреј Лапчев|Лапчев]] кои го уверувале дека населението во [[Македонија]] не била подготвено само да се бори, да крева востание и дека им била потребна помош од врховниот комитет и од бугарските власти. Единствено тој и [[Гоце Делчев]] се спротивставиле за кревање на [[Илинденско востание|Илинденското востание]] поради неговата неподготвеност и избрзаност. Во [[1896]] година кога во [[Македонија]] пристигнале претставници од македонскиот врховен комитет на чело со Луков и [[Борис Сарафов|Сарафов]] тој рекол: ''„Ги пречекавме како Господ, за да потоа заклучиме дека не заслужуваат никакви почести. Станува збор за сосема друга спротивна политика кои ја воделе отцепените претставници, наречени врховисти.“'' Своите погледи ги образложувал во својот весник ''„[[Бунтовник (весник)|Бунтовник]]“'' каде во средиштето на неговата идеологија лежеле паролата ''„Македонија на Македонците“''. === Илинден 1903 === [[Податотека:1-Гьорче Петров, 2-Никола Малашевски и 3-Гоце Делчев.jpg|лево|мини|Ѓорче Петров, [[Никола Малешевски]] и [[Гоце Делчев]], сликани во Софија, март 1903]] Во јануари 1903 година Ѓорче Петров учествувал на советувањето во Софија по прашањето за востание, заедно со група најистакната македонски интелектуални водачи, меѓу кои [[Гоце Делчев]] и [[Пере Тошев]]. На советувањето се водела жестока расправа бидејќи имало спротивставени ставови. Имено, Ѓорче Петров, Гоце Делчев и Пере Тошев биле категорично против востание во тој момент, наспроти ставовите на тофашните задгранични претставници, под влијание од ЦК на Гарванов – [[Христо Матов|Матов]] и [[Христо Татарчев|Татарчев]].<ref name=":1">{{Наведена книга|title=155 години од раѓањето на Ѓорче Петров: историја-традиција-култура|last=Илиевска|first=Анче|last2=Трпевски|first2=Бојан|publisher=НУ Музеј на македонската борба за самостојност|year=2020|isbn=9786086641122|location=Скопје|pages=18}}</ref> На советувањето Ѓорче Петров одржал шестчасовен говор образложувајќи го неговото размислување по прашањето за востанието. Тој со голем број аргументи докажал дека востанието би било предвремено, затоа што населението не било доволно подготвено за востание, а исто така укажал и на неповолната меѓународна констелација за македонското прашање. Откако, сепак, била донесена одлука за востание од страна на ЦК, Ѓорче Петров почнал со агитации за отповикување на таа одлука, но на крајот се помирил со состојбата и ја прифатил идејата на Гоце Делчев за водење на т.н. „перманентно востание“.<ref name=":1" />[[Податотека:Georche petrov2.JPG|мини|Ѓорче Петров со четата во востаничката 1903 година]]Во текот на [[Илинденското востание]] Ѓорче Петров зел учество како водач на чета во прилепскиот крај, каде што учествувал во повеќе битки против османлсиката војска, особено истакнувајќи се како воен стратег во [[Битка кај Маргара|битката кај с. Чаништа]], Мариовско, на 20 октомври/2 ноември 1903 г. Во текот на Илинденското востание, тој бил дел и од реонскиот Горски штаб во Прилепско.<ref name=":1" /> === Активноста во поилинденскиот период === По Илинденското востание, Ѓорче останал на територијата на Македонија со цел средување на состојбите во Организацијата и обиколки во реоните. Во мај 1904 година зел учество на [[Прилепски конгрес|Прилепскиот „подвижен“ окружен конгрес]], на кој биле водени дискусии за идното уредување на Организацијата, при што зазел став за идна поголема демократизација и децентрализација. Откако мнозинството ја прифатило таа идеја, Ѓорче се вклучил во преработување и приспособување на стариот Правилник на ТМОРО за новонастанатите услови.<ref name=":2">{{Наведена книга|title=155 години од раѓањето на Ѓорче Петров: историја-традиција-култура|last=Илиевска|first=Анче|last2=Трпевски|first2=Бојан|publisher=НУ Музеј на македонската борба за самостојност|year=2020|isbn=9786086641122|location=Скопје|pages=21}}</ref> Во поилинденскиот период Ѓорче се активирал преку пишаниот збор, бранејќи ги идеалите за самостојност на ТМОРО преку печатот. Така, во 1905 година ја објавил својата студија под наслов: „''Македонското ослободително дело. Цел, средства и задачи''“ во списанието „Македонски преглед“. Во октомври 1905 година учествувал на [[Рилски конгрес|Рилскиот општ конгрес]] на Организацијата во [[Рилски манастир|Рилскиот манастир]], како делегат на Битолскиот револуционерен округ. Ѓорче Петров бил еден од предводниците на крилото што се застапувало за промени и воведување децентрализација.<ref name=":2" /> На Рилскиот конгрес бил избран повторно како задграничен претставник на [[ВМРО]] во [[Софија]]. Во текот на Балканските војни Ѓорче Петров учествувал како доброволец во [[Македонско-одрински доброволни чети|Македонско-одринското ополчение]], по што добил работа во [[Сер]] во секторот за култура, а во текот на Првата светска војна извршувал повеќе функции, меѓу кои и кмет на градот [[Драма (град)|Драма]] во Егејска Македонија.<ref>{{Наведена книга|title=155 години од раѓањето на Ѓорче Петров: историја-традиција-култура|last=Илиевска|first=Анче|last2=Трпевски|first2=Бојан|publisher=НУ Музеј на македонската борба за самостојност|year=2020|isbn=9786086641122|location=Скопје|pages=23}}</ref> === Атентат === Откако престанала активноста на Привременото претставништво, Ѓорче Петров останал да живее во Софија бидејќи од српските власти не му било дозволено да се врати во родниот крај поради неговите револуционерни активности во претходниот период.<ref name=":3">{{Наведена книга|title=155 години од раѓањето на Ѓорче Петров: историја-традиција-култура|last=Илиевска|first=Анче|last2=Трпевски|first2=Бојан|publisher=НУ Музеј на македонската борба за самостојност|year=2020|isbn=9786086641122|location=Скопје|pages=27}}</ref>[[Податотека:Од лево на десно, прв Ѓорче Петров, четврт Тодор Александров, шести Андреј Љапчев, седми Симеон Радев, осми Војвода Стаматов.jpg|мини|Од лево на десно, прв Ѓорче Петров, четврт [[Тодор Александров]], шести [[Андреј Љапчев]], седми [[Симеон Радев]], осми Војвода Стаматов]]По [[Париска мировна конференција (1919)|Париската мировна конференција]], Ѓорче Петров како еден искусен револуционер, но и познавач на политиката на големите сили, ја прифатил новонастанатата констелација, сметајќи дека во иднина преку легален политички пат може да се продолжи почнатата борба. Така почнал соработка со владата на Земјоделската партија на [[Александар Стамболијски]] и бил назначен за началник на Бирото (Одделението) за бегалците од Македонија и Тракија, односно раководител на Бегалската комисија при Министерството за внатрешни работи на [[Александар Димитров (Ќустендил)|Александар Димитров]] што било во спротивност со политиката на [[Тодор Александров]]. Оттогаш се засилила омразата на Александров кон Ѓорче, особено затоа што се плашел од неговиот авторитет меѓу македонската емиграција во Бугарија. Истовремено Тодор Александров го обвинил Ѓорче Петров дека тој влијаел на бугарската влада во нејзината политика за подобрување на односите со [[Кралство СХС|Кралството СХС]] и прекин на вооружените акции преземени од [[Внатрешна македонска револуционерна организација (Автономистичка)|ВМРО]] на Тодор Александров. Во писмо упатено од Александров до министерот Димитров во 1920 година Ѓорче е наречен „самонаречен претставник на некогашната ВМОРО“ познат како „велзевул (сатана)“. Чувствувајќи се засенет од авторитетот на Ѓорче меѓу емиграцијата и војводите, Александров на тајни состаноци со своите истомисленици испланирал убиство на Ѓорче Петров, сметајќи дека на тој начин ќе му се ослободат патиштата за полесно наметнување врз македонската емиграција.<ref name=":3" /> Атентатот врз Ѓорче Петров бил извршен на 28 јуни 1921 година, во Софија. Бил потребен подолг временски период да се најде извршител кој би се согласил да убие лик како Ѓорче Петров, па така на крајот бил ангажиран турчинот Реџеп, по потекло од Ресенско, кој бил дел од четите на Тодор Александров и со четири истрели од револвер го ликвидирал Ѓорче Петров. Атентаторот Реџеп не ја познавал жртвата, што понатаму станала редовна практика во многубројните меѓусебни ликвидации меѓу македонските емигрантски организации. На крајот, Реџеп бил ликвидиран по наредба на Александров, бидејќи покажал каење за убиството.<ref name=":3" /> Веста за убиството на Ѓорче Петров била жестоко осудена од македонската емиграција и јавноста во Бугарија и, што е најиронично, моралните организатори на атентатот го организирале погребот, злоупотребувајќи го името и авторитетот на Ѓорче за придобивање на македонската емиграција. Меѓу присутните на погребот бил и [[Иван Михајлов]], подоцнежниот наследник на Тодор Александров.<ref name=":3" /> На таков начин завршил животот на еден од идеолозите на македонското револуционерно дело, Ѓорче Петров. ==Мисли== [[Податотека:Споменик на Ѓорче Петров 3.jpg|десно|мини|300п|[[Споменик на Ѓорче Петров (Скопје-Ѓорче Петров)|Споменикот на Ѓорче Петров]] во истоимената скопска населба.]] За природните убавини со кои е надарена [[Македонија]]: {{Quotation|... Благословена земја е Македонија со своите полиња и езера, особено со првите! Заградени со гори и планини, богато напојувани со реки и потоци од окружувачките им водести планини, тие полиња претставуваат места каде што се излеал сиот Божји благослов на земјата. Покриени со бујна, шарена растителност, тие се цветници многу пријатни за гледање, грижливо обработени од густото и трудољубиво население тие се вистински градини! Јас сум уверен, дека и швајцарските полиња би позавиделе на некои од нејзините полиња за плодноста, красотата и нивната свежина<ref name="Ѓорче Петров">{{наведена книга|last=Петров|first=Ѓорче|authorlink=Ѓорче Петров|editor=превод: Марио Шаревски|title=Материјали по изучувањето на Македонија|edition=2016|year=1896|pages = 146|publisher=Единствена Македонија|location=Скопје|isbn=978-608-245-113-8}}</ref>.|Ѓорче Петров|„[[Материјали по изучувањето на Македонија]]“, 1896}} За српските и бугарските тврдења во однос на народноста на [[Македонци]]те: {{Quotation|... Денешните историски докажувања и расправии водат кон тоа дека тука владеела Србија, дека српскиот дух е силен и други такви со кои се служат „браќата“ за да докажат дека сме [[Срби]] и обратно, тврдењата на „Новини“ врз основа на некои факти од „Бугарската историја“ и врз мислењата на разни историчари и патописци, дури врз историските спомени на населението за српските владетели на кои спомени многу се силат „браќата“ или големото влијание на мизиските и тракиските [[Бугари]] врз [[Македонци]]те и нивното заемно учество во разни движења, нивната нова заедничка историја, најпосле „славата“ на Милоевиќ и „курбанот“ на г.Шопов, сето тоа се бессодржински докажувања и аргументи кои можат да даваат материјал на секојдневните весници и списанија наменети за масата, но за науката не вредат ни луле тутун<ref name="Оригинално издание">{{наведена книга|last=Петров|first=Гьорче|authorlink=Ѓорче Петров|title=Материали по изучванието на Македония|year=1896|pages=711-712|publisher=Печатница Вълков|location=София|language=бугарски}}</ref>.|Ѓорче Петров|„[[Материјали по изучувањето на Македонија]]“, 1896}} == Галерија == <center> <gallery> Податотека:Ѓорче со сопругата.jpg|Ѓорче Петров со сопругата Јорданка Податотека:Gyorche Petrov Arseni Yovkov Georgi Pophristov.jpg|Ѓорче Петров, [[Арсениј Јовков]] и [[Георги Поп Христов]] Податотека:Gjorce Petrov-Spomenik.jpg|Споменикот на Ѓорче Петров во истоимената населба во Скопје Податотека:Мислителот Ѓорче Петров - свечен собир.pdf|„Мислителот Ѓорче Петров“ научно излагање на акад.Димитар Митрев со воведен говор на [[Блаже Конески]] на свечениот собир во чест на Ѓорче Петров одржан во [[МАНУ]] во 1971 (на 15 страници) Податотека:Gjorce-Petrov-321.jpg </gallery> </center> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Georche Petrov}} *[http://www.musmk.org.mk/mk/oddeli/istorija/134-nacionalno-revolucionerno-dvizenje.html Национално-револуционерно движење] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120114194227/http://www.musmk.org.mk/mk/oddeli/istorija/134-nacionalno-revolucionerno-dvizenje.html |date=2012-01-14 }} *[http://star.vest.com.mk/default.asp?id=127508&idg=6&idb=1933&rubrika=Skopje Коските на Ѓорче Петров од Бугарија да се донесат во Скопје] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160304200411/http://star.vest.com.mk/default.asp?id=127508&idg=6&idb=1933&rubrika=Skopje |date=2016-03-04 }} *[http://www.angelfire.com/super2/vmro-istorija/Knigi/spomgp04.html Спомени - Ѓорче Петров] * [http://strumski.com/biblioteka/?id=788 "Гоце Делчев и неговото значение во македонската револуционерна организациjа"] {{Дејци на МРО}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Петров, Ѓорче}} [[Категорија:Дејци на ВМОРО]] [[Категорија:Лозарското движење]] [[Категорија:Македонски борци]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Учители во Солунската бугарска машка гимназија]] [[Категорија:Погребани на Централните софиски гробишта]] [[Категорија:Луѓе од Прилеп]] [[Категорија:Луѓе од Варош]] [[Категорија:Убиени по наредба на Тодор Александров]] [[Категорија:Учители во Скопското педагошко училиште]] [[Категорија:Родени во 1865 година]] [[Категорија:Починати во 1921 година]] [[Категорија:Починати во Софија]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] [[Категорија:Градоначалници на Општина Битола]] [[Категорија:Учители во Битолската машка гимназија]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] [[Категорија:Дејци на Привременото претставништво на поранешната Внатрешна организација]] mkw4bnz470az9aephnbclbpntip7o4k 0 5390 5601404 5596340 2026-07-28T14:37:24Z Bojan9Spasovski 91316 5601404 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Држава |conventional_long_name = Кралство Камбоџа |native_name = ''ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា''{{spaces|2}}{{small|([[кмерски јазик|кмерски]])}}<br>''{{јаз|km|{{small|Preăh Réachéa Nachâk Kâmpŭchéa}}}}'' |common_name = Камбоџа |image_flag = Flag of Cambodia.svg |image_coat = Royal Arms of Cambodia.svg |national_motto = ជាតិ សាសនា ព្រះមហាក្សត្រ<br>Chéatĕ, Sasnéa, Preăh Môhaksâtr<br>"Нација, религија, крал" |national_anthem = បទនគររាជ<br>''[[Nokoreach]]''<br>"Величествено кралство"[[Податотека:United States Navy Band - Nokoreach.ogg|центар]] |image_map = Cambodia on the globe (Cambodia centered).svg |map_caption = Местоположба на Камбоџа |capital = [[Пном Пен]] |latd=11 |latm=33 |latNS=N |longd=104 |longm=55 |longEW=E |largest_city = Пном Пен |official_languages = [[кмерски јазик|кмерски]] |languages_type = Официјално писмо |languages = [[кмерско писмо]] |ethnic_groups = {{unbulleted list | 90% [[Кмери]] | 5% [[Виетнамци]] | 1% [[Кинези]] | 4% други }} |ethnic_groups_year = 2013<ref name="CIACB"/> |demonym = {{hlist|[[Кмер]]|Камбоџанец}} |government_type = [[уставна монархија]] |leader_title1 = [[Крал на Камбоџа|Крал]] |leader_name1 = [[Нородом Сихамони]] |leader_title2 = [[Премиер на Камбоџа|Премиер]] |leader_name2 = [[Хун Манет]] (2023-) |legislature = [[Парламент на Камбоџа|Парламент]] |upper_house = [[Сенат на Камбоџа|Сенат]] |lower_house = [[Национално собрание на Камбоџа|Национално собрание]] |sovereignty_type = [[Историја на Камбоџа|Основање]] |established_event1 = [[Кралство Фунан]] |established_date1 = 68 |established_event2 = [[Кралство Ченла]] |established_date2 = 550 |established_event3 = [[Кмерска Империја]] |established_date3 = 802 |established_event4 = Француска колонизација |established_date4 = 1863 |established_event5 = Независност од Франција |established_date5 = 9 ноември 1953 |established_event6 = [[Кмерска Република]] |established_date6 = 18 март 1970 |established_event7 = Обновена монархија |established_date7 = 24 септември 1993 |area_rank = 88. |area_km2 = 181035 |percent_water = 2.5 |population_estimate = 17.300.000<ref name=unpop>{{Наведено списание| url=http://www.un.org/esa/population/publications/wpp2008/wpp2008_text_tables.pdf | title=World Population Prospects, Table A.1| version=2008 revision | format=PDF | publisher=United Nations | author=Department of Economic and Social Affairs Population Division | year=2009 | accessdate= 2009-03-12}}</ref> |population_estimate_rank = 73. |population_estimate_year = 2021 |population_census = 14.805.000 |population_census_year = 2010 |population_density_km2 = 87 |population_density_rank = 96. |GDP_PPP = $76,635 млд.<ref name=imf2>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/01/weodata/weorept.aspx?sy=2007&ey=2010&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=522&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=105&pr.y=20 |title=Cambodia|publisher=International Monetary Fund|accessdate=2010-04-21}}</ref> |GDP_PPP_rank = |GDP_PPP_year = 2019 |GDP_PPP_per_capita = $4.645<ref name=imf2/> |GDP_PPP_per_capita_rank = |GDP_nominal = $26,628 млд.<ref name=imf2/> |GDP_nominal_rank = |GDP_nominal_year = 2019 |GDP_nominal_per_capita = $1.614<ref name=imf2/> |GDP_nominal_per_capita_rank = |Gini = 36.0 |Gini_rank = |Gini_year = 2013 |HDI_year = 2019 |HDI = 0.594 |HDI_change = increase |HDI_rank = 144. |HDI_ref = <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr14-summary-en.pdf|title=Human Development Reports 2014|publisher=United Nations|accessdate=25 јули 2014}}</ref> |currency = [[Камбоџански риел|Риел]] |currency_code = KHR |time_zone = ICT |utc_offset = +7 |date_format = дд/мм/гггг |drives_on = десно |cctld = [[.kh]] |iso3166code = KH |calling_code = +855 }} '''Камбоџа''', официјално '''Кралство Камбоџа''' ({{langx|km|ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា}} — ''Preăh Réachéanachâkr Kâmpŭchea'') или позната по старото име '''Кампучија''' — држава во [[Југоисточна Азија]]. Камбоџа се граничи со [[Тајланд]] на запад и северозапад, со [[Лаос]] на север и со [[Виетнам]] на исток, додека на југ излегува на [[Тајландски Залив|Тајландскиот Залив]]. Главен град на Камбоџа е [[Пном Пен]] и службен јазик во државата е [[кмерски јазик|кмерскиот јазик]]. Вкупната површина на Камбоџа изнесува 181.035&nbsp;км² каде живеат околу 14.805.000 жители. Камбоџа е уставна монархија каде на чело на државата се наоѓа кралот [[Нородом Сихамони]]. Покрај тоа што Пном Пен е главен град на државата, тој е и најголем политички, трговски, индустриски и културен центар во државата. Градот [[Сием Реап]] се наоѓа во близина на [[Ангкор Ват]] и често се смета за капија на ангкорскиот регион. Сием Реап, заедно со Ангкор Ват се главните турситички одредишта во државата. Покрај овие два града, во Камбоџа се значајни и градовите [[Батамбанг]], кој е познат по производството на [[ориз]] и [[Сиханоуквил]], кој е значаен [[пристаниште]]н центар. Камбоџа е претежно населена од етнички [[Кмери]], кои понекогаш се нарекуваат и ''Камбоџанци''. Поголем дел од населението на Камбоџа се следбеници на [[Теравада|будизмот]]. Покрај Кмерите, во Камбоџа живеат и мали заедници на [[Чами]], [[Кинези]] и [[Виетнамци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.stat.go.jp/english/info/meetings/cambodia/pdf/pre_rep1.pdf|format=PDF|title=General Population Census of Cambodia 2008 – Provisional population totals|publisher=National Institute of Statistics, Ministry of Planning|date=September 3, 2008|accessdate=2009-06-22}}</ref> [[Земјоделство]]то во Камбоџа отсекогаш било главен економски сектор, каде околу 59% од населението опстојуваат од земјоделството и земјоделското производство, претежно [[ориз]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://siteresources.worldbank.org/INTCAMBODIA/Resources/293755-1181597132695/kh_growth_report2009part1.pdf |title=Microsoft Word - Full report FINAL FOR CONSULTATION.doc |format=PDF |date= |accessdate=2009-08-11}}</ref> Покрај земјоделството, значајни економски сектори се и градежништвото и туризмот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://business.inquirer.net/money/breakingnews/view/20080530-139652/San-Miguel-eyes-projects-in-Laos-Cambodia-Myanmar|title=San Miguel eyes projects in Laos, Cambodia, Myanmar|accessdate=2009-03-03|author=Elizabeth Sanchez-Lacson|date=May 30, 2008|publisher=[[Philippine Daily Inquirer]]|archive-date=2014-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20141019212119/http://business.inquirer.net/money/breakingnews/view/20080530-139652/San-Miguel-eyes-projects-in-Laos-Cambodia-Myanmar|url-status=dead}}</ref> Во 2005 година во Камбоџа биле пронајдени резерви на [[нафта]] и природен гас, што, ако профункционира, би значело голем успех и развој за камбоџанската економија.<ref>{{наведени вести|title=Cambodia hopes to start oil production in 2009|author=Ek Madra|date=January 19, 2007|publisher=Reuters|url=http://www.reuters.com/article/companyNewsAndPR/idUSBKK30404620070119|accessdate=2009-03-06}}</ref> == Потекло на поимот == [[Податотека:Srokkmae2.svg|лево|мини|150x150пкс|"Кмерска Земја" на [[кмерска азбука]], локален назив за државата.]] Името „Камбоџа“ е назив кој влегол во [[македонскиот јазик]] преку [[француски]]от назив за државата ''Cambodge'', додека пак вториот назив „Кампучија“ ''Kâmpŭchea'' (កម្ពុជា) е име за Камбоџа кое потекнува од античкото име на кмерското кралство [[Камбуџа]]. Камбуџа е античко [[санскрит]]ско име за племето [[Камбоџаси]] во [[Индија]].<ref>Casey, Robert. Four Faces of Siva. Indianapolis: Bobbs-Merrill Company, 1934, p 88-100.</ref> ''Preahreachanachâk Kampuchea'' значи "Кралство Камбоџа". Етимолошки,овој назив е составен од ''Preah-'' ("свето"); ''-reach-'' ("крал, кралство", од санскритски); ''-ana-'' (од [[пали јазик|пали]] ''{{МФА|āṇā}}'', "авторитет, сила", од санскритски ''{{МФА|ājñā}}'', исто значење) ''-châk'' (од санскритски ''[[chakra]]'', значи "тркало", симбол на моќ). По независноста, официјалното име на Камбоџа се променило неколкупати. Овие се имињата кои се користеле за државата: * ''Кралство Камбоџа'' - кога државата била кралство од 1953 до 1970; * ''Кмерска Република'' од 1970 до 1975; * ''Демократска Кампучија'' - под раковоство на комунистичкиот режим од 1975 до 1979; * ''Народна Република Кампучија'' - од 1979 до 1989; * ''Држава Камбоџа'' (неутрално име за време на дебатата дали да се воздигне монархијата повторно) од 1989 до 1993; * ''Кралство Камбоџа'' - од 1993 по воведувањето на монархијата. == Историја == {{Главна|Историја на Камбоџа}} === Праисторија === [[Податотека:Baksei Chamkrong.jpg|thumb|200px|right|[[Баксеј Чамкронг]], храм кој е во близина на наоѓалиште од [[Железно доба|Железното доба]] на камбоџанската историја.]] [[Податотека:Sculptures apsaras.JPG|thumb|200px|left|Скулптури во [[Ангкор]].]] Цврстите материјални докази за постоење на човечка цивилизација во праисторијата се присутни во помал број на територијата на Камбоџа. Претежно, до сега се пронајдени алатки изработени од [[кварц]] на терасите на реката [[Меконг]] во покраините [[Стунг Тренг (покраина)|Стунг Тренг]] и [[Кампот (покраина)|Кампот]], но нивната веродстојност не сè уште сигурна.<ref name=stark2004>{{Наведена книга|author=Miriam Stark|editor1-first=Ian|editor1-last=Glover|editor2-first=Peter S.|editor2-last=Bellwood|title=Southeast Asia: from prehistory to history|year=2005|publisher=Routledge|isbn=978-0415391177|chapter=Pre-Angkorian and Angkorian Cambodia|chapter-url=http://www.anthropology.hawaii.edu/People/Faculty/Stark/pdfs/2004_PreAngkorian.pdf|access-date=2010-09-29|archive-date=2010-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20100610170734/http://www.anthropology.hawaii.edu/People/Faculty/Stark/pdfs/2004_PreAngkorian.pdf|url-status=dead}}</ref> Некои археолошки докази кои се пронашле во Камбоџа посочуваат на постоење на заедници од берачи на плодови и ловци на животни. Најстарото археолошки место во Камбоџа се верува дека е ''Ланг Спеан'' во покраината [[Батамбанг (покраина)|Батамбанг]]. Според ископините во долните делови на наоѓалиштето биле пронајдени радиокарбонати кои датираат од 6000 г.п.н.е.<ref name=stark2004 /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.smartcambodia.com/index.php?option=com_content&view=article&id=841%3Athe-second-prehistoric-archaeological-excavation-in-laang-spean-2009&catid=80&lang=en|title=The Second Prehistoric Archaeological Excavation in Laang Spean (2009)|first=Michel|last=Tranet|date=2009-10-20|accessdate=2009-11-17|archive-date=2011-01-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20110101174655/http://www.smartcambodia.com/index.php?option=com_content&view=article&id=841%3Athe-second-prehistoric-archaeological-excavation-in-laang-spean-2009&catid=80&lang=en|url-status=dead}}</ref> Во истото наоѓалиште, во погорните слоеви, се пронајдени [[неолит]]ски остатоци кои воедно се и најстарите [[Керамика|керамички]] артефакти пронајдени во Камбоџа.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.smartcambodia.com/index.php?option=com_content&view=article&id=840%3Athe-oldest-ceramic-in-cambodias-laang-spean-1966-68&catid=80&lang=en|title=The Oldest Ceramic in Cambodia's Laang Spean (1966–68)|date=2009-10-20|accessdate=2009-11-17|archive-date=2011-01-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20110101163727/http://www.smartcambodia.com/index.php?option=com_content&view=article&id=840%3Athe-oldest-ceramic-in-cambodias-laang-spean-1966-68&catid=80&lang=en|url-status=dead}}</ref> За периодот од [[Холоцен]]от па сè до периодот на [[Железно доба|Железното доба]] постојат ограничен број материјални докази. Останати праисториски наоѓалишта со несигурен датум на постоење се ''Самронг Сен'', каде за првпат почнало да се ископува во [[1877]] година,<ref name=higham1989>{{Наведена книга|author=Charles Higham|title=The Archaeology of Mainland Southeast Asia|url=https://archive.org/details/archaeologyofmai0000high|year=1989|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0521275255}}, p.120</ref> и ''Пум Снај''.<ref>{{Наведено списание|author=Dougald J.W. O'Reilly; Angela von den Driesch; Vuthy Voeun|year=2006|title=Archaeology and Archaeozoology of Phum Snay: A Late Prehistoric Cemetery in Northwestern Cambodia|volume=45|issue=2|issn=0066-8435}}</ref> Праисториските артефакти доста често се пронаоѓаат за време на рударските операции во [[Ратанакири]].<ref name=stark2004 /> Најпознатите праисториски докази во Камбоџа се кружните обликувања на почвата кои се пронајдени во [[Мемот]] и се составени од вештачки ископини во [[црвеника]]. Нивната намена и датумот на создавање сè уште не се разјаснети, но некои археолози предлагаат дека тие датираат од 2 милениум п.н.е.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://memotcentre.org/Earthwork.html|title=Research History|publisher=Memot Centre for Archaeology|accessdate=2009-02-06}}</ref><ref>{{Наведено списание|author=Gerd Albrecht|display-authors=et al.|year=2000|title=Circular Earthwork Krek 52/62 Recent Research on the Prehistory of Cambodia|journal=Asian Perspectives|volume=39|issue=1–2|issn=0066-8435|url=http://muse.jhu.edu/demo/asian_perspectives/v039/39.1albrecht.pdf|accessdate=2009-11-15|archive-date=2020-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20200422173620/https://muse.jhu.edu/demo/asian_perspectives/v039/39.1albrecht.pdf|url-status=dead}}</ref> Важен елемент во праисториска Камбоџа било населнувањето на одгледувачите на [[ориз]], кои почнале да се населуваат во 3 милениум п.н.е. и се движеле од север кон југ. Се претпоставува дека овие луѓе зборувале на мон-кмерски јазик.<ref name="higham2001pre">{{Наведена книга|url=http://books.google.com/?id=_oZ52cuX8s4C|title=The civilization of Angkor|author=Charles Higham|first=|date=2001|publisher=Phoenix|year=2001|isbn=978-1842125847|location=|pages=}}, pp.13–22</ref> Обработката на железо во Камбоџа започнала уште во 500 г.п.н.е. Најголем број докази за овој период од камбоџанската историја доаѓаат од наоѓалиштата на платото [[Корат (плато)|Корат]], денес во [[Тајланд]]. Под ангкорските храмови, како што е [[Баксеј Чамкронг]], се пронашле исто така одреден број на населни од Железното доба. === Ангкорски период === За време на [[3 век|третиот]], [[4 век|четвртиот]] и [[5 век|петтиот век]], [[Голема Индија|индизираните]] кралства [[Кралство Фунан|Фунан]] и [[Кралство Ченла|Ченла]] опстојувале на денешните територии на Камбоџа и југозападен [[Виетнам]]. Според голем број научници, овие две држави биле [[Кмери|кмерски]], но имале големо влијание од [[Индија]].<ref name="CS">Country-Studies.com. [http://www.country-studies.com/cambodia/early-indianized-kingdom-of-funan.html ''Country Studies Handbook'';] information taken from US Dept of the Army. Retrieved July 25, 2006.</ref> Повеќе од 2000 години, Камбоџа била под силно влијание од [[Индија]] и [[Кина]], влијанија кои преминале кон [[Тајланд]], [[Виетнам]] и [[Лаос]].<ref name="BRIT">Britannica.com. [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/90520/Cambodia History of Cambodia.]. Retrieved July 25, 2006.</ref> [[Кмерска Империја|Кмерската Империја]] се развила на денешната територија на Камбоџа во периодот од 9 до [[13 век]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.art-and-archaeology.com/seasia/ppenh/khmer01.html |title=Khmer Empire Map |publisher=Art-and-archaeology.com |date= |accessdate=2010-06-27}}</ref> Во 13 век, [[Будизам|будизмот]] започнал да се расширува во регионот преку монаси од [[Шри Ланка]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://asia.msu.edu/seasia/Cambodia/religion.html |title=Windows on Asia |accessdate=2010-09-29 |archive-date=2007-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070521010839/http://asia.msu.edu/seasia/Cambodia/religion.html |url-status=dead }}</ref> Од тој период, постепено будизмот започнал да се зајакнува и со тек на времето станала најголема религија во државата. Иако Кмерската Империја својот најголем подем го имала до 13 век, сепак таа била значаен политички елемент сè до 15 век. Центар на Кмерската Империја бил [[Ангкор]], каде се граделе и наоѓале неколку главни града на Империјата. Според проценките, во тоа време Ангкор можел да опстојува и со милион жители.<ref>[https://web.archive.org/web/20080923054500/http://www.independent.co.uk/news/world/asia/metropolis-angkor-the-worlds-first-megacity-461623.html Metropolis: Angkor, the world's first mega-city], The Independent, August 15, 2007</ref> Ангкор, најголемата пред-индустриска населба во светот,<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.pnas.org/content/104/36/14277.full |title=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America: A comprehensive archaeological map of the world's largest preindustrial settlement complex at Angkor, Cambodia |publisher=Pnas.org |date= |accessdate=2010-06-27 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225162634/https://www.pnas.org/content/104/36/14277.full |url-status=dead }}</ref> и [[Ангкор Ват]], најпознатиот и најпосетуван храм во Камбоџа, биле и се значајни сегменти во камбоџанската историја и цивилизација. === Црн период === После долг период исполнет со војни со соседните кралства, Ангкор потпаднал под власт на [[Кралство Ајутаја|Кралството Ајутаја]] и бил напуштен во [[1432]] година поради еколошки причини и пропаст на инфраструктурата.<ref name="Chan">[[David P. Chandler|Chandler, David P.]] "The Land and the People of Cambodia". 1991. HarperCollins. New York, New York. p 77</ref><ref>[http://www.signonsandiego.com/news/world/20040613-0915-fallenangkor.html Scientists dig and fly over Angkor in search of answers to golden city's fall], The Associated Press, June 13, 2004</ref> Кралското семејство и кралскиот двор се преселил во [[Ловек]], каде краток период се одржала одредена независност на чело со кмерскиот крал. По овој краток период, повторно продолжиле војните со Ајутаја кои резултирале со губење на уште голем дел од територијата. Во [[1594]] година Ловек потпаднал под целосна окупација. Во следните три века, Кмерското Кралство било вазалско кралство на Кралството Ајутаја и на виетнамскиот крал. === Француска Индокина === [[Податотека:King Norodom.jpg|thumb|right|150px|Кралот Нородом]] Во [[1863]] година, кралот [[Нородом]], кој бил инсталиран од страна на [[Тајланд]]<ref name="CHANDLER">{{Наведена книга| last = Chandler | first = D.P. | author-link = David P. Chandler | title = A history of Cambodia (2nd ed.) | publisher = Westview Press | year = 1993 | location = Boulder, Colorado }}</ref>, побарал заштита од [[Франција]] поради зачестените тензии помеѓу Тајланд и [[Виетнам]]. Во [[1867]] година, тајландскиот крал потпишал договор со Франција кога се прогласило [[сизеренство]] врз Камбоџа, а Тајланд поради тоа во замена ги зазел териториите на покраините [[Батамбанг (покраина)|Батамбанг]] и [[Сием Реап (покраина)|Сием Реап]]. Овие покраини се вратиле под власт на Камбоџа со пограничниот договор помеѓу Франција и Тајланд во 1906 година. Камбоџа останала под француска контрола од [[1836]] до [[1953]] година, иако во периодот од 1941 до 1945 била под [[Јапонија|јапонска]] контрола.<ref name="Kamm" /> По смртта на кралот Нородом во 1904 година, Франција манипулирала со изборот на новиот крал и братот на Нородом, Сисват, бил прогласен за нов крал на Камбоџа. Престолот на Камбоџа бил празен во 1941 година кога умрел кралот Монивонг, син на Сисоват, и Франција не дозволила синот на Монивонг да биде прогласен за крал бидејќи се плашела дека тој сака да ја види Камбоџа како слободна земја. Наместо него, како крал на Камбоџа бил прогласен внукот на Сисоват кој имал само 18 години. Французите го крунисале [[Нородом Сиханоук]] бидејќи мислеле лесно ќе го контролираат<ref name="Kamm">{{Наведена книга| last = Kamm | first = Henry | author-link = Henry Kamm | title = Cambodia: report from a stricken land | url = http://books.google.com/?id=wtBkD5CoIMkC&printsec=frontcover&dq=Cambodia+Report+from+a+Stricken+Land#v=onepage&q= | publisher = Arcade Publishing | year = 1998 | location = New York | page = 27 | isbn = 1559704330}}</ref>, но тие се излажале и под негово владеење Камбоџа се стекнала со независност на [[9 ноември]] [[1953]] година.<ref name="Kamm" /> === Независност и Виетнамската војна === Камбоџа станала [[уставна монархија]] кога на чело на државата бил кралот [[Нородом Сиханоук]]. Кога [[Француска Индокина]] ја предала независноста, Камбоџа официјално ја изгубила контролата на делатата на реката [[Меконг]], бидејќи таа област била дадена под контрола на [[Виетнам]]. Оваа област била контролирана од Виетнамците од [[1698]] година кога кралот [[Чеј Чета II]] дал дозвола на Виетнам за доселување на народот.<ref name="Kamm"/> [[Податотека:Mao Sihanouk.jpg|thumb|left|200px|Средбата на Нородом Сиханоук во Пекинг. На сликата се и Мао Цетунг и Лиу Шаоки.]] Во [[1955]] година, Сиханоук се откажал од кралскиот престол, кој го презел неговиот татко, и станал [[премиер на Камбоџа]]. По смртта на неговиот татко во [[1960]] година, Сиханоук повторно станал крал на Камбоџа, но овој пат со титула ''Принц на Камбоџа''. Како што се развивала [[Виетнамска војна|Виетнамската војна]], Сиханоук прогласил политика на неутралсност за време на [[Студената војна]], иако се знаело дека бил симпатизер на комунизмот. За време на неговата посета на [[Пекинг]] во 1970 година се случил државниот удар во Камбоџа предводен од пермиерот и генерал [[Лон Нол]], поддржан од [[САД]]. Кралот побарал веднаш да се отфрли власта во Камбоџа која била поддржана од САД, но после ова следела [[Камбоџанска граѓанска војна|граѓанската војна во Камбоџа]].<ref name="SIHNK">{{Наведена книга| last = Sihanouk | first = Norodom | authorlink = Norodom Sihanouk | title = My War with the CIA, The Memoirs of Prince Norodom Sihanouk as related to Wilfred Burchett | publisher = Pantheon Books | year = 1973}}</ref> Многу наскоро припадниците на [[Црвени Кмери|Црвените Кмери]] се приклучиле кон поддршката за кралот, но нивната намера била сосема друга. Помеѓу [[1969]] и [[1973]] година, кога САД воделе војна во [[Јужен Виетнам]], на краток период САД навлегле и во Камбоџа со намера да ги соборат комунистичките органи во [[Северен Виетнам]] и Камбоџа.<ref name="SIDESHOW">{{Наведена книга |last = Shawcross |first = William |authorlink = William Shawcross |title = Sideshow: Kissinger, Nixon and the destruction of Cambodia |publisher = Touchstone |year = 1987 |location = United States}}</ref> Околу два милиони Камбоџанци избегале и се населиле во [[Пном Пен]]. Бројката на настрадани Камбоџанци за време на бомбардирањето не сосема позната. Според Воздухопловната седма единица на САД, бомбардирањата го спречиле потпаѓањето на Пном Пен под контрола на Црвените Кмери.<ref>Shawcross, ''Sideshow'' p. 298.</ref> Спротивно на тоа, новинари кои се занимавале со оваа проблематика тврдат дека во рамките на Црвените Кмери имало и обични граѓани кои насилно биле регрутирани, како резултат на американските бомбардирања.<ref>e.g. Chandler, David P. ''Pacific Affairs'', vol. 56, no. 2, Summer 1983, p. 295.</ref> === Период на Црвените Кмери === Како што војната завршувала, така американските воени експерти забележале дека во Камбоџа започнала да се шири [[глад]], кога околу 75% од живата стока била уништена, а сеидбата и жетвата на [[ориз]] не ни биле планирани. [[Податотека:Choeungek2.JPG|thumb|right|200px|Жртви на Црвените Кмери. Низ земјата има голем број масовни гробници, а денес меморијални центри за овој темен период од камбоџанската историја.]] [[Црвени Кмери|Црвените Кмери]] стигнале во [[Пном Пен]] и ја презеле контролата на градот во [[1975]] година. Црвените Кмери биле предводени од [[Пол Пот]] и името на државата било официјално променето во [[Демократска Кампучија]]. Властите веднаш го евакуирале градот и населението го испратиле во руралните области каде се одвивале работнички проекти. Тие се обиделе да го обноват земјоделието на Камбоџа според модел од [[11 век]]. Покрај тоа, тие воопшто не воделе грижа за медицината, уништувале храмови, библиотеки и сè што се сметало за дел од западната култура. Околу еден милион Камбоџанци, од вкупно осум милиони, умреле од замор, глад и болести.<ref name="kaplan">Kaplan, Robert D., ''The Ends of the Earth'', Vintage, 1996, p. 406.</ref> [[Податотека:ChoeungEk-Darter-14.jpg|thumb|200px|left|Меморијален центар каде се сместени дел од остатоците од жртвите во Камбоџа.]] Проценките за тоа колку луѓе умреле од власта на Црвените Кмери варира од еден до три милиони жители.<ref>Shawcross, William, ''The Quality of Mercy: Cambodia, Holocaust and Modern Conscience'', Touchstone, 1985, pp. 115–116.</ref><ref>Vickery, Michael, Correspondence, ''Bulletin of Concerned Asian Scholars'', vol. 20, no. 1, January–March 1988, p. 73.</ref> Оваа ера од историјата на Камбоџа е позната по теминот [[Полиња на смртта]], додека затворот [[Туол Сленг]] бил симбол на смртта и симбол за масивните убиства во Камбоџа. Стотици граѓани пребегале во соседен Тајланд за да се спасат од смртоносната власт во Камбоџа. Власта најмногу обрнала внимание, во негативна смисла, кон етничките малцинства. Така, [[Чами]]те најмногу страдале и околу половина од Чамите умреле.<ref>[https://web.archive.org/web/20081011031122/http://www.genocidewatch.org/aboutgenocide/stantoncambodianlaw.htm The Cambodian Genocide and International Law], By Dr. Gregory H. Stanton, Presented February 22, 1992 at Yale Law School</ref> Во средината на 1960-те години околу 425.000 [[Кинези]] живееле во Камбоџа, но како резултат на власта во 1984 година останале живи само 61.400 Кинези.<ref>[http://www.country-studies.com/cambodia/the-chinese.html Cambodia the Chinese] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20171025022108/http://www.country-studies.com/cambodia/the-chinese.html |date=2017-10-25 }}. Country Studies.</ref> === Падот на Црвените Кмери === Во ноември [[1978]] година, виетнамските трупи навлегле на територијата на Камбоџа.<ref name="CGG">CambodianGenocide.org.[http://www.cambodiangenocide.org/genocide.htm ''A Brief History of the Cambodian Genocide''.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20060723024823/http://www.cambodiangenocide.org/genocide.htm |date=2006-07-23 }}. Retrieved July 25, 2006.</ref> [[Народна Република Кампучија]] била набрзо основана, предводена од партијата [[Кампучиски Обединет Фронт за Национален Спас]], кои пак биле во тесна соработка со [[СССР]]. Три години по навлегувањето на Виетнамците, Камбоџа била додатно поделена на три дела, владеена од „коалициска власт“ составена од Црвените Кмери и [[Кмерски Народен Национален Ослободителен Фронт|Кмерскиот Народен Национален Ослободителен Фронт]]. Претставник во [[ООН]] биле Црвените Кмери.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.yale.edu/cgp/thiounn.html |title=Yale University, '&#39;http://www.yale.edu/cgp/thiounn.html'&#39;; accessed April 7, 2010 |publisher=Yale.edu |date= |accessdate=2010-06-27}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://disarmament.un.org/Library.nsf/d7ae8ea134b27b838525755c00537cf2/f5b3eb8b58ae67c7852575a100632a27/$FILE/A-40-PV69.pdf |title=United Nations, '&#39;http://disarmament.un.org/Library.nsf/d7ae8ea134b27b838525755c00537cf2/f5b3eb8b58ae67c7852575a100632a27/$FILE/A-40-PV69.pdf'&#39;; accessed April 7, 2010 |format=PDF |date= |accessdate=2010-06-27}}</ref> Низ 1980-те години Црвените Кмери, поддржани од [[Тајланд]], САД<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cato.org/pubs/pas/pa074.html |title=Cato Institute, '&#39;http://www.cato.org/pubs/pas/pa074.html'&#39;; accessed April 7, 2010 |publisher=Cato.org |date= |accessdate=2010-06-27}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.encyclopedia.com/doc/1G1-9267713.html |title='&#39;Khmer ruse. (U.S. aid to the Khmer Rouge)'&#39; (editorial), The Nation, August 13, 1990 |publisher=Encyclopedia.com |date=1990-08-13 |accessdate=2010-06-27}}</ref> и [[Обединетото Кралство]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://tvnz.co.nz/view/tvnz_smartphone_story_skin/123740 |title=TVNZ Interview with ex SAS operative, '&#39;http://tvnz.co.nz/view/tvnz_smartphone_story_skin/123740'&#39;; accessed April 7, 2010 |publisher=Tvnz.co.nz |date=2002-08-13 |accessdate=2010-06-27}}</ref> продолжиле да ја контролираат земјата и нападнале територии кои не биле под нивна власт. Овие напади кои ги вршеле Црвените Кмери довеле до целосни економски санкции кон земјата<ref>{{наведени вести |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1584/is_n3_v3/ai_11875348/ |title=site, '&#39;http://findarticles.com/p/articles/mi_m1584/is_n3_v3/ai_11875348/ US Department of State Dispatch'&#39;; accessed April 7, 2010 |publisher=Findarticles.com |date= |accessdate=2010-06-27 |year=1992 |archiveurl=https://archive.today/20120526194347/findarticles.com/p/articles/mi_m1584/is_n3_v3/ai_11875348/ |archivedate=2012-05-26 |url-status=bot: unknown }}</ref> од страна на [[САД]] и нивните приврзаници. Мировните преговори започнале во [[Париз]] во 1989 година, кои завршиле две години подоцна во 1991 година. ООН имал мандат каде се водела грижа за бегалците и разоружувањето. Овој мандат е познат како [[Транзициска власт на ООН во Камбоџа]].<ref name="USDOS3">US Department of State. [http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/2732.htm Country Profile of Cambodia.]. Retrieved July 26, 2006.</ref> === Обновување на монархијата === Во последните години, во Камбоџа се појавиле напори за создавање на стабилна политичка атмосфера во рамките на уставнка повеќепартиска монархија.<ref name="CIA2009">CIA – The World Factbook. [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cb.html ''Cambodia''.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101229001224/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cb.html |date=2010-12-29 }}. Retrieved September 13, 2009.</ref> Така, во 1993 година, [[Нородом Сиханоук]] бил вратен на престолот како [[Крал на Камбоџа]]. Стабилноста на политичката сцена се одржала, иако во 1997 година имало државен удар во Камбоџа<ref name="97COUP">UN OHCHR Cambodia {{PDFlink|[http://cambodia.ohchr.org/Documents/Statements%20and%20Speeches/English/40.pdf]|10.3&nbsp;KB}}</ref> Денешен крал на Камбоџа е [[Нородом Сихамони]], кој го презел престолот по смртта на неговиот татко [[Нородом Сиханоук]]. == Географија и клима == {{Главна|Географија на Камбоџа}} [[Податотека:Cb-map-mk.png|мини|десно|200px|Карта на Камбоџа.]] ;Географија Камбоџа има вкупна површина од 181.035&nbsp;км² и лежи во [[Тропски појас|тропскиот појас]]. Државата се граничи со [[Тајланд]] на север и запад, со [[Лаос]] на североисток и со [[Виетнам]] на исток и југоисток. На југ излегува на [[Тајландски Залив|Тајландскиот Залив]] и има брег од 443 километри. Карактеристично за камбоџанскиот релјеф е тоа што тој е во голем дел составен од рамнини и висорамнини, остатоци од некогашно големо езеро. Ова овозможува да има влажна и плодна почва. Над 75 % од државата е пониска од 100 метри надморска висина, со исклучок на планините [[Кардамом]] кои имаат највисока точка од 1.813 метри и планините [[Дамреи]]. Највисока точка во Камбоџа е [[Пном Аорал]] со висина од 1.813 метри. ;Клима Климата на Камбоџа, како и остатокот од Југоисточна Азија, е карактеристична по појавувањето на монсуните, кои се познати по влажноста и сушата во зависност од сезоната кога се појавуваат. Просечната температура на Камбоџа се движи од 21 до 35 степени. [[Монсун]]ите во југозападниот дел од државата се движат од морето кон копното и носат голема влажност и се појавуваат од мај до октомври. Североисточните монсуни се појавуваат во сушните сезони кои траат од ноември и март. Најсушен период во државата е во јануари и февруари. Влажната сезона е карактеристична по тоа што најниската температура може да падне до 22 степени. Од другата страна пак, сушната сезона може да има температура и до 40 степени. Најдобрите месеци за посета на Камбоџа, од туристичка гледна точка, се од ноември до јануари. Скоро секоја година има [[поплава|поплави]] во државата, но со намален интензитет и опасност по населението. [[Податотека:IndianElephant.jpg|thumb|200px|left|Индискиот слон е главниот вид слон кој се среќава во Камбоџа.]] ;Флора и фауна Камбоџа има шаренолика флора и фауна. До денес, во државата се забележани околу 212 видови [[цицачи]], 536 видови [[птици]], 240 видови [[влекачи]], 850 видови слатководни [[риби]] и околу 435 видови риби во солена вода. Голем дел од оваа флора и фауна е сконцентрирана во и околу регионот на езерото [[Тонле Сап (езеро)|Тонле Сап]].<ref>Tonle Sap Biosphere Reserve: perspective 2000, Mekong River Commission (MRC), Mar 1 2003. Retrieved from TSBR website, 29/12/2008 [http://www.tsbr-ed.org/english/online_catalogue/textual_detail.asp?ref=141]</ref> Биосферата околу езерото Тонле Сап е уникатен еколошки феномен. Регионот е составен од езерото каде се протегаат околу девет од покраините на земјата и во [[1997]] година станало дел од ''биосферските резервати на [[УНЕСКО]]''.<ref>Complete list of biosphere reserves in pdf, Publication Date: 03-11-2008, retrieved from UNESCO website, 29/12/2008 [http://www.unesco.org/mab/doc/brs/BRlist2008.pdf]</ref> Покрај овој регион, значајни се и посушните шуми во покраините [[Мондолкири]] и [[Ратанакири]], но и екосистемот на планините [[Кардамом (планини)|Кардамом]] каде се наоѓаат два национални парка и природни животински прибежишта. Камбоџа е земја која доживеала најголем процент на опустошување на шумите. Така, во 1969 година Камбоџа располагала со шуми од околу 70%, за да во 2007 година овој процент изнесува 3.1 Вкупно гледано, Камбоџа загубола 25.000&nbsp;км² шума, нешто помалку од вкупната територија на [[Македонија]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.planetark.org/dailynewsstory.cfm/newsid/20049/story.htm |title=Logging threatens Cambodian tragedy – UN |publisher=Planet Ark |date=2003-03-06 |accessdate=2010-06-27 |archive-date=2013-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014012856/http://www.planetark.org/dailynewsstory.cfm/newsid/20049/story.htm |url-status=dead }}</ref> == Политички систем == {{Главна|Политики на Камбоџа}} [[Податотека:Nationalassembly pp.jpg|мини|200px|Зградата на Националното собрание на Камбоџа.]] Политиките на Камбоџа, официјално според [[Устав на Камбоџа|уставот]] од [[1993]] година, се одвуваат во рамките на [[уставна монархија]] оперирана од парламентарна претставника демократија. [[Премиер на Камбоџа|Премиерот на Камбоџа]] е претседател на [[Влада на Камбоџа|владата]], кој исто така е на чело на повеќепартискиот систем. Како шеф на државата, во Камбоџа е [[Крал на Камбоџа|кралот]]. Премиерот на Камбоџа е назначен од кралот, одлука која ја донесува според совет и одобрување од [[Национално собрание на Камбоџа|Националното собрание на Камбоџа]]. Премиерот и неговиот кабинет на министри ја вршат извршната власт во државата. Законодавната власт во земјата е во рацете на Националното собрание на Камбоџа и на [[Сенат на Камбоџа|Сенатот на Камбоџа]]. На [[14 октомври]] [[2004]], кралот [[Нородом Сихамони]] бил избран за нов крал на Камбоџа од страна на специјален совет составен од девет членови. Нородом Сихамони го наследил неговиот татко [[Нородом Сиханоук]], кој умрел една седмица пред официјалното преземање на престолот од страна на новиот крал. Нородом Сихамони официјално го презел престолот на [[29 октомври]] [[2004]] година во [[Пном Пен]]. == Воени сили == {{Главна|Кралски воени сили на Камбоџа}} Кралските воени сили на Камбоџа се составени од [[Кралска војска на Камбоџа|Кралската војска на Камбоџа]], [[Кралска морнарица на Камбоџа|Кралската морнарица на Камбоџа]] и [[Кралски воздухопловни сили на Камбоџа|Кралските воздухопловни сили на Камбоџа]]. Камбоџанскиот крал е врховен командант на воените сили во земјата, додека премиерот [[Хун Сен]] е главен командант. Реформите кои се спровеле во [[2000]] година биле голем чекор кон реорганизацијата на камбоџанските сили. Министерството за одбрана на Камбоџа формирало три посеби департмани одговорни за финансиските, техничките, одбранбените и материјалните средства на воените сили. Генерлштабот не претрпел никакви промени. Моментален министер за национална одбрана на Камбоџа е [[Теа Бан]], кој е на таа функција уште од [[1979]] година. == Надворешни односи == {{Главна|Надворешни односи на Камбоџа}} [[Податотека:Phraviharngopura.jpg|200px|right|мини|Храмот Преах Вихаер е главната причина за камбоџанско-тајландското несогласување.]] Камбоџа е член на [[ООН]], [[Светска банка|Светската банка]] и [[Меѓународен монетарен фонд|Меѓународниот монетарен фонд]]. Исто така, Камбоџа е член на [[Азиска банка за развој|Азиската банка за развој]], [[Асоцијација на југоисточни азиски нации|Асоцијацијата на југоисточни азиски нации]] и на [[13 октомври]] [[2004]] година станала член на [[Светска трговска организација|Светската трговска организација]]. Камбоџа има воспоставено дипломатски односи со поголем број држави, владата прогласила дека има дваесет амбасади во државата.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/country.foreign_embassy.html |title=Royal Government of Cambodia. |accessdate=2009-12-04 |archive-date=2007-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070212040416/http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/country.foreign_embassy.html |url-status=dead }}</ref> од [[Азија]], [[Европа]], [[Северна Америка]] и [[Океанија]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.asiasociety.org/publications/cambodia_policy.html |title=Cambodia's Political Future: Issues for U.S. Policy |accessdate=2009-12-04 |archive-date=2005-10-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051028015243/http://www.asiasociety.org/publications/cambodia_policy.html |url-status=dead }}</ref> Како резултат на воспоставените дипломатски односи, различни хуманитарни организации дале свој придонес при давање помош на камбоџанското општество. Иако тешките и насилни години на Камбоџа се минато, сепак денес сè уште постојат неколку погранични спорови со соседите. Така, има неколку несогласувања околу крајбрежните острови на границата со [[Виетнам]] и постои неодредена понморска граница со [[Тајланд]]. [[Камбоџанско-тајландско несогласување|Камбоџанско-тајландското несогласување]] официјално започнало во [[јуни]] [[2008]] година, но овој спор трае многу векови наназад. Главниот проблем за спорот меѓу овие две земји е храм од [[11 век]], [[Преах Вихеар]], кој се меѓу [[Преах Вихеар (покраина)|покраината Преах Вихеар]] во северна Камбоџа и покраината [[Сисакет (покраина)|Сисакет]] во Тајланд. Според Тајланд, демаркацијата на границата сè уште не е завршена според одредбата на Меѓународниот суд за правда.<ref name="Nation5August">'''The Nation Newspaper'''. Tuesday, August 5, 2008. VOLUME 33 NO 51950</ref> == Административна поделба == {{Главна|Административна поделба на Камбоџа}} Главниот град и покраините се првото ниво на административна поделба на територијата на Камбоџа. Камбоџа е поделена на 23 покраини и главниот град. Второстепената поделба на територијата е составена од општини и окрузи. Покраините се поделени на 26 општини и 159 окрузи. Главниот град е поделен на 8 комуни. === Покраини === [[Податотека:Cambodia provinces numbered.png|300px|десно]] {| |- valign="top" | <ol> <li>[[Бантеај Меанчеј]] (បន្ទាយមានជ័យ)</li> <li>[[Батамбанг (покраина)|Батамбанг]] (បាត់ដំបង)</li> <li>[[Кампонг Чам (покраина)|Кампонг Чам]] (កំពង់ចាម)</li> <li>[[Кампонг Чханх (покраина)|Кампонг Чханг]] (កំពង់ឆ្នាំង)</li> <li>[[Кампонг Спеу (покраина)|Кампонг Спеу]] (កំពង់ស្ពឺ)</li> <li>[[Кампонг Том (покраина)|Кампонг Том]] (កំពង់ធំ)</li> <li>[[Кампот (покраина)|Кампот]] (កំពត)</li> <li>[[Кандал (покраина)|Кандал]] (កណ្តាល)</li> <li>[[Кох Конг (покраина)|Кох Конг]] (កោះកុង)</li> <li>[[Кеп (Камбоџа)|Кеп]] (កែប)</li> <li>[[Кратие (покраина)|Кратие]] (ក្រចេះ)</li> <li>[[Мондулкири]] (មណ្ឌលគីរី)</li></ol> |<ol Start=13> <li>[[Одар Меанчеај]] (ឧត្តរមានជ័យ)</li> <li>[[Паилин]] (ប៉ៃលិន)</li> <li>''[[Пном Пен]]'' (ភ្នំពេញ)</li> <li>[[Сиханоуквил]] (ក្រុងព្រះសីហនុ)</li> <li>[[Преах Вихеар (покраина)|Преах Вихеар]] (ព្រះវិហារ)</li> <li>[[Пурсат (покраина)|Пурсат]] (ពោធ៌សាត់)</li> <li>[[Преј Венг (покраина)|Преј Венг]] (ព្រៃវែង)</li> <li>[[Ратанакири]] (រតនគីរី)</li> <li>[[Сием Реап (покраина)|Сием Реап]] (សៀមរាប)</li> <li>[[Стунг Тренг (покраина)|Стунг Тренг]] (ស្ទឹងត្រែង)</li> <li>[[Свај Риенг (покраина)|Свај Риенг]] (ស្វាយរៀង)</li> <li>[[Такео (покраина)|Такео]] (តាកែវ)</li></ol> |} === Големина на покраини и градови === [[Податотека:Wat Phnom-Phnom Penh-Cambodia.jpg|мини|десно|200px|[[Ват Пном]] во [[Пном Пен]].]] [[Податотека:TonleSap3.jpg|мини|десно|200px|Езеро во Тонле Сап.]] [[Податотека:Yak Loum.jpg|мини|десно|200px|Езеро во Ратанакири.]] {| class="wikitable" |- ! rowspan ="2" |Број ! rowspan ="2" |Град или покраина !colspan ="2"| Површина |- | <center>км²</center> |- | 1 | [[Пном Пен]] | 290 |- | 2 | [[Кандал (покраина)|Кандал]] | 3.568 |- | 3 | [[Такео (покраина)|Такео]] | 3.563 |- | 4 | [[Кампонг Чам (покраина)|Кампонг Чам]] | 9799 |- | 5 | [[Кампонг Том (покраина)|Кампонг Том]] | 13.814 |- | 6 | [[Сием Реап (покраина)|Сием Реап]] | 10.299 |- | 7 | [[Преах Вихеар (покраина)|Преах Вихеар]] | 13.788 |- | 8 | [[Одар Меанчеај (покраина)|Одар Меанчеај]] | 6.158 |- | 9 | [[Бантеај Меанчеј (покраина)|Бантеај Меанчеј]] | 6.679 |- | 10 | [[Батамбанг (покраина)|Батамбанг]] | 11.072 |- | 11 | [[Паилин]] | 803 |- | 12 | [[Пурсат (покраина)|Пурсат]] | 12.692 |- | 13 | [[Кампонг Чнанг (покраина)|Кампонг Чнанг]] | 5.521 |- | 14 | [[Кампонг Спеу (покраина)|Кампонг Спеу]] | 7.017 |- | 15 | [[Кох Конг (покраина)|Кох Конг]] | 11.160 |- | 16 | [[Сиханоуквил]] | 868 |- | 17 | [[Кампот (покраина)|Кампот]] | 4873.2 |- | 18 | [[Кеп]] | 335.8 |- | 19 | [[Преј Венг (покраина)|Преј Венг]] | 4.883 |- | 20 | [[Свај Риенг (покраина)|Свај Риенг]] | 2.966 |- | 21 | [[Кратие (покраина)|Кратие]] | 11.094 |- | 22 | [[Стунг Тренг (покраина)|Стунг Тренг]] | 11.092 |- | 23 | [[Ратанакири (покраина)|Ратанакири]] | 10.782 |- | 24 | [[Мондулкири (покраина)|Мондулкири]] | 14.288 |- | 25 | [[Тонле Сап]] | 3.000 |- !colspan="2" rowspan="1"| Вкупна површина | 181.035&nbsp;km<small>2</small> |} == Стопанство == {{Главна|Економија на Камбоџа}} [[Податотека:Cambodiaricefarming.jpg|thumb|десно|200п|Одгледувањето ориз е главен извор на приход на голем број Камбоџанци.]] БНП по глава на жител на Камбоџа во последно време се зголемува, но сепак е помало во споредба со останатите држави во [[Југоисточна Азија|регионот]]. Повеќето рурални домаќинства се зависни од [[земјоделство]]то и неговите сектори. Главни производи за извоз на Камбоџа се [[ориз]]от, [[риба]]та, [[облека]]та и [[гума]]та. Меѓународниот истражувачки институт за ориз, преку своето седиште на [[Филипините]], вовело дополнителни 750 видови на ориз во Камбоџа.<ref>Jahn 2006,[http://www.irri.org/publications/today/pdfs/6-2/RiceToday%206-2.pdf 2007] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080819194125/http://www.irri.org/publications/today/pdfs/6-2/RiceToday%206-2.pdf |date=2008-08-19 }}</ref> Во 1987 година, австралиската влада му помогнала на Институтот за да се подобри производството на ориз во Камбоџа. До 2000 година, Камбоџа имала доволно производство на ориз за своите потреби.<ref>Puckridge 2004, Fredenburg and Hill 1978</ref> Покрај оризот, во Камбоџа фармерите се охрабруваат да одгледуваат и останати култури, но сега за сега бројот на фармери кои одгледуваат останати земјоделски култури е значително помалав во споредба со оризот. Опоравувањето на камбоџанската економија било отежнато во [[1997]]/ [[1998]] година поради регионалната економска криза, граѓанските немири и политичката нестабилност. Во овој период и странските инвестиции и туризмот драстично се намалиле. Од тогаш, опоравувањето и развојот е рамномерен. [[1999]] година била прва година од последните 30 кога имало целосен мир и се забележал пораст од 5.0%. Покрај поплавите кои се случиле во Камбоџа, во 2000 БНП пораснал за 5.0%, во 2001 за 6.3% и во 2002 за 5.2%. Најбрзорастечка стопанска гранка во Камбоџа бил [[Туризам|туризмот]]. Во 2004 година инфлацијата била 1.7%, порастот за 5% и извозот изнесувал 1.6 милиони [[американски долар]]и.<ref name="CIARANK">CIA Factbook. [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2004rank.html GDP per Capita rankings] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130424075526/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2004rank.html |date=2013-04-24 }}. Retrieved July 24, 2006.</ref> Постарото население во Камбоџа се соочува и со проблемот на недоволна писменост, додека руралните предели се соочуваат со недоволноразвиена инфраструктура. Странските инвестиции и странската помош биле забавени поради корупцијата во земјата и немањето гаранции за стабилна политичка сцена. Сепак, забележано е дека во земјата има дарители, па така директните донации во земјата во 2004 година изнесувале 504 милиони долари.<ref name="CIACB">[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cb.html CIA FactBook.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101229001224/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cb.html |date=2010-12-29 }}. Retrieved September 9, 2006.</ref> == Демографија == [[Податотека:Buddha01a.jpg|thumb|170px|left|Будизмот е најголема религија во Камбоџа.]] [[Податотека:Cambodia ethnic map-mk.svg|thumb|right|Етничка карта на Камбоџа.]] {{Главна|Демографија на Камбоџа}} Околу 90% од населението на Камбоџа се [[Кмер]]и. Покрај Кмерите, во Камбоџа живеат и малцински заедници како што се [[Кинези]]те, [[Виетнамци]]те, [[Чами]]те и [[Кмер Лоеуци]]те.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cb.html |title=архивски примерок |accessdate=2010-09-29 |archive-date=2010-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101229001224/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cb.html |url-status=dead }}</ref> Мајчин јазик на доминантната етничка група во Камбоџа е [[Кмерски јазик|кмерскиот јазик]], кој е и службен јазик во државата. Кмерскиот јазик е дел од групата на [[австронезиски јазици]]. Пред добивањето на камбоџанската независност, службен јазик на таа територија бил [[француски]]от јазик, кој бил службен јазик во цела [[Француска Индокина]]. Денес, само постарите Камбоџанци го зборуваат овој јазик. Покрај тоа, францускиот јазик може да се сретне и во камбоџанското образование, поточно во училишта и универзитети основани од [[Франција]]. Како остаток од колонијалниот период, во Камбоџа се развил [[камбоџански француски дијалект]], кој поретко се користи и во владините институции. Како и да е, голем број млади Камбоџанци го изучуваат и [[англиски]]от јазик, како еден од најзборуваните јазици во светот. Во големите центри и познати туристички места, доста се зборува англискиот јазик. Англискиот јазик е и јазик кој се изучува во камбоџанските училишта. Најголема религија во Камбоџа е [[Теравада]] [[Будизам|будизмот]], кој го следат околу 96% од вкупното население на државата. Будизмот не бил сосема забранет за време на комунистичкото управување на земјата, но својот подем како диминантна религија го стекнал по падот на [[Црвени Кмери|Црвените Кмери]]. Покрај будизмот, во Камбоџа има околу 2% [[ислам]] и околу 2% [[христијанство]].<ref name="USDOS">Bureau of Democracy, Human Rights, and Labour of the US Department of State. [http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2005/51507.htm ''International Religious Freedom Report 2005''.]. Retrieved July 24, 2006.</ref> {{bar box |float=right |title=Верници во Камбоџа |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|Будисти|gray|97}} {{Столбен постоток|Муслимани|green|2.0}} {{Столбен постоток|Народна Религија|red|0.5}} {{Столбен постоток|Католици|yellow|0.4}} {{Столбен постоток|Други|orange|0.2}} }} Граѓанската војна и последиците од истата имале силно влијание врз демографската слика на државата. Така, околу 50% од вкупното население на Камбоџа е помладо од 22 години. Камбоџа има голем разлика во поглед на полот на населението, па така сразмерот е 0.96 мажи/ жени.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2018.html |title=CIA World Factbook |accessdate=2010-09-30 |archive-date=2013-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131016065003/https://www.cia.gov/library//publications/the-world-factbook/fields/2018.html |url-status=dead }}</ref> Во поглед на населението постаро од 65 години сразмерот жени/мажи е 1.6:1.<ref name="CIACB"/> Според извештајот на [[УНИЦЕФ]], Камбоџа е третата земја во светот со најмногу инсталирано мини,<ref name="UNICEF">UNICEF. [http://www.unicef.org/sowc96/9ldmines.htm "The Legacy of Landmines"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20141203025217/http://www.unicef.org/sowc96/9ldmines.htm |date=2014-12-03 }}. Retrieved July 25, 2006.</ref> посочувајќи околу 60.000 смртни случаево и илјадници повредени од неекслопирани мини од 1970 година.<ref name="PBSORG">PBS.org (July 25, 2003). [http://www.pbs.org/wnet/religionandethics/week647/cover.html ''Cambodia Land Mines''.]. Retrieved July 24, 2006.</ref> Поголем број од жртвите се деца кои одгледуваат или пасат животни или пак деца кои играат по полињата.<ref name="UNICEF"/> Бројот на смртни случаи на новороденчиња во Камбоџа се намалува, односно во 1993 година имало 115 случаи на 1000 новороденчиња, а во 1998 имало 89.4 на 1000 новороденчиња.<ref name="cambodiawho">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.who.int/countryfocus/cooperation_strategy/ccs_khm_en.pdf|title=WHO country cooperation strategy|format=PDF|publisher=World Health Organization|date=April 2001|accessdate=2009-06-22}}</ref> == Култура == {{главна|Култура во Камбоџа}} [[Податотека:Angkor wat.jpg|мини|десно|200px|Ангкор Ват е главена туристичка атракција и симбол на Камбоџа.]] Разни фактори придонесувале за културата Камбоџа вклучувајќи ги [[Теравада будизам|теравада будизмот]], [[француска култура|францускиот колонијализам]], [[хиндуизам]]от, [[Ангкор|ерата Ангкор]], и [[глобализација|модерната глобализација]]. Во [[Министерство за култура и ликовна уметност на Камбоџа|Министерството за култура и ликовна уметностна Камбоџа]] е задолжено за промоција и развој на камбоџанската култура. Камбоџанската култура не само што ја вклучува културата на низиното етничко мнозинство, кмерско, но исто така, на уште некои 20 културно различни племиња кои се познати под терминот Кмер Леу, поим измислен од Нородом Сиханоук за да се означи единство помеѓу камбоџанското население. [[Податотека:Apsara dance.jpg|thumb|лево|160px|Изведба на најпопуларниот танц апсара.]] Руралните Камбоџанци носат марама наречена [[крама]] која е уникатен аспект на [[камбоџанска облека|камбоџанската облека]]. Камбоџанската култура има карактеристични стилови на танц, архитектура и скулптура, кои биле разменети со соседните [[Лаос]] и [[Тајланд]] низ историјата. [[Ангкор Ват]] (''Angkor'' значи „град“ и ''Wat „храм“) е најдобро зачуван пример на камбоџанската архитектура од ера на Ангкор и стотици други храмови се откриени во и околу регионот. [[Бон Ом Теук]] или ''„Фестивал на трка со бродови“'' е годишен натпревар во трка со бродови со веслање и е најпосетуван камбоџански фестивал. Овој фестивал се одржува на крајот на дождливата сезона, кога реката Меконг почнува да го губи нивото на водата. Околу 10% од камбоџанското население учествува на овој настан, при што се оддава почит на месечината, се проследуваат огномети и секако се зема активно или пасивно учество во трката.<ref name="KMGOV">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/news.view.html?doc_oid=@140%7C1%7C1 |title=Government of Cambodia Webpage, ''Bonn Om Touk, the Water and Moon Festivals'' |accessdate=2010-10-01 |archive-date=2007-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011210454/http://cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/news.view.html?doc_oid=@140%7c1%7c1 |url-status=dead }}</ref> Покрај овој настан, во Камбоџа се популарни и борбата со петли и фудбалот. Бидејќи мнозинството население се будисти тие го следат и класичниот индиски календар по што ја слават и [[Камбоџанска Нова Година|Камбоџанската Нова Година]]. Камбоџанската Нова Година е голем празник во државата и се паѓа во месец април. Во поглед на камбоџанската кујна, како и во останатите држави во регионот, [[ориз]]от и [[риба]]та се главни состојки во искраната. Потребата за риба и производи од риба за 2000 година во Камбоџа биле 20 килограми риба годишно по глава на жител.<ref name="EARTH">{{PDFlink|[http://earthtrends.wri.org/pdf_library/country_profiles/Coa_cou_116.pdf Earthtrends.org Cambodia Country Profile]}}</ref> Камбоџанската кујна се состои и од тропски овошја, супи и чорби. Глави состојки за подготвување на камбоџанските јадења се [[лук]]от, [[лимон]]от, сос од риба, [[соја]] сос, [[кари]] и останати зачини. Традиционалната камбоџанска музика има долга традиција и датира уште од времето на [[Кмерска Империја|Кмерската Империја]]. Кралските танци како што е [[апсара]] се икони на камбоџанската култура. Друг популарен танц во Камоџа е и [[ромвонг]]от. == Сообраќај == {{Главна|Транспорт во Камбоџа}} [[Податотека:Siem reap airport.JPG|thumb|right|200px|Меѓубародниот аеродром во Сием Реап е најголем аеродром во државата.]] Граѓанската војна и останатите немири кои се случиле во државата значајно го оштетиле камбоџанскиот [[транспорт]], но со помош и донации од останати држави Камбоџа го подобрува својот транспорт според меѓународните стандардни. Камбоџа има две големи железнички линии, односно вкупно поставени железнички линии од околу 612 километри.<ref name="CNTRYDTA">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.country-data.com/cgi-bin/query/r-2187.html |title=CountryData.com |publisher=CountryData.com |date= |accessdate=2010-06-27}}</ref> Железничките линии се протегаат од [[Сиханоуквил]] од јужниот брег, преки [[Пном Пен]] до [[Сисопон]]. Моментално, само еден патнички воз оперира седмично од Пном Пен до [[Батамбанг]]. Речниот сообраќај е значаен сегмент на камбоџанскиот транспорт, како денес така и во минатото. Така, во Камбоџа има околу 3.700 километри половна рута. Камбоџа има две главни пристаништа, Пном Пен и Сиханоуквил, но опстојуваат уште пет помали простаништни центри. Пном Пен и речното корито околу него е единственото речно пристаниште и рута кои можат да опслужат бродови од 8.000 тони преку дождлива сезона, или бродови од 5.000 тони преку сушна сезона. Патниот сообраќај е исто така во подем во Камбоџа, но сепак [[велосипед]]ите се доста диминантни во секојдневието на Камбоџанците.<ref>"Picking Up Speed: As Cambodia's Traffic Levels Increase, So Too Does the Road ''Death Toll''", ''The Cambodia Daily'', Saturday, March 9–10, 2002."</ref> Државата има четири комерцијални аеродроми. Аеродромот во Пном Пен е втор најголем аеродром во државата, додека најголем аеродром е аеродромот во Сием Реап. Останатите два се во Батамбанг и Сиханоуквил. ==Кампучија како мотив во популарната култура== * „Кампучија“ (англиски: ''Cambodia'') — песна на англиската поп-пејачка [[Ким Вајлд]] (''Kim Wilde'') од 1981 година.<ref>([https://www.discogs.com/release/620520-Kim-Wilde-Cambodia Discogs, Kim Wilde – Cambodia (пристапено на 9.9.2022)]</ref> * „Одмор во Кампучија“ (англиски: ''Holiday In Cambodia'') — песна на американската [[панк-рок]] група [[Дед Кенедис]] (''Dead Kennedys'') од 1980 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/31756-Dead-Kennedys-Fresh-Fruit-For-Rotting-Vegetables Discogs, Dead Kennedys – Fresh Fruit For Rotting Vegetables (пристапено на 9.9.2022)]</ref> == Поврзано == * [[Кмерска Империја]] * [[Кмерски јазик]] * [[Ангкор Ват]] * [[Пном Пен]] * [[Кмери]] == Галерија == <center> <gallery> File:Kampong Trach Cave.JPG|Пештерите Кампонг Трач. File:Royal Palace - Phnom Penh - Cambodia.JPG|Ступа во кралската палата во Пном Пен. File:Amansara Resort-Siem Reap.jpg|Хотел во Сием Реап. File:Wat Peapahd.Battambang.2009.jpg|Храм во Батамбанг. File:Yeay mao cambodia.JPG|Статуа на дух-чувар во Сиханоуквил. File:TonleSap2.jpg|Поглед кон езерото Тонле Сап. File:Kratie sunset2.jpg|Залез во Кратие. File:WatPhnom PhnomPenh 2005 2.JPG|Ват Пном во Пном Пен. </gallery> </center> == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{sisterlinks|Cambodia}} ;Влада * [http://www.norodomsihanouk.info/ Официјално мрежно место на Нородом Сиханоук] * [https://web.archive.org/web/20061005044434/http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/home.view.html Влада на Камбоџа] * [http://www.mfaic.gov.kh/ МНР на Камбоџа] * [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-c/cambodia.html Шеф на држава и кабинет] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110514220128/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-c/cambodia.html |date=2011-05-14 }} ; Општо * {{CIA World Factbook link|cb|Камбоџа}} * [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/cambodia.htm Камбоџа на UCB] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080703234535/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/cambodia.htm |date=2008-07-03 }} * {{dmoz|Regional/Asia/Cambodia}} * {{Wikiatlas|Cambodia}} * {{wikivoyage|Cambodia}} * [http://www.marineconservationcambodia.org/ Подводен свет на Камбоџа] {{Азија}} {{Избрана}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Камбоџа|Камбоџа]] [[Категорија:Држави во Азија]] [[Категорија:Држави и територии настанати во 1993 година]] [[Категорија:Држави и територии настанати во 1953 година]] 090pr90x2vxwtmx71hqhicorc6rectf 0 5536 5601406 5587597 2026-07-28T15:55:09Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5601406 wikitext text/x-wiki {{Infobox language |name=Унгарски јазик |nativename=Magyar |pronunciation=мaѓор [ˈmɒɟɒr̪] |states=[[Унгарија]] и делови од [[Романија]], [[Словачка]], [[Србија]], [[Украина]], [[Хрватска]], [[Австрија]] и [[Словенија]] |speakers=14,5 милиони |iso1=hu|iso2=hun|iso3=hun |familycolor=Uralic |fam1=[[Уралски јазици|Уралско]] |fam2=[[Угро-фински јазици|Угро-финско]] |fam3=[[Унгарска група на јазици|Унгарско]] |script=[[Унгарска азбука|Унгарска]] [[латиница]] |rang=57 |nation=[[Унгарија]], [[Европска Унија]],<br />[[Словенија]] (регионален јазик),<br />[[Србија]] ([[Војводина]]),<br />[[Австрија]] ([[Градиште (Австрија)|Градиште]]),<br />разни места во [[Романија]] (главно [[Трансилванија]]),<br />некои официјални права во [[Хрватска]], [[Словачка]] и [[Украина]] ([[Закарпатска област|Закарпатија]]) |агенција=[[Истражувачки институт за лингвистика при Унгарската академија на науките]] |lc1= |ld1= |ll1= |map=[[Податотека:Dist of hu lang europe mk.svg|center|мини|300п|Места во Европа каде што се зборува унгарскиот јазик.]] }} '''Унгарски јазик''' (унг. ''magyar nyelv'' {{audio|Hu-magyar_nyelv.ogg|listen}}) — [[јазик]] дел групата на [[угрофински јазици]] од фамилијата на [[уралски јазици]], неповрзан со голем дел од европските јазици. Претежно јазикот се зборува во [[Унгарија]] и од [[Унгарска дијаспора|унгарските малцинства]] во околните држави. Како мајчин, јазикот го зборуваат околу 14,5 милиони луѓе, од кои 9.5 до 10 милиони живеат во Унгарија. Два милиони говорители живеат во околните држави, поранешни територии на [[Кралство Унгарија|кралството Унгарија]]. Во соседството, најмногу [[Унгарци]] има во [[Романија]] каде има околу 1,4 милиони. Покрај Романија, унгарско малцинство има и во [[Словачка]], [[Србија]] (поточно [[Војводина]]), [[Украина]], [[Хрватска]], [[Австрија]] и [[Словенија]] и околу еден милион во остатокот од светот. == Распространетост и статус == === службен стгатус === Унгарскиот е службен јазик во [[Унгарија]], и како резултат на тоа и службен јазик во [[Европската Унија]]. Исто така, унгарскиот е еден од службените јазици во [[Војводина]] во [[Србија]] и во три општини во [[Словенија]]: [[Ходош]], [[Добровник]] и [[Лендава]], заедно со [[Словенечки јазик|словенечкиот јазик]]. Како малцински јазик е признат во [[Австрија]], [[Хрватска]], [[Романија]], [[Украина]] и во [[Словачка]]. Во Романија е службен јазик во сите општини каде унгарскиот се зборува над 20%. === Распространетост === Унгарскиот како мајчин јазик се зборува во следните држави: {|class="wikitable" !Држава!!Говорители |- |[[Унгарија]]||align="right"|10.177.223 ([http://www.nepszamlalas.hu/hun/kotetek/06/00/data/tabhun/1/load01_11_0.html попис 2001]{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}) |- |[[Романија]]<br /><small>([[Трансилванија]])</small>||align="right"| 1.443.970 ([http://www.insse.ro/rpl2002rezgen/17.pdf попис 2002] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070212224120/http://www.insse.ro/rpl2002rezgen/17.pdf |date=2007-02-12 }}) |- |[[Словачка]]||align="right"|520.528 ([http://www.statistics.sk/webdata/slov/scitanie/tab/tab3a.htm попис 2001] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070516175819/http://www.statistics.sk/webdata/slov/scitanie/tab/tab3a.htm |date=2007-05-16 }}) |- |[[Србија]]<br /><small>([[Војводина]])</small>||align="right"|293.299 ([http://webrzs.stat.gov.rs/Ter/epop.htm попис 2002]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}) |- |[[Украина]] <br /><small>([[Закарпатска област]])</small>||align="right"|149.400 ([http://www.ukrcensus.gov.ua/eng/results/general/language/ попис 2001] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20041101075902/http://www.ukrcensus.gov.ua/eng/results/general/language/ |date=2004-11-01 }}) |- |[[САД]]||align="right"|117.973 ([http://factfinder.census.gov/servlet/QTTable?_bm=y&-geo_id=01000US&-qr_name=DEC_2000_SF3_U_QTP16&-ds_name=DEC_2000_SF3_U попис 2000]{{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080317020038/http://factfinder.census.gov/servlet/QTTable?_bm=y&-geo_id=01000US&-qr_name=DEC_2000_SF3_U_QTP16&-ds_name=DEC_2000_SF3_U |date=2008-03-17 }}) |- |[[Канада]]||align="right"|75.555 ([http://www12.statcan.ca/english/census01/products/standard/themes/RetrieveProductTable.cfm?Temporal=2001&PID=55670&APATH=3&GID=431515&METH=1&PTYPE=55430&THEME=41&FOCUS=0&AID=0&PLACENAME=0&PROVINCE=0&SEARCH=0&GC=0&GK=0&VID=0&FL=0&RL=0&FREE=0 попис 2001] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080213074431/http://www12.statcan.ca/english/census01/products/standard/themes/RetrieveProductTable.cfm?Temporal=2001&PID=55670&APATH=3&GID=431515&METH=1&PTYPE=55430&THEME=41&FOCUS=0&AID=0&PLACENAME=0&PROVINCE=0&SEARCH=0&GC=0&GK=0&VID=0&FL=0&RL=0&FREE=0 |date=2008-02-13 }}) |- |[[Израел]]||align="right"|70.000 |- |[[Австрија]] <br /><small>([[Градиште (Австрија)|Градиште]])</small>||align="right"|22.000 |- |[[Хрватска]]||align="right"|16.500 |- |[[Словенија]]<br /><small>([[Прекмурје]])</small>||align="right"|9.240 |- |'''Вкупно''' ||align=right|12-13 милиони |} :''Извор: национални пописи'' == Дијалекти == Унгарските дијалекти се: ''алфолд, западнодунавски, дунавско-тисаски, северозападен унгарски, североисточен унгарски, секели и западен унгарски дијалект''. Скоро сите дијалекти се многу слични помеѓу себе. Унгарскиот [[чанго]] дијалект се зборува во [[Романија]] во округот [[Бакау (округ)|Бакау]]. Поради изолираноста од оставатите Унгарци, овој дијалект е сличен со средновековниот унгарски јазик. == Споредба со останати угрофински јазици == {{Јазик-пример |име= Унгарски јазик |писмо= [[унгарска азбука|латиница]] |пример= Прв член од „Декларацијата за човекови права“ |текст= Minden. emberi lény szabadon születik és egyenlő méltósága és joga van. Az emberek, ésszel és lelkiismerettel bírván, egymással szemben testvéri szellemben kell hogy viseltessenek. |превод=Сите човечки суштествa се раѓaaт слободни и еднакви по достоинство и правa. Tиe се обдарени со разум и совест и требa да се однесувaaт еден кон друг во дуxот на општо човечкaтa припaдност. }} Во табелата е прикажана споредба на унгарскиот јазик со останатите угрофински јазици со македонски превод<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://en.wiktionary.org/wiki/Swadesh_lists_for_Finno-Ugric_languages |title=архивски примерок |accessdate=2009-12-26 |archive-date=2010-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100102123807/http://en.wiktionary.org/wiki/Swadesh_lists_for_Finno-Ugric_languages |url-status=dead }}</ref>: {| class="wikitable" !c=hu| унгарски !c=fi| естонски !c=et| мордвински !c=04| коми-пермјачки | '''македонски<br />превод''' !i=No| # според <br />списокот свадеш !c=su| фински |- |c=hu| én (ако не е запишано,<br /> се препознава по наставката -*m) |c=et| mina |c=04| мон ''mon'' |c=05| ме ''me'' | Јас, себе, мене |c=su| 1 !i=No| minä |- |c=hu| te |c=et| sina |c=04| тон ''ton'' |c=05| тэ ''te'' | ти |i=No| 2 !c=su| sinä |- |c=hu| '''mi''' |c=et| '''meie''', '''me''' |c=04| '''минь''' ''miń'' |c=05| '''ми''' ''mi'' | ние |i=No| 4 !c=su| me |- |c=hu| '''ti''' |c=et| '''teie''', '''te''' |c=04| '''тынь''' ''tyń'' |c=05| '''ти''' ''ti'' | Вие |i=No| 5 !c=su| te |- |c=hu| ez/itt |c=et| see |c=04| те ''te'' |c=05| тайö ''tajö'' | ова/тука |i=No| 7 !c=su|tämä/täällä |- |c=hu| az/ott |c=et| too |c=04| што ''što'' |c=05| сійö ''sijö'' | тоа/таму |i=No| 8 !c=su| tuo/tuolla |- |c=hu| '''ki?''' |c=et| '''kes?''' |c=04| '''кие?''' ''kije?'' |c=05| '''коді?''' ''kodi?'' | кој? |i=No| 11 !c=su| kuka? |- |c=hu| '''mi?''' |c=et| '''mis?''' |c=04| '''мезе?''' ''meze?'' |c=05| '''мый?''' ''myj?'' | што? |i=No| 12 !c=su| mikä? |- |c=hu| egy |c=et| üks |c=04| вейке ''vejke'' |c=05| öти ''öti'' | еден |i=No| 22 !c=su| yksi |- |c=hu| '''kettő''' |c=et| '''kaks''' |c=04| '''кавто''' ''kavto'' |c=05| '''кык''' ''kyk'' | два |i=No| 23 !c=su| kaksi |- |c=hu| három |c=et| kolm |c=04| колмо ''kolmo'' |c=05| куим ''kuim'' | три |i=No| 24 !c=su| kolme |- |c=hu| '''négy''' |c=et| '''neli''' |c=04| '''ниле''' ''nile'' |c=05| '''нёль''' ''ńol'' | четири |i=No| 25 !c=su| neljä |- |c=hu| öt |c=et| viis |c=04| вете ''vete'' |c=05| вит ''vit'' | пет |i=No| 26 !c=su| viisi |- |c=hu| nej |c=et| naine |c=04| ни ''ni'' |c=05| гöтыр ''götyr'' | сопруга |i=No| 40 !c=su| vaimo |- |c=hu| anya |c=et| ema |c=04| (тиринь) ава ''(tiriń) ava'' |c=05| мам ''mam'' | мајка |i=No| 42 !c=su| äiti |- |c=hu| fa |c=et| puu |c=04| чувто ''čuvto'' |c=05| пу ''pu'' | дрво |i=No| 51 !c=su| puu |- |c=hu| '''vér''' |c=et| '''veri''' |c=04| '''верь''' ''veŕ'' |c=05| '''вир''' ''vir'' | крв |i=No| 64 !c=su| veri |- |c=hu| haj |c=et| juuksed |c=04| черь ''čeŕ'' |c=05| юрси ''jursi'' | коса |i=No| 71 !c=su| hius, hiukset |- |c=hu| fej |c=et| pea |c=04| пиле ''pile'' |c=05| пель ''pel'' | глава |i=No| 73 !c=su|pää |- |c=hu| '''szem''' |c=et| '''silm''' |c=04| '''сельме''' ''seĺme'' |c=05| '''син''' ''sin'' | око |i=No| 74 !c=su| silmä |- |c=hu| orr |c=et| nina |c=04| судо ''sudo'' |c=05| ныр ''nyr'' | нос |i=No| 75 !c=su|nenä |- |c=hu| száj |c=et| suu |c=04| курго ''kurgo'' |c=05| вом ''vom'' | уста |i=No| 76 !c=su|suu |- |c=hu| fog |c=et| hammas |c=04| пей ''pej'' |c=05| пинь ''piń'' | заб |i=No| 77 !c=su| hammas |- |c=hu| láb |c=et| jalg |c=04| пильге ''piĺge'' |c=05| кок ''kok'' |стапало |i=No| 80 !c=su| jalka |- |c=hu| '''kéz''' |c=et| '''käsi''' |c=04| '''кедь''' ''ked́'' |c=05| '''ки''' ''ki'' | рака |i=No| 83 !c=su| käsi |- |c=hu| '''szív'''/szűny |c=et| '''süda''' |c=04| '''седей''' ''sedej'' |c=05| '''сьöлöм''' ''śölöm'' | срце |i=No| 90 !c=su| sydän |- |c=hu| inni |c=et| jooma |c=04| симемс ''simems'' |c=05| юны ''juny'' | пие |i=No| 92 !c=su| juoda |- |c=hu| tudni |c=et| teadma |c=04| содамс ''sodams'' |c=05| тöдны ''tödny'' | знае |i=No| 103 !c=su| tietää |- |c=hu| élni |c=et| elama |c=04| эрямс ''eŕams'' |c=05| овны ''ovny'' | живее |i=No| 108 !c=su| elää |- |c=hu| '''víz''' |c=et| '''vesi''' |c=04| '''ведь''' ''ved́'' |c=05| '''ва''' ''va'' | вода |i=No| 150 !c=su| vesi |- |c=hu| kő |c=et| kivi |c=04| кев ''kev'' |c=05| из ''iz'' | камен |i=No| 156 !c=su| kivi |- |c=hu| ég/menny |c=et| taevas |c=04| менель ''meneĺ'' |c=05| енэж ''jenezh'' | небо |i=No| 162 !c=su| taivas |- |c=hu| szél |c=et| tuul |c=04| варма ''varma'' |c=05| тöв ''töv'' | ветер |i=No| 163 !c=su| tuuli |- |c=hu| tűz |c=et| tuli |c=04| тол ''tol'' |c=05| би ''bi'' | оган |i=No| 167 !c=su| tuli |- |c=hu| éj |c=et| öö |c=04| ве ''ve'' |c=05| вой ''voj'' | ноќ |i=No| 177 !c=su| yö |- |} == Наводи == {{наводи}} == Библиографија == === Курсеви === * ''Colloquial Hungarian - The complete course for beginners''. Rounds, Carol H.; Sólyom, Erika (2002). London; New York: Routledge. ISBN 0-415-24258-4. :This book gives an introduction to the Hungarian language in 15 chapters. The dialogues are available on cassette or CDs. * ''Teach Yourself Hungarian - A complete course for beginners''. Pontifex, Zsuzsa (1993). London: Hodder & Stoughton. Chicago: NTC/Contemporary Publishing. ISBN 0-340-56286-2. :This is a complete course in spoken and written Hungarian. The course consists of 21 chapters with dialogues, culture notes, grammar and exercises. The dialogues are available on cassette. * ''Hungarolingua 1 - Magyar nyelvkönyv''. Hoffmann, István; et al. (1996). [http://www.nyariegyetem.hu/tananyag/index.php Debreceni Nyári Egyetem] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100113202736/http://www.nyariegyetem.hu/tananyag/index.php |date=2010-01-13 }}. ISBN 963-472-083-8 * ''Hungarolingua 2 - Magyar nyelvkönyv''. Hlavacska, Edit; et al. (2001). [http://www.nyariegyetem.hu/tananyag/index.php Debreceni Nyári Egyetem] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100113202736/http://www.nyariegyetem.hu/tananyag/index.php |date=2010-01-13 }}. ISBN 963-03-6698-3 * ''Hungarolingua 3 - Magyar nyelvkönyv''. Hlavacska, Edit; et al. (1999). [http://www.nyariegyetem.hu/tananyag/index.php Debreceni Nyári Egyetem] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100113202736/http://www.nyariegyetem.hu/tananyag/index.php |date=2010-01-13 }}. ISBN 963-472-083-8 :These course books were developed by the University of Debrecen Summer School program for teaching Hungarian to foreigners. The books are written completely in Hungarian. There is an accompanying 'dictionary' for each book with translations of the Hungarian vocabulary in English, German, and French. * "NTC's Hungarian and English Dictionary" by Magay and Kiss. ISBN 0-8442-4968-8 (You may be able to find a newer edition also. This one is 1996.) === Граматика === * ''A practical Hungarian grammar'' (3rd, rev. ed.). Keresztes, László (1999). Debrecen: Debreceni Nyári Egyetem. ISBN 963-472-300-4. * ''Practical Hungarian grammar: [a compact guide to the basics of Hungarian grammar]''. Törkenczy, Miklós (2002). Budapest: Corvina. ISBN 963-13-5131-9. * ''Hungarian verbs and essentials of grammar: a practical guide to the mastery of Hungarian'' (2nd ed.). Törkenczy, Miklós (1999). Budapest: Corvina; Lincolnwood, [Ill.]: Passport Books. ISBN 963-13-4778-8. * ''Hungarian: an essential grammar''. Rounds, Carol (2001). London; New York: Routledge. ISBN 0-415-22612-0. * ''Hungarian: Descriptive grammar''. Kenesei, István, Robert M. Vago, and Anna Fenyvesi (1998). London; New York: Routledge. ISBN 0-415-02139-1. * [http://www.rpi.edu/~sofkam/magyar.html Hungarian Language Learning Наводи] (including the short reviews of three of the above books) * ''Noun Declension Tables - HUNGARIAN''. Budapest: [http://www.pons.hu/index.php?action=termek&id=81 Pons]. [http://www.klett.hu/termekcsalad/250 Klett] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070928153213/http://www.klett.hu/termekcsalad/250 |date=2007-09-28 }}. ISBN 978-963-9641-04-4 * ''Verb Conjugation Tables - HUNGARIAN''. Budapest: [http://www.pons.hu/index.php?action=termek&id=82 Pons]. [http://www.klett.hu/termekcsalad/253 Klett] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070928153159/http://www.klett.hu/termekcsalad/253 |date=2007-09-28 }}. ISBN 978-963-9641-03-7 == Поврзано == * [[Уралски јазици]] * [[Угрофински јазици]] * [[Унгарска азбука]] == Надворешни врски == * [http://www.filolog.com/languageStrangeCake.html Унгарски - чудна торта на менито] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20060421044724/http://www.filolog.com/languageStrangeCake.html |date=2006-04-21 }} - ''статија од [[Адам Надашди]]'' * [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=hun Ethnologue за унгарскиот јазик] * [http://impulzus.sch.bme.hu/info/magyar.shtml Вовед во унгарскиот] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20041010065220/http://impulzus.sch.bme.hu/info/magyar.shtml |date=2004-10-10 }} * [http://www.lmp.ucla.edu/Profile.aspx?LangID=31&menu=004 Унгарски профил] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110605044626/http://www.lmp.ucla.edu/Profile.aspx?LangID=31&menu=004 |date=2011-06-05 }} * [http://stp.ling.uu.se/~bea/publ/megyesi-hungarian.pdf "Унгарски јазик: кратка описна граматика"] * [http://member.melbpc.org.au/~tmajlath/form-suffix.html Список на наставки во унгарскиот] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070928030415/http://member.melbpc.org.au/~tmajlath/form-suffix.html |date=2007-09-28 }} * [http://www.indiana.edu/~iuihsl/homethisisoldbutgoodone.html Старата страница на Универзитетот во Индијана, Институтот за унгарски] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200414134627/http://www.indiana.edu/~iuihsl/homethisisoldbutgoodone.html |date=2020-04-14 }} * [http://www.histdoc.net/sounds/hungary.html Врски помеѓу финскиот и унгарскиот јазик] * [http://www.rpi.edu/~sofkam/magyar.html Наводи за учење унгарски јазик] * [http://how-to-learn-any-language.com/e/languages/hungarian/index.html Преглед на унгарскиот јазик] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20060805202844/http://how-to-learn-any-language.com/e/languages/hungarian/index.html |date=2006-08-05 }} * [http://users.tpg.com.au/etr/oldhu/halotti.html Еден од најстарите унгарски текстови] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20060210154349/http://users.tpg.com.au/etr/oldhu/halotti.html |date=2006-02-10 }} * [http://inforadio.hu/listen.m3u Пренос во живо на унгарски јазик на InfoRádió] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090325104109/http://inforadio.hu/listen.m3u |date=2009-03-25 }} * [http://www.HungarianReference.com/ Граматички водич за унгарскиот јазик] * [http://www.miejipang-jpn2.net//untitled18.html Список на фрази на англиски, унгарски и јапонски јазик] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100115101243/http://www.miejipang-jpn2.net/untitled18.html |date=2010-01-15 }} * [http://www.free-dictionary-translation.com/ Слободен речник] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170917011623/http://free-dictionary-translation.com/ |date=2017-09-17 }} * [http://www.foglar.eu/wikihu/index.php/Accueil Wikihu] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100228055718/http://www.foglar.eu/wikihu/index.php/Accueil |date=2010-02-28 }} === Енциклопедија Humana Hungarica === * [http://mek.oszk.hu/01900/01993/html/index2.html Вовед во историјата на јазикот] * [http://mek.oszk.hu/01900/01955/html/index2.html Лингвистички записи за раниот стар унгарски јазик] * [http://mek.oszk.hu/01900/01949/html/index2.html Стариот унгарски период] * [http://mek.oszk.hu/01900/01919/html/index2.html Доцниот стар унгарски јазик] * [http://mek.oszk.hu/01900/01911/html/index2.html Среден унгарски јазик] === Речници === * [http://www.websters-online-dictionary.org/definition/Hungarian/ Унгарски речник]: од [http://www.websters-online-dictionary.org Webster's Dictionary] * [http://dict.sztaki.hu/english-hungarian Унгарски ↔ англиски] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110626115406/http://dict.sztaki.hu/english-hungarian |date=2011-06-26 }} ) * [http://www.finnhun.com Англиски-унгарски-фински] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100420182616/http://www.finnhun.com/ |date=2010-04-20 }} * [http://www.muszaki-forditas.lap.hu Колекција на унгарски речници] * [http://www.notam02.no/~hcholm/altlang/ht/Hungarian.html Унгарски сленгови] * [http://www.dicts.info/dictlist1.php?l=Hungarian Унгарски двојазичен речник] === Online преводи === * [http://www.webforditas.hu/index.php?show=textTab&lang=english Слободен англиски->унгарски превод] * [http://www.free-dictionary-translation.com Слободен превод] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170917011623/http://free-dictionary-translation.com/ |date=2017-09-17 }} * [http://orosz-szotar.hu/ Русско-Венгерский словарь] === Курсеви === * [http://www.hungarianclasses.com Online унгарски речник] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210608220950/http://www.hungarianclasses.com./ |date=2021-06-08 }} * [http://www.personal.psu.edu/faculty/a/d/adr10/hungarian.html Унгарски курс] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210214043526/http://www.personal.psu.edu/faculty/a/d/adr10/hungarian.html |date=2021-02-14 }} * [http://www.hungarotips.com/hungarian/b/ Курс на hungarotips.com] * [http://hungary.afs.hu/hungary/study.html Учи унгарски!] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100115083721/http://hungary.afs.hu/hungary/study.html |date=2010-01-15 }} * [http://www.single-serving.com/Hungarian/ Унгарски фрази] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20061231064532/http://www.single-serving.com/Hungarian/ |date=2006-12-31 }} * [http://www.hungarotips.com/hungarian/ Унгарски часови - квизови, сложувачки и звучни податотеки] {{УР-јазик-никулец}} {{Navboxes |title= Јазичен статус |list= {{Уралски јазици}} {{Јазици во Србија}} {{Јазици во Хрватска}} {{Јазици во Словенија}} {{Јазици во Словачка}} {{Јазици во Чешка}} {{Јазици во Украина}} }} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Унгарски јазик|*]] [[Категорија:Аглутинативни јазици]] [[Категорија:Јазици во Словачка]] [[Категорија:Јазици во Унгарија]] [[Категорија:Јазици во Украина]] [[Категорија:Јазици во Србија]] [[Категорија:Јазици во Романија]] [[Категорија:Јазици во Хрватска]] [[Категорија:Јазици во Словенија]] 67b5ls1dd7h0s904vhws06r0fsc7bm5 0 6657 5601476 5558818 2026-07-28T19:11:49Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5601476 wikitext text/x-wiki {{Infobox High Court | court_name = Уставен суд на Македонија | native_name = | image = | imagesize = 160px | caption = | Acronyms = | established = 15 март 1964 | country = [[Македонија]] | location = [[Скопје]], [[Македонија]] | coordinates = | type = <!-- partisan election/non-partisan election/legislative selection/executive selection/cooption/etc --> | authority = | terms = | positions = | website = [http://www.ustavensud.mk/ www.ustavensud.mk] | | termstart = 4 јуни 2024 | termend = | termend2 = <!-- year term of current chief ends if applicable --> | chiefjudgetitle2 =Генерален секретар на Уставен суд | chiefjudgename2 =[[Виолета Ѓорѓиевска]] | termstart2 =26 септември 2024 | termend3 = | termend4 = <!-- year term of current deputy chief ends if applicable --> |chiefjudgetitle=Претседател на Уставен суд|chiefjudgename=[[Дарко Костадиновски]]|chiefjudgetitle3=Портпарол на Уставен суд|chiefjudgename3=[[Христина Беловска]]|termstart3=27 Декември 2021}} [[Податотека:Arheo Museum of Macedonia (12).JPG|мини|десно|250п|Зградата на Уставниот суд на РМ во која воедно е сместен и Археолошкиот музеј]] {{Политика на Република Македонија}} '''Уставниот суд на Македонија''' — орган што ја штити [[уставност]]а и [[законитост]]а во [[Македонија]]. Составен е од девет судии избрани од [[Собрание на Македонија|Собранието на Македонија]] со мнозинство гласови од вкупниот број пратеници. Мандатот на судиите трае девет години без право на повторен избор. Судиите на Уставниот суд се избираат од редот на истакнати правници. Уставниот суд избира претседател од своите редови за време од три години и без право на повторен избор. == Надлежности == Уставниот суд на Република Македонија ги има следните надлежности: * одлучува за согласноста на законите со [[Устав на Република Македонија|Уставот]]; * одлучува за согласноста на другите прописи и на колективните договори со Уставот и со законите; * ги штити слободите и правата на човекот и граѓанинот што се однесуваат на слободата на уверувањето, совеста, мислата и јавното изразување на мислата, политичкото здружување и дејствување и забраната на дискриминација на граѓаните по основ на пол, раса, верска, национална, социјална и политичка припадност; * решава за судирот на надлежностите меѓу носителите на [[законодавна власт|законодавната]], [[извршна власт|извршната]] и [[судска власт|судската власт]]; * решава за судирот на надлежностите меѓу органите на Републиката и единиците на [[локална самоуправа|локалната самоуправа]]; * одлучува за одговорноста на [[претседател на Република Македонија|претседателот на Републиката]]; * одлучува за уставноста на програмите и статутите на политичките партии и на здруженијата на граѓаните и * одлучува и за други прашања утврдени со Уставот. == Историја == Уставното судство во Македонија за првпат се востановува со Уставот на [[Социјалистичка Република Македонија]] од [[1963]] година, а започнува со работа на [[15 февруари]] [[1964]] година. == Претседатели на Уставниот суд на Република Македонија == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! # ! width=180|Име<br />{{small|(роден–починал)}} ! Слика ! colspan=2|Мандат |- ! style="background:#DDDDDD; color:black;"| 1 | [[Перо Коробар]]<br />{{small|(1916–2004)}} | [[Податотека:Emblem of North Macedonia (gold).svg|70x70пкс]] | 1963 | 1974 |- ! style="background:#002387; color:white"| 2 | [[Асен Групче]]<br />{{small|(1919–2002)}} | [[Податотека:Emblem of North Macedonia (gold).svg|70x70пкс]] | 1974 | 1979 |- ! style="background:#CC6600; color:white"| 3 | [[Гога Николовски]]<br />{{small|(?)}} | [[Податотека:Emblem of North Macedonia (gold).svg|70x70пкс]] | 1979 | 1984 |- ! style="background:#002387; color:white"| 4 | [[Владимир Митков]]<br />{{small|(1931–2024)}} | [[Податотека:Emblem of North Macedonia (gold).svg|70x70пкс]] | 1984 | 1986 |- ! style="background:#CC6600; color:white"| 5 | [[Димче Козаров]]<br />{{small|(?)}} | [[Податотека:Emblem of North Macedonia (gold).svg|70x70пкс]] | 1986 | 1987 |- ! style="background:#002387; color:white"| 6 | [[Фиданчо Стоев]]<br />{{small|(?)}} | [[Податотека:Emblem of North Macedonia (gold).svg|70x70пкс]] | 1987 | 1989 |- ! style="background:#CC6600; color:white"| 7 | [[Јордан Арсов]]<br />{{small|(?)}} | [[Податотека:Emblem of North Macedonia (gold).svg|70x70пкс]] | 1989 | 1994 |- ! style="background:#002387; color:white"| 8 | [[Јован Проевски]]<br />{{small|(?)}} | [[Податотека:Emblem of North Macedonia (gold).svg|70x70пкс]] | 1994 | 1997 |- ! style="background:#CC6600; color:white"| 9 | [[Милан Недков]]<br />{{small|(1931–2018)}} | [[Податотека:Emblem of North Macedonia (gold).svg|70x70пкс]] | 1997 | 2000 |- ! style="background:#002387; color:white"| 10 | [[Тодор Џунов]]<br />{{small|(1931–2014)}} | [[Податотека:Emblem of North Macedonia (gold).svg|70x70пкс]] | 2000 | 2003 |- ! style="background:#CC6600; color:white"| 11 | [[Лилјана Ингилизова – Ристова]]<br />{{small|(1946-)}} | [[Податотека:Emblem of North Macedonia (gold).svg|70x70пкс]] | 2003 | 2006 |- ! style="background:#002387; color:white"| 12 | [[Махмут Јусуфи]]<br />{{small|(?)}} | [[Податотека:Emblem of North Macedonia (gold).svg|70x70пкс]] | 2006 | 2007 |- ! style="background:#CC6600; color:white"| 13 | [[Трендафил Ивановски]]<br />{{small|(?)}} | [[Податотека:Emblem of North Macedonia (gold).svg|70x70пкс]] | 2007 | 2010 |- ! style="background:#002387; color:white"| 14 | [[Бранко Наумоски]]<br />{{small|(1951-)}} | [[Податотека:Emblem of North Macedonia (gold).svg|70x70пкс]] | 2010 | 2013 |- ! style="background:#CC6600; color:white"| 15 | [[Елена Гошева]]<br />{{small|(?)}} | [[Податотека:Emblem of North Macedonia (gold).svg|70x70пкс]] | 2013 | 2016 |- ! style="background:#002387; color:white"| 16 | [[Никола Ивановски]]<br />{{small|(?)}} | [[Податотека:Emblem of North Macedonia (gold).svg|70x70пкс]] | 2016 | 2019 |- ! style="background:#CC6600; color:white"| 17 | [[Сали Мурати]]<br />{{small|(1966-)}} | [[Податотека:Emblem of North Macedonia (gold).svg|70x70пкс]] | 2019 | 2021 |- ! style="background:#002387; color:white"| 18 | [[Добрила Кацарска]]<br />{{small|(1957–)}} | [[Податотека:Emblem of North Macedonia (gold).svg|70x70пкс]] | 2021 | 2024 |- ! style="background:#CC6600; color:white"| 19 | [[Дарко Костадиновски]]<br />{{small|(1974–)}} | [[Податотека:Emblem of North Macedonia (gold).svg|70x70пкс]] | 2024 | Во служба |}Прва жена уставен судија била Бранка Циривири-Антоновска, избрана за уставен судија во [[1984]] година, а прва жена претседател на Уставниот суд - Лилјана Ингилизова-Ристова, избрана за претседател во [[2003]] година.<ref>[http://ustavensud.mk/?page_id=4619 Уставен суд на РМ, „Поранешни судии“]{{Мртва_врска|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> = Состав = Уставниот суд го сочинуваат девет судии. Претседателот го избира Судот од редот на судиите за време од три години, без право на повторен избор. Судиите ги избира Собранието на Република Македонија за време од девет години без право на повторен избор. Судиите на Уставниот суд се избираат од редот на истакнати правници. Функцијата судија на Уставниот суд е неспојлива со вршењето друга јавна функција, професија или членување во политичка партија. Судиите уживаат имунитет како и пратениците во Собранието на Република Македонија. За имунитетот на судиите одлучува Судот во постапка предвидена со Деловникот на Судот. Суди­ите не подлежат на обврска во вооружените сили. Обезбедувањето независност на уставното судство е основното барање што се поставува при решавањето на прашањата за составот и начинот на избор на судиите на Уставниот суд, што е нужно надополнување на начелната независност на уставното судство од принципите на организацијата на власта. Меѓутоа, токму на планот на составот, односно преку изборот на судиите на Уставниот суд, покрај на планот на неговото финансирање, органите на политичкото одлучување можат да имаат најголемо влијание врз вршењето на уставносудската функција. Неспорно е дека законодавниот орган преку изборот односно определувањето на персоналниот состав на Уставниот суд, на индиректен начин е во улога да влијае и на остварувањето на улогата на овој уставен орган. Можноста од таквото влијание со Уставот е мошне ограничено имајќи предвид дека мандатот на судиите изнесува девет години што не се совпаѓа со мандатот на претставничкиот орган, дека функцијата судија е неспојлива со членување во политичка партија, дека Уставниот суд сам одлучува кога на судијата под услови утврдени со Уставот ќе му престане функцијата. Според Уставот, двајца судии на Уставниот суд предлага Претседателот на Републиката. Судскиот совет на Републиката предлага двајца судии на Уставниот суд од редот на судиите. Согласно уставната определба со Амандманот XV од Уставот Собранието избира тројца судии со мнозинство гласови од вкупниот број пратеници, при што мора да има мнозинство гласови од вкупниот број пратеници кои припаѓаат на заед­ниците кои не се мнозинство во Република Македонија. Нужно дополнување на основите за независноста на Уставниот суд кои произлегуваат од неговата положба во уставниот систем и од начинот на изборот на судиите, е обезбедувањето на материјална независност на Судот од органите на државната власт кои го утврдуваат и извршуваат буџетот на државата. Во таа смисла, за одбележување е дека прашањата од материјален карактер, имаат неповолно влијание кон поцелосното остварување на улогата на Уставниот суд. Имено, самостојната и независна позиција на Судот, утврдена со Уставот би била уште поцелосна и реално остварлива, доколку тој има и поголема материјална самостојност. Засега, средствата за работа на Уставниот суд се обезбедуваат во Буџетот на Републиката без некое поголемо влијание на Судот. Уставниот суд работите од својата надлежност ги врши на седница во полн состав, а одлуките ги донесува со мнозинство гласови од вкупниот број. Пред одлучувањето на редовните седници, Судот може да одржува подготвителни седници и консултативни разговори. Судот организира јавни расправи доколку оцени дека е тоа потребно, освен во случаите на одлучување за барање за заштита на поединечните права, кога одлуката ја донесува по правило врз основа на јавна расправа. За прашања од доменот на внатрешната организација и начинот на работа, Судот образува постојани и повремени комисии. = Сегашни Членови = Во моментов има осум судии во Уставниот суд: Претседателот на Уставниот суд [[Дарко Костадиновски]] и седум членови.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://alsat.mk/mk/odlukata-za-ponishtuvane-na-izborot-na-elizabeta-dukovska-za-ustavna-sudijka-otvori-mnogu-novi-dilemi/|title=Одлуката за поништување на изборот на Елизабета Дуковска за уставна судијка отвори многу нови дилеми|last=Control|first=Test|date=2025-05-17|work=Алсат ТВ|language=en-US|accessdate=2025-05-18|archive-date=2025-05-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20250522121147/https://alsat.mk/mk/odlukata-za-ponishtuvane-na-izborot-na-elizabeta-dukovska-za-ustavna-sudijka-otvori-mnogu-novi-dilemi/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ustavensud.mk/%D0%BC%D0%BA/%D1%81%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%B8|title=Судии на Уставниот суд на Република Македонија – Уставен суд на Република Македонија|work=ustavensud.mk|accessdate=2025-05-18}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ Актуелни судии на Уставниот суд |- ! colspan="2" rowspan="2" style="min-width: 150px" | Судии/<br />датум на раѓање и место ! rowspan="2" | Назначен од ! rowspan="2" | Датум на почеток / стаж |- |- | {{sort|07| }} | (''Претседател'')<br />'''{{Sortname|Дарко |Костадиновски}}'''<br />{{dts|1974|11|27}}<br />[[Скопје]], [[Социјалистичка Република Македонија|С.Р Македонија]] | [[Ѓорге Иванов]]<br />([[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]]) | style="white-space:nowrap" |{{birth date and age|df=yes|2018|1|11}} |'''1''' |- | {{sort|09| }} | '''{{Sortname|Насер |Ајдари}}'''<br />{{dts|1960|3|10}}<br />[[Скопје]], [[Социјалистичка Република Македонија|С.Р Македонија]] | Седница преку [[Собрание на Македонија|Собрание]]<br />([[Демократска унија за интеграција|ДУИ]]) | {{birth date and age|df=yes|2018|3|5}} |'''2''' |- | {{sort|01| }} | '''{{Sortname|Осман |Кадриу}}'''<br />{{dts|1967|12|15}}<br />[[Кичево]], [[Социјалистичка Република Македонија|С.Р Македонија]] | [[Ѓорге Иванов]]<br />([[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]]) | {{birth date and age|df=yes|2018|1|11}} |'''3''' |- | {{sort|08| }} | '''{{Sortname|Добрила|Кацарска}}'''<br />{{dts|1957|11|23}}<br />[[Ресен]], [[Социјалистичка Република Македонија|С.Р Македонија]] | Седница преку [[Собрание на Македонија|Собрание]]<br />([[Социјалдемократски сојуз на Македонија|СДСМ]]) | {{birth date and age|df=yes|2020|11|26}} |'''4''' |- | {{sort|05| }} | '''{{Sortname|Фатмир |Скендер}}'''<br />{{dts|1966|7|26}}<br />[[Дебар]], [[Социјалистичка Република Македонија|С.Р Македонија]] | [[Стево Пендаровски]]<br />([[Социјалдемократски сојуз на Македонија|СДСМ]]) | {{birth date and age|df=yes|2022|10|28}} |'''5''' |- | {{sort|04| }} | [[Татјана Васиќ-Бозаџиева|'''Татјана Васиќ-''']] [[Татјана Васиќ-Бозаџиева|'''Бозаџиева''']]<br />{{dts|1973|7|27}}<br />[[Скопје]], [[Социјалистичка Република Македонија|С.Р Македонија]] | [[Стево Пендаровски]]<br />([[Социјалдемократски сојуз на Македонија|СДСМ]]) | {{birth date and age|df=yes|2022|10|28}} |'''6''' |- | | [[Ана Павловска-Данева|'''Ана Павловска-''']] [[Ана Павловска-Данева|'''Данева''']]<br />{{dts|1973|4|17}}<br />[[Скопје]], [[Социјалистичка Република Македонија|С.Р Македонија]] | Седница преку [[Собрание на Македонија|Собрание]]<br />([[Социјалдемократски сојуз на Македонија|СДСМ]]) | {{birth date and age|df=yes|2024|2|8}} |'''7''' |} == Наводи == {{reflist}} == Надворешни врски == * [http://www.ustavensud.mk Официјална страница на Уставниот суд на Република Македонија] * [https://civicamobilitas.mk/wp-content/uploads/2018/03/Ustaven_sud_analiza.pdf Воислав Стојановски и др. „Уставниот суд во стегата меѓу политичките интереси и човековите права“, Хелсиншки комитет за човекови права на Република Македонија, 2016.]{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Europe topic|Уставен суд на|title=Уставни судови во Европа|countries_only=yes}} [[Категорија:Управување со Македонија]] [[Категорија:Македонско право]] [[Категорија:Уставни судови|Македонија]] klop0iop0vkyg3pbi0fnea50d31pu2x 10 9454 5601523 5598229 2026-07-28T22:05:26Z Bjankuloski06 332 5601523 wikitext text/x-wiki Ова е архива на објавени факти во рубриката „Дали сте знаеле“ во минатото. Дополнете ја со тоа што ќе ја додадете последната занимливост отстранета од [[Предлошка:Дали сте знаеле|предлошката]] на главната страница. == 2026 == * ... дека според [[Барбарос#Историја|една легенда]], поречкото село '''[[Барбарос]]''' (Барбарас) е наречено според светиот римски цар [[Фридрих I Барбароса]]? * ... дека на [[сончева светлина|сончевата светлината]] ѝ требаат '''[[брзина на светлината|нешто над 8 минути]]''' да стаса до [[Земја]]та? * ... дека како најбрзо животно на светот, '''[[сив сокол|сивиот сокол]]''' при спуст може да развие брзина од 389&nbsp;км/ч? * ... дека [[Филип II Македонски|Филип II]] бил убиен од '''[[Павзаниј од Орестида|еден Павзаниј]]''' поради друг? * ... дека '''[[знаме на Непал|знамето на Непал]]''' е единственото неправоаголно знаме во светот? * ... дека '''[[Јована Лудата]]''' имала 6 деца, и сите станале европски [[монарх|монарси]]? * ... дека '''[[Шведска]]''' ја сменила '''[[страна на возење|страната на возење]]''' од лево на десно на 3 септември 1967&nbsp;г.? * ... дека '''[[Македонска кула (Одрин)|Македонската кула]]''' во [[Одрин]] е една од најстарите градби во градот? * ... дека '''[[Харисон Форд]]''' станал столар поради незадоволство од првичните улоги кои му се доделувале? * ... дека [[Александар Македонски]] се образувал три години кај филозофот [[Аристотел]] во неговото училиште „'''[[Миески нимфеј]]'''“ кај [[негушко]]то селото [[Копаново]], [[Егејска Македонија]]? * ... дека цариградскиот патријарх '''[[Кирил I Цариградски|Кирил I Лукарис]]''' (1572-1638) се обидел да го реформира [[православие]]то во духот на протестантскиот '''[[калвинизам]]'''? * ... дека зборот '''[[камиказе]]''' значи „божествен ветер“? * ... дека во 883 г. '''[[Климент Охридски]]''' станал првиот словенски [[епископ]] на [[Балкан]]от? * ... дека '''[[Рихард Вагнер]]''' му бил зет на '''[[Франц Лист]]'''? * ... дека поимот '''[[андроид]]''' за првпат е употребен за творбата на мислителот и светец '''[[Алберт Велики]]''' (XIII век), кој наводно создал механички човек? * ... дека во '''[[Битка на Сома|Битката на Сома]]''' учествувале преку 3 милиони војници? * ... дека целиот југ на '''[[Бангладеш]]''' се состои од огромното '''[[устие]]''' на реката '''[[Ганг]]'''? * ... дека '''[[Плимут (Монтсерат)|Плимут]]''' на островот [[Монтсерат]] е единствениот [[главен град]] на светот без жители? * ... дека '''[[Наум Миладинов]]''' (1817-1897), братот на [[Браќа Миладиновци|Димитар и Константин Миладинови]], бил првиот запишувач на [[македонски народни песни|македонските народни песни]] во '''[[музичка нотација]]'''? * ... дека '''[[Андора]]''' има двајца шефови на државата — [[Претседател на Франција|претседателот на Франција]] и епископот на Уржељ (во [[Каталонија]])? * ... дека '''[[Кина]]''' на [[кинески јазик|кинески]] се нарекува '''[[Џунггуо|Џунг-гуо]]''' (中國) со значење „средишна земја“? * ... дека во геометријата постои '''[[едноаголник]]'''? * ... дека поимот „[[вештачка интелигенција]]“ прв го вовел американскиот информатичар '''[[Џон Мекарти]]''' во 1955 година? * ... дека во местото '''[[Прора]]''' на островот [[Риген]] во [[Германија]] е изградено одморалиште кое претставува најголемиот угостителски објект во светот со сместивост од 20.000 легла? * ... дека францускиот двокрилец од марката „'''[[Потез 29]]'''“ (''Potez 29'') станал првиот комерцијален патнички авион во Македонија, кој почнал да го опслужува [[Меѓународен аеродром Скопје|Скопскиот аеродром]] во 1928&nbsp;г. со превозникот „[[Аеропут]]“? * ... дека охридското село '''[[Велмеј]]''' има дури '''[[Велмеј#Археолошки наоѓалишта|26 археолошки наоѓалишта]]'''? == 2025 == * ... дека '''[[Млечен Пат|нашата галаксија]]''' има 100 - 400 милијарди '''[[ѕвезда|ѕвезди]]''' и барем уште толку '''[[вонсончева планета|планети]]'''? * ... дека [[руска салата|руската салата]] во Русија се нарекува „Оливје“, по [[Лисјен Оливје|нејзиниот изумител]]? * ... дека '''[[Грампијански Планини|Грампијанските Планини]]''' зафаќаат речиси една половина од површината на [[Шкотска]]? * ... дека '''[[Смолика]]''' во [[Гребенско]] е втора највисока планина во [[Егејска Македонија]] (и цела денешна Грција), веднаш по [[Олимп]]? * ... дека руската песна „'''[[Калинка (песна)|Калинка]]'''“ не е изворна народна песна, туку композиција на '''[[Иван Ларионов]]''' од 1860&nbsp;г.? * ... дека градот '''[[Белград (Албанија)|Белград]]''' во Албанија е основан во IV век п.н.е. од [[македон]]скиот цар [[Касандар]] под името '''[[Антипатреја]]''' во чест на татко му [[Антипатар]]? * ... дека во [[Стар Рим|Рим]] само најбогатите 10&nbsp;% од жителите живееле во куќи, додека останатите живееле во станбени згради наречени '''[[инсула|инсули]]'''? * ... дека во [[Стар Рим|Рим]] само најбогатите 10&nbsp;% од жителите живееле во куќи, додека останатите живееле во станбени згради наречени '''[[инсула|инсули]]'''? * ... дека '''[[гејша|гејшите]]''' првобитно биле мажи, пред тоа да стане женска професија? * ... дека '''[[Африка]]''' се протега на сите четири '''[[Земјини полутопки|полутопки]]'''? * ... дека '''[[Елбрус]]''' (5.642&nbsp;м) на [[Кавказ (планински венец)|Кавказ]] е највисоката планина во [[Европа]]? * ... дека [[цар на Мексико|мексиканскиот цар]] '''[[Максимилијан I (Мексико)|Максимилијан I]]''' бил помлад брат на австрискиот цар [[Франц Јосиф I]]? * ... дека '''[[Моштенци]]те''' се подгрупа на македонскиот народ која живее во јужниот дел на [[Македонија|Р.&nbsp;Македонија]] и поголем број села во [[Егејска Македонија]]? * ... дека песната „'''[[Благуњо дејче, пожаранче]]'''“ ја опева неостварената љубов на Аце Абаџијата кон познатата убавица Благуња Ѓолова (1889 - 1956), родум од гостиварско [[Пожаране]]? * ... дека ѕвезденото јато '''[[Плејади (ѕвездено јато)|Плејади]]''' македонскиот народ го нарекувал „'''[[Плејади (митологија)|Квачка]]'''“? * ... врвот на вулканот '''[[Чимборасо]]''' во Еквадор е најоддалечената точка на Земјата од нејзиното средиште? * ... дека хемискиот елемент '''[[индиум]]''' (In) не е наречен по Индија, туку по бојата '''[[индиго]]''' која ја оддава при [[спектроскопија|спектроскопско]] набљудување? * ... помеѓу XIV и XVI век, во [[Белорусија]] се користела '''[[белоруска арабица]]''' меѓу доселените [[Татари-Липки|Татари]], кои го усвоиле [[белоруски јазик|белорускиот јазик]], задржувајќи го писмото од татарскиот? * ... дека родителите на [[Цар Самоил]] се погребани во '''[[Црква „Св. Герман“ - Герман|старата црква]]''' во преспанско-леринското село [[Герман (Леринско)|Герман]]? * ... дека '''[[Јеловјане]]''' и '''[[Урвич]]''' во [[Горни Полог]] (Тетовско) се '''[[Горанци|горански села]]''', иако не се во областа [[Гора (област)|Гора]]? * ... дека '''[[Свети Стефан]]''' е првиот христијански '''[[маченик]]'''? * ... дека '''[[Маличко Езеро|Маличкото Езеро]]''', помеѓу [[Охридско Езеро|Охридското Езеро]] на север и градот [[Горица (Албанија)|Горица]] (Корча) на југ, е исцедено во 1940-тите во борба против [[маларија]]та? * ... дека '''[[кафе]]то''' станало пораспространето во [[Западна Европа]] откако било прифатено за „христијански пијалак“ од папата [[Папа Климент VIII|Климент VIII]]? * ... дека според три различни преданија, во гробницата „'''[[Струмин гроб]]'''“ е закопана сестра на [[Крале Марко]], ќерка на властелин од периодот пред средновековието или принцот [[Персеј]], роднина на Александар Македонски? * ... дека роденото име на '''[[Бранислав Нушиќ]]''' е ''Алкибијад Нуша'' бидејќи татко му бил [[Македонски Власи|Влав]] од битолското село [[Магарево]]? * ... дека геолозите ги прифатиле '''[[тектоника на плочите|тектонските плочи]]''' дури кон крајот на 1960-тите? * ... дека островот '''[[Градиште (остров)|Градиште]]''' во [[Тиквешко Езеро|Тиквешкото Езеро]] е прогласен за [[културно наследство на Македонија]] поради остатоците од утврдената античка населба '''[[Градиште (остров)#Утврдено градиште и Град Тиквеш|Град Тиквеш]]''' која се наоѓала на тоа возвишение? * ... дека [[Скопје|скопската]] населба '''[[Кисела Вода (населба)|Кисела Вода]]''' е наречена по чудотворниот извор кој се наоѓал на местото на денешната црквичка '''„[[Црква „Св. Никита“ - Кисела Вода|Св. Никита]]“'''? * ... дека '''[[Лучано Павароти]]''' првично сакал да биде професионален '''[[голман]]'''? * ... дека планетата [[Венера (планета)|Венера]] македонскиот народ ја нарекувал „'''[[Обденица]]'''“? * ... дека '''[[Блаженства]]та''' се девет препораки на [[Исус Христос|Христос]] („Блажени се...“) изречени во неговата [[Беседа на гората]]? * ... дека пред да стапи во римската војска, царот '''[[Максимин Трак|Максимин]]''' во младоста бил [[Тракијци|тракиски]] овчар и разбојник? * ... дека во 1000 г. '''[[Охридска патријаршија|Охридската патријаршија]]''' излегувала на 4 мориња (Егејско, Јонско, Јадранско и Црно)? * ... дека скопската '''[[Саат-кула (Скопје)|Саат-кула]]''' е првата саат-кула во Османлиското Царство, а нејзиниот часовник е донесен во XVI век од новоосвоениот град '''[[Сигет]]''' во Унгарија? * ... дека '''[[Удовски Остров|Удовскиот Остров]]''' кај с.&nbsp;[[Удово]] на реката [[Вардар]] е најголемиот речен [[Острови во Македонија|остров во Македонија]] и втор остров по површина во земјата? * ... дека поимот '''[[екологија]]''' прв го вовел германскиот биолог '''[[Ернст Хекел]]''' во 1866 година? * ... дека '''[[Горчливо Езеро|Горчливото Езеро]]''' во [[Кукушко]], [[Егејска Македонија]] е трипати [[соленост|посолено]] од [[Мртво Море|Мртвото Море]]? == 2024 == * ... дека првото '''[[сметачко глувче]]''' е направено во [[1964]]&nbsp;г. како изум на американскиот инженер [[Даглас Енгелбарт]]? * ... дека '''[[Бања Банско]]''' е изградена од римскиот цар [[Каракала]] во [[III век]]? * ... дека '''[[Македонски народен театар#Историја|првиот театар во Скопје]]''' („Ада Кафе“) е отворен во 1906 година? * ... дека според месното предание, '''[[Ѓаволски Ѕид|Ѓаволскиот Ѕид]]''' настанал кога [[Ѓавол]]от неуспешно се обложил со Господ дека може да ја прегради [[Брегалница]] и за една ноќ да го потопи цело [[Овче Поле]]? * ... дека '''[[Малдиви]]те''' имаат просечна '''[[надморска висина]]''' од само 1,5&nbsp;м? * ... дека [[бука|буковите шуми]] во долината на '''[[Длабока Река]]''' во Мавровско се прогласени за '''[[светско наследство на УНЕСКО]]'''? * ... дека '''[[Антарктик]]от''' е најголемата '''[[пустина]]''' на светот? * ... дека симболот за '''[[жива]] Hg''' доаѓа од старогрчкиот збор ''хидраргирос'' со значење „водено сребро“? * ... дека, и покрај неговите огромни димензии, '''[[Сонце]]то''' се класификува како '''[[жолто џуџе]]'''? * ... дека сите '''[[јагула|јагули]]''' од Македонија одат на „свадбен пат“ за да се мрестат во '''[[Саргасово Море|Саргасовото Море]]''' недалеку од [[Бермудски Триаголник|Бермудскиот Триаголник]]? * ... дека морепловната мерка за брзина '''[[јазол (единица)|јазол]]''' доаѓа од броењето јазли на јаже кое се фрлало во водата? * ... дека '''[[Винчестер]]''' бил првиот главен град на [[Кралство Англија|Англија]]? * ... дека '''[[Еарендел]]''' е најдалечната [[ѕвезда]] позната за науката, на растојание од 28 милијарди [[светлосна година|светлосни години]] од Земјата? * ... дека '''[[Макаронезија]]''' е подрачје на четири архипелази меѓу Европа и Северна Африка? * ... дека планетата [[Венера (планета)|Венера]] македонскиот народ ја нарекувал '''[[Обденица]]'''? * ... дека селото [[Центар Жупа]] изворно се нарекувало '''[[Вапа]]''' — поим во директно сродство со [[санскрит]]скиот збор ''vāpī'', што значи „долго блато“? * ... дека '''[[христијанско тетовирање во Босна и Херцеговина|христијаните во Босна и Херцеговина се тетовирале]]''' како обележје на нивната вера, иако обичајот датира од [[Илири|илирско време]]. * ... дека врвот '''[[Тумба (врв)|Тумба]]''' на [[Беласица]] е тромеѓа помеѓу [[Вардарска Македонија|Вардарска]], [[Егејска Македонија|Егејска]] и [[Пиринска Македонија]]? * ... дека '''[[тектоника на плочите|тектонските плочи]]''' ги открил германскиот научник '''[[Алфред Вегенер]]''' во 1912 година? * ... дека хемискиот елемент '''[[ниобиум]]''' (Nb) е наречен по нимфата '''[[Ниоба]]''', ќерка на митскиот крал [[Тантал (митологија)|Тантал]]? * ... дека името „'''[[Шпанија]]'''“ потекнува од '''[[феникиски јазик|феникиското]]''' ''Спанија'', што значи „земја на зајаците“? * ... дека првата '''[[пегла|електрична пегла]]''' е измислена во 1882 година? * ... дека '''[[Малајски Архипелаг|Малајскиот Архипелаг]]''' е најголемата [[островска група]] на светот? * ... дека '''[[Српско-бугарска војна|Српско-бугарската војна]]''' траела само две седмици? * ... дека [[онколог]]от '''[[Анастас Коцарев]]''', кој соработувал со [[Марија Кири]], е единствениот Македонец кој со своето дело бил многу блиску до добивање на [[Нобелова награда|Нобеловата награда]]? * ... дека '''[[Папа Бенедикт IX|Бенедикт IX]]''' станал [[папа]] додека сè уште бил тинејџер? * ... дека '''[[Маунт Синери|највисоката планина во Холандија]]''' не е во Европа? * ... дека машкото пеење „'''[[гласоечко]]'''“ од [[Долни Полог]] е прогласено за '''[[нематеријално културно наследство]]''' на '''[[УНЕСКО]]'''? * ... дека огромен дел од [[Унгарија]] некогаш бил '''[[Панонско Море|под вода]]'''? * ... дека првата [[фотографија]] во историјата е направена во '''[[1826]]'''&nbsp;г. од прозорецот на нејзиниот пронаоѓач '''[[Жозеф Нисефор Ниепс]]''' во Ле Гра? * ... дека '''[[Хум (Хрватска)|Хум]]''' е најмалиот [[град]] во светот и има само 30 жители. * ... дека цариградскиот патријарх '''[[Кирил I Цариградски|Кирил I Лукарис]]''' (1572-1638) се обидел да го реформира [[православие]]то во духот на протестантскиот '''[[калвинизам]]'''? * ... дека градот '''[[Гелзенкирхен]]''' во Германија е привремено преименуван во „Свифткирхен“ во чест на концеритете на [[Тејлор Свифт]] во јули 2024 година? * ... дека '''[[Гагаузи]]те''' се православен народ генетски најблизок со '''[[Македонци]]те''', чиј [[туркиски народи|туркиски]] идентиет е вештачки конструкт произлезен од јазична асимилација? * ... дека '''[[Сонце]]то''' сочинува 99,8&nbsp;% од '''[[маса (физика)|масата]]''' на [[Сончев Систем|Сончевиот Систем]]? * ... дека '''[[Белски даб|Белскиот даб]]''' во манастирот „[[Белски манастир|Св. Илија]]“ на [[Осогово]] е прогласен за [[Список на споменици на природата на Македонија|споменик на природата]]? * ... дека во [[историја на папството|историјата]] постоеле преку '''[[антипапа|40 антипапи]]'''? * ... дека споменикот „'''[[Валхала (споменик)|Валхала]]'''“ кај [[Регенсбург]] е здание во облик на антички храм кое ги чествува великаните од историјата на [[германски народи|германските народи]]? * ... дека [[Скопска Црна Гора]] е наречена „Скопска“ за да се различи од '''[[Црна Гора (Егејска Македонија)|истоимената планина]]''' помеѓу [[Сер (округ)|Серско]] и [[Драма (округ)|Драмско]] во североисточна [[Беломорска Македонија]]? * ... дека '''[[Полско-литванска Државна Заедница|Полска-Литванија]]''' била една од најголемите држави во Европа и постела повеќе од два века? * ... дека вредностите на '''[[водороден показател|водородниот показател]]''' ('''pH''') за [[киселост]] или [[базност]] се '''[[логаритам]]ски'''? * ... дека областа '''[[Барања]]''' е поделена помеѓу [[Унгарија]] и [[Хрватска]]? * ... дека '''[[стапчиња за јадење|стапчињата за јадење]]''' влегле во широка употреба дури за време на династијата [[Минг (династија)|Минг]] (XIV-XVII век), иако постоеле со илјадалетија? * ... '''[[Џон Кабот]]''' (Џовани Кабото) е првиот европски откривач на [[Северна Америка]], не сметајќи ги [[Винланд|Викинзите]]? * ... '''[[Тајане]]''' е македонски календарски обичај поврзан со празникот раѓањето на [[Јован Крстител]]? * ... покрај [[аритметичка средина|аритметичката]] и [[геометриска средина|геометриската]] средина, [[модус]]от, [[медијана]]та, и [[просек]]от се видови на '''[[Теореми за средна вредност|средна вредност]]'''? == 2023 == * ... дека јачината на [[ветар|ветровите]] се мери со '''[[Бофорова скала|Бофоровата скала]]'''? * ... дека '''[[Шведска]]''' ја сменила '''[[страна на возење|страната на возење]]''' од лево на десно на 3 септември 1967&nbsp;г.? * ... дека '''[[Џу Си]]''' се смета за најважниот [[конфуцијанство|конфуцијански]] филозоф по самиот Конфуциј? * ... дека '''[[Уран (планета)|Уран]]''' е првата планета откриена со '''[[телескоп]]'''? * ... дека [[јаболко]]то потекнува од [[Казахстан]] и пристигнало на нашите простори пред околу 3500 години? * ... дека '''[[оргули]]те''' прв ги измислил Ктесивиј Александриски во III век п.н.е.? * ... дека вистинското име на '''[[Марк Твејн]]''' било Семјуел Клеменс? * ... дека ирскиот композитор '''[[Џон Филд]]''' е творец на [[ноктурно]]то, подоцна популаризирано од [[Фредерик Шопен|Шопен]]? * ... дека на '''[[Пол на непристапност (поларна станица)|најнепристапната точка на Антарктикот]]''' стои биста на '''[[Ленин]]'''? * ... дека '''[[знаме на Шкотска|знамето на Шкотска]]''' како симбол го носи '''[[Андреин крст|Андреиниот крст]]''', на кој се смета дека е распнат [[Апостол Андреја]] — заштитник на Шкотска? * ... дека '''[[Општина Василево]]''' се смета за македонската престолнина на '''[[праз]]от'''? * ... дека '''[[Млечен Пат|нашата галаксија]]''' има 100 - 400 милијарди '''[[ѕвезда|ѕвезди]]''' и барем уште толку '''[[вонсончева планета|планети]]'''? * ... дека '''[[елкар]]ите''' се [[црви]] чии „гранчиња“ се пипки за собирање на [[планктон]]? * ... дека градот '''[[Белград (Албанија)|Белград]]''' во Албанија е основан во IV век п.н.е. од [[македон]]скиот цар [[Касандар]] под името '''[[Антипатреја]]''' во чест на татко му [[Антипатар]]? * ... дека библискиот цар '''[[Соломон]]''' имал 700 жени и уште 300 конкубини? * ... дека [[Скопје|скопската]] населба '''[[Кисела Вода (населба)|Кисела Вода]]''' е наречена по чудотворниот извор кој се наоѓал на местото на денешната црквичка '''„[[Црква „Св. Никита“ - Кисела Вода|Св. Никита]]“'''? * ... дека главата на '''[[Климент Охридски]]''' се чува во манастирот „'''[[Берски манастир|Св. Јован Претеча]]“''' кај [[Бер]], [[Егејска Македонија]]? * ... дека '''[[Кина]]''' на [[кинески јазик|кинески]] се нарекува '''[[Џунггуо|Џунг-гуо]]''' (中國) со значење „средишна земја“? * ... дека пустината '''[[Деште Лут]]''' во [[Иран]] е најврелото место на Земјата, на чија површина се измерени дури 70,7&nbsp;°C? * ... дека '''[[воздух]]от''' содржи 78&nbsp;% [[азот]], а само 21&nbsp;% [[кислород]]? * ... дека името на денешната скопска населба '''[[Црниче]]''' потекнува од средновековната тврдина '''[[Маркови Кули (Водно)|Чрнче]]''' на [[Водно]]? * ... дека '''[[Јована Лудата]]''' имала 6 деца, и сите станале европски [[монарх|монарси]]? * ... дека селото '''[[Б’с]]''', Кривопаланечко е населено место со најкраткото име во [[Македонија]]? * ... дека '''[[ботулински токсин|ботулинскиот токсин]]''' е најсмртоносната супстанција на светот, и може да предизвика [[смрт]] во рок од неколку минути? * ... дека '''[[Пелагониска битка (1259)|Пелгониската битка]]''' (1259) одиграна кај [[Леринско|леринските]] села [[Неокази (Леринско)|Неокази]] и [[Овчарани]] му го ставила крајот на [[Четврта крстоносна војна|крстоносното]] '''[[Латинско Царство]]''' на Балканот? * ... дека '''[[Синајски Полуостров|Синајскиот Полуостров]]''' е копнен мост помеѓу [[Африка]] и [[Азија]]? * ... дека елементот '''[[кадмиум]]''' (Cd) е наречен по феникискиот јунак [[Кадмо]], основач на [[Теба (Грција)|Теба]] и [[Лихнид]] (денешен Охрид)? * ... дека '''[[Свети Стефан]]''' е првиот христијански '''[[маченик]]'''? * ... дека дрвото '''[[гинко]]''' останало непроменето цели 200 милиони години? * ... дека во геометријата постои '''[[едноаголник]]'''? * ... дека '''[[Дупјачка таблица|Дупјачката таблица]]''' пронајдена кај [[костурско]]то село [[Дупјак]] сведочи за писменоста во Македонија пред повеќе од 7000 години? * ... дека на светот постојат дури 4.000 сорти на '''[[компир]]'''? * ... дека '''[[тесеракт]]от''' е хиперкоцка која се простира во [[четврта димензија|четири просторни димензии]]? * ... дека соѕвездието '''[[Јужен Крст (соѕвездие)|Јужен Крст]]''' има само четири ѕвезди? == 2022 == * ... дека [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]] е наречен по '''[[Стара Планина]]''', чие турско име е „Балкан“? * ... дека '''[[Битола]]''' е основана од кралот '''[[Филип II Македонски]]'''? * ... дека '''[[Пафнутиј Чебишов]]''' (1821 – 1894) се смета за татко на [[Русија|руската]] [[математика]]? * ... дека зборот '''[[савана]]''' е од таинско потекло и првично се однесувал на рамничарски подрачја во [[Панама]] каде денес нема таков [[биом]]? * ... дека [[бука|буковите шуми]] во долината на '''[[Длабока Река]]''' во Мавровско се прогласени за '''[[светско наследство на УНЕСКО]]'''? * ... дека пред да се самоубие, англискиот неокласицистички сликар '''[[Џон Вилијам Годвард]]''' напишал „''на светов нема доволно место за мене и [[Пабло Пикасо|Пикасо]]''“? * ... дека големиот [[Античка Македонија|древномакедонски]] војсководец '''[[Кратер (војсководец)|Кратер]]''' е роден кај [[Рупишта]], Костурско? * ... дека планетата [[Венера (планета)|Венера]] македонскиот народ ја нарекувал „'''[[Обденица]]'''“ * ... дека '''[[бамбус]]от''' е најбрзорастечко растение на светот, и може да расте по еден метар дневно? * ... дека францускиот астроном '''[[Никола Луј де Лакај]]''' открил дури [[Никола Луј де Лакај#Работа на ’Ртот на Добрата Надеж|14 соѕвездија]]? * ... дека '''[[Хенри VI]]''' станал [[Крал на Англија|крал]] на возраст од само 9 месеци? * ... дека ѕвезденото јато '''[[Плејади (ѕвездено јато)|Плејади]]''' македонскиот народ го нарекувал „'''[[Плејади (митологија)|Квачка]]'''“? * ... дека '''[[Гренланд]]''' е најголемиот [[остров]] на светот? * ... дека најисточната точка во Европа е ’ртот '''[[Флисингски]]''' во архипелагот [[Нова Земја]], Русија? * ... дека '''[[молња]]та''' при удар достигнува темепратура од 30.000 [[келвин]]и, петпати поголема од онаа на [[Ѕвездена корона|површината]] на Сонцето? * ... дека островот '''[[Градиште (остров)|Градиште]]''' во [[Тиквешко Езеро|Тиквешкото Езеро]] е прогласен за [[културно наследство на Македонија]] поради остатоците од утврдената античка населба '''[[Градиште (остров)#Утврдено градиште и Град Тиквеш|Град Тиквеш]]''' која се наоѓала на тоа возвишение? * ... дека песната „'''[[Благуњо дејче, пожаранче]]'''“ ја опева неостварената љубов на Аце Абаџијата кон познатата убавица Благуња Ѓолова (1889 - 1956), родум од гостиварско [[Пожаране]]? * ... дека '''[[Јужен Судан]]''' е најмладата држава во светот? * ... дека скопската '''[[Саат-кула (Скопје)|Саат-кула]]''' е првата саат-кула во Османлиското Царство, а нејзиниот часовник е донесен во XVI век од новоосвоениот град '''[[Сигет]]''' во Унгарија? * ... дека историскиот '''[[Насредин Оџа]]''' (1208 ― 1285) бил [[суфија]] кој живеел во [[Акшехир]], Средна Анадолија? * ... дека во Македонија традиционално се користеле '''[[кирилични бројки]]''' наместо подоцна воведените арапски? * ... дека врвот '''[[Тумба (врв)|Тумба]]''' на [[Беласица]] е тромеѓа помеѓу [[Вардарска Македонија|Вардарска]], [[Егејска Македонија|Егејска]] и [[Пиринска Македонија]]? * ... дека '''[[Бараково (Пиринско)|Бараково]]''' е единственото село во [[Пиринска Македонија]] вон денешната [[Благоевградска област]]? * ... дека хемискиот елемент '''[[индиум]]''' (In) не е наречен по Индија, туку по бојата '''[[индиго]]''' која ја оддава при [[спектроскопија|спектроскопско]] набљудување? * ... дека морепловната мерка за брзина '''[[јазол (единица)|јазол]]''' доаѓа од броењето јазли на јаже кое се фрлало во водата? * ... дека средновековното име на '''[[Дојран]]''' е ''Полин''? * ... дека островите [[Голем Диомид|Голем]] и [[Мал Диомид|Мал Диомид]] во [[Берингов Проток|Беринговиот Проток]] имаат '''[[меѓународна датумска граница|временска разлика од 21 час]]''' и се во различен календарски ден, иако се на растојание од само 3,8&nbsp;км? * ... дека '''[[поскок]]от''' е најотровна змија во [[Македонија]] и цела [[Европа]]? * ... дека '''[[Моштенци]]те''' се подгрупа на македонскиот народ која живее во јужниот дел на [[Македонија|Р.&nbsp;Македонија]] и поголем број села во [[Егејска Македонија]]? * ... дека една кафена лажичка црпната од '''[[неутронска ѕвезда]]''' би тежела 4 милијарди тони? * ... дека '''[[Костур (општина)|Општина Костур]]''' има дури 43 поранешни, денес непостоечки села? * ... дека '''[[Нов Зеланд]]''' е последната земја [[преселба на населението|населена]] од човекот? * ... дека [[античка Македонија|древномакедонскиот]] '''[[Дервентски папирус]]''' најден кај селата [[Ајватово]] и [[Лагиново]], [[Солунско]], е најстариот зачуван ракопис во Европа и датира од времето на [[Филип II Македонски]]? * ... дека преспанското село '''[[Нивици]]''' има дури '''[[Нивици#Цркви|три пештерни цркви]]'''? * ... дека '''[[знаме на Непал|знамето на Непал]]''' е единственото неправоаголно знаме во светот? * ... дека во муслиманските верници палеле свеќи во '''[[Турбе на Синан Челеби|Турбето на Синан Челеби]]''' (1493) на охридски [[Плаошник]] во знак на почит кон [[Свети Климент Охридски|Св. Климент Охридски]] бидејќи турбето било изградено на местото на [[Црква „Св. Климент и Пантелејмон“ - Охрид#Црква Светите Климент и Пантелејмон|неговата стара црква]]? * ... дека според едно предание, '''[[Охридски чинар|Чинарот во Охрид]]''' е засаден од сесловенскиот просветител '''[[Климент Охридски]]'''? == 2021 == * ... дека композиторот '''[[Јохан Себастијан Бах]]''' имал дури 20 деца со две жени (7 со првата и 13 со втората)? * ... дека папагалот '''[[мал александар]]''' (''Psittacula krameri'') го носи името на кралот [[Александар Македонски]], за кој се смета дека ги довел птиците од овој род во [[Средоземјето]] од [[Индија]] како подароци за аристократијата и дипломатите? * ... дека '''[[Смолика]]''' во [[Гребенско]] е втора највисока планина во [[Егејска Македонија]] (и цела денешна Грција), веднаш по [[Олимп]]? * ... дека '''[[патристика]]та''' е наука за [[црковни отци|црковните отци]] и нивното дејствување во обединувањето на [[античка филозофија|античката филозофија]] со [[христијанство|христијанското]] учење? * ... дека '''[[Елбрус]]''' (5.642&nbsp;м) на [[Кавказ (планински венец)|Кавказ]] е највисоката планина во [[Европа]]? * ... дека селото [[Центар Жупа]] изворно се нарекувало '''[[Вапа]]''' — поим во директно сродство со [[санскрит]]скиот збор ''vāpī'', што значи „долго блато“? * ... дека со само 30 жители (2011), '''[[Хум (Хрватска)|Хум]]''' на Истра е најмалиот град во светот? * ... дека според месното предание, '''[[Ѓаволски Ѕид|Ѓаволскиот Ѕид]]''' настанал кога [[Ѓавол]]от неуспешно се обложил со Господ дека може да ја прегради [[Брегалница]] и за една ноќ да го потопи цело [[Овче Поле]]? * ... дека '''[[Удовски Остров|Удовскиот Остров]]''' кај с.&nbsp;[[Удово]] на реката [[Вардар]] е најголемиот речен [[Острови во Македонија|остров во Македонија]] и втор остров по површина во земјата? * ... дека бојата тегет е наречена по видниот австриски адмирал '''[[Вилхелм фон Тегетоф]]'''? * ... дека '''[[птици]]те''' се [[диносаурус]]и? * ... дека '''[[факс]]от''' е измислен 11 години пред [[телефон]]от? * ... дека во 1000 г. '''[[Охридска патријаршија|Охридската патријаршија]]''' излегувала на 4 мориња (Егејско, Јонско, Јадранско и Црно)? * ... дека охридското село '''[[Велмеј]]''' има дури '''[[Велмеј#Археолошки наоѓалишта|26 археолошки наоѓалишта]]'''? * ... дека '''[[Блаженства]]та''' се девет препораки на [[Исус Христос|Христос]] („Блажени се...“) изречени во неговата [[Беседа на гората]]? * ... дека според три различни преданија, во гробницата „'''[[Струмин гроб]]'''“ е закопана сестра на [[Крале Марко]], ќерка на властелин од периодот пред средновековието или принцот [[Персеј]], роднина на Александар Македонски? * ... дека кај тиквешкото село '''[[Росоман]]''' се наоѓало едно од двете '''[[пристаниште|речни пристаништа]]''' во Вардарска Македонија, од кое се испорачувале земјоделски производи во Солун сè до 1912 година? * ... дека вистинското име на [[Фреди Меркјури]] е '''[[Фреди Меркјури|Фарух Булсара]]'''? * ... дека 98&nbsp;% од познатите '''[[потенцијално опасно тело|потенцијално опасни тела]]''' не се закана по [[Земја]]та во следните 100 години? * ... дека '''[[Хипарх]]''' се смета за основач на '''[[тригонометрија]]та'''? * ... дека '''[[Антипа Пергамски|Св. Антипа Пергамски]]''' се смета за заштитник на [[стоматологија|забарите]] и оние со забоболка? * ... дека најголемиот дел од '''[[Антарктик]]от''' се смета за '''[[пустина]]'''? * ... дека индиското име на '''[[Индија]]''' е '''Барат''' (भारत)? * ... дека годинава '''[[Википедија]]''' прослави 20 години постоење? * ... дека '''[[Македонски народен театар#Историја|првиот театар во Скопје]]''' („Ада Кафе“) е отворен во 1906 година? * ... дека градот '''[[Пешкопеја]]''' во денешна Албанија во средновековието се нарекувал ''Пресоленград''? * ... дека '''[[Наум Миладинов]]''' (1817-1897), братот на [[Браќа Миладиновци|Димитар и Константин Миладинови]], бил првиот запишувач на [[македонски народни песни|македонските народни песни]] во [[музичка нотација]]? == 2020 == * ... дека [[Мариово|мариовското]] село '''[[Витолиште]]''' има барем '''[[Витолиште#Археолошки наоѓалишта|22 археолошки наоѓалишта]]'''? * ... дека '''[[колибри]]то''' е единствената птица способна да лета наназад? * ... дека '''[[Кралско друштво|Кралското друштво]]''' од [[Лондон]] е најстарата академија на науките во светот, основана во 1660 година? * ... дека скопската населба '''[[Радишани]]''' е '''[[Катастарска Парцела 781 (Радишани)|населена уште од римско време]]'''? * ... дека '''[[Луј XIX]]''' кралувал со Франција само 20 минути, пред самиот да [[абдикација|абдицира]]? * ... дека според едно предание, основач на [[Лихнид]] (денешен Охрид) е легендарниот јунак '''[[Кадмо]]''', прогонет [[Феникија|Феничанец]] кој бил првиот смртник на чија свадба биле присутни олимписките божества? * ... дека во археолошкото наоѓалиште '''[[Старо Бонче (археолошко наоѓалиште)|Старо Бонче]]''' (Прилепско) се смета дека се наоѓаат остатоците од кралскиот дворец на [[Пелагонија]], во чија близина е погребан кралот на [[Пелагонци]]те? * ... дека '''[[калциум]]от''' е најзастапениот [[метал]] во човечкото тело? * ... дека '''[[Моштенци]]те''' се подгрупа на македонскиот народ која живее во јужниот дел на [[Македонија|Р. Македонија]] и поголем број села во [[Егејска Македонија]]? * ... дека ѕвездата '''[[VY Големо Куче]]''' е дури три милијарди пати поголема од нашето [[Сонце]]? * ... дека единствениот познат организам кој се смета за '''[[биолошка бесмртност|биолошки бесмртен]]''' е медузата '''''[[Turritopsis nutricula]]'''''? * ... дека поимот '''[[кварц]]''' е германска варијанта на [[полски јазик|полското]] ''kwardy'', што значи „тврд“, и го има истиот корен како македонскиот збор? * ... дека тврдината '''[[Маркови Кули (Водно)|Маркови Кули]]''' (Чрнче) на планината [[Водно]] датира од '''[[VI век]]'''? * ... дека '''[[ентомологија]]та''' е гранка на зоологијата која се занимава со изучување на [[инсекти]]те? * ... дека '''[[Плимут (Монтсерат)|Плимут]]''' на островот [[Монтсерат]] е единствениот [[главен град]] на светот без жители? * ... дека според една теорија, кратовското село '''[[Шлегово]]''' е наречено по [[Германци|германските]] рудари доселени од областа [[Шлеска]]? * ... дека '''[[Прусија]]''' како политички ентитет престанала да постои дури во '''[[1947]]''' година? * ... дека '''[[гавран]]от''' е '''[[песнопојна птица]]''', иако неговото гракање е непријатно за човечките уши? * ... дека '''[[Лахта-центар]]от''' во [[Санкт Петербург]] е највисока градба во Европа со 462&nbsp;м? * ... дека и покрај класичниот [[османлиска архитектура|османлиски изглед]], џамијата '''„[[Чамлиџа-џамија|Чамлиџа]]“''' во [[Истанбул]] е изградена во 2019 година? * ... дека руско-германската вселенска опсерваторија „'''[[Спектар-РГ]]'''“ се очекува да даде слика за 100.000 [[галактичко јато|јата од галаксии]]? * ... дека островот '''[[Калата]]''' во езерото [[Калиманци (езеро)|Калиманци]] е дел од антички [[тврдина|утврден]] град? * ... дека половината [[сојузни држави на САД]] носат имиња '''[[потекло на имињата на сојузните држави на САД|добиени од домородните американски јазици]]'''? * ... дека '''[[даб]]от''' му припаѓа на семејството на '''[[буки]]те''' (''Fagaceae'')? * ... дека островот '''[[Свети Мартин (остров)|Свети Мартин]]''' во [[Карипско Море|Карипското Море]] е поделен на меѓу [[Франција]] и [[Холандија]]? * ... дека средновековниот утврден град '''[[Женско (тврдина)|Женско]]''' во [[Кукушко]] бил така наречен бидејќи имал толку силни кули и бедеми, што можеле да го бранат жени? * ... дека '''[[Горчливо Езеро|Горчливото Езеро]]''' во [[Кукушко]], [[Егејска Македонија]] е трипати [[соленост|посолено]] од [[Мртво Море|Мртвото Море]]? * ... дека [[Александар Македонски]] се образувал три години кај филозофот [[Аристотел]] во неговото училиште „'''[[Миески нимфеј]]'''“ кај селото [[Копаново]] во [[Негушко]], [[Егејска Македонија]]. * ... дека '''[[унгарски јазик|унгарскиот јазик]]''' има дури '''18 [[падеж]]и'''? * ... дека општината '''[[Барле-Хертох]]''' ја има најсложената [[државна граница]] во светот, со бројни енклави и ексклави на [[Белгија]] и [[Холандија]] една во друга? * ... дека '''[[Маличко Езеро|Маличкото Езеро]]''', помеѓу [[Охридско Езеро|Охридското Езеро]] на север и градот [[Горица (Албанија)|Горица]] (Корча) на југ, е исцедено во 1940-тите во борба против [[маларија]]та? * ... дека најголемото езеро во Британија, '''[[Лох Неј]]''', е во сопственост на Ерлот од Шафтсбери? * ... дека геолошкиот период [[јура]] е наречен по планинскиот венец '''[[Јура (планински венец)|Јура]]''' меѓу Франција и Швајцаревија, како нејзино типско подрачје? * ... дека '''[[Хипарх]]''' (II век п.н.е.) се смета за основоположник на [[тригонометрија]]та? * ... дека селото '''[[Долни Дисан]]''' во [[Неготинско]] има исклучително [[палеонтологија|палеонтолошко]] наоѓалиште, каде се откопани коски од [[камила|камили]], [[жирафа|жирафи]], [[лав]]ови, [[хиена|хиени]], [[мастодонт]]и и [[хипарион]]и стари 10 милиони години? * ... дека историско-географската област '''[[Мрвачко]]''' во [[Егејска Македонија|Егејска]] и [[Пиринска Македонија]] го носи името на македонската етнографска група [[Мрваци]], така наречени поради трошките и правот врз нивната облека бидејќи се занимавале со [[рударство]]? * ... дека '''[[Општина Прилеп]]''' е најголемата [[општини во Македонија|општина]] во Македонија по површина? * ... дека '''[[едноотворни]]те''' (клунарите и клунестите ежови) се единствените [[цицачи]] што [[јајценосни животни|несат јајца]]? * ... дека во [[Африка]] има дури 535 јазици од групата '''[[банту-јазици|банту]]'''? * ... дека руската песна „'''[[Калинка (песна)|Калинка]]'''“ не е изворна народна песна, туку композиција на '''[[Иван Ларионов]]''' од 1860 г.? * ... дека според едно старо предание, во реката '''[[Брегалница]]''', на подножјето на [[Плачковица]] живеел воден '''[[змеј]]''', кој имал задача од '''[[Пајонци|пајонските кралеви]]''' да го брани Светиот Град од непријателите? * ... дека '''[[Јелоустоун]]''' е првиот [[национален парк]] во светот, отворен во 1872 година? * ... дека според една претпоставка, [[меглен]]ското село '''[[Преб’диште]]''' е наречено по [[Пребонд]], кнезот на [[македонски Словени|македонските Словени]]? * ... дека '''[[морска милја|морската милја]]''' е единица за должина која изнесува околу една [[лачна минута]] географска должина долж некој [[меридијан]]? * ... дека преспанското село '''[[Стење]]''' има [[Стење#Културни и природни знаменитости|5 цркви]] и [[Стење#Културни и природни знаменитости|6 археолошки наоѓалишта]]? * ... дека целиот југ на '''[[Бангладеш]]''' се состои од огромното '''[[устие]]''' на реката '''[[Ганг]]'''? * ... дека градот '''[[Скопје]] [[електрификација|почнал да користи електрична енергија]]''' во '''[[1909]]''' година? * ... дека '''[[патишта во Македонија|патната мрежа на Македонија]]''' има вкупна должина од дури 14.182 километри? * ... дека францускиот двокрилец од марката „'''[[Потез 29]]'''“ (''Potez 29'') станал првиот комерцијален патнички авион во Македонија, кој почнал да го опслужува [[Меѓународен аеродром Скопје|Скопскиот аеродром]] во 1928&nbsp;г. со превозникот „[[Аеропут]]“? * ... дека галаксијата '''[[GN-z11]]''' е најдалечниот и најстариот пронајден астрономски објект во вселената, на растојание од 32 милијарди [[светлосна година|светлосни години]] од Земјата? * ... дека '''[[црна смрт|црната чума]]''' дошла во Европа преку [[Република Џенова|џеновските трговци]] од [[Феодосија|Кафа]] (денешна Феодосија) во [[Крим]], кога [[Монголско Царство|монголската војска]] ги катапултирала заразените тела на мртвите војници при опсадата на градот? * ... дека земјата '''[[Црна Гора]]''' е наречена по планината '''[[Ловќен]]''' која во минатото била прекриена со густи темни шуми? * ... дека некогашните '''[[Ниски Земји]]''' прераснале во денешните држави [[Белгија]], [[Луксембург]] и [[Холандија]], како и областа [[Француска Фландрија]]? * ... дека првиот христијанин во Европа, '''[[Света Лидија Македонка|Лидија Македонката]]''', е покрстена во [[Филипи]] кај денешното с.&nbsp;'''[[Рахче]]''' во Кавалско, Егејска Македонија? * ... дека селото [[Центар Жупа]] изворно се нарекувало '''[[Вапа]]''' — поим во непосредно сродство со [[санскрит]]скиот збор ''vāpī'', што значи „долго [[блато]]“? == 2019 == * ... дека во [[Ресенско]] постојат '''[[Список на археолошки локалитети во Ресенско|барем 125 познати археолошки наоѓалишта]]'''? * ... дека '''[[UY Штит]]''', најголемата [[ѕвезда]] позната на астрономијата, е 3,7 милијарди пати поголема од нашето [[Сонце]]? * ... дека вештачкото '''[[Владовско Езеро]]''' недалеку од градот [[Воден]], Егејска Македонија, е дом на преку 250 видови [[птици]]? * ... дека македонскиот народ во минатото галаксијата '''[[Андромеда (галаксија)|Андромеда]]''' ја нарекувал '''[[Гумно]]''' поради големата сличност на обликот? * ... дека градот '''[[Белград (Албанија)|Белград]]''' во Албанија е основан во IV век п.н.е. од [[македон]]скиот цар [[Касандар]] под името '''[[Антипатреја]]''' во чест на татко му [[Антипатар]]? * ... дека '''[[Аралско Езеро|Аралското Езеро]]''' е сведено на поголема бара поради прекумерното користење на водата од реката [[Аму Дарја]] за наводнување на [[памук|памучните]] полиња? * ... дека [[античка Македонија|древномакедонскиот]] '''[[Дервентски папирус]]''' најден кај селата [[Ајватово]] и [[Лагиново]], [[Солунско]], е најстариот зачуван ракопис во Европа и датира од времето на [[Филип II Македонски]]? * ... дека '''[[стоболка]]та''' (''Spermophilus citellus'') е така наречена поради народното верување дека лечи од сто болести? * ... дека '''[[Јеловјане]]''' и '''[[Урвич]]''' во [[Горни Полог]] (Тетовско) се '''[[Горанци|горански села]]''', иако не се во областа [[Гора (област)|Гора]]? * ... дека римскиот пат '''[[Вија Егнација]]''' е наречен по нејзиниот градител — [[Гнеј Егнациј]], проконзул на [[Македонија (римска провинција)|Македонија]]? * ... дека историско-географската област '''[[Чеч]]''' се протега во [[Пиринска Македонија|Пиринска]] и [[Егејска Македонија]], но дел од нејзиното население живее во [[Одринско]], [[европска Турција]]? * ... дека првото '''[[сметачко глувче]]''' е направено во [[1964]]&nbsp;г. како изум на американскиот инженер [[Даглас Енгелбарт]]? * ... дека Русумскиот мост на реката '''[[Кагера]]''' го прешле дури 250&nbsp;000 лица во рок од 24 часа, бегајќи во [[Танзанија]] од [[геноцид]]от во [[Руанда]]? * ... дека целата '''[[Британска Индоокеанска Територија]]''' (аргипелагот [[Чагос]]) воопшто нема постојано население? * ... дека '''[[стапчиња за јадење|стапчињата за јадење]]''' влегле во широка употреба дури за време на династијата [[Минг (династија)|Минг]] (XIV-XVII век), иако постоеле со илјадалетија? * ... дека [[Општина Долнени]] има дури '''[[Список на археолошки наоѓалишта во Прилепско|184 познати археолошки наоѓалишта]]'''? * ... дека споменикот „'''[[Валхала (споменик)|Валхала]]'''“ кај [[Регенсбург]] е здание во облик на антички храм кое ги чествува великаните од историјата на [[германски народи|германските народи]]? * ... дека во Македонија традиционално се користеле '''[[кирилични бројки]]''' наместо подоцна воведените арапски? * ... дека '''[[Бања Банско]]''' е изградена од римскиот цар [[Каракала]] во [[III век]]? * ... дека музејот '''[[Уфици]]''' во [[Фиренца]] еден од најстарите и најпосетуваните во светот? * ... дека '''[[Малдиви]]те''' имаат просечна '''[[надморска висина]]''' од само 1,5&nbsp;м? * ... дека на [[Кавказ]]от има дури три непризнаени држави — '''[[Абхазија]]''', '''[[Јужна Осетија]]''' и '''[[Нагорно-Карабах|Нагорно-Карабах (Арцах)]]'''? * ... дека рускиот космонаут '''[[Алексеј Леонов]]''' е првиот човек во историјата кој излегол во отворена вселена? * ... дека вредностите на '''[[водороден показател|водородниот показател]]''' ('''pH''') за [[киселост]] или [[базност]] се [[логаритам]]ски? * ... дека [[цар на Мексико|мексиканскиот цар]] '''[[Максимилијан I (Мексико)|Максимилијан I]]''' бил помлад брат на австрискиот цар [[Франц Јосиф I]]? * ... дека првите '''[[град]]ови''' настанале во '''[[Сумер]]ија''' во IV милениум п.н.е.? * ... дека '''[[Средноатлантски Гребен|Средноатлантскиот Гребен]]''' е дел од подводен верижен систем кој се протега 40.000&nbsp;км низ целиот свет? * ... дека англискиот збор ''Thursday'' ([[четврток]]) доаѓа од [[старонордиски јазик|старонордискиот]] ''Þorsdagr'', што значи „Ден на богот [[Тор (митологија)|Тор]]“. * ... дека сè до 2015 г. во '''[[Западни Фјордови|Западните Фјордови]]''' на [[Исланд]] важел закон дека секој Баскиец виден на таа територија треба да се убие на лице место? * ... дека '''[[ISBN|меѓународниот стандарден книжен број]]''' (ISBN) е воведен во '''[[1970]]''' година? * ... дека селото '''[[Старо Коњарево]]''', [[Струмичко]] се наоѓа [[:Податотека:Старо Коњарево во Општина Ново Село.svg|на тромеѓата]] помеѓу [[Вардарска Македонија|Вардарска]], [[Егејска Македонија|Егејска]] и [[Пиринска Македонија]]? * ... дека зборот „[[вулкан]]“ доаѓа од островот '''[[Вулкано]]''' во [[Тиренско Море|Тиренското Море]] северно од Сицилија? * ... дека првата '''[[банкнота]]''' во Европа е издадена во '''[[1661]]''' година? * ... дека '''[[елкар]]ите''' се [[црви]] чии „гранчиња“ се пипки за собирање на [[планктон]]? * ... дека [[домашна овца|домашната овца]] потекнува од '''[[ерменски муфлон|ерменскиот муфлон]]'''? * ... дека '''[[Општина Василево]]''' се смета за македонската престолнина на '''[[праз]]от'''? * ... дека [[сојузни држави на САД|сојузната држава]] '''[[Род Ајленд]]''' во САД всушност е континентална, а не островска? * ... дека во Полска има дури '''[[Струга (појаснување)|8 населени места со име Струга]]'''? == 2018 == * ... дека '''[[Алеф-број|алеф-нула]]''' (<math>\aleph_0</math>) е најмалиот бесконечен [[кардинален број]]? * ... дека, според три различни преданија, во гробницата „'''[[Струмин гроб]]'''“ е закопана сестра на [[Крале Марко]], ќерка на властелин од периодот пред средновековието или принцот [[Персеј]], роднина на Александар Македонски? * ... дека најисточната точка во Европа е ’ртот '''[[Флисингски]]''' во архипелагот [[Нова Земја]], Русија? * ... дека [[античка Македонија|древномакедонскиот]] '''[[Дервентски папирус]]''' најден кај селата [[Ајватово]] и [[Лагиново]], [[Солунско]], е најстариот зачуван ракопис во Европа и датира од времето на [[Филип II Македонски]]? * ... дека во [[Папуа Нова Гвинеја]] се говорат дури '''[[јазици во Папуа Нова Гвинеја|850 различни јазици]]'''? * ... дека елементот '''[[цинк]]''' (Zn) е наречен по [[германски јазик|германскиот]] поим ''Zinke'', што значи „забец“? * ... дека според [[кинеска астрологија|кинеската астрологија]], [[2018]] е '''[[куче (хороскопски знак)|Година на кучето]]'''? * ... дека последниот говорник на '''[[далматински јазик|далматинскиот јазик]]''' починал во 1898 г.? * ... дека '''[[Бараково (Пиринско)|Бараково]]''' е единственото село во [[Пиринска Македонија]] вон денешната [[Благоевградска област]]? * ... дека '''[[Видринец]]''' е најмалиот од четирите [[преспа]]нски острови? * ... дека '''[[Анастас Коцарев]]''' кој соработувал со Марија Кири, е единствениот Македонец што со своето дело бил многу блиску до добивање на Нобеловата награда? * ... дека златната рипка е вид '''[[караши|караш]]'''? * ... дека откако ќе достигнат зрелост, женките кај некои '''[[еднодневки]]''' живеат само пет минути? * ... дека островот '''[[Калата]]''' во езерото [[Калиманци (езеро)|Калиманци]] е дел од антички [[тврдина|утврден]] град? * ... дека со должина од 5-6&nbsp;см, '''[[пчелесто колибри|пчелестото колибри]]''' од [[Куба]] е најмалата птица на светот? * ... дека '''[[лилјаци]]те''', хранејќи се со штетници, му заштедуваат 3 милијарди долари годишно на американското [[земјоделство|земјоделско]] стопанство? * ... дека '''[[Кристофер Колумбо]]''' никогаш не стапнал на самиот [[Северна Америка|северноамерикански континент]]? * ... дека островите [[Голем Диомид|Голем]] и [[Мал Диомид|Мал Диомид]] во [[Берингов Проток|Беринговиот Проток]] имаат '''[[меѓународна датумска граница|временска разлика од 21 час]]''' и се во различен календарски ден, иако се на растојание од само 3,8&nbsp;км? * ... дека '''[[калциум]]от''' е најзастапениот [[метал]] во човечкото тело? * ... дека '''[[Западносибирска Низина|Западносибирската Низина]]''' е најголемата [[рамница]] на светот? * ... дека '''[[кикиритки]]те''' потекнуваат од [[Јужна Америка]]? * ... дека со преку 700 цркви, градот '''[[Нешвил]]''' во [[Тенеси]], САД го нарекуваат „[[протестантство|Протестантскиот]] [[Ватикан]]“ и „Токата на [[Библиски појас|Библискиот појас]]“? * ... дека целиот југ на '''[[Бангладеш]]''' се состои од огромното '''[[устие]]''' на реката '''[[Ганг]]'''? * ... дека според една теорија, селото '''[[Шлегово]]''' е наречено по [[Германци|германските]] рудари доселени од областа [[Шлеска]]? * ... дека '''[[Бања Банско]]''' е изградена од римскиот цар [[Каракала]] во III век? * ... дека првите професионални '''[[пожарникарство|противпожарни служби]]''' во Македонија се појавиле во '''[[1836]]''' година? * ... дека на почетокот од [[наша ера|нашата ера]], градот '''[[Рим]]''' имал милион жители? * ... дека планината '''[[Аконкагва]]''' крај аргентинско-чилеанската граница е највисоката [[планина]] надвор од Азија? * ... дека '''[[Југословенска академија на науките и уметностите|Југословенската академија на науките и уметностите]] (ЈАЗУ)''' во [[Загреб]] е основана во 1861 г. како матична културно-научна установа на сите [[Јужни Словени]]? * ... дека најдалечната забележана ѕвезда, наречена '''[[Икар (ѕвезда)|Икар]]''', се наоѓа на растојание од 9 милијарди светлосни години од Земјата? * ... дека во [[Русија]] живеат преку '''[[народи во Русија|186 народи]]'''? * ... дека титулата '''[[Свет римски цар]]''' потекнува од надлежноста на неговите претходници врз [[Римокатоличка црква|Римокатоличката црква]] како владетели на [[Западно Римско Царство|Западното Римско Царство]] пред [[историја на папството|подемот на папството]]? * ... дека селото '''[[Б’с]]''', Кривопаланечко е населено место со најкраткото име во [[Македонија]]? == 2017 == * ... дека '''[[чума]]та''' дошла во Европа преку [[Република Џенова|џеновските трговци]] од [[Феодосија|Кафа]] (денешна Феодосија) во [[Крим]], кога [[Монголско Царство|монголската војска]] ги катапултирала заразените тела на мртвите војници при опсадата на градот? * ... дека во [[САД]] има дури 31 округ со името '''[[Вашингтон (округ)|Вашингтон]]'''? * ... дека '''[[Африка]]''' се протега на сите четири '''[[Земјини полутопки|полутопки]]'''? * ... дека '''[[молња]]та''' при удар достигнува темепратура од 30.000 [[келвин]]и, петпати поголема од онаа на [[Корона|површината]] на Сонцето? * ... дека во '''[[Дихово]]''', [[Битолско]] во 1883 г. е отворена првата текстилна фабрика на Балканот? * ... дека селото [[Центар Жупа]] изворно се нарекувало '''[[Вапа]]''' — поим во директно сродство со [[санскрит]]скиот збор ''vāpī'', што значи „долго блато“? * ... дека '''[[Општина Прилеп]]''' е најголемата [[општини во Македонија|општина]] во Македонија по површина? * ... дека во [[Кина]] живеат '''[[список на народности во Кина|56 официјално признаени народности]]'''? * ... дека [[Скопје]] лежи на '''[[42. северен напоредник|ист напоредник]]''' со северна [[Јапонија]] ([[Хокаидо]])? * ... дека големиот древномакедонски војсководец '''[[Кратер (војсководец)|Кратер]]''' е роден кај [[Рупишта]], [[Костурско]]? * ... дека кон крајот на 1940-тите, [[Тетово]] имал [[Аеродром Тетово|'''воен аеродром''']], своевремено најмодерен на целиот [[Балкански Полуостров]]? * ... дека молецот '''''[[Neopalpa donaldtrumpi]]''''' е наречен по американскиот претседател [[Доналд Трамп]] поради сличноста во „фризурите“? * ... дека '''[[врвен кварк|врвниот кварк]]''' е најмасивната [[елементарна честичка]] во природата, тешка колку цел [[атом]] на [[волфрам]]от? * ... дека [[Греамова Земја|Греамовата Земја]] на [[Антарктик]]от има крајбрежен нунатак ([[чука]]) наречен '''[[Итар Пејо (нунатак)|Итар&nbsp;Пејо]]''' во чест на македонскиот народен јунак? * ... дека [[Пробиштипско|пробиштипското]] селото [[Лесново]] лежи во јасно сочуван фосилен кратер на вулканска купа, позната како '''[[Лесновска Купа]]'''? * ... дека според легендата на мештаните, името на [[ресенско]]то село '''[[Арвати]]''', близу [[Преспанско Езеро|Преспанското Езеро]] потекнува од народот [[Хрвати]]? * ... дека со должина од 27&nbsp;м, реката '''[[Репруа]]''' во [[Абхазија]] е веројатно најкратката на светот? * ... дека преспанското село '''[[Стење]]''' има [[Стење#Културни и природни знаменитости|5 цркви]] и [[Стење#Културни и природни знаменитости|6 археолошки наоѓалишта]]? * ... дека името на денешната скопска населба [[Црниче]] потекнува од средновековната тврдина '''[[Маркови Кули (Водно)|Чрнче]]''' на [[Водно]]? * ... дека '''[[ентомологија]]''' е науката што се занимава со проучување на [[инсекти]]те? * ... дека '''[[синапсиди]]те''' се нарекуваат и „працицачи“ бидејќи се сметаат за најрани предци на [[цицачи]]те? * ... дека '''[[Смолика]]''' во [[Гребенско]] е втора планина по висина планина во [[Егејска Македонија]] (и цела денешна Грција), веднаш по [[Олимп]]? == 2016 == * ... дека '''[[UY Штит]]''', најголемата [[ѕвезда]] позната на астрономијата, е 3,7 милијарди пати поголема од нашето [[Сонце]]? * ... дека '''[[гренландска ајкула|гренландската ајкула]]''' е најдолговечното [[’рбетници|’рбетно животно]] на светот, кое може да живее до 5 века? * ... дека годинава '''[[голф на Летните олимписки игри 2016|голфот]]''' се враќа како [[олимписки спорт]] по цели 112 години? * ... дека според една од тезите, поимот „'''[[вегетаријанство]]'''“ потекнува од [[латински јазик|латинскиот]] поим ''vegetus'' (жив, енергичен), наместо од [[англиски јазик|англискиот]] ''vegetable'' ([[зеленчук]])? * ... дека градот '''[[Пробиштип]]''' според статистичките и пописни податоци '''не постои''' како посебна статистичка единица? * ... дека [[бурма]]нскиот дипломат и [[Генерален секретар на Обединетите Нации|Генерален секретар на ООН]], '''[[У Тант]]''' (1909-1974) е '''[[почесни граѓани на Скопје|почесен граѓанин на Скопје]]'''? * ... дека куполата на '''[[Пантеон (Рим)|Пантеонот]]''' во [[Рим]] (II век) е направена од [[бетон]] — материјал кој е подоцна заборавен, и повторно воведен дури во [[Индустриска револуција|Индустриската револуција]] (XVIII-XIX век)? * ... дека со смртта на [[цар на Светото Римско Царство|царот]] '''[[Лудвиг Побожниот]]''' ({{крат|вл.|владеел}} 814–840), по негова замисла [[Свето Римско Царство|Светото Римско Царство]] е поделено на три дела од кои потекнуваат денешните земји [[Германија]], [[Франција]] и [[Италија]]? * ... дека од годинава, градот [[Днепропетровск]] во Украина го носи името '''[[Днепар (град)|Днепар]]''' (''Дніпро''), отстранувајќи го споменот за [[Петар Велики]] како руски цар и водејќи се исклучиво по [[Днепар|истоимената река]]? * ... дека првата '''[[подморница]]''' ја конструирал холандскиот пронаоѓач Корнелиус Дребел во 1620 г. и ја прикажал на јавноста во реката [[Темза]] во Лондон? * ... дека првиот '''[[компактен диск]]''' е издаден во [[1982]] година? * ... дека црквата „'''[[Црква „Св. Стефан“ - Конче|Св. Стефан]]'''“ во [[Конче]] (изг. 1366 г.) е најстариот зачуван објект во тој крај? * ... дека [[око]]то на '''[[ној]]от''' му е поголемо од [[мозок]]от? * ... дека '''[[Перуќица]]''' е една од малкуте преостанати прашуми во Европа? * ... дека во 2013 г. општината '''[[Чешиново-Облешево]]''' е прогласена за '''[[Европско село на штркот|европска престолнина на штркот]]'''? * ... дека '''[[Џу Си]]''' се смета за најважниот [[конфуцијанство|конфуцијански]] филозоф по самиот Конфуциј? * ... дека руската песна '''„[[Калинка (песна)|Калинка]]“''' не е изворна народна песна, туку композиција на [[Иван Ларионов]] од 1860 г.? * ... дека [[античка Македонија|древномакедонскиот]] '''[[Дервентски папирус]]''' најден кај селата Ајватово и [[Лагиново]], [[Солунско]], е најстариот зачуван ракопис во Европа и датира од времето на [[Филип II Македонски]]? * ... дека првото '''[[интегрално коло]]''' е осмислено во 1958 г. од Џек Килби? * ... дека Византијците успеале да ја надвладеат '''[[Петар Делјан|војската на Петар Делјан]]''' само поради помошта од Викиншката гарда на [[Харалд Суровиот]] — подоцна крал на Норвешка како Харалд III, крунисан со воената слава како „''опустошувач и разорувач на Македонија''“ и опеан во скандинавска сага? * ... дека најкрвавиот судир во историјата е '''[[Сталинградска битка|Сталинградската битка]]''' со речиси 2&nbsp;милиони изгубени животи? * ... дека бројот на '''[[кафеава мечка|мечките]]''' во Македонија бележи повеќе од тројно зголемување во периодот помеѓу 2010 и 2014 г.? * ... дека во [[1836]] г. '''[[Кратово]]''' имало 56.000 жители? * ... дека во '''[[Црква „Св. Петка“ - Радибуш|црквата „Св. Петка]]''' во селото [[Радибуш]] има издлабен приказ на сонце со сосема ист дизајн како на '''[[Знаме на Македонија|македонското знаме]]'''? * ... дека во 1000 г. '''[[Охридска патријаршија|Охридската патријаршија]]''' излегувала на 4 мориња (Егејско, Јонско, Јадранско и Црно)? * ... дека во 1900 г. '''[[Влае]]''' имало само 40 жители? * ... дека годинава '''[[Википедија]]''' прославува '''[[Википедија:Википедија 15|15 години постоење]]'''? * ... дека '''[[водна регулација во Горен Харц|водната регулација на Горен Харц]]''' е најсложениот хидросистем во Европа? * ... дека '''[[знаме на Шкотска|знамето на Шкотска]]''' како симбол го носи [[Андреин крст|Андреиниот крст]], на кој се смета дека е распнат [[Апостол Андреја]] — заштитник на Шкотска? * ... дека [[Општина Долнени]] има дури '''[[Список на археолошки наоѓалишта во Прилепско|184 познати археолошки наоѓалишта]]'''? * ... дека на 6 декември 2015 г. народот на [[Ерменија]] на '''[[референдум]]''' изгласал земјата да стане '''[[парламентарна република]]''', заменувајќи го дотогашниот полупретседателски систем? * ... дека скопското село '''[[Брњарци]]''' има дури 4 археолошки наоѓалишта? * ... дека '''[[Сема Ќен]]''' (II-I в. п.н.е.) се смета за најголемиот кинески [[историчар]] на сите времиња? * ... дека '''[[знаме на Непал|знамето на Непал]]''' е единственото неправоаголно знаме во светот? ==2015== * ... дека највисоката планина во [[Северна Америка]] во август 2015 г. го вратила свеоето старо име — '''[[Денали]]''', заменувајќи го со претходното „Макинли“? * ... дека се смета дека археолошкото наоѓалиште '''[[Старо Бонче (археолошко наоѓалиште)|Старо Бонче]]''' (Прилепско) се наоѓаат остатоците од кралскиот дворец на [[Пелагонија]], во чија близина е погребан кралот на [[Пелагонци]]те? * ... дека првиот патнички [[авион]] во Македонија бил „'''[[Потез 29]]'''“ (''Potez 29'') од француско производство? * ... дека според едно старо предание, во реката [[Брегалница]], на подножјето на [[Плачковица]] живеел воден змеј, кој имал задача од [[Пајонци|пајонските кралеви]] да го брани Светиот Град од непријателите? * ... дека папагалот [[мал александар]] (''Psittacula krameri'') го носи името на кралот [[Александар III Македонски]], за кој се смета дека ги довел птиците од овој род во [[Средоземјето]] од [[Пенџаб]] како подароци за аристократијата и дипломатите? * ... дека '''[[Зоолошка градина Скопје|Зоолошката градина во Скопје]]''' е отворена во 1926 г.? * ... дека '''[[Ерменска апостолска црква|Ерменската апостолска црква]]''' е првата национална црква во светот? * ... дека тврдината '''[[Маркови Кули (Водно)|Маркови Кули]]''' (Чрнче) на планината [[Водно]] датира од [[VI век]]? * ... дека суперавтомобилот '''[[Ламборгини Сесто Елементо]]''' е наречен по [[атомски број|атомскиот број]] на [[јаглерод]]от во [[периоден систем на елементите|периодниот систем на елементите]]? * ... дека '''[[хмељ]]от''' му припаѓа на семејството [[конопи]] (''Cannabaceae'')? * ... дека [[Пајонци|пајонското]] племе '''[[Агријани]]''' (Граи) редовно учествувало како наемна војска низ историјата на [[Македонско Кралство|Македонското Кралство]] и [[Македонска Империја|Македонската Империја]]? * ... дека советскиот писател [[Андреј Платонов]] (1899-1951) се смета за предвесник на [[егзистенцијализам|егзистенцијализмот]]? * ... дека селото '''[[Долни Дисан]]''', [[Неготинско]] има исклучително [[палеонтологија|палеонтолошко]] наоѓалиште, каде се откопани коски од [[камила|камили]], [[жирафа|жирафи]], [[лав]]ови, [[хиена|хиени]], [[мастодонт]]и и [[хипарион]]и стари 10 милиони години? * ... дека палеолитската статуетка '''[[Вјестоничка Венера]]''' најдена кај [[Брно]], Чешка е најстарата досега пронајдена [[керамика|керамичка]] ракотворба? * ... дека '''[[Постојнска Јама|Постојнската Јама]]''' е првото место што добило [[електрична светилка|електрично осветлување]] (1884) во [[Словенија]], дури и пред [[Љубљана]]? * ... дека '''[[џин-тоник]]''' настанал од потребата да се натераат британските морнари да примаат [[кинин]]ска вода (тоник) против [[маларија]] со додавање на [[лимета]] и [[џин]] за вкус? * ... дека во [[Ресенско]] постојат '''[[Список на археолошки наоѓалишта во Ресенско|барем 125 познати археолошки наоѓалишта]]'''? * ... дека во микродржавата '''[[Либерланд]]''' помеѓу Србија и Хрватска е всушност поголема по површина од [[Ватикан]] или [[Монако]]? * ... дека во [[Гостиварско]] постојат '''[[Список на археолошки локалитети во Гостиварско|барем 138 познати археолошки наоѓалишта]]'''? * ... дека '''[[Зоолошка градина Скопје|Зоолошката градина во Скопје]]''' е отворена во 1926 г.? ==2014== * ... дека '''[[Македонци во Аргентина|македонската заедница во Аргентина]]''' брои околу 30.000 жители? * ... дека „'''[[Тур Даун Андер]]'''“ е втората по посетеност велосипедска трка во светот, веднаш по „[[Тур де Франс]]“? * ... дека сите досегашни [[крал на Саудиска Арабија|кралеви на Саудиска Арабија]] се синови на кралот Абдулазиз (првиот владетел со оваа титула)? * ... дека според старите македонски преданија, '''[[Богојавление]]''' има претхристијанско потекло, поврзано со богот [[Дајбог]] кој се појавувал и ги исполнувал желбите на луѓето? * ... дека '''[[Атанас Бадев]]''' (1860-1908) се смета за еден од првите професионално школувани македонски [[композитор]]и? * ... дека '''[[херпетологија]]та''' е гранка на [[зоологија]]та што се занимава со проучување на [[водоземци]]те? * ... дека [[Индија]] е поделена на '''[[Сојузни држави и територии на Индија|28 сојузни држави и 8 сојузни територии]]'''? * ... дека [[Георг Фридрих Хендл|Хендловата]] „'''[[Музика на вода]]'''“ е компонирана за кралскиот спектакл на барки на [[Темза]] приреден за [[Џорџ I]]? * ... дека [[Скопска Црна Гора]] е наречена „Скопска“ за да се различи од '''[[Црна Гора (Егејска Македонија)|истоимената планина]]''' помеѓу [[Сер (округ)|Серско]] и [[Драма (округ)|Драмско]] во североисточна [[Беломорска Македонија]]? * ... дека битолскиот деец од [[Македонски Евреи|еврејско потекло]] '''[[Рафаел Камхи]]''' се смета за еден од најголемите финансиери на [[ВМРО|Македонската револуционерна организација]]? * ... дека во Македонија традиционално се користеле '''[[кирилични бројки]]''' наместо подоцна воведените арапски? * ... дека селото '''[[Вирово]]''', [[Демирхисарско]] е прогласено за [[културно наследство на Македонија]] како „стопанска целина“ поради своите познати традиционални валавници? * ... дека '''[[Хелсинки]]''' претставува најсеверниот главен град во рамките на [[Европска Унија|Европската Унија]]? * ... дека македонскиот народ во минатото галаксијата '''[[Андромеда (галаксија)|Андромеда]]''' ја нарекувал '''[[Гумно]]'''? * ... дека женката на [[елен]]от се нарекува '''[[кошута]]'''? * ... дека '''[[поскок]]от''' е најотровна змија во [[Македонија]] и цела [[Европа]]? * ... дека филозофот '''[[Готфрид Вилхелм Лајбниц]]''' по татко бил [[Лужички Срби|Лужички Србин]]? * ... дека '''[[Јудит Полгар]]''' се смета за најдобра шахистка на сите времиња? * ... дека и покрај долгата историја и службениот статус, '''[[ирски јазик|ирскиот јазик]]''' како [[мајчин јазик|мајчин]] го користи само многу мал дел од населението на [[Ирска]]? * ... дека во [[Поречие]]то има '''[[Список на археолошки наоѓалишта во Поречко|преку 60 досега пронајдени]]''' археолошки наоѓалишта? * ... дека според [[Национална класификација на културното наследство/Духовно|Националната класификација на културното наследство на Македонија]], верувањето во '''[[пелин]]от''' како света и лековита билка се смета за категорија на духовно наследство на земјата? * ... дека родителите на [[Цар Самоил]] се погребани во преспанско-леринското село '''[[Герман (Леринско)|Герман]]'''? * ... дека во местото '''[[Прора]]''' на островот [[Риген]] во [[Германија]] е изградено одморалиште кое претставува најголемиот угостителски објект во светот со сместивост од 20.000 легла? * ... според три различни преданија, во гробницата „'''[[Струмин гроб]]'''“ е закопана сестра на [[Крале Марко]], ќерка на властелин од периодот пред средновековието или принцот [[Персеј]], роднина на Александар Македонски? * ... највисоката точка во [[Холандија]] е ридот '''[[Фалсерберг]]''' со само 322,7&nbsp;м? * ... ирскиот композитор '''[[Џон Филд]]''' е творец на [[ноктурно]]то, подоцна популаризирано од [[Фредерик Шопен|Шопен]]? * ... глумецот '''[[Никола Ристановски]]''' е роден во чешкиот град '''[[Острава]]'''? * ... планината '''[[Плачковица]]''', според [[Потекло на името Плачковица|едно народно предание]], го добила името како место каде малиот [[Александар III Македонски|принц Александар]] е доведен за да престане да плаче и да стане јунак? * ... дека '''[[едноотворни]]те''' (клунарите и клунестите ежови) се единствените [[цицачи]] што [[јајценосни животни|несат јајца]]? * ... дека користењето на '''[[Катлановско Блато|Катлановското Блато]]''' било регулирано од властите уште од XI век? * ... дека единственото населено место во '''[[Општина Вевчани]]''' е селото [[Вевчани]]? * ... дека вулканската планина '''[[Олимп (Марс)|Олимп]]''' на [[Марс]] е висока дури 22 километри? * ... дека [[чума]]та во Европа стигнала преку монголската војска на '''[[Златната Орда]]'''? * ... дека гробницата во [[Кутлеш]] му припаѓа на кралот [[Филип III Аридеј]]? * ... дека планината '''[[Славјанка]]''' подеднакво припаѓа и на [[Егејска Македонија|Егејска]] и на [[Пиринска Македонија]]? ==2013== * ... се верува дека хунскиот водач '''[[Атила]]''' е погребан во подземна гробница, над која била навртена реката [[Тиса]]? * ... археолошкото наоѓалиште [[Кале (Обедник)|Кале]] во демирхисарското село Обедник кај мештаните се нарекува '''„Куќата на Кралот“'''? * ... во [[Македонија]] има 10 [[ендемизам|ендемски видови]] на '''[[каранфил]]и'''? * ... '''[[гуџаратски јазик|гуџаратскиот]]''' е мајчин јазик на [[Махатма Ганди]] — „Таткото на Индија“ и [[Мухамед Али Џина]] — „Таткото на Пакистан“? * ... '''[[номофобија]]та''' е патолошки страв од немање пристап до [[мобилен телефон]]? * ... '''[[Алеф-број|Алеф-нула]]''' (<math>\aleph_0</math>) е најмалиот бесконечен кардинален број? * ... во [[1970]] година британските власти ги преселиле Чагошаните од архипелагот '''[[Чагос]]''' за да можат [[Американци]]те да основаат воена база на истите? * ... '''[[Розово фламинго|Розовото фламинго]]''' (''Phoenicopterus roseus'') се среќава и во [[Македонија]]? * ... '''[[Природонаучен музеј на Македонија|Природонаучниот музеј на Македонија]]''' е основан во 1926 г.? * ... Селото '''[[Б’с]]''', Кривопаланечко го има најкраткото име на населено место во [[Македонија]]? * ... титулата '''[[Свет римски цар]]''' потекнува од надлежноста на неговите претходници врз [[Римокатоличка црква|Римокатоличката црква]] како владетели на [[Западно Римско Царство|Западното Римско Царство]] пред [[историја на папството|подемот на папството]]? * ... познатиот македонски глумец '''[[Ристо Шишков]]''' се подготвувал да стане [[атомска физика|атомски физичар]] пред да се реши за глумата? * ... [[Аралско Езеро|Аралското Езеро]] е сведено на поголема бара поради прекумерното користење на водата од реката '''[[Аму Дарја]]''' (негов единствен доток) за наводнување на [[памук|памучните]] полиња? * ... [[Лазарополе|лазарополскиот]] кнез '''[[Ѓурчин Кокалески|Ѓурчин Кокале]]''' (1775–1863) важи за еден од првите македонски [[преродбеник|преродбеници]]? * ... дека [[даб]]от бил обележје на древните [[крал на Македонија|македонски кралеви]] и свето дрво на [[словенска митологија|словенскиот]] бог [[Перун]] и [[германска митологија|германскиот]] бог [[Тор (бог)|Тор]]? * ... единицата за тежина [[фунта (единица)|фунта]] во Македонија се нарекувала „'''[[Фунта (единица)#Македонска литра|литра]]'''“? * ... '''[[јавански јазик|јаванскиот јазик]]''' го говорат околу 75,5 милиони луѓе — 30&nbsp;% од населението на [[Индонезија]]? * ...денес [[Валонски јазик|'''валонскиот јазик''']] се смета за [[Мртов јазик|скоро исчезнат јазик]], првенствено поради доминацијата на [[Француски јазик|францускиот јазик]] во [[Валонија]] и забраната за употреба на валонскиот јазик од 1952 година? * ... покрај [[аритметичка средина|аритметичката]] и [[геометриска средина|геометриската]] средина, [[модус]]от, [[медијана]]та, и [[просек]]от се видови на '''[[Теореми за средна вредност|средна вредност]]'''? * ... [[Тајланд]] е поделен на дури '''[[Покраини во Тајланд|76 покраини]]'''? * ... [[западнофризиски јазик|фризискиот јазик]] е рамноправен со холандскиот во покраината [[Фризија (покраина)|Фризија]]? * ... географскиот центар на Македонија се наоѓа во '''[[Длабок Дол]]''', во атарот на селото [[Долно Врановци]]? * ... [[Википедија]] има '''[[Википедија:Список на википедии|изданија на вкупно 285 јазици]]'''? * ... помеѓу XIV и XVI век, во [[Белорусија]] се користела '''[[белоруска арабица]]''', откако доселените [[Татари-Липки|Татари]] го усвоиле [[белоруски јазик|белорускиот јазик]], задржувајќи го писмото од татарскиот? * ... кај екраните, секој [[пиксел]] е поделен на три „'''[[потпиксел]]и'''“ за трите основни бои (црвена, сина и зелена)? * ... летот со „[[Сојуз 1]]“ го направил '''[[Владимир Комаров]]''' прв човек којшто летал во [[вселенско пространство|вселенското пространство]] повеќе од еднаш, но и прв човек којшто загинал за време на лет во вселената? * ... според [[УНЕСКО]], во [[Македонија]] се зборуваат '''[[Список на загрозени јазици во Македонија|7 загрозени јазици]]'''? * ... титулата '''[[свет римски цар]]''' потекнува од надлежноста на неговите претходници врз [[римокатоличка црква|римокатоличката црква]] како владетели на [[Западно Римско Царство|Западното Римско Царство]] пред [[историја на папството|подемот на папството]]? * ... познатиот македонски глумец '''[[Ристо Шишков]]''' се подготвувал да стане [[атомска физика|атомски физичар]] пред да се реши за глумата? * ... [[Аралско Езеро|Аралското Езеро]] е сведено на поголема бара поради прекумерното користење на водата од реката '''[[Аму Дарја]]''' (негов единствен дотек) за наводнување на [[памук|памучните]] полиња? * ... [[Лазарополе|лазарополскиот]] кнез '''[[Ѓурчин Кокалески|Ѓурчин Кокале]]''' (1775–1863) важи за еден од првите македонски [[преродбеник|преродбеници]]? * ... [[розово фламинго|розовото фламинго]] живее во [[Македонија]]? * ... дека [[даб]]от бил обележје на древните [[крал на Македонија|македонски кралеви]] и свето дрво на [[словенска митологија|словенскиот]] бог [[Перун]] и [[германска митологија|германскиот]] бог [[Тор (бог)|Тор]]? * ... [[Србија]] е поделена на '''[[окрузи во Србија|29 окрузи]]'''? * ... покрај [[аритметичка средина|аритметичката]] и [[геометриска средина|геометриската]] средина, [[модус]]от, [[медијана]]та, и [[просек]]от се видови на '''[[Теореми за средна вредност|средна вредност]]'''? * ... [[Тајланд]] е поделен на дури '''[[Покраини во Тајланд|76 покраини]]'''? * ... [[западнофризиски јазик|фризискиот јазик]] е рамноправен со холандскиот во покраината [[Фризија (покраина)|Фризија]]? * ... географскиот центар на Македонија се наоѓа во '''[[Длабок Дол]]''', во атарот на селото [[Долно Врановци]]? * ... '''[[Природонаучен музеј на Македонија|Природонаучниот музеј на Македонија]]''' е основан во 1926 г.? ==2012== * ... врвот на вулканот '''[[Чимборасо]]''' ([[Еквадор]]) е најоддалечената точка на [[Земја (планета)|Земјата]] од нејзиниот центар? * ... [[Индија]] има дури '''[[Список на градови во Индија|45 града со повеќе од милион жители]]'''? * ... езерото '''[[Лох Неј]]''' во [[Северна Ирска]] е најголемото езеро на [[Британски Острови|Британските Острови]]? * ... '''[[Музеј на модерната книжевност|Музејот на модерната книжевност]]''' во [[Марбах на Некар|Марбах]] (Германија) е добитник на престижната [[Стерлингова награда]] за архитектура? * ... во 2010, политичката групација '''[[БРИК]]''' е преименувана '''[[БРИКС]]''' со влегувањето на [[ЈАР]]? * ... прочуениот ренесансен уметник '''[[Бенвенуто Челини]]''' бил повеќе пати осудуван за [[содомија]] и убиства? * ... '''[[тајландски јазик|тајландскиот јазик]]''' има пет варијанти на употреба: улична, отмена, беседничка, верска и кралска? * ... '''[[кукувија]]та''' (''Tyto alba'') е најраспространетата копнена птица во светот? * ... '''[[Каролински Остров|Каролинскиот Остров]]''', кој е дел од [[Кирибатите]], била првата територија која на [[1 јануари]] [[2000]] година преминала во новиот милениум? * ... со своите 634 м, новоизградената кула „'''[[Токиско небесно дрво]]'''“ е втора градба по височина во светот? * ... '''[[Грампијански Планини|Грампијанските Планини]]''' зафаќаат речиси една половина од површината на [[Шкотска]]? * ... [[Земја]]та не се [[Земјина ротација|врти]] исправено, туку нејзината '''[[осен наклон|оска е навалена]]''' за 23,44 [[Степен (агол)|степени]]? * ... '''[[Стоболка]]та''' (''Spermophilus citellus'') е така наречена поради народното верување дека лечи од сто болести? * ... во [[Африка]] има дури 535 јазици од групата '''[[банту-јазици|банту]]'''? * ... во [[математика]]та постојат [[бесконечно множество|бесконечности]] со разни големини (кардиналности) кои се претставуваат со '''[[алеф-број]]'''? * ... името на [[Охридско Езеро|Охридското Езеро]] е добиено од словенските доселеници, кои дошле од областа покрај реката '''[[Охрже]]''' во [[Чешка]]? * ... неодамна пронајдената '''[[метална микрорешетка]]''' е најлесниот материјал на светот? * ... '''[[Сојомбо (симбол)|националниот симбол на Монголија]]''' е всушност еден од знаците на едно [[Сојомбо писмо|постаро монголско писмо]]? * ... на [[15 март]] [[1948]] започнала '''[[Заминување на децата од селото П’пли|евакуација на децата од селото П’пли]]''', при што било иселено 91 дете во 4 групи? * ... како момче, '''[[Џозеф Далтон Хукер]]''' учествувал во експедицијата на [[Џејмс Кларк Рос]] со која било потврдено постоењето на [[Антарктик]]от? * ... '''[[Ратхаус Хамбург|градското собрание на Хамбург]]''' има 647 соби, 6 соби повеќе отколку [[Бакингемска палата|Бакингемската палата]]? * ... во [[македонскиот јазик]], покрај [[Вокатив|вокативни падежни остатоци]], постојат и '''[[Граматички категории на именките во македонскиот јазик|акузативни падежни остатоци]]'''? * ... '''[[Костарика]]''' ја укинала својата армија во [[1949]] година? * ... со уривањето на зградата во [[Скопски земјотрес 1963|скопскиот земјотрес во 1963]], фондот на '''[[Национална и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“|Народната и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“]]''' бил привремено сместен во [[Даут-пашин амам|Даут-пашиниот амам]]? ==2011== * ... според легендата, црквата '''„[[Црква „Св. Андреја“ (Киев)|Св. Андреја]]“''' во [[Киев]] била основана од [[Апостол Андреја]]? * ... во почетокот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], '''[[Окупација на Македонија во Втората светска војна|окупирана Македонија]]''' била поделена помеѓу [[Царство Бугарија|Бугарија]], [[Италија]] и [[Нацистичка Германија|Германија]]? * ... дизајнирањето на '''[[Лара Крофт]]''' било инспирирано од шведската пејачка Нене Чери? * ... градот '''[[Зрењанин]]''' под отоманска власт паднал со помош на српското население на градот? * ... во '''[[Македонија во Првата светска војна|Првата светска војна]]''' биле регрутирани најмалку 44.496 [[Македонци]] во српската армија? * ... во [[2003]] година, '''[[трговија со дрога|глобалната трговија со дрога]]''' остварила приходи од 321,6 милијарди [[американски долар]]и? * ... '''[[Хипарх]]''' се смета за основач на [[тригонометрија]]та? * ... '''[[Халберштат]]''' е местото на првите документирани големи постојани [[оргули]], поставени во [[1361]] година? * ... новиот '''[[Стадион Јувентус|стадион]]''' на [[ФК Јувентус]] бил изграден на местото на поранешниот Деле Алпи? * ... '''[[миксомицети]]те''' се најбројни лигави габи? * ... '''[[Атентат врз Велимир Прелиќ|атентатор]]''' на [[Велимир Прелиќ]] била [[Мара Бунева]]? * ... во '''[[Музеј на македонската борба|Музејот на македонската борба]]''' (''на сликата'') се наоѓаат 109 восочни фигури од личности од македонската историја? * ... '''[[морска милја|морската милја]]''' е единица за должина која изнесува околу една [[лачна минута]] географска должина долж некој меридијан? * ... '''[[Вилхелм II (Германија)|Вилхелм II]]''' бил последниот цар и крал на Германија? * ... '''[[Ариевско уверение|Ариевското уверение]]''' станало задолжителено за сите чиновници во [[Нацистичка Германија]]? * ... '''[[Харието]]''' бил водач на банда салиски платеници во служба на [[Римско Царство|Римското Царство]]? * ... '''[[тајане]]''' претставува македонски календарски обичај поврзан со празникот раѓањето на [[Свети Јован Крстител]]? * ... '''[[Бабин Јар]]''' е местото каде на 29 и 30 септември 1941 година биле убиени најмалку 33.771 Евреи? * ... '''[[Хилперик II (крал на Франките)|Хилперик II]]''' издал указ според кој им дозволил на жените да го наследуваат татковиот имот? * ... '''[[Германско Царство|Германското Царство]]''' постоело до крајот на Првата светска војна? * ... писателките од семејството '''[[Бронте (семејство)|Бронте]]''' своите дела првично ги издавале под машки псевдоними? * ... '''[[Едвалд Боасон Хаген]]''' станал трет најдобар велосипедист во светот според UCI кога имал само 22 години? * ... '''[[Пепи Манасков]]''', е прогласен за најдобар македонски ракометар на [[20 век]]? * ... '''[[Шри Сатја Саи Баба]]''' тврдел дека е реинкарнација на Саи Баба од Ширди? * ... '''[[Киевско-печерска лавра|Киевско-печерската лавра]]''' претставува најстаро православно светилиште на [[Источни Словени|Источните Словени]]? * ... '''[[Филип Жилбер]]''' е првиот Белгиец во историјата, кој победил на трите Арденски класици во една година? * ... '''[[Рајхсвер]]''' претставувале вооружени сили на Германија во периодот од 1919 до 1935 година? * ... '''[[Работничка партија на Кореја|Работничката партија на Кореја]]''' во земјата владее од нејзиното основање во [[1949]] година? * ... '''[[Хорарна астрологија|Хорарната астрологија]]''' е гранка на [[астрологија]]та, при што астрологот одговара на конкретно поставено прашање? * ... '''[[Знаме на Обединетите Нации|знамето на Обединетите Нации]]''' е усвоено во [[1947]] година? * ... функцијата '''[[Премиер на Прусија]]''' постоела од 1702 до 1947 година? * ... Островот '''[[Свети Мартин (остров)|Свети Мартин]]''' во [[Карипско Море|Карипското Море]] е поделен на меѓу [[Франција]] и [[Холандија]]? * ... '''[[Сава]]''', е река која ја обележува северозападната граница на Балканскиот Полуостров? * ... со '''[[Договор од Троа (1420)|Договорот од Троа]]''', англиските владетели требало да го наследат престолот на Франција? * ... '''[[ФК ЦСКА (Москва)|ПФК ЦСКА Москва]]''' е прв руски тим кој некогаш освоил [[УЕФА|европски куп]]? * ... '''[[Сју Гарднер]]''' е тековниот извршен директор на Фондацијата Викимедија во Сан Франциско? * ... '''[[Џон Тошак]]''' е актуелен селектор на Македонската фудбалска репрезентација? * ... споменикот на '''[[Зебрњак]]''' е подигнат во чест на победата на српската војска во [[Кумановска битка|Кумановската битка]], која ја одлучила [[Прва балканска војна|Првата балканска војна]]? * ... на [[Китино Кале]] над [[Кичево]] постоела '''[[Олга Мицеска (споменик)|голема статуа]]''' ''(фотографија)'' на хероината [[Олга Мицеска]] која поради разголеноста веднаш по поставувањето била урната од страна на тогашните комунистички власти? * ... '''[[Владимир Лисин]]''' е најбогатиот човек во Русија? * ... '''[[Шајлок]]''' е лик во драмата [[Венецијански трговец]] на [[Вилијам Шекспир]]? * ... '''[[Кумановски мировен договор|Кумановскиот договор]]''' стави крај на [[НАТО-во бомбардирање на СР Југославија|бомбардирањето на НАТО]] врз [[СР Југославија]]? * ... '''[[Александар Литвиненко]]''' бил отруен со токсичниот радиоактивен изотоп полониум-210? * ... '''[[Екарт Толе]]''' според „Њујорк Тајмс е најпопуларниот автор за духовниот живот во САД? * ... во градот '''[[Хургада]]''', сончевите денови траат 3.800 часа годишно, што е еден од највисоките рекорди во светов? * ... Од Македонија биле протерани повеќе од 10.000 '''[[Депортација на Евреите од Македонија|Евреи]]''' во логорот [[Треблинка]]? * ... '''[[Езеро Восток|езерото Восток]]''' е најголемо од 150-те езера под ледената капа на [[Антарктик]]от? * ... Република Македонија е потписник на '''[[Болоњска декларација|Болоњската декларација]]''' од 2003 година? * ... '''[[Главоболка]]та''' се појавува најмалку еднаш кај 95% од луѓето и тоа најчесто на возраст од 20 - 40 години? * ... забраната за прикажување на две дела на македонскиот уметник '''[[Александар Станковски]]''' во [[Малта]], предизвикала протести против [[цензура]]та во оваа држава? * ... на '''[[Бахамите]]''' не се плаќа [[данок на доход]], [[данок на додадена вредност]] и [[данок на имот]], кои ја прават земјата една од оние со најконкурентни даночни режими? * ...од првите повеќепартиски избори до денес, во [[Македонија]] продефилирале над сто '''[[Список на политички партии во Македонија|политички партии]]'''? * ...и [[Сатурн]]овата месечина [[Титан (месечина)|Титан]] има свое „[[Охридско Езеро (Титан)|Охридско Езеро]]“, наречено во чест на [[Охридско Езеро|истоименото езеро]] во југозападна [[Македонија]]? * ...eден фосил на '''[[Оклопни риби|оклопна риба]]''' (''[[Materpiscis|Materpiscis attenboroughi]]'') стар 380 милиони години поседува карактеристична градба која укажува на живородност? * ... '''[[герилско градинарство|герилското градинарство]]''' опфаќа одгледување на растенија на земјиште кое е запуштено од неговиот законски сопственик, без негова дозвола? * ...стадионот '''[[Камп ноу]]''' во Барселона има 98.787 седишта, со што е најголемиот стадион во Европа? * ...македонската и украинската Википедија се единствените кирилични изданија на Википедија што го погодиле правилното име на '''[[Весли Снејдер]]'''? * ...главниот лик од серијалот видеоигри „Half-Life“, '''[[Гордон Фримен]]''', никогаш не проговорил? * ... византиското '''[[Биро за варвари]]''' претставува првата позната институција која била задолжена за меѓународните односи на една држава? * ... во светот има 29 земји каде што '''[[Список на земји каде што францускиот е официјален јазик|францускиот јазик е официјален]]'''? * ... '''[[Авети]]те''' се способни да ја завртат својата глава за речиси 360°? * ... '''[[Стигма|стигмите]]''' кои ги имал Свети Пио сосема исчезнале пред да го напушти земскиот живот? * ...инфраструктурата во '''[[Тавантинсују]]''' била толку добра што Часките од [[Кито]] до Куско пренесувале порака за само една седмица? (~1500 km) ==2010== * ... '''[[Хаити]]''' е првата независна држава во Латинска Америка и воедно единствена држава која својата независност ја стекнала преку успешна буна на робови? * ... '''[[Делавер]]''' е првата сојузна држава на САД и првата држава која го ратификувала [[Устав на Соединетите Американски Држави|уставот на САД]]? * ...по зголемено внесување на [[јаглехидрат]]и, една десетина од [[Црн дроб|црнодробната]] маса може да постои како '''[[гликоген]]'''? <li>... '''[[Боцвана]]''' е една од најслабо корумпираните држави во [[Африка]], на исто ниво со [[Португалија]]? <li>... '''[[Стигма|стигмите]]''' кои ги имал '''[[Свети Пио]]''', во текот на животот, му исчезнале пред да го напушти земскиот живот? <li>...матичниот народ на '''[[Монако]]''', ''Моначани'', е всушност '''[[Монако#Демографија|малцинство]]''' во својата држава? <li>... дека инфраструктурата во '''[[Тавантинсују]]''' била толку добра што '''[[Часки]]те''' од [[Кито]] до [[Куско]] пренесувале порака за само една седмица? <li>... '''[[Хаити]]''' е првата независна држава во '''[[Латинска Америка]]''' и воедно единствена држава која својата независност ја стекнала преку успешна буна на '''[[роб]]ови'''? <li>... '''[[Делавер]]''' е првата [[Сојузни држави на САД|сојузна држава на]] [[САД]] и првата држава која го ратификувала '''[[Устав на САД|уставот на САД]]'''? <li>... после зголемен внес на [[јаглехидрат]]и, една десетина од [[Црн дроб|црнодробната]] маса може да постои како '''[[гликоген]]'''? <li>... '''[[Бутан]]''' е единствената држава во светот која мери '''[[среќа]]''' на своето население? <li>... со своите шест фази на развој и петте различни писма на пишување, '''[[египетскиот јазик]]''' е еден од најстарите запишани јазици во светот? <li>...според '''[[Закон за зачувување на масата|законот за зачувување на масата]]''', таа не може да се создаде или уништи, но може да се прераспореди во просторот и да се измени во различни типови на честички? <li>... '''[[Боцвана]]''' е една од најслабо корумпираните држави во [[Африка]], на исто ниво со [[Португалија]]? <li>...стадиумот на возрасна единка или [[имаго]] (за разлика од [[ларва]]та) на '''[[еднодневки]]те''' е краток и трае од неколку часа до неколку дена? <li>... '''[[Јована Лудата]]''' имала 6 деца и сите станале европски монарси? <li>...царот '''[[Фока (византиски цар)|Фока]]''' дошол на власт во [[Византија]] во 602. година со помош на [[Трки со двоколки|„партијата“ на Зелените]]? <li>...[[Црна Гора]] имала само еден крал и тоа бил '''[[Никола I Петровиќ]]''' ? <li>...последните '''[[мајански градови]]''' кои биле [[Шпанска колонизација на Јукатан|освоени од Шпанците]] биле [[Тајасал]] и [[Закпетен]]? <li>...на островот [[Јап]] во [[Федералните Држави на Микронезија]] месното население користи камени пари од кои најголемите се 4 метри во [[пречник]], а најмалите до 0,3 метри во пречник? <li>...на државата '''[[Тувалу]]''' ѝ се заканува опасност од потполно исчезнување од географската карта поради покачување на нивото на [[море]]то? <li>...[[лондон]]ската '''[[Independent Group]]''' е предвесник на уметничкиот правец [[поп арт]]? <li>...[[Нова Македонија]], [[Вечер (дневен весник)|Вечер]] и [[Битолски весник]] се најстарите дневни весници во Македонија? <li>...[[Руанда]] е првата држава во историјата која избрала државно законодавство, а при тоа мнозинството биле жени? <li>...според [[Кладистика|кладистичката]] систематика, [[Четириношци|четириножните]] [[‘Рбетници|‘рбетници]] припаѓаат на класата '''[[Резноперки|резноперкови риби]]'''? <li>...познатото украсно црно дрво '''[[абонос]]''', е толку густо што тоне во [[вода]]? ==2009== <!--<li>... '''[[SketchUp]]''' е бесплатен програм од [[Google]] наменет за лесно и брзо [[3Д моделирање]] на предмети, куќи, градежни објекти, направи и слично? ПОВЕЌЕ НЕ Е БЕСПЛАТЕН --> <li>... дека '''[[шугејзинг]]от''' е правец на [[алтернативен рок|алтернативниот рок]], кој во раните 90-ти бил потиснат од далеку попопуларниот [[гранџ]]? <li>... дека единствениот познат организам кој се смета за '''[[Биолошка бесмртност|биолошки бесмртен]]''' е медузата '''''[[Туритопсис нутрикула|Turritopsis nutricula]]'''''? <li>... дека [[статуетка]]та '''[[Оскар]]''' стои на филмско тркало на кое се вгравирани пет средни кругови, секој од нив означува една од оригиналните гранки на академијата: глумци, режисери, сценаристи, продуценти и техничари? <li>... дека голем број уметници од САД, меѓу кои [[Џими Хендрикс]], [[Кевин Костнер]], [[Меган Фокс]], [[Елвис Присли]] и [[Тина Тарнер]] имале предци кои припаѓале на народот '''[[Чероки]]'''? <li>... дека [[паркур]]от е активност чијашто цел е движење од една точка до друга колку што е можно поефикасно и побрзо, користејќи ги претежно способностите на човечкото тело? <li>... дека американскиот астроном и астрохемичар '''[[Карл Саган]]''' е автор на романот „[[Контакт (роман)|Контакт]]“ врз основа на кој во 1997 година е направен [[Контакт (филм)|филм под истиот наслов]] со [[Џоди Фостер]] во главната улога? <li>... дека во '''[[Бутан]]''', единствената земја во светот во која е забранета продажбата на [[тутун]], луѓето на фасадите од куќите цртаат [[пенис]]и, верувајќи дека ќе ги заштитат од лоши духови ? <li>... дека водното растение '''[[Волфија|Wolffia arrhiza]]''' од фамилијата [[Козлеци]] е најмалото [[Скриеносемени|цветно растение]] на светот? <li>... дека во XIX век, '''[[Богородичната црква]]''' во [[Париз]] била толку запуштена, што урбанистите размислувале за нејзино уривање, па [[Виктор Иго]] го напишал романот „[[Sвонарот на Богородичната црква]]“ делумно и за да ја подигне јавната свест за неа? <li>... дека во [[парапсихологија]]та, '''[[телепатија]]та''' се смета за форма на [[вонсетилно восприемање]] (ESP) и често се поврзува со [[прекогниција]]та и [[јасновидост]]а? <li>... дека според '''[[Рационални очекувања|теоријата на Рационални очекувања]]''', во [[макроекономија]]та може да се постигне целосна вработеност доколку цените и платите би биле целосно флексибилни? <li>... дека главниот град на [[Малезија]], '''[[Куала Лумпур]]''', е eдновремено и една од трите [[Административна поделба на Малезија|федерални територии]] во државата? <li>... дека '''[[Марсиканската мечка]]''', која е подвид на [[кафеава мечка|кафеавата мечка]], живее единствено во централниот регион на [[Италија]], и останати се само уште 30-тина живи примероци? <li>... дека [[Монголија]] била населена уште '''[[Историја на Монголија|пред 800.000]]''' години? ==2008== <li>... дека на [[Ман (остров)|Ман]], островска територија во [[Ирското Море]], '''[[Локална управа на Ман|локалната управа]]''' се заснова на древните црковни парохии? <li>... дека '''[[НХЛ]]''', професионалната лига во [[хокеј на мраз]] е формирана во [[Монтреал]], [[Канада]], во 1917 година од 4 канадски клубови? <li>... дека од најпопуларната руска крими-серија на сите времиња, насловена како „'''[[Бригада (филм)|Бригада]]'''“ (2002) досега има снимено само 15 епизоди? <li>... дека и покрај успехот во '''[[Бурските војни]]''', после кои е формирана [[Јужноафриканска Република|Јужноафриканската Унија]], [[Британија]] ги загубила своите поранешни меѓународни позиции? <li>... дека на '''[[Велигденскиот Остров]]''', еден од островите на [[Полинезија]], има вкупно 887 монолитни камени кипови кои ги нарекуваат „Главите на Велигденскиот Остров“? <li>... дека '''[[Кинеската астрологија]]''' се заснова на 12-годишниот циклус на ''Планетата - Дрво'' ([[Јупитер]]), а секоја од 12-те години е во знакот на некое животно? <li>... дека [[Шерлок Холмс]] и неговиот пријател [[Др. Џон Вотсон]], замислените ликови од делата на [[Сер Артур Конан Дојл]], живееле заедно на адресата '''[[221Б Бејкер Стрит]]'''? [[Image:Lippenbaer-24.jpg|right|130px|Тромава мечка]] <li>... дека '''[[Грција]]''' има [[периферии на Грција|13 периферии]] и [[префектури на Грција|52 префектури]]? <li>... дека '''[[Тромава мечка|тромавите мечки]]''' ''(на сликата)'' во некои предели на [[Индија]] и [[Бурма]] се сметаат за поопасни животни и од [[тигар]]от поради нивниот непредвидлив темперамент? <li>... дека '''[[Карлос Кастанеда]]''', американскиот [[антропологија|антрополог]] и [[писател]], има [[перу]]анско потекло и дека е контроверзен бидејќи неговите теми се поврзани со [[шаманизам|шаманизмот]]? <li>... дека [[Џорџ Вашингтон]] бил првиот [[Голем мајстор]] на Големата '''[[масони|масонска]]''' ложа на [[САД]], која подоцна згаснала? <li>... дека '''[[Претседателски избори во САД 2008 година|овогодишните претседателски избори во САД]]''', на кои победи [[Демократска партија на САД|демократот]] [[Барак Обама]], се одржаа едновремено со избори за 33 места во [[Сенатот на САД]], избори за [[Конгресот на САД]], како и избори за гувернери во 11 [[сојузни држави на САД]]? <li>... дека '''[[Само вистината победува|националното мото на Индија]]''' ''сатјамева џајате'' се наоѓа и на грбот на Индија, и е слично со националното мото на Чешка - ''pravda vítězí''? <li>... дека во [[1889]]. познатиот пица-мајстор од [[Неапол]] [[Рафаеле Еспозито]], специјално за [[италија]]нската кралица [[Маргарита од Савоја]] приготвил пица во боите на италијанското знаме: [[зелена боја|зелена]] (од [[босилек]]от), [[бела боја|бела]] (од [[моцарела]]та) и [[црвена боја|црвена]] (од [[домат]]от) и ја нарекол токму '''„[[Пица#Видови пици|пица маргарита]]“'''. <li>... дека познатиот [[окултизам|окултист]] '''[[Алистер Кроули]]''' се појавува на омотот на осмиот албум на [[Битлсите]], Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band? <li>... дека кај [[Ладнокрвни животни|ладнокрвните животни]] кои немаат '''[[Y хромозом]]''', особено кај [[влекачи]]те, полот на младите зависи од температурата на која се одвивала [[квачење|инкубацијата]]? <li>... дека најчесто машко име во [[Република Македонија]] е Александар, а најчесто женско име е Марија. Можете да го побарате и вашето има на '''[[список на најчести имиња]]'''. <li>... дека најновиот [[микрообработувач]] кој го најави [[Интел]] за крајот од оваа година (наречен '''[[Туквила]]''') ќе содржи две милијарди [[транзистори]], и 30 мегабајти [[кеш меморија]]? <li>... дека '''[[Археа|термоацидофилните археи]]''' живеат во екстремни средини, како на пример [[вулкан]]ски [[топол извор|топли извори]]? <li>... дека според податоците од 2006-та се проценува дека има над 27.000 '''[[Јадрено оружје|јадрени оружја]]''' во сопственост на најмалку осум земји, од кои 96% отпаѓаат на [[САД]] и [[Русија]]? <li>... дека '''[[Усеин Болт]]''', победникот и новиот светски рекордер на 100 и 200м од [[Летните олимписки игри - 2008]] во [[Пекинг]] е првиот атлетичар којшто победил на 100 и на 200м по [[Карл Луис]] во 1984? <li>... дека режисерот [[Педро Алмодовар]] работел десет години на приказната за филмот '''[[Лошо образование]]''', а речиси сите улоги се машки? <li>... дека во 2007 година, '''[[Аеродром Париз-Шарл де Гол|аеродромот Шарл де Гол во Париз]]''' бил на [[список на најфреквентни аеродроми во светот|прво место]] по сообраќај во [[Европа]] со 552,721 полетувања и спуштања, а втор по бројот на патници со 59,919,383 патници, по [[Аеродром Лондон-Хитроу|Лондон Хитроу]] со 68,068,554, и пред [[Аеродром Франкфурт|Франкфурт]] со 54,161,856? ==2005-2007== <li>... дека [[Српски јазик|српскиот јазик]] има [[Срби#Јазик|два рамноправни изговора]] и [[Срби#Јазик|две рамноправни писма]]? <li>... дека [[Елизабет Тејлор]] има виолетови очи, двократна лента од трепки, осум брака и два [[оскар]]и? <li>... дека ''[[Битлс]]'' е прогласена за најголема група на сите времиња според списанието ''Rolling Stone''? <li>... дека прв претседател на [[Друштво на писателите на Македонија|Друштвото на писателите на Македонија]] бил [[Блаже Конески]]? <li>... дека многумина ја сметаат [[Ојлерова формула|Ојлеровата формула]]: <math>\mbox{e}^{i\pi}+1=0</math> за совршено математичко равенство? <li>... дека во [[Множество|теоријата на множествата]] постојат две [[Множество#Околу бесконечните множества|бесконечности]]? <li>... дека во [[Метрички простор|метричкиот простор]] е можно да се дефинира какво било растојание меѓу две точки? <li>... дека вистинското име на [[Старословенски јазик|старословенскиот јазик]] е ''{{Уникод|Ѩ}}зъıкъ слов{{Уникод|ѣ}}ньскъıи'' (транслитерирано: ''językŭ slověnĭskyi'') што значи „''словенски јазик''“? <li>... дека како за ретко кој јазик, за [[Старословенски јазик|старословенскиот]] биле создадени две писма: [[глаголица]] и [[кирилица]]? <li>... дека со своите над 10 милиони жители, [[Русија|рускиот]] [[главен град]] [[Москва]] претставува најголем град во [[Европа]]? <li>... дека [[Бети Дејвис]] е двократна [[оскар]]овка и според [[Американскиот филмски институт]] [[АФИ 100 години... 100 ѕвезди|втора најголема глумица на сите времиња]]? <li>... дека [[Силвио Берлускони]], [[Италија|италијански]] стопанственик и политичар, е најбогатиот човек во Италија, со имот вреден 12.000.000.000 [[долар]]и во [[2005]] година? <li>... дека [[амфиоксус|aмфиоксусот]] или ''ланцетникот'' (единствен во поттипот главохордници) е примитивно рибовидно [[Животни|животно]] кое нема [[‘Рбет|‘рбетен столб]], но поседува многу други одлики на [[‘Рбетници|‘рбетниците]]? <li>... дека од сите членки на [[ОН]] само [[Северна Кореја]], [[Куба]], [[Лихтенштајн]], [[Андора]], [[Монако]], [[Тувалу]] и [[Науру]] не се интегрирани во [[ММФ|Меѓународниот Монетарен Фонд]]? <li>... дека тројца од членовите на групата [[Монти Питон]] се избрани меѓу педесетте најголеми комичари на сите времиња? <li>... дека припадникот на типот ''[[жаркари|Cnidaria]]'' - [[Туритопсис нутрикула]] е единствен пример на бесмртно суштество? <li>... дека постојат четири [[село|села]] и еден [[град]] со име [[Габрово]] и тоа во две различни држави? <li>... ''[[Растенија|раститителните]] [[Клетка|клетки]]'', за разлика од животинските, покрај универзалните [[Органела|органели]] содржат и [[клеточен ѕид]], кој го содржи [[јаглехидрат]]от [[целулоза]] и често имаат [[пластид]]и во нивната [[цитоплазма]]? <li>... дека [[Ундина|Клетвата на Ундина]] е медицински поим кој се однесува на една многу ретка состојба во која се губи неволевата контрола на дишењето, што резултира со потреба секој здив свесно да биде вдишуван и инициран? <li>... дека ''[[Патек Филип]]'' им бил омилена марка часовници на [[Јосип Броз Тито]] и [[Алберт Ајнштајн]]? <li>... дека [[Англија|англискиот]] [[ренесанса|ренесансен]] драматург и поет [[Бен Џонсон]] бил близок пријател со [[Вилијам Шекспир]]? <li>... дека [[Тетауматафакатангихангакоауаотаматеаурехаеатурипукапихимаунгахоронукупокаифенуаакитанараху|Тетауматафакатангихангакоауаотаматеаурехаеатурипу капихимаунгахоронукупокаифенуаакитанараху]] е име на рид во [[Нов Зеланд]] и е најдолгиот географски поим во светот? <li>... дека [[лондон]]скиот ресторан [[Симпсонс на Стренд]] бил лулката на професионалниот [[шах]] во [[XIX век]]? <li>... дека [[Габриел Гарсија Маркес]] е личен пријател со [[Фидел Кастро]]? <li>... дека автор на [[Крушевски манифест|Крушевскиот манифест]] е [[Никола Киров Мајски]]? <li>... дека [[кафе]]то, по [[нафта]]та е втора стока во светската трговија? <li>... дека [[Артур Шницлер]] водел дневник целиот живот и тој содржи 8000 страници? <li>... дека [[ЕФТА]] била замислена како алтернатива на [[Европска Унија|Европската Унија]]? <li>... дека [[Кофи Анан]] е првиот Генерален Секретар на [[Обединетите Нации]] избран од редовите на вработените на организацијата? <li>... дека [[Фес]] е трет најголем град во [[Мароко]]? <li>... дека [[каури]] е најголемото дрво во [[Нов Зеланд]]? <li>... дека [[Васил Главинов]] е основоположник на [[социјализам|социјализмот]] во [[Македонија]]? <li>... дека [[Carpe diem]] на [[Латински јазик|латински]] всушност значи „зграпчи го денот“? <li>... дека старото име на [[Софија]] било ''Сердика'', по [[Тракија|тракиското]] племе кое го населувало?<li>... дека [[Евлија Челебија]] е еден од најпознатите [[Отоманско Царство|отомански]] патеписци? <li>... дека [[Никола Кињо]] е изумителот на првото возило на сопствен погон - [[автомобил]]от? <li>... дека музејот на [[Стара скопска чаршија|Старата скопска чаршија]] се наоѓа во [[Сули ан]]? <li>... дека парична единица во [[Андора]] е [[евро]]то? <li>... дека најстар [[академик]] на [[МАНУ]] е [[Петар Хр. Илиевски]] роден ([[1920]]), а најмлад [[Катица Ќулавкова]] роденa ([[1951]])? <li>... дека постојат речиси 50 [[церемонијални англиски грофовии]]? <li>... дека [[Кирилични броеви|кириличните бројки]] биле систем на нумерација врз основа на [[Старословенско писмо|старословенската кирилица]]? <li>... дека по новата [[дефиниција на планета|дефиниција]] [[Плутон (планета-џуџе)|Плутон]] престанува да се смета за [[планета]] и сега [[сончев Систем|Сончевиот Систем]] има само 8 планети? <li>... дека „[[Брабус]]“ е фирма која се занимава со послепродажно штимање на возила од марките [[Мерцедес-Бенц]] и [[Мајбах]]? <li>... дека македонскиот социолог [[Славко Милосавлевски]], бил [[дисидент]] во времето на [[социјализам|социјализмот]]? <li>... дека [[шах]]овските фигури, освен кралот и кралицата, ги симболизираат четирите рода на војската: пешадија, коњица, слонови и бојни коли? <li>... дека средновековното име на [[Дојран]] било ''Полин''? <li>... дека [[лишаи]]те ретко се среќаваат во околината на индустриските објекти и големите градови? <li>... дека античкиот театар во [[Скупи]] бил најголем на територијата на [[Македонија]]? <li>... дека [[Јонатан (јаболко)|Јонатан]] е вид на [[јаболко]], кое потекнува од [[САД]]? <li>... дека [[Алфа (биологија)|алфа-мажјаците]] добиваат 70&nbsp;% од целиот [[секс]] во својата заедница? <li>... дека [[Лувр|музејот Лувр]] во 2005 примил 7.3 милиони посетители? <li>... дека [[цикасови|цикасовите растенија]] можат да растат дури и на [[карпа|карпеста]] подлога? <li>... дека во некои места на Источна [[Србија]], [[Бугарски јазик|бугарскиот јазик]] се користи паралелно со [[Српски јазик|српскиот јазик]]? <li>... дека најголемата слика на платно во светот се наоѓа во [[Дуждова палата|Дуждовата палата]]? <li>... дека [[Блумфонтејн]] е еден од трите [[Главен град|главни градови]] на [[Јужноафриканска Република|Јужноафриканската Република]]? <li>... дека данскиот режисер [[Ларс фон Триер]] е еден од основачите на нова радикална школа во филмографијата наречена "[[Догма 95]]"? <li>... дека првата [[ФИФА Светско Првенство Маскоти|маскота]] на Светските Првенства во Фудбал е World Cup Willie од 1966-та година? <li>... дека [[Димитар Андонов Папрадишки]] (1859-1954) е последниот македонски [[зограф]], а воедно и првиот македонски профан (нерелигиозен) сликар кој ги поставил темелите на западното [[сликарство]] во земјата? <li>... дека во [[Стар Рим|Рим]] само најбогатите 10&nbsp;% од жителите живееле во куќи, додека останатите живееле во станбени згради наречени [[инсула|инсули]]? <li>... дека во XIX век бројот на луѓе кои пушеле [[пура|пури]] бил неспоредливо поголем од бројот на оние што пушеле [[цигара|цигари]]? <li>... дека [[Тесеракт]]от е хиперкоцка која се простира во [[четврта димензија|четири просторни димензии]]? <li>... дека ренесансниот композитор [[Џон Дауленд]] е најпознатиот композитор за [[лејта]] на сите времиња? <li>... дека мислењето дека [[Јан ван Ејк]] го измислил [[маслено сликарство|масленото сликарство]] е заблуда кон која највеќе придонел италијанскиот историчар [[Џорџо Вазари]]? <li>... дека во светот постојат јазици со повеќе од 20 [[падеж]]и? <li>... дека [[Френк Херберт]], писателот на мегапопуларниот роман „[[Дина (роман)|Дина]]“ изјавил дека никогаш немал [[писателска блокада]]? <li>... дека [[Туркменистан]]скиот диктатор '''[[Сапармурат Нијазов]]''' забранил спикерите да се шминкаат бидејќи самиот имал потешкотии да разликува маж од жена? <li>... дека композиторот '''[[Јохан Себастијан Бах]]''' имал 20 деца со две жени (7 со првата и 13 со втората)? <li>... дека првите '''[[Електрична гитара|електрични гитари]]''' биле хавајски гитари со вградени магнети? <li>... дека '''[[Римско Царство|Римското Царство]]''' ги делела слободните луѓе на [[патриции]] и [[плебејци]]? <li>... дека '''[[Доменико Скарлати]]''' е италијански композитор од барокниот период? <li>... дека трошокот за одржување на '''[[Версај]]''' заедно со издршката на кралскиот двор изнесувал околу 6% од буџетот на [[Франција]]? <li>... дека aко '''[[Европска Унија|Европската Унија]]''' би била една држава, би била седмата најголема држава во светот по површина и трета најголема по население, по [[Кина]] и [[Индија]]? <li>... дека работниот наслов на '''[[Евтини приказни]]''' е “Black Mask” (Црна Маска)? <li>... дека '''[[жаркари]]те''' се сметаат за последни живи претставници од онаа група на [[животни]], од која треба да се бараат предците на сите други вистински [[ткивни животни]]?<li>... дека '''[[Клеопатра|Клеопатра VII Филопатор]]''' била последниот член на македонската [[Птоломејска династија]]? <li>... дека државата во [[Античка Македонија]] не се финансирала од народот, туку од сопствени извори? <li>... дека постојат разни територијални претензии кон [[Северен Пол|Северниот Пол]]? 68sa9kb2tkegg2w3dptdf5cbfq8624a 0 10582 5601540 5584216 2026-07-28T23:21:14Z ~2026-42026-01 135404 /* */ општина а не село 5601540 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Вевчани | слика = Викиекспедиција во Дримкол 58.jpg | големина на слика = 300п | опис = Поглед на дел од селото Вевчани | општина = {{општинскигрб|Општина Вевчани}} | регион = {{грб|Југозападен Регион}} | област = [[Дримкол]] | население = 2.359 | година = 2002 | поштенски број = 6335 | повикувачки број = 046 | надморска височина = 800-950 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=14 | lat_sec=25 | lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=35 | lon_sec=35 | слава = [[Преображение]] | мрежно место = https://vevcani.gov.mk/ | карта = Вевчани во Општина Вевчани.svg }} '''Вевчани''' — општина во областа [[Дримкол]], во околината на градот [[Струга]], во југозападниот дел на [[Македонија]] и седиште на [[Општина Вевчани|истоимената општина]], единствената во [[Македонија]] со само едно населено место. == Потекло на името == Името на Вевчани потекнува од старословенскиот збор ''вес'', што значи [[село]]. Со додавање на наставка за [[демоним]] се добива името на селото — Весчани. Во 17 век селото се викало и Вешчано, а во 20 век се користело и името Вехчани, за конечно да се прифати денешното официјално име Вевчани.{{Се бара извор}} == Географија и местоположба == [[Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 65.jpg|мини|300п|лево|Сретселото на Вевчани]] [[Податотека:Вевчанска Локва на Јабланица-MK 16.JPG|мини|300п|десно|Поглед на [[Вевчанско Езеро|Вевчанската Локва]] на Јабланица]] Селото се наоѓа во областа [[Дримкол]], во западниот дел на [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]], чиј атар на источната страна на планината [[Јабланица]], се издига на нејзиниот срт каде што се допира со државната гранична линија со [[Албанија]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга |last=Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=16 декември 2018|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=49}}</ref> Селото е ридско, чии куќи се издигаат на надморска височина од 820 до 980 метри. Од градот [[Струга]], ова големо село е оддалечено 13,5 километри, а од регионалниот пат Струга-[[Дебар]] околу 7 километри.<ref name="енциклопедија" /> Вевчани е сместено во подножјето на источните падини на планината [[Јабланица]], на [[надморска височина]] од 800 метри. Поточно, селото е сместено на границата односно допирот помеѓу планинската падина на Јабланица на запад и рамнината на котлинското дно на исток.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Охридско-струшка област|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=Српска академија на науките и уметностите|year=1992|isbn=|location=Белград |pages=186-189}}</ref> Атарот на Вевчани се наоѓа северозападно од [[Охридско Езеро|Охридското Езеро]] на западната страна на [[Струшко|Струшкото Поле]] на источната страна на планината [[Јабланица]]. Се протега во насока исток-запад, од подножјето, преку ридестиот терен, сè до сртот на планината [[Јабланица]]. Се граничи со [[Општина Струга]], а во потесен дел ја допира државната гранична линија со [[Албанија]].<ref name="енциклопедија" /> Месностите во нискиот дел на атарот на селото ги носат следниве имиња: Суво Поле, Пелвец, Петрушин Ред, Врбиче, Попои Костење, Буклеј Костење, Садој, Црвени Брегој, Нисторчиња, Велкова Кошара, Каланова Кошара, Ѓушкова кошара, Марул, Буален, Средни Пот, Дуракор, Тумбулка, Средорци, Илаја Водејнца, Мали Лог, Св. Петка и Св. Димитрија.<ref name=":0" /> Месностите во планинскиот дел на атарот на селото ги носат следниве имиња: Варвара, Ѓонец, Калајџина Кошара, Мивко, Бранејнца, Св. Спас, Смолејца, Голема Ливада, Гропа Ќат, Попов Кутел, Средни Рид, Шкала Вевчанска, Бачила Вевчански, Голина, Црн Камењ, Чума, Извор Вевчански, Ѓорејца, Цветков Костенар, Попадина, Лелеци, Пешински Кутли, Старци, Градиште, Писаник, Равен, Митрина Глава, Парталој Кутли, Сува Чешма, Шурбановско, Лазаров Мев, Кула, Дупни Дол и Грданова Чешма.<ref name=":0" /> До Вевчани води асфалтиран пат кој од Струга минува низ селата [[Враништа]] и [[Велешта]]. Вевчани е големо село налик на гратче („паланка“) и тоа доста добро урбанизирано, уредено и регулирано. По средината на населбата минува главната улица во правец исток-запад на која се сконцентрирани повеќето продавници, хотели, ресторани, трговски и занаетчиски дуќани, домот на културата и отворената сцена на амфитеатарот и Здравствениот дом.<ref name=":0" /> Вевчани претставува седиште на [[Општина Вевчани|истоимената општина]] и тоа е единствен случај во [[Македонија]], само една населба да претставува засебна општина. Соседни села на Вевчани се: [[Подгорци]] на север, [[Октиси]] на југ, [[Велешта]] на исток и [[Горна Белица]] на југозапад. == Историја == Траги од населбата постојат од III век пред Христа. Неговата прва локација не била денешно Вевчани, туку тоа се наоѓало нешто подолу од подножјето на планината [[Јабланица]], на местото што денеска се вика ''Селиште''. Можно е и да дошло до некакво спојување на античко македонска населба{{Се бара извор}}{{Dubious}} која се наоѓала во областа ''Вајтос'' која се наоѓа непосредно над Вевчани, со споменатата населба Селиште, така формирајќи го на денешната локација (меѓу Вајтос и Селиште). Првите легенди и писанија за Вевчани велат дека е стара населба, а нејзините почетоци датираат од крајот на [[6 век|VI]], односно почетокот на [[7 век|VII век]], кога племето [[Берзити]] (Брсјаци) го преплавиле Струшкиот Крај и ја населиле локацијата на денешно Вевчани, југоисточно од планината Јабланица. Тука повторно има мала неконзистентност, затоа што денес Вевчани е денес претежно мијачка населба. === Среден век === За тоа од кога се среќава населбата Вевчани запишана во документите, низ вековите има повеќе изворни документи. Еден од нив е ''[[Калиманова грамота|Калимановата грамота]]'', како досега најстар истражен документ. Во него се говори дека Вевчани како селска населба е евидентно од крајот на [[9 век|IX век]] и тоа како мошне развиена, економски јака и обврзана да дава данок во натура на бугарскиот кнез [[Борис I]], а по него и на царот [[Симеон I|Симеон Велики]]. Следен пишан запис каде се среќава селото запишано под името ''Вешчани'' се среќава во [[XIV век]], односно од [[1342]]-[[1345]] година кога царот [[Стефан Душан]] со [[грамота]] го приложил на црквата [[Света Богородица Перивлепта]] во [[Охрид]].<ref name=":0" /> Нешто подоцна во [[XVI век]], во османлиските даночни регистри на немуслиманското население од [[вилает]]от Охрид според турските записи на населението од [[1509]] година имало 208 домови, а при вториот запис на населението во [[1519]] година имало 223 домови и било поголема населба од [[Струга]], што тогаш броела 176 домови. На почетокот на [[XVII век]] во [[1633]]-[[1634]] година населбата е заведена под името ''Вешчано'' со 154 домаќинства.<ref>''Турски извори за българската история, т. VІІ, София 1986, с. 359.''</ref> === XIX век === [[Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 53.jpg|мини|300п|десно|Куќата на [[Ставре Гогов]] во селото]] За време на доцниот период на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]], жителите на Вевчани се одликувале со голема храброст, бестрашност и јунаштво, непокорност, слободољубивост, патриотизам и посветеност на [[Православие|православната христијанска]] вера и [[Македонија]], одлики со кои вевчанци и денес пркосат на околните [[Исламот во Македонија|муслимански]] и [[Македонски Албанци|албански]] соседи и се познати ширум Македонија и надалеку. Кон крајот на {{Римски|19}} век, Вевчани било село во рамките на Струшката Нахија во Охридската Каза на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Постојат бројни примери од крајот на {{римски|18}} и во текот на целиот XIX век. Еден кмет на Вевчани, по име Тасе, Турците го терале да премине на [[ислам]], но тој откако одбил бил обесен во Вевчани.<ref name=":0" /> Источно од Вевчани се наоѓа месноста наречена Рамов Гроб која го добила своето име поради тоа што таму некојси [[Албанци|Албанец]] Рамо од [[Велешта]] недозволено земал од вевчанската вода и ја пуштал во своето село поради што тој бил убиен од вевчанци.<ref name=":0" /> Запаметен е и свештеникот поп Наум познат и под прекарот „Мал Оџа“, кој се спротивставувал на некојси богат жител по име Гроздан-паша од селото [[Горна Белица]] кој сакал да ги присвои вевчанските пасишта на [[Јабланица]], заради што попот Наум отишол да бара правда дури до [[Цариград]].<ref name=":0" /> Во средината и кон крајот на [[XIX век]] жители на Вевчани (од родот Велкој) кои биле на печалба во Романија, учествувале и ги дале своите животи како војници - доброволци војувајќи на страната на руската војска против турскиот аскер во [[Кримска војна|Кримската војна]] во [[1856]] и [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна]] на планината [[Балкан]] во [[1878]] година.<ref name=":0" /> [[Податотека:Куќата во која било основано месното МРО во Вевчани 01.jpg|мини|Куќата во која било основано месното тело на [[МРО]] во Вевчани.]] Во време на националноослободителната и револуционерна борба против отоманското власт, од Вевчани биле двајца [[војвода|војводи]] на струшката чета на [[ВМОРО]] - Јаким Алулов и [[Ставре Гогов]] кој од летото, [[1904]] година, по убиството на Јаким Алулов, станал војвода на струшката чета на ВМОРО. Во април [[1907]] година, Ставре престојувал во куќата на вујко си Трпе Шекутков во родното село Вевчани, за што Турците дознале и со редовна војска заедно со [[башибозук]] од соседните села [[Октиси]], [[Лабуништа]] и [[Подгорци]] ја опколиле куќата. Ставре Гогов заедно со домаќините јуначки издржал над 20 часа во нерамната битка, додека неговата свршеница Кота Христова успеала да ја помине опсадата и да им носи бомби и патрони. По завршувањето на куршумите, Ставре Гогов се самоубива. Со него загинуваат и Трпе Шекутков и брат му Кузман Шекутков. Снаата Андрица и трите внуци на Кузман Шекутков биле ранети, а од нападот на аскерот и башибозукот загинале 27 души. Турците ќе ја запалат куќата. По убиството на Ставре Гогов, неговата свршеница Кота Христова го убива предавникот и се вклучува во една од четите на [[ВМОРО]]. На влезот на возобновената спомен-куќа денес стои натписот: {{Цитатник|''Во април 1907 година на ова место во нерамна борба со многуброен турски аскер херојски загина војводата Ставре Гогов''}} За оваа јуначка битка е испеана и познатата народна песна позната како „''Од Битола до Вевчани сè сардисано''“ или „''Ура, ура Ставре војвода''“. ;<center>'''Спомен-плочи во селото'''</center> <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Vevchani spom 1944.jpg| Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 51.jpg| Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 70.jpg| Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 89.jpg| </gallery> === Втора светска војна === Во месноста Свети Спас во 1943 година во близина на селото Вевчани бил создаден [[Народноослободителен партизански одред „Дримкол“|НОПО „Дримкол“]] од дваесетина борци, главно од албанска националност.<ref>{{МакЕнц|1019|Народноослободителен|II}}</ref> === Вевчански случај === {{Главна|Вевчански случај}} Кон крајот на XX век, во времето додека Македонија сѐ уште била дел од [[СФРЈ]], во селото Вевчани се случиле протести околу планот за водоснабдување на соседното село Октиси со вода од Вевчанските Извори.<ref name="Шаревски">{{наведено списание|last=[[Корисник:Македонец|Шаревски]]|first=Марио|year=2014 |title=Етничкиот состав на населението околу водните извори како внатрешна безбедносна закана во Македонија|journal=Безбедносни дијалози|publisher= [[Филозофски факултет - Скопје|Филозофски факултет]]|location=[[Скопје]]|volume=5|issue=2|pages=51–72|issn=1857-7172|url= http://sd.fzf.ukim.edu.mk/pdf/SD%20Vol.5%20No.2%202014%20Za%20web.pdf|language=en}}</ref> Вевчанскиот случај е случај од 1987 година, кога тогашната власт имала намера да ги каптира Вевчанските Извори, под изговор дека носи вода за жителите од соседното село [[Октиси]], а всушност, имала намера водата да ја користи за елитната викенд-населба [[Елен Камен]], каде што се наоѓале вилите на тогашните челници на власта. На тоа се спротивставиле жителите на Вевчани со поставување на барикади и не се дозволило да се постават водоводните цевки. Покрај согласноста на двете месни заедници на Вевчани и [[Октиси]], ноќното приклучување на водата од Вевчанските Извори за Октиси на 25 мај 1987 не било извршено бидејќи се случило организирано и насилно спротивставување на населението на Вевчани.<ref name="Списание">{{наведено списание|year=1987 |title=Настаните во врска со решавањето на заедничкото водоснабдување на населбите Вевчани и Октиси|journal=Преглед на активностите на општествено-политичките организации на СР Македонија|publisher=ССРНМ|location=Скопје|volume=32|issue=9|pages=10–15|language=македонски}}</ref> Покрај напорите за надминување на ситуацијата, проструените информации дека со водата од Вевчанските Извори ќе се снабдуваат и [[Струга]] и туристичката населба Елен Камен, а Вевчани при вода ќе остане без неа, попусти биле напорите на властите во разубедување на населението и градежните активности биле повлечени.<ref name="Списание" /> По извршените проценки и подготвителни активности на властите и вклучувањето на можноста за употреба на сила од органите на редот, доколку повторно се појави насилен организиран отпор било решено работните активности за поврзување со вода на селото [[Октиси]] од Вевчанските Извори да започнат на 6 август 1987 година.<ref name="Списание" /> Меѓутоа, истиот ден градежните работници на влезот на селото Вевчани биле пречекани од 500-600 жители кои направиле барикада со дрва и камења и носејќи стапови, земјоделски алати и други предмети и покрај повиците на припадниците на СВР Струга да го напуштат местото, тие не го сториле тоа.<ref name="Списание" /> Во текот на денот во Вевчани имало голема раздвиженост на жителите и нивно групирање на местото каде требало да се изведуваат градежните работи, а неколку пати се огласила и црковната камбана со цел да ги повика граѓаните да се дособерат и да ги попречат градежните работи.<ref name="Списание" /> Немирите ја достигнале кулминацијата на [[7 август]] [[1987]] година, кога интервенирале специјални полициски сили, кога за првпат во тогашна [[Југославија]] биле употребени „електрични пендреци“.<ref>[http://proverkanafakti.mk/zoshto-vevchani-i-vevchanci-se-tolku-chesto-interesni-za-mediumite/ Зошто Вевчани и вевчанци се толку често интересни за медиумите], новинарска лекција од Веле Митаноски, Сервис за проверка на факти од медиумите (08.10.2014.)</ref> Имено, идниот ден, 7 август 1987 година околу 10 часот, 23 работници повторно биле попречени од група на 500-600 жители на Вевчани, кои поставиле 5 барикади од влезот до центарот на селото, при што морала да интервенира полицијата со електрични и гумени палки што довело до судир со жителите при што биле повредени 23 жители и 11 милиционери, 19 жители на Вевчани (од кои 3 жени) биле приведени.<ref name="Списание" /> Покрај собирот и штрајкот со глад на група младинци и испратените телеграми до раководните органи на републичко и сојузно ниво, заклучно со 18 август 1987 градежните работи биле завршени, а водата од Вевчани кон Октиси конечно протекла.<ref name="Списание" /> Овие настани ја разбранувале пошироката македонска и југословенска јавност и општество, а добиле и (необично) пошироки димензии и политички импликации.<ref name="Шаревски" /> Месната заедница на селото Вевчани примила телеграми со поддршка за демонстрираниот отпор, околу овие настани било поставено и делегатско прашање до Собранието на [[СФРЈ]], а и било напишано и протестно писмо од Друштвото на словенечките писатели до организацијата и учесниците на 26. [[Струшки вечери на поезијата]]<ref name="Списание" /> при што за сево ова тогашните власти го обвиниле организираното дејствување на групи поединци од Вевчани од самото село и некои кои живееле во другите републики (пред сè во [[Словенија]]).<ref name="Шаревски" /> Некои аналитичари овие протести во Вевчани ги сметат и како своевиден израз на незадоволството и дисидентството кон тогашниот социјалистички режим и борбата за демократски реформи.<ref name="Шаревски" /> Покрај славната и непокорна историја на Вевчани уште од времето пред и за Илинден, по овие настани доаѓа и до симболичното протестно самопрогласување на „држава Вевчани“ (република) со свои пасоши и пари (т.н. [[Личник|личници]]) кои денеска се туристичка атракција позната за Вевчани.<ref name="Шаревски" /> На сретселото во Вевчани и денес постои плоча каде се запишани имињата на сите тогашни челници со натпис „бог да ги убие предавниците“. == Стопанство == [[Податотека:Vevcani vodenica.jpg|300п|десно|мини|Една од многуте вевчански воденици, кои некогаш биле главна стопанска гранка]] Селото има мошне голем атар, кој зафаќа простор од 35,5&nbsp;км². На него преовладуваат пасиштата на површина од 2.245,8 [[хектар]]и, на шумите отпаѓаат 564,9 хектари, додека на обработливото земјиште 557,4 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Жителите на Вевчани имаат различни занимања: во најголем дел тие се прочуени градежници, печалбари, стопанственици, угостители, лекари, научно-просветни работници, земјоделци, сточари. На обработеното земјиште кое се протега во низината источно од селото се одгледуваат [[пченка]], [[пченица]], винова лоза, зеленчук и овошје, од кои мали количества стигнуваат за продажба. Во нивите во полето денес најмногу се одгледуваат житарици особено пченица и пченка, а има и новоподигнати овоштарници, додека градинарските култури се претежно во градините во дворовите за сопствени потреби. Денешното сточарство е многу послабо во однос на поранешните состојби кога Вевчани имало околу 3000 овци, доста кози и 300 пара волови. Овците и воловите летно време биле напасувани на планината [[Јабланица]], во пределот на вевчанските бачила во месноста Голина под врвот Црн Камен и околу ледничкото езеро [[Вевчанско Езеро|Вевчанска Локва]], додека зиме биле чувани во кошарите долу под селото. За Вевчани големо значење во минатото и денес има печалбарството односно одењето на мажите како градежни работници надвор од селото низ државата и во странство.<ref name=":0" /> Селото во однос на земјоделството, има мешовита функција.<ref name="енциклопедија" /> Во Вевчани работат повеќе продавници, трговски и угостителски објекти, како и индустриски производствен погон на влезот на селото. Главниот увозник и дистрибутер за пивата „Лашко“, „Унион“ и минералната вода „Раденска“ од [[Словенија]] е фирмата „Лашко комерц“ ДООЕЛ Вевчани, а исто така во Вевчани работи и фурната и пекарницата „Алмико“, која има неколку свои продавници и во [[Охрид]]. === Туризам и угостителство === Поради изобилната понуда на природните убавини во околината како и познатиот [[Вевчански карневал]], туризмот и угостителството се многу значајна стопанска гранка во сè поголем подем и пораст во Вевчани. Во селото Вевчани работат повеќе хотели со врвни сместувачки капацитети со ресторани како: „Вила Алула“, пансион „Кутмичевица“, „Пупинова куќа“, апартмани „Во Извор“, апартмани „Шутиноски“, „Вија Егнација“ и „Домаќинска куќа“. ;<center>'''Сместувачки капацитети во селото'''</center> <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Во Извор (2).JPG|Апартмани „Во Извор“ Податотека:Внатрешноста на ресторанот Кутмичевица (4).jpg|Внатрешноста на „Кутмичевица“ Податотека:Вевчани - центар.JPG|Поглед на „Вила Алула“ Податотека:Објект во Вевчани.jpg|Поглед на „Република“ </gallery> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|2416 |1953|2610 |1961|2706 |1971|2467 |1981|2574 |1991|2471 |1994|2448 |2002|2433 |2021|2359 }} Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во селото Вевчани имало 2.590 жители.<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 254.]</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 г. ''Вешчани'' е претставено како чисто македонско село во Охридската Каза на Битолскиот Санџак со 360 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|30}}</ref> Во 1907 селото имало 440 куќи и 2.347 жители, сите [[Македонци]].<ref name="Етнография...,72-73">Етнография на Македония. Извори и материали в два тома, т. 2, София 1992, с.72 – 73.</ref> Селото е големо и во 1961 година броело 2.706 жители, додека во 1994 година бројот се намалил на 2.448 жители, македонско население и само тројца жители [[Власи]].<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, во селото Вевчани живееле 2.433 жители, од кои 2.419 [[Македонци]], 3 [[Албанци]], 4 [[Срби]], 1 [[Власи|Влав]] и 7 останати.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=16 декември 2018}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 2.359 жители, од кои 2.252 [[Македонци]], 14 [[Македонски Албанци|Албанци]], 4 [[Македонски Власи|Власи]], 3 [[Македонски Срби|Срби]], 6 останати и 80 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|2.590|—|2.416|2.610|2.706|2.467|2.574|2.471|2.448|2.433|2.359}} === Родови === За населувањето на првите семејства и родови во Вевчани досега сè што се знае се темели врз претпоставки и легенди. Така, првите населени вевчанци биле браќата ''Калан'' и ''Алула''. Крај убавиот извор на реката со како мраз студена вода и лете, решиле да се населат. Но, интересно, не изградиле домови еден покрај друг. Маалото Алуловци се наоѓа на врв, таму под самата планина, каде што завршува Горно Маало, а домовите на Калановци се наоѓаат на другиот крај на селото, односно таму каде што тоа почнува крај последните ниви по полето. Оттогаш, веројатно, минале векови. Но, сродството и блискоста меѓу овие две маала останале зачувани. И денеска, по толку време, живее преданието дека се овие два рода блиски и не се случило некој од едното маало да се ожени со девојка од другото маало. Во Горното Маало на Вевчани живеат следните родови: ''Поповци'', ''Алулој'', ''Куковци'', ''Костојчини'', ''Шекуткој'', ''Русеј'', ''Бебекој'', ''Велкој'', ''Бубаној'' и ''Србаковци'', додека во Долното Маало живеат: ''Аврамој'',''Илиој'', ''Чочорој'', ''Ќирој'' или ''Даскалој'', ''Парталој'', ''Мукој'', ''Пешинци'', ''Дејкој'', ''Шурбаној'', ''Сургуној'' или ''Тузеј'', ''Пљушкој'', ''Попагини'', ''Каланој'', ''Лотеј'' и ''Пупини''.<ref name=":0" /> Презимиња на семејства кои денес живеат во Вевчани се: ''Баткоски'',''Костојчиноски'', ''Радиноски'', ''Шутиноски'', ''Угриноски'', ''Дуцкиноски'', ''Мукоски'', ''Китаноски'', ''Лешоски'', ''Попоски'', ''Шекуткоски'', ''Пупиноски'', ''Даскаловски'', ''Кукоски'', ''Гоговски'', ''Ќушкоски'', ''Стојкоски'', ''Јанкоски'' и други. Наведените родови слават различни куќни слави. Воведение на Пресвета Богородица - Пречиста слават родовите Велкој, Бебекој, Бубаној, чиишто предци се доселиле од селото [[Велчани (Поградец)|Велчани]] кај [[Поградец]] (денес под [[Албанија]]), при што во родот Велкој се знае следното родословие: Рашо (жив на 72 години во 1971)-Косто-Крстан-Тане и Трифун кои загинале во [[Кримска војна|Кримската војна]] во [[1856]] како руски војници бидејќи биле ѕидари-печалбари во [[Крајова]], а предокот Крстан кој исто така бил печалбар во [[Романија]] загинал на планината [[Балкан]] во [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна во 1878]]. Како куќна слава [[Свети Никола]] го слават семејствата од родовите Пљушкој, Каланој, Алулој, Попаѓини, Русини, додека [[Ѓурѓовден]] слават родовите Попој, Даскалој, Дејкој, Чочорој, Парталој, Мукој. Втора група на доселеници во Вевчани дошла од раселеното село Бигор во [[Дримкол|Дебарски Дримкол]] кое што се наоѓало помеѓу селата [[Луково]] и [[Пискупштина]]. Иселениците од Бигор под водство на предокот Секула најпрвин дошле на местото Секулово, во низината под селото Вевчани, а потоа преминале во самото Вевчани. Жителите на Вевчани до [[1915]] година оделе да сечат шума на атарот на раселеното село Бигор.<ref name=":0" /> Родот Пупини има посебна слава Св. Богородица и за нив се зборува дека на почетокот на XIX век дошле од селото Нича во Албанија недалеку од [[Манастир Свети Наум|манастирот Свети Наум]], каде што поради некоја причина „Турците“ го убиле домаќинот на семејството, па неговата жена Пупа („со влашко потекло“) со четири сина и со стока (околу 500 овци и 100 кози) се доселиле во Вевчани, каде тогашниот селски „коџобашија“ (кмет) Тасе Србакоски им отстапил место да изградат куќа во месноста сега наречена Пупин Камен. Два сина по име Ѓорѓи и Никола останале да живеат во Вевчани, Стојан се иселил во областа Топлица во Србија, а четвртиот син чие име не е запаметено се иселил во областа [[Банат]] во [[Војводина]] и од него како потомок потекнува познатиот научник во физиката и електрониката [[Михајло Пупин]].<ref name=":0" /> Родовите Србаковци и Сургуној имаат исто потекло, а за Сургуној се раскажува дека во родот некогаш живееле два брата кои не биле сложни поради што турската власт ги истерала „''сургун''“ од стариот крај, при што едниот се населил во Вевчани, а другиот во [[Дебар]] носејќи го истото презиме Сургунови.<ref name=":0" /> === Во минатото === Во „''[[Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника]]''“ се вели дека во [[1873]] г. „Весчани“ била населба со 865 домаќинства и со 2.430 жители, сите Македонци, кои бугарските водачи ги именувале како<ref>''...„бугарските водачи пред европскиот свет почнаа да го рекламираат како некакво народно определување на Македонците за „Бугари“. „Бугарските водачи, потикнувани од српските државници и пропагатори од тоа време, тврдеа обратно дека тие како Словени не можат да бидат ниту Грци, туку се Бугари.“'', Ташковски, Драган, „Раѓањето на македонската нација“, стр. 9 и 26, Скопје, 1970.</ref><ref>''Ванчо Ѓорѓиев, С''лобода или Смрт, Македонското националноослободително дело во Солунскиот вилает 1893-1903 година'', Скопје, Институт за Историја-Филозофски факултет, стр. 62.''</ref> [[Бугари]],<ref>„Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995, с. 104 - 105.</ref> и за кои [[Васил К’нчов]] самиот вели дека се нарекуваат Македонци.<ref>''„Месните бугари и куцовласи, кои живет во пределите на Македонија се нарекуваат самите Македонци и околните народи ги нарекуваат така. Турците и арнаутите не се кажуваат Македонци, но запрашани од каде се, одговараат: од Македонија.''” цитат од книгата „Орохидрография на Македония“ - Васил Кънчов, Пловдив, Печатница Хр. Г. Данов, 1911 г.</ref> Така, според статистиката на К’нчов, на крајот на [[XIX век|ХІХ]] век, Вевчани имало 2.590 жители, сите Бугари<ref>се мисли на Македонци, образложено во претходната реченица од истиов параграф.</ref><ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_39.htm Васил Кънчов. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900.]</ref>. Податоците од [[1907]] година се поточни, а според нив, селото имало 2.347 жители и 440 куќи. == Општествени установи == Како развиено село и седиште на [[Општина Вевчани|Општината]] како нејзино единствено населено место, Вевчани поседува бројни општествени установи: * Општинска зграда на Општина Вевчани * [[ОУ „Страшо Пинџур“ - Вевчани|Основно училиште „Страшо Пинџур“]] до IX одделение * Пошта ([[Поштенски броеви во Македонија|6335]]) * Здравствен дом „Д-р Светозар Чочороски“ * Библиотека „Ристо Попески“ * Мултикултурен центар „Коста Србакоски“ ;<center>'''Општествени установи во селото'''</center> <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Библиотека во Вевчани.jpg|Библиотеката „Ристо Попески“ Податотека:Поглед на основното училиште во Вевчани (1).jpg|Поглед на новиот објект на основното училиште „Страшо Пинџур“ Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 73.jpg|Поглед на поштата Податотека:Здравствен дом во Вевчани.jpg|Патоказ за здравствениот дом Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 64.jpg|Општинската зграда </gallery> == Вероисповед == [[Податотека:Црква Св.Ѓорѓија - Вевчани.JPG|300п|мини|десно|Возобновената црква Свети Ѓорѓија веднаш крај портата на самиот влез на општинските граници]] Вевчани денес припаѓа на [[Вевчанска парохија|Вевчанската парохија]] во која, покрај него, влегуваат и селата [[Октиси]] и [[Горна Белица]]. Инаку, во неговата околина постојат повеќе свети места на кои биле изградени најмалку десетина светилишта. Тие потекнуваат од различни временски периоди, од кои некои од нив денес не постојат, но се споменуваат како такви. Распоредени се во и околу населбата. Сите тие христијански светилишта имаат своја предисторија, легенди и особености, но и значење во времето. Нивното настанување не е случајно. Овој простор уште одамна бил заплиснат од христијанските влијанија, а населбата меѓу првите ја прифатила [[Христијанство|Христовата вера]]. Вевчани е единствено [[Јабланица|подјабланичко]] место, кое што успеало најмногу да одолее на исламизацијата од страна на [[Турци]]те. Иако и тука се јавувале поединечни случаи на преобратувања, тие не можеле да останат во таа средина којашто ги третирала како отпадници од христијанската вера. Жителите на Вевчани, како добри христијани - дарители, се покажале и при изградба на [[црква|црковни објекти]] надвор од Вевчани. Така, во времето од [[1804]]-[[1845]] година, кога се градела [[Црква „Св. Никола“ - Враништа|црквата „Св. Никола Чудотворец“]] во [[Враништа]], покрај другите струшки села, во нејзината ''парусија'', се споменува и Вевчани со 19 дарители, заедно со ''попот Спасе''. Вевчанци се јавувале како дарители и при обновувањето на [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Струга|црквата „Св. Ѓорѓија“]] во [[Струга]], на [[24 април]] [[1840]] година. Исто така, нив ги среќаваме и во книгата на дарители на црквата „Св. Јован Крстител“ во [[Мислешево]], во [[1899]]; како мештани но и како печалбари од [[Галац]], [[Романија]]. Ветувањето и дарувањето традиционално се чинело и кон [[Црква „Св. Наум“ - Охрид|манастирот „Св. Наум“]] во [[Охрид]], а редовно и на светилиштата во Вевчани („Св. Спас“, „Св. Никола“, „Св. Димитрија“) кое нешто не престанало и до денешни дни. Во минатото доста било присутно и подарувањето на земјиште на ''[[вакаф]]от'' односно црквата, со што се збогатувал нејзиниот имот. Христијанството на овие простори оставило длабоки траги во животот, обичаите и верувањето кај луѓето, а со тоа и во изградбата на сакралните објекти, односно светилиштата. Тие се посветени на повеќе светители, а изградени се во и околу населбата. Ги посетуваат мештаните, но и жителите на околните населби. Обично тоа се чини во празници, но и во други пригоди. Христијанските симболи коишто ги красат овие светилишта ги има и во домовите на вевчанците, на предметите за домаќинство, [[Македонски вез|народните везови]], ткаењето, резбарството и во други области од животот, со што се создал еден нераскинлив спој меѓу духовното и световното. Притоа, најзастапени симболи се: [[крст]]от, [[Ѕвездата од Кутлеш|сонцето од Кутлеш]], шестолисниот цвет, виновата лоза, птиците и други библиски мотиви. == Самоуправа и политика == Селото влегува во рамките на [[Општина Вевчани|истоимената општина]], која не била менувана по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото исто така се наоѓало во некогашната Општина Вевчани. Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Струга. Селото припаѓало на некогашната општина Струга во периодот од 1957 до 1965 година, додека во периодот 1955-1957 селото било дел од тогашната општина Велешта. Во периодот 1952-1955, селото било седиште на тогашната Општина Вевчани, во која покрај селото Вевчани, се наоѓале и селата Горна Белица и Октиси. Во периодот 1950-1952 година, селото било седиште на некогашната општина Вевчани, во која влегувале селата Вевчани и Октиси. === Избирачко место === Во селото постојат избирачките места место бр. 1921, 1922 и 1922 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сите сместени во основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=25 декември 2018|url-status=dead}}</ref> На [[Локални избори во Македонија (2017)|локалните избори во 2017 година]], на овие избирачки места биле запишани вкупно 2.069 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/Local/Results?cs=mk-MK&r=r&rd=r1&eu=All&m=14&ps=All|title=Локални избори 2017|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20200905055855/https://rezultati.sec.mk/Local/Results?cs=mk-MK&r=r&rd=r1&eu=All&m=14&ps=All|archive-date=2020-09-05|dead-url=|accessdate=25 декември 2018|url-status=dead}}</ref> На [[Референдум во Македонија (2018)|референдумот во 2018 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 2.039 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://referendum.sec.mk/Referendum/Results?cs=mk-MK&r=r&rd=r1&eu=All&m=70&ps=2186|title=Референдум 2018|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=25 декември 2018}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 2.048 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Главната селска црква во Вевчани.jpg|мини|300п|десно|Поглед на главната селска црква „Св. Никола“, сместено во горниот дел на селото]] [[Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 10.jpg|мини|300п|десно|Црквата „Св. Спас Долни“, осветена во 1996 година]] [[Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 97.jpg|мини|300п|десно|[[Параклис]]от „Св. Димитриј“, обновен во 1980-тите години]] [[Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 76.jpg|мини|300п|десно|Параклисот „Руса Среда“, сместен кај самите [[Вевчански Извори]]]] ;Археолошки наоѓалишта<ref>[[Димче Коцо|Коцо, Димче]] (1996). ''Археолошка карта на Република Македонија''. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069.</ref> * [[Бојкоска Браненица (Вевчани)|Бојкоска Браненица]] — населба од доцноантичко време; * [[Исмаилова Црква (Вевчани)|Исмаилова Црква]] — населба и некропола од доцноантичко време; * [[Бели Брег (Вевчани)|Бели Брег]] — осамен наод од доцен среден век; * [[Плешец (Вевчани)|Плешец]] — населба од неолитско и железно време. * [[Варвара (Вевчани)|Варвара]] — средновековна некропола;<ref name="Атанас">{{наведена книга|last= Ќишкоски|first=Атанас|title=Вајтос и неговата околина во антиката|publisher=ИРИС|location=Струга|date=2004|}}</ref> * [[Октишки Костење]] — случаен наод на [[узда]];<ref name="Атанас" /> * [[В Логон (Вевчани)|В Логон (Кљунка)]] — осамен наод на бронзена монета на Амфипол, II век пред н.е.;<ref name="Атанас" /> * [[Суво Поле (Вевчани)|Суво Поле (Дримски Пот)]] — осамен наод на келтска имитација, сребрена монета со претстава на двоглавиот бог на војната Јанус;<ref name="Атанас" /> * [[Селиште (Вевчани)|Селиште (Долни Попој)]] — депо на римски бронзени монети во земјен сад;<ref name="Атанас" /> * [[Во Селото (Вевчани)|Во Селото/Велковци/Муковци]] — осамен наод на метален амулет од културната група Комани; и * [[Вакоски Ливаѓе (Вевчани)|Вакоски Ливаѓе (Пелвец)]] — на крајниот источен дел од катастарската општина кон соседното село Велешта, каде италијански војници ископале камени блокови и столбови што потекнуваат или од храм-мавзолеј од раноцарско време или ранохристијанска базилика.<ref name="Атанас" /> ;Храмови<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Св. Никола“ - Вевчани|Црква „Св. Никола“]] — главната селска црква; * [[Црква „Св. Великомаченица Варвара и Св. Сава Ерусалимски“ - Вевчани|Црква „Св. Великомаченица Варвара и Св. Сава Ерусалимски“]] — возобновена на 20 октомври 1994 година; * [[Црква „Св. Димитриј“ - Вевчани|Параклис „Св. Димитриј“]] — [[параклис]]/помала црква, обновена во 1980-тите години; * [[Црква „Св. Преподобна Параскева“ - Вевчани|Црква „Св. Преподобна Параскева“]] — параклис/помала црква во близина на „Св. Великомаченик Димитриј“; * [[Црква „Св. Спас Долни“ - Вевчани|Црква „Св. Спас Долни“]] — камен-темелник е осветен и поставен на 20 октомври 1985 година, а осветена е на 10 октомври 1996 година; * [[Црква „Св. Спас Горни“ - Вевчани|Црква „Св. Спас Горни“]] — манастирска црква; * [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Вевчани|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] — наречена Долна црква која денес не постои и има само остатоци од темели; * [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Вевчани|Црква „Св. Великомаченик Георгиј - Победоносец“]] — црква возобновена во 2013 година, изградена на самиот влез во селото; * [[Параклис „Св. Недела“ - Вевчани|Параклис „Св. Недела“]] — параклис/црква; * [[Црква „Св. Преполовение“ - Вевчани|Параклис „Св. Преполовение“]] — параклис/црква; * [[Параклис „Богојавление“ - Вевчани|Параклис „Богојавление“]] — мал параклис; и * [[Црква „Св. Петар и Павле“ - Вевчани|Црква „Св. Петар и Павле“]] — камен темелник за манастирска црква во месноста Вевчанска Голина. Изградбата е започната на 8 јули 2000 година. Една од позначајните цркви во Вевчани е црквата '''„Св. Никола“''' (Горна Церкоф). Таа е [[соборна црква]], односно [[Кораб (архитектура)|трокорабна]] [[базилика]] со [[олтар]], лаѓа и [[балкон]]. Изградбата или можеби обновата на оваа црква се поврзува со периодот на обновата на струшката црква „Свети Ѓорѓија“. Наспроти обичајот селаните да се собираат кај Долната црква („Св. Богородица“) за празниците [[Лазарова сабота|Лазара]] и [[Велигден]], тука се собираат и ги слават божиќните празници како и празникот Свети Јован (Вјан). Оттука тргнуваат литиите кон Изворот на Водици, како и по синорот на селото за [[Ѓурѓовден]]. Црквата '''„Св. Спас“''' (Бела Плоча) се наоѓа на влезот од Вевчани од неговата североисточна страна. Уште се нарекува и Долни Св. Спас. Во почетокот светилиштето било мала дрвена куќарка, [[параклис]], а по обновувањето од 1986-1996 година е црква, солидно изградена од делкан камен. Осветувањето е извршено на 10 октомври 1996 година од страна на [[митрополит]]от [[г. Тимотеј]]. Манастирот Св. Спас (Горни) се наоѓа во планината западно од селото. Тоа е стара дабова шума и низ неа води пат до него по кој се стигнува за еден час пешачење. Манастирот е изграден во карпите што е одлика за целиот терен тука. За овој манастир белешки дал и [[Бранислав Нушиќ|Нушиќ]] во 1892 година, наведувајќи дека: „Над Вефчани, во брдото, има доста стар манастир Св. Спас“. Следната црква е црквата '''„Св. Варвара“''', која во минатото била параклис кој, покрај ова име, во [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] го носел и името Свети Сава. Стариот параклис е срушен во 1996 година, кога на истото место, но со поголеми димензии, е изградена црквата. ;Параклиси Во Вевчани постојат многубројни параклиси. Меѓу нив се: „Св. Димитрија“, „Св. Петка“, „Св. Недела“, „Св. Среда“ и црквиште „Св. Јован“. Еден од најмладите црковни објекти во Вевчани е манастирот „Св. Петар и Павле“. Неговата изградба е започната на 8 јули 2000 година на Вевчанска Голина, на надморска височина од околу 2.000 метри. Изградбата е во чест на 2000 години од христијанството и мисијата на [[апостол Павле]]. Постоењето на овие духовни светилишта во минатото многу придонело за збогатување на духовниот живот на населбата. За тоа своја заслуга имале и самите свештеници кои служеле тука. Не помало значење имаат и вевчанските градители чие дело е вградено трајно во овие свети храмови. Нивниот дух зрачи и пошироко од родното Вевчани. Благодарение на овие знајни и незнајни градители, во Вевчани, на овој мал, но духовно богат простор, се изградиле повеќе сакрални објекти. Култот кон нив никогаш не престанал. ;Споменици на културата Во селото Вевчани според евиденцијата во Регистарот на културно наследство на [[Управа за заштита на културното наследство на Македонија|Управата за заштита на културното наследство на Македонија]] (УЗКН) прогласени се 11 објекти за споменици на културата и со тоа за [[културно наследство на Македонија]]: * [[Костојчинов вир, валавица и воденица]]; * [[Куќа на Коруновци (Вевчани)|Куќа на Коруновци]]; * [[Куќа на Дуцкиновци (Вевчани)|Куќа на Дуцкиновци]]; * [[Куќа на Костојчиновци (Вевчани)|Куќа на Костојчиновци]]; * [[Куќа на Ќитановци (Вевчани)|Куќа на Ќитановци]]; * [[Куќа на Пешиновци (Вевчани)|Куќа на Пешиновци]]; * [[Куќа на Плушковци (Вевчани)|Куќа на Плушковци]]; * [[Куќа на Калајџиевци (Вевчани)|Куќа на Калајџиевци]]; * [[Куќа на Гоговци (Вевчани)|Куќа на Гоговци]]; * [[Куќа на Даскаловци (Вевчани)|Куќа на Даскаловци]]; и * [[Куќа на Поповци (Вевчани)|Куќа на Поповци]]. ;<center>'''Заштитени споменици на културата во Вевчани'''</center> <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 86.jpg|Куќата на Костојчиновци Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 87.jpg|Куќата на Ќитановци Податотека:Куќа на Плушковци во Вевчани (3).jpg|Куќата на Плушковци Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 91.jpg|Куќата на Калајџиевци Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 94.jpg|Куќата на Гоговци Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 95.jpg|Куќата на Поповци </gallery> [[Податотека:C16 vevcanski izvori (2).JPG|мини|300п|десно|Поглед на изворите]] ;Вевчански Извори Во близината на Вевчани се наоѓаат едни од најпознатите и најпосетени извори во Македонија, [[Вевчански Извори|Вевчанските Извори]]. За вевчанци, изворите се нешто за што вреди да се гине. За луѓето што не се од Вевчани, а некогаш дошле да ги видат, нивната убавина е магнет кој долго ќе ги повикува назад, да се напијат од бистрата вода, да се изнадишат свеж воздух и да се најдат себеси во бучавата на студената вода. Вевчанските Извори се едни од поретките псевдопериодски сифонски врела во Македонија. Изворите се сместени на источните падини на планината [[Јабланица]], кај селото Вевчани, на надморска височина од 900 метри. Главниот извор е сместен во отворот на пештера. На десетина метри подолу, се наоѓаат неколку постојани извори кои подземно комуницираат со главниот извор. Капацитетот на Вевчанските Извори во влажниот период од годината изнесува околу 1.500 [[Литар|литри]] во секунда. ;Езера<ref name=draganvasileski>{{наведена книга| last = Василески| first = Драган| title = Планински езера на Јабланица: Вевчански езера| language=македонски| publisher = „Напредок“ - Тетово| year = 2008 | pages = 15, 21, 26-28}}</ref> * [[Вевчанско Езеро]] (наречено и Локва) — ледничко езеро на Јабланица, второ по големина на планината. ;Реки<ref name="РекиМак">{{РекиМак|страница=48}}</ref> * [[Матица (Јабланица)|Матица]] (наречена и '''Голема Река''' или '''Вевчанска Река''') — тече низ Вевчани, се влева во [[Црн Дрим]] == Редовни настани == === Вевчански карневал === {{Главна|Вевчански карневал}} Еден од најпознатите настани во Вевчани е [[Вевчански карневал|Вевчанскиот карневал]]. Пишани извори сведочат дека карневалот е стар најмалку 1.460 години, но постојат археолошки наоди кои упатуваат на податоци дека карневалот постои барем 2200 години. Денес, карневалот е интересно и необично преплетување на пагански со христијански обичаи. Традиционално, учесниците се обидуваат да избегнат воведување на современи карневалски елементи, но сепак во последните години во организација на [[Општина Вевчани|Општината]] и [[Министерство за култура на Македонија|Министерството за култура]], се воведува ред во овој инаку хаотичен вонвременски настан. Вевчанскиот карневал во суштина е обичај под маска, кој се нарекува ''„Свети Васиља“'' ([[Василица]]). Се празнува на [[13 јануари|13]] и [[14 јануари]] секоја година и е посветен на [[св. Василиј Велики]]. На тој ден се дочекува православната нова година, а се испраќа старата. Инаку, тој е пагански обичај кој тука се сочувал сè до денешни дни. Учесниците во него се нарекуваат василичари. Тоа се маскирани поединци и групи од сите возрасти организирани по маала. Тоа се маските на зетот и невестата, на музичарите, на Глупиот август и на ѓаволите. Особено е карактеристична маската на Глупиот Август. Обично неговата улога ја прифаќаат млади луѓе, полни со енергија, бидејќи тоа го бара самиот лик. Глупиот Август настапува со дозирана агресивност во заштита на зетот и невестата (симболот на плодноста), а со публиката комуницира само со крикови и движења. Оваа маска се јавува од времето на антиката како своевидна пародија на тогашните владетели. Наспроти овие маски, во далеку поголем број се актуелните маски кои се јавуваат само еднаш. Токму тоа ги тера учесниците да бараат нови идеи и маски што го чини карневалот секогаш актуелен, масовен и привлечен за јавноста. Покрај тоа, тој има и натпреварувачки карактер меѓу соперничките групи на Долно и Горно Маало. На вевчанскиот карневал се збираат жители и од околните села како публика. Два дена ечи селото од зурлите, тапаните, песните и игрите, шегите и довикувањата. Три месеци пред тоа печалбарите пак живеат за Василица. Се приготвуваат, измислуваат или прават маски, се договараат со што да ги изненадат другите василичари - како што ги викаат маскираните во карневалот. Тој е и чудна парада на духот на овие луѓе, инвентивноста, манифестацијата на веселоста иако градите им се полнеле со офкање од разделбите катагодишни. На вечерта спроти Василица, штом се спушти ноќта, горномалската и долномалската тајфа василичари тргнува во обиколка на куќите. Пред секоја оро, пред секоја грст мрсни шеги за домаќинот и домашните, песни и „Сурва година, со женcки јагниња, машки дечиња, женски телиња...... Ураааааа!!!“. Големите желби за плодна и среќна година и донесената веселба домаќините ги наградуваат со парче леб, неготвено месо и згора на тоа пари. На вевчанскиот карневал познат е обичајот „Крштевање вода во извор“ во водите на познатите Вевчански Извори. Тоа се прави кога негде ќе се расцути муграта под налетот на зората во два или три часот наутро, на 14 јануари, на Василица. Иако рано, учесници се, речиси, целото село, 1.000 до 1.500 вевчанци. Во нив има повеќе жени од мажи, има и стари, но повеќе млади вевчански генерации. Остварувањето на овој обичај е сврзан со предметите ѓум или бакарно котле, а поретко има литургија или погача, домашно месена и печена. Главниот предмет за обичајот „Крштевање вода“ е василичарската китка. Неа некои ја прават како крст, но задолжително од три гранчиња: [[дрен]], [[босилек]] и [[василичарка]]. Секое гранче на китката има посебна цел: дренот е тврдо дрво, рано ја најавува пролетта и раѓа здрав живот и богат бериќет. Босилекот е господово растение со кое се благословува плодност, нов и здрав живот и бериќетно лето. Пак, василичарката е растение со боцки кои го прогонуваат злото и сè што е страшно, лошо и неприфатливо за новата година. И за овој обичај главнината на поворката ја чинат горномаалските и долномаалските василичари. Тие се предводени од зетот и невестата со побратимите и музиката. Во оваа пригода селскиот поп игра главна улога. Попатно на поворката се придружуваат соселани од сите селски маала кои се упатуваат кон изворите. Ова вевчанци, како обичај го викаат „одење на вода“. Тука во водите на Вевчанските Извори се прави чинот на крштевање вода: молитвите на попот, кршењето на лебот и квасењето на василичарската китка, го симболизира крштевањето на водата, а потоа се полнат бакарните садови. По ова зимската атмосфера се облагородува со песни, игри, желби и честитки „За многу години - Сурва година“. Потоа следува враќањето дома, каде што продолжува празнувањето на обичајот. Во домот „крстената вода“ од бакарниот сад се дели на половина. Целта нејзина е да се употреби за две намени. Првата се однесува на водата што ќе остане во котлето. Имено, домаќинот со садот „крстена вода“ тропа на затворената врата на својата куќа, а потоа вратата се отвора и почнува првата церемонија на остварување на обичајот. Тој ја кваси китката и ги прска просториите во куќата - домот, благословувајќи „за убајна, бериќет за женски јагниња и телиња и за полни амбари жито и бочви со вино“. Домаќинот и прскањето со „крстена вода“ го прави и во просториите каде што се одгледува стоката и живината: пондилата, кокошарниците. И ова се прави за добро и подобро во новото Господово лето. Втората намена на „крстената вода“ ја употребува домаќинката на куќата. Таа со неа, рано наутро, на 14 јануари, на [[Василица]] ќе меси [[кашаник]] со паричка. Значи празнувањето на обичајот продолжува со месење, печење и гостење со кашаникот, тој е вевчански специјалитет за гостите и гостењето на денот на Василица. Тоа е некиснато тесто од пченично брашно со квасец. Кашаникот на гостите што ќе го посетат домаќинот на Василица се послужува со луканци (вевчански домашни [[колбас]]и) и со домашно [[биено сирење]] и [[кисело млеко]]. Преданието вели: „Кој ќе кеснит од кашаникот и тој што ќе ја најт паричката, ќе имат убајна, ајр, ем бериќет до година на Василица - Сурва година“. Дента на Нова година арена на игрите и песните продолжува сред— селото, каде и завршува прекрасниот празник. Од [[1993]] година карневалот е член на [[Здружение на европските карневалски градови|Здружението на европските карневалски градови]], во кое Вевчани на големо негодување на Грција, ја внесе Македонија под своето уставно име. Карневалот во Вевчани, беше повод во 1996 година, на местото на настанот да се одржи семинарот на тема „Обичаи под маска“ со учество на домашни и етнолози од повеќе европски земји, кои од карневалот на јавноста и ги издвоија основните одлики: традиционалните маски, појавата на ликови од општествениот живот, но и елементите кои го сочинуваат првобитниот слој на обичајот. Се разбира, тие дадоа и свое видување и за новините внесени во традиционалниот обичај. На вевчанскиот карневал, своевиден „театар без ѕидишта“ не му се случило да ја одложи претставата. Тој од година на година сѐ повеќе и повеќе го предизвикува интересот на јавноста, како во земјата така и во странство. Последните испитувања на теренот носат сигнали дека вевчанскиот карневал е постар од утврдените 1.400 години. Се цени дека неговиот почеток е 800 години пред тоа. Кажувањата и тврдењата дека карневалот не постоел во турско време се неточни, пред сѐ од причина што Вевчани никогаш не било под турска окупација. Затоа и не може ништо од неговото постоење да биде забележано во турските [[дефтер]]и. Почнувањето на овој пагански обичај јасно ја отсликувала потребата на луѓето преку маски да се ослободат од злото и од црните мисли. Токму затоа, Вевчанскиот карневал, всушност, претставува културно-забавна манифестација со примеси на наука. Карневалот во 2012 година со маски за [[Куран]]от предизвикал меѓуетнички тензии во Струшко, при што повеќе христијански храмови во повеќе јабланички села биле оштетени или запалени, како што бил случајот со [[Црква „Св. Никола“ - Лабуништа|главната селска црква]] во [[Лабуништа]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.dw.com/mk/%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B0-%D1%86%D1%80%D0%BA%D0%B2%D0%B0-%D0%B2%D0%BE-%D0%BB%D0%B0%D0%B1%D1%83%D0%BD%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B0/a-15704456|title=Опожарена црква во Лабуништа|last=БГ/СН/бета|first=|date=31 јануари 2012|work=Дојче Веле|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=14 ноември 2018}}</ref> === Зелена агенда === Од [[18 декември]] [[2007]] е започната нова активност во реализацијата на Зелената агенда во [[општина Вевчани]]. Започнато е анкетирање на граѓаните на општината кое е извршено од страна на претставници на локалните НВО кои се дел од Зелената агенда. Испитување на јавното мислење се врши за утврдување на вредностите на општина Вевчани и известување на населението за начинот на нивно вклучување во процесот на спроведување на зелената агенда. === Лазарско-ѓурѓовденски песни и игри === {{Listen | filename = Vevčani-Radožda dialect speech - Vevčani (2).ogg | title = За одбележувањето на Лазарици во Вевчани | description = Извадок од раскажување на постара жена од Вевчани во кој ги рецитира стиховите што се пеат за [[Лазарици]] }} Првата промоција на овој настан се одржала на [[18 мај]] [[2003]] година на месноста [[Вевчански извори]]. Бидејќи од крајот на педесеттите години обичаите, песните и ората поврзани со овие два празника изумираат, дошло до идеја таа традиција да продолжи. Иницијатор бил [[КУД „Дримкол“ - Вевчани|КУД „Дримкол“]] како главна културна институција во Вевчани. Во традицијата на Вевчани едни од најзначајните и најубавите празници биле празниците [[Лазарова сабота|Лазара]] и [[Ѓурѓовден]]. Тоа се празници кои се прославувале на многу специфичен начин, празници за кои се испеале многу песни, празници каде главни учесници биле младите момчиња и немажените девојки лазарки. Карактеристично за овие кореографии е старото автентично вевчанско пеење на песните: ''пејте лазарки'', ''илинкуле сеструле'', ''шила Ѓурѓа'' и женското играње на цело стапало специфично за ова играорно подрачје. Музичкиот дел го сочинуваат ората: ''грутка шеќер'', ''Илинкино оро'', ''за рамо'', свирени на [[зурла]], [[гајда]], [[кавал]], [[тамбура]] и [[тапан]]. == Личности == [[Податотека:Stavre gogov-1.jpg|мини|десно|Војводата [[Ставре Гогов]]]] ;Родени во Вевчани * [[Монах Неофит]]; * [[Конде Пешински]] (1784-1813) — вевчански војвода; * [[Поп Наум - Мали Оџа]] (1825-1863); * [[Протојереј Спасе Попоски]] (1878-1954); * [[Ставре Гогов]] (1884-1907) — вевчански војвода на [[ВМРО]], се самоубил во родното село при судир со турскиот аскер; * [[Јаким од Алулој]] (?-1903) — вевчански војвода на ВМРО; * [[Попа Петре]] (?-1906) — свештеник во Вевчани, секретар на ВМРО во Вевчани, бастион на македонштината, се борел со српската пропаганда во Охридско, убиен од платеници на пропагандата; *[[Димо Наумов Костајчиноски]] — деец на ВМРО.<ref>{{Наведена книга|title=|others=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски (2016). Илинденски сведоштва. том II, дел II. Скопје: Државен архив на Република Македонија.}}</ref> *[[Елисавета Баткоска - Дејкоска]] (р. 1929 ) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] *[[Трајанка Дејкоска|Трајанка Кузманова Дејкоска]] (р. 1914) — учесник во НОВ на Македонија *[[Наталија Дејкоска]] (р. 1914) — учесник во НОВ на Македонија *[[Перка Дејкоска]] (р. 1901) — учесник во НОВ на Македонија *[[Пера Дејкоска]] (р. 1899) — учесник во НОВ на Македонија *[[Венда Калајџиска]] (р.1914-) — учесник во НОВ на Македонија *[[Кира Калајџиска]] (р.1910-) — учесник во НОВ на Македонија *[[Дафина Калајџиска]] (р.1912-) — учесник во НОВ на Македонија *[[Мирјана Калајџиска]] (р.1913-) — учесник во НОВ на Македонија *[[Ристана Калајџиска]] (р.1896-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Драган Јанковски]] (р. 1940) — педагог и универзитетски професор; * [[Милутин Бебековски]] (р. 1941) — поет; * [[Мишо Китаноски]] (р.1941) - истакнат македонски новинар, публицист и писател * [[Атанас Ќушкоски]] (р. 1942) — писател; * [[Димче Парталоски]] (р. 1964) — адвокат, писател, поет; * [[Захарија Парталоска Шипинкаровска]] (р. 1970) — доктор специјалист гинеколог-акушер, позната по првата вевчанска петорка на Балканот; * [[Илија Каланоски]] — писател; * [[Јован Попоски]] — раскажувач, романописец, новинар, писател и сценарист; * [[Наум Попески]] — македонски писател за деца, новинар, преведувач и публицист; * [[Кузман Наумов Гогов]] — градоначалник на Вевчани од 1928 до 1932 година. * [[Стојан Размоски]]- академски сликар. * [[Крсте Велкоски]] (р. 1988) — македонски фудбалер, моментално настапува за тимот на [[Сараево фудбал|Сараево]] од [[Босна и Херцеговина|БиХ]]. ;Со потекло од Вевчани * [[Михајло Пупин]] (1858-1935) — светски научник со потекло од Вевчани. * [[Ефто Пупиновски|Ефто Пупиноски]] — познат македонски пејач. * [[Секула Пупиновски|Секула Пупиноски]] (1955-2011) — македонски пејач, брат на [[Ефто Пупиновски|Ефто Пупиноски]]. == Култура и спорт == [[Податотека:Vevcanska nosija.jpg|мини|десно|Вевчанската носија е типична [[Народни носии од Струшки Дримкол|носија од Струшки Дримкол]]]] === Култура === [[КУД „Дримкол“ - Вевчани|Културно-уметничкото друштво „Дримкол“]] од Вевчани во своето долгогодишно постоење има оставено свој белег во македонската културна историја. Создадено е во 1973 година како здружение на граѓани во кое здружение се здружуваат љубовта, желбата и ентузијазмот кон фолклорот на многу млади луѓе во Вевчани. Оттогаш до денес активно и успешно работи на негување, развивање и презентирање на сценско-уметничките дејности, со посебен акцент и внимание кон фолклорната дејност. Како национално богатство на Македонија ова културно-уметничко друштво се афирмира себеси и ја афирмира нашата држава онака како што се очекува, квалитетно и достоинствено, а како доказ се освоени дипломи, награди и признанија на домашни и странски фестивали. Богатата изворна вевчанска носија, изворните инструменти, изворните кореографии од вевчанското поднебје го прават ова друштво едно и единствено, различно од сите други во Македонија. Но, покрај изворниот фолклор, на репертоарот на ова друштво се наоѓаат и кореографски обработки од сите играорни подрачја на нашата држава (источно, западно, централно, јужно), а за нивна презентација ова друштво располага и со соодветна носија. === Спорт === * [[ФК Вевчани]] — создаден под името ''ФК Дримкол (Вевчани)'', а игра на стадионот Вердани. Има настапувано во [[Втора македонска фудбалска лига|Втората македонска лига]]. == Иселеништво == Од Вевчани имало повремено иселување на населението. Од селото се знае за иселени во селото [[Биџево]] (Вевчанци, 2 к.) и во [[Мислешево]] (Вевчанци, 1 к.). Иселување имало и по завршување на турската власт, поради што селото бележело ист број на население (околу 2.400) во периодот 1921 и 1971 година.<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="160px"> Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 110.jpg|Портата на влезот во општината Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 52.jpg|Порта во куќа Податотека:Вевчанска Река.jpg|Вевчанска Река низ селото Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 63.jpg|Уредена уличка во селото Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 74.jpg|Стара куќа во селото Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 66.jpg|Стара селска чешма пред општинската зграда Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 67.jpg|Старото училиште на сретсело, денес Мултикултурен центар „Коста Србакоски“ Податотека:Обновена куќа во Вевчани.jpg|Обновена куќа во Вевчани Податотека:Куќи во Вевчани.jpg|Куќи под главната селска црква „Св. Никола“ Податотека:Vevcani11.jpg|мини|Мотив од Вевчани </gallery> == Поврзано == * [[Општина Вевчани]] * [[Луканец]] — домашен колбас типичен за Вевчани; == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Vevčani}} * [http://www.vevcani.gov.mk/ Општина Вевчани] * [http://cac.org.mk/Vevcani/ Низ Вевчани] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140828190059/http://cac.org.mk/Vevcani/ |date=2014-08-28 }} {{Општина Вевчани}} {{избрана}} [[Категорија:Вевчани| ]] [[Категорија:Села во Општина Вевчани]] [[Категорија:Струшки села]] [[Категорија:Села во Македонија]] r5dpfkj87ahkoukwj7erzpziqak0g1a 0 11811 5601749 5366056 2026-07-29T08:39:20Z Bjankuloski06 332 /* Надворешни врски */ 5601749 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | слика= | име=Крајници | регион={{грб|Вардарски Регион}} | општина=[[Општина Чашка|Чашка]] | население=0 | поштенски број= | надморска височина= | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=34 | lat_sec=12 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=46 | lon_sec=43 | мрежно место= | карта = Крајници во Општина Чашка.svg }} '''Крајници''' — село во [[Општина Чашка]], во околината на градот [[Велес]]. == Географија и местоположба == Селото се наоѓа во централна Македонија. == Историја == Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија]] во 1931 година, селото имало 300 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> == Стопанство == == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|365 |1953|331 |1961|270 |1971|179 |1981|86 |1991|41 |1994|23 |2002|16 |2021|0 }} Во 2002 година во селото живееле 16 жители. Според последниот попис од 2021 година, во селото немало жители. {{Пописи|600|720|365|331|270|179|86|41|23|16|0}} === Родови === Крајници е македонско село. Според истражувањата од 1966-67 година родови во селото се: * '''Староседелци:''' ''Бошковци (5 к.), Славевци (7 к.) и Јанкуловци (3 к.)'' порано живееле во раселеното село Бафтинци, кое се наоѓало во атарот на селото Крајници. Во родот ''Бошковци'' се знае следното родословие: Милјан (жив на 72&nbsp;г. периодот 1966-67) Ристо-Недо-Манасија-Бошко-Мише-Костадин, кој дошол во Крајници средината на XVIII век. * '''Доселеници:''' ''Петревци (5 к.)'' доселени се од некое село во [[Дебарско]], го знаат следното родословие: Борис (жив на 70&nbsp;г. периодот 1966-67) Јован-Митре-Анѓеле-Петре, кој се доселил во селото; ''Шијаковци (8 к.)'' за нив се претпоставува дека се доселени од [[Шијак]] во [[Албанија]]; ''Карадоламци (1 к.)'' доселени се од раселеното село [[Припор]], подалечно потекло од селото [[Црнилиште]], [[Прилепско]]; ''Зајковци (1 к.)'' доселени се во 1915 година од селото [[Скачинци]]; ''Арсевци (1 к.)'' доселени се од селото [[Никодин]], [[тиквешко]]/[[Прилепско]]; ''Егејци (2 к.)'' доселени се од [[воденско]], од селото [[Горно Родиво]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Област Бабуне и Тополке|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=|year=1968|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> == Иселеништво == Иселувањето се одвива за време на индустријализацијата на Македонија во почетокот на седумдессетите години на дваесеттиот век.Претежно мештаните од крајници се иселувале во Велес. Крајници не важи за иселеничко место за надвор од Македонија а малиот број на иселеници се претечно во западна европа најчесто во Германија. Целосно се иселени следните родови: ''Трендевци, Ризовци, Кочовци и Караџовци.'' За ''Караџовци'' се збори дека биле доселени од селото [[Магарево]], [[Битолско]]. Други иселеници се: ''Богоевци, Костовци и Крајничани.'' Првите два рода се иселени во селото [[Црквино]], додека третиот род е иселен во [[Подлес]] и [[Скопје]].<ref name=":0" /> == Општествени установи == * [[Црква „Св. Никола“ - Крајници|Црква „Св. Никола“]] == Самоуправа и политика == === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 2238 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 5 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта * [[Градиште (Крајници)|Градиште]] — градиште од доцноантичко време * [[Манастирче (Крајници)|Манастирче]] — некропола од средниот век * [[Мрамор (Крајници)|Мрамор]] — населба од доцноантичко време * [[Припор (Крајници)|Припор]] — населба од средниот век * [[Сувак (Крајници)|Сувак]] — некропола од римско време == Редовни настани == == Личности == '''Личности родени во Крајници:''' * [[Павле Игновски]] — македонски партизан, борец за слобода на [[Македонија]], учесник во [[Народноослободителна борба во Вардарска Македонија|НОБ]] <ref name=":02">{{Наведена книга|title=Македонски историски речник|last=Киселиновски и др.|first=д-р Стојан|publisher=ИНИ|year=2000|isbn=9989-624-46-1|location=Скопје|pages=195}}</ref> * [[Вера Иваноска|Вера Миланова Иваноска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] == Култура и спорт == == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр-авто}} {{Македонија-гео-никулец}} {{Општина Чашка}} [[Категорија:Крајници (село)| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Велешки села]] [[Категорија:Села во Општина Чашка]] [[Категорија:Раселени села во Македонија]] m57b22ds3bi15i68nyioreegqkub4fc 5601750 5601749 2026-07-29T08:41:42Z Bjankuloski06 332 /* Родови */ 5601750 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | слика= | име=Крајници | регион={{грб|Вардарски Регион}} | општина=[[Општина Чашка|Чашка]] | население=0 | поштенски број= | надморска височина= | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=34 | lat_sec=12 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=46 | lon_sec=43 | мрежно место= | карта = Крајници во Општина Чашка.svg }} '''Крајници''' — село во [[Општина Чашка]], во околината на градот [[Велес]]. == Географија и местоположба == Селото се наоѓа во централна Македонија. == Историја == Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија]] во 1931 година, селото имало 300 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> == Стопанство == == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|365 |1953|331 |1961|270 |1971|179 |1981|86 |1991|41 |1994|23 |2002|16 |2021|0 }} Во 2002 година во селото живееле 16 жители. Според последниот попис од 2021 година, во селото немало жители. {{Пописи|600|720|365|331|270|179|86|41|23|16|0}} === Родови === Крајници е македонско село. Според истражувањата од 1966-67 година родови во селото се: * '''Староседелци:''' ''Бошковци (5 к.), Славевци (7 к.) и Јанкуловци (3 к.)'' порано живееле во раселеното село Бафтинци, кое се наоѓало во атарот на селото Крајници. Во родот ''Бошковци'' се знае следното родословие: Милјан (жив на 72&nbsp;г. периодот 1966-67) Ристо-Недо-Манасија-Бошко-Мише-Костадин, кој дошол во Крајници средината на XVIII век. * '''Доселеници:''' ''Петревци (5 к.)'' доселени се од некое село во [[Дебарско]], го знаат следното родословие: Борис (жив на 70&nbsp;г. периодот 1966-67) Јован-Митре-Анѓеле-Петре, кој се доселил во селото; ''Шијаковци (8 к.)'' за нив се претпоставува дека се доселени од [[Шијак]] во [[Албанија]]; ''Карадоламци (1 к.)'' доселени се од раселеното село [[Припор]], подалечно потекло од селото [[Црнилиште]], [[Прилепско]]; ''Зајковци (1 к.)'' доселени се во 1915 година од селото [[Скачинци]]; ''Арсевци (1 к.)'' доселени се од селото [[Никодин]], [[Тиквешко]]/[[Прилепско]]; ''Егејци (2 к.)'' доселени се од [[воденско]], од селото [[Горно Родиво]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Област Бабуне и Тополке|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=|year=1968|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> == Иселеништво == Иселувањето се одвива за време на индустријализацијата на Македонија во почетокот на седумдессетите години на дваесеттиот век.Претежно мештаните од крајници се иселувале во Велес. Крајници не важи за иселеничко место за надвор од Македонија а малиот број на иселеници се претечно во западна европа најчесто во Германија. Целосно се иселени следните родови: ''Трендевци, Ризовци, Кочовци и Караџовци.'' За ''Караџовци'' се збори дека биле доселени од селото [[Магарево]], [[Битолско]]. Други иселеници се: ''Богоевци, Костовци и Крајничани.'' Првите два рода се иселени во селото [[Црквино]], додека третиот род е иселен во [[Подлес]] и [[Скопје]].<ref name=":0" /> == Општествени установи == * [[Црква „Св. Никола“ - Крајници|Црква „Св. Никола“]] == Самоуправа и политика == === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 2238 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 5 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта * [[Градиште (Крајници)|Градиште]] — градиште од доцноантичко време * [[Манастирче (Крајници)|Манастирче]] — некропола од средниот век * [[Мрамор (Крајници)|Мрамор]] — населба од доцноантичко време * [[Припор (Крајници)|Припор]] — населба од средниот век * [[Сувак (Крајници)|Сувак]] — некропола од римско време == Редовни настани == == Личности == '''Личности родени во Крајници:''' * [[Павле Игновски]] — македонски партизан, борец за слобода на [[Македонија]], учесник во [[Народноослободителна борба во Вардарска Македонија|НОБ]] <ref name=":02">{{Наведена книга|title=Македонски историски речник|last=Киселиновски и др.|first=д-р Стојан|publisher=ИНИ|year=2000|isbn=9989-624-46-1|location=Скопје|pages=195}}</ref> * [[Вера Иваноска|Вера Миланова Иваноска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] == Култура и спорт == == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр-авто}} {{Македонија-гео-никулец}} {{Општина Чашка}} [[Категорија:Крајници (село)| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Велешки села]] [[Категорија:Села во Општина Чашка]] [[Категорија:Раселени села во Македонија]] ixwnd665eilxy155aigl8jqj4m7zbpw 5601751 5601750 2026-07-29T08:42:06Z Bjankuloski06 332 /* Родови */ 5601751 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | слика= | име=Крајници | регион={{грб|Вардарски Регион}} | општина=[[Општина Чашка|Чашка]] | население=0 | поштенски број= | надморска височина= | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=34 | lat_sec=12 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=46 | lon_sec=43 | мрежно место= | карта = Крајници во Општина Чашка.svg }} '''Крајници''' — село во [[Општина Чашка]], во околината на градот [[Велес]]. == Географија и местоположба == Селото се наоѓа во централна Македонија. == Историја == Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија]] во 1931 година, селото имало 300 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> == Стопанство == == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|365 |1953|331 |1961|270 |1971|179 |1981|86 |1991|41 |1994|23 |2002|16 |2021|0 }} Во 2002 година во селото живееле 16 жители. Според последниот попис од 2021 година, во селото немало жители. {{Пописи|600|720|365|331|270|179|86|41|23|16|0}} === Родови === Крајници е македонско село. Според истражувањата од 1966-67 година родови во селото се: * '''Староседелци:''' ''Бошковци (5 к.), Славевци (7 к.) и Јанкуловци (3 к.)'' порано живееле во раселеното село Бафтинци, кое се наоѓало во атарот на селото Крајници. Во родот ''Бошковци'' се знае следното родословие: Милјан (жив на 72&nbsp;г. периодот 1966-67) Ристо-Недо-Манасија-Бошко-Мише-Костадин, кој дошол во Крајници средината на XVIII век. * '''Доселеници:''' ''Петревци (5 к.)'' доселени се од некое село во [[Дебарско]], го знаат следното родословие: Борис (жив на 70&nbsp;г. периодот 1966-67) Јован-Митре-Анѓеле-Петре, кој се доселил во селото; ''Шијаковци (8 к.)'' за нив се претпоставува дека се доселени од [[Шијак]] во [[Албанија]]; ''Карадоламци (1 к.)'' доселени се од раселеното село [[Припор]], подалечно потекло од селото [[Црнилиште]], [[Прилепско]]; ''Зајковци (1 к.)'' доселени се во 1915 година од селото [[Скачинци]]; ''Арсевци (1 к.)'' доселени се од селото [[Никодин]], [[Тиквешко]]/[[Прилепско]]; ''Егејци (2 к.)'' доселени се од [[Горно Родиво]], [[Воденско]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Област Бабуне и Тополке|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=|year=1968|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> == Иселеништво == Иселувањето се одвива за време на индустријализацијата на Македонија во почетокот на седумдессетите години на дваесеттиот век.Претежно мештаните од крајници се иселувале во Велес. Крајници не важи за иселеничко место за надвор од Македонија а малиот број на иселеници се претечно во западна европа најчесто во Германија. Целосно се иселени следните родови: ''Трендевци, Ризовци, Кочовци и Караџовци.'' За ''Караџовци'' се збори дека биле доселени од селото [[Магарево]], [[Битолско]]. Други иселеници се: ''Богоевци, Костовци и Крајничани.'' Првите два рода се иселени во селото [[Црквино]], додека третиот род е иселен во [[Подлес]] и [[Скопје]].<ref name=":0" /> == Општествени установи == * [[Црква „Св. Никола“ - Крајници|Црква „Св. Никола“]] == Самоуправа и политика == === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 2238 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 5 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта * [[Градиште (Крајници)|Градиште]] — градиште од доцноантичко време * [[Манастирче (Крајници)|Манастирче]] — некропола од средниот век * [[Мрамор (Крајници)|Мрамор]] — населба од доцноантичко време * [[Припор (Крајници)|Припор]] — населба од средниот век * [[Сувак (Крајници)|Сувак]] — некропола од римско време == Редовни настани == == Личности == '''Личности родени во Крајници:''' * [[Павле Игновски]] — македонски партизан, борец за слобода на [[Македонија]], учесник во [[Народноослободителна борба во Вардарска Македонија|НОБ]] <ref name=":02">{{Наведена книга|title=Македонски историски речник|last=Киселиновски и др.|first=д-р Стојан|publisher=ИНИ|year=2000|isbn=9989-624-46-1|location=Скопје|pages=195}}</ref> * [[Вера Иваноска|Вера Миланова Иваноска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] == Култура и спорт == == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр-авто}} {{Македонија-гео-никулец}} {{Општина Чашка}} [[Категорија:Крајници (село)| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Велешки села]] [[Категорија:Села во Општина Чашка]] [[Категорија:Раселени села во Македонија]] 8tm06pnhg1pv62p81i7t06d0n3i4kbz 5601752 5601751 2026-07-29T08:42:32Z Bjankuloski06 332 /* Родови */ 5601752 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | слика= | име=Крајници | регион={{грб|Вардарски Регион}} | општина=[[Општина Чашка|Чашка]] | население=0 | поштенски број= | надморска височина= | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=34 | lat_sec=12 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=46 | lon_sec=43 | мрежно место= | карта = Крајници во Општина Чашка.svg }} '''Крајници''' — село во [[Општина Чашка]], во околината на градот [[Велес]]. == Географија и местоположба == Селото се наоѓа во централна Македонија. == Историја == Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија]] во 1931 година, селото имало 300 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> == Стопанство == == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|365 |1953|331 |1961|270 |1971|179 |1981|86 |1991|41 |1994|23 |2002|16 |2021|0 }} Во 2002 година во селото живееле 16 жители. Според последниот попис од 2021 година, во селото немало жители. {{Пописи|600|720|365|331|270|179|86|41|23|16|0}} === Родови === Крајници е македонско село. Според истражувањата од 1966-67 година родови во селото се: * '''Староседелци:''' ''Бошковци (5 к.), Славевци (7 к.) и Јанкуловци (3 к.)'' порано живееле во раселеното село Бафтинци, кое се наоѓало во атарот на селото Крајници. Во родот ''Бошковци'' се знае следното родословие: Милјан (жив на 72&nbsp;г. периодот 1966-67) Ристо-Недо-Манасија-Бошко-Мише-Костадин, кој дошол во Крајници средината на XVIII век. * '''Доселеници:''' ''Петревци (5 к.)'' доселени се од некое село во [[Дебарско]], го знаат следното родословие: Борис (жив на 70&nbsp;г. периодот 1966-67) Јован-Митре-Анѓеле-Петре, кој се доселил во селото; ''Шијаковци (8 к.)'' за нив се претпоставува дека се доселени од [[Шијак]] во [[Албанија]]; ''Карадоламци (1 к.)'' доселени се од раселеното село [[Припор (Велешко)|Припор]], подалечно потекло од селото [[Црнилиште]], [[Прилепско]]; ''Зајковци (1 к.)'' доселени се во 1915 година од селото [[Скачинци]]; ''Арсевци (1 к.)'' доселени се од селото [[Никодин]], [[Тиквешко]]/[[Прилепско]]; ''Егејци (2 к.)'' доселени се од [[Горно Родиво]], [[Воденско]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Област Бабуне и Тополке|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=|year=1968|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> == Иселеништво == Иселувањето се одвива за време на индустријализацијата на Македонија во почетокот на седумдессетите години на дваесеттиот век.Претежно мештаните од крајници се иселувале во Велес. Крајници не важи за иселеничко место за надвор од Македонија а малиот број на иселеници се претечно во западна европа најчесто во Германија. Целосно се иселени следните родови: ''Трендевци, Ризовци, Кочовци и Караџовци.'' За ''Караџовци'' се збори дека биле доселени од селото [[Магарево]], [[Битолско]]. Други иселеници се: ''Богоевци, Костовци и Крајничани.'' Првите два рода се иселени во селото [[Црквино]], додека третиот род е иселен во [[Подлес]] и [[Скопје]].<ref name=":0" /> == Општествени установи == * [[Црква „Св. Никола“ - Крајници|Црква „Св. Никола“]] == Самоуправа и политика == === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 2238 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 5 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта * [[Градиште (Крајници)|Градиште]] — градиште од доцноантичко време * [[Манастирче (Крајници)|Манастирче]] — некропола од средниот век * [[Мрамор (Крајници)|Мрамор]] — населба од доцноантичко време * [[Припор (Крајници)|Припор]] — населба од средниот век * [[Сувак (Крајници)|Сувак]] — некропола од римско време == Редовни настани == == Личности == '''Личности родени во Крајници:''' * [[Павле Игновски]] — македонски партизан, борец за слобода на [[Македонија]], учесник во [[Народноослободителна борба во Вардарска Македонија|НОБ]] <ref name=":02">{{Наведена книга|title=Македонски историски речник|last=Киселиновски и др.|first=д-р Стојан|publisher=ИНИ|year=2000|isbn=9989-624-46-1|location=Скопје|pages=195}}</ref> * [[Вера Иваноска|Вера Миланова Иваноска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] == Култура и спорт == == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр-авто}} {{Македонија-гео-никулец}} {{Општина Чашка}} [[Категорија:Крајници (село)| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Велешки села]] [[Категорија:Села во Општина Чашка]] [[Категорија:Раселени села во Македонија]] il7ul8aucrcksm92aum6viywglkik3q 5601753 5601752 2026-07-29T08:51:40Z Bjankuloski06 332 /* Историја */ 5601753 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | слика= | име=Крајници | регион={{грб|Вардарски Регион}} | општина=[[Општина Чашка|Чашка]] | население=0 | поштенски број= | надморска височина= | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=34 | lat_sec=12 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=46 | lon_sec=43 | мрежно место= | карта = Крајници во Општина Чашка.svg }} '''Крајници''' — село во [[Општина Чашка]], во околината на градот [[Велес]]. == Географија и местоположба == Селото се наоѓа во централна Македонија. == Историја == Во XIX век Крајници било село во [[Велешка Каза|Велешката Каза]] на Отоманското Царство. Црквата „[[Црква „Св. Никола“ - Крајници|Св. Никола]]“ е од XIX век.<ref name="Ти Реков Ми Рече – Сè за мојот Велес">{{нмс| url=http://tirekovmirece.com/Novost/-%D0%94%D0%B5%D0%BB-%D0%BE%D0%B4-%D1%86%D1%80%D0%BA%D0%B2%D0%B8%D1%82%D0%B5--%D0%B2%D0%BE-%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%BE-%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B0-%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE-%D0%BD%D0%B0-%D1%84%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%B8-(%D1%84%D0%BE%D1%82%D0%BE) | title= Дел од црквите во велешко останаа само на фотографии (фото) |access-date = 24 јуни 2016 |publisher=Ти Реков Ми Рече - Сè за мојот Велес }}</ref> Во „[[Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника]]“ се вели дека во 1873 г. Крајници (Craïnitzi) било село со 56 домаќинства и 260 жители, сите [[Македонци]].<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>{{Етнография|180 – 181}}</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. во ''Крајница'' (Крайница) имало 600 жители, сите Македонци христијани.<ref name="БИМ" /><ref>{{МЕС|159|2_07}}</ref> На почетокот на XX век селото било под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и во него работела [[бугарска пропаганда во Македонија|бугарската пропаганда]]. Според статистиката егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 г. во Крајници (Kraïnitzi) живееле 720 Македонци, сите под егзархијата <ref name="БИМ" /> и во селото работело бугарско училиште.<ref>{{Бранков|120-121}}</ref> Во учебната 1912/1913 година учител во селото бил Владимир Поптодоров.<ref>{{нмс|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:BASA-246K-1-706.99.jpg|title=ДАА-ЦДА, Ф. 246К, оп. 1, а.е. 706, л. 99}}</ref> Во [[Прва балканска војна|Првата балканска војна]] 23 лица од селото биле борци во [[Македонско-одрински доброволни чети|Македонско-одринските доброволни чети]].<ref>{{МОО|854}}</ref> На етничкат акарта карта од 1927 г. [[Леонард Шулце Јенна]] го покажува ''Крајници'' (Krajnici) како македонско христијанско село.<ref name="БИМ" /><ref>{{Шулце Йена}}</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија]] во 1931 година, селото имало 300 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> == Стопанство == == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|365 |1953|331 |1961|270 |1971|179 |1981|86 |1991|41 |1994|23 |2002|16 |2021|0 }} Во 2002 година во селото живееле 16 жители. Според последниот попис од 2021 година, во селото немало жители. {{Пописи|600|720|365|331|270|179|86|41|23|16|0}} === Родови === Крајници е македонско село. Според истражувањата од 1966-67 година родови во селото се: * '''Староседелци:''' ''Бошковци (5 к.), Славевци (7 к.) и Јанкуловци (3 к.)'' порано живееле во раселеното село Бафтинци, кое се наоѓало во атарот на селото Крајници. Во родот ''Бошковци'' се знае следното родословие: Милјан (жив на 72&nbsp;г. периодот 1966-67) Ристо-Недо-Манасија-Бошко-Мише-Костадин, кој дошол во Крајници средината на XVIII век. * '''Доселеници:''' ''Петревци (5 к.)'' доселени се од некое село во [[Дебарско]], го знаат следното родословие: Борис (жив на 70&nbsp;г. периодот 1966-67) Јован-Митре-Анѓеле-Петре, кој се доселил во селото; ''Шијаковци (8 к.)'' за нив се претпоставува дека се доселени од [[Шијак]] во [[Албанија]]; ''Карадоламци (1 к.)'' доселени се од раселеното село [[Припор (Велешко)|Припор]], подалечно потекло од селото [[Црнилиште]], [[Прилепско]]; ''Зајковци (1 к.)'' доселени се во 1915 година од селото [[Скачинци]]; ''Арсевци (1 к.)'' доселени се од селото [[Никодин]], [[Тиквешко]]/[[Прилепско]]; ''Егејци (2 к.)'' доселени се од [[Горно Родиво]], [[Воденско]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Област Бабуне и Тополке|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=|year=1968|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> == Иселеништво == Иселувањето се одвива за време на индустријализацијата на Македонија во почетокот на седумдессетите години на дваесеттиот век.Претежно мештаните од крајници се иселувале во Велес. Крајници не важи за иселеничко место за надвор од Македонија а малиот број на иселеници се претечно во западна европа најчесто во Германија. Целосно се иселени следните родови: ''Трендевци, Ризовци, Кочовци и Караџовци.'' За ''Караџовци'' се збори дека биле доселени од селото [[Магарево]], [[Битолско]]. Други иселеници се: ''Богоевци, Костовци и Крајничани.'' Првите два рода се иселени во селото [[Црквино]], додека третиот род е иселен во [[Подлес]] и [[Скопје]].<ref name=":0" /> == Општествени установи == * [[Црква „Св. Никола“ - Крајници|Црква „Св. Никола“]] == Самоуправа и политика == === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 2238 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 5 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта * [[Градиште (Крајници)|Градиште]] — градиште од доцноантичко време * [[Манастирче (Крајници)|Манастирче]] — некропола од средниот век * [[Мрамор (Крајници)|Мрамор]] — населба од доцноантичко време * [[Припор (Крајници)|Припор]] — населба од средниот век * [[Сувак (Крајници)|Сувак]] — некропола од римско време == Редовни настани == == Личности == '''Личности родени во Крајници:''' * [[Павле Игновски]] — македонски партизан, борец за слобода на [[Македонија]], учесник во [[Народноослободителна борба во Вардарска Македонија|НОБ]] <ref name=":02">{{Наведена книга|title=Македонски историски речник|last=Киселиновски и др.|first=д-р Стојан|publisher=ИНИ|year=2000|isbn=9989-624-46-1|location=Скопје|pages=195}}</ref> * [[Вера Иваноска|Вера Миланова Иваноска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] == Култура и спорт == == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр-авто}} {{Македонија-гео-никулец}} {{Општина Чашка}} [[Категорија:Крајници (село)| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Велешки села]] [[Категорија:Села во Општина Чашка]] [[Категорија:Раселени села во Македонија]] iu1d5p2py1u19rf04rfu9f9vo9cona4 5601754 5601753 2026-07-29T08:51:58Z Bjankuloski06 332 /* Историја */ 5601754 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | слика= | име=Крајници | регион={{грб|Вардарски Регион}} | општина=[[Општина Чашка|Чашка]] | население=0 | поштенски број= | надморска височина= | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=34 | lat_sec=12 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=46 | lon_sec=43 | мрежно место= | карта = Крајници во Општина Чашка.svg }} '''Крајници''' — село во [[Општина Чашка]], во околината на градот [[Велес]]. == Географија и местоположба == Селото се наоѓа во централна Македонија. == Историја == Во XIX век Крајници било село во [[Велешка Каза|Велешката Каза]] на Отоманското Царство. Црквата „[[Црква „Св. Никола“ - Крајници|Св. Никола]]“ е од XIX век.<ref name="Ти Реков Ми Рече – Сè за мојот Велес">{{нмс| url=http://tirekovmirece.com/Novost/-%D0%94%D0%B5%D0%BB-%D0%BE%D0%B4-%D1%86%D1%80%D0%BA%D0%B2%D0%B8%D1%82%D0%B5--%D0%B2%D0%BE-%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%BE-%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B0-%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE-%D0%BD%D0%B0-%D1%84%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%B8-(%D1%84%D0%BE%D1%82%D0%BE) | title= Дел од црквите во велешко останаа само на фотографии (фото) |access-date = 24 јуни 2016 |publisher=Ти Реков Ми Рече - Сè за мојот Велес }}</ref> Во „[[Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника]]“ се вели дека во 1873 г. Крајници (Craïnitzi) било село со 56 домаќинства и 260 жители, сите [[Македонци]].<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>{{Етнография|180 – 181}}</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. во ''Крајница'' (Крайница) имало 600 жители, сите Македонци христијани.<ref name="БИМ" /><ref>{{МЕС|159|2_07}}</ref> На почетокот на XX век селото било под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и во него работела [[бугарска пропаганда во Македонија|бугарската пропаганда]]. Според статистиката егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 г. во Крајници (Kraïnitzi) живееле 720 Македонци, сите под егзархијата <ref name="БИМ" /> и во селото работело бугарско училиште.<ref>{{Бранков|120-121}}</ref> Во учебната 1912/1913 година учител во селото бил Владимир Поптодоров.<ref>{{нмс|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:BASA-246K-1-706.99.jpg|title=ДАА-ЦДА, Ф. 246К, оп. 1, а.е. 706, л. 99}}</ref> Во [[Прва балканска војна|Првата балканска војна]] 23 лица од селото биле борци во [[Македонско-одрински доброволни чети|Македонско-одринските доброволни чети]].<ref>{{МОО|854}}</ref> На етничкат акарта карта од 1927 г. [[Леонард Шулце Јена]] го покажува ''Крајници'' (Krajnici) како македонско христијанско село.<ref name="БИМ" /><ref>{{Шулце Йена}}</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија]] во 1931 година, селото имало 300 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> == Стопанство == == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|365 |1953|331 |1961|270 |1971|179 |1981|86 |1991|41 |1994|23 |2002|16 |2021|0 }} Во 2002 година во селото живееле 16 жители. Според последниот попис од 2021 година, во селото немало жители. {{Пописи|600|720|365|331|270|179|86|41|23|16|0}} === Родови === Крајници е македонско село. Според истражувањата од 1966-67 година родови во селото се: * '''Староседелци:''' ''Бошковци (5 к.), Славевци (7 к.) и Јанкуловци (3 к.)'' порано живееле во раселеното село Бафтинци, кое се наоѓало во атарот на селото Крајници. Во родот ''Бошковци'' се знае следното родословие: Милјан (жив на 72&nbsp;г. периодот 1966-67) Ристо-Недо-Манасија-Бошко-Мише-Костадин, кој дошол во Крајници средината на XVIII век. * '''Доселеници:''' ''Петревци (5 к.)'' доселени се од некое село во [[Дебарско]], го знаат следното родословие: Борис (жив на 70&nbsp;г. периодот 1966-67) Јован-Митре-Анѓеле-Петре, кој се доселил во селото; ''Шијаковци (8 к.)'' за нив се претпоставува дека се доселени од [[Шијак]] во [[Албанија]]; ''Карадоламци (1 к.)'' доселени се од раселеното село [[Припор (Велешко)|Припор]], подалечно потекло од селото [[Црнилиште]], [[Прилепско]]; ''Зајковци (1 к.)'' доселени се во 1915 година од селото [[Скачинци]]; ''Арсевци (1 к.)'' доселени се од селото [[Никодин]], [[Тиквешко]]/[[Прилепско]]; ''Егејци (2 к.)'' доселени се од [[Горно Родиво]], [[Воденско]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Област Бабуне и Тополке|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=|year=1968|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> == Иселеништво == Иселувањето се одвива за време на индустријализацијата на Македонија во почетокот на седумдессетите години на дваесеттиот век.Претежно мештаните од крајници се иселувале во Велес. Крајници не важи за иселеничко место за надвор од Македонија а малиот број на иселеници се претечно во западна европа најчесто во Германија. Целосно се иселени следните родови: ''Трендевци, Ризовци, Кочовци и Караџовци.'' За ''Караџовци'' се збори дека биле доселени од селото [[Магарево]], [[Битолско]]. Други иселеници се: ''Богоевци, Костовци и Крајничани.'' Првите два рода се иселени во селото [[Црквино]], додека третиот род е иселен во [[Подлес]] и [[Скопје]].<ref name=":0" /> == Општествени установи == * [[Црква „Св. Никола“ - Крајници|Црква „Св. Никола“]] == Самоуправа и политика == === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 2238 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 5 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта * [[Градиште (Крајници)|Градиште]] — градиште од доцноантичко време * [[Манастирче (Крајници)|Манастирче]] — некропола од средниот век * [[Мрамор (Крајници)|Мрамор]] — населба од доцноантичко време * [[Припор (Крајници)|Припор]] — населба од средниот век * [[Сувак (Крајници)|Сувак]] — некропола од римско време == Редовни настани == == Личности == '''Личности родени во Крајници:''' * [[Павле Игновски]] — македонски партизан, борец за слобода на [[Македонија]], учесник во [[Народноослободителна борба во Вардарска Македонија|НОБ]] <ref name=":02">{{Наведена книга|title=Македонски историски речник|last=Киселиновски и др.|first=д-р Стојан|publisher=ИНИ|year=2000|isbn=9989-624-46-1|location=Скопје|pages=195}}</ref> * [[Вера Иваноска|Вера Миланова Иваноска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] == Култура и спорт == == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр-авто}} {{Македонија-гео-никулец}} {{Општина Чашка}} [[Категорија:Крајници (село)| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Велешки села]] [[Категорија:Села во Општина Чашка]] [[Категорија:Раселени села во Македонија]] qrf215yxzqllgmw9ac2f1a3613jb1ih 5601755 5601754 2026-07-29T08:52:37Z Bjankuloski06 332 /* Историја */ 5601755 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | слика= | име=Крајници | регион={{грб|Вардарски Регион}} | општина=[[Општина Чашка|Чашка]] | население=0 | поштенски број= | надморска височина= | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=34 | lat_sec=12 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=46 | lon_sec=43 | мрежно место= | карта = Крајници во Општина Чашка.svg }} '''Крајници''' — село во [[Општина Чашка]], во околината на градот [[Велес]]. == Географија и местоположба == Селото се наоѓа во централна Македонија. == Историја == Во XIX век Крајници било село во [[Велешка Каза|Велешката Каза]] на Отоманското Царство. Црквата „[[Црква „Св. Никола“ - Крајници|Св. Никола]]“ е од XIX век.<ref name="Ти Реков Ми Рече – Сè за мојот Велес">{{нмс| url=http://tirekovmirece.com/Novost/-%D0%94%D0%B5%D0%BB-%D0%BE%D0%B4-%D1%86%D1%80%D0%BA%D0%B2%D0%B8%D1%82%D0%B5--%D0%B2%D0%BE-%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%BE-%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B0-%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE-%D0%BD%D0%B0-%D1%84%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%B8-(%D1%84%D0%BE%D1%82%D0%BE) | title= Дел од црквите во велешко останаа само на фотографии (фото) |access-date = 24 јуни 2016 |publisher=Ти Реков Ми Рече - Сè за мојот Велес }}</ref> Во „[[Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника]]“ се вели дека во 1873 г. Крајници (Craïnitzi) било село со 56 домаќинства и 260 жители, сите [[Македонци]].<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>{{Етнография|180 – 181}}</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. во ''Крајница'' (Крайница) имало 600 жители, сите Македонци христијани.<ref name="БИМ" /><ref>{{МЕС|159|2_07}}</ref> На почетокот на XX век селото било под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и во него работела [[бугарска пропаганда во Македонија|бугарската пропаганда]]. Според статистиката егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 г. во Крајници (Kraïnitzi) живееле 720 Македонци, сите под егзархијата<ref name="БИМ" /> и во селото работело бугарско училиште.<ref>{{Бранков|120-121}}</ref> Во учебната 1912/1913 година учител во селото бил Владимир Поптодоров.<ref>{{нмс|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:BASA-246K-1-706.99.jpg|title=ДАА-ЦДА, Ф. 246К, оп. 1, а.е. 706, л. 99}}</ref> Во [[Прва балканска војна|Првата балканска војна]] 23 лица од селото биле борци во [[Македонско-одрински доброволни чети|Македонско-одринските доброволни чети]].<ref>{{МОО|854}}</ref> На етничкат акарта карта од 1927 г. [[Леонард Шулце Јена]] го покажува ''Крајници'' (Krajnici) како македонско христијанско село.<ref name="БИМ" /><ref>{{Шулце Йена}}</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија]] во 1931 година, селото имало 300 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> == Стопанство == == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|365 |1953|331 |1961|270 |1971|179 |1981|86 |1991|41 |1994|23 |2002|16 |2021|0 }} Во 2002 година во селото живееле 16 жители. Според последниот попис од 2021 година, во селото немало жители. {{Пописи|600|720|365|331|270|179|86|41|23|16|0}} === Родови === Крајници е македонско село. Според истражувањата од 1966-67 година родови во селото се: * '''Староседелци:''' ''Бошковци (5 к.), Славевци (7 к.) и Јанкуловци (3 к.)'' порано живееле во раселеното село Бафтинци, кое се наоѓало во атарот на селото Крајници. Во родот ''Бошковци'' се знае следното родословие: Милјан (жив на 72&nbsp;г. периодот 1966-67) Ристо-Недо-Манасија-Бошко-Мише-Костадин, кој дошол во Крајници средината на XVIII век. * '''Доселеници:''' ''Петревци (5 к.)'' доселени се од некое село во [[Дебарско]], го знаат следното родословие: Борис (жив на 70&nbsp;г. периодот 1966-67) Јован-Митре-Анѓеле-Петре, кој се доселил во селото; ''Шијаковци (8 к.)'' за нив се претпоставува дека се доселени од [[Шијак]] во [[Албанија]]; ''Карадоламци (1 к.)'' доселени се од раселеното село [[Припор (Велешко)|Припор]], подалечно потекло од селото [[Црнилиште]], [[Прилепско]]; ''Зајковци (1 к.)'' доселени се во 1915 година од селото [[Скачинци]]; ''Арсевци (1 к.)'' доселени се од селото [[Никодин]], [[Тиквешко]]/[[Прилепско]]; ''Егејци (2 к.)'' доселени се од [[Горно Родиво]], [[Воденско]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Област Бабуне и Тополке|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=|year=1968|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> == Иселеништво == Иселувањето се одвива за време на индустријализацијата на Македонија во почетокот на седумдессетите години на дваесеттиот век.Претежно мештаните од крајници се иселувале во Велес. Крајници не важи за иселеничко место за надвор од Македонија а малиот број на иселеници се претечно во западна европа најчесто во Германија. Целосно се иселени следните родови: ''Трендевци, Ризовци, Кочовци и Караџовци.'' За ''Караџовци'' се збори дека биле доселени од селото [[Магарево]], [[Битолско]]. Други иселеници се: ''Богоевци, Костовци и Крајничани.'' Првите два рода се иселени во селото [[Црквино]], додека третиот род е иселен во [[Подлес]] и [[Скопје]].<ref name=":0" /> == Општествени установи == * [[Црква „Св. Никола“ - Крајници|Црква „Св. Никола“]] == Самоуправа и политика == === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 2238 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 5 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта * [[Градиште (Крајници)|Градиште]] — градиште од доцноантичко време * [[Манастирче (Крајници)|Манастирче]] — некропола од средниот век * [[Мрамор (Крајници)|Мрамор]] — населба од доцноантичко време * [[Припор (Крајници)|Припор]] — населба од средниот век * [[Сувак (Крајници)|Сувак]] — некропола од римско време == Редовни настани == == Личности == '''Личности родени во Крајници:''' * [[Павле Игновски]] — македонски партизан, борец за слобода на [[Македонија]], учесник во [[Народноослободителна борба во Вардарска Македонија|НОБ]] <ref name=":02">{{Наведена книга|title=Македонски историски речник|last=Киселиновски и др.|first=д-р Стојан|publisher=ИНИ|year=2000|isbn=9989-624-46-1|location=Скопје|pages=195}}</ref> * [[Вера Иваноска|Вера Миланова Иваноска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] == Култура и спорт == == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр-авто}} {{Македонија-гео-никулец}} {{Општина Чашка}} [[Категорија:Крајници (село)| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Велешки села]] [[Категорија:Села во Општина Чашка]] [[Категорија:Раселени села во Македонија]] 07910onn7ghwvi4l7kr8u2evfujaoua 0 16245 5601792 4880027 2026-07-29T10:45:51Z Gurther 105215 /* */ 5601792 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Манастир | name = Зрзески манастир | image = Манастир Зрзе - панорамски поглед.JPG | caption = Поглед на манастирот | full = Зрзенски манастир | other_names = Манастир „Св. Преображение“<br>Манастир „Св. Спас“ | order = [[МПЦ - ОА]] | established = | disestablished = | abbot = | diocese = [[Преспанско-пелагониска епархија|Преспанско-пелагониска]] | churches = [[Црква „Св. Преображение“ - Зрзе|Црква „Св. Преображение“]]<br>[[Црква „Св. Петар и Павле“ - Зрзе|Црква „Св. Петар и Павле“]] | founder = | dedication = [[Свети Никола]] | people = | location = во близина на [[Зрзе]], [[Општина Долнени]] {{МКД}} | coord = {{Coord|41|31|17|N|21|20|30|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} | oscoor = | remains = две цркви, конаци, ѕвоно, чешми, стопански и помошни објекти | public_access = да | other_info = ([[Долненско-секиречка парохија]]) }} '''Зрзески манастир''' (се среќава и како '''Зрзенски манастир''' или '''Зрзевски манастир''') или '''манастир „Св. Спас“'''<ref>Снегаров, Иван. История на Охридската архиепископия-патриаршия, т.2. Второ фототипно издание. София, Академично издателство „Проф. Марин Дринов“, 1995, [1932]. ISBN 954-430-345-6. с. 444-445.</ref><ref>Филов, Богдан. „Пътувания из Тракия, Родопите и Македония 1912-1916“, съставител Петър Петров, София, 1993, стр. 168-171.</ref> — [[манастир]] во средишниот дел на [[Македонија]], на јужните падини на планината [[Даутица]], во близина на селото [[Зрзе]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|page=21}}</ref> До него се пристигнува по асфалтен пат којшто поминува низ прилепските села [[Ропотово]], [[Пешталево]], [[Костинци]] и [[Зрзе]].<ref name="економија">Александар Матески, „Зрзе“, ''Економија и бизнис'', година 19, број 226, април 2017, стр. 106-107.</ref> Манастирот е прогласен за [[Културно наследство на Македонија|споменик на културата]]. Тој е епископско седиште на хераклејскиот епископ [[Климент Хераклејски|Климент]].<ref name="манастир-oldprilep">„[http://www.oldprilep.com/sveto-preobrazenie-zrze/ Манастир „Свето Преображение”, Зрзе]“. ''OldPrilep''. 7 април 2012.</ref> Манастирот најверојатно бил изграден некаде во XIV век од монахот Герман за време на владеењето на српскиот цар [[Стефан Душан]], што е поткрепено со натписот сместен на надворешниот ѕид од јужниот влез на главната манастирска црква.<ref name="манастир-oldprilep"/> Првобитната манастирска целина зафаќала површина од околу 7.000 м². Таа имала утврдени ѕидини и одбранбени кули, а нивниот распоред е забележлив и во денешниот изглед на манастирот кој е со помала површина.<ref name="манастири">{{наведена книга|last=Ќорнаков|first=Димитар|title=Македонски манастири|year=2009|publisher=Матица македонска|location=Скопје|language=македонски|isbn=9989-48-558-5|pages=157-165}}</ref> Денес, манастиската целина ги вклучува црквите [[Црква „Св. Преображение“ - Зрзе|„Св. Преображение“]] и [[Црква „Св. Петар и Павле“ - Зрзе|„Св. Петар и Павле“]], а како негов [[метох]] се јавува и [[Црква „Св. Никола“ - Зрзе|црквата „Св. Никола“]] во селото Зрзе. Во манастирот има активен монашки живот, а откриено е постоење на [[Среден век|средновековна монашка]] населба којашто со сигурност броела 48 функционални целини, познати како испосници, тихувалишта, платоа за општење и сл., како и делови од уште 17 објекти.<ref name="населба">Р., Б.. „[http://www.oldprilep.com/monashka-naselba-zrze/ Монашка населба – „Свето Преображение”, Зрзе]“. ''OldPrilep''. 28 март 2014.</ref> == Историја == [[Податотека:Кале (Зрзе).jpg|мини|десно|250п|План на наоѓалиштето [[Кале (Зрзе)|Кале]] северно од манастирот.]] Монашкиот живот на ова место најпрвин се одвивал во месноста [[Кале (Зрзе)|Кале]], кое се наоѓа на околу 150 м североисточно од овој манастир.<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|300-301}}</ref> За ова сведочат остатоците од стара [[базилика]], во укрепено место кое некогаш служело и како збег за населението.<ref name="СГТ-Микулчиќ">{{СГТ-Микулчиќ|259-291}}</ref> Манастирот претрпел повеќе уривања и обновувања низ историјата, а за тоа сведочат и документите за активниот живот во него од периодот на изградба на [[Црква „Св. Преображение“ - Зрзе|манастирската црква]] во XIV век. Во црквата и на нејзините доградби се сочувани повеќе натписи кои даваат сознанија за историјата на манастирот, неговата архитектура, фрескописот, иконописот и другите активности во него. Во близина на манастирот се откриени и остатоци од цркви посветени на Свети Константин и Елена, [[Архангел Михаил|Свети Архангел Михаил]] и [[Атанасиј Александриски|Свети Атанасиј]], што укажува дека во манастирот имало монашки живот, а овие цркви веројатно претсавувале манастирски [[скит]]ови. Недалеку од манастирот е откриена и [[рано христијанство|ранохристијанска]] [[базилика]] од V-VI век во којашто во 1963/1964 година бил пронајден бакарен крст [[енколпион]].<ref name="манастири"/> Првични податоци за црквата се добиваат од обемниот текст над поранешниот јужен влез на црквата од надворешната страна којшто денес е тешко читлив. Текстот бил напишан во 1400 година и од него се дознава дека манастирот бил подигнат од страна на монахот Герман. По неговата смрт, управувањето со манастирот го презеле неговите внуци митрополитот Јован и неговиот брат Макариј — обајцата зографи. Со потпаѓањето под отоманска власт, браќата му го препуштиле манастирот на нивниот кмет Константин и на неговите синови Јаков, Калојан и Димитар. Манастирот почнал да пропаѓа по смртта на кметот Константин и веројатно на неговите синови, па во почетокот на XVI век имало сериозни оштетувања, а дури биле урнати и [[свод]]овите на црквата. Првобитната црква била обновена околу 1535 година, кога дошло и до ново зографисување.<ref name="манастири"/> Во првата половина од XVII век биле извршени пообемни зафати за проширување на манастирската целина, така што кон северната страна била доградена [[Црква „Св. Петар и Павле“ - Зрзе|црквата „Св. Петар и Павле“]], а подоцна била обновена и станала позната како „Овчарска црква“. Доградба од тој период имало и на јужната страна, каде што денес се забележуваат остатоци во темелите. Кон западниот дел, како и кон придодадените северен и јужен додаток на црквата „Св. Преображение“ бил дограден отворен [[трем]] на дрвени столбови. Но, кон средината на XVIII век, во манастирот се засолнил османлискиот одметник војводата Матлија, кој вршел напади и грабежи, а притоа настрадал и манастирот. Во текот на XIX век, доградби биле извршени на „Св. Петар и Павле“, целосно бил соѕидан надворешниот трем на црквата „Св. Преображение“, а во тој период била подигната и [[камбанарија]]та.<ref name="манастири"/> Последното обновување на манастирот било завршено во февруари 2015 година со финансиска поддршка од [[Министерство за култура на Македонија|Министерството за култура]]. Со зафатите бил обновен манастирскиот конак, а биле обновени и маѓерницата, кулата до влезната порта, североисточниот бедем, како и горната порта. Истовремено со обновувањето на манастирот бил изграден и локалниот пат којшто води до манастирот, а зафатот бил изведен од страна на [[Јавно претпријатие за државни патишта|Јавното претпријатие за државни патишта]].<ref>„Реконструиран манастирот „Св. Преображение“ во Зрзе“, ''Утрински весник'', година XVI, број 4723, понеделник, 2 март 2015, стр. 16.</ref><ref>„Реконструиран манастирскиот комплекс „Св. Преображение“ во Зрзе“, ''Дневник'', година XIX, број 5704, сабота, 28 февруари 2015, стр. 8-9.</ref> == Градби == Во склоп на манастирот влегуваат две [[црква (градба)|цркви]], монашки конаци, манастирско ѕвоно, неколку чешми, стопански и помошни објекти. Во минатотом, манастирот поседувал имот кој вклучувал: корија во планините [[Баба (планина)|Баба]] и Краста; воденица крај селската река; лозја во околината на селото од кои манастирот берел 50-60 товари лозје; [[чифлик]] во селото со две куќи и 200 слогови за два [[плуг]]а, земја за еден плуг во селото [[Маргари]]; и по една ливада во селата Зрзе и Маргари, од кои на зрзеската се коселе 80-100 коли сено, а на маргарската 20-30 коли. Манастирот во минатото произведувал и [[тутун]], но [[Турци]]те и [[Албанци|Арнаутите]] го присвоиле правото за садење тутун затоа што го криумчареле и го продавале по ниски цени на откупувачите.<ref name="манастир-oldprilep"/> === Црква „Св. Преображение“ === {{главна|Црква „Св. Преображение“ - Зрзе}} Црквата била изградена во XIV век, а била обновена околу 1535 година. Таа претставува засводена еднокорабна црква со полукружен [[свод]] и полукружна внатрешна [[апсида]]. Фрескописот во внатрешноста на црквата бил изработен во XVI и XIX век.<ref name="манастир-oldprilep"/><ref>„[http://www.oldprilep.com/manastir-sveto-preobrazenie-zrze/ Манастир „Свето Преображение”, Зрзе — фрескоживопис]“. ''OldPrilep''. 7 декември 2011.</ref> === Црква „Св. Петар и Павле“ === {{главна|Црква „Св. Петар и Павле“ - Зрзе}} Црквата била изградена во XVII век, а била доградена во текот на XIX век. Во внатрешноста на црквата има [[фреска]] на којашто е претставен овчар во [[народна носија]] за кого постои легенда дека бил убиен додека бел од арнаутите. Поради оваа легенда, храмот е познат и како „Овчарска црква“.<ref name="манастири"/> === Ѕвоно === Манастирското [[ѕвоно]] се наоѓа во неговиот средиштен дел, во близина на црквата „Св. Петар и Павле“. Тоа е прикачено на бела мермерна рамка којашто се издига над еден од манастирските ѕидови. На него се среќава следниот натпис на [[српски јазик]]: {{cquote|Сие звоно приложено цркви Зерзанској в окружие Прилепском храма св. Преображенију… Господином ктитори ереи Христофор и Костантин Ђеорђевић жител Зерзески. У Новом Саду, 1837. Салио… Георгие Јосиф Петровић.<ref name="манастир-oldprilep"/>}} == Археолошки наоди == Во манастирската целина е сместено [[Манастир Зрзе|истоименото археолошко наоѓалиште]], каде што се пронајдени бројни [[артефакт]]и коишто потекнуваат од времето пред изградбата на манастирот. Од [[бронзено време|бронзенето време]] се откриени пештера во карпа под подот на средновековна пештерна црква со остатоци од керамички садови коишто се калцифицирани врз површината карпата; од [[класичен период|раноантичкиот период]] се среќаваат остатоци од објекти во западниот дел од манастирскиот двор; а од [[доцна антика|доцноантичкиот период]] се откриени [[акропол]] распространет на горното плато од бигорската карпа во облик на утврдување (со бедеми, кули и сл.), необѕидано подградие со градби распространети на јужните и источните падини од возвишението, како и ранохристијанска базилика од V-VI век на висорамнинката, на околу 100 метри северно од манастирот. Откриени се и единечни наоди од садова керамика од бронзеното време и раната антика при нестручни ископувања или како површински наоди.<ref name="економија"/> '''Артефакти во дворот на манастирот''' <gallery mode=packed heights=130px> Слика:Манастир Св. Преображение - Зрзе, артефакт - 4247.jpg| Слика:Манастир Св. Преображение - Зрзе, артефакт - 4256.jpg| Слика:Манастир Св. Преображение - Зрзе, артефакт - 4259.jpg| Слика:Манастир Св. Преображение - Зрзе, артефакт - 4260.jpg| Слика:Манастир Св. Преображение - Зрзе, артефакт - 4265.jpg| Слика:Манастир Св. Преображение - Зрзе, артефакт - 4266.jpg| Слика:Манастир Св. Преображение - Зрзе, артефакт - 4267.jpg| Слика:Манастир Св. Преображение - Зрзе, артефакт - 4268.jpg| Слика:Манастир Св. Преображение - Зрзе, артефакт - 4269.jpg| Слика:Манастир Св. Преображение - Зрзе, артефакт - 4270.jpg| Слика:Манастир Св. Преображение - Зрзе, артефакт - 4271.jpg| Слика:Манастир Св. Преображение - Зрзе, артефакт - 4328.jpg| </gallery> == Монашка населба == [[Податотека:Монашките испоснички пештери во Зрзе.JPG|мини|десно|230п|Испосник во бигорската карпа]] Во периодот од 2008 до 2009 година биле спроведени систематски археолошки истражувања на јужната, источната и северната падина на бигорската карпа, како и на делови од горното плато на карпата. Со истражувањето биле откриени остатоци од [[Среден век|средновековна монашка]] населба, којашто со сигурност броела 48 функционални целини, познати како испосници, тихувалишта, платоа за општење и сл., како и делови од уште 17 објекти. Составните делови на монашката населба се распоредени на седум рамништа, а од [[стратирафија|стратиграфските]] анализи и функционални согледувања се издвојуваат три основни периоди на постоење.<ref name="населба"/> Првиот период го опфаќа времето од крајот на IX до последните декади од XI век. Ваквата времеследна определба е потврдена со големиот број остатоци од керамички садови налик на оние пронајдени во средишните делови на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]] од тој период. Овој период се одликува со 13 функционални целини, во најголем дел испосници, кои се распоредени во горните делови од јужните, источните и северните падини на бигорската карпа. Овие објекти биле изградени со помош на природни вдлабнатини, т.е. [[пештера|пештери]], во бигорската карпа, зарамнетите платоа образувани по исцрпувањето на [[бигор]]от во периодот од III до IV век, како и зарамнетите површини врз срушените објекти од [[Доцна антика|доцноантичкиот период]].<ref name="населба"/> Вториот период го опфаќа времето од раниот XII до првите декади на XIV век. Со него се поврзуваат 10 функционални единици, како и делови од уште пет објекти, вклучувајќи ја јужната [[пештерна црква]], четири испосници со јасно одвоен простор за живеење и пет тихувалишта на кат во внатрешноста на карпата. Од особено значење за овој период е изградбата на целината на средишната пештерна црква, која, покрај црквата, е сочинета уште од: надворешна [[припрата]], три тихувалишта на кат и [[параклис]]. Во врска со градбените методи од овој период карактеристични се употребата на внимателно обработени подни камени плочи.<ref name="населба"/> Третиот период го опфаќа времето од третата декада на XIV до последните декади на XV век, по што се јавува нагласено напуштање на монашката населба врз падините од карпата и пренесување на содржините на просторот од горното плато на бигорската карпа. Овој период се поврзува со почетоците од постоењето на манастирската црква изградена врз горното плато од бигорската карпа и се одликува со понатамошно постоење на поголем дел од испосниците, тигувалиштата и платоата за општење, а во работниот дел на испосниците е забележително усовршување на техничко-технолошките постапки со јасно разликување на печките, огништата, работните платоа и сл.<ref name="населба"/> == Галерија == <gallery mode=packed heights=150px> Податотека:Поглед на Зрзенскиот манастир.jpg|Поглед на манстирот од патот Податотека:Монашка пештера, Зрзе.JPG|Монашка пештера Податотека:Влезна порта на Зрзенскиот манастир.jpg|Влезната порта од дворот Податотека:Zrze Manastir Maj 2014 (1).JPG|Натпис над влезната порта Податотека:Манастир Св. Преображение - Зрзе, поглед од внатре - 4253.jpg|Дворот на манастирот Податотека:Зрзенски манастир.jpg|Дворот на манастирот Податотека:Воден канал во Зрзенскиот манастир.jpg|Воден канал Податотека:Кула во Зрзенскиот манастир.jpg|Одбранбена кула Податотека:Конаци на Зрзенскиот манастир.jpg|Манастирските конаци Податотека:Црква „Св. Преображение“ - Зрзе 3.jpg|Тремот на црквата „Св. Преображение“ Податотека:Црква „Св. Петар и Павле“ - Зрзе.jpg|Црквата „Св. Петар и Павле“ Податотека:Ѕвоно во Зрзенскиот манастир.jpg|Манастирското ѕвоно Податотека:Гробни споменици во Зрзенскиот манастир.jpg|Гробни споменици Податотека:Објект во Зрзенскиот манастир.jpg|Помошен објект Податотека:Зрзе Манастир, Прилепско 13.JPG|Чешма </gallery> == Поврзано == * [[Кале (Зрзе)|Кале]] — археолошко наоѓалиште во непосредна близина, место на некогашен манастир и збег * [[Црква „Св. Никола“ - Зрзе]] — метох на манастирот == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{ризница-ред|Zrze Monastery}} {{КНМ-Долнени|collapsed}} {{Прилепско архијерејско намесништво}} [[Категорија:Зрзески манастир| ]] [[Категорија:Зрзе]] [[Категорија:Манастири во Македонија]] [[Категорија:Манастири на МПЦ]] [[Категорија:Манастири во Преспанско-пелагониската епархија]] bw14afdlme1hukpuql9bf4onz3tr8vn 0 18350 5601826 5421090 2026-07-29T11:47:54Z Dast2109 102394 Исправена печатна грешка 5601826 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty |цар |name =Василиј I Македонецот<br /> Βασίλειος ὁ Μακεδών |full name = |title =[[Византиски владетели|Цар]] на [[Источно Римско Царство|Источното Римско Царство]] |image = Solidus-Basil I with Constantine and Eudoxia-sb1703.jpg |imgw =300px |caption =Василиј I Македонецот, неговиот син Константин и неговата втора жена, царицата [[Евдокија Ингерина]] |succession=Византиски цар |reign =867 – 886 |coronation = 866 (како совладетел на Михаил III) |birth_date =околу 811 |birth_place =[[Македонија (тема)|Тема Македонија]] |death_date =29 август 886 |death_place =[[Цариград]] |predecessor =[[Михаил III Пијаницата|Михаил III]] |successor =[[Лав VI Мудриот|Лав VI]] |spouse =Марија (прва)<br />[[Евдокија Ингерина]] (втора) |issue = Константин<br />[[Лав VI Мудриот|Лав VI]]<br />[[Александар III (византиски владетел)|Александар III]]<br />[[Стефан I Цариградски|Стефан]] |house = [[Македонска династија]] |house-type = |father = |mother = }} '''Василиј Први''', наречен уште '''Македонецот''', ({{langx|el|Βασίλειος ὁ Μακεδών}}, о. [[811]]- [[29 август]] [[886]]) — [[Византија|византиски]] [[Византиски цареви|цар]] кој е родоначалник на [[Македонска династија|Македонската династија]]. По потекло Василиј бил [[Ерменци|Ерменец]], од ерменска фамилија или мешано [[Словени|словенско]]-ерменска, која стотина години живеела во Адријанопол (сега [[Едрене]]), и поради тоа што е роден во [[Македонија (тема)|тема Македонија]], во сите византиски извори е наречен Македонец, а неговата династија - династија на Македонците - „Македонос“<ref>Ibidem, p. 228; cf. GSBH, V, p. 155</ref><ref>"Basil I." Encyclopedia Britannica. 2005.</ref><ref>Извадоци од меѓународната конференција ЕРМЕНСКИ КОНСТАНТИНОПОЛ организирана од Р.Г. Хованисијан, УКЛА, 19-20 мај 2001, УНИВЕРЗИТЕТ НА КАЛИФОРНИЈА, ЛОС АНЏЕЛЕС, АУДИТОРИУМ ДИКСОН.</ref> ==Потекло, ран живот и патот до царската власт== Василиј по потекло бил од темата [[Македонија (тема)|Македонија]] и израснал во крајна беда. Барајќи среќа, дошол во [[Цариград]] и тука благодарение на својата голема физичка сила, станал коњушар на царскиот двор. Со тоа започнало неговото необично издигнување, за кое имал да им заблагодари како на своите способности, така и на царевата ќуд. Му станал интимен пријател на [[Михаил III Пијаницата|Михаил III]] и маж на неговата некогашна [[љубовница]] [[Евдокија Ингерина]]. Со железна енергија, не запирајќи се пред ништо, тој се стремел кон највисоката власт. Поради тоа дошол во судар со цезарот Варда, но Михаил III толку подлегнал на влијанието на својот љубимец што без двоумење го жртвувал вујкото. Со прелага и кривоклетство Василиј и Михаил III го намамиле големиот државник во клопка: при походот на [[Крит]], кога за време на одмор цезарот седел на престолот до својот на својот внук од сестра, василиј го нападнал од зад плеќи и го убил со сопствена рака на [[21 април]] [[866]] г. Наградата била круна на совладетел што Михаил III му ја подарил по враќањето во Цариград, на [[26 мај]] 866 г. Сега Василиј добил од Михаил III се она што овој можел да му даде. Последниот чин на крвавата трагедија е забрзан со тоа што Михаил III, како што бил ќудлив и непоуздан, почнал да го менува расположението кон својот совладетел. Ноќта меѓу [[23 септември|23]] и [[24 септември]] [[867]] г., по дворската гозба, Василиј и неговите пријатели го убиле пијаниот цар во неговата ложница.<ref>Г.Острогорски. Историја на Византија. Скопје, 1992, стр.: 284-285.</ref> ==Внатрешна политика== ===Обезбедување на идната власт на своите синови=== Мрачни биле патиштата кои го довеле Василиј I (владеел од [[867]]-[[886]]), основачот на т.н. [[Македонска династија]], на цариградскиот престол. За што поцврсто да ја врзе царската круна за своето семејство, Василиј I веќе на [[6 јануари]] [[869]] г. го крунисал за совладетел својот постар син Константин, а една година потоа и вториот син [[Лав VI Мудриот|Лав]], а околу [[879]] г. по прераната смрт на Константин, и третиот - [[Александар III (византиски владетел)|Александар]], додека најмладиот [[Стефан I Цариградски|Стефан]], станал свештеник, и подоцна за време на владата на својот брат Лав VI, го зазел [[Цариградска патријаршија|патријаршискиот]] престол престол. Царевиот првенец и љубимец Константин бил син на неговата прва жена „Македонката“ Марија. Лав, Александар и Стефан биле синови на [[Евдокија Ингерина]], последните двајца се родени дури по доаѓањето на Василиј на престолот.<ref>Г.Острогорски. Историја на Византија. Скопје, 1992, стр.: 286.</ref> ===Црковни прашања=== Како повеќето [[Источно Римско Царство|византиски]] владетели, Василиј I многу се занимавал со црковните прашања. Неговата црковна политика во почетокот била спротивна на Вардината и [[Михаил III Пијаницата|Михаиловата]]. Веднаш по доаѓањето на престолот тој го испратил [[Цариградска патријаршија|патријархот]] [[Фотиј I Цариградски|Фотиј]] во манастир и го вратил [[Игнатиј I Цариградски|Игнатиј]] на патријаршискиот престол и стапил во контакт со [[Папска држава|Рим]]. Во присуство на легатот Адријан II во [[869]]/[[870|70]] бил одржан собор во [[Цариград]], кој го осудил и го екскомуницирал Фотиј. Меѓутоа меѓу царот и папските легати дошло до разидување во едно начелно важно прашање, бидејќи нивните сфаќања за јурисдикцијата на римската црква не биле истоветени: додека легатите сметале дека Фотиевото прашање било конечно решено со некогашната папина пресуда која требало само да се потврди, на царот му било до тоа прашање прашањето уште еднаш да се претресе и конечната одлука да се донесе на Цариградскиот собор со кого тој претседавал. Покрај тоа, соборот имал еден епилог на кого Рим не му се надевал. Соборските седници веќе биле заклучени кога во Цариград пристигнале пратениците на [[Прво Бугарско Царство|бугарскиот]] кнез. Соборот повторно се состанал и пред него е изнесено прашањето: дали [[Бугарска православна црква|бугарската црква]] треба да и припадне под римската или под цариградската патријаршија. Надежите што кнез [[Борис I|Борис]] ги полагал во соработка со Рим имено, не се исполниле. Врската со Рим нималку не го приближила до неговата неговата основна цел: создавање самостојна бугарска црква. Борис во два наврата предлагал кандидати за поглавар на бугарската црква, но двајцата биле одбиени од Рим. Тоа била заднината на појавата на бугарските пратеници на Цариградскиот собор и на прашањата што ги поставиле за решавање. И покрај протестите на римските легати, со арбитража на претставниците на источните патријаршии прашањето било решено, како што можело и да се очекува, во корист на византиската црква. Византија извлекла поука од неодамнешните настани и сега се покажала попустлива: на царев налог, патријархот Игнатиј го ракоположил архиепископот на Бугарија и повеќе епископи. Бугарската црква ги признала врховните права на цариградскиот патријарх, но добила извесна автономија и во византиската хиерархија нејзиниот архиепископ зазел повисок ранг отколку другите византиски архиепископи и митрополити. Така бугарскиот кнез со вешто искористување на римско-византиското соперништво, ја постигнал својата цел, а Византија повторно за себе ја придобила Бугарија. Оттогаш, и покрај сите протести на Рим, Бугарија останала во крилото на византиската култура. Но со тоа било разнишано пријателството со Рим кон кое се стремел Василиј и за што го жртвувал Фотиј. Всушност, за задачите на Византија во [[Словени|словенските]] земји Василиј имал исти сфаќања како и Фотиј, кого го отфрлил, како и Варда, кого го убил. Борбата околу Бугарија тој ја продолжил сосема во нивниот дух и ја добил, на крајот. Ја продолжил и мисионерската дејност во [[Киевска Русија|Русија]] и работата на покрстувањето на Словените во западниот дел на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]], а според тоа и на ширење на културното и политичкото влијание на Византија во тие области.<ref>Г.Острогорски. Историја на Византија. Скопје, 1992, стр.: 287-288.</ref> Царот Василиј морал да увиди дека пресвртот дека пресвртот во црковната политика што тој го направил, ја промашил целта. Неговиот обид со отстранувањето на Фотиј да го измири црковниот спор во Византија не успеал, бидејќи приврзаниците на отфрлениот патријарх сè уште биле многубројни и борбата на странките продолжувала. Со Рим, и без Фотиј, дошло до судар поради бугарското прашање, а и надворешно политичкиот ефект од црковниот пресврт бил незначителен, бидејќи соработката со западните сили во јужна Италија ме ги исполнила очекувањата. Веќе во [[875]] г. царот го вратил Фотиј во Цариград и му го доверил воспитувањето на своите синови, а кога на [[23 октомври]] [[877]] г. стариот Игнатиј умрел, Фотиј по три дена повторно се искачил на патријаршискиот престол. Овој пат го признавал и Рим. Условите со кои папата [[Папа Јован VIII|Јован VIII]] го врзувал ова признание, останале само на хартија. Во присутство на папски легати и 383 епископи, Фотиј во [[ноември]] [[879]] г. одржал собор, кој за него претставувал извонредно задоволство, бидејќи на него се отповикани одлуките на соборот од 869/70 г.<ref>Г.Острогорски. Историја на Византија. Скопје, 1992, стр.: 292.</ref> ===Законодавни акти на Василиј=== Како законодавец Василиј I свесно се стремел кон обновување на [[Римско граѓанско право|римското право]]. Тој имал намера да издаде опширна збирка закони, ревизија на [[Јустинијанов законик|Јустинијановиот законик]], дополнета со одредби од подоцнежното законодавство. Ова големо дело, кому тој му го дал карактеритичното име „чистење на старите закони“, останало недовршено и не е однародено, но тоа претставувало појдовна точка на законодавната работа [[Лав VI Мудриот|Лав VI]] и претставувало основа на неговите „Василики“. Зачувани се два помали законика на Василиј I. Првиот, „Прохирон“, е објавен во име на царевите Василиј, Константин и Лав, и според тоа, е издаден меѓу [[870]] и [[879]] г. Како што покажува и самиот наслов, „Прохирон“ претставувал прирачник за практична употреба. Од непрегледаната маса законски прописи тој ги издвојува најважните одредби на граѓанското и јавното право, систематски средени во 40 наслови. Барајќи да биде едноставен и пристапен, законикот на Василиј I црпел граѓа, пред се, од Институциите, додека другите делови на [[Јустинијан I|Јустинијановата]] кодификација ги користел ретко, и почесто не поаѓа од изворните текстови, туку се потпира на подоцнежните грчки преводи и коментари. „Прохирон“, значи имал иста намена како и „Еклогата“ на Лав III, која исто така била замислена како прирачник за судската практика и за државната администрација. Навистина, сакајќи да го обнови римското право, Василиј I остро го осудува делото на царот-иконоборец, кое според него, претставува "соборување" на добрите закони. Всушност, пак „Прохирон“ многу му должи на корисниот и популарен законик на [[Лав III Исавријанин|Лав III]]: и покрај сите официјални огради и осуди, законикот на Василиј I наголемо се користел со „Еклогата“ посебно во својот втор дел, посветен на наследното и на јавното право. „Прохирон“ стекнал голема популарност во [[Источно Римско Царство|Византија]] и останал во сила сè до паѓањето на [[Цариград]]. Голема популарност законикот на Василиј I стекнал и кај [[Јужни Словени|Јужните]] и [[Источни Словени|Источните Словени]]. Како и „Еклогата“, „Прохирон“ рано бил преведен на [[Старословенски јазик|словенски]] и силно влијаел врз развојот на средновековното словенско право. Во средновековна [[Рашка|Србија]], тој бил познат како „Градски закон“. Заедно со „Еклогата“ и „Земјоделскиот закон“, тој претставувал основа за српската правна компилација, позната под името „Закон на царот Јустинијан“. По 879 г. бил составен вториот Василиев законик, „Епанагога“ на царевите Василиј, Лав и [[Александар III (византиски владетел)|Александар]], замислена како вовед во подготвуваната голема збирка од закони. Не е сигурно дали „Епанагогата“ била објавена како официјален законик или претставувала само неофицијален нацрт. Во најголем дек таа го репродуцира „Прохирон“, разликувајќи се од него по распоредот на граѓата, но и со извесни дополнувања и измени. Во уште поголема мерка отколку „Прохирон“, „Епанагогата“ го користела озогласениот законик на Лав III, црпејќи ги од него и одредбите за брачното право, додека „Прохирон“ во овој дел се држел до Јустијановото право и дури во понатамошните делови почнал со позајмувања од „Еклогата“. Најважна новина на „Епанагогата“ претставуваат одредбите за правата и должностите на царот и патријархот, како и на другите световни и црковни достоинственици. Овде дошол до израз идеалниот однос меѓу царството и свештенството, како што го замислувале црковните кругови во Византија по совладувањето на иконобоната криза. Според „Епанагогата“, државно-црковниот организам претставувал идеално единство над кое се издигнуваат царот и патријархот, кои како поглавари на вселената, во совршена слогасе грижат за благосостојба на човештвото: световниот поглавар се грижи за материјалното, духовниот за духовното благо на поданиците. Нема сомневања дека автор на ова учење и за царството и свештенството е самиот Фотиј, кој неодамна се вратил на патријаршискиот престол. Влијанието на оваа наука врз државно-црковните односи во Византија не било безначајно. Таа важела како идеал, па било колку овој идеал да се разминувал со реалноста. Влијаела и во [[Словени|словенските]] земји. Дури и во [[XVII век]] на неа се повикувал [[Москва|московскиот]] патријарх Никон.<ref>Г.Острогорски. Историја на Византија. Скопје, 1992, стр.: 293-295.</ref> ==Надворешна политика== ===Односите на Запад=== [[Источно Римско Царство|Византиското]] влијание во западниот дел на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]] ослабело за време на иконоборската криза. Изгледа дека во првата половина на [[IX век]], [[Далмација|далматинските]] градови и [[Словени|словенските]] племиња во приморјето и внатрешноста ја раскинале врската со Византија. Тогаш настанала [[Рашка|српската држава]] под Властимир. Меѓутоа, на приморските области на [[Јадранско Море|Јадранот]] им се заканувала нова опасност од страна на Арабјаните од [[Сицилија]], а оваа опасност можела да ја отстрани само Византија. Кога арабјанската флота, по нападот на [[Будва]] и [[Котор]], во [[867]] г. го опседнала [[Дубровник]], опседнатиот град за помош се обратил во [[Цариград]]. Доаѓањето на силна византиска флота ги принудило Арабјаните да ја дигнат опсадата, која траела цели 15 месеци, и да се повлечат во своите сицијански бази. Тоа го зацврстило византискиот авторитет и придонело за обновување на византискиот суверенитет на источниот дел на Јадранот. Секако наскоро после тоа е организирана темата [[Далмација (тема)|Далмација]], која ги опфаќала далматинските градови и острови. Далматинските градови фактички повеќе зависеле од словенската заштита отколку од Цариград. Тие им плаќале давачки на словенските племиња, додека нивните мошне скромни плаќања на царскиот стратег имале само симболичен карактер. Од друга страна, и самите тие словенски племиња ги признавале византиските врховни права и биле должни на Царството да му даваат воена помош. Византиското влијание на Балканот значително зајакнало, а тоа за последица го имало брзото ширење на [[христијанство]]то. Тогаш Србија и српските приморски земји од Византија го примиле христијанството, па дури и во [[Хрватска]], византиското влијание го потиснало влијанието на [[Франкија]] и на римската црква. Нов и силен поттик, на крајот, добила и византиската мисионерска работа на Балканот, посебно во [[Прво Бугарско Царство|Бугарија]] и во [[Македонија (регион)|Македонија]], со доаѓањето на [[Св. Методиј Солунски|Методивиевите]] ученици. Со својот словенски проповед и со просветната работа, Методивиевите следбеници цврсто го втемелиле христијанството и византиската култура во јужнословеските земји. Така била воспоставена историски природната положба: додека Моравија и припаднала на [[Папска држава|римската сфера]] на влијание, јужнословенските земји дошле под влијание на Византија. Откако ги одбила арабјанските напади на далматинскиот брег и откако го ослободила Дубровник од арабјанската опсада, Византија ја пренела својата активност во јужна [[Италија]]. Василиј I намерувал против навлегувањето на сицилијанските Арабјани да преземе заедничка акција со [[Источна Франкија|германскиот]] цар и [[папа]]та, што била и главната причина за неговата пријателска политика спрема Рим. Меѓутоа, на Сицилија не било постигнато ништо. Арабјаните, напротив, во [[870]] г. ја зазеле [[Малта]] и со тоа уште повеќе ја зацврстиле својата позиција во [[Средоземно Море|Средоземното Море]]. Навистина, [[Лудвиг II (Источно Франкски крал)|Лудвиг II]] во [[871]] г. го зазел [[Бари]], но за Византија, која останала со празни раце, тоа претставивало само ново разочарување. Односите меѓу византискиот и германскиот цар силно се заостриле: Василиј, кој пред тоа пристанал на брак на својот најстар син со Лудвиговата ќерка, на својот бивш сојузник сега му префрлал за нелојално држење и му го одрекувал правото на носење на титулата на [[римски цар|римскиот цар]].<ref>Г.Острогорски. Историја на Византија. Скопје, 1992, стр.: 289-290.</ref> ===Кампањата на Исток=== Идните години главното внимание [[Источно Римско Царство|Византија]] го посветила на борбите на Исток, каде што павликијанците, крстарејќи по целата [[Мала Азија]], и задавале сè поголеми грижи. Во [[872]] г. царската војска однела над нив решавачка победа, ја урнала нивната главна тврдина Тефрика и ја победила нивната војска во жестоката битка, во која паднал и Хризохир, водачот на павликијанците. Оваа победа овозможила натамошно пробивање на Византијците на Исток. Веќе во [[873]] г. Василиј се пробил во [[еуфрат]]ската област и ги засел Запетра и Самосата. Но својата главна цел царот не ја постигнал, бидејќи при обидот да ја освои Мелитина претрпел забележлив пораз. Меѓутоа, и покрај тоа што Василиј и овој пат како и при подоцнежните походи во еуфратската и таурската област, морал да се задоволи само со делумни успеси, останува фактот дека всушност со тоа започнало систематското напредување на Византија на источната граница. Слабеењето на [[Арапски калифат|Арабјанското царство]] го овозможило и издигнувањето на [[Ерменија]]. Како византискиот цар, така и калифот, на ерменскиот владетел Ашота I му ја признале кралската титула. Во Ерменија започнала епоха на полет под династија Багратиди.<ref>Г.Острогорски. Историја на Византија. Скопје, 1992, стр.: 290-291.</ref> ===Јужна Италија=== Во [[Италија]], исто така, [[Источно Римско Царство|византиската]] позиција се подобрила. Кнезот од [[Беневенто (кнежевство)|Беневенто]] се дигнал против [[Лудвиг II (Источно Франкски крал)|Лудвиг II]] и се ставил под византиски протекторат ([[873]] г.), а по Лудвиговата смрт и [[Бари]] му ја отворил капијата на византискиот стратег (кон крајот на [[876]] г.). Византија успеалада ги одбие и новите нападина Арабјаните на бреговите на [[Далмација]] и [[Грција (регион)|Грција]], па привремено дури го запоседнала и [[Кипар]]. Навистина, Арабјаните и натаму имале превласт на Средоземното Море, и Византија наскоро добила силен удар на [[Сицилија]]: на [[21 мај]] [[878]] г., по долг, огорчен отпор, паднала [[Сиракуза]]. Дотогаш поголемо значење имало јакнењето на византиските позиции на јужноиталијанското копно. Под водство на истакнатиот војсководач Никифор Фока и овде започнала силна и успешна византиска офанзива. Јужна Италија повторно дошла под византиска власт. Покрај малите, меѓусебно несложните италијански државички, Византија единствено претставувала посилен политички чинител, па дури и самиот [[Рим]], загрозен од постојаните арапски напади на италијанскиот брег, морал да побара заштита од византискиот цар. Со оваа ситуација се објаснува и попустливиот став што папството тогаш го зазело кон Византија во црковните прашања.<ref>Г.Острогорски. Историја на Византија. Скопје, 1992, стр.: 291-292.</ref> ==Смрт== По прераната смрт на Константин ([[879]] г.), правото на наследство на престолот преминало на [[Лав VI Мудриот|Лав]], и покрај длабокото нерасположение и недоверба што неговиот татко ги негувал спрема нему. Напрасната смрт на својот првенец, Василиј I не можел да ја преболи и последните години од својот живот ги провел во тешка душевна депресија. На [[29 август]] [[886]] година во несреќен случај загинал во лов.<ref>Г.Острогорски. Историја на Византија. Скопје, 1992, стр.: 295.</ref> == Наводи == <references/> {{Византиски владетели}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Македонска династија]] [[Категорија:Родени во 811 година]] [[Категорија:Починати во 886 година]] [[Категорија:Византиски цареви од 9 век]] [[Категорија:Византијци од 9 век]] mmae2oet0e7uda6mf45zgz441utwtds 0 31745 5601764 5422014 2026-07-29T09:55:57Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5601764 wikitext text/x-wiki {{Христијанство во Макдонија}} [[Податотека:Assumption of Our Lady Church Strumica 3.jpg|300px|мини|Поглед кон [[Катедрална црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Струмица|катедралната црква „Успение на Пресвета Богородица“]] во [[Струмица]]]] '''Струмичко-скопска епархија''' (офиц. епархија „Успение на Пресвета Богородица во Струмица – Скопје“, {{langx|la|Eparchia Beatae Mariae Virginis in Caelum Assumptae Strummnitzensis-Scopiensis}}) — единствена епархија на '''Католичка црква од источен или византиски обред''' или '''Унијатската црква''' во Македонија. Оваа византиска ''sui iuris'' црква во рамките на унијата на римокатоличката и источните (православни) цркви, која го користи [[Македонски јазик|македонскиот јазик]] во [[литургија]]та. == Историја == Црквата била основана во [[1918]] година кога било создадено [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]],{{fact}} и кога помал број од [[Македонци]]те се преобратиле во [[католицизам|католицизмот]] во познатата Кукушка Унија. Егзархатот бил укинат во [[1924]] година. Во [[2001]] година откако Југославија била растурена, [[Ватикан|Светата Столица]] повторно го воспоставила Апостолскиот Егзархат во Македонија. Иако бројот на верници од латинскиот обред на римокатоличката црква е сѐ уште мал - повеќето се [[Албанци]] и припадници на другите народи од поранешните југословенски републики, Светата Столица ги поставувала римокатоличките бискупи на Скопје како поглавари на Апостолскиот Егзархат на Македонија. Денес, македонската гркокатоличка црква има околу 11.000 верници. На 31 мај 2018 г. папата [[Папа Франциск|Франциск]] ја издигнал егзархијата во епархија под непосредна управа на Светата столица и епископот Киро ја добил титулата ''Струмичко-скопски епарх''.<ref>{{нмс | url = http://katolici.mk/%d0%bf%d0%b0%d0%bf%d0%b0%d1%82%d0%b0-%d1%84%d1%80%d0%b0%d1%9a%d0%be-%d0%b3%d0%be-%d0%b2%d0%be%d0%b7%d0%b4%d0%b8%d0%b3%d0%bd%d0%b0-%d0%b0%d0%bf%d0%be%d1%81%d1%82%d0%be%d0%bb%d1%81%d0%ba%d0%b8%d0%be/ | title = Папата Фрањо го воздигна Апостолскиот егзархат во Македонија во Епархија | access-date = 7 април 2019 | date = 1 јуни 2018 | publisher =Католици }}</ref> == Бискупи == *[[Лазар Младенов]] (1884 - 1894 )<ref name="АЕМ">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dmkby.html|title=Apostolic Exarchate of Macedonia (Macedonian)|language=англиски|accessdate=2011-10-03}}</ref> *[[Епифаниј Шанов]] (1895-1924)<ref name="АЕМ" /> * ''празен престол'' (1924-2001) * [[Јоаким Хербут]] (2001-2005) * [[Киро Стојанов]] (2005-) == Поврзано == * [[Скопска бискупија]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Католицизмот во Македонија]] [[Категорија:Источен католицизам]] dvbdgj4pkaw223mrlbqs964c1e72lay 0 39768 5601389 5081723 2026-07-28T13:21:49Z Buli 2648 5601389 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = Fifth Crusade | partof = the [[Crusades]] | image = Capturing Damiate.jpg | image_size = 300px | caption = The [[Siege of Damietta (1218–1219)|Siege of Damietta]] | date = September 1217 – August 29, 1221 | place = [[Syria]], [[Egypt]] and [[Iberia]] | result = Ayyubid victory | combatant1 = '''Crusaders:''' *'''[[Holy Roman Empire]]''' *[[Kingdom of Portugal]] *[[Kingdom of Hungary]] *[[Kingdom of France]] *[[Second Bulgarian Empire]] '''Levant:''' *[[Kingdom of Jerusalem]] *[[Kingdom of Cyprus]] *[[Latin Empire of Constantinople|Latin Empire]] '''Military orders:''' *[[Knights Templar]] *[[Teutonic Order]] *[[Knights Hospitaller]] | combatant2 = '''Muslim forces:''' *'''[[Ayyubid Sultanate]]''' | combatant3 = | commander1 = [[Andrew II of Hungary]] <br/>[[Leopold VI of Austria]]<br/>[[John of Brienne]]<br/>[[Simon III, Count of Saarbrücken|Simon III of Saarbrücken]]<br/>[[Oliver of Paderborn]]<br/>[[William I of Holland]]<br/>[[Hugh I of Cyprus]] <br/> [[Bohemond IV of Antioch]]<br/>[[Peire de Montagut]]<br/> [[Hermann of Salza]]<br/>[[Guérin de Montaigu]]<br/>[[Aymar de Lairon]]{{KIA}}<br/> [[Pelagius Galvani]]<br/> [[Louis I, Duke of Bavaria|Louis I of Bavaria]]<br/>[[Ulrich II (bishop of Passau)|Ulrich II of Passau]]{{KIA}}<br/>[[Ivan Asen II of Bulgaria]] <br/> [[Soeiro Viegas]] | commander2 = '''[[Al-Adil I]]''' <br/>[[Al-Kamil]]<br/>[[Al-Mu'azzam Isa|Al-Mu'azzam]]<br/>[[Al-Ashraf Musa, Emir of Damascus|Al-Ashraf]]<br/>[[al-Mujahid|Al-Mujahid Shirkuh II]] | strength1 = | strength2 = | casualties1 = | casualties2 = | campaignbox = {{Campaignbox Crusades}} {{Campaignbox Fifth Crusade}} {{Campaignbox Crusades Battles}} }} {{Крстоносни војни}} '''Петтата крстоносна војна''' ([[1217]] — [[1219]]) — обид за враќање на [[Ерусалим]] и останатите делови од Светите Земји, преку завладувањето прво на силната држава на Ајубидите во [[Египет]]. Многу крстоносци од [[Унгарија]], [[Австрија]] и [[Баварија]] постигнале изклучителни успеси во зазимањето на Дамиета во Египет во [[1219]] година, но по настојувањето на Пелагиј го нападнале и [[Каиро]], каде наводнувањето на река [[Нил]] ги принудила да избираат помеѓу тоа дали да се предадат, или да бидат поразени. ==Подготовки== [[Папа Инокентиј III|Папата Инокентиј III]] уште од 1208 година планирал крстоносна војна за повторно заземање на Ерусалим. Во април 1213 година тој издал [[була]] ''Quia maior'', со која ги повикал сите христијани да се приклучат кон новата [[Крстоносни војни|крстоносна војна]].<ref>{{Наведено списание|last=Smith|first=Thomas W.|date=2019|title=How to craft a crusade call: Pope Innocent III and Quia maior (1213)|url=https://www.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/1468-2281.12258|journal=Historical Research|language=en|volume=92|issue=255|pages=2–23|doi=10.1111/1468-2281.12258|issn=1468-2281}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> По ова следувала друга папска була во 1215 година, ''Ad Liberandam''.<ref name="cf">{{Citation |author=Christopher Tyerman |title=God's war: a new history of the Crusades |year=2006 |publisher=Harvard University Press |isbn=0-674-02387-0 }}</ref> ===Франција=== Пораката за крстоносната војна во Франција ја ширел англискиот кардинал [[Роберт Керзон]]. Неколкумина француски витези се приклучиле, кои веќе се бореле во [[Катарска крстоносна војна|Катарската крстоносна војна]] против [[катар]]ска секта во [[јужна Франција]]. Во 1215 година, папата Инокентиј III го свикал [[Четврти латерански собор|Четвртиот латерански собор]], каде заедно со патријархот на Ерусалим зборувал за повторното заземање на Светата земја. Папата Инокентиј сакал оваа војна да биде водела од [[папа]]та, како што требало да биде со [[Прва крстоносна војна|Првата крстоносна војна]], и со тоа да се избегнат грешките од [[Четврта крстоносна војна|Четвртата крстоносна војна]], која ја презеле [[Венеција]]нците. Папата планирал крстоносците да се сретнат во италијанскиот град [[Бриндизи]] во 1216 година, и забранил трговија со муслиманите, со што сакал да се осигура дека крстоносците ќе имаат бродови и оружје. Секој крстоносец требало да добие [[индулгенција]], вклучувајќи ги и оние кои само ќе помогнат финансиски, но нема да заминат во војната. ===Унгарија и Германија=== Оливер од Келн ја ширел идејата за крстоносната војна во Германија, а [[Фридрих II (Свето Римско Царство))|царот Фридрих II]] планирал да се приклучи во 1215 година. Инокентиј не го сакал Фридрих, бидејќи му се спротивставувал на папата. Инокентиј умрел во 1216 година, а наредниот папа, [[Папа Хонориј III|Хонориј III]], му забранил на Фридрих да учествува, а крстоносците ги организирал под водство на кралот [[Андрија II Арпадович|Андрија од Унгарија]] и војводата [[Леополд VI (војвода на Австрија)|Леополд од Австрија]]. Андрија имал најголема кралска војска во историјата на крстоносците. ===Грузија=== Папата Инокентиј успеал да обезбеди учество на Грузија во крстоносната војна. Грузија со својата изолационистичка политика имала моќна армија, и голема концентрација на витези. Сепак, извидничката сила на Монголците [[Џебе]] и [[Субудај]] уништила голем дел од грузиската војска во две последователни битки. По смртта на грузискиот крал [[Георгиј IV Лаша]], неговата сестра [[Русудан]] му напишала на папата писмо со кое го информирала дека Грузија не ќе може да го исполни своето ветување да помогне при крстоносната војна, бидејќи армијата е уништена од непознати дивјаци. Се претпоставува дека чудното пасивно однесување на крстоносците во подоцнежните години се должи на чекањето грузиската војска да се приклучи на борбата.<ref>Frank McLynn, Genghis Khan. DaCapo Press (2015), 322-327.</ref> ==Походот== [[Податотека:Ondrej.jpg|thumb|left|180px|Кралот [[Андрија II Арпадович|Андреја II од Унгарија]]]] ===Светата земја=== Во јули 1217 година, кралот [[Андрија II Арпадович|Андреја II од Унгарија]] го напуштил [[Загреб]] во придружба на [[Леополд VI (војвода на Австрија)|Леополд VI]] и [[Ото I (Меранија)|Ото I]].{{sfn|Van Cleve|1969|pp=387–388}}{{sfn|Érszegi|Solymosi|1981|p=133}} Војската на кралот Андреја била голема, најмалку 10.000 опремени војници и многубројна пешадија, а голем дел од нив останале во позадина кога Андреја стигнал во Сплит, два месеца подоцна.{{sfn|Van Cleve|1969|pp=387–388}}{{sfn|Runciman|1989b|pp=147–148}} [[Венецијанска Република|Венецијанската]] флота ги префрлила преку морето.{{sfn|Richard|1999|p=297}} Андреја и неговите трупи се качиле на бродовите на 23 август 1217 година во [[Сплит]], и на 9 октомври се истовариле на [[Кипар]] од каде повторно со бродови заминале за [[Ако (Израел)|Ако]] и се придружиле кон војските на [[Јован Бриен]], владетелот на [[Ерусалимско Кралство]], [[Иго I Кипарски]], и принцот [[Боемунд IV од Антиохија]] во борбите против [[Ајубиди]]те во [[Сирија]]. До неговото враќање во Унгарија, кралот Андреја бил водач на христијанските сили за време на Петтата крстоносна војна.<ref>Thomas Keightley, Dionysius Lardner: ''Outlines of history: from the earliest period to the present time'' (page 210)</ref> Во октомври 1217 година, водачите на крстоносците одржале воен совет во Акра, на кој преседавал Андреја II.<ref>Kenneth M. Setton, Norman P. Zacour, Harry W. Hazard: ''A History of the Crusades: The Impact of the Crusades on the Near East'' (page 358)</ref> Добро опремената војска на кралот Андреја ги поразила војските на султанот [[Малик ел Адил]] кај [[Бетсаида]] на реката [[Јордан (река)|Јордан]] на 10 ноември 1217 година. Муслиманските сили се повлекле во нивните тврдини и градови. Во Ерусалим, ѕидините и утврдувањата биле уништени за да не можат христијаните да го бранат градот, во случај да стигнат до градот и да го заземат. Муслиманите го напуштиле градот, во страв дека ќе се повтори крвопролевањето од [[Прва крстоносна војна|Првата крстоносна војна]] во 1099 година. Катапултите на крстоносците не стигнале на време, така што нападите врз тврдините во [[Либан]] и на планината [[Тавор]] биле залудни. Потоа Андреја го поминал своето време во собирање на наводни мошти. На почеток на 1218 година, Андреја, кој бил тешко болен, решил да се врати во Унгарија.<ref>(Jean Richard: ''The Crusades'', c 1071-c. 1291) page 298.</ref><ref name="Howard">{{Наведена книга |title=The Crusades: A History of One of the Most Epic Military Campaigns of All Time |series= |author=Jonathan Howard |year= 2011 |location= |publisher=BookCaps Study Guides [for Kindle; Golgotha Press for paperback] |page= |isbn=9781610428040 |url=https://books.google.com/books?id=YWEUg5pMqJYC&pg=PT22&lpg=PT22&dq=%22jordan%22+%22King+Andrew%22+%221217%22+november+%22Bethsaida%22&source=bl&ots=tDPPUXslTv&sig=yQ8_3Q_U4g_Ct8o4I5m-8vZiBiM&hl=en&sa=X&ei=PMFRVbDsHcWbsgHTp4GwCQ&ved=0CCIQ6AEwAQ#v=onepage&q=%22jordan%22%20%22King%20Andrew%22%20%221217%22%20november%20%22Bethsaida%22&f=false|accessdate=12 May 2015 }}</ref> Андреја и неговата војска заминале за Унгарија во февруари 1218 година, а Боемунд и Иго исто така се вратиле дома.<ref name="Howard" /> ===Сојуз со султанот на Рум=== Во 1218 година Оливер од Келн пристигнал со нова германска војска и со и холандскиот гроф [[Вилхелм I (Холандија)|Вилхелм I]]. Војската била составена од Холанѓани, Фламанци, и Фризијци. Со Леополд и Јован разговарале за напад на [[Дамиета]] во Египет. За да го остварат ова, се здружиле со султанот [[Кејкавус I]] од [[Икониски Султанат|Румскиот Султанат]], кој ги нападнал [[Ајубиди]]те во [[Сирија]], со што им помогнал на крстоносците да не се борат на два фронта.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://books.google.com.tr/books?id=RAbaJ3EbWjUC&pg=PR11&dq=fifth+crusade+alliance&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiXoaaZiurOAhVHWRQKHdEODaYQ6AEIQTAF#v=onepage&q=fifth%20crusade%20alliance&f=false |title=The 14th and Final Crusade to the Middle East: Crusades from the 11th Century to the 21st Century |last1=Conte |first1=Joseph J. |website=[[Google Books]] |date=4 December 2008 |accessdate=30 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://books.google.com.tr/books?id=bWQFCwAAQBAJ&pg=PT203&dq=kaykaus+fifth+crusade&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwjxgJ-BnerOAhXDOBQKHd4wCvkQ6AEIHzAA#v=onepage&q=kaykaus%20fifth%20crusade&f=false |title= A Clash of Thrones: The Power-crazed Medieval Kings, Popes and Emperors of Europe |last1=Rawson|first1=Andrew |website=[[Google Books]] |date=10 December 2015 |accessdate=30 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://books.google.com.tr/books?id=UCblDAAAQBAJ&pg=PT301&dq=fifth+crusade+alliance&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiXoaaZiurOAhVHWRQKHdEODaYQ6AEIIjAB#v=onepage&q=fifth%20crusade%20alliance&f=false |title= Afghanistan's Experiences: The History of the Most Horrifying Events Involving Politics, Religion, and Terrorism |last1=Hadi |first1=Hamdi |website=[[Google Books]] |date=31 March 2016 |accessdate=30 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url= https://books.google.com.tr/books?id=tKSjW-j2G1YC&pg=PA168&lpg=PA168&dq=sultanate+of+rum+fifth+crusade&source=bl&ots=L9Zad8ZERV&sig=TmT-PEewxQRn9mJsZNm2Re8AMGY&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiRnMj_wurOAhUDVhQKHeKgB784ChDoAQhOMAo#v=onepage&q=sultanate%20of%20rum%20fifth%20crusade&f=false |title= Franks and Saracens: Reality and Fantasy in the Crusades and Terrorism |last1=Avner |first1=Falk|website=[[Google Books]] |date=2010 |accessdate=31 August 2016}}</ref> ===Египет=== [[Податотека:Capturing Damiate.jpg|мини|десно|350|Капитулацијата на Дамиета]] Во јули 1218 година крстоносците ја започнале [[Опсада на Дамиета (1218)|Опсадата на Дамиета]], и покрај отпорот на неподготвениот султан [[Малик ел Адил]], кулата надвор од градот била заземена на 25 август. Сепак не можеле да ја заземат Дамиета, а наредните месеци многу од крстоносците умреле поради болести. Малик ел Адил исто така умрел, а го наследил [[Малик ел Камил]]. Во меѓувреме, [[Пелагиј Галвани]] стигнал со војска во 1219 година, по што султанот се обидел да преговара за примирје. Понудил размена на градовите [[Дамиета]] со [[Ерусалим]], но Пелагиј не ја прифатил понудата. Откако дознал за ова, [[Вилхелм I (Холандија)|Вилхелм I]] ја напуштил војната и се вратил дома. Во август или септември, [[Фрањо Асишки]] пристигнал во кампот на крстоносците, а во ноември крстоносците ги совладале силите на султанот и го зазеле градот. Веднаш папската и секуларната моќ се бореле за контрола на градот, а [[Јован Бриен]] ја презел за себе во 1220 година. Пелагиј не го прифатил ова, па Јован се вратил во Акра. Пелагиј чекал Фридрих II да дојде со нова војска, но тоа не се случило. По една година Јован Бриен се вратил, а крстоносците тргнале кон [[Каиро]] во јули 1221 година. Овој марш го набљудувале силите на султанот, а честите напади на војската натерало 2000 Германци да се откажат од напредувањето и да се вратат во Дамиета. За тоа време, султанот Малик ел Камил се здружил со други Ајубиди од Сирија, а крстоносците биле запрени на својот марш кон Каиро поради поплавување на реката [[Нил]]. Залихите им се потрошиле, започнале со принудно повлекување, а војската на султанот ги нападнала, по што голем број крстоносци загинале или се предале. ==Последици== Условите поставени при предавањето значеле отстапување на [[Дамиета]] во замена за ослободување на заробените крстоносци. Султанот Малик ел Камил се согласил на осумгодишен мир со Европа и со враќање на [[Чесен Крст|Чесниот Крст]]. Сепак крстот никогаш не бил вратен, затоа што султанот не го ни поседувал. Неуспехот на крстоносната војна предизвикал излив на антипапски чувства од поетот [[Гилјем Фигеира]]. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Петта крстоносна војна| ]] [[Категорија:Крстоносните војни во 13 век]] 7uhv7istjaui7tys8s78987f37h2rn3 5601390 5601389 2026-07-28T13:22:23Z Buli 2648 5601390 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = Fifth Crusade | partof = the [[Crusades]] | image = Capturing Damiate.jpg | image_size = 300px | caption = The [[Siege of Damietta (1218–1219)|Siege of Damietta]] | date = September 1217 – August 29, 1221 | place = [[Syria]], [[Egypt]] and [[Iberia]] | result = Ayyubid victory | combatant1 = '''Crusaders:''' *'''[[Holy Roman Empire]]''' *[[Kingdom of Portugal]] *[[Kingdom of Hungary]] *[[Kingdom of France]] *[[Second Bulgarian Empire]] '''Levant:''' *[[Kingdom of Jerusalem]] *[[Kingdom of Cyprus]] *[[Latin Empire of Constantinople|Latin Empire]] '''Military orders:''' *[[Knights Templar]] *[[Teutonic Order]] *[[Knights Hospitaller]] | combatant2 = '''Muslim forces:''' *'''[[Ayyubid Sultanate]]''' | combatant3 = | commander1 = [[Andrew II of Hungary]] <br/>[[Leopold VI of Austria]]<br/>[[John of Brienne]]<br/>[[Simon III, Count of Saarbrücken|Simon III of Saarbrücken]]<br/>[[Oliver of Paderborn]]<br/>[[William I of Holland]]<br/>[[Hugh I of Cyprus]] <br/> [[Bohemond IV of Antioch]]<br/>[[Peire de Montagut]]<br/> [[Hermann of Salza]]<br/>[[Guérin de Montaigu]]<br/>[[Aymar de Lairon]]{{KIA}}<br/> [[Pelagius Galvani]]<br/> [[Louis I, Duke of Bavaria|Louis I of Bavaria]]<br/>[[Ulrich II (bishop of Passau)|Ulrich II of Passau]]{{KIA}}<br/>[[Ivan Asen II of Bulgaria]] <br/> [[Soeiro Viegas]] | commander2 = '''[[Al-Adil I]]''' <br/>[[Al-Kamil]]<br/>[[Al-Mu'azzam Isa|Al-Mu'azzam]]<br/>[[Al-Ashraf Musa, Emir of Damascus|Al-Ashraf]]<br/>[[al-Mujahid|Al-Mujahid Shirkuh II]] | strength1 = | strength2 = | casualties1 = | casualties2 = | campaignbox = }} {{Крстоносни војни}} '''Петтата крстоносна војна''' ([[1217]] — [[1219]]) — обид за враќање на [[Ерусалим]] и останатите делови од Светите Земји, преку завладувањето прво на силната држава на Ајубидите во [[Египет]]. Многу крстоносци од [[Унгарија]], [[Австрија]] и [[Баварија]] постигнале изклучителни успеси во зазимањето на Дамиета во Египет во [[1219]] година, но по настојувањето на Пелагиј го нападнале и [[Каиро]], каде наводнувањето на река [[Нил]] ги принудила да избираат помеѓу тоа дали да се предадат, или да бидат поразени. ==Подготовки== [[Папа Инокентиј III|Папата Инокентиј III]] уште од 1208 година планирал крстоносна војна за повторно заземање на Ерусалим. Во април 1213 година тој издал [[була]] ''Quia maior'', со која ги повикал сите христијани да се приклучат кон новата [[Крстоносни војни|крстоносна војна]].<ref>{{Наведено списание|last=Smith|first=Thomas W.|date=2019|title=How to craft a crusade call: Pope Innocent III and Quia maior (1213)|url=https://www.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/1468-2281.12258|journal=Historical Research|language=en|volume=92|issue=255|pages=2–23|doi=10.1111/1468-2281.12258|issn=1468-2281}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> По ова следувала друга папска була во 1215 година, ''Ad Liberandam''.<ref name="cf">{{Citation |author=Christopher Tyerman |title=God's war: a new history of the Crusades |year=2006 |publisher=Harvard University Press |isbn=0-674-02387-0 }}</ref> ===Франција=== Пораката за крстоносната војна во Франција ја ширел англискиот кардинал [[Роберт Керзон]]. Неколкумина француски витези се приклучиле, кои веќе се бореле во [[Катарска крстоносна војна|Катарската крстоносна војна]] против [[катар]]ска секта во [[јужна Франција]]. Во 1215 година, папата Инокентиј III го свикал [[Четврти латерански собор|Четвртиот латерански собор]], каде заедно со патријархот на Ерусалим зборувал за повторното заземање на Светата земја. Папата Инокентиј сакал оваа војна да биде водела од [[папа]]та, како што требало да биде со [[Прва крстоносна војна|Првата крстоносна војна]], и со тоа да се избегнат грешките од [[Четврта крстоносна војна|Четвртата крстоносна војна]], која ја презеле [[Венеција]]нците. Папата планирал крстоносците да се сретнат во италијанскиот град [[Бриндизи]] во 1216 година, и забранил трговија со муслиманите, со што сакал да се осигура дека крстоносците ќе имаат бродови и оружје. Секој крстоносец требало да добие [[индулгенција]], вклучувајќи ги и оние кои само ќе помогнат финансиски, но нема да заминат во војната. ===Унгарија и Германија=== Оливер од Келн ја ширел идејата за крстоносната војна во Германија, а [[Фридрих II (Свето Римско Царство))|царот Фридрих II]] планирал да се приклучи во 1215 година. Инокентиј не го сакал Фридрих, бидејќи му се спротивставувал на папата. Инокентиј умрел во 1216 година, а наредниот папа, [[Папа Хонориј III|Хонориј III]], му забранил на Фридрих да учествува, а крстоносците ги организирал под водство на кралот [[Андрија II Арпадович|Андрија од Унгарија]] и војводата [[Леополд VI (војвода на Австрија)|Леополд од Австрија]]. Андрија имал најголема кралска војска во историјата на крстоносците. ===Грузија=== Папата Инокентиј успеал да обезбеди учество на Грузија во крстоносната војна. Грузија со својата изолационистичка политика имала моќна армија, и голема концентрација на витези. Сепак, извидничката сила на Монголците [[Џебе]] и [[Субудај]] уништила голем дел од грузиската војска во две последователни битки. По смртта на грузискиот крал [[Георгиј IV Лаша]], неговата сестра [[Русудан]] му напишала на папата писмо со кое го информирала дека Грузија не ќе може да го исполни своето ветување да помогне при крстоносната војна, бидејќи армијата е уништена од непознати дивјаци. Се претпоставува дека чудното пасивно однесување на крстоносците во подоцнежните години се должи на чекањето грузиската војска да се приклучи на борбата.<ref>Frank McLynn, Genghis Khan. DaCapo Press (2015), 322-327.</ref> ==Походот== [[Податотека:Ondrej.jpg|thumb|left|180px|Кралот [[Андрија II Арпадович|Андреја II од Унгарија]]]] ===Светата земја=== Во јули 1217 година, кралот [[Андрија II Арпадович|Андреја II од Унгарија]] го напуштил [[Загреб]] во придружба на [[Леополд VI (војвода на Австрија)|Леополд VI]] и [[Ото I (Меранија)|Ото I]].{{sfn|Van Cleve|1969|pp=387–388}}{{sfn|Érszegi|Solymosi|1981|p=133}} Војската на кралот Андреја била голема, најмалку 10.000 опремени војници и многубројна пешадија, а голем дел од нив останале во позадина кога Андреја стигнал во Сплит, два месеца подоцна.{{sfn|Van Cleve|1969|pp=387–388}}{{sfn|Runciman|1989b|pp=147–148}} [[Венецијанска Република|Венецијанската]] флота ги префрлила преку морето.{{sfn|Richard|1999|p=297}} Андреја и неговите трупи се качиле на бродовите на 23 август 1217 година во [[Сплит]], и на 9 октомври се истовариле на [[Кипар]] од каде повторно со бродови заминале за [[Ако (Израел)|Ако]] и се придружиле кон војските на [[Јован Бриен]], владетелот на [[Ерусалимско Кралство]], [[Иго I Кипарски]], и принцот [[Боемунд IV од Антиохија]] во борбите против [[Ајубиди]]те во [[Сирија]]. До неговото враќање во Унгарија, кралот Андреја бил водач на христијанските сили за време на Петтата крстоносна војна.<ref>Thomas Keightley, Dionysius Lardner: ''Outlines of history: from the earliest period to the present time'' (page 210)</ref> Во октомври 1217 година, водачите на крстоносците одржале воен совет во Акра, на кој преседавал Андреја II.<ref>Kenneth M. Setton, Norman P. Zacour, Harry W. Hazard: ''A History of the Crusades: The Impact of the Crusades on the Near East'' (page 358)</ref> Добро опремената војска на кралот Андреја ги поразила војските на султанот [[Малик ел Адил]] кај [[Бетсаида]] на реката [[Јордан (река)|Јордан]] на 10 ноември 1217 година. Муслиманските сили се повлекле во нивните тврдини и градови. Во Ерусалим, ѕидините и утврдувањата биле уништени за да не можат христијаните да го бранат градот, во случај да стигнат до градот и да го заземат. Муслиманите го напуштиле градот, во страв дека ќе се повтори крвопролевањето од [[Прва крстоносна војна|Првата крстоносна војна]] во 1099 година. Катапултите на крстоносците не стигнале на време, така што нападите врз тврдините во [[Либан]] и на планината [[Тавор]] биле залудни. Потоа Андреја го поминал своето време во собирање на наводни мошти. На почеток на 1218 година, Андреја, кој бил тешко болен, решил да се врати во Унгарија.<ref>(Jean Richard: ''The Crusades'', c 1071-c. 1291) page 298.</ref><ref name="Howard">{{Наведена книга |title=The Crusades: A History of One of the Most Epic Military Campaigns of All Time |series= |author=Jonathan Howard |year= 2011 |location= |publisher=BookCaps Study Guides [for Kindle; Golgotha Press for paperback] |page= |isbn=9781610428040 |url=https://books.google.com/books?id=YWEUg5pMqJYC&pg=PT22&lpg=PT22&dq=%22jordan%22+%22King+Andrew%22+%221217%22+november+%22Bethsaida%22&source=bl&ots=tDPPUXslTv&sig=yQ8_3Q_U4g_Ct8o4I5m-8vZiBiM&hl=en&sa=X&ei=PMFRVbDsHcWbsgHTp4GwCQ&ved=0CCIQ6AEwAQ#v=onepage&q=%22jordan%22%20%22King%20Andrew%22%20%221217%22%20november%20%22Bethsaida%22&f=false|accessdate=12 May 2015 }}</ref> Андреја и неговата војска заминале за Унгарија во февруари 1218 година, а Боемунд и Иго исто така се вратиле дома.<ref name="Howard" /> ===Сојуз со султанот на Рум=== Во 1218 година Оливер од Келн пристигнал со нова германска војска и со и холандскиот гроф [[Вилхелм I (Холандија)|Вилхелм I]]. Војската била составена од Холанѓани, Фламанци, и Фризијци. Со Леополд и Јован разговарале за напад на [[Дамиета]] во Египет. За да го остварат ова, се здружиле со султанот [[Кејкавус I]] од [[Икониски Султанат|Румскиот Султанат]], кој ги нападнал [[Ајубиди]]те во [[Сирија]], со што им помогнал на крстоносците да не се борат на два фронта.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://books.google.com.tr/books?id=RAbaJ3EbWjUC&pg=PR11&dq=fifth+crusade+alliance&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiXoaaZiurOAhVHWRQKHdEODaYQ6AEIQTAF#v=onepage&q=fifth%20crusade%20alliance&f=false |title=The 14th and Final Crusade to the Middle East: Crusades from the 11th Century to the 21st Century |last1=Conte |first1=Joseph J. |website=[[Google Books]] |date=4 December 2008 |accessdate=30 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://books.google.com.tr/books?id=bWQFCwAAQBAJ&pg=PT203&dq=kaykaus+fifth+crusade&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwjxgJ-BnerOAhXDOBQKHd4wCvkQ6AEIHzAA#v=onepage&q=kaykaus%20fifth%20crusade&f=false |title= A Clash of Thrones: The Power-crazed Medieval Kings, Popes and Emperors of Europe |last1=Rawson|first1=Andrew |website=[[Google Books]] |date=10 December 2015 |accessdate=30 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://books.google.com.tr/books?id=UCblDAAAQBAJ&pg=PT301&dq=fifth+crusade+alliance&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiXoaaZiurOAhVHWRQKHdEODaYQ6AEIIjAB#v=onepage&q=fifth%20crusade%20alliance&f=false |title= Afghanistan's Experiences: The History of the Most Horrifying Events Involving Politics, Religion, and Terrorism |last1=Hadi |first1=Hamdi |website=[[Google Books]] |date=31 March 2016 |accessdate=30 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url= https://books.google.com.tr/books?id=tKSjW-j2G1YC&pg=PA168&lpg=PA168&dq=sultanate+of+rum+fifth+crusade&source=bl&ots=L9Zad8ZERV&sig=TmT-PEewxQRn9mJsZNm2Re8AMGY&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiRnMj_wurOAhUDVhQKHeKgB784ChDoAQhOMAo#v=onepage&q=sultanate%20of%20rum%20fifth%20crusade&f=false |title= Franks and Saracens: Reality and Fantasy in the Crusades and Terrorism |last1=Avner |first1=Falk|website=[[Google Books]] |date=2010 |accessdate=31 August 2016}}</ref> ===Египет=== [[Податотека:Capturing Damiate.jpg|мини|десно|350|Капитулацијата на Дамиета]] Во јули 1218 година крстоносците ја започнале [[Опсада на Дамиета (1218)|Опсадата на Дамиета]], и покрај отпорот на неподготвениот султан [[Малик ел Адил]], кулата надвор од градот била заземена на 25 август. Сепак не можеле да ја заземат Дамиета, а наредните месеци многу од крстоносците умреле поради болести. Малик ел Адил исто така умрел, а го наследил [[Малик ел Камил]]. Во меѓувреме, [[Пелагиј Галвани]] стигнал со војска во 1219 година, по што султанот се обидел да преговара за примирје. Понудил размена на градовите [[Дамиета]] со [[Ерусалим]], но Пелагиј не ја прифатил понудата. Откако дознал за ова, [[Вилхелм I (Холандија)|Вилхелм I]] ја напуштил војната и се вратил дома. Во август или септември, [[Фрањо Асишки]] пристигнал во кампот на крстоносците, а во ноември крстоносците ги совладале силите на султанот и го зазеле градот. Веднаш папската и секуларната моќ се бореле за контрола на градот, а [[Јован Бриен]] ја презел за себе во 1220 година. Пелагиј не го прифатил ова, па Јован се вратил во Акра. Пелагиј чекал Фридрих II да дојде со нова војска, но тоа не се случило. По една година Јован Бриен се вратил, а крстоносците тргнале кон [[Каиро]] во јули 1221 година. Овој марш го набљудувале силите на султанот, а честите напади на војската натерало 2000 Германци да се откажат од напредувањето и да се вратат во Дамиета. За тоа време, султанот Малик ел Камил се здружил со други Ајубиди од Сирија, а крстоносците биле запрени на својот марш кон Каиро поради поплавување на реката [[Нил]]. Залихите им се потрошиле, започнале со принудно повлекување, а војската на султанот ги нападнала, по што голем број крстоносци загинале или се предале. ==Последици== Условите поставени при предавањето значеле отстапување на [[Дамиета]] во замена за ослободување на заробените крстоносци. Султанот Малик ел Камил се согласил на осумгодишен мир со Европа и со враќање на [[Чесен Крст|Чесниот Крст]]. Сепак крстот никогаш не бил вратен, затоа што султанот не го ни поседувал. Неуспехот на крстоносната војна предизвикал излив на антипапски чувства од поетот [[Гилјем Фигеира]]. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Петта крстоносна војна| ]] [[Категорија:Крстоносните војни во 13 век]] g060dctjleflwhqu961p3n38eaynlrw 5601391 5601390 2026-07-28T13:22:56Z Buli 2648 5601391 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = Fifth Crusade | partof = the [[Crusades]] | image = Capturing Damiate.jpg | image_size = 300px | caption = The [[Siege of Damietta (1218–1219)|Siege of Damietta]] | date = September 1217 – August 29, 1221 | place = [[Syria]], [[Egypt]] and [[Iberia]] | result = Ayyubid victory | combatant1 = '''Crusaders:''' *'''[[Holy Roman Empire]]''' *[[Kingdom of Portugal]] *[[Kingdom of Hungary]] *[[Kingdom of France]] *[[Second Bulgarian Empire]] '''Levant:''' *[[Kingdom of Jerusalem]] *[[Kingdom of Cyprus]] *[[Latin Empire of Constantinople|Latin Empire]] '''Military orders:''' *[[Knights Templar]] *[[Teutonic Order]] *[[Knights Hospitaller]] | combatant2 = '''Muslim forces:''' *'''[[Ayyubid Sultanate]]''' | combatant3 = | commander1 = [[Andrew II of Hungary]] <br/>[[Leopold VI of Austria]]<br/>[[John of Brienne]]<br/>[[Simon III, Count of Saarbrücken|Simon III of Saarbrücken]]<br/>[[Oliver of Paderborn]]<br/>[[William I of Holland]]<br/>[[Hugh I of Cyprus]] <br/> [[Bohemond IV of Antioch]]<br/>[[Peire de Montagut]]<br/> [[Hermann of Salza]]<br/>[[Guérin de Montaigu]]<br/>[[Aymar de Lairon]]{{KIA}}<br/> [[Pelagius Galvani]]<br/> [[Louis I, Duke of Bavaria|Louis I of Bavaria]]<br/>[[Ulrich II (bishop of Passau)|Ulrich II of Passau]]{{KIA}}<br/>[[Ivan Asen II of Bulgaria]] <br/> [[Soeiro Viegas]] | commander2 = '''[[Al-Adil I]]''' <br/>[[Al-Kamil]]<br/>[[Al-Mu'azzam Isa|Al-Mu'azzam]]<br/>[[Al-Ashraf Musa, Emir of Damascus|Al-Ashraf]]<br/>[[al-Mujahid|Al-Mujahid Shirkuh II]] | strength1 = | strength2 = | casualties1 = | casualties2 = | campaignbox = }} '''Петтата крстоносна војна''' ([[1217]] — [[1219]]) — обид за враќање на [[Ерусалим]] и останатите делови од Светите Земји, преку завладувањето прво на силната држава на Ајубидите во [[Египет]]. Многу крстоносци од [[Унгарија]], [[Австрија]] и [[Баварија]] постигнале изклучителни успеси во зазимањето на Дамиета во Египет во [[1219]] година, но по настојувањето на Пелагиј го нападнале и [[Каиро]], каде наводнувањето на река [[Нил]] ги принудила да избираат помеѓу тоа дали да се предадат, или да бидат поразени. ==Подготовки== [[Папа Инокентиј III|Папата Инокентиј III]] уште од 1208 година планирал крстоносна војна за повторно заземање на Ерусалим. Во април 1213 година тој издал [[була]] ''Quia maior'', со која ги повикал сите христијани да се приклучат кон новата [[Крстоносни војни|крстоносна војна]].<ref>{{Наведено списание|last=Smith|first=Thomas W.|date=2019|title=How to craft a crusade call: Pope Innocent III and Quia maior (1213)|url=https://www.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/1468-2281.12258|journal=Historical Research|language=en|volume=92|issue=255|pages=2–23|doi=10.1111/1468-2281.12258|issn=1468-2281}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> По ова следувала друга папска була во 1215 година, ''Ad Liberandam''.<ref name="cf">{{Citation |author=Christopher Tyerman |title=God's war: a new history of the Crusades |year=2006 |publisher=Harvard University Press |isbn=0-674-02387-0 }}</ref> ===Франција=== Пораката за крстоносната војна во Франција ја ширел англискиот кардинал [[Роберт Керзон]]. Неколкумина француски витези се приклучиле, кои веќе се бореле во [[Катарска крстоносна војна|Катарската крстоносна војна]] против [[катар]]ска секта во [[јужна Франција]]. Во 1215 година, папата Инокентиј III го свикал [[Четврти латерански собор|Четвртиот латерански собор]], каде заедно со патријархот на Ерусалим зборувал за повторното заземање на Светата земја. Папата Инокентиј сакал оваа војна да биде водела од [[папа]]та, како што требало да биде со [[Прва крстоносна војна|Првата крстоносна војна]], и со тоа да се избегнат грешките од [[Четврта крстоносна војна|Четвртата крстоносна војна]], која ја презеле [[Венеција]]нците. Папата планирал крстоносците да се сретнат во италијанскиот град [[Бриндизи]] во 1216 година, и забранил трговија со муслиманите, со што сакал да се осигура дека крстоносците ќе имаат бродови и оружје. Секој крстоносец требало да добие [[индулгенција]], вклучувајќи ги и оние кои само ќе помогнат финансиски, но нема да заминат во војната. ===Унгарија и Германија=== Оливер од Келн ја ширел идејата за крстоносната војна во Германија, а [[Фридрих II (Свето Римско Царство))|царот Фридрих II]] планирал да се приклучи во 1215 година. Инокентиј не го сакал Фридрих, бидејќи му се спротивставувал на папата. Инокентиј умрел во 1216 година, а наредниот папа, [[Папа Хонориј III|Хонориј III]], му забранил на Фридрих да учествува, а крстоносците ги организирал под водство на кралот [[Андрија II Арпадович|Андрија од Унгарија]] и војводата [[Леополд VI (војвода на Австрија)|Леополд од Австрија]]. Андрија имал најголема кралска војска во историјата на крстоносците. ===Грузија=== Папата Инокентиј успеал да обезбеди учество на Грузија во крстоносната војна. Грузија со својата изолационистичка политика имала моќна армија, и голема концентрација на витези. Сепак, извидничката сила на Монголците [[Џебе]] и [[Субудај]] уништила голем дел од грузиската војска во две последователни битки. По смртта на грузискиот крал [[Георгиј IV Лаша]], неговата сестра [[Русудан]] му напишала на папата писмо со кое го информирала дека Грузија не ќе може да го исполни своето ветување да помогне при крстоносната војна, бидејќи армијата е уништена од непознати дивјаци. Се претпоставува дека чудното пасивно однесување на крстоносците во подоцнежните години се должи на чекањето грузиската војска да се приклучи на борбата.<ref>Frank McLynn, Genghis Khan. DaCapo Press (2015), 322-327.</ref> ==Походот== [[Податотека:Ondrej.jpg|thumb|left|180px|Кралот [[Андрија II Арпадович|Андреја II од Унгарија]]]] ===Светата земја=== Во јули 1217 година, кралот [[Андрија II Арпадович|Андреја II од Унгарија]] го напуштил [[Загреб]] во придружба на [[Леополд VI (војвода на Австрија)|Леополд VI]] и [[Ото I (Меранија)|Ото I]].{{sfn|Van Cleve|1969|pp=387–388}}{{sfn|Érszegi|Solymosi|1981|p=133}} Војската на кралот Андреја била голема, најмалку 10.000 опремени војници и многубројна пешадија, а голем дел од нив останале во позадина кога Андреја стигнал во Сплит, два месеца подоцна.{{sfn|Van Cleve|1969|pp=387–388}}{{sfn|Runciman|1989b|pp=147–148}} [[Венецијанска Република|Венецијанската]] флота ги префрлила преку морето.{{sfn|Richard|1999|p=297}} Андреја и неговите трупи се качиле на бродовите на 23 август 1217 година во [[Сплит]], и на 9 октомври се истовариле на [[Кипар]] од каде повторно со бродови заминале за [[Ако (Израел)|Ако]] и се придружиле кон војските на [[Јован Бриен]], владетелот на [[Ерусалимско Кралство]], [[Иго I Кипарски]], и принцот [[Боемунд IV од Антиохија]] во борбите против [[Ајубиди]]те во [[Сирија]]. До неговото враќање во Унгарија, кралот Андреја бил водач на христијанските сили за време на Петтата крстоносна војна.<ref>Thomas Keightley, Dionysius Lardner: ''Outlines of history: from the earliest period to the present time'' (page 210)</ref> Во октомври 1217 година, водачите на крстоносците одржале воен совет во Акра, на кој преседавал Андреја II.<ref>Kenneth M. Setton, Norman P. Zacour, Harry W. Hazard: ''A History of the Crusades: The Impact of the Crusades on the Near East'' (page 358)</ref> Добро опремената војска на кралот Андреја ги поразила војските на султанот [[Малик ел Адил]] кај [[Бетсаида]] на реката [[Јордан (река)|Јордан]] на 10 ноември 1217 година. Муслиманските сили се повлекле во нивните тврдини и градови. Во Ерусалим, ѕидините и утврдувањата биле уништени за да не можат христијаните да го бранат градот, во случај да стигнат до градот и да го заземат. Муслиманите го напуштиле градот, во страв дека ќе се повтори крвопролевањето од [[Прва крстоносна војна|Првата крстоносна војна]] во 1099 година. Катапултите на крстоносците не стигнале на време, така што нападите врз тврдините во [[Либан]] и на планината [[Тавор]] биле залудни. Потоа Андреја го поминал своето време во собирање на наводни мошти. На почеток на 1218 година, Андреја, кој бил тешко болен, решил да се врати во Унгарија.<ref>(Jean Richard: ''The Crusades'', c 1071-c. 1291) page 298.</ref><ref name="Howard">{{Наведена книга |title=The Crusades: A History of One of the Most Epic Military Campaigns of All Time |series= |author=Jonathan Howard |year= 2011 |location= |publisher=BookCaps Study Guides [for Kindle; Golgotha Press for paperback] |page= |isbn=9781610428040 |url=https://books.google.com/books?id=YWEUg5pMqJYC&pg=PT22&lpg=PT22&dq=%22jordan%22+%22King+Andrew%22+%221217%22+november+%22Bethsaida%22&source=bl&ots=tDPPUXslTv&sig=yQ8_3Q_U4g_Ct8o4I5m-8vZiBiM&hl=en&sa=X&ei=PMFRVbDsHcWbsgHTp4GwCQ&ved=0CCIQ6AEwAQ#v=onepage&q=%22jordan%22%20%22King%20Andrew%22%20%221217%22%20november%20%22Bethsaida%22&f=false|accessdate=12 May 2015 }}</ref> Андреја и неговата војска заминале за Унгарија во февруари 1218 година, а Боемунд и Иго исто така се вратиле дома.<ref name="Howard" /> ===Сојуз со султанот на Рум=== Во 1218 година Оливер од Келн пристигнал со нова германска војска и со и холандскиот гроф [[Вилхелм I (Холандија)|Вилхелм I]]. Војската била составена од Холанѓани, Фламанци, и Фризијци. Со Леополд и Јован разговарале за напад на [[Дамиета]] во Египет. За да го остварат ова, се здружиле со султанот [[Кејкавус I]] од [[Икониски Султанат|Румскиот Султанат]], кој ги нападнал [[Ајубиди]]те во [[Сирија]], со што им помогнал на крстоносците да не се борат на два фронта.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://books.google.com.tr/books?id=RAbaJ3EbWjUC&pg=PR11&dq=fifth+crusade+alliance&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiXoaaZiurOAhVHWRQKHdEODaYQ6AEIQTAF#v=onepage&q=fifth%20crusade%20alliance&f=false |title=The 14th and Final Crusade to the Middle East: Crusades from the 11th Century to the 21st Century |last1=Conte |first1=Joseph J. |website=[[Google Books]] |date=4 December 2008 |accessdate=30 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://books.google.com.tr/books?id=bWQFCwAAQBAJ&pg=PT203&dq=kaykaus+fifth+crusade&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwjxgJ-BnerOAhXDOBQKHd4wCvkQ6AEIHzAA#v=onepage&q=kaykaus%20fifth%20crusade&f=false |title= A Clash of Thrones: The Power-crazed Medieval Kings, Popes and Emperors of Europe |last1=Rawson|first1=Andrew |website=[[Google Books]] |date=10 December 2015 |accessdate=30 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://books.google.com.tr/books?id=UCblDAAAQBAJ&pg=PT301&dq=fifth+crusade+alliance&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiXoaaZiurOAhVHWRQKHdEODaYQ6AEIIjAB#v=onepage&q=fifth%20crusade%20alliance&f=false |title= Afghanistan's Experiences: The History of the Most Horrifying Events Involving Politics, Religion, and Terrorism |last1=Hadi |first1=Hamdi |website=[[Google Books]] |date=31 March 2016 |accessdate=30 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url= https://books.google.com.tr/books?id=tKSjW-j2G1YC&pg=PA168&lpg=PA168&dq=sultanate+of+rum+fifth+crusade&source=bl&ots=L9Zad8ZERV&sig=TmT-PEewxQRn9mJsZNm2Re8AMGY&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiRnMj_wurOAhUDVhQKHeKgB784ChDoAQhOMAo#v=onepage&q=sultanate%20of%20rum%20fifth%20crusade&f=false |title= Franks and Saracens: Reality and Fantasy in the Crusades and Terrorism |last1=Avner |first1=Falk|website=[[Google Books]] |date=2010 |accessdate=31 August 2016}}</ref> ===Египет=== [[Податотека:Capturing Damiate.jpg|мини|десно|350|Капитулацијата на Дамиета]] Во јули 1218 година крстоносците ја започнале [[Опсада на Дамиета (1218)|Опсадата на Дамиета]], и покрај отпорот на неподготвениот султан [[Малик ел Адил]], кулата надвор од градот била заземена на 25 август. Сепак не можеле да ја заземат Дамиета, а наредните месеци многу од крстоносците умреле поради болести. Малик ел Адил исто така умрел, а го наследил [[Малик ел Камил]]. Во меѓувреме, [[Пелагиј Галвани]] стигнал со војска во 1219 година, по што султанот се обидел да преговара за примирје. Понудил размена на градовите [[Дамиета]] со [[Ерусалим]], но Пелагиј не ја прифатил понудата. Откако дознал за ова, [[Вилхелм I (Холандија)|Вилхелм I]] ја напуштил војната и се вратил дома. Во август или септември, [[Фрањо Асишки]] пристигнал во кампот на крстоносците, а во ноември крстоносците ги совладале силите на султанот и го зазеле градот. Веднаш папската и секуларната моќ се бореле за контрола на градот, а [[Јован Бриен]] ја презел за себе во 1220 година. Пелагиј не го прифатил ова, па Јован се вратил во Акра. Пелагиј чекал Фридрих II да дојде со нова војска, но тоа не се случило. По една година Јован Бриен се вратил, а крстоносците тргнале кон [[Каиро]] во јули 1221 година. Овој марш го набљудувале силите на султанот, а честите напади на војската натерало 2000 Германци да се откажат од напредувањето и да се вратат во Дамиета. За тоа време, султанот Малик ел Камил се здружил со други Ајубиди од Сирија, а крстоносците биле запрени на својот марш кон Каиро поради поплавување на реката [[Нил]]. Залихите им се потрошиле, започнале со принудно повлекување, а војската на султанот ги нападнала, по што голем број крстоносци загинале или се предале. ==Последици== Условите поставени при предавањето значеле отстапување на [[Дамиета]] во замена за ослободување на заробените крстоносци. Султанот Малик ел Камил се согласил на осумгодишен мир со Европа и со враќање на [[Чесен Крст|Чесниот Крст]]. Сепак крстот никогаш не бил вратен, затоа што султанот не го ни поседувал. Неуспехот на крстоносната војна предизвикал излив на антипапски чувства од поетот [[Гилјем Фигеира]]. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Петта крстоносна војна| ]] [[Категорија:Крстоносните војни во 13 век]] 18r8y3wqdvpqts7y9b2jw7pc2y437ox 5601392 5601391 2026-07-28T13:23:09Z Buli 2648 5601392 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = Петта крстоносна војна | partof = the [[Crusades]] | image = Capturing Damiate.jpg | image_size = 300px | caption = The [[Siege of Damietta (1218–1219)|Siege of Damietta]] | date = September 1217 – August 29, 1221 | place = [[Syria]], [[Egypt]] and [[Iberia]] | result = Ayyubid victory | combatant1 = '''Crusaders:''' *'''[[Holy Roman Empire]]''' *[[Kingdom of Portugal]] *[[Kingdom of Hungary]] *[[Kingdom of France]] *[[Second Bulgarian Empire]] '''Levant:''' *[[Kingdom of Jerusalem]] *[[Kingdom of Cyprus]] *[[Latin Empire of Constantinople|Latin Empire]] '''Military orders:''' *[[Knights Templar]] *[[Teutonic Order]] *[[Knights Hospitaller]] | combatant2 = '''Muslim forces:''' *'''[[Ayyubid Sultanate]]''' | combatant3 = | commander1 = [[Andrew II of Hungary]] <br/>[[Leopold VI of Austria]]<br/>[[John of Brienne]]<br/>[[Simon III, Count of Saarbrücken|Simon III of Saarbrücken]]<br/>[[Oliver of Paderborn]]<br/>[[William I of Holland]]<br/>[[Hugh I of Cyprus]] <br/> [[Bohemond IV of Antioch]]<br/>[[Peire de Montagut]]<br/> [[Hermann of Salza]]<br/>[[Guérin de Montaigu]]<br/>[[Aymar de Lairon]]{{KIA}}<br/> [[Pelagius Galvani]]<br/> [[Louis I, Duke of Bavaria|Louis I of Bavaria]]<br/>[[Ulrich II (bishop of Passau)|Ulrich II of Passau]]{{KIA}}<br/>[[Ivan Asen II of Bulgaria]] <br/> [[Soeiro Viegas]] | commander2 = '''[[Al-Adil I]]''' <br/>[[Al-Kamil]]<br/>[[Al-Mu'azzam Isa|Al-Mu'azzam]]<br/>[[Al-Ashraf Musa, Emir of Damascus|Al-Ashraf]]<br/>[[al-Mujahid|Al-Mujahid Shirkuh II]] | strength1 = | strength2 = | casualties1 = | casualties2 = | campaignbox = }} '''Петтата крстоносна војна''' ([[1217]] — [[1219]]) — обид за враќање на [[Ерусалим]] и останатите делови од Светите Земји, преку завладувањето прво на силната држава на Ајубидите во [[Египет]]. Многу крстоносци од [[Унгарија]], [[Австрија]] и [[Баварија]] постигнале изклучителни успеси во зазимањето на Дамиета во Египет во [[1219]] година, но по настојувањето на Пелагиј го нападнале и [[Каиро]], каде наводнувањето на река [[Нил]] ги принудила да избираат помеѓу тоа дали да се предадат, или да бидат поразени. ==Подготовки== [[Папа Инокентиј III|Папата Инокентиј III]] уште од 1208 година планирал крстоносна војна за повторно заземање на Ерусалим. Во април 1213 година тој издал [[була]] ''Quia maior'', со која ги повикал сите христијани да се приклучат кон новата [[Крстоносни војни|крстоносна војна]].<ref>{{Наведено списание|last=Smith|first=Thomas W.|date=2019|title=How to craft a crusade call: Pope Innocent III and Quia maior (1213)|url=https://www.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/1468-2281.12258|journal=Historical Research|language=en|volume=92|issue=255|pages=2–23|doi=10.1111/1468-2281.12258|issn=1468-2281}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> По ова следувала друга папска була во 1215 година, ''Ad Liberandam''.<ref name="cf">{{Citation |author=Christopher Tyerman |title=God's war: a new history of the Crusades |year=2006 |publisher=Harvard University Press |isbn=0-674-02387-0 }}</ref> ===Франција=== Пораката за крстоносната војна во Франција ја ширел англискиот кардинал [[Роберт Керзон]]. Неколкумина француски витези се приклучиле, кои веќе се бореле во [[Катарска крстоносна војна|Катарската крстоносна војна]] против [[катар]]ска секта во [[јужна Франција]]. Во 1215 година, папата Инокентиј III го свикал [[Четврти латерански собор|Четвртиот латерански собор]], каде заедно со патријархот на Ерусалим зборувал за повторното заземање на Светата земја. Папата Инокентиј сакал оваа војна да биде водела од [[папа]]та, како што требало да биде со [[Прва крстоносна војна|Првата крстоносна војна]], и со тоа да се избегнат грешките од [[Четврта крстоносна војна|Четвртата крстоносна војна]], која ја презеле [[Венеција]]нците. Папата планирал крстоносците да се сретнат во италијанскиот град [[Бриндизи]] во 1216 година, и забранил трговија со муслиманите, со што сакал да се осигура дека крстоносците ќе имаат бродови и оружје. Секој крстоносец требало да добие [[индулгенција]], вклучувајќи ги и оние кои само ќе помогнат финансиски, но нема да заминат во војната. ===Унгарија и Германија=== Оливер од Келн ја ширел идејата за крстоносната војна во Германија, а [[Фридрих II (Свето Римско Царство))|царот Фридрих II]] планирал да се приклучи во 1215 година. Инокентиј не го сакал Фридрих, бидејќи му се спротивставувал на папата. Инокентиј умрел во 1216 година, а наредниот папа, [[Папа Хонориј III|Хонориј III]], му забранил на Фридрих да учествува, а крстоносците ги организирал под водство на кралот [[Андрија II Арпадович|Андрија од Унгарија]] и војводата [[Леополд VI (војвода на Австрија)|Леополд од Австрија]]. Андрија имал најголема кралска војска во историјата на крстоносците. ===Грузија=== Папата Инокентиј успеал да обезбеди учество на Грузија во крстоносната војна. Грузија со својата изолационистичка политика имала моќна армија, и голема концентрација на витези. Сепак, извидничката сила на Монголците [[Џебе]] и [[Субудај]] уништила голем дел од грузиската војска во две последователни битки. По смртта на грузискиот крал [[Георгиј IV Лаша]], неговата сестра [[Русудан]] му напишала на папата писмо со кое го информирала дека Грузија не ќе може да го исполни своето ветување да помогне при крстоносната војна, бидејќи армијата е уништена од непознати дивјаци. Се претпоставува дека чудното пасивно однесување на крстоносците во подоцнежните години се должи на чекањето грузиската војска да се приклучи на борбата.<ref>Frank McLynn, Genghis Khan. DaCapo Press (2015), 322-327.</ref> ==Походот== [[Податотека:Ondrej.jpg|thumb|left|180px|Кралот [[Андрија II Арпадович|Андреја II од Унгарија]]]] ===Светата земја=== Во јули 1217 година, кралот [[Андрија II Арпадович|Андреја II од Унгарија]] го напуштил [[Загреб]] во придружба на [[Леополд VI (војвода на Австрија)|Леополд VI]] и [[Ото I (Меранија)|Ото I]].{{sfn|Van Cleve|1969|pp=387–388}}{{sfn|Érszegi|Solymosi|1981|p=133}} Војската на кралот Андреја била голема, најмалку 10.000 опремени војници и многубројна пешадија, а голем дел од нив останале во позадина кога Андреја стигнал во Сплит, два месеца подоцна.{{sfn|Van Cleve|1969|pp=387–388}}{{sfn|Runciman|1989b|pp=147–148}} [[Венецијанска Република|Венецијанската]] флота ги префрлила преку морето.{{sfn|Richard|1999|p=297}} Андреја и неговите трупи се качиле на бродовите на 23 август 1217 година во [[Сплит]], и на 9 октомври се истовариле на [[Кипар]] од каде повторно со бродови заминале за [[Ако (Израел)|Ако]] и се придружиле кон војските на [[Јован Бриен]], владетелот на [[Ерусалимско Кралство]], [[Иго I Кипарски]], и принцот [[Боемунд IV од Антиохија]] во борбите против [[Ајубиди]]те во [[Сирија]]. До неговото враќање во Унгарија, кралот Андреја бил водач на христијанските сили за време на Петтата крстоносна војна.<ref>Thomas Keightley, Dionysius Lardner: ''Outlines of history: from the earliest period to the present time'' (page 210)</ref> Во октомври 1217 година, водачите на крстоносците одржале воен совет во Акра, на кој преседавал Андреја II.<ref>Kenneth M. Setton, Norman P. Zacour, Harry W. Hazard: ''A History of the Crusades: The Impact of the Crusades on the Near East'' (page 358)</ref> Добро опремената војска на кралот Андреја ги поразила војските на султанот [[Малик ел Адил]] кај [[Бетсаида]] на реката [[Јордан (река)|Јордан]] на 10 ноември 1217 година. Муслиманските сили се повлекле во нивните тврдини и градови. Во Ерусалим, ѕидините и утврдувањата биле уништени за да не можат христијаните да го бранат градот, во случај да стигнат до градот и да го заземат. Муслиманите го напуштиле градот, во страв дека ќе се повтори крвопролевањето од [[Прва крстоносна војна|Првата крстоносна војна]] во 1099 година. Катапултите на крстоносците не стигнале на време, така што нападите врз тврдините во [[Либан]] и на планината [[Тавор]] биле залудни. Потоа Андреја го поминал своето време во собирање на наводни мошти. На почеток на 1218 година, Андреја, кој бил тешко болен, решил да се врати во Унгарија.<ref>(Jean Richard: ''The Crusades'', c 1071-c. 1291) page 298.</ref><ref name="Howard">{{Наведена книга |title=The Crusades: A History of One of the Most Epic Military Campaigns of All Time |series= |author=Jonathan Howard |year= 2011 |location= |publisher=BookCaps Study Guides [for Kindle; Golgotha Press for paperback] |page= |isbn=9781610428040 |url=https://books.google.com/books?id=YWEUg5pMqJYC&pg=PT22&lpg=PT22&dq=%22jordan%22+%22King+Andrew%22+%221217%22+november+%22Bethsaida%22&source=bl&ots=tDPPUXslTv&sig=yQ8_3Q_U4g_Ct8o4I5m-8vZiBiM&hl=en&sa=X&ei=PMFRVbDsHcWbsgHTp4GwCQ&ved=0CCIQ6AEwAQ#v=onepage&q=%22jordan%22%20%22King%20Andrew%22%20%221217%22%20november%20%22Bethsaida%22&f=false|accessdate=12 May 2015 }}</ref> Андреја и неговата војска заминале за Унгарија во февруари 1218 година, а Боемунд и Иго исто така се вратиле дома.<ref name="Howard" /> ===Сојуз со султанот на Рум=== Во 1218 година Оливер од Келн пристигнал со нова германска војска и со и холандскиот гроф [[Вилхелм I (Холандија)|Вилхелм I]]. Војската била составена од Холанѓани, Фламанци, и Фризијци. Со Леополд и Јован разговарале за напад на [[Дамиета]] во Египет. За да го остварат ова, се здружиле со султанот [[Кејкавус I]] од [[Икониски Султанат|Румскиот Султанат]], кој ги нападнал [[Ајубиди]]те во [[Сирија]], со што им помогнал на крстоносците да не се борат на два фронта.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://books.google.com.tr/books?id=RAbaJ3EbWjUC&pg=PR11&dq=fifth+crusade+alliance&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiXoaaZiurOAhVHWRQKHdEODaYQ6AEIQTAF#v=onepage&q=fifth%20crusade%20alliance&f=false |title=The 14th and Final Crusade to the Middle East: Crusades from the 11th Century to the 21st Century |last1=Conte |first1=Joseph J. |website=[[Google Books]] |date=4 December 2008 |accessdate=30 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://books.google.com.tr/books?id=bWQFCwAAQBAJ&pg=PT203&dq=kaykaus+fifth+crusade&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwjxgJ-BnerOAhXDOBQKHd4wCvkQ6AEIHzAA#v=onepage&q=kaykaus%20fifth%20crusade&f=false |title= A Clash of Thrones: The Power-crazed Medieval Kings, Popes and Emperors of Europe |last1=Rawson|first1=Andrew |website=[[Google Books]] |date=10 December 2015 |accessdate=30 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://books.google.com.tr/books?id=UCblDAAAQBAJ&pg=PT301&dq=fifth+crusade+alliance&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiXoaaZiurOAhVHWRQKHdEODaYQ6AEIIjAB#v=onepage&q=fifth%20crusade%20alliance&f=false |title= Afghanistan's Experiences: The History of the Most Horrifying Events Involving Politics, Religion, and Terrorism |last1=Hadi |first1=Hamdi |website=[[Google Books]] |date=31 March 2016 |accessdate=30 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url= https://books.google.com.tr/books?id=tKSjW-j2G1YC&pg=PA168&lpg=PA168&dq=sultanate+of+rum+fifth+crusade&source=bl&ots=L9Zad8ZERV&sig=TmT-PEewxQRn9mJsZNm2Re8AMGY&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiRnMj_wurOAhUDVhQKHeKgB784ChDoAQhOMAo#v=onepage&q=sultanate%20of%20rum%20fifth%20crusade&f=false |title= Franks and Saracens: Reality and Fantasy in the Crusades and Terrorism |last1=Avner |first1=Falk|website=[[Google Books]] |date=2010 |accessdate=31 August 2016}}</ref> ===Египет=== [[Податотека:Capturing Damiate.jpg|мини|десно|350|Капитулацијата на Дамиета]] Во јули 1218 година крстоносците ја започнале [[Опсада на Дамиета (1218)|Опсадата на Дамиета]], и покрај отпорот на неподготвениот султан [[Малик ел Адил]], кулата надвор од градот била заземена на 25 август. Сепак не можеле да ја заземат Дамиета, а наредните месеци многу од крстоносците умреле поради болести. Малик ел Адил исто така умрел, а го наследил [[Малик ел Камил]]. Во меѓувреме, [[Пелагиј Галвани]] стигнал со војска во 1219 година, по што султанот се обидел да преговара за примирје. Понудил размена на градовите [[Дамиета]] со [[Ерусалим]], но Пелагиј не ја прифатил понудата. Откако дознал за ова, [[Вилхелм I (Холандија)|Вилхелм I]] ја напуштил војната и се вратил дома. Во август или септември, [[Фрањо Асишки]] пристигнал во кампот на крстоносците, а во ноември крстоносците ги совладале силите на султанот и го зазеле градот. Веднаш папската и секуларната моќ се бореле за контрола на градот, а [[Јован Бриен]] ја презел за себе во 1220 година. Пелагиј не го прифатил ова, па Јован се вратил во Акра. Пелагиј чекал Фридрих II да дојде со нова војска, но тоа не се случило. По една година Јован Бриен се вратил, а крстоносците тргнале кон [[Каиро]] во јули 1221 година. Овој марш го набљудувале силите на султанот, а честите напади на војската натерало 2000 Германци да се откажат од напредувањето и да се вратат во Дамиета. За тоа време, султанот Малик ел Камил се здружил со други Ајубиди од Сирија, а крстоносците биле запрени на својот марш кон Каиро поради поплавување на реката [[Нил]]. Залихите им се потрошиле, започнале со принудно повлекување, а војската на султанот ги нападнала, по што голем број крстоносци загинале или се предале. ==Последици== Условите поставени при предавањето значеле отстапување на [[Дамиета]] во замена за ослободување на заробените крстоносци. Султанот Малик ел Камил се согласил на осумгодишен мир со Европа и со враќање на [[Чесен Крст|Чесниот Крст]]. Сепак крстот никогаш не бил вратен, затоа што султанот не го ни поседувал. Неуспехот на крстоносната војна предизвикал излив на антипапски чувства од поетот [[Гилјем Фигеира]]. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Петта крстоносна војна| ]] [[Категорија:Крстоносните војни во 13 век]] g3olpcl9hfh6lr8ixetrq2vi7dwc9lo 5601393 5601392 2026-07-28T13:30:30Z Buli 2648 5601393 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = Петта крстоносна војна | partof = the [[Crusades]] | image = Capturing Damiate.jpg | image_size = 300px | caption = The [[Siege of Damietta (1218–1219)|Siege of Damietta]] | date = September 1217 – August 29, 1221 | place = [[Syria]], [[Egypt]] and [[Iberia]] | result = Ayyubid victory | combatant1 = '''Крстоносци:''' *'''[[Свето Римско Царство]]''' *[[Кралство Португалија]] *[[Кралство Унгарија]] *[[Кралство Франција]] *[[Второ Бугарско Царство]] '''Левант:''' *[[Ерусалимско Кралство]] *[[Кипарско Кралство]] *[[Латинско Царство]] '''Military orders:''' *[[Knights Templar]] *[[Teutonic Order]] *[[Knights Hospitaller]] | combatant2 = '''Muslim forces:''' *'''[[Ayyubid Sultanate]]''' | combatant3 = | commander1 = [[Andrew II of Hungary]] <br/>[[Leopold VI of Austria]]<br/>[[John of Brienne]]<br/>[[Simon III, Count of Saarbrücken|Simon III of Saarbrücken]]<br/>[[Oliver of Paderborn]]<br/>[[William I of Holland]]<br/>[[Hugh I of Cyprus]] <br/> [[Bohemond IV of Antioch]]<br/>[[Peire de Montagut]]<br/> [[Hermann of Salza]]<br/>[[Guérin de Montaigu]]<br/>[[Aymar de Lairon]]{{KIA}}<br/> [[Pelagius Galvani]]<br/> [[Louis I, Duke of Bavaria|Louis I of Bavaria]]<br/>[[Ulrich II (bishop of Passau)|Ulrich II of Passau]]{{KIA}}<br/>[[Ivan Asen II of Bulgaria]] <br/> [[Soeiro Viegas]] | commander2 = '''[[Al-Adil I]]''' <br/>[[Al-Kamil]]<br/>[[Al-Mu'azzam Isa|Al-Mu'azzam]]<br/>[[Al-Ashraf Musa, Emir of Damascus|Al-Ashraf]]<br/>[[al-Mujahid|Al-Mujahid Shirkuh II]] | strength1 = | strength2 = | casualties1 = | casualties2 = | campaignbox = }} '''Петтата крстоносна војна''' ([[1217]] — [[1219]]) — обид за враќање на [[Ерусалим]] и останатите делови од Светите Земји, преку завладувањето прво на силната држава на Ајубидите во [[Египет]]. Многу крстоносци од [[Унгарија]], [[Австрија]] и [[Баварија]] постигнале изклучителни успеси во зазимањето на Дамиета во Египет во [[1219]] година, но по настојувањето на Пелагиј го нападнале и [[Каиро]], каде наводнувањето на река [[Нил]] ги принудила да избираат помеѓу тоа дали да се предадат, или да бидат поразени. ==Подготовки== [[Папа Инокентиј III|Папата Инокентиј III]] уште од 1208 година планирал крстоносна војна за повторно заземање на Ерусалим. Во април 1213 година тој издал [[була]] ''Quia maior'', со која ги повикал сите христијани да се приклучат кон новата [[Крстоносни војни|крстоносна војна]].<ref>{{Наведено списание|last=Smith|first=Thomas W.|date=2019|title=How to craft a crusade call: Pope Innocent III and Quia maior (1213)|url=https://www.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/1468-2281.12258|journal=Historical Research|language=en|volume=92|issue=255|pages=2–23|doi=10.1111/1468-2281.12258|issn=1468-2281}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> По ова следувала друга папска була во 1215 година, ''Ad Liberandam''.<ref name="cf">{{Citation |author=Christopher Tyerman |title=God's war: a new history of the Crusades |year=2006 |publisher=Harvard University Press |isbn=0-674-02387-0 }}</ref> ===Франција=== Пораката за крстоносната војна во Франција ја ширел англискиот кардинал [[Роберт Керзон]]. Неколкумина француски витези се приклучиле, кои веќе се бореле во [[Катарска крстоносна војна|Катарската крстоносна војна]] против [[катар]]ска секта во [[јужна Франција]]. Во 1215 година, папата Инокентиј III го свикал [[Четврти латерански собор|Четвртиот латерански собор]], каде заедно со патријархот на Ерусалим зборувал за повторното заземање на Светата земја. Папата Инокентиј сакал оваа војна да биде водела од [[папа]]та, како што требало да биде со [[Прва крстоносна војна|Првата крстоносна војна]], и со тоа да се избегнат грешките од [[Четврта крстоносна војна|Четвртата крстоносна војна]], која ја презеле [[Венеција]]нците. Папата планирал крстоносците да се сретнат во италијанскиот град [[Бриндизи]] во 1216 година, и забранил трговија со муслиманите, со што сакал да се осигура дека крстоносците ќе имаат бродови и оружје. Секој крстоносец требало да добие [[индулгенција]], вклучувајќи ги и оние кои само ќе помогнат финансиски, но нема да заминат во војната. ===Унгарија и Германија=== Оливер од Келн ја ширел идејата за крстоносната војна во Германија, а [[Фридрих II (Свето Римско Царство))|царот Фридрих II]] планирал да се приклучи во 1215 година. Инокентиј не го сакал Фридрих, бидејќи му се спротивставувал на папата. Инокентиј умрел во 1216 година, а наредниот папа, [[Папа Хонориј III|Хонориј III]], му забранил на Фридрих да учествува, а крстоносците ги организирал под водство на кралот [[Андрија II Арпадович|Андрија од Унгарија]] и војводата [[Леополд VI (војвода на Австрија)|Леополд од Австрија]]. Андрија имал најголема кралска војска во историјата на крстоносците. ===Грузија=== Папата Инокентиј успеал да обезбеди учество на Грузија во крстоносната војна. Грузија со својата изолационистичка политика имала моќна армија, и голема концентрација на витези. Сепак, извидничката сила на Монголците [[Џебе]] и [[Субудај]] уништила голем дел од грузиската војска во две последователни битки. По смртта на грузискиот крал [[Георгиј IV Лаша]], неговата сестра [[Русудан]] му напишала на папата писмо со кое го информирала дека Грузија не ќе може да го исполни своето ветување да помогне при крстоносната војна, бидејќи армијата е уништена од непознати дивјаци. Се претпоставува дека чудното пасивно однесување на крстоносците во подоцнежните години се должи на чекањето грузиската војска да се приклучи на борбата.<ref>Frank McLynn, Genghis Khan. DaCapo Press (2015), 322-327.</ref> ==Походот== [[Податотека:Ondrej.jpg|thumb|left|180px|Кралот [[Андрија II Арпадович|Андреја II од Унгарија]]]] ===Светата земја=== Во јули 1217 година, кралот [[Андрија II Арпадович|Андреја II од Унгарија]] го напуштил [[Загреб]] во придружба на [[Леополд VI (војвода на Австрија)|Леополд VI]] и [[Ото I (Меранија)|Ото I]].{{sfn|Van Cleve|1969|pp=387–388}}{{sfn|Érszegi|Solymosi|1981|p=133}} Војската на кралот Андреја била голема, најмалку 10.000 опремени војници и многубројна пешадија, а голем дел од нив останале во позадина кога Андреја стигнал во Сплит, два месеца подоцна.{{sfn|Van Cleve|1969|pp=387–388}}{{sfn|Runciman|1989b|pp=147–148}} [[Венецијанска Република|Венецијанската]] флота ги префрлила преку морето.{{sfn|Richard|1999|p=297}} Андреја и неговите трупи се качиле на бродовите на 23 август 1217 година во [[Сплит]], и на 9 октомври се истовариле на [[Кипар]] од каде повторно со бродови заминале за [[Ако (Израел)|Ако]] и се придружиле кон војските на [[Јован Бриен]], владетелот на [[Ерусалимско Кралство]], [[Иго I Кипарски]], и принцот [[Боемунд IV од Антиохија]] во борбите против [[Ајубиди]]те во [[Сирија]]. До неговото враќање во Унгарија, кралот Андреја бил водач на христијанските сили за време на Петтата крстоносна војна.<ref>Thomas Keightley, Dionysius Lardner: ''Outlines of history: from the earliest period to the present time'' (page 210)</ref> Во октомври 1217 година, водачите на крстоносците одржале воен совет во Акра, на кој преседавал Андреја II.<ref>Kenneth M. Setton, Norman P. Zacour, Harry W. Hazard: ''A History of the Crusades: The Impact of the Crusades on the Near East'' (page 358)</ref> Добро опремената војска на кралот Андреја ги поразила војските на султанот [[Малик ел Адил]] кај [[Бетсаида]] на реката [[Јордан (река)|Јордан]] на 10 ноември 1217 година. Муслиманските сили се повлекле во нивните тврдини и градови. Во Ерусалим, ѕидините и утврдувањата биле уништени за да не можат христијаните да го бранат градот, во случај да стигнат до градот и да го заземат. Муслиманите го напуштиле градот, во страв дека ќе се повтори крвопролевањето од [[Прва крстоносна војна|Првата крстоносна војна]] во 1099 година. Катапултите на крстоносците не стигнале на време, така што нападите врз тврдините во [[Либан]] и на планината [[Тавор]] биле залудни. Потоа Андреја го поминал своето време во собирање на наводни мошти. На почеток на 1218 година, Андреја, кој бил тешко болен, решил да се врати во Унгарија.<ref>(Jean Richard: ''The Crusades'', c 1071-c. 1291) page 298.</ref><ref name="Howard">{{Наведена книга |title=The Crusades: A History of One of the Most Epic Military Campaigns of All Time |series= |author=Jonathan Howard |year= 2011 |location= |publisher=BookCaps Study Guides [for Kindle; Golgotha Press for paperback] |page= |isbn=9781610428040 |url=https://books.google.com/books?id=YWEUg5pMqJYC&pg=PT22&lpg=PT22&dq=%22jordan%22+%22King+Andrew%22+%221217%22+november+%22Bethsaida%22&source=bl&ots=tDPPUXslTv&sig=yQ8_3Q_U4g_Ct8o4I5m-8vZiBiM&hl=en&sa=X&ei=PMFRVbDsHcWbsgHTp4GwCQ&ved=0CCIQ6AEwAQ#v=onepage&q=%22jordan%22%20%22King%20Andrew%22%20%221217%22%20november%20%22Bethsaida%22&f=false|accessdate=12 May 2015 }}</ref> Андреја и неговата војска заминале за Унгарија во февруари 1218 година, а Боемунд и Иго исто така се вратиле дома.<ref name="Howard" /> ===Сојуз со султанот на Рум=== Во 1218 година Оливер од Келн пристигнал со нова германска војска и со и холандскиот гроф [[Вилхелм I (Холандија)|Вилхелм I]]. Војската била составена од Холанѓани, Фламанци, и Фризијци. Со Леополд и Јован разговарале за напад на [[Дамиета]] во Египет. За да го остварат ова, се здружиле со султанот [[Кејкавус I]] од [[Икониски Султанат|Румскиот Султанат]], кој ги нападнал [[Ајубиди]]те во [[Сирија]], со што им помогнал на крстоносците да не се борат на два фронта.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://books.google.com.tr/books?id=RAbaJ3EbWjUC&pg=PR11&dq=fifth+crusade+alliance&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiXoaaZiurOAhVHWRQKHdEODaYQ6AEIQTAF#v=onepage&q=fifth%20crusade%20alliance&f=false |title=The 14th and Final Crusade to the Middle East: Crusades from the 11th Century to the 21st Century |last1=Conte |first1=Joseph J. |website=[[Google Books]] |date=4 December 2008 |accessdate=30 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://books.google.com.tr/books?id=bWQFCwAAQBAJ&pg=PT203&dq=kaykaus+fifth+crusade&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwjxgJ-BnerOAhXDOBQKHd4wCvkQ6AEIHzAA#v=onepage&q=kaykaus%20fifth%20crusade&f=false |title= A Clash of Thrones: The Power-crazed Medieval Kings, Popes and Emperors of Europe |last1=Rawson|first1=Andrew |website=[[Google Books]] |date=10 December 2015 |accessdate=30 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://books.google.com.tr/books?id=UCblDAAAQBAJ&pg=PT301&dq=fifth+crusade+alliance&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiXoaaZiurOAhVHWRQKHdEODaYQ6AEIIjAB#v=onepage&q=fifth%20crusade%20alliance&f=false |title= Afghanistan's Experiences: The History of the Most Horrifying Events Involving Politics, Religion, and Terrorism |last1=Hadi |first1=Hamdi |website=[[Google Books]] |date=31 March 2016 |accessdate=30 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url= https://books.google.com.tr/books?id=tKSjW-j2G1YC&pg=PA168&lpg=PA168&dq=sultanate+of+rum+fifth+crusade&source=bl&ots=L9Zad8ZERV&sig=TmT-PEewxQRn9mJsZNm2Re8AMGY&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiRnMj_wurOAhUDVhQKHeKgB784ChDoAQhOMAo#v=onepage&q=sultanate%20of%20rum%20fifth%20crusade&f=false |title= Franks and Saracens: Reality and Fantasy in the Crusades and Terrorism |last1=Avner |first1=Falk|website=[[Google Books]] |date=2010 |accessdate=31 August 2016}}</ref> ===Египет=== [[Податотека:Capturing Damiate.jpg|мини|десно|350|Капитулацијата на Дамиета]] Во јули 1218 година крстоносците ја започнале [[Опсада на Дамиета (1218)|Опсадата на Дамиета]], и покрај отпорот на неподготвениот султан [[Малик ел Адил]], кулата надвор од градот била заземена на 25 август. Сепак не можеле да ја заземат Дамиета, а наредните месеци многу од крстоносците умреле поради болести. Малик ел Адил исто така умрел, а го наследил [[Малик ел Камил]]. Во меѓувреме, [[Пелагиј Галвани]] стигнал со војска во 1219 година, по што султанот се обидел да преговара за примирје. Понудил размена на градовите [[Дамиета]] со [[Ерусалим]], но Пелагиј не ја прифатил понудата. Откако дознал за ова, [[Вилхелм I (Холандија)|Вилхелм I]] ја напуштил војната и се вратил дома. Во август или септември, [[Фрањо Асишки]] пристигнал во кампот на крстоносците, а во ноември крстоносците ги совладале силите на султанот и го зазеле градот. Веднаш папската и секуларната моќ се бореле за контрола на градот, а [[Јован Бриен]] ја презел за себе во 1220 година. Пелагиј не го прифатил ова, па Јован се вратил во Акра. Пелагиј чекал Фридрих II да дојде со нова војска, но тоа не се случило. По една година Јован Бриен се вратил, а крстоносците тргнале кон [[Каиро]] во јули 1221 година. Овој марш го набљудувале силите на султанот, а честите напади на војската натерало 2000 Германци да се откажат од напредувањето и да се вратат во Дамиета. За тоа време, султанот Малик ел Камил се здружил со други Ајубиди од Сирија, а крстоносците биле запрени на својот марш кон Каиро поради поплавување на реката [[Нил]]. Залихите им се потрошиле, започнале со принудно повлекување, а војската на султанот ги нападнала, по што голем број крстоносци загинале или се предале. ==Последици== Условите поставени при предавањето значеле отстапување на [[Дамиета]] во замена за ослободување на заробените крстоносци. Султанот Малик ел Камил се согласил на осумгодишен мир со Европа и со враќање на [[Чесен Крст|Чесниот Крст]]. Сепак крстот никогаш не бил вратен, затоа што султанот не го ни поседувал. Неуспехот на крстоносната војна предизвикал излив на антипапски чувства од поетот [[Гилјем Фигеира]]. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Петта крстоносна војна| ]] [[Категорија:Крстоносните војни во 13 век]] iuq5ra5ypr6znyktyxaqrgd1thfdyvb 5601394 5601393 2026-07-28T13:34:30Z Buli 2648 5601394 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = Петта крстоносна војна | partof = the [[Crusades]] | image = Capturing Damiate.jpg | image_size = 300px | caption = The [[Siege of Damietta (1218–1219)|Siege of Damietta]] | date = септември 1217 – 29 август 1221 | place = [[Сирија]], [[Египет]] и [[Иберија]] | result = Ayyubid victory | combatant1 = '''Крстоносци:''' *'''[[Свето Римско Царство]]''' *[[Кралство Португалија]] *[[Кралство Унгарија]] *[[Кралство Франција]] *[[Второ Бугарско Царство]] '''Левант:''' *[[Ерусалимско Кралство]] *[[Кипарско Кралство]] *[[Латинско Царство]] '''Military orders:''' *[[Knights Templar]] *[[Teutonic Order]] *[[Knights Hospitaller]] | combatant2 = '''Muslim forces:''' *'''[[Ayyubid Sultanate]]''' | combatant3 = | commander1 = [[Andrew II of Hungary]] <br/>[[Leopold VI of Austria]]<br/>[[John of Brienne]]<br/>[[Simon III, Count of Saarbrücken|Simon III of Saarbrücken]]<br/>[[Oliver of Paderborn]]<br/>[[William I of Holland]]<br/>[[Hugh I of Cyprus]] <br/> [[Bohemond IV of Antioch]]<br/>[[Peire de Montagut]]<br/> [[Hermann of Salza]]<br/>[[Guérin de Montaigu]]<br/>[[Aymar de Lairon]]{{KIA}}<br/> [[Pelagius Galvani]]<br/> [[Louis I, Duke of Bavaria|Louis I of Bavaria]]<br/>[[Ulrich II (bishop of Passau)|Ulrich II of Passau]]{{KIA}}<br/>[[Ivan Asen II of Bulgaria]] <br/> [[Soeiro Viegas]] | commander2 = '''[[Al-Adil I]]''' <br/>[[Al-Kamil]]<br/>[[Al-Mu'azzam Isa|Al-Mu'azzam]]<br/>[[Al-Ashraf Musa, Emir of Damascus|Al-Ashraf]]<br/>[[al-Mujahid|Al-Mujahid Shirkuh II]] | strength1 = | strength2 = | casualties1 = | casualties2 = | campaignbox = }} '''Петтата крстоносна војна''' ([[1217]] — [[1219]]) — обид за враќање на [[Ерусалим]] и останатите делови од Светите Земји, преку завладувањето прво на силната држава на Ајубидите во [[Египет]]. Многу крстоносци од [[Унгарија]], [[Австрија]] и [[Баварија]] постигнале изклучителни успеси во зазимањето на Дамиета во Египет во [[1219]] година, но по настојувањето на Пелагиј го нападнале и [[Каиро]], каде наводнувањето на река [[Нил]] ги принудила да избираат помеѓу тоа дали да се предадат, или да бидат поразени. ==Подготовки== [[Папа Инокентиј III|Папата Инокентиј III]] уште од 1208 година планирал крстоносна војна за повторно заземање на Ерусалим. Во април 1213 година тој издал [[була]] ''Quia maior'', со која ги повикал сите христијани да се приклучат кон новата [[Крстоносни војни|крстоносна војна]].<ref>{{Наведено списание|last=Smith|first=Thomas W.|date=2019|title=How to craft a crusade call: Pope Innocent III and Quia maior (1213)|url=https://www.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/1468-2281.12258|journal=Historical Research|language=en|volume=92|issue=255|pages=2–23|doi=10.1111/1468-2281.12258|issn=1468-2281}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> По ова следувала друга папска була во 1215 година, ''Ad Liberandam''.<ref name="cf">{{Citation |author=Christopher Tyerman |title=God's war: a new history of the Crusades |year=2006 |publisher=Harvard University Press |isbn=0-674-02387-0 }}</ref> ===Франција=== Пораката за крстоносната војна во Франција ја ширел англискиот кардинал [[Роберт Керзон]]. Неколкумина француски витези се приклучиле, кои веќе се бореле во [[Катарска крстоносна војна|Катарската крстоносна војна]] против [[катар]]ска секта во [[јужна Франција]]. Во 1215 година, папата Инокентиј III го свикал [[Четврти латерански собор|Четвртиот латерански собор]], каде заедно со патријархот на Ерусалим зборувал за повторното заземање на Светата земја. Папата Инокентиј сакал оваа војна да биде водела од [[папа]]та, како што требало да биде со [[Прва крстоносна војна|Првата крстоносна војна]], и со тоа да се избегнат грешките од [[Четврта крстоносна војна|Четвртата крстоносна војна]], која ја презеле [[Венеција]]нците. Папата планирал крстоносците да се сретнат во италијанскиот град [[Бриндизи]] во 1216 година, и забранил трговија со муслиманите, со што сакал да се осигура дека крстоносците ќе имаат бродови и оружје. Секој крстоносец требало да добие [[индулгенција]], вклучувајќи ги и оние кои само ќе помогнат финансиски, но нема да заминат во војната. ===Унгарија и Германија=== Оливер од Келн ја ширел идејата за крстоносната војна во Германија, а [[Фридрих II (Свето Римско Царство))|царот Фридрих II]] планирал да се приклучи во 1215 година. Инокентиј не го сакал Фридрих, бидејќи му се спротивставувал на папата. Инокентиј умрел во 1216 година, а наредниот папа, [[Папа Хонориј III|Хонориј III]], му забранил на Фридрих да учествува, а крстоносците ги организирал под водство на кралот [[Андрија II Арпадович|Андрија од Унгарија]] и војводата [[Леополд VI (војвода на Австрија)|Леополд од Австрија]]. Андрија имал најголема кралска војска во историјата на крстоносците. ===Грузија=== Папата Инокентиј успеал да обезбеди учество на Грузија во крстоносната војна. Грузија со својата изолационистичка политика имала моќна армија, и голема концентрација на витези. Сепак, извидничката сила на Монголците [[Џебе]] и [[Субудај]] уништила голем дел од грузиската војска во две последователни битки. По смртта на грузискиот крал [[Георгиј IV Лаша]], неговата сестра [[Русудан]] му напишала на папата писмо со кое го информирала дека Грузија не ќе може да го исполни своето ветување да помогне при крстоносната војна, бидејќи армијата е уништена од непознати дивјаци. Се претпоставува дека чудното пасивно однесување на крстоносците во подоцнежните години се должи на чекањето грузиската војска да се приклучи на борбата.<ref>Frank McLynn, Genghis Khan. DaCapo Press (2015), 322-327.</ref> ==Походот== [[Податотека:Ondrej.jpg|thumb|left|180px|Кралот [[Андрија II Арпадович|Андреја II од Унгарија]]]] ===Светата земја=== Во јули 1217 година, кралот [[Андрија II Арпадович|Андреја II од Унгарија]] го напуштил [[Загреб]] во придружба на [[Леополд VI (војвода на Австрија)|Леополд VI]] и [[Ото I (Меранија)|Ото I]].{{sfn|Van Cleve|1969|pp=387–388}}{{sfn|Érszegi|Solymosi|1981|p=133}} Војската на кралот Андреја била голема, најмалку 10.000 опремени војници и многубројна пешадија, а голем дел од нив останале во позадина кога Андреја стигнал во Сплит, два месеца подоцна.{{sfn|Van Cleve|1969|pp=387–388}}{{sfn|Runciman|1989b|pp=147–148}} [[Венецијанска Република|Венецијанската]] флота ги префрлила преку морето.{{sfn|Richard|1999|p=297}} Андреја и неговите трупи се качиле на бродовите на 23 август 1217 година во [[Сплит]], и на 9 октомври се истовариле на [[Кипар]] од каде повторно со бродови заминале за [[Ако (Израел)|Ако]] и се придружиле кон војските на [[Јован Бриен]], владетелот на [[Ерусалимско Кралство]], [[Иго I Кипарски]], и принцот [[Боемунд IV од Антиохија]] во борбите против [[Ајубиди]]те во [[Сирија]]. До неговото враќање во Унгарија, кралот Андреја бил водач на христијанските сили за време на Петтата крстоносна војна.<ref>Thomas Keightley, Dionysius Lardner: ''Outlines of history: from the earliest period to the present time'' (page 210)</ref> Во октомври 1217 година, водачите на крстоносците одржале воен совет во Акра, на кој преседавал Андреја II.<ref>Kenneth M. Setton, Norman P. Zacour, Harry W. Hazard: ''A History of the Crusades: The Impact of the Crusades on the Near East'' (page 358)</ref> Добро опремената војска на кралот Андреја ги поразила војските на султанот [[Малик ел Адил]] кај [[Бетсаида]] на реката [[Јордан (река)|Јордан]] на 10 ноември 1217 година. Муслиманските сили се повлекле во нивните тврдини и градови. Во Ерусалим, ѕидините и утврдувањата биле уништени за да не можат христијаните да го бранат градот, во случај да стигнат до градот и да го заземат. Муслиманите го напуштиле градот, во страв дека ќе се повтори крвопролевањето од [[Прва крстоносна војна|Првата крстоносна војна]] во 1099 година. Катапултите на крстоносците не стигнале на време, така што нападите врз тврдините во [[Либан]] и на планината [[Тавор]] биле залудни. Потоа Андреја го поминал своето време во собирање на наводни мошти. На почеток на 1218 година, Андреја, кој бил тешко болен, решил да се врати во Унгарија.<ref>(Jean Richard: ''The Crusades'', c 1071-c. 1291) page 298.</ref><ref name="Howard">{{Наведена книга |title=The Crusades: A History of One of the Most Epic Military Campaigns of All Time |series= |author=Jonathan Howard |year= 2011 |location= |publisher=BookCaps Study Guides [for Kindle; Golgotha Press for paperback] |page= |isbn=9781610428040 |url=https://books.google.com/books?id=YWEUg5pMqJYC&pg=PT22&lpg=PT22&dq=%22jordan%22+%22King+Andrew%22+%221217%22+november+%22Bethsaida%22&source=bl&ots=tDPPUXslTv&sig=yQ8_3Q_U4g_Ct8o4I5m-8vZiBiM&hl=en&sa=X&ei=PMFRVbDsHcWbsgHTp4GwCQ&ved=0CCIQ6AEwAQ#v=onepage&q=%22jordan%22%20%22King%20Andrew%22%20%221217%22%20november%20%22Bethsaida%22&f=false|accessdate=12 May 2015 }}</ref> Андреја и неговата војска заминале за Унгарија во февруари 1218 година, а Боемунд и Иго исто така се вратиле дома.<ref name="Howard" /> ===Сојуз со султанот на Рум=== Во 1218 година Оливер од Келн пристигнал со нова германска војска и со и холандскиот гроф [[Вилхелм I (Холандија)|Вилхелм I]]. Војската била составена од Холанѓани, Фламанци, и Фризијци. Со Леополд и Јован разговарале за напад на [[Дамиета]] во Египет. За да го остварат ова, се здружиле со султанот [[Кејкавус I]] од [[Икониски Султанат|Румскиот Султанат]], кој ги нападнал [[Ајубиди]]те во [[Сирија]], со што им помогнал на крстоносците да не се борат на два фронта.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://books.google.com.tr/books?id=RAbaJ3EbWjUC&pg=PR11&dq=fifth+crusade+alliance&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiXoaaZiurOAhVHWRQKHdEODaYQ6AEIQTAF#v=onepage&q=fifth%20crusade%20alliance&f=false |title=The 14th and Final Crusade to the Middle East: Crusades from the 11th Century to the 21st Century |last1=Conte |first1=Joseph J. |website=[[Google Books]] |date=4 December 2008 |accessdate=30 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://books.google.com.tr/books?id=bWQFCwAAQBAJ&pg=PT203&dq=kaykaus+fifth+crusade&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwjxgJ-BnerOAhXDOBQKHd4wCvkQ6AEIHzAA#v=onepage&q=kaykaus%20fifth%20crusade&f=false |title= A Clash of Thrones: The Power-crazed Medieval Kings, Popes and Emperors of Europe |last1=Rawson|first1=Andrew |website=[[Google Books]] |date=10 December 2015 |accessdate=30 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://books.google.com.tr/books?id=UCblDAAAQBAJ&pg=PT301&dq=fifth+crusade+alliance&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiXoaaZiurOAhVHWRQKHdEODaYQ6AEIIjAB#v=onepage&q=fifth%20crusade%20alliance&f=false |title= Afghanistan's Experiences: The History of the Most Horrifying Events Involving Politics, Religion, and Terrorism |last1=Hadi |first1=Hamdi |website=[[Google Books]] |date=31 March 2016 |accessdate=30 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url= https://books.google.com.tr/books?id=tKSjW-j2G1YC&pg=PA168&lpg=PA168&dq=sultanate+of+rum+fifth+crusade&source=bl&ots=L9Zad8ZERV&sig=TmT-PEewxQRn9mJsZNm2Re8AMGY&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiRnMj_wurOAhUDVhQKHeKgB784ChDoAQhOMAo#v=onepage&q=sultanate%20of%20rum%20fifth%20crusade&f=false |title= Franks and Saracens: Reality and Fantasy in the Crusades and Terrorism |last1=Avner |first1=Falk|website=[[Google Books]] |date=2010 |accessdate=31 August 2016}}</ref> ===Египет=== [[Податотека:Capturing Damiate.jpg|мини|десно|350|Капитулацијата на Дамиета]] Во јули 1218 година крстоносците ја започнале [[Опсада на Дамиета (1218)|Опсадата на Дамиета]], и покрај отпорот на неподготвениот султан [[Малик ел Адил]], кулата надвор од градот била заземена на 25 август. Сепак не можеле да ја заземат Дамиета, а наредните месеци многу од крстоносците умреле поради болести. Малик ел Адил исто така умрел, а го наследил [[Малик ел Камил]]. Во меѓувреме, [[Пелагиј Галвани]] стигнал со војска во 1219 година, по што султанот се обидел да преговара за примирје. Понудил размена на градовите [[Дамиета]] со [[Ерусалим]], но Пелагиј не ја прифатил понудата. Откако дознал за ова, [[Вилхелм I (Холандија)|Вилхелм I]] ја напуштил војната и се вратил дома. Во август или септември, [[Фрањо Асишки]] пристигнал во кампот на крстоносците, а во ноември крстоносците ги совладале силите на султанот и го зазеле градот. Веднаш папската и секуларната моќ се бореле за контрола на градот, а [[Јован Бриен]] ја презел за себе во 1220 година. Пелагиј не го прифатил ова, па Јован се вратил во Акра. Пелагиј чекал Фридрих II да дојде со нова војска, но тоа не се случило. По една година Јован Бриен се вратил, а крстоносците тргнале кон [[Каиро]] во јули 1221 година. Овој марш го набљудувале силите на султанот, а честите напади на војската натерало 2000 Германци да се откажат од напредувањето и да се вратат во Дамиета. За тоа време, султанот Малик ел Камил се здружил со други Ајубиди од Сирија, а крстоносците биле запрени на својот марш кон Каиро поради поплавување на реката [[Нил]]. Залихите им се потрошиле, започнале со принудно повлекување, а војската на султанот ги нападнала, по што голем број крстоносци загинале или се предале. ==Последици== Условите поставени при предавањето значеле отстапување на [[Дамиета]] во замена за ослободување на заробените крстоносци. Султанот Малик ел Камил се согласил на осумгодишен мир со Европа и со враќање на [[Чесен Крст|Чесниот Крст]]. Сепак крстот никогаш не бил вратен, затоа што султанот не го ни поседувал. Неуспехот на крстоносната војна предизвикал излив на антипапски чувства од поетот [[Гилјем Фигеира]]. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Петта крстоносна војна| ]] [[Категорија:Крстоносните војни во 13 век]] 81jwk7widl7yvvnko8whvnc5lyyucob 5601395 5601394 2026-07-28T13:37:16Z Buli 2648 5601395 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = Петта крстоносна војна | partof = the [[Crusades]] | image = Capturing Damiate.jpg | image_size = 300px | caption = The [[Siege of Damietta (1218–1219)|Siege of Damietta]] | date = септември 1217 – 29 август 1221 | place = [[Сирија]], [[Египет]] и [[Иберија]] | result = Ayyubid victory | combatant1 = '''Крстоносци:''' *'''[[Свето Римско Царство]]''' *[[Кралство Португалија]] *[[Кралство Унгарија]] *[[Кралство Франција]] *[[Второ Бугарско Царство]] '''Левант:''' *[[Ерусалимско Кралство]] *[[Кипарско Кралство]] *[[Латинско Царство]] '''Military orders:''' *[[Knights Templar]] *[[Teutonic Order]] *[[Knights Hospitaller]] | combatant2 = '''Muslim forces:''' *'''[[Ајубидски Султанат]]''' | combatant3 = | commander1 = [[Andrew II of Hungary]] <br/>[[Leopold VI of Austria]]<br/>[[John of Brienne]]<br/>[[Simon III, Count of Saarbrücken|Simon III of Saarbrücken]]<br/>[[Oliver of Paderborn]]<br/>[[William I of Holland]]<br/>[[Hugh I of Cyprus]] <br/> [[Bohemond IV of Antioch]]<br/>[[Peire de Montagut]]<br/> [[Hermann of Salza]]<br/>[[Guérin de Montaigu]]<br/>[[Aymar de Lairon]]{{KIA}}<br/> [[Pelagius Galvani]]<br/> [[Louis I, Duke of Bavaria|Louis I of Bavaria]]<br/>[[Ulrich II (bishop of Passau)|Ulrich II of Passau]]{{KIA}}<br/>[[Ivan Asen II of Bulgaria]] <br/> [[Soeiro Viegas]] | commander2 = '''[[Al-Adil I]]''' <br/>[[Al-Kamil]]<br/>[[Al-Mu'azzam Isa|Al-Mu'azzam]]<br/>[[Al-Ashraf Musa, Emir of Damascus|Al-Ashraf]]<br/>[[al-Mujahid|Al-Mujahid Shirkuh II]] | strength1 = | strength2 = | casualties1 = | casualties2 = | campaignbox = }} '''Петтата крстоносна војна''' ([[1217]] — [[1219]]) — обид за враќање на [[Ерусалим]] и останатите делови од Светите Земји, преку завладувањето прво на силната држава на Ајубидите во [[Египет]]. Многу крстоносци од [[Унгарија]], [[Австрија]] и [[Баварија]] постигнале изклучителни успеси во зазимањето на Дамиета во Египет во [[1219]] година, но по настојувањето на Пелагиј го нападнале и [[Каиро]], каде наводнувањето на река [[Нил]] ги принудила да избираат помеѓу тоа дали да се предадат, или да бидат поразени. ==Подготовки== [[Папа Инокентиј III|Папата Инокентиј III]] уште од 1208 година планирал крстоносна војна за повторно заземање на Ерусалим. Во април 1213 година тој издал [[була]] ''Quia maior'', со која ги повикал сите христијани да се приклучат кон новата [[Крстоносни војни|крстоносна војна]].<ref>{{Наведено списание|last=Smith|first=Thomas W.|date=2019|title=How to craft a crusade call: Pope Innocent III and Quia maior (1213)|url=https://www.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/1468-2281.12258|journal=Historical Research|language=en|volume=92|issue=255|pages=2–23|doi=10.1111/1468-2281.12258|issn=1468-2281}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> По ова следувала друга папска була во 1215 година, ''Ad Liberandam''.<ref name="cf">{{Citation |author=Christopher Tyerman |title=God's war: a new history of the Crusades |year=2006 |publisher=Harvard University Press |isbn=0-674-02387-0 }}</ref> ===Франција=== Пораката за крстоносната војна во Франција ја ширел англискиот кардинал [[Роберт Керзон]]. Неколкумина француски витези се приклучиле, кои веќе се бореле во [[Катарска крстоносна војна|Катарската крстоносна војна]] против [[катар]]ска секта во [[јужна Франција]]. Во 1215 година, папата Инокентиј III го свикал [[Четврти латерански собор|Четвртиот латерански собор]], каде заедно со патријархот на Ерусалим зборувал за повторното заземање на Светата земја. Папата Инокентиј сакал оваа војна да биде водела од [[папа]]та, како што требало да биде со [[Прва крстоносна војна|Првата крстоносна војна]], и со тоа да се избегнат грешките од [[Четврта крстоносна војна|Четвртата крстоносна војна]], која ја презеле [[Венеција]]нците. Папата планирал крстоносците да се сретнат во италијанскиот град [[Бриндизи]] во 1216 година, и забранил трговија со муслиманите, со што сакал да се осигура дека крстоносците ќе имаат бродови и оружје. Секој крстоносец требало да добие [[индулгенција]], вклучувајќи ги и оние кои само ќе помогнат финансиски, но нема да заминат во војната. ===Унгарија и Германија=== Оливер од Келн ја ширел идејата за крстоносната војна во Германија, а [[Фридрих II (Свето Римско Царство))|царот Фридрих II]] планирал да се приклучи во 1215 година. Инокентиј не го сакал Фридрих, бидејќи му се спротивставувал на папата. Инокентиј умрел во 1216 година, а наредниот папа, [[Папа Хонориј III|Хонориј III]], му забранил на Фридрих да учествува, а крстоносците ги организирал под водство на кралот [[Андрија II Арпадович|Андрија од Унгарија]] и војводата [[Леополд VI (војвода на Австрија)|Леополд од Австрија]]. Андрија имал најголема кралска војска во историјата на крстоносците. ===Грузија=== Папата Инокентиј успеал да обезбеди учество на Грузија во крстоносната војна. Грузија со својата изолационистичка политика имала моќна армија, и голема концентрација на витези. Сепак, извидничката сила на Монголците [[Џебе]] и [[Субудај]] уништила голем дел од грузиската војска во две последователни битки. По смртта на грузискиот крал [[Георгиј IV Лаша]], неговата сестра [[Русудан]] му напишала на папата писмо со кое го информирала дека Грузија не ќе може да го исполни своето ветување да помогне при крстоносната војна, бидејќи армијата е уништена од непознати дивјаци. Се претпоставува дека чудното пасивно однесување на крстоносците во подоцнежните години се должи на чекањето грузиската војска да се приклучи на борбата.<ref>Frank McLynn, Genghis Khan. DaCapo Press (2015), 322-327.</ref> ==Походот== [[Податотека:Ondrej.jpg|thumb|left|180px|Кралот [[Андрија II Арпадович|Андреја II од Унгарија]]]] ===Светата земја=== Во јули 1217 година, кралот [[Андрија II Арпадович|Андреја II од Унгарија]] го напуштил [[Загреб]] во придружба на [[Леополд VI (војвода на Австрија)|Леополд VI]] и [[Ото I (Меранија)|Ото I]].{{sfn|Van Cleve|1969|pp=387–388}}{{sfn|Érszegi|Solymosi|1981|p=133}} Војската на кралот Андреја била голема, најмалку 10.000 опремени војници и многубројна пешадија, а голем дел од нив останале во позадина кога Андреја стигнал во Сплит, два месеца подоцна.{{sfn|Van Cleve|1969|pp=387–388}}{{sfn|Runciman|1989b|pp=147–148}} [[Венецијанска Република|Венецијанската]] флота ги префрлила преку морето.{{sfn|Richard|1999|p=297}} Андреја и неговите трупи се качиле на бродовите на 23 август 1217 година во [[Сплит]], и на 9 октомври се истовариле на [[Кипар]] од каде повторно со бродови заминале за [[Ако (Израел)|Ако]] и се придружиле кон војските на [[Јован Бриен]], владетелот на [[Ерусалимско Кралство]], [[Иго I Кипарски]], и принцот [[Боемунд IV од Антиохија]] во борбите против [[Ајубиди]]те во [[Сирија]]. До неговото враќање во Унгарија, кралот Андреја бил водач на христијанските сили за време на Петтата крстоносна војна.<ref>Thomas Keightley, Dionysius Lardner: ''Outlines of history: from the earliest period to the present time'' (page 210)</ref> Во октомври 1217 година, водачите на крстоносците одржале воен совет во Акра, на кој преседавал Андреја II.<ref>Kenneth M. Setton, Norman P. Zacour, Harry W. Hazard: ''A History of the Crusades: The Impact of the Crusades on the Near East'' (page 358)</ref> Добро опремената војска на кралот Андреја ги поразила војските на султанот [[Малик ел Адил]] кај [[Бетсаида]] на реката [[Јордан (река)|Јордан]] на 10 ноември 1217 година. Муслиманските сили се повлекле во нивните тврдини и градови. Во Ерусалим, ѕидините и утврдувањата биле уништени за да не можат христијаните да го бранат градот, во случај да стигнат до градот и да го заземат. Муслиманите го напуштиле градот, во страв дека ќе се повтори крвопролевањето од [[Прва крстоносна војна|Првата крстоносна војна]] во 1099 година. Катапултите на крстоносците не стигнале на време, така што нападите врз тврдините во [[Либан]] и на планината [[Тавор]] биле залудни. Потоа Андреја го поминал своето време во собирање на наводни мошти. На почеток на 1218 година, Андреја, кој бил тешко болен, решил да се врати во Унгарија.<ref>(Jean Richard: ''The Crusades'', c 1071-c. 1291) page 298.</ref><ref name="Howard">{{Наведена книга |title=The Crusades: A History of One of the Most Epic Military Campaigns of All Time |series= |author=Jonathan Howard |year= 2011 |location= |publisher=BookCaps Study Guides [for Kindle; Golgotha Press for paperback] |page= |isbn=9781610428040 |url=https://books.google.com/books?id=YWEUg5pMqJYC&pg=PT22&lpg=PT22&dq=%22jordan%22+%22King+Andrew%22+%221217%22+november+%22Bethsaida%22&source=bl&ots=tDPPUXslTv&sig=yQ8_3Q_U4g_Ct8o4I5m-8vZiBiM&hl=en&sa=X&ei=PMFRVbDsHcWbsgHTp4GwCQ&ved=0CCIQ6AEwAQ#v=onepage&q=%22jordan%22%20%22King%20Andrew%22%20%221217%22%20november%20%22Bethsaida%22&f=false|accessdate=12 May 2015 }}</ref> Андреја и неговата војска заминале за Унгарија во февруари 1218 година, а Боемунд и Иго исто така се вратиле дома.<ref name="Howard" /> ===Сојуз со султанот на Рум=== Во 1218 година Оливер од Келн пристигнал со нова германска војска и со и холандскиот гроф [[Вилхелм I (Холандија)|Вилхелм I]]. Војската била составена од Холанѓани, Фламанци, и Фризијци. Со Леополд и Јован разговарале за напад на [[Дамиета]] во Египет. За да го остварат ова, се здружиле со султанот [[Кејкавус I]] од [[Икониски Султанат|Румскиот Султанат]], кој ги нападнал [[Ајубиди]]те во [[Сирија]], со што им помогнал на крстоносците да не се борат на два фронта.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://books.google.com.tr/books?id=RAbaJ3EbWjUC&pg=PR11&dq=fifth+crusade+alliance&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiXoaaZiurOAhVHWRQKHdEODaYQ6AEIQTAF#v=onepage&q=fifth%20crusade%20alliance&f=false |title=The 14th and Final Crusade to the Middle East: Crusades from the 11th Century to the 21st Century |last1=Conte |first1=Joseph J. |website=[[Google Books]] |date=4 December 2008 |accessdate=30 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://books.google.com.tr/books?id=bWQFCwAAQBAJ&pg=PT203&dq=kaykaus+fifth+crusade&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwjxgJ-BnerOAhXDOBQKHd4wCvkQ6AEIHzAA#v=onepage&q=kaykaus%20fifth%20crusade&f=false |title= A Clash of Thrones: The Power-crazed Medieval Kings, Popes and Emperors of Europe |last1=Rawson|first1=Andrew |website=[[Google Books]] |date=10 December 2015 |accessdate=30 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://books.google.com.tr/books?id=UCblDAAAQBAJ&pg=PT301&dq=fifth+crusade+alliance&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiXoaaZiurOAhVHWRQKHdEODaYQ6AEIIjAB#v=onepage&q=fifth%20crusade%20alliance&f=false |title= Afghanistan's Experiences: The History of the Most Horrifying Events Involving Politics, Religion, and Terrorism |last1=Hadi |first1=Hamdi |website=[[Google Books]] |date=31 March 2016 |accessdate=30 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url= https://books.google.com.tr/books?id=tKSjW-j2G1YC&pg=PA168&lpg=PA168&dq=sultanate+of+rum+fifth+crusade&source=bl&ots=L9Zad8ZERV&sig=TmT-PEewxQRn9mJsZNm2Re8AMGY&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiRnMj_wurOAhUDVhQKHeKgB784ChDoAQhOMAo#v=onepage&q=sultanate%20of%20rum%20fifth%20crusade&f=false |title= Franks and Saracens: Reality and Fantasy in the Crusades and Terrorism |last1=Avner |first1=Falk|website=[[Google Books]] |date=2010 |accessdate=31 August 2016}}</ref> ===Египет=== [[Податотека:Capturing Damiate.jpg|мини|десно|350|Капитулацијата на Дамиета]] Во јули 1218 година крстоносците ја започнале [[Опсада на Дамиета (1218)|Опсадата на Дамиета]], и покрај отпорот на неподготвениот султан [[Малик ел Адил]], кулата надвор од градот била заземена на 25 август. Сепак не можеле да ја заземат Дамиета, а наредните месеци многу од крстоносците умреле поради болести. Малик ел Адил исто така умрел, а го наследил [[Малик ел Камил]]. Во меѓувреме, [[Пелагиј Галвани]] стигнал со војска во 1219 година, по што султанот се обидел да преговара за примирје. Понудил размена на градовите [[Дамиета]] со [[Ерусалим]], но Пелагиј не ја прифатил понудата. Откако дознал за ова, [[Вилхелм I (Холандија)|Вилхелм I]] ја напуштил војната и се вратил дома. Во август или септември, [[Фрањо Асишки]] пристигнал во кампот на крстоносците, а во ноември крстоносците ги совладале силите на султанот и го зазеле градот. Веднаш папската и секуларната моќ се бореле за контрола на градот, а [[Јован Бриен]] ја презел за себе во 1220 година. Пелагиј не го прифатил ова, па Јован се вратил во Акра. Пелагиј чекал Фридрих II да дојде со нова војска, но тоа не се случило. По една година Јован Бриен се вратил, а крстоносците тргнале кон [[Каиро]] во јули 1221 година. Овој марш го набљудувале силите на султанот, а честите напади на војската натерало 2000 Германци да се откажат од напредувањето и да се вратат во Дамиета. За тоа време, султанот Малик ел Камил се здружил со други Ајубиди од Сирија, а крстоносците биле запрени на својот марш кон Каиро поради поплавување на реката [[Нил]]. Залихите им се потрошиле, започнале со принудно повлекување, а војската на султанот ги нападнала, по што голем број крстоносци загинале или се предале. ==Последици== Условите поставени при предавањето значеле отстапување на [[Дамиета]] во замена за ослободување на заробените крстоносци. Султанот Малик ел Камил се согласил на осумгодишен мир со Европа и со враќање на [[Чесен Крст|Чесниот Крст]]. Сепак крстот никогаш не бил вратен, затоа што султанот не го ни поседувал. Неуспехот на крстоносната војна предизвикал излив на антипапски чувства од поетот [[Гилјем Фигеира]]. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Петта крстоносна војна| ]] [[Категорија:Крстоносните војни во 13 век]] 11p3wy9hr3qfyd8na9decsdg0r0zo8c 5601397 5601395 2026-07-28T13:38:34Z Buli 2648 5601397 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = Петта крстоносна војна | partof = the [[Crusades]] | image = Capturing Damiate.jpg | image_size = 300px | caption = The [[Siege of Damietta (1218–1219)|Siege of Damietta]] | date = септември 1217 – 29 август 1221 | place = [[Сирија]], [[Египет]] и [[Иберија]] | result = Победа на Ајубидите | combatant1 = '''Крстоносци:''' *'''[[Свето Римско Царство]]''' *[[Кралство Португалија]] *[[Кралство Унгарија]] *[[Кралство Франција]] *[[Второ Бугарско Царство]] '''Левант:''' *[[Ерусалимско Кралство]] *[[Кипарско Кралство]] *[[Латинско Царство]] '''Military orders:''' *[[Knights Templar]] *[[Teutonic Order]] *[[Knights Hospitaller]] | combatant2 = '''Muslim forces:''' *'''[[Ајубидски Султанат]]''' | combatant3 = | commander1 = [[Andrew II of Hungary]] <br/>[[Leopold VI of Austria]]<br/>[[John of Brienne]]<br/>[[Simon III, Count of Saarbrücken|Simon III of Saarbrücken]]<br/>[[Oliver of Paderborn]]<br/>[[William I of Holland]]<br/>[[Hugh I of Cyprus]] <br/> [[Bohemond IV of Antioch]]<br/>[[Peire de Montagut]]<br/> [[Hermann of Salza]]<br/>[[Guérin de Montaigu]]<br/>[[Aymar de Lairon]]{{KIA}}<br/> [[Pelagius Galvani]]<br/> [[Louis I, Duke of Bavaria|Louis I of Bavaria]]<br/>[[Ulrich II (bishop of Passau)|Ulrich II of Passau]]{{KIA}}<br/>[[Ivan Asen II of Bulgaria]] <br/> [[Soeiro Viegas]] | commander2 = '''[[Al-Adil I]]''' <br/>[[Al-Kamil]]<br/>[[Al-Mu'azzam Isa|Al-Mu'azzam]]<br/>[[Al-Ashraf Musa, Emir of Damascus|Al-Ashraf]]<br/>[[al-Mujahid|Al-Mujahid Shirkuh II]] | strength1 = | strength2 = | casualties1 = | casualties2 = | campaignbox = }} '''Петтата крстоносна војна''' ([[1217]] — [[1219]]) — обид за враќање на [[Ерусалим]] и останатите делови од Светите Земји, преку завладувањето прво на силната држава на Ајубидите во [[Египет]]. Многу крстоносци од [[Унгарија]], [[Австрија]] и [[Баварија]] постигнале изклучителни успеси во зазимањето на Дамиета во Египет во [[1219]] година, но по настојувањето на Пелагиј го нападнале и [[Каиро]], каде наводнувањето на река [[Нил]] ги принудила да избираат помеѓу тоа дали да се предадат, или да бидат поразени. ==Подготовки== [[Папа Инокентиј III|Папата Инокентиј III]] уште од 1208 година планирал крстоносна војна за повторно заземање на Ерусалим. Во април 1213 година тој издал [[була]] ''Quia maior'', со која ги повикал сите христијани да се приклучат кон новата [[Крстоносни војни|крстоносна војна]].<ref>{{Наведено списание|last=Smith|first=Thomas W.|date=2019|title=How to craft a crusade call: Pope Innocent III and Quia maior (1213)|url=https://www.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/1468-2281.12258|journal=Historical Research|language=en|volume=92|issue=255|pages=2–23|doi=10.1111/1468-2281.12258|issn=1468-2281}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> По ова следувала друга папска була во 1215 година, ''Ad Liberandam''.<ref name="cf">{{Citation |author=Christopher Tyerman |title=God's war: a new history of the Crusades |year=2006 |publisher=Harvard University Press |isbn=0-674-02387-0 }}</ref> ===Франција=== Пораката за крстоносната војна во Франција ја ширел англискиот кардинал [[Роберт Керзон]]. Неколкумина француски витези се приклучиле, кои веќе се бореле во [[Катарска крстоносна војна|Катарската крстоносна војна]] против [[катар]]ска секта во [[јужна Франција]]. Во 1215 година, папата Инокентиј III го свикал [[Четврти латерански собор|Четвртиот латерански собор]], каде заедно со патријархот на Ерусалим зборувал за повторното заземање на Светата земја. Папата Инокентиј сакал оваа војна да биде водела од [[папа]]та, како што требало да биде со [[Прва крстоносна војна|Првата крстоносна војна]], и со тоа да се избегнат грешките од [[Четврта крстоносна војна|Четвртата крстоносна војна]], која ја презеле [[Венеција]]нците. Папата планирал крстоносците да се сретнат во италијанскиот град [[Бриндизи]] во 1216 година, и забранил трговија со муслиманите, со што сакал да се осигура дека крстоносците ќе имаат бродови и оружје. Секој крстоносец требало да добие [[индулгенција]], вклучувајќи ги и оние кои само ќе помогнат финансиски, но нема да заминат во војната. ===Унгарија и Германија=== Оливер од Келн ја ширел идејата за крстоносната војна во Германија, а [[Фридрих II (Свето Римско Царство))|царот Фридрих II]] планирал да се приклучи во 1215 година. Инокентиј не го сакал Фридрих, бидејќи му се спротивставувал на папата. Инокентиј умрел во 1216 година, а наредниот папа, [[Папа Хонориј III|Хонориј III]], му забранил на Фридрих да учествува, а крстоносците ги организирал под водство на кралот [[Андрија II Арпадович|Андрија од Унгарија]] и војводата [[Леополд VI (војвода на Австрија)|Леополд од Австрија]]. Андрија имал најголема кралска војска во историјата на крстоносците. ===Грузија=== Папата Инокентиј успеал да обезбеди учество на Грузија во крстоносната војна. Грузија со својата изолационистичка политика имала моќна армија, и голема концентрација на витези. Сепак, извидничката сила на Монголците [[Џебе]] и [[Субудај]] уништила голем дел од грузиската војска во две последователни битки. По смртта на грузискиот крал [[Георгиј IV Лаша]], неговата сестра [[Русудан]] му напишала на папата писмо со кое го информирала дека Грузија не ќе може да го исполни своето ветување да помогне при крстоносната војна, бидејќи армијата е уништена од непознати дивјаци. Се претпоставува дека чудното пасивно однесување на крстоносците во подоцнежните години се должи на чекањето грузиската војска да се приклучи на борбата.<ref>Frank McLynn, Genghis Khan. DaCapo Press (2015), 322-327.</ref> ==Походот== [[Податотека:Ondrej.jpg|thumb|left|180px|Кралот [[Андрија II Арпадович|Андреја II од Унгарија]]]] ===Светата земја=== Во јули 1217 година, кралот [[Андрија II Арпадович|Андреја II од Унгарија]] го напуштил [[Загреб]] во придружба на [[Леополд VI (војвода на Австрија)|Леополд VI]] и [[Ото I (Меранија)|Ото I]].{{sfn|Van Cleve|1969|pp=387–388}}{{sfn|Érszegi|Solymosi|1981|p=133}} Војската на кралот Андреја била голема, најмалку 10.000 опремени војници и многубројна пешадија, а голем дел од нив останале во позадина кога Андреја стигнал во Сплит, два месеца подоцна.{{sfn|Van Cleve|1969|pp=387–388}}{{sfn|Runciman|1989b|pp=147–148}} [[Венецијанска Република|Венецијанската]] флота ги префрлила преку морето.{{sfn|Richard|1999|p=297}} Андреја и неговите трупи се качиле на бродовите на 23 август 1217 година во [[Сплит]], и на 9 октомври се истовариле на [[Кипар]] од каде повторно со бродови заминале за [[Ако (Израел)|Ако]] и се придружиле кон војските на [[Јован Бриен]], владетелот на [[Ерусалимско Кралство]], [[Иго I Кипарски]], и принцот [[Боемунд IV од Антиохија]] во борбите против [[Ајубиди]]те во [[Сирија]]. До неговото враќање во Унгарија, кралот Андреја бил водач на христијанските сили за време на Петтата крстоносна војна.<ref>Thomas Keightley, Dionysius Lardner: ''Outlines of history: from the earliest period to the present time'' (page 210)</ref> Во октомври 1217 година, водачите на крстоносците одржале воен совет во Акра, на кој преседавал Андреја II.<ref>Kenneth M. Setton, Norman P. Zacour, Harry W. Hazard: ''A History of the Crusades: The Impact of the Crusades on the Near East'' (page 358)</ref> Добро опремената војска на кралот Андреја ги поразила војските на султанот [[Малик ел Адил]] кај [[Бетсаида]] на реката [[Јордан (река)|Јордан]] на 10 ноември 1217 година. Муслиманските сили се повлекле во нивните тврдини и градови. Во Ерусалим, ѕидините и утврдувањата биле уништени за да не можат христијаните да го бранат градот, во случај да стигнат до градот и да го заземат. Муслиманите го напуштиле градот, во страв дека ќе се повтори крвопролевањето од [[Прва крстоносна војна|Првата крстоносна војна]] во 1099 година. Катапултите на крстоносците не стигнале на време, така што нападите врз тврдините во [[Либан]] и на планината [[Тавор]] биле залудни. Потоа Андреја го поминал своето време во собирање на наводни мошти. На почеток на 1218 година, Андреја, кој бил тешко болен, решил да се врати во Унгарија.<ref>(Jean Richard: ''The Crusades'', c 1071-c. 1291) page 298.</ref><ref name="Howard">{{Наведена книга |title=The Crusades: A History of One of the Most Epic Military Campaigns of All Time |series= |author=Jonathan Howard |year= 2011 |location= |publisher=BookCaps Study Guides [for Kindle; Golgotha Press for paperback] |page= |isbn=9781610428040 |url=https://books.google.com/books?id=YWEUg5pMqJYC&pg=PT22&lpg=PT22&dq=%22jordan%22+%22King+Andrew%22+%221217%22+november+%22Bethsaida%22&source=bl&ots=tDPPUXslTv&sig=yQ8_3Q_U4g_Ct8o4I5m-8vZiBiM&hl=en&sa=X&ei=PMFRVbDsHcWbsgHTp4GwCQ&ved=0CCIQ6AEwAQ#v=onepage&q=%22jordan%22%20%22King%20Andrew%22%20%221217%22%20november%20%22Bethsaida%22&f=false|accessdate=12 May 2015 }}</ref> Андреја и неговата војска заминале за Унгарија во февруари 1218 година, а Боемунд и Иго исто така се вратиле дома.<ref name="Howard" /> ===Сојуз со султанот на Рум=== Во 1218 година Оливер од Келн пристигнал со нова германска војска и со и холандскиот гроф [[Вилхелм I (Холандија)|Вилхелм I]]. Војската била составена од Холанѓани, Фламанци, и Фризијци. Со Леополд и Јован разговарале за напад на [[Дамиета]] во Египет. За да го остварат ова, се здружиле со султанот [[Кејкавус I]] од [[Икониски Султанат|Румскиот Султанат]], кој ги нападнал [[Ајубиди]]те во [[Сирија]], со што им помогнал на крстоносците да не се борат на два фронта.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://books.google.com.tr/books?id=RAbaJ3EbWjUC&pg=PR11&dq=fifth+crusade+alliance&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiXoaaZiurOAhVHWRQKHdEODaYQ6AEIQTAF#v=onepage&q=fifth%20crusade%20alliance&f=false |title=The 14th and Final Crusade to the Middle East: Crusades from the 11th Century to the 21st Century |last1=Conte |first1=Joseph J. |website=[[Google Books]] |date=4 December 2008 |accessdate=30 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://books.google.com.tr/books?id=bWQFCwAAQBAJ&pg=PT203&dq=kaykaus+fifth+crusade&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwjxgJ-BnerOAhXDOBQKHd4wCvkQ6AEIHzAA#v=onepage&q=kaykaus%20fifth%20crusade&f=false |title= A Clash of Thrones: The Power-crazed Medieval Kings, Popes and Emperors of Europe |last1=Rawson|first1=Andrew |website=[[Google Books]] |date=10 December 2015 |accessdate=30 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://books.google.com.tr/books?id=UCblDAAAQBAJ&pg=PT301&dq=fifth+crusade+alliance&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiXoaaZiurOAhVHWRQKHdEODaYQ6AEIIjAB#v=onepage&q=fifth%20crusade%20alliance&f=false |title= Afghanistan's Experiences: The History of the Most Horrifying Events Involving Politics, Religion, and Terrorism |last1=Hadi |first1=Hamdi |website=[[Google Books]] |date=31 March 2016 |accessdate=30 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url= https://books.google.com.tr/books?id=tKSjW-j2G1YC&pg=PA168&lpg=PA168&dq=sultanate+of+rum+fifth+crusade&source=bl&ots=L9Zad8ZERV&sig=TmT-PEewxQRn9mJsZNm2Re8AMGY&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiRnMj_wurOAhUDVhQKHeKgB784ChDoAQhOMAo#v=onepage&q=sultanate%20of%20rum%20fifth%20crusade&f=false |title= Franks and Saracens: Reality and Fantasy in the Crusades and Terrorism |last1=Avner |first1=Falk|website=[[Google Books]] |date=2010 |accessdate=31 August 2016}}</ref> ===Египет=== [[Податотека:Capturing Damiate.jpg|мини|десно|350|Капитулацијата на Дамиета]] Во јули 1218 година крстоносците ја започнале [[Опсада на Дамиета (1218)|Опсадата на Дамиета]], и покрај отпорот на неподготвениот султан [[Малик ел Адил]], кулата надвор од градот била заземена на 25 август. Сепак не можеле да ја заземат Дамиета, а наредните месеци многу од крстоносците умреле поради болести. Малик ел Адил исто така умрел, а го наследил [[Малик ел Камил]]. Во меѓувреме, [[Пелагиј Галвани]] стигнал со војска во 1219 година, по што султанот се обидел да преговара за примирје. Понудил размена на градовите [[Дамиета]] со [[Ерусалим]], но Пелагиј не ја прифатил понудата. Откако дознал за ова, [[Вилхелм I (Холандија)|Вилхелм I]] ја напуштил војната и се вратил дома. Во август или септември, [[Фрањо Асишки]] пристигнал во кампот на крстоносците, а во ноември крстоносците ги совладале силите на султанот и го зазеле градот. Веднаш папската и секуларната моќ се бореле за контрола на градот, а [[Јован Бриен]] ја презел за себе во 1220 година. Пелагиј не го прифатил ова, па Јован се вратил во Акра. Пелагиј чекал Фридрих II да дојде со нова војска, но тоа не се случило. По една година Јован Бриен се вратил, а крстоносците тргнале кон [[Каиро]] во јули 1221 година. Овој марш го набљудувале силите на султанот, а честите напади на војската натерало 2000 Германци да се откажат од напредувањето и да се вратат во Дамиета. За тоа време, султанот Малик ел Камил се здружил со други Ајубиди од Сирија, а крстоносците биле запрени на својот марш кон Каиро поради поплавување на реката [[Нил]]. Залихите им се потрошиле, започнале со принудно повлекување, а војската на султанот ги нападнала, по што голем број крстоносци загинале или се предале. ==Последици== Условите поставени при предавањето значеле отстапување на [[Дамиета]] во замена за ослободување на заробените крстоносци. Султанот Малик ел Камил се согласил на осумгодишен мир со Европа и со враќање на [[Чесен Крст|Чесниот Крст]]. Сепак крстот никогаш не бил вратен, затоа што султанот не го ни поседувал. Неуспехот на крстоносната војна предизвикал излив на антипапски чувства од поетот [[Гилјем Фигеира]]. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Петта крстоносна војна| ]] [[Категорија:Крстоносните војни во 13 век]] kbn9q6q7knr25ppbvrmgs8nid48h60q 5601398 5601397 2026-07-28T13:40:58Z Buli 2648 5601398 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = Петта крстоносна војна | partof = the [[Crusades]] | image = Capturing Damiate.jpg | image_size = 300px | caption = The [[Siege of Damietta (1218–1219)|Siege of Damietta]] | date = септември 1217 – 29 август 1221 | place = [[Сирија]], [[Египет]] и [[Иберија]] | result = Победа на Ајубидите | combatant1 = '''Крстоносци:''' *'''[[Свето Римско Царство]]''' *[[Кралство Португалија]] *[[Кралство Унгарија]] *[[Кралство Франција]] *[[Второ Бугарско Царство]] '''Левант:''' *[[Ерусалимско Кралство]] *[[Кипарско Кралство]] *[[Латинско Царство]] '''Military orders:''' *[[Knights Templar]] *[[Teutonic Order]] *[[Knights Hospitaller]] | combatant2 = '''Muslim forces:''' *'''[[Ајубидски Султанат]]''' | combatant3 = | commander1 = [[Andrew II of Hungary]] <br/>[[Leopold VI of Austria]]<br/>[[John of Brienne]]<br/>[[Simon III, Count of Saarbrücken|Simon III of Saarbrücken]]<br/>[[Oliver of Paderborn]]<br/>[[William I of Holland]]<br/>[[Hugh I of Cyprus]] <br/> [[Bohemond IV of Antioch]]<br/>[[Peire de Montagut]]<br/> [[Hermann of Salza]]<br/>[[Guérin de Montaigu]]<br/>[[Aymar de Lairon]]{{KIA}}<br/> [[Pelagius Galvani]]<br/> [[Louis I, Duke of Bavaria|Louis I of Bavaria]]<br/>[[Ulrich II (bishop of Passau)|Ulrich II of Passau]]{{KIA}}<br/>[[Јован Асен II]] <br/> [[Soeiro Viegas]] | commander2 = '''[[Al-Adil I]]''' <br/>[[Al-Kamil]]<br/>[[Al-Mu'azzam Isa|Al-Mu'azzam]]<br/>[[Al-Ashraf Musa, Emir of Damascus|Al-Ashraf]]<br/>[[al-Mujahid|Al-Mujahid Shirkuh II]] | strength1 = | strength2 = | casualties1 = | casualties2 = | campaignbox = }} '''Петтата крстоносна војна''' ([[1217]] — [[1219]]) — обид за враќање на [[Ерусалим]] и останатите делови од Светите Земји, преку завладувањето прво на силната држава на Ајубидите во [[Египет]]. Многу крстоносци од [[Унгарија]], [[Австрија]] и [[Баварија]] постигнале изклучителни успеси во зазимањето на Дамиета во Египет во [[1219]] година, но по настојувањето на Пелагиј го нападнале и [[Каиро]], каде наводнувањето на река [[Нил]] ги принудила да избираат помеѓу тоа дали да се предадат, или да бидат поразени. ==Подготовки== [[Папа Инокентиј III|Папата Инокентиј III]] уште од 1208 година планирал крстоносна војна за повторно заземање на Ерусалим. Во април 1213 година тој издал [[була]] ''Quia maior'', со која ги повикал сите христијани да се приклучат кон новата [[Крстоносни војни|крстоносна војна]].<ref>{{Наведено списание|last=Smith|first=Thomas W.|date=2019|title=How to craft a crusade call: Pope Innocent III and Quia maior (1213)|url=https://www.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/1468-2281.12258|journal=Historical Research|language=en|volume=92|issue=255|pages=2–23|doi=10.1111/1468-2281.12258|issn=1468-2281}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> По ова следувала друга папска була во 1215 година, ''Ad Liberandam''.<ref name="cf">{{Citation |author=Christopher Tyerman |title=God's war: a new history of the Crusades |year=2006 |publisher=Harvard University Press |isbn=0-674-02387-0 }}</ref> ===Франција=== Пораката за крстоносната војна во Франција ја ширел англискиот кардинал [[Роберт Керзон]]. Неколкумина француски витези се приклучиле, кои веќе се бореле во [[Катарска крстоносна војна|Катарската крстоносна војна]] против [[катар]]ска секта во [[јужна Франција]]. Во 1215 година, папата Инокентиј III го свикал [[Четврти латерански собор|Четвртиот латерански собор]], каде заедно со патријархот на Ерусалим зборувал за повторното заземање на Светата земја. Папата Инокентиј сакал оваа војна да биде водела од [[папа]]та, како што требало да биде со [[Прва крстоносна војна|Првата крстоносна војна]], и со тоа да се избегнат грешките од [[Четврта крстоносна војна|Четвртата крстоносна војна]], која ја презеле [[Венеција]]нците. Папата планирал крстоносците да се сретнат во италијанскиот град [[Бриндизи]] во 1216 година, и забранил трговија со муслиманите, со што сакал да се осигура дека крстоносците ќе имаат бродови и оружје. Секој крстоносец требало да добие [[индулгенција]], вклучувајќи ги и оние кои само ќе помогнат финансиски, но нема да заминат во војната. ===Унгарија и Германија=== Оливер од Келн ја ширел идејата за крстоносната војна во Германија, а [[Фридрих II (Свето Римско Царство))|царот Фридрих II]] планирал да се приклучи во 1215 година. Инокентиј не го сакал Фридрих, бидејќи му се спротивставувал на папата. Инокентиј умрел во 1216 година, а наредниот папа, [[Папа Хонориј III|Хонориј III]], му забранил на Фридрих да учествува, а крстоносците ги организирал под водство на кралот [[Андрија II Арпадович|Андрија од Унгарија]] и војводата [[Леополд VI (војвода на Австрија)|Леополд од Австрија]]. Андрија имал најголема кралска војска во историјата на крстоносците. ===Грузија=== Папата Инокентиј успеал да обезбеди учество на Грузија во крстоносната војна. Грузија со својата изолационистичка политика имала моќна армија, и голема концентрација на витези. Сепак, извидничката сила на Монголците [[Џебе]] и [[Субудај]] уништила голем дел од грузиската војска во две последователни битки. По смртта на грузискиот крал [[Георгиј IV Лаша]], неговата сестра [[Русудан]] му напишала на папата писмо со кое го информирала дека Грузија не ќе може да го исполни своето ветување да помогне при крстоносната војна, бидејќи армијата е уништена од непознати дивјаци. Се претпоставува дека чудното пасивно однесување на крстоносците во подоцнежните години се должи на чекањето грузиската војска да се приклучи на борбата.<ref>Frank McLynn, Genghis Khan. DaCapo Press (2015), 322-327.</ref> ==Походот== [[Податотека:Ondrej.jpg|thumb|left|180px|Кралот [[Андрија II Арпадович|Андреја II од Унгарија]]]] ===Светата земја=== Во јули 1217 година, кралот [[Андрија II Арпадович|Андреја II од Унгарија]] го напуштил [[Загреб]] во придружба на [[Леополд VI (војвода на Австрија)|Леополд VI]] и [[Ото I (Меранија)|Ото I]].{{sfn|Van Cleve|1969|pp=387–388}}{{sfn|Érszegi|Solymosi|1981|p=133}} Војската на кралот Андреја била голема, најмалку 10.000 опремени војници и многубројна пешадија, а голем дел од нив останале во позадина кога Андреја стигнал во Сплит, два месеца подоцна.{{sfn|Van Cleve|1969|pp=387–388}}{{sfn|Runciman|1989b|pp=147–148}} [[Венецијанска Република|Венецијанската]] флота ги префрлила преку морето.{{sfn|Richard|1999|p=297}} Андреја и неговите трупи се качиле на бродовите на 23 август 1217 година во [[Сплит]], и на 9 октомври се истовариле на [[Кипар]] од каде повторно со бродови заминале за [[Ако (Израел)|Ако]] и се придружиле кон војските на [[Јован Бриен]], владетелот на [[Ерусалимско Кралство]], [[Иго I Кипарски]], и принцот [[Боемунд IV од Антиохија]] во борбите против [[Ајубиди]]те во [[Сирија]]. До неговото враќање во Унгарија, кралот Андреја бил водач на христијанските сили за време на Петтата крстоносна војна.<ref>Thomas Keightley, Dionysius Lardner: ''Outlines of history: from the earliest period to the present time'' (page 210)</ref> Во октомври 1217 година, водачите на крстоносците одржале воен совет во Акра, на кој преседавал Андреја II.<ref>Kenneth M. Setton, Norman P. Zacour, Harry W. Hazard: ''A History of the Crusades: The Impact of the Crusades on the Near East'' (page 358)</ref> Добро опремената војска на кралот Андреја ги поразила војските на султанот [[Малик ел Адил]] кај [[Бетсаида]] на реката [[Јордан (река)|Јордан]] на 10 ноември 1217 година. Муслиманските сили се повлекле во нивните тврдини и градови. Во Ерусалим, ѕидините и утврдувањата биле уништени за да не можат христијаните да го бранат градот, во случај да стигнат до градот и да го заземат. Муслиманите го напуштиле градот, во страв дека ќе се повтори крвопролевањето од [[Прва крстоносна војна|Првата крстоносна војна]] во 1099 година. Катапултите на крстоносците не стигнале на време, така што нападите врз тврдините во [[Либан]] и на планината [[Тавор]] биле залудни. Потоа Андреја го поминал своето време во собирање на наводни мошти. На почеток на 1218 година, Андреја, кој бил тешко болен, решил да се врати во Унгарија.<ref>(Jean Richard: ''The Crusades'', c 1071-c. 1291) page 298.</ref><ref name="Howard">{{Наведена книга |title=The Crusades: A History of One of the Most Epic Military Campaigns of All Time |series= |author=Jonathan Howard |year= 2011 |location= |publisher=BookCaps Study Guides [for Kindle; Golgotha Press for paperback] |page= |isbn=9781610428040 |url=https://books.google.com/books?id=YWEUg5pMqJYC&pg=PT22&lpg=PT22&dq=%22jordan%22+%22King+Andrew%22+%221217%22+november+%22Bethsaida%22&source=bl&ots=tDPPUXslTv&sig=yQ8_3Q_U4g_Ct8o4I5m-8vZiBiM&hl=en&sa=X&ei=PMFRVbDsHcWbsgHTp4GwCQ&ved=0CCIQ6AEwAQ#v=onepage&q=%22jordan%22%20%22King%20Andrew%22%20%221217%22%20november%20%22Bethsaida%22&f=false|accessdate=12 May 2015 }}</ref> Андреја и неговата војска заминале за Унгарија во февруари 1218 година, а Боемунд и Иго исто така се вратиле дома.<ref name="Howard" /> ===Сојуз со султанот на Рум=== Во 1218 година Оливер од Келн пристигнал со нова германска војска и со и холандскиот гроф [[Вилхелм I (Холандија)|Вилхелм I]]. Војската била составена од Холанѓани, Фламанци, и Фризијци. Со Леополд и Јован разговарале за напад на [[Дамиета]] во Египет. За да го остварат ова, се здружиле со султанот [[Кејкавус I]] од [[Икониски Султанат|Румскиот Султанат]], кој ги нападнал [[Ајубиди]]те во [[Сирија]], со што им помогнал на крстоносците да не се борат на два фронта.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://books.google.com.tr/books?id=RAbaJ3EbWjUC&pg=PR11&dq=fifth+crusade+alliance&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiXoaaZiurOAhVHWRQKHdEODaYQ6AEIQTAF#v=onepage&q=fifth%20crusade%20alliance&f=false |title=The 14th and Final Crusade to the Middle East: Crusades from the 11th Century to the 21st Century |last1=Conte |first1=Joseph J. |website=[[Google Books]] |date=4 December 2008 |accessdate=30 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://books.google.com.tr/books?id=bWQFCwAAQBAJ&pg=PT203&dq=kaykaus+fifth+crusade&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwjxgJ-BnerOAhXDOBQKHd4wCvkQ6AEIHzAA#v=onepage&q=kaykaus%20fifth%20crusade&f=false |title= A Clash of Thrones: The Power-crazed Medieval Kings, Popes and Emperors of Europe |last1=Rawson|first1=Andrew |website=[[Google Books]] |date=10 December 2015 |accessdate=30 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://books.google.com.tr/books?id=UCblDAAAQBAJ&pg=PT301&dq=fifth+crusade+alliance&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiXoaaZiurOAhVHWRQKHdEODaYQ6AEIIjAB#v=onepage&q=fifth%20crusade%20alliance&f=false |title= Afghanistan's Experiences: The History of the Most Horrifying Events Involving Politics, Religion, and Terrorism |last1=Hadi |first1=Hamdi |website=[[Google Books]] |date=31 March 2016 |accessdate=30 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url= https://books.google.com.tr/books?id=tKSjW-j2G1YC&pg=PA168&lpg=PA168&dq=sultanate+of+rum+fifth+crusade&source=bl&ots=L9Zad8ZERV&sig=TmT-PEewxQRn9mJsZNm2Re8AMGY&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiRnMj_wurOAhUDVhQKHeKgB784ChDoAQhOMAo#v=onepage&q=sultanate%20of%20rum%20fifth%20crusade&f=false |title= Franks and Saracens: Reality and Fantasy in the Crusades and Terrorism |last1=Avner |first1=Falk|website=[[Google Books]] |date=2010 |accessdate=31 August 2016}}</ref> ===Египет=== [[Податотека:Capturing Damiate.jpg|мини|десно|350|Капитулацијата на Дамиета]] Во јули 1218 година крстоносците ја започнале [[Опсада на Дамиета (1218)|Опсадата на Дамиета]], и покрај отпорот на неподготвениот султан [[Малик ел Адил]], кулата надвор од градот била заземена на 25 август. Сепак не можеле да ја заземат Дамиета, а наредните месеци многу од крстоносците умреле поради болести. Малик ел Адил исто така умрел, а го наследил [[Малик ел Камил]]. Во меѓувреме, [[Пелагиј Галвани]] стигнал со војска во 1219 година, по што султанот се обидел да преговара за примирје. Понудил размена на градовите [[Дамиета]] со [[Ерусалим]], но Пелагиј не ја прифатил понудата. Откако дознал за ова, [[Вилхелм I (Холандија)|Вилхелм I]] ја напуштил војната и се вратил дома. Во август или септември, [[Фрањо Асишки]] пристигнал во кампот на крстоносците, а во ноември крстоносците ги совладале силите на султанот и го зазеле градот. Веднаш папската и секуларната моќ се бореле за контрола на градот, а [[Јован Бриен]] ја презел за себе во 1220 година. Пелагиј не го прифатил ова, па Јован се вратил во Акра. Пелагиј чекал Фридрих II да дојде со нова војска, но тоа не се случило. По една година Јован Бриен се вратил, а крстоносците тргнале кон [[Каиро]] во јули 1221 година. Овој марш го набљудувале силите на султанот, а честите напади на војската натерало 2000 Германци да се откажат од напредувањето и да се вратат во Дамиета. За тоа време, султанот Малик ел Камил се здружил со други Ајубиди од Сирија, а крстоносците биле запрени на својот марш кон Каиро поради поплавување на реката [[Нил]]. Залихите им се потрошиле, започнале со принудно повлекување, а војската на султанот ги нападнала, по што голем број крстоносци загинале или се предале. ==Последици== Условите поставени при предавањето значеле отстапување на [[Дамиета]] во замена за ослободување на заробените крстоносци. Султанот Малик ел Камил се согласил на осумгодишен мир со Европа и со враќање на [[Чесен Крст|Чесниот Крст]]. Сепак крстот никогаш не бил вратен, затоа што султанот не го ни поседувал. Неуспехот на крстоносната војна предизвикал излив на антипапски чувства од поетот [[Гилјем Фигеира]]. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Петта крстоносна војна| ]] [[Категорија:Крстоносните војни во 13 век]] r9sepz6hjsebi6qtk4j06js19ny3pgh 5601531 5601398 2026-07-28T22:29:30Z Buli 2648 5601531 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = Петта крстоносна војна | partof = [[Крстоносни војни|Крстоносните војни]] | image = Capturing Damiate.jpg | image_size = 300px | caption = The [[Siege of Damietta (1218–1219)|Siege of Damietta]] | date = септември 1217 – 29 август 1221 | place = [[Сирија]], [[Египет]] и [[Иберија]] | result = Победа на Ајубидите | combatant1 = '''Крстоносци:''' *'''[[Свето Римско Царство]]''' *[[Кралство Португалија]] *[[Кралство Унгарија]] *[[Кралство Франција]] *[[Второ Бугарско Царство]] '''Левант:''' *[[Ерусалимско Кралство]] *[[Кипарско Кралство]] *[[Латинско Царство]] '''Military orders:''' *[[Knights Templar]] *[[Teutonic Order]] *[[Knights Hospitaller]] | combatant2 = '''Muslim forces:''' *'''[[Ајубидски Султанат]]''' | combatant3 = | commander1 = [[Andrew II of Hungary]] <br/>[[Leopold VI of Austria]]<br/>[[John of Brienne]]<br/>[[Simon III, Count of Saarbrücken|Simon III of Saarbrücken]]<br/>[[Oliver of Paderborn]]<br/>[[William I of Holland]]<br/>[[Hugh I of Cyprus]] <br/> [[Bohemond IV of Antioch]]<br/>[[Peire de Montagut]]<br/> [[Hermann of Salza]]<br/>[[Guérin de Montaigu]]<br/>[[Aymar de Lairon]]{{KIA}}<br/> [[Pelagius Galvani]]<br/> [[Louis I, Duke of Bavaria|Louis I of Bavaria]]<br/>[[Ulrich II (bishop of Passau)|Ulrich II of Passau]]{{KIA}}<br/>[[Јован Асен II]] <br/> [[Soeiro Viegas]] | commander2 = '''[[Al-Adil I]]''' <br/>[[Al-Kamil]]<br/>[[Al-Mu'azzam Isa|Al-Mu'azzam]]<br/>[[Al-Ashraf Musa, Emir of Damascus|Al-Ashraf]]<br/>[[al-Mujahid|Al-Mujahid Shirkuh II]] | strength1 = | strength2 = | casualties1 = | casualties2 = | campaignbox = }} '''Петтата крстоносна војна''' ([[1217]] — [[1219]]) — обид за враќање на [[Ерусалим]] и останатите делови од Светите Земји, преку завладувањето прво на силната држава на Ајубидите во [[Египет]]. Многу крстоносци од [[Унгарија]], [[Австрија]] и [[Баварија]] постигнале изклучителни успеси во зазимањето на Дамиета во Египет во [[1219]] година, но по настојувањето на Пелагиј го нападнале и [[Каиро]], каде наводнувањето на река [[Нил]] ги принудила да избираат помеѓу тоа дали да се предадат, или да бидат поразени. ==Подготовки== [[Папа Инокентиј III|Папата Инокентиј III]] уште од 1208 година планирал крстоносна војна за повторно заземање на Ерусалим. Во април 1213 година тој издал [[була]] ''Quia maior'', со која ги повикал сите христијани да се приклучат кон новата [[Крстоносни војни|крстоносна војна]].<ref>{{Наведено списание|last=Smith|first=Thomas W.|date=2019|title=How to craft a crusade call: Pope Innocent III and Quia maior (1213)|url=https://www.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/1468-2281.12258|journal=Historical Research|language=en|volume=92|issue=255|pages=2–23|doi=10.1111/1468-2281.12258|issn=1468-2281}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> По ова следувала друга папска була во 1215 година, ''Ad Liberandam''.<ref name="cf">{{Citation |author=Christopher Tyerman |title=God's war: a new history of the Crusades |year=2006 |publisher=Harvard University Press |isbn=0-674-02387-0 }}</ref> ===Франција=== Пораката за крстоносната војна во Франција ја ширел англискиот кардинал [[Роберт Керзон]]. Неколкумина француски витези се приклучиле, кои веќе се бореле во [[Катарска крстоносна војна|Катарската крстоносна војна]] против [[катар]]ска секта во [[јужна Франција]]. Во 1215 година, папата Инокентиј III го свикал [[Четврти латерански собор|Четвртиот латерански собор]], каде заедно со патријархот на Ерусалим зборувал за повторното заземање на Светата земја. Папата Инокентиј сакал оваа војна да биде водела од [[папа]]та, како што требало да биде со [[Прва крстоносна војна|Првата крстоносна војна]], и со тоа да се избегнат грешките од [[Четврта крстоносна војна|Четвртата крстоносна војна]], која ја презеле [[Венеција]]нците. Папата планирал крстоносците да се сретнат во италијанскиот град [[Бриндизи]] во 1216 година, и забранил трговија со муслиманите, со што сакал да се осигура дека крстоносците ќе имаат бродови и оружје. Секој крстоносец требало да добие [[индулгенција]], вклучувајќи ги и оние кои само ќе помогнат финансиски, но нема да заминат во војната. ===Унгарија и Германија=== Оливер од Келн ја ширел идејата за крстоносната војна во Германија, а [[Фридрих II (Свето Римско Царство))|царот Фридрих II]] планирал да се приклучи во 1215 година. Инокентиј не го сакал Фридрих, бидејќи му се спротивставувал на папата. Инокентиј умрел во 1216 година, а наредниот папа, [[Папа Хонориј III|Хонориј III]], му забранил на Фридрих да учествува, а крстоносците ги организирал под водство на кралот [[Андрија II Арпадович|Андрија од Унгарија]] и војводата [[Леополд VI (војвода на Австрија)|Леополд од Австрија]]. Андрија имал најголема кралска војска во историјата на крстоносците. ===Грузија=== Папата Инокентиј успеал да обезбеди учество на Грузија во крстоносната војна. Грузија со својата изолационистичка политика имала моќна армија, и голема концентрација на витези. Сепак, извидничката сила на Монголците [[Џебе]] и [[Субудај]] уништила голем дел од грузиската војска во две последователни битки. По смртта на грузискиот крал [[Георгиј IV Лаша]], неговата сестра [[Русудан]] му напишала на папата писмо со кое го информирала дека Грузија не ќе може да го исполни своето ветување да помогне при крстоносната војна, бидејќи армијата е уништена од непознати дивјаци. Се претпоставува дека чудното пасивно однесување на крстоносците во подоцнежните години се должи на чекањето грузиската војска да се приклучи на борбата.<ref>Frank McLynn, Genghis Khan. DaCapo Press (2015), 322-327.</ref> ==Походот== [[Податотека:Ondrej.jpg|thumb|left|180px|Кралот [[Андрија II Арпадович|Андреја II од Унгарија]]]] ===Светата земја=== Во јули 1217 година, кралот [[Андрија II Арпадович|Андреја II од Унгарија]] го напуштил [[Загреб]] во придружба на [[Леополд VI (војвода на Австрија)|Леополд VI]] и [[Ото I (Меранија)|Ото I]].{{sfn|Van Cleve|1969|pp=387–388}}{{sfn|Érszegi|Solymosi|1981|p=133}} Војската на кралот Андреја била голема, најмалку 10.000 опремени војници и многубројна пешадија, а голем дел од нив останале во позадина кога Андреја стигнал во Сплит, два месеца подоцна.{{sfn|Van Cleve|1969|pp=387–388}}{{sfn|Runciman|1989b|pp=147–148}} [[Венецијанска Република|Венецијанската]] флота ги префрлила преку морето.{{sfn|Richard|1999|p=297}} Андреја и неговите трупи се качиле на бродовите на 23 август 1217 година во [[Сплит]], и на 9 октомври се истовариле на [[Кипар]] од каде повторно со бродови заминале за [[Ако (Израел)|Ако]] и се придружиле кон војските на [[Јован Бриен]], владетелот на [[Ерусалимско Кралство]], [[Иго I Кипарски]], и принцот [[Боемунд IV од Антиохија]] во борбите против [[Ајубиди]]те во [[Сирија]]. До неговото враќање во Унгарија, кралот Андреја бил водач на христијанските сили за време на Петтата крстоносна војна.<ref>Thomas Keightley, Dionysius Lardner: ''Outlines of history: from the earliest period to the present time'' (page 210)</ref> Во октомври 1217 година, водачите на крстоносците одржале воен совет во Акра, на кој преседавал Андреја II.<ref>Kenneth M. Setton, Norman P. Zacour, Harry W. Hazard: ''A History of the Crusades: The Impact of the Crusades on the Near East'' (page 358)</ref> Добро опремената војска на кралот Андреја ги поразила војските на султанот [[Малик ел Адил]] кај [[Бетсаида]] на реката [[Јордан (река)|Јордан]] на 10 ноември 1217 година. Муслиманските сили се повлекле во нивните тврдини и градови. Во Ерусалим, ѕидините и утврдувањата биле уништени за да не можат христијаните да го бранат градот, во случај да стигнат до градот и да го заземат. Муслиманите го напуштиле градот, во страв дека ќе се повтори крвопролевањето од [[Прва крстоносна војна|Првата крстоносна војна]] во 1099 година. Катапултите на крстоносците не стигнале на време, така што нападите врз тврдините во [[Либан]] и на планината [[Тавор]] биле залудни. Потоа Андреја го поминал своето време во собирање на наводни мошти. На почеток на 1218 година, Андреја, кој бил тешко болен, решил да се врати во Унгарија.<ref>(Jean Richard: ''The Crusades'', c 1071-c. 1291) page 298.</ref><ref name="Howard">{{Наведена книга |title=The Crusades: A History of One of the Most Epic Military Campaigns of All Time |series= |author=Jonathan Howard |year= 2011 |location= |publisher=BookCaps Study Guides [for Kindle; Golgotha Press for paperback] |page= |isbn=9781610428040 |url=https://books.google.com/books?id=YWEUg5pMqJYC&pg=PT22&lpg=PT22&dq=%22jordan%22+%22King+Andrew%22+%221217%22+november+%22Bethsaida%22&source=bl&ots=tDPPUXslTv&sig=yQ8_3Q_U4g_Ct8o4I5m-8vZiBiM&hl=en&sa=X&ei=PMFRVbDsHcWbsgHTp4GwCQ&ved=0CCIQ6AEwAQ#v=onepage&q=%22jordan%22%20%22King%20Andrew%22%20%221217%22%20november%20%22Bethsaida%22&f=false|accessdate=12 May 2015 }}</ref> Андреја и неговата војска заминале за Унгарија во февруари 1218 година, а Боемунд и Иго исто така се вратиле дома.<ref name="Howard" /> ===Сојуз со султанот на Рум=== Во 1218 година Оливер од Келн пристигнал со нова германска војска и со и холандскиот гроф [[Вилхелм I (Холандија)|Вилхелм I]]. Војската била составена од Холанѓани, Фламанци, и Фризијци. Со Леополд и Јован разговарале за напад на [[Дамиета]] во Египет. За да го остварат ова, се здружиле со султанот [[Кејкавус I]] од [[Икониски Султанат|Румскиот Султанат]], кој ги нападнал [[Ајубиди]]те во [[Сирија]], со што им помогнал на крстоносците да не се борат на два фронта.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://books.google.com.tr/books?id=RAbaJ3EbWjUC&pg=PR11&dq=fifth+crusade+alliance&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiXoaaZiurOAhVHWRQKHdEODaYQ6AEIQTAF#v=onepage&q=fifth%20crusade%20alliance&f=false |title=The 14th and Final Crusade to the Middle East: Crusades from the 11th Century to the 21st Century |last1=Conte |first1=Joseph J. |website=[[Google Books]] |date=4 December 2008 |accessdate=30 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://books.google.com.tr/books?id=bWQFCwAAQBAJ&pg=PT203&dq=kaykaus+fifth+crusade&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwjxgJ-BnerOAhXDOBQKHd4wCvkQ6AEIHzAA#v=onepage&q=kaykaus%20fifth%20crusade&f=false |title= A Clash of Thrones: The Power-crazed Medieval Kings, Popes and Emperors of Europe |last1=Rawson|first1=Andrew |website=[[Google Books]] |date=10 December 2015 |accessdate=30 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://books.google.com.tr/books?id=UCblDAAAQBAJ&pg=PT301&dq=fifth+crusade+alliance&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiXoaaZiurOAhVHWRQKHdEODaYQ6AEIIjAB#v=onepage&q=fifth%20crusade%20alliance&f=false |title= Afghanistan's Experiences: The History of the Most Horrifying Events Involving Politics, Religion, and Terrorism |last1=Hadi |first1=Hamdi |website=[[Google Books]] |date=31 March 2016 |accessdate=30 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url= https://books.google.com.tr/books?id=tKSjW-j2G1YC&pg=PA168&lpg=PA168&dq=sultanate+of+rum+fifth+crusade&source=bl&ots=L9Zad8ZERV&sig=TmT-PEewxQRn9mJsZNm2Re8AMGY&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiRnMj_wurOAhUDVhQKHeKgB784ChDoAQhOMAo#v=onepage&q=sultanate%20of%20rum%20fifth%20crusade&f=false |title= Franks and Saracens: Reality and Fantasy in the Crusades and Terrorism |last1=Avner |first1=Falk|website=[[Google Books]] |date=2010 |accessdate=31 August 2016}}</ref> ===Египет=== [[Податотека:Capturing Damiate.jpg|мини|десно|350|Капитулацијата на Дамиета]] Во јули 1218 година крстоносците ја започнале [[Опсада на Дамиета (1218)|Опсадата на Дамиета]], и покрај отпорот на неподготвениот султан [[Малик ел Адил]], кулата надвор од градот била заземена на 25 август. Сепак не можеле да ја заземат Дамиета, а наредните месеци многу од крстоносците умреле поради болести. Малик ел Адил исто така умрел, а го наследил [[Малик ел Камил]]. Во меѓувреме, [[Пелагиј Галвани]] стигнал со војска во 1219 година, по што султанот се обидел да преговара за примирје. Понудил размена на градовите [[Дамиета]] со [[Ерусалим]], но Пелагиј не ја прифатил понудата. Откако дознал за ова, [[Вилхелм I (Холандија)|Вилхелм I]] ја напуштил војната и се вратил дома. Во август или септември, [[Фрањо Асишки]] пристигнал во кампот на крстоносците, а во ноември крстоносците ги совладале силите на султанот и го зазеле градот. Веднаш папската и секуларната моќ се бореле за контрола на градот, а [[Јован Бриен]] ја презел за себе во 1220 година. Пелагиј не го прифатил ова, па Јован се вратил во Акра. Пелагиј чекал Фридрих II да дојде со нова војска, но тоа не се случило. По една година Јован Бриен се вратил, а крстоносците тргнале кон [[Каиро]] во јули 1221 година. Овој марш го набљудувале силите на султанот, а честите напади на војската натерало 2000 Германци да се откажат од напредувањето и да се вратат во Дамиета. За тоа време, султанот Малик ел Камил се здружил со други Ајубиди од Сирија, а крстоносците биле запрени на својот марш кон Каиро поради поплавување на реката [[Нил]]. Залихите им се потрошиле, започнале со принудно повлекување, а војската на султанот ги нападнала, по што голем број крстоносци загинале или се предале. ==Последици== Условите поставени при предавањето значеле отстапување на [[Дамиета]] во замена за ослободување на заробените крстоносци. Султанот Малик ел Камил се согласил на осумгодишен мир со Европа и со враќање на [[Чесен Крст|Чесниот Крст]]. Сепак крстот никогаш не бил вратен, затоа што султанот не го ни поседувал. Неуспехот на крстоносната војна предизвикал излив на антипапски чувства од поетот [[Гилјем Фигеира]]. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Петта крстоносна војна| ]] [[Категорија:Крстоносните војни во 13 век]] 6iz0ikizrqezi1bx62j1raj0k1jjsfk 5601532 5601531 2026-07-28T22:30:32Z Buli 2648 5601532 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = Петта крстоносна војна | partof = [[Крстоносни војни|Крстоносните војни]] | image = Capturing Damiate.jpg | image_size = 300px | caption = [[Опсада на Дамиета (1218-1219)|Опсадата на Дамиета]] | date = септември 1217 – 29 август 1221 | place = [[Сирија]], [[Египет]] и [[Иберија]] | result = Победа на Ајубидите | combatant1 = '''Крстоносци:''' *'''[[Свето Римско Царство]]''' *[[Кралство Португалија]] *[[Кралство Унгарија]] *[[Кралство Франција]] *[[Второ Бугарско Царство]] '''Левант:''' *[[Ерусалимско Кралство]] *[[Кипарско Кралство]] *[[Латинско Царство]] '''Military orders:''' *[[Knights Templar]] *[[Teutonic Order]] *[[Knights Hospitaller]] | combatant2 = '''Muslim forces:''' *'''[[Ајубидски Султанат]]''' | combatant3 = | commander1 = [[Andrew II of Hungary]] <br/>[[Leopold VI of Austria]]<br/>[[John of Brienne]]<br/>[[Simon III, Count of Saarbrücken|Simon III of Saarbrücken]]<br/>[[Oliver of Paderborn]]<br/>[[William I of Holland]]<br/>[[Hugh I of Cyprus]] <br/> [[Bohemond IV of Antioch]]<br/>[[Peire de Montagut]]<br/> [[Hermann of Salza]]<br/>[[Guérin de Montaigu]]<br/>[[Aymar de Lairon]]{{KIA}}<br/> [[Pelagius Galvani]]<br/> [[Louis I, Duke of Bavaria|Louis I of Bavaria]]<br/>[[Ulrich II (bishop of Passau)|Ulrich II of Passau]]{{KIA}}<br/>[[Јован Асен II]] <br/> [[Soeiro Viegas]] | commander2 = '''[[Al-Adil I]]''' <br/>[[Al-Kamil]]<br/>[[Al-Mu'azzam Isa|Al-Mu'azzam]]<br/>[[Al-Ashraf Musa, Emir of Damascus|Al-Ashraf]]<br/>[[al-Mujahid|Al-Mujahid Shirkuh II]] | strength1 = | strength2 = | casualties1 = | casualties2 = | campaignbox = }} '''Петтата крстоносна војна''' ([[1217]] — [[1219]]) — обид за враќање на [[Ерусалим]] и останатите делови од Светите Земји, преку завладувањето прво на силната држава на Ајубидите во [[Египет]]. Многу крстоносци од [[Унгарија]], [[Австрија]] и [[Баварија]] постигнале изклучителни успеси во зазимањето на Дамиета во Египет во [[1219]] година, но по настојувањето на Пелагиј го нападнале и [[Каиро]], каде наводнувањето на река [[Нил]] ги принудила да избираат помеѓу тоа дали да се предадат, или да бидат поразени. ==Подготовки== [[Папа Инокентиј III|Папата Инокентиј III]] уште од 1208 година планирал крстоносна војна за повторно заземање на Ерусалим. Во април 1213 година тој издал [[була]] ''Quia maior'', со која ги повикал сите христијани да се приклучат кон новата [[Крстоносни војни|крстоносна војна]].<ref>{{Наведено списание|last=Smith|first=Thomas W.|date=2019|title=How to craft a crusade call: Pope Innocent III and Quia maior (1213)|url=https://www.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/1468-2281.12258|journal=Historical Research|language=en|volume=92|issue=255|pages=2–23|doi=10.1111/1468-2281.12258|issn=1468-2281}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> По ова следувала друга папска була во 1215 година, ''Ad Liberandam''.<ref name="cf">{{Citation |author=Christopher Tyerman |title=God's war: a new history of the Crusades |year=2006 |publisher=Harvard University Press |isbn=0-674-02387-0 }}</ref> ===Франција=== Пораката за крстоносната војна во Франција ја ширел англискиот кардинал [[Роберт Керзон]]. Неколкумина француски витези се приклучиле, кои веќе се бореле во [[Катарска крстоносна војна|Катарската крстоносна војна]] против [[катар]]ска секта во [[јужна Франција]]. Во 1215 година, папата Инокентиј III го свикал [[Четврти латерански собор|Четвртиот латерански собор]], каде заедно со патријархот на Ерусалим зборувал за повторното заземање на Светата земја. Папата Инокентиј сакал оваа војна да биде водела од [[папа]]та, како што требало да биде со [[Прва крстоносна војна|Првата крстоносна војна]], и со тоа да се избегнат грешките од [[Четврта крстоносна војна|Четвртата крстоносна војна]], која ја презеле [[Венеција]]нците. Папата планирал крстоносците да се сретнат во италијанскиот град [[Бриндизи]] во 1216 година, и забранил трговија со муслиманите, со што сакал да се осигура дека крстоносците ќе имаат бродови и оружје. Секој крстоносец требало да добие [[индулгенција]], вклучувајќи ги и оние кои само ќе помогнат финансиски, но нема да заминат во војната. ===Унгарија и Германија=== Оливер од Келн ја ширел идејата за крстоносната војна во Германија, а [[Фридрих II (Свето Римско Царство))|царот Фридрих II]] планирал да се приклучи во 1215 година. Инокентиј не го сакал Фридрих, бидејќи му се спротивставувал на папата. Инокентиј умрел во 1216 година, а наредниот папа, [[Папа Хонориј III|Хонориј III]], му забранил на Фридрих да учествува, а крстоносците ги организирал под водство на кралот [[Андрија II Арпадович|Андрија од Унгарија]] и војводата [[Леополд VI (војвода на Австрија)|Леополд од Австрија]]. Андрија имал најголема кралска војска во историјата на крстоносците. ===Грузија=== Папата Инокентиј успеал да обезбеди учество на Грузија во крстоносната војна. Грузија со својата изолационистичка политика имала моќна армија, и голема концентрација на витези. Сепак, извидничката сила на Монголците [[Џебе]] и [[Субудај]] уништила голем дел од грузиската војска во две последователни битки. По смртта на грузискиот крал [[Георгиј IV Лаша]], неговата сестра [[Русудан]] му напишала на папата писмо со кое го информирала дека Грузија не ќе може да го исполни своето ветување да помогне при крстоносната војна, бидејќи армијата е уништена од непознати дивјаци. Се претпоставува дека чудното пасивно однесување на крстоносците во подоцнежните години се должи на чекањето грузиската војска да се приклучи на борбата.<ref>Frank McLynn, Genghis Khan. DaCapo Press (2015), 322-327.</ref> ==Походот== [[Податотека:Ondrej.jpg|thumb|left|180px|Кралот [[Андрија II Арпадович|Андреја II од Унгарија]]]] ===Светата земја=== Во јули 1217 година, кралот [[Андрија II Арпадович|Андреја II од Унгарија]] го напуштил [[Загреб]] во придружба на [[Леополд VI (војвода на Австрија)|Леополд VI]] и [[Ото I (Меранија)|Ото I]].{{sfn|Van Cleve|1969|pp=387–388}}{{sfn|Érszegi|Solymosi|1981|p=133}} Војската на кралот Андреја била голема, најмалку 10.000 опремени војници и многубројна пешадија, а голем дел од нив останале во позадина кога Андреја стигнал во Сплит, два месеца подоцна.{{sfn|Van Cleve|1969|pp=387–388}}{{sfn|Runciman|1989b|pp=147–148}} [[Венецијанска Република|Венецијанската]] флота ги префрлила преку морето.{{sfn|Richard|1999|p=297}} Андреја и неговите трупи се качиле на бродовите на 23 август 1217 година во [[Сплит]], и на 9 октомври се истовариле на [[Кипар]] од каде повторно со бродови заминале за [[Ако (Израел)|Ако]] и се придружиле кон војските на [[Јован Бриен]], владетелот на [[Ерусалимско Кралство]], [[Иго I Кипарски]], и принцот [[Боемунд IV од Антиохија]] во борбите против [[Ајубиди]]те во [[Сирија]]. До неговото враќање во Унгарија, кралот Андреја бил водач на христијанските сили за време на Петтата крстоносна војна.<ref>Thomas Keightley, Dionysius Lardner: ''Outlines of history: from the earliest period to the present time'' (page 210)</ref> Во октомври 1217 година, водачите на крстоносците одржале воен совет во Акра, на кој преседавал Андреја II.<ref>Kenneth M. Setton, Norman P. Zacour, Harry W. Hazard: ''A History of the Crusades: The Impact of the Crusades on the Near East'' (page 358)</ref> Добро опремената војска на кралот Андреја ги поразила војските на султанот [[Малик ел Адил]] кај [[Бетсаида]] на реката [[Јордан (река)|Јордан]] на 10 ноември 1217 година. Муслиманските сили се повлекле во нивните тврдини и градови. Во Ерусалим, ѕидините и утврдувањата биле уништени за да не можат христијаните да го бранат градот, во случај да стигнат до градот и да го заземат. Муслиманите го напуштиле градот, во страв дека ќе се повтори крвопролевањето од [[Прва крстоносна војна|Првата крстоносна војна]] во 1099 година. Катапултите на крстоносците не стигнале на време, така што нападите врз тврдините во [[Либан]] и на планината [[Тавор]] биле залудни. Потоа Андреја го поминал своето време во собирање на наводни мошти. На почеток на 1218 година, Андреја, кој бил тешко болен, решил да се врати во Унгарија.<ref>(Jean Richard: ''The Crusades'', c 1071-c. 1291) page 298.</ref><ref name="Howard">{{Наведена книга |title=The Crusades: A History of One of the Most Epic Military Campaigns of All Time |series= |author=Jonathan Howard |year= 2011 |location= |publisher=BookCaps Study Guides [for Kindle; Golgotha Press for paperback] |page= |isbn=9781610428040 |url=https://books.google.com/books?id=YWEUg5pMqJYC&pg=PT22&lpg=PT22&dq=%22jordan%22+%22King+Andrew%22+%221217%22+november+%22Bethsaida%22&source=bl&ots=tDPPUXslTv&sig=yQ8_3Q_U4g_Ct8o4I5m-8vZiBiM&hl=en&sa=X&ei=PMFRVbDsHcWbsgHTp4GwCQ&ved=0CCIQ6AEwAQ#v=onepage&q=%22jordan%22%20%22King%20Andrew%22%20%221217%22%20november%20%22Bethsaida%22&f=false|accessdate=12 May 2015 }}</ref> Андреја и неговата војска заминале за Унгарија во февруари 1218 година, а Боемунд и Иго исто така се вратиле дома.<ref name="Howard" /> ===Сојуз со султанот на Рум=== Во 1218 година Оливер од Келн пристигнал со нова германска војска и со и холандскиот гроф [[Вилхелм I (Холандија)|Вилхелм I]]. Војската била составена од Холанѓани, Фламанци, и Фризијци. Со Леополд и Јован разговарале за напад на [[Дамиета]] во Египет. За да го остварат ова, се здружиле со султанот [[Кејкавус I]] од [[Икониски Султанат|Румскиот Султанат]], кој ги нападнал [[Ајубиди]]те во [[Сирија]], со што им помогнал на крстоносците да не се борат на два фронта.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://books.google.com.tr/books?id=RAbaJ3EbWjUC&pg=PR11&dq=fifth+crusade+alliance&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiXoaaZiurOAhVHWRQKHdEODaYQ6AEIQTAF#v=onepage&q=fifth%20crusade%20alliance&f=false |title=The 14th and Final Crusade to the Middle East: Crusades from the 11th Century to the 21st Century |last1=Conte |first1=Joseph J. |website=[[Google Books]] |date=4 December 2008 |accessdate=30 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://books.google.com.tr/books?id=bWQFCwAAQBAJ&pg=PT203&dq=kaykaus+fifth+crusade&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwjxgJ-BnerOAhXDOBQKHd4wCvkQ6AEIHzAA#v=onepage&q=kaykaus%20fifth%20crusade&f=false |title= A Clash of Thrones: The Power-crazed Medieval Kings, Popes and Emperors of Europe |last1=Rawson|first1=Andrew |website=[[Google Books]] |date=10 December 2015 |accessdate=30 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://books.google.com.tr/books?id=UCblDAAAQBAJ&pg=PT301&dq=fifth+crusade+alliance&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiXoaaZiurOAhVHWRQKHdEODaYQ6AEIIjAB#v=onepage&q=fifth%20crusade%20alliance&f=false |title= Afghanistan's Experiences: The History of the Most Horrifying Events Involving Politics, Religion, and Terrorism |last1=Hadi |first1=Hamdi |website=[[Google Books]] |date=31 March 2016 |accessdate=30 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url= https://books.google.com.tr/books?id=tKSjW-j2G1YC&pg=PA168&lpg=PA168&dq=sultanate+of+rum+fifth+crusade&source=bl&ots=L9Zad8ZERV&sig=TmT-PEewxQRn9mJsZNm2Re8AMGY&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiRnMj_wurOAhUDVhQKHeKgB784ChDoAQhOMAo#v=onepage&q=sultanate%20of%20rum%20fifth%20crusade&f=false |title= Franks and Saracens: Reality and Fantasy in the Crusades and Terrorism |last1=Avner |first1=Falk|website=[[Google Books]] |date=2010 |accessdate=31 August 2016}}</ref> ===Египет=== [[Податотека:Capturing Damiate.jpg|мини|десно|350|Капитулацијата на Дамиета]] Во јули 1218 година крстоносците ја започнале [[Опсада на Дамиета (1218)|Опсадата на Дамиета]], и покрај отпорот на неподготвениот султан [[Малик ел Адил]], кулата надвор од градот била заземена на 25 август. Сепак не можеле да ја заземат Дамиета, а наредните месеци многу од крстоносците умреле поради болести. Малик ел Адил исто така умрел, а го наследил [[Малик ел Камил]]. Во меѓувреме, [[Пелагиј Галвани]] стигнал со војска во 1219 година, по што султанот се обидел да преговара за примирје. Понудил размена на градовите [[Дамиета]] со [[Ерусалим]], но Пелагиј не ја прифатил понудата. Откако дознал за ова, [[Вилхелм I (Холандија)|Вилхелм I]] ја напуштил војната и се вратил дома. Во август или септември, [[Фрањо Асишки]] пристигнал во кампот на крстоносците, а во ноември крстоносците ги совладале силите на султанот и го зазеле градот. Веднаш папската и секуларната моќ се бореле за контрола на градот, а [[Јован Бриен]] ја презел за себе во 1220 година. Пелагиј не го прифатил ова, па Јован се вратил во Акра. Пелагиј чекал Фридрих II да дојде со нова војска, но тоа не се случило. По една година Јован Бриен се вратил, а крстоносците тргнале кон [[Каиро]] во јули 1221 година. Овој марш го набљудувале силите на султанот, а честите напади на војската натерало 2000 Германци да се откажат од напредувањето и да се вратат во Дамиета. За тоа време, султанот Малик ел Камил се здружил со други Ајубиди од Сирија, а крстоносците биле запрени на својот марш кон Каиро поради поплавување на реката [[Нил]]. Залихите им се потрошиле, започнале со принудно повлекување, а војската на султанот ги нападнала, по што голем број крстоносци загинале или се предале. ==Последици== Условите поставени при предавањето значеле отстапување на [[Дамиета]] во замена за ослободување на заробените крстоносци. Султанот Малик ел Камил се согласил на осумгодишен мир со Европа и со враќање на [[Чесен Крст|Чесниот Крст]]. Сепак крстот никогаш не бил вратен, затоа што султанот не го ни поседувал. Неуспехот на крстоносната војна предизвикал излив на антипапски чувства од поетот [[Гилјем Фигеира]]. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Петта крстоносна војна| ]] [[Категорија:Крстоносните војни во 13 век]] ayjt75qezz4rdgrspsk7afo11b2mjmw 5601533 5601532 2026-07-28T22:30:55Z Buli 2648 5601533 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = Петта крстоносна војна | partof = [[Крстоносни војни|Крстоносните војни]] | image = [[Податотека:Capturing Damiate.jpg]] | image_size = 300px | caption = [[Опсада на Дамиета (1218-1219)|Опсадата на Дамиета]] | date = септември 1217 – 29 август 1221 | place = [[Сирија]], [[Египет]] и [[Иберија]] | result = Победа на Ајубидите | combatant1 = '''Крстоносци:''' *'''[[Свето Римско Царство]]''' *[[Кралство Португалија]] *[[Кралство Унгарија]] *[[Кралство Франција]] *[[Второ Бугарско Царство]] '''Левант:''' *[[Ерусалимско Кралство]] *[[Кипарско Кралство]] *[[Латинско Царство]] '''Military orders:''' *[[Knights Templar]] *[[Teutonic Order]] *[[Knights Hospitaller]] | combatant2 = '''Muslim forces:''' *'''[[Ајубидски Султанат]]''' | combatant3 = | commander1 = [[Andrew II of Hungary]] <br/>[[Leopold VI of Austria]]<br/>[[John of Brienne]]<br/>[[Simon III, Count of Saarbrücken|Simon III of Saarbrücken]]<br/>[[Oliver of Paderborn]]<br/>[[William I of Holland]]<br/>[[Hugh I of Cyprus]] <br/> [[Bohemond IV of Antioch]]<br/>[[Peire de Montagut]]<br/> [[Hermann of Salza]]<br/>[[Guérin de Montaigu]]<br/>[[Aymar de Lairon]]{{KIA}}<br/> [[Pelagius Galvani]]<br/> [[Louis I, Duke of Bavaria|Louis I of Bavaria]]<br/>[[Ulrich II (bishop of Passau)|Ulrich II of Passau]]{{KIA}}<br/>[[Јован Асен II]] <br/> [[Soeiro Viegas]] | commander2 = '''[[Al-Adil I]]''' <br/>[[Al-Kamil]]<br/>[[Al-Mu'azzam Isa|Al-Mu'azzam]]<br/>[[Al-Ashraf Musa, Emir of Damascus|Al-Ashraf]]<br/>[[al-Mujahid|Al-Mujahid Shirkuh II]] | strength1 = | strength2 = | casualties1 = | casualties2 = | campaignbox = }} '''Петтата крстоносна војна''' ([[1217]] — [[1219]]) — обид за враќање на [[Ерусалим]] и останатите делови од Светите Земји, преку завладувањето прво на силната држава на Ајубидите во [[Египет]]. Многу крстоносци од [[Унгарија]], [[Австрија]] и [[Баварија]] постигнале изклучителни успеси во зазимањето на Дамиета во Египет во [[1219]] година, но по настојувањето на Пелагиј го нападнале и [[Каиро]], каде наводнувањето на река [[Нил]] ги принудила да избираат помеѓу тоа дали да се предадат, или да бидат поразени. ==Подготовки== [[Папа Инокентиј III|Папата Инокентиј III]] уште од 1208 година планирал крстоносна војна за повторно заземање на Ерусалим. Во април 1213 година тој издал [[була]] ''Quia maior'', со која ги повикал сите христијани да се приклучат кон новата [[Крстоносни војни|крстоносна војна]].<ref>{{Наведено списание|last=Smith|first=Thomas W.|date=2019|title=How to craft a crusade call: Pope Innocent III and Quia maior (1213)|url=https://www.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/1468-2281.12258|journal=Historical Research|language=en|volume=92|issue=255|pages=2–23|doi=10.1111/1468-2281.12258|issn=1468-2281}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> По ова следувала друга папска була во 1215 година, ''Ad Liberandam''.<ref name="cf">{{Citation |author=Christopher Tyerman |title=God's war: a new history of the Crusades |year=2006 |publisher=Harvard University Press |isbn=0-674-02387-0 }}</ref> ===Франција=== Пораката за крстоносната војна во Франција ја ширел англискиот кардинал [[Роберт Керзон]]. Неколкумина француски витези се приклучиле, кои веќе се бореле во [[Катарска крстоносна војна|Катарската крстоносна војна]] против [[катар]]ска секта во [[јужна Франција]]. Во 1215 година, папата Инокентиј III го свикал [[Четврти латерански собор|Четвртиот латерански собор]], каде заедно со патријархот на Ерусалим зборувал за повторното заземање на Светата земја. Папата Инокентиј сакал оваа војна да биде водела од [[папа]]та, како што требало да биде со [[Прва крстоносна војна|Првата крстоносна војна]], и со тоа да се избегнат грешките од [[Четврта крстоносна војна|Четвртата крстоносна војна]], која ја презеле [[Венеција]]нците. Папата планирал крстоносците да се сретнат во италијанскиот град [[Бриндизи]] во 1216 година, и забранил трговија со муслиманите, со што сакал да се осигура дека крстоносците ќе имаат бродови и оружје. Секој крстоносец требало да добие [[индулгенција]], вклучувајќи ги и оние кои само ќе помогнат финансиски, но нема да заминат во војната. ===Унгарија и Германија=== Оливер од Келн ја ширел идејата за крстоносната војна во Германија, а [[Фридрих II (Свето Римско Царство))|царот Фридрих II]] планирал да се приклучи во 1215 година. Инокентиј не го сакал Фридрих, бидејќи му се спротивставувал на папата. Инокентиј умрел во 1216 година, а наредниот папа, [[Папа Хонориј III|Хонориј III]], му забранил на Фридрих да учествува, а крстоносците ги организирал под водство на кралот [[Андрија II Арпадович|Андрија од Унгарија]] и војводата [[Леополд VI (војвода на Австрија)|Леополд од Австрија]]. Андрија имал најголема кралска војска во историјата на крстоносците. ===Грузија=== Папата Инокентиј успеал да обезбеди учество на Грузија во крстоносната војна. Грузија со својата изолационистичка политика имала моќна армија, и голема концентрација на витези. Сепак, извидничката сила на Монголците [[Џебе]] и [[Субудај]] уништила голем дел од грузиската војска во две последователни битки. По смртта на грузискиот крал [[Георгиј IV Лаша]], неговата сестра [[Русудан]] му напишала на папата писмо со кое го информирала дека Грузија не ќе може да го исполни своето ветување да помогне при крстоносната војна, бидејќи армијата е уништена од непознати дивјаци. Се претпоставува дека чудното пасивно однесување на крстоносците во подоцнежните години се должи на чекањето грузиската војска да се приклучи на борбата.<ref>Frank McLynn, Genghis Khan. DaCapo Press (2015), 322-327.</ref> ==Походот== [[Податотека:Ondrej.jpg|thumb|left|180px|Кралот [[Андрија II Арпадович|Андреја II од Унгарија]]]] ===Светата земја=== Во јули 1217 година, кралот [[Андрија II Арпадович|Андреја II од Унгарија]] го напуштил [[Загреб]] во придружба на [[Леополд VI (војвода на Австрија)|Леополд VI]] и [[Ото I (Меранија)|Ото I]].{{sfn|Van Cleve|1969|pp=387–388}}{{sfn|Érszegi|Solymosi|1981|p=133}} Војската на кралот Андреја била голема, најмалку 10.000 опремени војници и многубројна пешадија, а голем дел од нив останале во позадина кога Андреја стигнал во Сплит, два месеца подоцна.{{sfn|Van Cleve|1969|pp=387–388}}{{sfn|Runciman|1989b|pp=147–148}} [[Венецијанска Република|Венецијанската]] флота ги префрлила преку морето.{{sfn|Richard|1999|p=297}} Андреја и неговите трупи се качиле на бродовите на 23 август 1217 година во [[Сплит]], и на 9 октомври се истовариле на [[Кипар]] од каде повторно со бродови заминале за [[Ако (Израел)|Ако]] и се придружиле кон војските на [[Јован Бриен]], владетелот на [[Ерусалимско Кралство]], [[Иго I Кипарски]], и принцот [[Боемунд IV од Антиохија]] во борбите против [[Ајубиди]]те во [[Сирија]]. До неговото враќање во Унгарија, кралот Андреја бил водач на христијанските сили за време на Петтата крстоносна војна.<ref>Thomas Keightley, Dionysius Lardner: ''Outlines of history: from the earliest period to the present time'' (page 210)</ref> Во октомври 1217 година, водачите на крстоносците одржале воен совет во Акра, на кој преседавал Андреја II.<ref>Kenneth M. Setton, Norman P. Zacour, Harry W. Hazard: ''A History of the Crusades: The Impact of the Crusades on the Near East'' (page 358)</ref> Добро опремената војска на кралот Андреја ги поразила војските на султанот [[Малик ел Адил]] кај [[Бетсаида]] на реката [[Јордан (река)|Јордан]] на 10 ноември 1217 година. Муслиманските сили се повлекле во нивните тврдини и градови. Во Ерусалим, ѕидините и утврдувањата биле уништени за да не можат христијаните да го бранат градот, во случај да стигнат до градот и да го заземат. Муслиманите го напуштиле градот, во страв дека ќе се повтори крвопролевањето од [[Прва крстоносна војна|Првата крстоносна војна]] во 1099 година. Катапултите на крстоносците не стигнале на време, така што нападите врз тврдините во [[Либан]] и на планината [[Тавор]] биле залудни. Потоа Андреја го поминал своето време во собирање на наводни мошти. На почеток на 1218 година, Андреја, кој бил тешко болен, решил да се врати во Унгарија.<ref>(Jean Richard: ''The Crusades'', c 1071-c. 1291) page 298.</ref><ref name="Howard">{{Наведена книга |title=The Crusades: A History of One of the Most Epic Military Campaigns of All Time |series= |author=Jonathan Howard |year= 2011 |location= |publisher=BookCaps Study Guides [for Kindle; Golgotha Press for paperback] |page= |isbn=9781610428040 |url=https://books.google.com/books?id=YWEUg5pMqJYC&pg=PT22&lpg=PT22&dq=%22jordan%22+%22King+Andrew%22+%221217%22+november+%22Bethsaida%22&source=bl&ots=tDPPUXslTv&sig=yQ8_3Q_U4g_Ct8o4I5m-8vZiBiM&hl=en&sa=X&ei=PMFRVbDsHcWbsgHTp4GwCQ&ved=0CCIQ6AEwAQ#v=onepage&q=%22jordan%22%20%22King%20Andrew%22%20%221217%22%20november%20%22Bethsaida%22&f=false|accessdate=12 May 2015 }}</ref> Андреја и неговата војска заминале за Унгарија во февруари 1218 година, а Боемунд и Иго исто така се вратиле дома.<ref name="Howard" /> ===Сојуз со султанот на Рум=== Во 1218 година Оливер од Келн пристигнал со нова германска војска и со и холандскиот гроф [[Вилхелм I (Холандија)|Вилхелм I]]. Војската била составена од Холанѓани, Фламанци, и Фризијци. Со Леополд и Јован разговарале за напад на [[Дамиета]] во Египет. За да го остварат ова, се здружиле со султанот [[Кејкавус I]] од [[Икониски Султанат|Румскиот Султанат]], кој ги нападнал [[Ајубиди]]те во [[Сирија]], со што им помогнал на крстоносците да не се борат на два фронта.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://books.google.com.tr/books?id=RAbaJ3EbWjUC&pg=PR11&dq=fifth+crusade+alliance&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiXoaaZiurOAhVHWRQKHdEODaYQ6AEIQTAF#v=onepage&q=fifth%20crusade%20alliance&f=false |title=The 14th and Final Crusade to the Middle East: Crusades from the 11th Century to the 21st Century |last1=Conte |first1=Joseph J. |website=[[Google Books]] |date=4 December 2008 |accessdate=30 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://books.google.com.tr/books?id=bWQFCwAAQBAJ&pg=PT203&dq=kaykaus+fifth+crusade&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwjxgJ-BnerOAhXDOBQKHd4wCvkQ6AEIHzAA#v=onepage&q=kaykaus%20fifth%20crusade&f=false |title= A Clash of Thrones: The Power-crazed Medieval Kings, Popes and Emperors of Europe |last1=Rawson|first1=Andrew |website=[[Google Books]] |date=10 December 2015 |accessdate=30 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://books.google.com.tr/books?id=UCblDAAAQBAJ&pg=PT301&dq=fifth+crusade+alliance&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiXoaaZiurOAhVHWRQKHdEODaYQ6AEIIjAB#v=onepage&q=fifth%20crusade%20alliance&f=false |title= Afghanistan's Experiences: The History of the Most Horrifying Events Involving Politics, Religion, and Terrorism |last1=Hadi |first1=Hamdi |website=[[Google Books]] |date=31 March 2016 |accessdate=30 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url= https://books.google.com.tr/books?id=tKSjW-j2G1YC&pg=PA168&lpg=PA168&dq=sultanate+of+rum+fifth+crusade&source=bl&ots=L9Zad8ZERV&sig=TmT-PEewxQRn9mJsZNm2Re8AMGY&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiRnMj_wurOAhUDVhQKHeKgB784ChDoAQhOMAo#v=onepage&q=sultanate%20of%20rum%20fifth%20crusade&f=false |title= Franks and Saracens: Reality and Fantasy in the Crusades and Terrorism |last1=Avner |first1=Falk|website=[[Google Books]] |date=2010 |accessdate=31 August 2016}}</ref> ===Египет=== [[Податотека:Capturing Damiate.jpg|мини|десно|350|Капитулацијата на Дамиета]] Во јули 1218 година крстоносците ја започнале [[Опсада на Дамиета (1218)|Опсадата на Дамиета]], и покрај отпорот на неподготвениот султан [[Малик ел Адил]], кулата надвор од градот била заземена на 25 август. Сепак не можеле да ја заземат Дамиета, а наредните месеци многу од крстоносците умреле поради болести. Малик ел Адил исто така умрел, а го наследил [[Малик ел Камил]]. Во меѓувреме, [[Пелагиј Галвани]] стигнал со војска во 1219 година, по што султанот се обидел да преговара за примирје. Понудил размена на градовите [[Дамиета]] со [[Ерусалим]], но Пелагиј не ја прифатил понудата. Откако дознал за ова, [[Вилхелм I (Холандија)|Вилхелм I]] ја напуштил војната и се вратил дома. Во август или септември, [[Фрањо Асишки]] пристигнал во кампот на крстоносците, а во ноември крстоносците ги совладале силите на султанот и го зазеле градот. Веднаш папската и секуларната моќ се бореле за контрола на градот, а [[Јован Бриен]] ја презел за себе во 1220 година. Пелагиј не го прифатил ова, па Јован се вратил во Акра. Пелагиј чекал Фридрих II да дојде со нова војска, но тоа не се случило. По една година Јован Бриен се вратил, а крстоносците тргнале кон [[Каиро]] во јули 1221 година. Овој марш го набљудувале силите на султанот, а честите напади на војската натерало 2000 Германци да се откажат од напредувањето и да се вратат во Дамиета. За тоа време, султанот Малик ел Камил се здружил со други Ајубиди од Сирија, а крстоносците биле запрени на својот марш кон Каиро поради поплавување на реката [[Нил]]. Залихите им се потрошиле, започнале со принудно повлекување, а војската на султанот ги нападнала, по што голем број крстоносци загинале или се предале. ==Последици== Условите поставени при предавањето значеле отстапување на [[Дамиета]] во замена за ослободување на заробените крстоносци. Султанот Малик ел Камил се согласил на осумгодишен мир со Европа и со враќање на [[Чесен Крст|Чесниот Крст]]. Сепак крстот никогаш не бил вратен, затоа што султанот не го ни поседувал. Неуспехот на крстоносната војна предизвикал излив на антипапски чувства од поетот [[Гилјем Фигеира]]. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Петта крстоносна војна| ]] [[Категорија:Крстоносните војни во 13 век]] l7oipcqf7zf9h0rad76qhatstk5efo2 5601534 5601533 2026-07-28T22:31:10Z Buli 2648 5601534 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = Петта крстоносна војна | partof = [[Крстоносни војни|Крстоносните војни]] | image = [[Податотека:Capturing Damiate.jpg|300px]] | image_size = 300px | caption = [[Опсада на Дамиета (1218-1219)|Опсадата на Дамиета]] | date = септември 1217 – 29 август 1221 | place = [[Сирија]], [[Египет]] и [[Иберија]] | result = Победа на Ајубидите | combatant1 = '''Крстоносци:''' *'''[[Свето Римско Царство]]''' *[[Кралство Португалија]] *[[Кралство Унгарија]] *[[Кралство Франција]] *[[Второ Бугарско Царство]] '''Левант:''' *[[Ерусалимско Кралство]] *[[Кипарско Кралство]] *[[Латинско Царство]] '''Military orders:''' *[[Knights Templar]] *[[Teutonic Order]] *[[Knights Hospitaller]] | combatant2 = '''Muslim forces:''' *'''[[Ајубидски Султанат]]''' | combatant3 = | commander1 = [[Andrew II of Hungary]] <br/>[[Leopold VI of Austria]]<br/>[[John of Brienne]]<br/>[[Simon III, Count of Saarbrücken|Simon III of Saarbrücken]]<br/>[[Oliver of Paderborn]]<br/>[[William I of Holland]]<br/>[[Hugh I of Cyprus]] <br/> [[Bohemond IV of Antioch]]<br/>[[Peire de Montagut]]<br/> [[Hermann of Salza]]<br/>[[Guérin de Montaigu]]<br/>[[Aymar de Lairon]]{{KIA}}<br/> [[Pelagius Galvani]]<br/> [[Louis I, Duke of Bavaria|Louis I of Bavaria]]<br/>[[Ulrich II (bishop of Passau)|Ulrich II of Passau]]{{KIA}}<br/>[[Јован Асен II]] <br/> [[Soeiro Viegas]] | commander2 = '''[[Al-Adil I]]''' <br/>[[Al-Kamil]]<br/>[[Al-Mu'azzam Isa|Al-Mu'azzam]]<br/>[[Al-Ashraf Musa, Emir of Damascus|Al-Ashraf]]<br/>[[al-Mujahid|Al-Mujahid Shirkuh II]] | strength1 = | strength2 = | casualties1 = | casualties2 = | campaignbox = }} '''Петтата крстоносна војна''' ([[1217]] — [[1219]]) — обид за враќање на [[Ерусалим]] и останатите делови од Светите Земји, преку завладувањето прво на силната држава на Ајубидите во [[Египет]]. Многу крстоносци од [[Унгарија]], [[Австрија]] и [[Баварија]] постигнале изклучителни успеси во зазимањето на Дамиета во Египет во [[1219]] година, но по настојувањето на Пелагиј го нападнале и [[Каиро]], каде наводнувањето на река [[Нил]] ги принудила да избираат помеѓу тоа дали да се предадат, или да бидат поразени. ==Подготовки== [[Папа Инокентиј III|Папата Инокентиј III]] уште од 1208 година планирал крстоносна војна за повторно заземање на Ерусалим. Во април 1213 година тој издал [[була]] ''Quia maior'', со која ги повикал сите христијани да се приклучат кон новата [[Крстоносни војни|крстоносна војна]].<ref>{{Наведено списание|last=Smith|first=Thomas W.|date=2019|title=How to craft a crusade call: Pope Innocent III and Quia maior (1213)|url=https://www.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/1468-2281.12258|journal=Historical Research|language=en|volume=92|issue=255|pages=2–23|doi=10.1111/1468-2281.12258|issn=1468-2281}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> По ова следувала друга папска була во 1215 година, ''Ad Liberandam''.<ref name="cf">{{Citation |author=Christopher Tyerman |title=God's war: a new history of the Crusades |year=2006 |publisher=Harvard University Press |isbn=0-674-02387-0 }}</ref> ===Франција=== Пораката за крстоносната војна во Франција ја ширел англискиот кардинал [[Роберт Керзон]]. Неколкумина француски витези се приклучиле, кои веќе се бореле во [[Катарска крстоносна војна|Катарската крстоносна војна]] против [[катар]]ска секта во [[јужна Франција]]. Во 1215 година, папата Инокентиј III го свикал [[Четврти латерански собор|Четвртиот латерански собор]], каде заедно со патријархот на Ерусалим зборувал за повторното заземање на Светата земја. Папата Инокентиј сакал оваа војна да биде водела од [[папа]]та, како што требало да биде со [[Прва крстоносна војна|Првата крстоносна војна]], и со тоа да се избегнат грешките од [[Четврта крстоносна војна|Четвртата крстоносна војна]], која ја презеле [[Венеција]]нците. Папата планирал крстоносците да се сретнат во италијанскиот град [[Бриндизи]] во 1216 година, и забранил трговија со муслиманите, со што сакал да се осигура дека крстоносците ќе имаат бродови и оружје. Секој крстоносец требало да добие [[индулгенција]], вклучувајќи ги и оние кои само ќе помогнат финансиски, но нема да заминат во војната. ===Унгарија и Германија=== Оливер од Келн ја ширел идејата за крстоносната војна во Германија, а [[Фридрих II (Свето Римско Царство))|царот Фридрих II]] планирал да се приклучи во 1215 година. Инокентиј не го сакал Фридрих, бидејќи му се спротивставувал на папата. Инокентиј умрел во 1216 година, а наредниот папа, [[Папа Хонориј III|Хонориј III]], му забранил на Фридрих да учествува, а крстоносците ги организирал под водство на кралот [[Андрија II Арпадович|Андрија од Унгарија]] и војводата [[Леополд VI (војвода на Австрија)|Леополд од Австрија]]. Андрија имал најголема кралска војска во историјата на крстоносците. ===Грузија=== Папата Инокентиј успеал да обезбеди учество на Грузија во крстоносната војна. Грузија со својата изолационистичка политика имала моќна армија, и голема концентрација на витези. Сепак, извидничката сила на Монголците [[Џебе]] и [[Субудај]] уништила голем дел од грузиската војска во две последователни битки. По смртта на грузискиот крал [[Георгиј IV Лаша]], неговата сестра [[Русудан]] му напишала на папата писмо со кое го информирала дека Грузија не ќе може да го исполни своето ветување да помогне при крстоносната војна, бидејќи армијата е уништена од непознати дивјаци. Се претпоставува дека чудното пасивно однесување на крстоносците во подоцнежните години се должи на чекањето грузиската војска да се приклучи на борбата.<ref>Frank McLynn, Genghis Khan. DaCapo Press (2015), 322-327.</ref> ==Походот== [[Податотека:Ondrej.jpg|thumb|left|180px|Кралот [[Андрија II Арпадович|Андреја II од Унгарија]]]] ===Светата земја=== Во јули 1217 година, кралот [[Андрија II Арпадович|Андреја II од Унгарија]] го напуштил [[Загреб]] во придружба на [[Леополд VI (војвода на Австрија)|Леополд VI]] и [[Ото I (Меранија)|Ото I]].{{sfn|Van Cleve|1969|pp=387–388}}{{sfn|Érszegi|Solymosi|1981|p=133}} Војската на кралот Андреја била голема, најмалку 10.000 опремени војници и многубројна пешадија, а голем дел од нив останале во позадина кога Андреја стигнал во Сплит, два месеца подоцна.{{sfn|Van Cleve|1969|pp=387–388}}{{sfn|Runciman|1989b|pp=147–148}} [[Венецијанска Република|Венецијанската]] флота ги префрлила преку морето.{{sfn|Richard|1999|p=297}} Андреја и неговите трупи се качиле на бродовите на 23 август 1217 година во [[Сплит]], и на 9 октомври се истовариле на [[Кипар]] од каде повторно со бродови заминале за [[Ако (Израел)|Ако]] и се придружиле кон војските на [[Јован Бриен]], владетелот на [[Ерусалимско Кралство]], [[Иго I Кипарски]], и принцот [[Боемунд IV од Антиохија]] во борбите против [[Ајубиди]]те во [[Сирија]]. До неговото враќање во Унгарија, кралот Андреја бил водач на христијанските сили за време на Петтата крстоносна војна.<ref>Thomas Keightley, Dionysius Lardner: ''Outlines of history: from the earliest period to the present time'' (page 210)</ref> Во октомври 1217 година, водачите на крстоносците одржале воен совет во Акра, на кој преседавал Андреја II.<ref>Kenneth M. Setton, Norman P. Zacour, Harry W. Hazard: ''A History of the Crusades: The Impact of the Crusades on the Near East'' (page 358)</ref> Добро опремената војска на кралот Андреја ги поразила војските на султанот [[Малик ел Адил]] кај [[Бетсаида]] на реката [[Јордан (река)|Јордан]] на 10 ноември 1217 година. Муслиманските сили се повлекле во нивните тврдини и градови. Во Ерусалим, ѕидините и утврдувањата биле уништени за да не можат христијаните да го бранат градот, во случај да стигнат до градот и да го заземат. Муслиманите го напуштиле градот, во страв дека ќе се повтори крвопролевањето од [[Прва крстоносна војна|Првата крстоносна војна]] во 1099 година. Катапултите на крстоносците не стигнале на време, така што нападите врз тврдините во [[Либан]] и на планината [[Тавор]] биле залудни. Потоа Андреја го поминал своето време во собирање на наводни мошти. На почеток на 1218 година, Андреја, кој бил тешко болен, решил да се врати во Унгарија.<ref>(Jean Richard: ''The Crusades'', c 1071-c. 1291) page 298.</ref><ref name="Howard">{{Наведена книга |title=The Crusades: A History of One of the Most Epic Military Campaigns of All Time |series= |author=Jonathan Howard |year= 2011 |location= |publisher=BookCaps Study Guides [for Kindle; Golgotha Press for paperback] |page= |isbn=9781610428040 |url=https://books.google.com/books?id=YWEUg5pMqJYC&pg=PT22&lpg=PT22&dq=%22jordan%22+%22King+Andrew%22+%221217%22+november+%22Bethsaida%22&source=bl&ots=tDPPUXslTv&sig=yQ8_3Q_U4g_Ct8o4I5m-8vZiBiM&hl=en&sa=X&ei=PMFRVbDsHcWbsgHTp4GwCQ&ved=0CCIQ6AEwAQ#v=onepage&q=%22jordan%22%20%22King%20Andrew%22%20%221217%22%20november%20%22Bethsaida%22&f=false|accessdate=12 May 2015 }}</ref> Андреја и неговата војска заминале за Унгарија во февруари 1218 година, а Боемунд и Иго исто така се вратиле дома.<ref name="Howard" /> ===Сојуз со султанот на Рум=== Во 1218 година Оливер од Келн пристигнал со нова германска војска и со и холандскиот гроф [[Вилхелм I (Холандија)|Вилхелм I]]. Војската била составена од Холанѓани, Фламанци, и Фризијци. Со Леополд и Јован разговарале за напад на [[Дамиета]] во Египет. За да го остварат ова, се здружиле со султанот [[Кејкавус I]] од [[Икониски Султанат|Румскиот Султанат]], кој ги нападнал [[Ајубиди]]те во [[Сирија]], со што им помогнал на крстоносците да не се борат на два фронта.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://books.google.com.tr/books?id=RAbaJ3EbWjUC&pg=PR11&dq=fifth+crusade+alliance&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiXoaaZiurOAhVHWRQKHdEODaYQ6AEIQTAF#v=onepage&q=fifth%20crusade%20alliance&f=false |title=The 14th and Final Crusade to the Middle East: Crusades from the 11th Century to the 21st Century |last1=Conte |first1=Joseph J. |website=[[Google Books]] |date=4 December 2008 |accessdate=30 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://books.google.com.tr/books?id=bWQFCwAAQBAJ&pg=PT203&dq=kaykaus+fifth+crusade&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwjxgJ-BnerOAhXDOBQKHd4wCvkQ6AEIHzAA#v=onepage&q=kaykaus%20fifth%20crusade&f=false |title= A Clash of Thrones: The Power-crazed Medieval Kings, Popes and Emperors of Europe |last1=Rawson|first1=Andrew |website=[[Google Books]] |date=10 December 2015 |accessdate=30 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://books.google.com.tr/books?id=UCblDAAAQBAJ&pg=PT301&dq=fifth+crusade+alliance&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiXoaaZiurOAhVHWRQKHdEODaYQ6AEIIjAB#v=onepage&q=fifth%20crusade%20alliance&f=false |title= Afghanistan's Experiences: The History of the Most Horrifying Events Involving Politics, Religion, and Terrorism |last1=Hadi |first1=Hamdi |website=[[Google Books]] |date=31 March 2016 |accessdate=30 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url= https://books.google.com.tr/books?id=tKSjW-j2G1YC&pg=PA168&lpg=PA168&dq=sultanate+of+rum+fifth+crusade&source=bl&ots=L9Zad8ZERV&sig=TmT-PEewxQRn9mJsZNm2Re8AMGY&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiRnMj_wurOAhUDVhQKHeKgB784ChDoAQhOMAo#v=onepage&q=sultanate%20of%20rum%20fifth%20crusade&f=false |title= Franks and Saracens: Reality and Fantasy in the Crusades and Terrorism |last1=Avner |first1=Falk|website=[[Google Books]] |date=2010 |accessdate=31 August 2016}}</ref> ===Египет=== [[Податотека:Capturing Damiate.jpg|мини|десно|350|Капитулацијата на Дамиета]] Во јули 1218 година крстоносците ја започнале [[Опсада на Дамиета (1218)|Опсадата на Дамиета]], и покрај отпорот на неподготвениот султан [[Малик ел Адил]], кулата надвор од градот била заземена на 25 август. Сепак не можеле да ја заземат Дамиета, а наредните месеци многу од крстоносците умреле поради болести. Малик ел Адил исто така умрел, а го наследил [[Малик ел Камил]]. Во меѓувреме, [[Пелагиј Галвани]] стигнал со војска во 1219 година, по што султанот се обидел да преговара за примирје. Понудил размена на градовите [[Дамиета]] со [[Ерусалим]], но Пелагиј не ја прифатил понудата. Откако дознал за ова, [[Вилхелм I (Холандија)|Вилхелм I]] ја напуштил војната и се вратил дома. Во август или септември, [[Фрањо Асишки]] пристигнал во кампот на крстоносците, а во ноември крстоносците ги совладале силите на султанот и го зазеле градот. Веднаш папската и секуларната моќ се бореле за контрола на градот, а [[Јован Бриен]] ја презел за себе во 1220 година. Пелагиј не го прифатил ова, па Јован се вратил во Акра. Пелагиј чекал Фридрих II да дојде со нова војска, но тоа не се случило. По една година Јован Бриен се вратил, а крстоносците тргнале кон [[Каиро]] во јули 1221 година. Овој марш го набљудувале силите на султанот, а честите напади на војската натерало 2000 Германци да се откажат од напредувањето и да се вратат во Дамиета. За тоа време, султанот Малик ел Камил се здружил со други Ајубиди од Сирија, а крстоносците биле запрени на својот марш кон Каиро поради поплавување на реката [[Нил]]. Залихите им се потрошиле, започнале со принудно повлекување, а војската на султанот ги нападнала, по што голем број крстоносци загинале или се предале. ==Последици== Условите поставени при предавањето значеле отстапување на [[Дамиета]] во замена за ослободување на заробените крстоносци. Султанот Малик ел Камил се согласил на осумгодишен мир со Европа и со враќање на [[Чесен Крст|Чесниот Крст]]. Сепак крстот никогаш не бил вратен, затоа што султанот не го ни поседувал. Неуспехот на крстоносната војна предизвикал излив на антипапски чувства од поетот [[Гилјем Фигеира]]. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Петта крстоносна војна| ]] [[Категорија:Крстоносните војни во 13 век]] l1cij9dqvcrhgprodhziq9xxsl3xrbl 5601535 5601534 2026-07-28T22:32:56Z Buli 2648 5601535 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = Петта крстоносна војна | partof = [[Крстоносни војни|Крстоносните војни]] | image = [[Податотека:Capturing Damiate.jpg|300px]] | image_size = 300px | caption = [[Опсада на Дамиета (1218-1219)|Опсадата на Дамиета]] | date = септември 1217 – 29 август 1221 | place = [[Сирија]], [[Египет]] и [[Иберија]] | result = Победа на Ајубидите | combatant1 = '''Крстоносци:''' *'''[[Свето Римско Царство]]''' *[[Кралство Португалија]] *[[Кралство Унгарија]] *[[Кралство Франција]] *[[Второ Бугарско Царство]] '''Левант:''' *[[Ерусалимско Кралство]] *[[Кипарско Кралство]] *[[Латинско Царство]] '''Military orders:''' *[[Knights Templar]] *[[Teutonic Order]] *[[Knights Hospitaller]] | combatant2 = '''Муслимански сили:''' *'''[[Ајубидски Султанат]]''' | combatant3 = | commander1 = [[Andrew II of Hungary]] <br/>[[Leopold VI of Austria]]<br/>[[John of Brienne]]<br/>[[Simon III, Count of Saarbrücken|Simon III of Saarbrücken]]<br/>[[Oliver of Paderborn]]<br/>[[William I of Holland]]<br/>[[Hugh I of Cyprus]] <br/> [[Bohemond IV of Antioch]]<br/>[[Peire de Montagut]]<br/> [[Hermann of Salza]]<br/>[[Guérin de Montaigu]]<br/>[[Aymar de Lairon]]{{KIA}}<br/> [[Pelagius Galvani]]<br/> [[Louis I, Duke of Bavaria|Louis I of Bavaria]]<br/>[[Ulrich II (bishop of Passau)|Ulrich II of Passau]]{{KIA}}<br/>[[Јован Асен II]] <br/> [[Soeiro Viegas]] | commander2 = '''[[Al-Adil I]]''' <br/>[[Al-Kamil]]<br/>[[Al-Mu'azzam Isa|Al-Mu'azzam]]<br/>[[Al-Ashraf Musa, Emir of Damascus|Al-Ashraf]]<br/>[[al-Mujahid|Al-Mujahid Shirkuh II]] | strength1 = | strength2 = | casualties1 = | casualties2 = | campaignbox = }} '''Петтата крстоносна војна''' ([[1217]] — [[1219]]) — обид за враќање на [[Ерусалим]] и останатите делови од Светите Земји, преку завладувањето прво на силната држава на Ајубидите во [[Египет]]. Многу крстоносци од [[Унгарија]], [[Австрија]] и [[Баварија]] постигнале изклучителни успеси во зазимањето на Дамиета во Египет во [[1219]] година, но по настојувањето на Пелагиј го нападнале и [[Каиро]], каде наводнувањето на река [[Нил]] ги принудила да избираат помеѓу тоа дали да се предадат, или да бидат поразени. ==Подготовки== [[Папа Инокентиј III|Папата Инокентиј III]] уште од 1208 година планирал крстоносна војна за повторно заземање на Ерусалим. Во април 1213 година тој издал [[була]] ''Quia maior'', со која ги повикал сите христијани да се приклучат кон новата [[Крстоносни војни|крстоносна војна]].<ref>{{Наведено списание|last=Smith|first=Thomas W.|date=2019|title=How to craft a crusade call: Pope Innocent III and Quia maior (1213)|url=https://www.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/1468-2281.12258|journal=Historical Research|language=en|volume=92|issue=255|pages=2–23|doi=10.1111/1468-2281.12258|issn=1468-2281}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> По ова следувала друга папска була во 1215 година, ''Ad Liberandam''.<ref name="cf">{{Citation |author=Christopher Tyerman |title=God's war: a new history of the Crusades |year=2006 |publisher=Harvard University Press |isbn=0-674-02387-0 }}</ref> ===Франција=== Пораката за крстоносната војна во Франција ја ширел англискиот кардинал [[Роберт Керзон]]. Неколкумина француски витези се приклучиле, кои веќе се бореле во [[Катарска крстоносна војна|Катарската крстоносна војна]] против [[катар]]ска секта во [[јужна Франција]]. Во 1215 година, папата Инокентиј III го свикал [[Четврти латерански собор|Четвртиот латерански собор]], каде заедно со патријархот на Ерусалим зборувал за повторното заземање на Светата земја. Папата Инокентиј сакал оваа војна да биде водела од [[папа]]та, како што требало да биде со [[Прва крстоносна војна|Првата крстоносна војна]], и со тоа да се избегнат грешките од [[Четврта крстоносна војна|Четвртата крстоносна војна]], која ја презеле [[Венеција]]нците. Папата планирал крстоносците да се сретнат во италијанскиот град [[Бриндизи]] во 1216 година, и забранил трговија со муслиманите, со што сакал да се осигура дека крстоносците ќе имаат бродови и оружје. Секој крстоносец требало да добие [[индулгенција]], вклучувајќи ги и оние кои само ќе помогнат финансиски, но нема да заминат во војната. ===Унгарија и Германија=== Оливер од Келн ја ширел идејата за крстоносната војна во Германија, а [[Фридрих II (Свето Римско Царство))|царот Фридрих II]] планирал да се приклучи во 1215 година. Инокентиј не го сакал Фридрих, бидејќи му се спротивставувал на папата. Инокентиј умрел во 1216 година, а наредниот папа, [[Папа Хонориј III|Хонориј III]], му забранил на Фридрих да учествува, а крстоносците ги организирал под водство на кралот [[Андрија II Арпадович|Андрија од Унгарија]] и војводата [[Леополд VI (војвода на Австрија)|Леополд од Австрија]]. Андрија имал најголема кралска војска во историјата на крстоносците. ===Грузија=== Папата Инокентиј успеал да обезбеди учество на Грузија во крстоносната војна. Грузија со својата изолационистичка политика имала моќна армија, и голема концентрација на витези. Сепак, извидничката сила на Монголците [[Џебе]] и [[Субудај]] уништила голем дел од грузиската војска во две последователни битки. По смртта на грузискиот крал [[Георгиј IV Лаша]], неговата сестра [[Русудан]] му напишала на папата писмо со кое го информирала дека Грузија не ќе може да го исполни своето ветување да помогне при крстоносната војна, бидејќи армијата е уништена од непознати дивјаци. Се претпоставува дека чудното пасивно однесување на крстоносците во подоцнежните години се должи на чекањето грузиската војска да се приклучи на борбата.<ref>Frank McLynn, Genghis Khan. DaCapo Press (2015), 322-327.</ref> ==Походот== [[Податотека:Ondrej.jpg|thumb|left|180px|Кралот [[Андрија II Арпадович|Андреја II од Унгарија]]]] ===Светата земја=== Во јули 1217 година, кралот [[Андрија II Арпадович|Андреја II од Унгарија]] го напуштил [[Загреб]] во придружба на [[Леополд VI (војвода на Австрија)|Леополд VI]] и [[Ото I (Меранија)|Ото I]].{{sfn|Van Cleve|1969|pp=387–388}}{{sfn|Érszegi|Solymosi|1981|p=133}} Војската на кралот Андреја била голема, најмалку 10.000 опремени војници и многубројна пешадија, а голем дел од нив останале во позадина кога Андреја стигнал во Сплит, два месеца подоцна.{{sfn|Van Cleve|1969|pp=387–388}}{{sfn|Runciman|1989b|pp=147–148}} [[Венецијанска Република|Венецијанската]] флота ги префрлила преку морето.{{sfn|Richard|1999|p=297}} Андреја и неговите трупи се качиле на бродовите на 23 август 1217 година во [[Сплит]], и на 9 октомври се истовариле на [[Кипар]] од каде повторно со бродови заминале за [[Ако (Израел)|Ако]] и се придружиле кон војските на [[Јован Бриен]], владетелот на [[Ерусалимско Кралство]], [[Иго I Кипарски]], и принцот [[Боемунд IV од Антиохија]] во борбите против [[Ајубиди]]те во [[Сирија]]. До неговото враќање во Унгарија, кралот Андреја бил водач на христијанските сили за време на Петтата крстоносна војна.<ref>Thomas Keightley, Dionysius Lardner: ''Outlines of history: from the earliest period to the present time'' (page 210)</ref> Во октомври 1217 година, водачите на крстоносците одржале воен совет во Акра, на кој преседавал Андреја II.<ref>Kenneth M. Setton, Norman P. Zacour, Harry W. Hazard: ''A History of the Crusades: The Impact of the Crusades on the Near East'' (page 358)</ref> Добро опремената војска на кралот Андреја ги поразила војските на султанот [[Малик ел Адил]] кај [[Бетсаида]] на реката [[Јордан (река)|Јордан]] на 10 ноември 1217 година. Муслиманските сили се повлекле во нивните тврдини и градови. Во Ерусалим, ѕидините и утврдувањата биле уништени за да не можат христијаните да го бранат градот, во случај да стигнат до градот и да го заземат. Муслиманите го напуштиле градот, во страв дека ќе се повтори крвопролевањето од [[Прва крстоносна војна|Првата крстоносна војна]] во 1099 година. Катапултите на крстоносците не стигнале на време, така што нападите врз тврдините во [[Либан]] и на планината [[Тавор]] биле залудни. Потоа Андреја го поминал своето време во собирање на наводни мошти. На почеток на 1218 година, Андреја, кој бил тешко болен, решил да се врати во Унгарија.<ref>(Jean Richard: ''The Crusades'', c 1071-c. 1291) page 298.</ref><ref name="Howard">{{Наведена книга |title=The Crusades: A History of One of the Most Epic Military Campaigns of All Time |series= |author=Jonathan Howard |year= 2011 |location= |publisher=BookCaps Study Guides [for Kindle; Golgotha Press for paperback] |page= |isbn=9781610428040 |url=https://books.google.com/books?id=YWEUg5pMqJYC&pg=PT22&lpg=PT22&dq=%22jordan%22+%22King+Andrew%22+%221217%22+november+%22Bethsaida%22&source=bl&ots=tDPPUXslTv&sig=yQ8_3Q_U4g_Ct8o4I5m-8vZiBiM&hl=en&sa=X&ei=PMFRVbDsHcWbsgHTp4GwCQ&ved=0CCIQ6AEwAQ#v=onepage&q=%22jordan%22%20%22King%20Andrew%22%20%221217%22%20november%20%22Bethsaida%22&f=false|accessdate=12 May 2015 }}</ref> Андреја и неговата војска заминале за Унгарија во февруари 1218 година, а Боемунд и Иго исто така се вратиле дома.<ref name="Howard" /> ===Сојуз со султанот на Рум=== Во 1218 година Оливер од Келн пристигнал со нова германска војска и со и холандскиот гроф [[Вилхелм I (Холандија)|Вилхелм I]]. Војската била составена од Холанѓани, Фламанци, и Фризијци. Со Леополд и Јован разговарале за напад на [[Дамиета]] во Египет. За да го остварат ова, се здружиле со султанот [[Кејкавус I]] од [[Икониски Султанат|Румскиот Султанат]], кој ги нападнал [[Ајубиди]]те во [[Сирија]], со што им помогнал на крстоносците да не се борат на два фронта.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://books.google.com.tr/books?id=RAbaJ3EbWjUC&pg=PR11&dq=fifth+crusade+alliance&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiXoaaZiurOAhVHWRQKHdEODaYQ6AEIQTAF#v=onepage&q=fifth%20crusade%20alliance&f=false |title=The 14th and Final Crusade to the Middle East: Crusades from the 11th Century to the 21st Century |last1=Conte |first1=Joseph J. |website=[[Google Books]] |date=4 December 2008 |accessdate=30 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://books.google.com.tr/books?id=bWQFCwAAQBAJ&pg=PT203&dq=kaykaus+fifth+crusade&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwjxgJ-BnerOAhXDOBQKHd4wCvkQ6AEIHzAA#v=onepage&q=kaykaus%20fifth%20crusade&f=false |title= A Clash of Thrones: The Power-crazed Medieval Kings, Popes and Emperors of Europe |last1=Rawson|first1=Andrew |website=[[Google Books]] |date=10 December 2015 |accessdate=30 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://books.google.com.tr/books?id=UCblDAAAQBAJ&pg=PT301&dq=fifth+crusade+alliance&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiXoaaZiurOAhVHWRQKHdEODaYQ6AEIIjAB#v=onepage&q=fifth%20crusade%20alliance&f=false |title= Afghanistan's Experiences: The History of the Most Horrifying Events Involving Politics, Religion, and Terrorism |last1=Hadi |first1=Hamdi |website=[[Google Books]] |date=31 March 2016 |accessdate=30 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url= https://books.google.com.tr/books?id=tKSjW-j2G1YC&pg=PA168&lpg=PA168&dq=sultanate+of+rum+fifth+crusade&source=bl&ots=L9Zad8ZERV&sig=TmT-PEewxQRn9mJsZNm2Re8AMGY&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiRnMj_wurOAhUDVhQKHeKgB784ChDoAQhOMAo#v=onepage&q=sultanate%20of%20rum%20fifth%20crusade&f=false |title= Franks and Saracens: Reality and Fantasy in the Crusades and Terrorism |last1=Avner |first1=Falk|website=[[Google Books]] |date=2010 |accessdate=31 August 2016}}</ref> ===Египет=== [[Податотека:Capturing Damiate.jpg|мини|десно|350|Капитулацијата на Дамиета]] Во јули 1218 година крстоносците ја започнале [[Опсада на Дамиета (1218)|Опсадата на Дамиета]], и покрај отпорот на неподготвениот султан [[Малик ел Адил]], кулата надвор од градот била заземена на 25 август. Сепак не можеле да ја заземат Дамиета, а наредните месеци многу од крстоносците умреле поради болести. Малик ел Адил исто така умрел, а го наследил [[Малик ел Камил]]. Во меѓувреме, [[Пелагиј Галвани]] стигнал со војска во 1219 година, по што султанот се обидел да преговара за примирје. Понудил размена на градовите [[Дамиета]] со [[Ерусалим]], но Пелагиј не ја прифатил понудата. Откако дознал за ова, [[Вилхелм I (Холандија)|Вилхелм I]] ја напуштил војната и се вратил дома. Во август или септември, [[Фрањо Асишки]] пристигнал во кампот на крстоносците, а во ноември крстоносците ги совладале силите на султанот и го зазеле градот. Веднаш папската и секуларната моќ се бореле за контрола на градот, а [[Јован Бриен]] ја презел за себе во 1220 година. Пелагиј не го прифатил ова, па Јован се вратил во Акра. Пелагиј чекал Фридрих II да дојде со нова војска, но тоа не се случило. По една година Јован Бриен се вратил, а крстоносците тргнале кон [[Каиро]] во јули 1221 година. Овој марш го набљудувале силите на султанот, а честите напади на војската натерало 2000 Германци да се откажат од напредувањето и да се вратат во Дамиета. За тоа време, султанот Малик ел Камил се здружил со други Ајубиди од Сирија, а крстоносците биле запрени на својот марш кон Каиро поради поплавување на реката [[Нил]]. Залихите им се потрошиле, започнале со принудно повлекување, а војската на султанот ги нападнала, по што голем број крстоносци загинале или се предале. ==Последици== Условите поставени при предавањето значеле отстапување на [[Дамиета]] во замена за ослободување на заробените крстоносци. Султанот Малик ел Камил се согласил на осумгодишен мир со Европа и со враќање на [[Чесен Крст|Чесниот Крст]]. Сепак крстот никогаш не бил вратен, затоа што султанот не го ни поседувал. Неуспехот на крстоносната војна предизвикал излив на антипапски чувства од поетот [[Гилјем Фигеира]]. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Петта крстоносна војна| ]] [[Категорија:Крстоносните војни во 13 век]] oknxv5l7ulk7kmbajd15kqawwbrt5ig 5601536 5601535 2026-07-28T22:35:03Z Buli 2648 5601536 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = Петта крстоносна војна | partof = [[Крстоносни војни|Крстоносните војни]] | image = [[Податотека:Capturing Damiate.jpg|300px]] | image_size = 300px | caption = [[Опсада на Дамиета (1218-1219)|Опсадата на Дамиета]] | date = септември 1217 – 29 август 1221 | place = [[Сирија]], [[Египет]] и [[Иберија]] | result = Победа на Ајубидите | combatant1 = '''Крстоносци:''' *'''[[Свето Римско Царство]]''' *[[Кралство Португалија]] *[[Кралство Унгарија]] *[[Кралство Франција]] *[[Второ Бугарско Царство]] '''Левант:''' *[[Ерусалимско Кралство]] *[[Кипарско Кралство]] *[[Латинско Царство]] '''Воени редови:''' *[[Темплари]] *[[Тевтонски ред]] *[[Болничари]] | combatant2 = '''Муслимански сили:''' *'''[[Ајубидски Султанат]]''' | combatant3 = | commander1 = | commander2 = | strength1 = | strength2 = | casualties1 = | casualties2 = | campaignbox = }} '''Петтата крстоносна војна''' ([[1217]] — [[1219]]) — обид за враќање на [[Ерусалим]] и останатите делови од Светите Земји, преку завладувањето прво на силната држава на Ајубидите во [[Египет]]. Многу крстоносци од [[Унгарија]], [[Австрија]] и [[Баварија]] постигнале изклучителни успеси во зазимањето на Дамиета во Египет во [[1219]] година, но по настојувањето на Пелагиј го нападнале и [[Каиро]], каде наводнувањето на река [[Нил]] ги принудила да избираат помеѓу тоа дали да се предадат, или да бидат поразени. ==Подготовки== [[Папа Инокентиј III|Папата Инокентиј III]] уште од 1208 година планирал крстоносна војна за повторно заземање на Ерусалим. Во април 1213 година тој издал [[була]] ''Quia maior'', со која ги повикал сите христијани да се приклучат кон новата [[Крстоносни војни|крстоносна војна]].<ref>{{Наведено списание|last=Smith|first=Thomas W.|date=2019|title=How to craft a crusade call: Pope Innocent III and Quia maior (1213)|url=https://www.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/1468-2281.12258|journal=Historical Research|language=en|volume=92|issue=255|pages=2–23|doi=10.1111/1468-2281.12258|issn=1468-2281}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> По ова следувала друга папска була во 1215 година, ''Ad Liberandam''.<ref name="cf">{{Citation |author=Christopher Tyerman |title=God's war: a new history of the Crusades |year=2006 |publisher=Harvard University Press |isbn=0-674-02387-0 }}</ref> ===Франција=== Пораката за крстоносната војна во Франција ја ширел англискиот кардинал [[Роберт Керзон]]. Неколкумина француски витези се приклучиле, кои веќе се бореле во [[Катарска крстоносна војна|Катарската крстоносна војна]] против [[катар]]ска секта во [[јужна Франција]]. Во 1215 година, папата Инокентиј III го свикал [[Четврти латерански собор|Четвртиот латерански собор]], каде заедно со патријархот на Ерусалим зборувал за повторното заземање на Светата земја. Папата Инокентиј сакал оваа војна да биде водела од [[папа]]та, како што требало да биде со [[Прва крстоносна војна|Првата крстоносна војна]], и со тоа да се избегнат грешките од [[Четврта крстоносна војна|Четвртата крстоносна војна]], која ја презеле [[Венеција]]нците. Папата планирал крстоносците да се сретнат во италијанскиот град [[Бриндизи]] во 1216 година, и забранил трговија со муслиманите, со што сакал да се осигура дека крстоносците ќе имаат бродови и оружје. Секој крстоносец требало да добие [[индулгенција]], вклучувајќи ги и оние кои само ќе помогнат финансиски, но нема да заминат во војната. ===Унгарија и Германија=== Оливер од Келн ја ширел идејата за крстоносната војна во Германија, а [[Фридрих II (Свето Римско Царство))|царот Фридрих II]] планирал да се приклучи во 1215 година. Инокентиј не го сакал Фридрих, бидејќи му се спротивставувал на папата. Инокентиј умрел во 1216 година, а наредниот папа, [[Папа Хонориј III|Хонориј III]], му забранил на Фридрих да учествува, а крстоносците ги организирал под водство на кралот [[Андрија II Арпадович|Андрија од Унгарија]] и војводата [[Леополд VI (војвода на Австрија)|Леополд од Австрија]]. Андрија имал најголема кралска војска во историјата на крстоносците. ===Грузија=== Папата Инокентиј успеал да обезбеди учество на Грузија во крстоносната војна. Грузија со својата изолационистичка политика имала моќна армија, и голема концентрација на витези. Сепак, извидничката сила на Монголците [[Џебе]] и [[Субудај]] уништила голем дел од грузиската војска во две последователни битки. По смртта на грузискиот крал [[Георгиј IV Лаша]], неговата сестра [[Русудан]] му напишала на папата писмо со кое го информирала дека Грузија не ќе може да го исполни своето ветување да помогне при крстоносната војна, бидејќи армијата е уништена од непознати дивјаци. Се претпоставува дека чудното пасивно однесување на крстоносците во подоцнежните години се должи на чекањето грузиската војска да се приклучи на борбата.<ref>Frank McLynn, Genghis Khan. DaCapo Press (2015), 322-327.</ref> ==Походот== [[Податотека:Ondrej.jpg|thumb|left|180px|Кралот [[Андрија II Арпадович|Андреја II од Унгарија]]]] ===Светата земја=== Во јули 1217 година, кралот [[Андрија II Арпадович|Андреја II од Унгарија]] го напуштил [[Загреб]] во придружба на [[Леополд VI (војвода на Австрија)|Леополд VI]] и [[Ото I (Меранија)|Ото I]].{{sfn|Van Cleve|1969|pp=387–388}}{{sfn|Érszegi|Solymosi|1981|p=133}} Војската на кралот Андреја била голема, најмалку 10.000 опремени војници и многубројна пешадија, а голем дел од нив останале во позадина кога Андреја стигнал во Сплит, два месеца подоцна.{{sfn|Van Cleve|1969|pp=387–388}}{{sfn|Runciman|1989b|pp=147–148}} [[Венецијанска Република|Венецијанската]] флота ги префрлила преку морето.{{sfn|Richard|1999|p=297}} Андреја и неговите трупи се качиле на бродовите на 23 август 1217 година во [[Сплит]], и на 9 октомври се истовариле на [[Кипар]] од каде повторно со бродови заминале за [[Ако (Израел)|Ако]] и се придружиле кон војските на [[Јован Бриен]], владетелот на [[Ерусалимско Кралство]], [[Иго I Кипарски]], и принцот [[Боемунд IV од Антиохија]] во борбите против [[Ајубиди]]те во [[Сирија]]. До неговото враќање во Унгарија, кралот Андреја бил водач на христијанските сили за време на Петтата крстоносна војна.<ref>Thomas Keightley, Dionysius Lardner: ''Outlines of history: from the earliest period to the present time'' (page 210)</ref> Во октомври 1217 година, водачите на крстоносците одржале воен совет во Акра, на кој преседавал Андреја II.<ref>Kenneth M. Setton, Norman P. Zacour, Harry W. Hazard: ''A History of the Crusades: The Impact of the Crusades on the Near East'' (page 358)</ref> Добро опремената војска на кралот Андреја ги поразила војските на султанот [[Малик ел Адил]] кај [[Бетсаида]] на реката [[Јордан (река)|Јордан]] на 10 ноември 1217 година. Муслиманските сили се повлекле во нивните тврдини и градови. Во Ерусалим, ѕидините и утврдувањата биле уништени за да не можат христијаните да го бранат градот, во случај да стигнат до градот и да го заземат. Муслиманите го напуштиле градот, во страв дека ќе се повтори крвопролевањето од [[Прва крстоносна војна|Првата крстоносна војна]] во 1099 година. Катапултите на крстоносците не стигнале на време, така што нападите врз тврдините во [[Либан]] и на планината [[Тавор]] биле залудни. Потоа Андреја го поминал своето време во собирање на наводни мошти. На почеток на 1218 година, Андреја, кој бил тешко болен, решил да се врати во Унгарија.<ref>(Jean Richard: ''The Crusades'', c 1071-c. 1291) page 298.</ref><ref name="Howard">{{Наведена книга |title=The Crusades: A History of One of the Most Epic Military Campaigns of All Time |series= |author=Jonathan Howard |year= 2011 |location= |publisher=BookCaps Study Guides [for Kindle; Golgotha Press for paperback] |page= |isbn=9781610428040 |url=https://books.google.com/books?id=YWEUg5pMqJYC&pg=PT22&lpg=PT22&dq=%22jordan%22+%22King+Andrew%22+%221217%22+november+%22Bethsaida%22&source=bl&ots=tDPPUXslTv&sig=yQ8_3Q_U4g_Ct8o4I5m-8vZiBiM&hl=en&sa=X&ei=PMFRVbDsHcWbsgHTp4GwCQ&ved=0CCIQ6AEwAQ#v=onepage&q=%22jordan%22%20%22King%20Andrew%22%20%221217%22%20november%20%22Bethsaida%22&f=false|accessdate=12 May 2015 }}</ref> Андреја и неговата војска заминале за Унгарија во февруари 1218 година, а Боемунд и Иго исто така се вратиле дома.<ref name="Howard" /> ===Сојуз со султанот на Рум=== Во 1218 година Оливер од Келн пристигнал со нова германска војска и со и холандскиот гроф [[Вилхелм I (Холандија)|Вилхелм I]]. Војската била составена од Холанѓани, Фламанци, и Фризијци. Со Леополд и Јован разговарале за напад на [[Дамиета]] во Египет. За да го остварат ова, се здружиле со султанот [[Кејкавус I]] од [[Икониски Султанат|Румскиот Султанат]], кој ги нападнал [[Ајубиди]]те во [[Сирија]], со што им помогнал на крстоносците да не се борат на два фронта.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://books.google.com.tr/books?id=RAbaJ3EbWjUC&pg=PR11&dq=fifth+crusade+alliance&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiXoaaZiurOAhVHWRQKHdEODaYQ6AEIQTAF#v=onepage&q=fifth%20crusade%20alliance&f=false |title=The 14th and Final Crusade to the Middle East: Crusades from the 11th Century to the 21st Century |last1=Conte |first1=Joseph J. |website=[[Google Books]] |date=4 December 2008 |accessdate=30 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://books.google.com.tr/books?id=bWQFCwAAQBAJ&pg=PT203&dq=kaykaus+fifth+crusade&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwjxgJ-BnerOAhXDOBQKHd4wCvkQ6AEIHzAA#v=onepage&q=kaykaus%20fifth%20crusade&f=false |title= A Clash of Thrones: The Power-crazed Medieval Kings, Popes and Emperors of Europe |last1=Rawson|first1=Andrew |website=[[Google Books]] |date=10 December 2015 |accessdate=30 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://books.google.com.tr/books?id=UCblDAAAQBAJ&pg=PT301&dq=fifth+crusade+alliance&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiXoaaZiurOAhVHWRQKHdEODaYQ6AEIIjAB#v=onepage&q=fifth%20crusade%20alliance&f=false |title= Afghanistan's Experiences: The History of the Most Horrifying Events Involving Politics, Religion, and Terrorism |last1=Hadi |first1=Hamdi |website=[[Google Books]] |date=31 March 2016 |accessdate=30 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url= https://books.google.com.tr/books?id=tKSjW-j2G1YC&pg=PA168&lpg=PA168&dq=sultanate+of+rum+fifth+crusade&source=bl&ots=L9Zad8ZERV&sig=TmT-PEewxQRn9mJsZNm2Re8AMGY&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiRnMj_wurOAhUDVhQKHeKgB784ChDoAQhOMAo#v=onepage&q=sultanate%20of%20rum%20fifth%20crusade&f=false |title= Franks and Saracens: Reality and Fantasy in the Crusades and Terrorism |last1=Avner |first1=Falk|website=[[Google Books]] |date=2010 |accessdate=31 August 2016}}</ref> ===Египет=== [[Податотека:Capturing Damiate.jpg|мини|десно|350|Капитулацијата на Дамиета]] Во јули 1218 година крстоносците ја започнале [[Опсада на Дамиета (1218)|Опсадата на Дамиета]], и покрај отпорот на неподготвениот султан [[Малик ел Адил]], кулата надвор од градот била заземена на 25 август. Сепак не можеле да ја заземат Дамиета, а наредните месеци многу од крстоносците умреле поради болести. Малик ел Адил исто така умрел, а го наследил [[Малик ел Камил]]. Во меѓувреме, [[Пелагиј Галвани]] стигнал со војска во 1219 година, по што султанот се обидел да преговара за примирје. Понудил размена на градовите [[Дамиета]] со [[Ерусалим]], но Пелагиј не ја прифатил понудата. Откако дознал за ова, [[Вилхелм I (Холандија)|Вилхелм I]] ја напуштил војната и се вратил дома. Во август или септември, [[Фрањо Асишки]] пристигнал во кампот на крстоносците, а во ноември крстоносците ги совладале силите на султанот и го зазеле градот. Веднаш папската и секуларната моќ се бореле за контрола на градот, а [[Јован Бриен]] ја презел за себе во 1220 година. Пелагиј не го прифатил ова, па Јован се вратил во Акра. Пелагиј чекал Фридрих II да дојде со нова војска, но тоа не се случило. По една година Јован Бриен се вратил, а крстоносците тргнале кон [[Каиро]] во јули 1221 година. Овој марш го набљудувале силите на султанот, а честите напади на војската натерало 2000 Германци да се откажат од напредувањето и да се вратат во Дамиета. За тоа време, султанот Малик ел Камил се здружил со други Ајубиди од Сирија, а крстоносците биле запрени на својот марш кон Каиро поради поплавување на реката [[Нил]]. Залихите им се потрошиле, започнале со принудно повлекување, а војската на султанот ги нападнала, по што голем број крстоносци загинале или се предале. ==Последици== Условите поставени при предавањето значеле отстапување на [[Дамиета]] во замена за ослободување на заробените крстоносци. Султанот Малик ел Камил се согласил на осумгодишен мир со Европа и со враќање на [[Чесен Крст|Чесниот Крст]]. Сепак крстот никогаш не бил вратен, затоа што султанот не го ни поседувал. Неуспехот на крстоносната војна предизвикал излив на антипапски чувства од поетот [[Гилјем Фигеира]]. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Петта крстоносна војна| ]] [[Категорија:Крстоносните војни во 13 век]] k9qri9jv9jot2ljibtv8ljaiqt5xnoh 0 42082 5601765 5457476 2026-07-29T09:58:41Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5601765 wikitext text/x-wiki На полето на ранохристијанската [[археологија]] во [[Македонија]] по [[1944]] се постигнати посебно значајни резултати, откриени се повеќе ранохристијански комплекси и на нив се изведени [[археолошки истражувања]]. Резултатите од овие истражувања укажуваат дека на овој простор постојат повеќе градови - епископски центри. Овие големи епископски центри, како по своето градско уредување, така и со своите архитектонски објекти и нивното планирање и украсување, укажуваат дека биле изработувани под дирекно влијание на [[Солун]] и на [[Цариград]]. Македонија одиграла посебно значајна улога за трансмисија на влијанијата од [[Исток]] кон [[Запад]] и била една од териториите на чија почва долго се задржале старите источно - хеленистички традиции во архитектурата и уметноста воопшто. На територијата на Македонија биле основани повеќе [[тврдина|тврдини]] - градови во раниот византиски период или обновени антички градови, чиј живот продолжил во раниот [[византиски период]]. Откриени и проучени се повеќе ранохристијански архитектонски комплекси со профани и сакрални градби, ранохристијански [[некропола|некрополи]], а и повеќе остатоци од архитектонска [[декоративна пластика]], како и неколку наоди на монети од овој период. Заедно со големите површини од мозаични подови и фреско-живописот од ова време, тие претставуваат посебен придонес за запознавање на материјалната и духовната култура на овој компликуван период, како и за развојот, животот, цутењето и пропаѓањето на самите градови. [[Податотека:Манчевци (4).JPG|300px|мини|Поглед кон археолошкиот локалитет „[[Манчевци]]“ во [[Охрид]]]] == Охрид и регионот околу Охридското Езеро == Еден од мошне значајните центри во раниот христијански период во Македонија е стариот град [[Лихнид]] денешен [[Охрид]], познато старо епископско седиште со многубројни црковни градби откриени последниве години во самиот град и неговата блиска околина. === Поликонхалната црква, Охрид === Оваа црква има четири [[конхален наос]], потоа [[нартекс]], [[атриум]], странични [[анекс]]и, [[катихуменион]] и [[крстилница]]. Црквата претставува монументален објект со необично комплицирано архитектонско решение. Четирите страни на централниот кораб минуваат во апсидни простории. Периметралниот ѕид на црквата формира полукружни коридори околу централниот простор, следејќи ги внатрешните конхи. Крстилницата е тролисна, со писцина во вид на [[крст]]. Во презвитериумот е откриена [[крипта]]. Подот на црквата бил решен со [[мозаик]], од кој значителен дел е зачуван во наосот со геометриски, растителни и животински претстави. === Студенчишта === На два килотери од стариот Лихнид се наоѓа трикорабна [[базилика]]. Објектот има двоен атриум, потоа нартекс од кој се влегува во трикорабниот наос. На северниот дел од нартексот е анекс со [[апсида]] на источната страна. На јужната страна од нартексот се сместени катехуменионот и крстилницата со [[кружна писцина]]. Централниот кораб, нартексот и катехуменионот имаат подови изведени во мозаик со геометриски, растителни и животински мотиви. Во [[олтар]]от на катехуменионот е изведена евхаристична сцена, кантарос од бршлен со по еден паун од страна. Подовите на бочните кораби, на северниот анекс и кртилницата се изведени со тули. Објектот се датира при крајот на 5 и почетокот на 6 век. === Свети Еразмо === На пет километри еверозападно од Охрид, близу до пештерската црква од 13 век, е откриена трикорабна ранохристијанска базилика посветена на маченикот [[Еразмо]] од [[Антиохија]], кој при крајот на 3 век престојувал во охридскиот крај. Култот спрема маченикот Еразмо е зачуван долго во традицијата на охридскиот регион. Црквата има отворен атриум со портик, нартекс и трикорабен наос. Во апсидниот простор е откриена крипта и се зачувани остатоците од олтарната преграда. Северно од нартексот е четвртест анекс, а јужно катехуменион и баптитериум со овална писцина и скалила од обете страни. Централниот брод и нартексот имаат мозаични подови со животински, флорални и геометриски орнаменти. Објектот датира од 5-6 век. === Радолишта === На еден километар западно од [[Струга]], близу до селото [[Радолишта]], на северниот брег на Охридското Езеро, е откриена ранохритијанска базилика. Црквата е трикорабна со нартекс о анекси еверно и јужно од објектот. Подовите во наосот и нартексот се изведени во мозаик со геометрики, растителни и зооморхни слики. Датира од 5-6 век. === Октиси === Кај селото [[Октиси]], северно од Струга, е откриена крстилница со квадратна форма и кружна писцина. Истражувањата покажаа дека се работи за трикорабна базилика со нартекс. Во нартексот биле откриени остатоци од мозаичен под со преттава на кантаро со јагниња отстрана. Објектот датира од 5-6 век. === Дебој === На месноста Дебој, во Охрид, при изградба на училиште, е откриена ранохристијанска трикорабна базилика со ѕидови зачувана зачувани во негатив, бидејќи камен од нив бил искористен за подоцнежни градби. Наоот и нартексот на објектот имале подови изведени во мозаик со геометриски растителни и животински преттави. Објектот датира од 5-6 век. == Битолскиот регион == * ''Видете го античкиот град [[Хераклеја]]'' === Суводол === Во селото [[Суводол]], 20 км источно од [[Битола]] е откриенаа ранохристијанска базилика. Црквата е трикорабна со нартекс и ексонартекс. Ссеверно и јужно од нартексот е правоаголни простории-жртвеници. Северно од базиликата се компартименти и крстилница со крстообразна [[писцина]]. Централниот кораб бил поплочен со камени плочи, додека презвитериумот има посебен аранжман на мозаик со бордура, геометриски и зооморфни претстави. Објектот е датиран во 6 век. === Раменска тумба === На патот Битола - Охрид, во [[Царско Поле]], е откриена трикорабна базилика со полукружна апида и нартекс и анекси од северната и јужната страна. Подовите во наосот и компартиментите се изведени од тули. === Суви Ливади === На патот Битола - Охрид е откриена трикорабна ранохристијанска базилика сместена точно на стариот антички пат [[Вија Егнација]]. Базиликата е трикорабна, со полукружна апсида и нартекс со бочни простории северно и јужно од нартексот. Подот во базиликата е решен со мозаик. == Прилепски регион == Во [[Прилеп]] и неговата најблиска околина се наоѓаат остатоци од повеќе ранохристијански базикални градби. Меѓутоа, тие не се истражени, ниту откриени. Базилики се констатирани во [[Трескавец]], [[Зрзе]], а делумно и во [[Дебреште]] и [[Браилово]]. === Дебраште === Десно од влезот во стариот антички град е откриени остатоци од една ранохристијанска трикорабна базилика со полукружна апсида и крстилница од северната страна. Во олтарниот простор е откриена крипта изградена од камени плочи. Во Прилепско познати се остатоци од ранохристијански базилики во [[Варош]] под црквата [[Св.Богородица Пречиста]] со остатоци од архитектонка пластика, во [[Небрегово]] разнесена е тробродна базилика со нартекс, во Зрзе остатоци од една апсида кај црквата Преображдение и остатоци на месноста [[Латинска црква]] и во Трескавец остатоци од сполии вградени во подоцнежната црква, што припаѓаат на еден ранохристијански објект. Во Троекрсти има еден претставителен ран капител од 5 век кој припаѓал на ранохристијански објект. == Кичевски регион == === Миокази === Кај селото [[Миокази]], е откриена трикорабна базилика со големи димензии. Сè уште не е детално испитана. == Регионот околу Демир - Капија == [[Демир Капија]] е најдолгата [[клисура]] на [[Вардар]], помеѓу котлината на [[Тиквеш]] и соседната област на [[Валандово]]. На [[Табула Пеутенгеријана]], главниот пат којшто води од [[Дунав]] за [[Егејско Море]], по долината на Вардар се наоѓаат градовите [[Скупи]], [[Стоби]], [[Антигониа]], [[Стена]], [[Идомениа]]. Кај денешна Демир-Капија, Вулик до лоцира градот Стена. Самото име означува клисура и се задржува и во средниот век под името Просек. Тускиот назив Демир-Капија, има исто значење и значи Железна Врата. На секторот Црквиште е откриена трикорабна ранохристијанска базилика со полукружна апсида, нартекс и ексонартекс изградена над една доцно античка некропола. Северно од објектот е два компартимента, а северно и јужно од нартексот по една просторија - ѓаконик и жртвеник. Централниот брод имал мозаичен под, кој е растурен со дополнителни вкопувања. Во словенскиот период црквата е сведена само на централниот кораб, а страничните кораби служеле за закопувања. Базиликата е од средината на 5 и 6 век. Словенските гробови се од 9-10 и 12-14 век. == Кавадаречко == === Крњево === Во селото [[Крњево]] крај реката [[Бошавица]], откриена е трикорабна ранохристијанска базилика со полукружна апсида, нартекс и ексонартекс на култното место Св.Атанасие. Корабите биле одделени со колони. Зачуван е канцелот од олтарната преграда, која имала мермерни парапетни плочи. Подот во презвитериумот бил изведен од тули со врежани орнаменти. Објектот до датираме во 5-6 век. == Регионот околу градот Штип и текот на реката Брегалница == Областите источно од Вардар во средновековната историја одиграле посебно значење. Според соопштениeто на [[Хиерокла]], во провинцијата [[Македонија Втора Салутарис]], во областите иточно од Вардар, се наоѓале градовите [[Баргала]], [[Келенидин]], [[Армонија]] и [[Запара]]. === Баргала === Градот Баргала, се споменува и во актите на [[Халкидонски собор|Халкидонскиот собор]] од 415 година. Името на градот се споменува и на еден натпис од 371 година, кој претставува спомен плоча за подигање градската порта. Плочата е најдена во месноста Ханче, на левиот брег на реката Брегалница, во атарот на с.[[Карбинци]]. Овој поменик даваа податоци каде се наоѓал античкиот град Баргала, како и за проблемите на границата на Македонија спрема [[Тракија]] и [[Дакија]]. Името на градот е од тракиско потекло. Старата античка населба со градски карактер со името Баргала, се наоѓала кај Долни Козјак. Овој град, при крајот на 4 век, а можеби и порано бил разурнат. Жителите подигнале нов грд крај козјачка река кај Горни Козјак, што е потврдено со археолошки наоди. Овој град станал епископско седиште во 5-6 век. Епикопскиот град Баргала е разорен од аваро-аловенските напади, но брзо потоа бил населен. Црковната традиција на старото епископско седиште продолжило во словенскиот период на овој простор. === Горни Козјак === Во село [[Горни Козјак]] кај [[Штип]], северно од [[козјачка река]], се наоѓа раносредновековен град-тврдинаа, 280 метри долг и 150-185 метри широк. Градот претставува тврдина окружена со високи ѕидови и кули со монументални влезови и порти. Тврдината на градот со видливите остатоци од ѕидовите формира издолжен правоаголен простор крај самата река. Ѕидовите, видливи од сите четири страни, широки 2.20 метри изградени се од кршен камен поврзан со [[малтер]]. На сите четири страни се наоѓаат четвртести кули на кои ѕидовите се дебели 1-1.25 метри. Другите кули се поставени во интервали од северната и од јужната страна на тврдината. На евероисточниот агол и западниот дел на тврдината се констатирани остатоци од земјен насип долг 20 м. Во северозападниот дел на градот, откриен е комплексот на Епикопската базилика. Базиликата е трикорабна со полукружна апсида со нартекс и ексонартекс. Западната фасада претставува тричлена аркада одделена со две колони. Нак колоните се наоѓале јонски каапители и посебни импости со крстови. Едниот од двата капитела има натпис - "Христе помогни му на твојот роб, епикопот Еремија". Натписот бил поставен на фасадата од црквата, може да се заклучи дека Еремија бил основачот на базиликата. Две низи од седум колони го делат централниот кораб од сстраничните. Интерколумните биле затворени со парапетни плочи орнаментирани со кртови. Со истражувањата се констатирани две фази на градење во презвитериумот и се откриени два пода што биле изработени од мермерни плочи во опус сектиле. Подовите во наосот, нартексот, ексонартексот и јужниот кораб се од правоаголни камени плочи, а северниот брод е постелен со крупен мозаик ссо геометриски и флорални орнаменти. Северно од црквата, по целата нејзина должина, биле изградени крстилници. Откриени е две писцини. Постарата, изградена истовремено кога е подигната црквата, во редината на 5 век, и другата поголема и пораскошна при обновувањето на црквата, по 518 година, кога е разрушена и запалена. Двете фази на градење на презвитериумот во целост одговараат на двете подигнати писцини. Јужно од црквата е еднокорабна помала базилика со добро зачуван канцел од олтарната преграда. Овој простор по рушењето на црквата е употребуван како живеалиште. Во еверозападниот агол крај базиликата е откриена цистерна, со довод на вода, со двојни ѕидови и релјефни украси, како персонификација на водата. Крај цистерната е Епископската резиденција, која претставува голема ала о апсида од северната страна, а кон резиденцијата простории за живеење, простории за храна со голем трем и колонада. Надвор од ѕидовите на градот, од западната страна, се наоѓаат отатоци од една базилика, а такви отатоци се наоѓаат и на источниот дел од градот. При истражувањето е откриена богата архитектонка декоративна пластика од амвонот и од презвитериумот, како и од главните колонади претежно од мермер и дацит. Епископската базилика , била разурната и оштетена во земјотрессот од 518 година, кога и самиот град бил бил тешко оштетен. Црквата, и градот биле обновени. Целосното уништување на Епископската базилика и на целиот анамбл околу неа, станало при крајот на 6 век, кога и самиот град бил разорен и запален при варварски и словенски инвазии. === Крупиште === Со археолошките истражувања во [[Крупиште]], на просторот каде што е денес расположено селото, и неговата околина, биле откриени повеќе градежни објекти од едеа голема богато лукузно градена населба од доцноантичкиот и раниот христијански период со досега откриени три црковни градби. Населбата кај Крупиште е расположена близу до Злетовска Река, од каде се двоел патот кон север. На околните брегови Голем и Мал Цапар се пронајдени остатоци од утврдувања, поради што оваа населба добива од своето значење како стратегиско, воено, трговско и културно средиште, па поради тоа може да се смета дека тука се наоѓал стариот град Астибо. === Базиликата под црквата Св.Никола === Северно од реката [[Брегалница]], десно покрај самиот пат под темелите на црквата Св.Никола од 1625/6, откриени се остатоци од една трикорабна ранохристијанска базилика, која има нартекс, а над чиј централен кораб е изградена црквата Св.Никола. Базиликата е подигната над една доцноримска некропола, чии гробови се наѕираат во профилите, а од чии надгробни споменици три фрагменти се вградени во јужната фаада на црквата Св.Никола, а еден [[саркофаг]] е искоритен како корито на чешмата. Многубројните остатоци од архитектонска пластика - капители, колони, фрагмент од канцелот упатуваат дека е работи за стандарден тип базиликална градба од 5-6 век, толку распростанет во овие области. === Базилика на месноста Кале === На западниот крај од селото, има остатоци од една сакрална градба. Со истражувања е откриен североисточниот дел на базиликата што е трикорабна, со впишан крст. Апсидата однатре е полукружна, однадвор тространа, на западната страна има нартекс. Објектот има две фази на градење, а припаѓа кон типот базилики од 5-6 век, градени под влијание на сириската архитектура. Откриените остатоци од архитектонска декоративна пластика, начинот на градење со редови тули и редови камења во алтернација, зборува за еден мошне луксузен објект. === Кружна градба на месноста Клетовник === На месноста - брег [[Клетовник]], на зарамнето плато што се наоѓа западно од кКрупиште, е откриена кружна градба со 12.5 метри ширина, со влез од западната страна, ориентирана исток-запад. Градбата била градена од големи мермерни блокови втопени во хоросан, но разнесени при копање ровови за војва. Судејќи според оскудните наоди, се работи за сакрален објект, кој можеби е изграден врз постар антички објект. === Мородвизд === Во селото [[Мородвизд]] - Кочанско, се откриени источните делови на една ранохристијанска базилика со трикорабна диспозиција. Централната апсида завршува полукружно како и страничните кораби. Црквата има две фази на градење со делумно зачувани синтронос и епископска катедра во централната апсида. Внатре во оваа претставителна базилика е откриена еднокорабна црква од раниот словенски период. Од базиликата е најдена богата архитектурна декоративна пластика карактеристична за 5-6 век. === Црква во Жиганци === Во оризовите полиња крај [[Злетовска Река]], во селото [[Жиганци]] се наоѓаат остатоци од една крстообразна црква, која е датира во 14 век. Остатоците од црковната градба не се проучени, но таа лежи на еден постар објект. Во долните делови на црквата, вградени е мермерни меноа од некој постар објект. == Македонска Каменица == На четири километри од Македонска Каменица, на утоката на реката Каменица во Брегалница, се наоѓа ридот Калата о остатоци од доцноантички град. Ридот [[Калата]] е заштитен од три страни со стрми падини и со длабоко всечени корита на двете реки. На врв на ридот се наоѓа зарамнето плато и пристап до него постоел само од северната страна. Таа страна е пресечена со одбранбен ров издлабен во карпа, а од обете трани околу ровот е изграден по еден ѕид. Одбранбените ѕидови водат околу работ на целото плато и затвораат неправилна повшина од 345 на 80 метри. Се распознаваат контури на три градски порти. на висорамнинката се распознаваат остатоци од поголем број градби. На југоиточното подножје на оваа тврдина се наоѓа големо подградие, заштитено со голем свијок на реката. === Базилика, Бегов даб === На околу 400м западно од составит на двете реки, во тесната клисура на Брегалница, на десниот брег е мало плато на кое се откриени остатоци од една трикорабна базилика со [[трансепт]]. Широката апсифа е вовлечена внатре со зачуван синтроно и епикопска катедра. Олтарната преграда минува по широчината на целиот централен кораб. [[Нартекс]]от и [[бочен кораб|бочните кораби]] се поплочени со тули, додека во [[главен кораб|централниот кораб]], презвитериумот, ѓаконикот и жртвеникот има отатоци од под во хоросан. Северно од базиликата е еден правоаголен анекс, подоцна дограден. Објектот, датира во 5-6 век, по стилот на градбата и по целата концепција на изведбата бил подигнат под сиријско влијание, што е одликува со квадратна композиција на црквата. == Струмички регион == == Базилика "15 Тивериополски маченици" == Со истражувањата било утврдено дека горната крстообразна црква лежи врз една стара трикорабна базилика од ранохристијанскиот период. Архитектонскиот план на оваа базилика не е целосно познат. Од црквата е откриени северниот стилобат и олтарната апсида. Ранохристијанската базилика и централната гробница, според мислењето на истражувачите не биле непосреедно врзани со култот на 15 Тивериополски маченици, бидејќи култот на овие маченици бил пренесен од малоазискиот град Тивриопол во Македонија, односно Струмица, преку малоазиските доселеници од 7 до почетокот на 9 век. == Нов Дојран и околината == === Трикорабна базилика === Со археолошките ископувања во [[Нов Дојран]], северно од главната улица, откриени се остатоци од трикорабна ранохристијанска базилика, која се наоѓа во четири дворни места. Базиликата има полукружна апсида, нарткс и ексонартекс. Откриениот под во презвитериумот е од мермерни плочи во опус сектиле. Црквата имала и крстилница од која е зачувана една мермерна фијала. Богатата архитектонска пластика е изработена од бел мермер. Датира од 5-6 век. === Еднокоранбна базилика === На западниот крај од населбата во училишниот двор е откриена еднокорабна црква со нартекс, која може да датира во 5-6 век. === Село Николич === На самата гранична меѓа, во селото [[Николич]], се наоѓаат во урнатини две ранохристијанки трикорабни базилики со нартекс и ексонартекс. Архитектонската декоративна пластика во градбите е исклучиво во мермер. Објектите, секако, можат да се датираат од 5-6 век. == Коњух == Источно од [[Куманово]], во селото [[Коњух]], во наоѓалиштето [[Големо Градиште (Коњух)|Големо Градиште]], се наоѓаат остатоци од една античка населба каде што животот континуирано траел од 3 до 14 век. Откриена е една црковна градба о централно решениее. Црквата однадвор има форма на неправилен [[правоаголник]], а однатре е кружна со ходник во форма на потковица. На источната страна се наоѓа апсида, а по се изгледа дека црквата имала купола. Во апсидата е чувана епикопската катедра. Поебно е истакнува добро украсениот амвон. Се претполага дека црквата е изградена над гробот на некој маченик, а планот на цркваата одговара на мартириум. Објектот не е доистражен, а се претпоставува дека датира во 6 век. == Орман - Скопје == Во селото [[Орман]] непоредно крај [[Скопје]] со археолошките итражувања е откриена една ранохристијанска базилика, која е еднокорабна о трансепт и ѓаконик и жртвеници од западната страна, кои на источниот дел завршуваат со апсиди. Објектот е изграден во ареалот на градот Скупи. Начинот на градење со големи делкани блокови и планот на црквата упатуваат на сириски примери. датира од 5-6 век. [[Категорија:Ранохристијанска уметност|Македонија]] [[Категорија:Православието во Македонија]] 1wks9952z43gxf5tdk50ida6r0yd3lc 0 45901 5601786 5322271 2026-07-29T10:43:50Z Buli 2648 5601786 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Selim III | title = [[Custodian of the Two Holy Mosques]]<br/>Sultan of the two lands, Khagan of the two seas<ref>{{cite web|url=https://en.numista.com/catalogue/pieces40517.html|title=Yüzlük - Selīm III Islambol mint}}</ref> | title_text = | more = | image = Konstantin Kapidagli 002.jpg | alt = | caption = Portrait by [[Konstantin Kapıdağlı]], 1803 | succession = [[List of sultans of the Ottoman Empire|Sultan of the Ottoman Empire]] ([[Padishah]]) | more_text = | reign = 7 April 1789 &ndash; 29 May 1807 | coronation = | cor_type = | predecessor = [[Abdul Hamid I]] | successor = [[Mustafa IV]] | succession2 = [[Ottoman Caliph]] (''[[Amir al-Mu'minin]]'') | predecessor2 = Abdul Hamid I | successor2 = Mustafa IV | birth_date = 24 December 1761 | birth_place = [[Topkapı Palace]], [[Istanbul|Constantinople]], [[Ottoman Empire]] | death_date = {{death date and age|1808|7|28|1761|12|24|df=y}} | death_place = Topkapı Palace, Constantinople, Ottoman Empire | burial_date = | burial_place = [[Laleli Mosque]], Istanbul | spouse = {{plainlist| *Nefizar Kadın<ref>also Nafizar, Safizar o Sefizar</ref> *Afitab Kadın *Zibifer Kadın *Tabisefa Kadın *Refet Kadın *Nüruşems Kadın *Hüsnümah Kadın *Demhoş Kadın *Gongenigar Kadın *Mahbube Kadın *Aynisefa Kadın *Pakize Hanım *Meryem Hanım}} | spouse_type = Consorts | issue = | full_name = Selim bin Mustafa | house = [[Ottoman dynasty|Ottoman]] | house_type = Dynasty | father = [[Mustafa III]] | mother = [[Mihrişah Sultan (wife of Mustafa III)|Mihrişah Sultan]] | religion = [[Sunni Islam]] | signature_type = [[Tughra]] | signature = Tughra of Selim III.JPG }} '''Селим III''' ([[османлиски јазик|турски]]: سليم ''ثالث Selīm-i sālis''; {{роден на|24|декември|1761}}, {{роден во|Цариград}} - {{починал на|29|јули|1808}}, {{починал во|Цариград}}<ref>{{Cite EB1911|title=Constantinople|short=x}}</ref><ref>[http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul Britannica, Istanbul] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071218080707/http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul |date=2007-12-18 }}:''When the Republic of Turkey was founded in 1923, the capital was moved to Ankara, and Constantinople was officially renamed Istanbul in 1930.''</ref>) — дваесет и осми [[султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] во периодот од [[7 април]] [[1789]] до [[29 мај]] [[1807]]. Селим III бил реформаторски султан но јаничарите организирале бунт против неговите реформи и бил затворен по кое неговиот роднина [[Мустафа IV]] станал новиот султан. Во затворот Селим бил убиен по заповед на новиот султан. == Владеење== Селим III бил син на султан [[Мустафа III]] и [[Михришах султан]]. Неговата мајка која потекнувала од [[Грузија]] направила реформи во државните училишта и воспоставила неколку дипломатски односи. Неговиот татко исто така вовел неколку реформи. Така Селим испратил неколку свои поданици во западните земји за да го преземат искуството од Европа. Селим своето образование го стекнал во палатата. Мустафа целиот свој живот го гледал како свој наследник, но неговиот чичко [[Абдул Хамид I]] се качил на престолот. По стапувањето на престолот на неговиот чичко, новиот султан се загрижил дека Селим ставил голем акцент врз неговото [[образование]]. Кога станал султан, Селим бил многу посветен на литературата и калиграфијата а голем дел од неговите дела биле ставени во џамиите. Тој зборувал арапски и персиски јазик. Селим сакал да направи голема реформа на неговата империја<ref>The information portal regarding the history, military, culture and arts of the Ottoman Empire, www.theottomans.org</ref>. Народот во негово време се надевале дека младиот султан ќе го вратил победничкиот дух на империјата. Тој развил планови за модернизација на војската, но по двете војни со Австрија и [[Русија]] тоа морал да го одложи. По војните кога Селим започнал со напорите за модернизација на јаничарскиот корпус тој си создал силна опозиција. Во негово време биле изградени неколку фабрики за производство на муниција како и училиште за техничка обука на служителите. Исто така во негово време се случила и француската инвазија на Египет на чело со [[Наполеон Бонапарт]]. На меѓународната сцена Селим воспоставил дипломатски односи со Велика Британија, Франција, Прусија и Австрија. Во сојуз со Русија и Велика Британија Османлиите започнале конфликт против Франција во Египет, а во 1802 година започнале востанија на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]. На 29 мај 1807 година го напуштил престолот а починал по два месеци кога бил убиен од страна на новиот султан. Бил погребан во [[џамија Лалели]]. == Предци == {{ahnentafel |collapsed=yes |align=center |boxstyle_1=background-color: #fcc; |boxstyle_2=background-color: #fb9; |boxstyle_3=background-color: #ffc; |boxstyle_4=background-color: #bfc; | 1 = 1. '''Селим III''' | 2 = 2. [[Мустафа III]] | 3 = 3. [[Михришах султан]] | 4 = 4. [[Ахмед III]] | 5 = 5. [[Амина Михришах султан]] | 6 = | 7 = | 8 = 8. [[Мехмед IV]] | 9 = 9. [[Еметулах Рабија Ѓулнуш султан|Ѓулнуш султан]] | 10 = | 11 = | 12 = | 13 = | 14 = | 15 = }} == Наводи == {{наводи}} {{Отомански султани}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Отомански султани од 18 век]] [[Категорија:Отомански Турци]] awhjmtamb71lezr7f0769u20o1uu1bx 5601787 5601786 2026-07-29T10:44:13Z Buli 2648 5601787 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Селим III | title = [[Custodian of the Two Holy Mosques]]<br/>Sultan of the two lands, Khagan of the two seas<ref>{{cite web|url=https://en.numista.com/catalogue/pieces40517.html|title=Yüzlük - Selīm III Islambol mint}}</ref> | title_text = | more = | image = Konstantin Kapidagli 002.jpg | alt = | caption = Portrait by [[Konstantin Kapıdağlı]], 1803 | succession = [[List of sultans of the Ottoman Empire|Sultan of the Ottoman Empire]] ([[Padishah]]) | more_text = | reign = 7 April 1789 &ndash; 29 May 1807 | coronation = | cor_type = | predecessor = [[Abdul Hamid I]] | successor = [[Mustafa IV]] | succession2 = [[Ottoman Caliph]] (''[[Amir al-Mu'minin]]'') | predecessor2 = Abdul Hamid I | successor2 = Mustafa IV | birth_date = 24 December 1761 | birth_place = [[Topkapı Palace]], [[Istanbul|Constantinople]], [[Ottoman Empire]] | death_date = {{death date and age|1808|7|28|1761|12|24|df=y}} | death_place = Topkapı Palace, Constantinople, Ottoman Empire | burial_date = | burial_place = [[Laleli Mosque]], Istanbul | spouse = {{plainlist| *Nefizar Kadın<ref>also Nafizar, Safizar o Sefizar</ref> *Afitab Kadın *Zibifer Kadın *Tabisefa Kadın *Refet Kadın *Nüruşems Kadın *Hüsnümah Kadın *Demhoş Kadın *Gongenigar Kadın *Mahbube Kadın *Aynisefa Kadın *Pakize Hanım *Meryem Hanım}} | spouse_type = Consorts | issue = | full_name = Selim bin Mustafa | house = [[Ottoman dynasty|Ottoman]] | house_type = Dynasty | father = [[Mustafa III]] | mother = [[Mihrişah Sultan (wife of Mustafa III)|Mihrişah Sultan]] | religion = [[Sunni Islam]] | signature_type = [[Tughra]] | signature = Tughra of Selim III.JPG }} '''Селим III''' ([[османлиски јазик|турски]]: سليم ''ثالث Selīm-i sālis''; {{роден на|24|декември|1761}}, {{роден во|Цариград}} - {{починал на|29|јули|1808}}, {{починал во|Цариград}}<ref>{{Cite EB1911|title=Constantinople|short=x}}</ref><ref>[http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul Britannica, Istanbul] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071218080707/http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul |date=2007-12-18 }}:''When the Republic of Turkey was founded in 1923, the capital was moved to Ankara, and Constantinople was officially renamed Istanbul in 1930.''</ref>) — дваесет и осми [[султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] во периодот од [[7 април]] [[1789]] до [[29 мај]] [[1807]]. Селим III бил реформаторски султан но јаничарите организирале бунт против неговите реформи и бил затворен по кое неговиот роднина [[Мустафа IV]] станал новиот султан. Во затворот Селим бил убиен по заповед на новиот султан. == Владеење== Селим III бил син на султан [[Мустафа III]] и [[Михришах султан]]. Неговата мајка која потекнувала од [[Грузија]] направила реформи во државните училишта и воспоставила неколку дипломатски односи. Неговиот татко исто така вовел неколку реформи. Така Селим испратил неколку свои поданици во западните земји за да го преземат искуството од Европа. Селим своето образование го стекнал во палатата. Мустафа целиот свој живот го гледал како свој наследник, но неговиот чичко [[Абдул Хамид I]] се качил на престолот. По стапувањето на престолот на неговиот чичко, новиот султан се загрижил дека Селим ставил голем акцент врз неговото [[образование]]. Кога станал султан, Селим бил многу посветен на литературата и калиграфијата а голем дел од неговите дела биле ставени во џамиите. Тој зборувал арапски и персиски јазик. Селим сакал да направи голема реформа на неговата империја<ref>The information portal regarding the history, military, culture and arts of the Ottoman Empire, www.theottomans.org</ref>. Народот во негово време се надевале дека младиот султан ќе го вратил победничкиот дух на империјата. Тој развил планови за модернизација на војската, но по двете војни со Австрија и [[Русија]] тоа морал да го одложи. По војните кога Селим започнал со напорите за модернизација на јаничарскиот корпус тој си создал силна опозиција. Во негово време биле изградени неколку фабрики за производство на муниција како и училиште за техничка обука на служителите. Исто така во негово време се случила и француската инвазија на Египет на чело со [[Наполеон Бонапарт]]. На меѓународната сцена Селим воспоставил дипломатски односи со Велика Британија, Франција, Прусија и Австрија. Во сојуз со Русија и Велика Британија Османлиите започнале конфликт против Франција во Египет, а во 1802 година започнале востанија на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]. На 29 мај 1807 година го напуштил престолот а починал по два месеци кога бил убиен од страна на новиот султан. Бил погребан во [[џамија Лалели]]. == Предци == {{ahnentafel |collapsed=yes |align=center |boxstyle_1=background-color: #fcc; |boxstyle_2=background-color: #fb9; |boxstyle_3=background-color: #ffc; |boxstyle_4=background-color: #bfc; | 1 = 1. '''Селим III''' | 2 = 2. [[Мустафа III]] | 3 = 3. [[Михришах султан]] | 4 = 4. [[Ахмед III]] | 5 = 5. [[Амина Михришах султан]] | 6 = | 7 = | 8 = 8. [[Мехмед IV]] | 9 = 9. [[Еметулах Рабија Ѓулнуш султан|Ѓулнуш султан]] | 10 = | 11 = | 12 = | 13 = | 14 = | 15 = }} == Наводи == {{наводи}} {{Отомански султани}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Отомански султани од 18 век]] [[Категорија:Отомански Турци]] d2lmzvmqle4cgnzz4awuluogfokmp53 5601790 5601787 2026-07-29T10:45:00Z Buli 2648 5601790 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Селим III | title = [[Custodian of the Two Holy Mosques]]<br/>Sultan of the two lands, Khagan of the two seas<ref>{{cite web|url=https://en.numista.com/catalogue/pieces40517.html|title=Yüzlük - Selīm III Islambol mint}}</ref> | title_text = | more = | image = Konstantin Kapidagli 002.jpg | alt = | caption = Портрет изработен од [[Константин Капидагли]], 1803 | succession = [[List of sultans of the Ottoman Empire|Sultan of the Ottoman Empire]] ([[Padishah]]) | more_text = | reign = 7 April 1789 &ndash; 29 May 1807 | coronation = | cor_type = | predecessor = [[Abdul Hamid I]] | successor = [[Mustafa IV]] | succession2 = [[Ottoman Caliph]] (''[[Amir al-Mu'minin]]'') | predecessor2 = Abdul Hamid I | successor2 = Mustafa IV | birth_date = 24 December 1761 | birth_place = [[Topkapı Palace]], [[Istanbul|Constantinople]], [[Ottoman Empire]] | death_date = {{death date and age|1808|7|28|1761|12|24|df=y}} | death_place = Topkapı Palace, Constantinople, Ottoman Empire | burial_date = | burial_place = [[Laleli Mosque]], Istanbul | spouse = {{plainlist| *Nefizar Kadın<ref>also Nafizar, Safizar o Sefizar</ref> *Afitab Kadın *Zibifer Kadın *Tabisefa Kadın *Refet Kadın *Nüruşems Kadın *Hüsnümah Kadın *Demhoş Kadın *Gongenigar Kadın *Mahbube Kadın *Aynisefa Kadın *Pakize Hanım *Meryem Hanım}} | spouse_type = Consorts | issue = | full_name = Selim bin Mustafa | house = [[Ottoman dynasty|Ottoman]] | house_type = Dynasty | father = [[Mustafa III]] | mother = [[Mihrişah Sultan (wife of Mustafa III)|Mihrişah Sultan]] | religion = [[Sunni Islam]] | signature_type = [[Tughra]] | signature = Tughra of Selim III.JPG }} '''Селим III''' ([[османлиски јазик|турски]]: سليم ''ثالث Selīm-i sālis''; {{роден на|24|декември|1761}}, {{роден во|Цариград}} - {{починал на|29|јули|1808}}, {{починал во|Цариград}}<ref>{{Cite EB1911|title=Constantinople|short=x}}</ref><ref>[http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul Britannica, Istanbul] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071218080707/http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul |date=2007-12-18 }}:''When the Republic of Turkey was founded in 1923, the capital was moved to Ankara, and Constantinople was officially renamed Istanbul in 1930.''</ref>) — дваесет и осми [[султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] во периодот од [[7 април]] [[1789]] до [[29 мај]] [[1807]]. Селим III бил реформаторски султан но јаничарите организирале бунт против неговите реформи и бил затворен по кое неговиот роднина [[Мустафа IV]] станал новиот султан. Во затворот Селим бил убиен по заповед на новиот султан. == Владеење== Селим III бил син на султан [[Мустафа III]] и [[Михришах султан]]. Неговата мајка која потекнувала од [[Грузија]] направила реформи во државните училишта и воспоставила неколку дипломатски односи. Неговиот татко исто така вовел неколку реформи. Така Селим испратил неколку свои поданици во западните земји за да го преземат искуството од Европа. Селим своето образование го стекнал во палатата. Мустафа целиот свој живот го гледал како свој наследник, но неговиот чичко [[Абдул Хамид I]] се качил на престолот. По стапувањето на престолот на неговиот чичко, новиот султан се загрижил дека Селим ставил голем акцент врз неговото [[образование]]. Кога станал султан, Селим бил многу посветен на литературата и калиграфијата а голем дел од неговите дела биле ставени во џамиите. Тој зборувал арапски и персиски јазик. Селим сакал да направи голема реформа на неговата империја<ref>The information portal regarding the history, military, culture and arts of the Ottoman Empire, www.theottomans.org</ref>. Народот во негово време се надевале дека младиот султан ќе го вратил победничкиот дух на империјата. Тој развил планови за модернизација на војската, но по двете војни со Австрија и [[Русија]] тоа морал да го одложи. По војните кога Селим започнал со напорите за модернизација на јаничарскиот корпус тој си создал силна опозиција. Во негово време биле изградени неколку фабрики за производство на муниција како и училиште за техничка обука на служителите. Исто така во негово време се случила и француската инвазија на Египет на чело со [[Наполеон Бонапарт]]. На меѓународната сцена Селим воспоставил дипломатски односи со Велика Британија, Франција, Прусија и Австрија. Во сојуз со Русија и Велика Британија Османлиите започнале конфликт против Франција во Египет, а во 1802 година започнале востанија на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]. На 29 мај 1807 година го напуштил престолот а починал по два месеци кога бил убиен од страна на новиот султан. Бил погребан во [[џамија Лалели]]. == Предци == {{ahnentafel |collapsed=yes |align=center |boxstyle_1=background-color: #fcc; |boxstyle_2=background-color: #fb9; |boxstyle_3=background-color: #ffc; |boxstyle_4=background-color: #bfc; | 1 = 1. '''Селим III''' | 2 = 2. [[Мустафа III]] | 3 = 3. [[Михришах султан]] | 4 = 4. [[Ахмед III]] | 5 = 5. [[Амина Михришах султан]] | 6 = | 7 = | 8 = 8. [[Мехмед IV]] | 9 = 9. [[Еметулах Рабија Ѓулнуш султан|Ѓулнуш султан]] | 10 = | 11 = | 12 = | 13 = | 14 = | 15 = }} == Наводи == {{наводи}} {{Отомански султани}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Отомански султани од 18 век]] [[Категорија:Отомански Турци]] 8v7i0dc6s9es90ir8m1eg7186vhryzu 5601793 5601790 2026-07-29T10:46:02Z Buli 2648 5601793 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Селим III | title = [[Custodian of the Two Holy Mosques]]<br/>Sultan of the two lands, Khagan of the two seas<ref>{{cite web|url=https://en.numista.com/catalogue/pieces40517.html|title=Yüzlük - Selīm III Islambol mint}}</ref> | title_text = | more = | image = Konstantin Kapidagli 002.jpg | alt = | caption = Портрет изработен од [[Константин Капидагли]], 1803 | succession = [[List of sultans of the Ottoman Empire|Sultan of the Ottoman Empire]] ([[Padishah]]) | more_text = | reign = 7 април 1789 &ndash; 29 мај 1807 | coronation = | cor_type = | predecessor = [[Abdul Hamid I]] | successor = [[Mustafa IV]] | succession2 = [[Ottoman Caliph]] (''[[Amir al-Mu'minin]]'') | predecessor2 = Abdul Hamid I | successor2 = Mustafa IV | birth_date = 24 декември 1761 | birth_place = [[Topkapı Palace]], [[Istanbul|Constantinople]], [[Ottoman Empire]] | death_date = {{death date and age|1808|7|28|1761|12|24|df=y}} | death_place = Topkapı Palace, Constantinople, Ottoman Empire | burial_date = | burial_place = [[Laleli Mosque]], Istanbul | spouse = {{plainlist| *Nefizar Kadın<ref>also Nafizar, Safizar o Sefizar</ref> *Afitab Kadın *Zibifer Kadın *Tabisefa Kadın *Refet Kadın *Nüruşems Kadın *Hüsnümah Kadın *Demhoş Kadın *Gongenigar Kadın *Mahbube Kadın *Aynisefa Kadın *Pakize Hanım *Meryem Hanım}} | spouse_type = Consorts | issue = | full_name = Selim bin Mustafa | house = [[Ottoman dynasty|Ottoman]] | house_type = Dynasty | father = [[Mustafa III]] | mother = [[Mihrişah Sultan (wife of Mustafa III)|Mihrişah Sultan]] | religion = [[Sunni Islam]] | signature_type = [[Tughra]] | signature = Tughra of Selim III.JPG }} '''Селим III''' ([[османлиски јазик|турски]]: سليم ''ثالث Selīm-i sālis''; {{роден на|24|декември|1761}}, {{роден во|Цариград}} - {{починал на|29|јули|1808}}, {{починал во|Цариград}}<ref>{{Cite EB1911|title=Constantinople|short=x}}</ref><ref>[http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul Britannica, Istanbul] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071218080707/http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul |date=2007-12-18 }}:''When the Republic of Turkey was founded in 1923, the capital was moved to Ankara, and Constantinople was officially renamed Istanbul in 1930.''</ref>) — дваесет и осми [[султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] во периодот од [[7 април]] [[1789]] до [[29 мај]] [[1807]]. Селим III бил реформаторски султан но јаничарите организирале бунт против неговите реформи и бил затворен по кое неговиот роднина [[Мустафа IV]] станал новиот султан. Во затворот Селим бил убиен по заповед на новиот султан. == Владеење== Селим III бил син на султан [[Мустафа III]] и [[Михришах султан]]. Неговата мајка која потекнувала од [[Грузија]] направила реформи во државните училишта и воспоставила неколку дипломатски односи. Неговиот татко исто така вовел неколку реформи. Така Селим испратил неколку свои поданици во западните земји за да го преземат искуството од Европа. Селим своето образование го стекнал во палатата. Мустафа целиот свој живот го гледал како свој наследник, но неговиот чичко [[Абдул Хамид I]] се качил на престолот. По стапувањето на престолот на неговиот чичко, новиот султан се загрижил дека Селим ставил голем акцент врз неговото [[образование]]. Кога станал султан, Селим бил многу посветен на литературата и калиграфијата а голем дел од неговите дела биле ставени во џамиите. Тој зборувал арапски и персиски јазик. Селим сакал да направи голема реформа на неговата империја<ref>The information portal regarding the history, military, culture and arts of the Ottoman Empire, www.theottomans.org</ref>. Народот во негово време се надевале дека младиот султан ќе го вратил победничкиот дух на империјата. Тој развил планови за модернизација на војската, но по двете војни со Австрија и [[Русија]] тоа морал да го одложи. По војните кога Селим започнал со напорите за модернизација на јаничарскиот корпус тој си создал силна опозиција. Во негово време биле изградени неколку фабрики за производство на муниција како и училиште за техничка обука на служителите. Исто така во негово време се случила и француската инвазија на Египет на чело со [[Наполеон Бонапарт]]. На меѓународната сцена Селим воспоставил дипломатски односи со Велика Британија, Франција, Прусија и Австрија. Во сојуз со Русија и Велика Британија Османлиите започнале конфликт против Франција во Египет, а во 1802 година започнале востанија на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]. На 29 мај 1807 година го напуштил престолот а починал по два месеци кога бил убиен од страна на новиот султан. Бил погребан во [[џамија Лалели]]. == Предци == {{ahnentafel |collapsed=yes |align=center |boxstyle_1=background-color: #fcc; |boxstyle_2=background-color: #fb9; |boxstyle_3=background-color: #ffc; |boxstyle_4=background-color: #bfc; | 1 = 1. '''Селим III''' | 2 = 2. [[Мустафа III]] | 3 = 3. [[Михришах султан]] | 4 = 4. [[Ахмед III]] | 5 = 5. [[Амина Михришах султан]] | 6 = | 7 = | 8 = 8. [[Мехмед IV]] | 9 = 9. [[Еметулах Рабија Ѓулнуш султан|Ѓулнуш султан]] | 10 = | 11 = | 12 = | 13 = | 14 = | 15 = }} == Наводи == {{наводи}} {{Отомански султани}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Отомански султани од 18 век]] [[Категорија:Отомански Турци]] 8kpdyxlxlqvcr5sdgoofh4si9f5zuxj 5601795 5601793 2026-07-29T10:47:18Z Buli 2648 5601795 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Селим III | title = [[Custodian of the Two Holy Mosques]]<br/>Sultan of the two lands, Khagan of the two seas<ref>{{cite web|url=https://en.numista.com/catalogue/pieces40517.html|title=Yüzlük - Selīm III Islambol mint}}</ref> | title_text = | more = | image = Konstantin Kapidagli 002.jpg | alt = | caption = Портрет изработен од [[Константин Капидагли]], 1803 | succession = [[List of sultans of the Ottoman Empire|Sultan of the Ottoman Empire]] ([[Padishah]]) | more_text = | reign = 7 април 1789 &ndash; 29 мај 1807 | coronation = | cor_type = | predecessor = [[Abdul Hamid I]] | successor = [[Mustafa IV]] | succession2 = [[Ottoman Caliph]] (''[[Amir al-Mu'minin]]'') | predecessor2 = Abdul Hamid I | successor2 = Mustafa IV | birth_date = 24 декември 1761 | birth_place = [[Топкапи-сарај]], [[Истанбул|Константинопол]], [[Османлиска Империја]] | death_date = {{death date and age|1808|7|28|1761|12|24|df=y}} | death_place = Топкапи-сарај, Константинопол, Османлиска Империја | burial_date = | burial_place = [[Laleli Mosque]], Istanbul | spouse = {{plainlist| *Nefizar Kadın<ref>also Nafizar, Safizar o Sefizar</ref> *Afitab Kadın *Zibifer Kadın *Tabisefa Kadın *Refet Kadın *Nüruşems Kadın *Hüsnümah Kadın *Demhoş Kadın *Gongenigar Kadın *Mahbube Kadın *Aynisefa Kadın *Pakize Hanım *Meryem Hanım}} | spouse_type = Consorts | issue = | full_name = Selim bin Mustafa | house = [[Ottoman dynasty|Ottoman]] | house_type = Dynasty | father = [[Mustafa III]] | mother = [[Mihrişah Sultan (wife of Mustafa III)|Mihrişah Sultan]] | religion = [[Sunni Islam]] | signature_type = [[Tughra]] | signature = Tughra of Selim III.JPG }} '''Селим III''' ([[османлиски јазик|турски]]: سليم ''ثالث Selīm-i sālis''; {{роден на|24|декември|1761}}, {{роден во|Цариград}} - {{починал на|29|јули|1808}}, {{починал во|Цариград}}<ref>{{Cite EB1911|title=Constantinople|short=x}}</ref><ref>[http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul Britannica, Istanbul] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071218080707/http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul |date=2007-12-18 }}:''When the Republic of Turkey was founded in 1923, the capital was moved to Ankara, and Constantinople was officially renamed Istanbul in 1930.''</ref>) — дваесет и осми [[султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] во периодот од [[7 април]] [[1789]] до [[29 мај]] [[1807]]. Селим III бил реформаторски султан но јаничарите организирале бунт против неговите реформи и бил затворен по кое неговиот роднина [[Мустафа IV]] станал новиот султан. Во затворот Селим бил убиен по заповед на новиот султан. == Владеење== Селим III бил син на султан [[Мустафа III]] и [[Михришах султан]]. Неговата мајка која потекнувала од [[Грузија]] направила реформи во државните училишта и воспоставила неколку дипломатски односи. Неговиот татко исто така вовел неколку реформи. Така Селим испратил неколку свои поданици во западните земји за да го преземат искуството од Европа. Селим своето образование го стекнал во палатата. Мустафа целиот свој живот го гледал како свој наследник, но неговиот чичко [[Абдул Хамид I]] се качил на престолот. По стапувањето на престолот на неговиот чичко, новиот султан се загрижил дека Селим ставил голем акцент врз неговото [[образование]]. Кога станал султан, Селим бил многу посветен на литературата и калиграфијата а голем дел од неговите дела биле ставени во џамиите. Тој зборувал арапски и персиски јазик. Селим сакал да направи голема реформа на неговата империја<ref>The information portal regarding the history, military, culture and arts of the Ottoman Empire, www.theottomans.org</ref>. Народот во негово време се надевале дека младиот султан ќе го вратил победничкиот дух на империјата. Тој развил планови за модернизација на војската, но по двете војни со Австрија и [[Русија]] тоа морал да го одложи. По војните кога Селим започнал со напорите за модернизација на јаничарскиот корпус тој си создал силна опозиција. Во негово време биле изградени неколку фабрики за производство на муниција како и училиште за техничка обука на служителите. Исто така во негово време се случила и француската инвазија на Египет на чело со [[Наполеон Бонапарт]]. На меѓународната сцена Селим воспоставил дипломатски односи со Велика Британија, Франција, Прусија и Австрија. Во сојуз со Русија и Велика Британија Османлиите започнале конфликт против Франција во Египет, а во 1802 година започнале востанија на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]. На 29 мај 1807 година го напуштил престолот а починал по два месеци кога бил убиен од страна на новиот султан. Бил погребан во [[џамија Лалели]]. == Предци == {{ahnentafel |collapsed=yes |align=center |boxstyle_1=background-color: #fcc; |boxstyle_2=background-color: #fb9; |boxstyle_3=background-color: #ffc; |boxstyle_4=background-color: #bfc; | 1 = 1. '''Селим III''' | 2 = 2. [[Мустафа III]] | 3 = 3. [[Михришах султан]] | 4 = 4. [[Ахмед III]] | 5 = 5. [[Амина Михришах султан]] | 6 = | 7 = | 8 = 8. [[Мехмед IV]] | 9 = 9. [[Еметулах Рабија Ѓулнуш султан|Ѓулнуш султан]] | 10 = | 11 = | 12 = | 13 = | 14 = | 15 = }} == Наводи == {{наводи}} {{Отомански султани}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Отомански султани од 18 век]] [[Категорија:Отомански Турци]] gf7890o4axyji3ry89hh3qjd3epcl2p 5601796 5601795 2026-07-29T10:48:02Z Buli 2648 5601796 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Селим III | title = [[Custodian of the Two Holy Mosques]]<br/>Sultan of the two lands, Khagan of the two seas<ref>{{cite web|url=https://en.numista.com/catalogue/pieces40517.html|title=Yüzlük - Selīm III Islambol mint}}</ref> | title_text = | more = | image = Konstantin Kapidagli 002.jpg | alt = | caption = Портрет изработен од [[Константин Капидагли]], 1803 | succession = [[List of sultans of the Ottoman Empire|Sultan of the Ottoman Empire]] ([[Padishah]]) | more_text = | reign = 7 април 1789 &ndash; 29 мај 1807 | coronation = | cor_type = | predecessor = [[Abdul Hamid I]] | successor = [[Mustafa IV]] | succession2 = [[Ottoman Caliph]] (''[[Amir al-Mu'minin]]'') | predecessor2 = Abdul Hamid I | successor2 = Mustafa IV | birth_date = 24 декември 1761 | birth_place = [[Топкапи-сарај]], [[Истанбул|Константинопол]], [[Османлиска Империја]] | death_date = {{death date and age|1808|7|28|1761|12|24|df=y}} | death_place = Топкапи-сарај, Константинопол, Османлиска Империја | burial_date = | burial_place = [[Џамија Лалели]], Истанбул | spouse = {{plainlist| *Nefizar Kadın<ref>also Nafizar, Safizar o Sefizar</ref> *Afitab Kadın *Zibifer Kadın *Tabisefa Kadın *Refet Kadın *Nüruşems Kadın *Hüsnümah Kadın *Demhoş Kadın *Gongenigar Kadın *Mahbube Kadın *Aynisefa Kadın *Pakize Hanım *Meryem Hanım}} | spouse_type = Consorts | issue = | full_name = Selim bin Mustafa | house = [[Ottoman dynasty|Ottoman]] | house_type = Dynasty | father = [[Mustafa III]] | mother = [[Mihrişah Sultan (wife of Mustafa III)|Mihrişah Sultan]] | religion = [[Sunni Islam]] | signature_type = [[Tughra]] | signature = Tughra of Selim III.JPG }} '''Селим III''' ([[османлиски јазик|турски]]: سليم ''ثالث Selīm-i sālis''; {{роден на|24|декември|1761}}, {{роден во|Цариград}} - {{починал на|29|јули|1808}}, {{починал во|Цариград}}<ref>{{Cite EB1911|title=Constantinople|short=x}}</ref><ref>[http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul Britannica, Istanbul] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071218080707/http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul |date=2007-12-18 }}:''When the Republic of Turkey was founded in 1923, the capital was moved to Ankara, and Constantinople was officially renamed Istanbul in 1930.''</ref>) — дваесет и осми [[султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] во периодот од [[7 април]] [[1789]] до [[29 мај]] [[1807]]. Селим III бил реформаторски султан но јаничарите организирале бунт против неговите реформи и бил затворен по кое неговиот роднина [[Мустафа IV]] станал новиот султан. Во затворот Селим бил убиен по заповед на новиот султан. == Владеење== Селим III бил син на султан [[Мустафа III]] и [[Михришах султан]]. Неговата мајка која потекнувала од [[Грузија]] направила реформи во државните училишта и воспоставила неколку дипломатски односи. Неговиот татко исто така вовел неколку реформи. Така Селим испратил неколку свои поданици во западните земји за да го преземат искуството од Европа. Селим своето образование го стекнал во палатата. Мустафа целиот свој живот го гледал како свој наследник, но неговиот чичко [[Абдул Хамид I]] се качил на престолот. По стапувањето на престолот на неговиот чичко, новиот султан се загрижил дека Селим ставил голем акцент врз неговото [[образование]]. Кога станал султан, Селим бил многу посветен на литературата и калиграфијата а голем дел од неговите дела биле ставени во џамиите. Тој зборувал арапски и персиски јазик. Селим сакал да направи голема реформа на неговата империја<ref>The information portal regarding the history, military, culture and arts of the Ottoman Empire, www.theottomans.org</ref>. Народот во негово време се надевале дека младиот султан ќе го вратил победничкиот дух на империјата. Тој развил планови за модернизација на војската, но по двете војни со Австрија и [[Русија]] тоа морал да го одложи. По војните кога Селим започнал со напорите за модернизација на јаничарскиот корпус тој си создал силна опозиција. Во негово време биле изградени неколку фабрики за производство на муниција како и училиште за техничка обука на служителите. Исто така во негово време се случила и француската инвазија на Египет на чело со [[Наполеон Бонапарт]]. На меѓународната сцена Селим воспоставил дипломатски односи со Велика Британија, Франција, Прусија и Австрија. Во сојуз со Русија и Велика Британија Османлиите започнале конфликт против Франција во Египет, а во 1802 година започнале востанија на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]. На 29 мај 1807 година го напуштил престолот а починал по два месеци кога бил убиен од страна на новиот султан. Бил погребан во [[џамија Лалели]]. == Предци == {{ahnentafel |collapsed=yes |align=center |boxstyle_1=background-color: #fcc; |boxstyle_2=background-color: #fb9; |boxstyle_3=background-color: #ffc; |boxstyle_4=background-color: #bfc; | 1 = 1. '''Селим III''' | 2 = 2. [[Мустафа III]] | 3 = 3. [[Михришах султан]] | 4 = 4. [[Ахмед III]] | 5 = 5. [[Амина Михришах султан]] | 6 = | 7 = | 8 = 8. [[Мехмед IV]] | 9 = 9. [[Еметулах Рабија Ѓулнуш султан|Ѓулнуш султан]] | 10 = | 11 = | 12 = | 13 = | 14 = | 15 = }} == Наводи == {{наводи}} {{Отомански султани}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Отомански султани од 18 век]] [[Категорија:Отомански Турци]] ehbamytwgh563e9xqj7n676a0dtqm7u 5601797 5601796 2026-07-29T10:48:46Z Buli 2648 5601797 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Селим III | title = [[Чувар на Двете Свети Џамии]]<br/>Sultan of the two lands, Khagan of the two seas<ref>{{cite web|url=https://en.numista.com/catalogue/pieces40517.html|title=Yüzlük - Selīm III Islambol mint}}</ref> | title_text = | more = | image = Konstantin Kapidagli 002.jpg | alt = | caption = Портрет изработен од [[Константин Капидагли]], 1803 | succession = [[List of sultans of the Ottoman Empire|Sultan of the Ottoman Empire]] ([[Padishah]]) | more_text = | reign = 7 април 1789 &ndash; 29 мај 1807 | coronation = | cor_type = | predecessor = [[Abdul Hamid I]] | successor = [[Mustafa IV]] | succession2 = [[Ottoman Caliph]] (''[[Amir al-Mu'minin]]'') | predecessor2 = Abdul Hamid I | successor2 = Mustafa IV | birth_date = 24 декември 1761 | birth_place = [[Топкапи-сарај]], [[Истанбул|Константинопол]], [[Османлиска Империја]] | death_date = {{death date and age|1808|7|28|1761|12|24|df=y}} | death_place = Топкапи-сарај, Константинопол, Османлиска Империја | burial_date = | burial_place = [[Џамија Лалели]], Истанбул | spouse = {{plainlist| *Nefizar Kadın<ref>also Nafizar, Safizar o Sefizar</ref> *Afitab Kadın *Zibifer Kadın *Tabisefa Kadın *Refet Kadın *Nüruşems Kadın *Hüsnümah Kadın *Demhoş Kadın *Gongenigar Kadın *Mahbube Kadın *Aynisefa Kadın *Pakize Hanım *Meryem Hanım}} | spouse_type = Consorts | issue = | full_name = Selim bin Mustafa | house = [[Ottoman dynasty|Ottoman]] | house_type = Dynasty | father = [[Mustafa III]] | mother = [[Mihrişah Sultan (wife of Mustafa III)|Mihrişah Sultan]] | religion = [[Sunni Islam]] | signature_type = [[Tughra]] | signature = Tughra of Selim III.JPG }} '''Селим III''' ([[османлиски јазик|турски]]: سليم ''ثالث Selīm-i sālis''; {{роден на|24|декември|1761}}, {{роден во|Цариград}} - {{починал на|29|јули|1808}}, {{починал во|Цариград}}<ref>{{Cite EB1911|title=Constantinople|short=x}}</ref><ref>[http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul Britannica, Istanbul] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071218080707/http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul |date=2007-12-18 }}:''When the Republic of Turkey was founded in 1923, the capital was moved to Ankara, and Constantinople was officially renamed Istanbul in 1930.''</ref>) — дваесет и осми [[султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] во периодот од [[7 април]] [[1789]] до [[29 мај]] [[1807]]. Селим III бил реформаторски султан но јаничарите организирале бунт против неговите реформи и бил затворен по кое неговиот роднина [[Мустафа IV]] станал новиот султан. Во затворот Селим бил убиен по заповед на новиот султан. == Владеење== Селим III бил син на султан [[Мустафа III]] и [[Михришах султан]]. Неговата мајка која потекнувала од [[Грузија]] направила реформи во државните училишта и воспоставила неколку дипломатски односи. Неговиот татко исто така вовел неколку реформи. Така Селим испратил неколку свои поданици во западните земји за да го преземат искуството од Европа. Селим своето образование го стекнал во палатата. Мустафа целиот свој живот го гледал како свој наследник, но неговиот чичко [[Абдул Хамид I]] се качил на престолот. По стапувањето на престолот на неговиот чичко, новиот султан се загрижил дека Селим ставил голем акцент врз неговото [[образование]]. Кога станал султан, Селим бил многу посветен на литературата и калиграфијата а голем дел од неговите дела биле ставени во џамиите. Тој зборувал арапски и персиски јазик. Селим сакал да направи голема реформа на неговата империја<ref>The information portal regarding the history, military, culture and arts of the Ottoman Empire, www.theottomans.org</ref>. Народот во негово време се надевале дека младиот султан ќе го вратил победничкиот дух на империјата. Тој развил планови за модернизација на војската, но по двете војни со Австрија и [[Русија]] тоа морал да го одложи. По војните кога Селим започнал со напорите за модернизација на јаничарскиот корпус тој си создал силна опозиција. Во негово време биле изградени неколку фабрики за производство на муниција како и училиште за техничка обука на служителите. Исто така во негово време се случила и француската инвазија на Египет на чело со [[Наполеон Бонапарт]]. На меѓународната сцена Селим воспоставил дипломатски односи со Велика Британија, Франција, Прусија и Австрија. Во сојуз со Русија и Велика Британија Османлиите започнале конфликт против Франција во Египет, а во 1802 година започнале востанија на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]. На 29 мај 1807 година го напуштил престолот а починал по два месеци кога бил убиен од страна на новиот султан. Бил погребан во [[џамија Лалели]]. == Предци == {{ahnentafel |collapsed=yes |align=center |boxstyle_1=background-color: #fcc; |boxstyle_2=background-color: #fb9; |boxstyle_3=background-color: #ffc; |boxstyle_4=background-color: #bfc; | 1 = 1. '''Селим III''' | 2 = 2. [[Мустафа III]] | 3 = 3. [[Михришах султан]] | 4 = 4. [[Ахмед III]] | 5 = 5. [[Амина Михришах султан]] | 6 = | 7 = | 8 = 8. [[Мехмед IV]] | 9 = 9. [[Еметулах Рабија Ѓулнуш султан|Ѓулнуш султан]] | 10 = | 11 = | 12 = | 13 = | 14 = | 15 = }} == Наводи == {{наводи}} {{Отомански султани}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Отомански султани од 18 век]] [[Категорија:Отомански Турци]] qie6bhhne2o147mi9s81itf4jgxp3bx 5601799 5601797 2026-07-29T10:49:53Z Buli 2648 5601799 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Селим III | title = [[Чувар на Двете Свети Џамии]]<br/>Султан на двете земји, хаган на двете мориња<ref>{{cite web|url=https://en.numista.com/catalogue/pieces40517.html|title=Yüzlük - Selīm III Islambol mint}}</ref> | title_text = | more = | image = Konstantin Kapidagli 002.jpg | alt = | caption = Портрет изработен од [[Константин Капидагли]], 1803 | succession = [[List of sultans of the Ottoman Empire|Sultan of the Ottoman Empire]] ([[Padishah]]) | more_text = | reign = 7 април 1789 &ndash; 29 мај 1807 | coronation = | cor_type = | predecessor = [[Abdul Hamid I]] | successor = [[Mustafa IV]] | succession2 = [[Ottoman Caliph]] (''[[Amir al-Mu'minin]]'') | predecessor2 = Abdul Hamid I | successor2 = Mustafa IV | birth_date = 24 декември 1761 | birth_place = [[Топкапи-сарај]], [[Истанбул|Константинопол]], [[Османлиска Империја]] | death_date = {{death date and age|1808|7|28|1761|12|24|df=y}} | death_place = Топкапи-сарај, Константинопол, Османлиска Империја | burial_date = | burial_place = [[Џамија Лалели]], Истанбул | spouse = {{plainlist| *Nefizar Kadın<ref>also Nafizar, Safizar o Sefizar</ref> *Afitab Kadın *Zibifer Kadın *Tabisefa Kadın *Refet Kadın *Nüruşems Kadın *Hüsnümah Kadın *Demhoş Kadın *Gongenigar Kadın *Mahbube Kadın *Aynisefa Kadın *Pakize Hanım *Meryem Hanım}} | spouse_type = Consorts | issue = | full_name = Selim bin Mustafa | house = [[Ottoman dynasty|Ottoman]] | house_type = Dynasty | father = [[Mustafa III]] | mother = [[Mihrişah Sultan (wife of Mustafa III)|Mihrişah Sultan]] | religion = [[Sunni Islam]] | signature_type = [[Tughra]] | signature = Tughra of Selim III.JPG }} '''Селим III''' ([[османлиски јазик|турски]]: سليم ''ثالث Selīm-i sālis''; {{роден на|24|декември|1761}}, {{роден во|Цариград}} - {{починал на|29|јули|1808}}, {{починал во|Цариград}}<ref>{{Cite EB1911|title=Constantinople|short=x}}</ref><ref>[http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul Britannica, Istanbul] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071218080707/http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul |date=2007-12-18 }}:''When the Republic of Turkey was founded in 1923, the capital was moved to Ankara, and Constantinople was officially renamed Istanbul in 1930.''</ref>) — дваесет и осми [[султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] во периодот од [[7 април]] [[1789]] до [[29 мај]] [[1807]]. Селим III бил реформаторски султан но јаничарите организирале бунт против неговите реформи и бил затворен по кое неговиот роднина [[Мустафа IV]] станал новиот султан. Во затворот Селим бил убиен по заповед на новиот султан. == Владеење== Селим III бил син на султан [[Мустафа III]] и [[Михришах султан]]. Неговата мајка која потекнувала од [[Грузија]] направила реформи во државните училишта и воспоставила неколку дипломатски односи. Неговиот татко исто така вовел неколку реформи. Така Селим испратил неколку свои поданици во западните земји за да го преземат искуството од Европа. Селим своето образование го стекнал во палатата. Мустафа целиот свој живот го гледал како свој наследник, но неговиот чичко [[Абдул Хамид I]] се качил на престолот. По стапувањето на престолот на неговиот чичко, новиот султан се загрижил дека Селим ставил голем акцент врз неговото [[образование]]. Кога станал султан, Селим бил многу посветен на литературата и калиграфијата а голем дел од неговите дела биле ставени во џамиите. Тој зборувал арапски и персиски јазик. Селим сакал да направи голема реформа на неговата империја<ref>The information portal regarding the history, military, culture and arts of the Ottoman Empire, www.theottomans.org</ref>. Народот во негово време се надевале дека младиот султан ќе го вратил победничкиот дух на империјата. Тој развил планови за модернизација на војската, но по двете војни со Австрија и [[Русија]] тоа морал да го одложи. По војните кога Селим започнал со напорите за модернизација на јаничарскиот корпус тој си создал силна опозиција. Во негово време биле изградени неколку фабрики за производство на муниција како и училиште за техничка обука на служителите. Исто така во негово време се случила и француската инвазија на Египет на чело со [[Наполеон Бонапарт]]. На меѓународната сцена Селим воспоставил дипломатски односи со Велика Британија, Франција, Прусија и Австрија. Во сојуз со Русија и Велика Британија Османлиите започнале конфликт против Франција во Египет, а во 1802 година започнале востанија на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]. На 29 мај 1807 година го напуштил престолот а починал по два месеци кога бил убиен од страна на новиот султан. Бил погребан во [[џамија Лалели]]. == Предци == {{ahnentafel |collapsed=yes |align=center |boxstyle_1=background-color: #fcc; |boxstyle_2=background-color: #fb9; |boxstyle_3=background-color: #ffc; |boxstyle_4=background-color: #bfc; | 1 = 1. '''Селим III''' | 2 = 2. [[Мустафа III]] | 3 = 3. [[Михришах султан]] | 4 = 4. [[Ахмед III]] | 5 = 5. [[Амина Михришах султан]] | 6 = | 7 = | 8 = 8. [[Мехмед IV]] | 9 = 9. [[Еметулах Рабија Ѓулнуш султан|Ѓулнуш султан]] | 10 = | 11 = | 12 = | 13 = | 14 = | 15 = }} == Наводи == {{наводи}} {{Отомански султани}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Отомански султани од 18 век]] [[Категорија:Отомански Турци]] akqx1het1ghso1q79j741t5mpct16t9 5601801 5601799 2026-07-29T10:52:33Z Buli 2648 5601801 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Селим III | title = [[Чувар на Двете Свети Џамии]]<br/>Султан на двете земји, хаган на двете мориња<ref>{{cite web|url=https://en.numista.com/catalogue/pieces40517.html|title=Yüzlük - Selīm III Islambol mint}}</ref> | title_text = | more = | image = Konstantin Kapidagli 002.jpg | alt = | caption = Портрет изработен од [[Константин Капидагли]], 1803 | succession = [[Список на султани на Османлиското Царство|Султан на Османлиската Империја]] ([[Падишах]]) | more_text = | reign = 7 април 1789 &ndash; 29 мај 1807 | coronation = | cor_type = | predecessor = [[Абдул Хамид I]] | successor = [[Мустафа IV]] | succession2 = [[Ottoman Caliph]] (''[[Amir al-Mu'minin]]'') | predecessor2 = Abdul Hamid I | successor2 = Mustafa IV | birth_date = 24 декември 1761 | birth_place = [[Топкапи-сарај]], [[Истанбул|Константинопол]], [[Османлиска Империја]] | death_date = {{death date and age|1808|7|28|1761|12|24|df=y}} | death_place = Топкапи-сарај, Константинопол, Османлиска Империја | burial_date = | burial_place = [[Џамија Лалели]], Истанбул | spouse = {{plainlist| *Nefizar Kadın<ref>also Nafizar, Safizar o Sefizar</ref> *Afitab Kadın *Zibifer Kadın *Tabisefa Kadın *Refet Kadın *Nüruşems Kadın *Hüsnümah Kadın *Demhoş Kadın *Gongenigar Kadın *Mahbube Kadın *Aynisefa Kadın *Pakize Hanım *Meryem Hanım}} | spouse_type = Consorts | issue = | full_name = Selim bin Mustafa | house = [[Ottoman dynasty|Ottoman]] | house_type = Dynasty | father = [[Mustafa III]] | mother = [[Mihrişah Sultan (wife of Mustafa III)|Mihrişah Sultan]] | religion = [[Sunni Islam]] | signature_type = [[Tughra]] | signature = Tughra of Selim III.JPG }} '''Селим III''' ([[османлиски јазик|турски]]: سليم ''ثالث Selīm-i sālis''; {{роден на|24|декември|1761}}, {{роден во|Цариград}} - {{починал на|29|јули|1808}}, {{починал во|Цариград}}<ref>{{Cite EB1911|title=Constantinople|short=x}}</ref><ref>[http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul Britannica, Istanbul] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071218080707/http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul |date=2007-12-18 }}:''When the Republic of Turkey was founded in 1923, the capital was moved to Ankara, and Constantinople was officially renamed Istanbul in 1930.''</ref>) — дваесет и осми [[султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] во периодот од [[7 април]] [[1789]] до [[29 мај]] [[1807]]. Селим III бил реформаторски султан но јаничарите организирале бунт против неговите реформи и бил затворен по кое неговиот роднина [[Мустафа IV]] станал новиот султан. Во затворот Селим бил убиен по заповед на новиот султан. == Владеење== Селим III бил син на султан [[Мустафа III]] и [[Михришах султан]]. Неговата мајка која потекнувала од [[Грузија]] направила реформи во државните училишта и воспоставила неколку дипломатски односи. Неговиот татко исто така вовел неколку реформи. Така Селим испратил неколку свои поданици во западните земји за да го преземат искуството од Европа. Селим своето образование го стекнал во палатата. Мустафа целиот свој живот го гледал како свој наследник, но неговиот чичко [[Абдул Хамид I]] се качил на престолот. По стапувањето на престолот на неговиот чичко, новиот султан се загрижил дека Селим ставил голем акцент врз неговото [[образование]]. Кога станал султан, Селим бил многу посветен на литературата и калиграфијата а голем дел од неговите дела биле ставени во џамиите. Тој зборувал арапски и персиски јазик. Селим сакал да направи голема реформа на неговата империја<ref>The information portal regarding the history, military, culture and arts of the Ottoman Empire, www.theottomans.org</ref>. Народот во негово време се надевале дека младиот султан ќе го вратил победничкиот дух на империјата. Тој развил планови за модернизација на војската, но по двете војни со Австрија и [[Русија]] тоа морал да го одложи. По војните кога Селим започнал со напорите за модернизација на јаничарскиот корпус тој си создал силна опозиција. Во негово време биле изградени неколку фабрики за производство на муниција како и училиште за техничка обука на служителите. Исто така во негово време се случила и француската инвазија на Египет на чело со [[Наполеон Бонапарт]]. На меѓународната сцена Селим воспоставил дипломатски односи со Велика Британија, Франција, Прусија и Австрија. Во сојуз со Русија и Велика Британија Османлиите започнале конфликт против Франција во Египет, а во 1802 година започнале востанија на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]. На 29 мај 1807 година го напуштил престолот а починал по два месеци кога бил убиен од страна на новиот султан. Бил погребан во [[џамија Лалели]]. == Предци == {{ahnentafel |collapsed=yes |align=center |boxstyle_1=background-color: #fcc; |boxstyle_2=background-color: #fb9; |boxstyle_3=background-color: #ffc; |boxstyle_4=background-color: #bfc; | 1 = 1. '''Селим III''' | 2 = 2. [[Мустафа III]] | 3 = 3. [[Михришах султан]] | 4 = 4. [[Ахмед III]] | 5 = 5. [[Амина Михришах султан]] | 6 = | 7 = | 8 = 8. [[Мехмед IV]] | 9 = 9. [[Еметулах Рабија Ѓулнуш султан|Ѓулнуш султан]] | 10 = | 11 = | 12 = | 13 = | 14 = | 15 = }} == Наводи == {{наводи}} {{Отомански султани}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Отомански султани од 18 век]] [[Категорија:Отомански Турци]] l3ws7adm4atnzi4ccql8yy9dqyyygug 5601802 5601801 2026-07-29T10:54:04Z Buli 2648 5601802 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Селим III | title = [[Чувар на Двете Свети Џамии]]<br/>Султан на двете земји, хаган на двете мориња<ref>{{cite web|url=https://en.numista.com/catalogue/pieces40517.html|title=Yüzlük - Selīm III Islambol mint}}</ref> | title_text = | more = | image = Konstantin Kapidagli 002.jpg | alt = | caption = Портрет изработен од [[Константин Капидагли]], 1803 | succession = [[Список на султани на Османлиското Царство|Султан на Османлиската Империја]] ([[Падишах]]) | more_text = | reign = 7 април 1789 &ndash; 29 мај 1807 | coronation = | cor_type = | predecessor = [[Абдул Хамид I]] | successor = [[Мустафа IV]] | succession2 = [[Османлиски калиф]] | predecessor2 = Абдул Хамид I | successor2 = Мустафа IV | birth_date = 24 декември 1761 | birth_place = [[Топкапи-сарај]], [[Истанбул|Константинопол]], [[Османлиска Империја]] | death_date = {{death date and age|1808|7|28|1761|12|24|df=y}} | death_place = Топкапи-сарај, Константинопол, Османлиска Империја | burial_date = | burial_place = [[Џамија Лалели]], Истанбул | spouse = {{plainlist| *Nefizar Kadın<ref>also Nafizar, Safizar o Sefizar</ref> *Afitab Kadın *Zibifer Kadın *Tabisefa Kadın *Refet Kadın *Nüruşems Kadın *Hüsnümah Kadın *Demhoş Kadın *Gongenigar Kadın *Mahbube Kadın *Aynisefa Kadın *Pakize Hanım *Meryem Hanım}} | spouse_type = Consorts | issue = | full_name = Selim bin Mustafa | house = [[Ottoman dynasty|Ottoman]] | house_type = Dynasty | father = [[Mustafa III]] | mother = [[Mihrişah Sultan (wife of Mustafa III)|Mihrişah Sultan]] | religion = [[Sunni Islam]] | signature_type = [[Tughra]] | signature = Tughra of Selim III.JPG }} '''Селим III''' ([[османлиски јазик|турски]]: سليم ''ثالث Selīm-i sālis''; {{роден на|24|декември|1761}}, {{роден во|Цариград}} - {{починал на|29|јули|1808}}, {{починал во|Цариград}}<ref>{{Cite EB1911|title=Constantinople|short=x}}</ref><ref>[http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul Britannica, Istanbul] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071218080707/http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul |date=2007-12-18 }}:''When the Republic of Turkey was founded in 1923, the capital was moved to Ankara, and Constantinople was officially renamed Istanbul in 1930.''</ref>) — дваесет и осми [[султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] во периодот од [[7 април]] [[1789]] до [[29 мај]] [[1807]]. Селим III бил реформаторски султан но јаничарите организирале бунт против неговите реформи и бил затворен по кое неговиот роднина [[Мустафа IV]] станал новиот султан. Во затворот Селим бил убиен по заповед на новиот султан. == Владеење== Селим III бил син на султан [[Мустафа III]] и [[Михришах султан]]. Неговата мајка која потекнувала од [[Грузија]] направила реформи во државните училишта и воспоставила неколку дипломатски односи. Неговиот татко исто така вовел неколку реформи. Така Селим испратил неколку свои поданици во западните земји за да го преземат искуството од Европа. Селим своето образование го стекнал во палатата. Мустафа целиот свој живот го гледал како свој наследник, но неговиот чичко [[Абдул Хамид I]] се качил на престолот. По стапувањето на престолот на неговиот чичко, новиот султан се загрижил дека Селим ставил голем акцент врз неговото [[образование]]. Кога станал султан, Селим бил многу посветен на литературата и калиграфијата а голем дел од неговите дела биле ставени во џамиите. Тој зборувал арапски и персиски јазик. Селим сакал да направи голема реформа на неговата империја<ref>The information portal regarding the history, military, culture and arts of the Ottoman Empire, www.theottomans.org</ref>. Народот во негово време се надевале дека младиот султан ќе го вратил победничкиот дух на империјата. Тој развил планови за модернизација на војската, но по двете војни со Австрија и [[Русија]] тоа морал да го одложи. По војните кога Селим започнал со напорите за модернизација на јаничарскиот корпус тој си создал силна опозиција. Во негово време биле изградени неколку фабрики за производство на муниција како и училиште за техничка обука на служителите. Исто така во негово време се случила и француската инвазија на Египет на чело со [[Наполеон Бонапарт]]. На меѓународната сцена Селим воспоставил дипломатски односи со Велика Британија, Франција, Прусија и Австрија. Во сојуз со Русија и Велика Британија Османлиите започнале конфликт против Франција во Египет, а во 1802 година започнале востанија на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]. На 29 мај 1807 година го напуштил престолот а починал по два месеци кога бил убиен од страна на новиот султан. Бил погребан во [[џамија Лалели]]. == Предци == {{ahnentafel |collapsed=yes |align=center |boxstyle_1=background-color: #fcc; |boxstyle_2=background-color: #fb9; |boxstyle_3=background-color: #ffc; |boxstyle_4=background-color: #bfc; | 1 = 1. '''Селим III''' | 2 = 2. [[Мустафа III]] | 3 = 3. [[Михришах султан]] | 4 = 4. [[Ахмед III]] | 5 = 5. [[Амина Михришах султан]] | 6 = | 7 = | 8 = 8. [[Мехмед IV]] | 9 = 9. [[Еметулах Рабија Ѓулнуш султан|Ѓулнуш султан]] | 10 = | 11 = | 12 = | 13 = | 14 = | 15 = }} == Наводи == {{наводи}} {{Отомански султани}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Отомански султани од 18 век]] [[Категорија:Отомански Турци]] lag2flilql5pc5cqbgg69ioh0xn9jss 5601804 5601802 2026-07-29T10:57:19Z Buli 2648 5601804 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Селим III | title = [[Чувар на Двете Свети Џамии]]<br/>Султан на двете земји, хаган на двете мориња<ref>{{cite web|url=https://en.numista.com/catalogue/pieces40517.html|title=Yüzlük - Selīm III Islambol mint}}</ref> | title_text = | more = | image = Konstantin Kapidagli 002.jpg | alt = | caption = Портрет изработен од [[Константин Капидагли]], 1803 | succession = [[Список на султани на Османлиското Царство|Султан на Османлиската Империја]] ([[Падишах]]) | more_text = | reign = 7 април 1789 &ndash; 29 мај 1807 | coronation = | cor_type = | predecessor = [[Абдул Хамид I]] | successor = [[Мустафа IV]] | succession2 = [[Османлиски калиф]] | predecessor2 = Абдул Хамид I | successor2 = Мустафа IV | birth_date = 24 декември 1761 | birth_place = [[Топкапи-сарај]], [[Истанбул|Константинопол]], [[Османлиска Империја]] | death_date = {{death date and age|1808|7|28|1761|12|24|df=y}} | death_place = Топкапи-сарај, Константинопол, Османлиска Империја | burial_date = | burial_place = [[Џамија Лалели]], Истанбул | spouse = {{plainlist| Нефизар кадина<ref>also Nafizar, Safizar o Sefizar</ref> Афитаб кадина Зибифер кадина Табисефа кадина Рефет кадина Нурушемс кадина Хуснумах кадина Демхош кадина Гонгенигар кадина Махбубе кадина Ајнисефа кадина Пакизе ханума Мерјем ханума}} | spouse_type = Consorts | issue = | full_name = Selim bin Mustafa | house = [[Ottoman dynasty|Ottoman]] | house_type = Dynasty | father = [[Mustafa III]] | mother = [[Mihrişah Sultan (wife of Mustafa III)|Mihrişah Sultan]] | religion = [[Sunni Islam]] | signature_type = [[Tughra]] | signature = Tughra of Selim III.JPG }} '''Селим III''' ([[османлиски јазик|турски]]: سليم ''ثالث Selīm-i sālis''; {{роден на|24|декември|1761}}, {{роден во|Цариград}} - {{починал на|29|јули|1808}}, {{починал во|Цариград}}<ref>{{Cite EB1911|title=Constantinople|short=x}}</ref><ref>[http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul Britannica, Istanbul] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071218080707/http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul |date=2007-12-18 }}:''When the Republic of Turkey was founded in 1923, the capital was moved to Ankara, and Constantinople was officially renamed Istanbul in 1930.''</ref>) — дваесет и осми [[султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] во периодот од [[7 април]] [[1789]] до [[29 мај]] [[1807]]. Селим III бил реформаторски султан но јаничарите организирале бунт против неговите реформи и бил затворен по кое неговиот роднина [[Мустафа IV]] станал новиот султан. Во затворот Селим бил убиен по заповед на новиот султан. == Владеење== Селим III бил син на султан [[Мустафа III]] и [[Михришах султан]]. Неговата мајка која потекнувала од [[Грузија]] направила реформи во државните училишта и воспоставила неколку дипломатски односи. Неговиот татко исто така вовел неколку реформи. Така Селим испратил неколку свои поданици во западните земји за да го преземат искуството од Европа. Селим своето образование го стекнал во палатата. Мустафа целиот свој живот го гледал како свој наследник, но неговиот чичко [[Абдул Хамид I]] се качил на престолот. По стапувањето на престолот на неговиот чичко, новиот султан се загрижил дека Селим ставил голем акцент врз неговото [[образование]]. Кога станал султан, Селим бил многу посветен на литературата и калиграфијата а голем дел од неговите дела биле ставени во џамиите. Тој зборувал арапски и персиски јазик. Селим сакал да направи голема реформа на неговата империја<ref>The information portal regarding the history, military, culture and arts of the Ottoman Empire, www.theottomans.org</ref>. Народот во негово време се надевале дека младиот султан ќе го вратил победничкиот дух на империјата. Тој развил планови за модернизација на војската, но по двете војни со Австрија и [[Русија]] тоа морал да го одложи. По војните кога Селим започнал со напорите за модернизација на јаничарскиот корпус тој си создал силна опозиција. Во негово време биле изградени неколку фабрики за производство на муниција како и училиште за техничка обука на служителите. Исто така во негово време се случила и француската инвазија на Египет на чело со [[Наполеон Бонапарт]]. На меѓународната сцена Селим воспоставил дипломатски односи со Велика Британија, Франција, Прусија и Австрија. Во сојуз со Русија и Велика Британија Османлиите започнале конфликт против Франција во Египет, а во 1802 година започнале востанија на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]. На 29 мај 1807 година го напуштил престолот а починал по два месеци кога бил убиен од страна на новиот султан. Бил погребан во [[џамија Лалели]]. == Предци == {{ahnentafel |collapsed=yes |align=center |boxstyle_1=background-color: #fcc; |boxstyle_2=background-color: #fb9; |boxstyle_3=background-color: #ffc; |boxstyle_4=background-color: #bfc; | 1 = 1. '''Селим III''' | 2 = 2. [[Мустафа III]] | 3 = 3. [[Михришах султан]] | 4 = 4. [[Ахмед III]] | 5 = 5. [[Амина Михришах султан]] | 6 = | 7 = | 8 = 8. [[Мехмед IV]] | 9 = 9. [[Еметулах Рабија Ѓулнуш султан|Ѓулнуш султан]] | 10 = | 11 = | 12 = | 13 = | 14 = | 15 = }} == Наводи == {{наводи}} {{Отомански султани}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Отомански султани од 18 век]] [[Категорија:Отомански Турци]] 4y9va37k89mgg0vco82geviw5o3pcyw 5601805 5601804 2026-07-29T10:58:04Z Buli 2648 5601805 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Селим III | title = [[Чувар на Двете Свети Џамии]]<br/>Султан на двете земји, хаган на двете мориња<ref>{{cite web|url=https://en.numista.com/catalogue/pieces40517.html|title=Yüzlük - Selīm III Islambol mint}}</ref> | title_text = | more = | image = Konstantin Kapidagli 002.jpg | alt = | caption = Портрет изработен од [[Константин Капидагли]], 1803 | succession = [[Список на султани на Османлиското Царство|Султан на Османлиската Империја]] ([[Падишах]]) | more_text = | reign = 7 април 1789 &ndash; 29 мај 1807 | coronation = | cor_type = | predecessor = [[Абдул Хамид I]] | successor = [[Мустафа IV]] | succession2 = [[Османлиски калиф]] | predecessor2 = Абдул Хамид I | successor2 = Мустафа IV | birth_date = 24 декември 1761 | birth_place = [[Топкапи-сарај]], [[Истанбул|Константинопол]], [[Османлиска Империја]] | death_date = {{death date and age|1808|7|28|1761|12|24|df=y}} | death_place = Топкапи-сарај, Константинопол, Османлиска Империја | burial_date = | burial_place = [[Џамија Лалели]], Истанбул | spouse = {{plainlist| *Нефизар кадина<ref>also Nafizar, Safizar o Sefizar</ref> *Афитаб кадина *Зибифер кадина *Табисефа кадина *Рефет кадина *Нурушемс кадина *Хуснумах кадина *Демхош кадина *Гонгенигар кадина *Махбубе кадина *Ајнисефа кадина *Пакизе ханума *Мерјем ханума}} | spouse_type = Consorts | issue = | full_name = Selim bin Mustafa | house = [[Ottoman dynasty|Ottoman]] | house_type = Dynasty | father = [[Mustafa III]] | mother = [[Mihrişah Sultan (wife of Mustafa III)|Mihrişah Sultan]] | religion = [[Sunni Islam]] | signature_type = [[Tughra]] | signature = Tughra of Selim III.JPG }} '''Селим III''' ([[османлиски јазик|турски]]: سليم ''ثالث Selīm-i sālis''; {{роден на|24|декември|1761}}, {{роден во|Цариград}} - {{починал на|29|јули|1808}}, {{починал во|Цариград}}<ref>{{Cite EB1911|title=Constantinople|short=x}}</ref><ref>[http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul Britannica, Istanbul] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071218080707/http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul |date=2007-12-18 }}:''When the Republic of Turkey was founded in 1923, the capital was moved to Ankara, and Constantinople was officially renamed Istanbul in 1930.''</ref>) — дваесет и осми [[султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] во периодот од [[7 април]] [[1789]] до [[29 мај]] [[1807]]. Селим III бил реформаторски султан но јаничарите организирале бунт против неговите реформи и бил затворен по кое неговиот роднина [[Мустафа IV]] станал новиот султан. Во затворот Селим бил убиен по заповед на новиот султан. == Владеење== Селим III бил син на султан [[Мустафа III]] и [[Михришах султан]]. Неговата мајка која потекнувала од [[Грузија]] направила реформи во државните училишта и воспоставила неколку дипломатски односи. Неговиот татко исто така вовел неколку реформи. Така Селим испратил неколку свои поданици во западните земји за да го преземат искуството од Европа. Селим своето образование го стекнал во палатата. Мустафа целиот свој живот го гледал како свој наследник, но неговиот чичко [[Абдул Хамид I]] се качил на престолот. По стапувањето на престолот на неговиот чичко, новиот султан се загрижил дека Селим ставил голем акцент врз неговото [[образование]]. Кога станал султан, Селим бил многу посветен на литературата и калиграфијата а голем дел од неговите дела биле ставени во џамиите. Тој зборувал арапски и персиски јазик. Селим сакал да направи голема реформа на неговата империја<ref>The information portal regarding the history, military, culture and arts of the Ottoman Empire, www.theottomans.org</ref>. Народот во негово време се надевале дека младиот султан ќе го вратил победничкиот дух на империјата. Тој развил планови за модернизација на војската, но по двете војни со Австрија и [[Русија]] тоа морал да го одложи. По војните кога Селим започнал со напорите за модернизација на јаничарскиот корпус тој си создал силна опозиција. Во негово време биле изградени неколку фабрики за производство на муниција како и училиште за техничка обука на служителите. Исто така во негово време се случила и француската инвазија на Египет на чело со [[Наполеон Бонапарт]]. На меѓународната сцена Селим воспоставил дипломатски односи со Велика Британија, Франција, Прусија и Австрија. Во сојуз со Русија и Велика Британија Османлиите започнале конфликт против Франција во Египет, а во 1802 година започнале востанија на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]. На 29 мај 1807 година го напуштил престолот а починал по два месеци кога бил убиен од страна на новиот султан. Бил погребан во [[џамија Лалели]]. == Предци == {{ahnentafel |collapsed=yes |align=center |boxstyle_1=background-color: #fcc; |boxstyle_2=background-color: #fb9; |boxstyle_3=background-color: #ffc; |boxstyle_4=background-color: #bfc; | 1 = 1. '''Селим III''' | 2 = 2. [[Мустафа III]] | 3 = 3. [[Михришах султан]] | 4 = 4. [[Ахмед III]] | 5 = 5. [[Амина Михришах султан]] | 6 = | 7 = | 8 = 8. [[Мехмед IV]] | 9 = 9. [[Еметулах Рабија Ѓулнуш султан|Ѓулнуш султан]] | 10 = | 11 = | 12 = | 13 = | 14 = | 15 = }} == Наводи == {{наводи}} {{Отомански султани}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Отомански султани од 18 век]] [[Категорија:Отомански Турци]] c7lyfk99c9ke1ypvrvm1whw6zvzxmp3 5601807 5601805 2026-07-29T10:59:04Z Buli 2648 5601807 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Селим III | title = [[Чувар на Двете Свети Џамии]]<br/>Султан на двете земји, хаган на двете мориња<ref>{{cite web|url=https://en.numista.com/catalogue/pieces40517.html|title=Yüzlük - Selīm III Islambol mint}}</ref> | title_text = | more = | image = Konstantin Kapidagli 002.jpg | alt = | caption = Портрет изработен од [[Константин Капидагли]], 1803 | succession = [[Список на султани на Османлиското Царство|Султан на Османлиската Империја]] ([[Падишах]]) | more_text = | reign = 7 април 1789 &ndash; 29 мај 1807 | coronation = | cor_type = | predecessor = [[Абдул Хамид I]] | successor = [[Мустафа IV]] | succession2 = [[Османлиски калиф]] | predecessor2 = Абдул Хамид I | successor2 = Мустафа IV | birth_date = 24 декември 1761 | birth_place = [[Топкапи-сарај]], [[Истанбул|Константинопол]], [[Османлиска Империја]] | death_date = {{death date and age|1808|7|28|1761|12|24|df=y}} | death_place = Топкапи-сарај, Константинопол, Османлиска Империја | burial_date = | burial_place = [[Џамија Лалели]], Истанбул | spouse = {{plainlist| *Нефизар кадина<ref>also Nafizar, Safizar o Sefizar</ref> *Афитаб кадина *Зибифер кадина *Табисефа кадина *Рефет кадина *Нурушемс кадина *Хуснумах кадина *Демхош кадина *Гонгенигар кадина *Махбубе кадина *Ајнисефа кадина *Пакизе ханума *Мерјем ханума}} | spouse_type = Consorts | issue = | full_name = Селим бин Мустафа | house = [[Отоманска династија|Османлии]] | house_type = Dynasty | father = [[Mustafa III]] | mother = [[Mihrişah Sultan (wife of Mustafa III)|Mihrişah Sultan]] | religion = [[Sunni Islam]] | signature_type = [[Tughra]] | signature = Tughra of Selim III.JPG }} '''Селим III''' ([[османлиски јазик|турски]]: سليم ''ثالث Selīm-i sālis''; {{роден на|24|декември|1761}}, {{роден во|Цариград}} - {{починал на|29|јули|1808}}, {{починал во|Цариград}}<ref>{{Cite EB1911|title=Constantinople|short=x}}</ref><ref>[http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul Britannica, Istanbul] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071218080707/http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul |date=2007-12-18 }}:''When the Republic of Turkey was founded in 1923, the capital was moved to Ankara, and Constantinople was officially renamed Istanbul in 1930.''</ref>) — дваесет и осми [[султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] во периодот од [[7 април]] [[1789]] до [[29 мај]] [[1807]]. Селим III бил реформаторски султан но јаничарите организирале бунт против неговите реформи и бил затворен по кое неговиот роднина [[Мустафа IV]] станал новиот султан. Во затворот Селим бил убиен по заповед на новиот султан. == Владеење== Селим III бил син на султан [[Мустафа III]] и [[Михришах султан]]. Неговата мајка која потекнувала од [[Грузија]] направила реформи во државните училишта и воспоставила неколку дипломатски односи. Неговиот татко исто така вовел неколку реформи. Така Селим испратил неколку свои поданици во западните земји за да го преземат искуството од Европа. Селим своето образование го стекнал во палатата. Мустафа целиот свој живот го гледал како свој наследник, но неговиот чичко [[Абдул Хамид I]] се качил на престолот. По стапувањето на престолот на неговиот чичко, новиот султан се загрижил дека Селим ставил голем акцент врз неговото [[образование]]. Кога станал султан, Селим бил многу посветен на литературата и калиграфијата а голем дел од неговите дела биле ставени во џамиите. Тој зборувал арапски и персиски јазик. Селим сакал да направи голема реформа на неговата империја<ref>The information portal regarding the history, military, culture and arts of the Ottoman Empire, www.theottomans.org</ref>. Народот во негово време се надевале дека младиот султан ќе го вратил победничкиот дух на империјата. Тој развил планови за модернизација на војската, но по двете војни со Австрија и [[Русија]] тоа морал да го одложи. По војните кога Селим започнал со напорите за модернизација на јаничарскиот корпус тој си создал силна опозиција. Во негово време биле изградени неколку фабрики за производство на муниција како и училиште за техничка обука на служителите. Исто така во негово време се случила и француската инвазија на Египет на чело со [[Наполеон Бонапарт]]. На меѓународната сцена Селим воспоставил дипломатски односи со Велика Британија, Франција, Прусија и Австрија. Во сојуз со Русија и Велика Британија Османлиите започнале конфликт против Франција во Египет, а во 1802 година започнале востанија на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]. На 29 мај 1807 година го напуштил престолот а починал по два месеци кога бил убиен од страна на новиот султан. Бил погребан во [[џамија Лалели]]. == Предци == {{ahnentafel |collapsed=yes |align=center |boxstyle_1=background-color: #fcc; |boxstyle_2=background-color: #fb9; |boxstyle_3=background-color: #ffc; |boxstyle_4=background-color: #bfc; | 1 = 1. '''Селим III''' | 2 = 2. [[Мустафа III]] | 3 = 3. [[Михришах султан]] | 4 = 4. [[Ахмед III]] | 5 = 5. [[Амина Михришах султан]] | 6 = | 7 = | 8 = 8. [[Мехмед IV]] | 9 = 9. [[Еметулах Рабија Ѓулнуш султан|Ѓулнуш султан]] | 10 = | 11 = | 12 = | 13 = | 14 = | 15 = }} == Наводи == {{наводи}} {{Отомански султани}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Отомански султани од 18 век]] [[Категорија:Отомански Турци]] 72ini3umy7h4lezlvgtay4eit1c9hsx 5601808 5601807 2026-07-29T11:01:10Z Buli 2648 5601808 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Селим III | title = [[Чувар на Двете Свети Џамии]]<br/>Султан на двете земји, хаган на двете мориња<ref>{{cite web|url=https://en.numista.com/catalogue/pieces40517.html|title=Yüzlük - Selīm III Islambol mint}}</ref> | title_text = | more = | image = Konstantin Kapidagli 002.jpg | alt = | caption = Портрет изработен од [[Константин Капидагли]], 1803 | succession = [[Список на султани на Османлиското Царство|Султан на Османлиската Империја]] ([[Падишах]]) | more_text = | reign = 7 април 1789 &ndash; 29 мај 1807 | coronation = | cor_type = | predecessor = [[Абдул Хамид I]] | successor = [[Мустафа IV]] | succession2 = [[Османлиски калиф]] | predecessor2 = Абдул Хамид I | successor2 = Мустафа IV | birth_date = 24 декември 1761 | birth_place = [[Топкапи-сарај]], [[Истанбул|Константинопол]], [[Османлиска Империја]] | death_date = {{death date and age|1808|7|28|1761|12|24|df=y}} | death_place = Топкапи-сарај, Константинопол, Османлиска Империја | burial_date = | burial_place = [[Џамија Лалели]], Истанбул | spouse = {{plainlist| *Нефизар кадина<ref>also Nafizar, Safizar o Sefizar</ref> *Афитаб кадина *Зибифер кадина *Табисефа кадина *Рефет кадина *Нурушемс кадина *Хуснумах кадина *Демхош кадина *Гонгенигар кадина *Махбубе кадина *Ајнисефа кадина *Пакизе ханума *Мерјем ханума}} | spouse_type = Consorts | issue = | full_name = Селим бин Мустафа | house = [[Отоманска династија|Османлии]] | house_type = Dynasty | father = [[Мустафа III]] | mother = [[Михришах султан]] | religion = [[Сунитски ислам]] | signature_type = [[Тугра]] | signature = Tughra of Selim III.JPG }} '''Селим III''' ([[османлиски јазик|турски]]: سليم ''ثالث Selīm-i sālis''; {{роден на|24|декември|1761}}, {{роден во|Цариград}} - {{починал на|29|јули|1808}}, {{починал во|Цариград}}<ref>{{Cite EB1911|title=Constantinople|short=x}}</ref><ref>[http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul Britannica, Istanbul] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071218080707/http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul |date=2007-12-18 }}:''When the Republic of Turkey was founded in 1923, the capital was moved to Ankara, and Constantinople was officially renamed Istanbul in 1930.''</ref>) — дваесет и осми [[султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] во периодот од [[7 април]] [[1789]] до [[29 мај]] [[1807]]. Селим III бил реформаторски султан но јаничарите организирале бунт против неговите реформи и бил затворен по кое неговиот роднина [[Мустафа IV]] станал новиот султан. Во затворот Селим бил убиен по заповед на новиот султан. == Владеење== Селим III бил син на султан [[Мустафа III]] и [[Михришах султан]]. Неговата мајка која потекнувала од [[Грузија]] направила реформи во државните училишта и воспоставила неколку дипломатски односи. Неговиот татко исто така вовел неколку реформи. Така Селим испратил неколку свои поданици во западните земји за да го преземат искуството од Европа. Селим своето образование го стекнал во палатата. Мустафа целиот свој живот го гледал како свој наследник, но неговиот чичко [[Абдул Хамид I]] се качил на престолот. По стапувањето на престолот на неговиот чичко, новиот султан се загрижил дека Селим ставил голем акцент врз неговото [[образование]]. Кога станал султан, Селим бил многу посветен на литературата и калиграфијата а голем дел од неговите дела биле ставени во џамиите. Тој зборувал арапски и персиски јазик. Селим сакал да направи голема реформа на неговата империја<ref>The information portal regarding the history, military, culture and arts of the Ottoman Empire, www.theottomans.org</ref>. Народот во негово време се надевале дека младиот султан ќе го вратил победничкиот дух на империјата. Тој развил планови за модернизација на војската, но по двете војни со Австрија и [[Русија]] тоа морал да го одложи. По војните кога Селим започнал со напорите за модернизација на јаничарскиот корпус тој си создал силна опозиција. Во негово време биле изградени неколку фабрики за производство на муниција како и училиште за техничка обука на служителите. Исто така во негово време се случила и француската инвазија на Египет на чело со [[Наполеон Бонапарт]]. На меѓународната сцена Селим воспоставил дипломатски односи со Велика Британија, Франција, Прусија и Австрија. Во сојуз со Русија и Велика Британија Османлиите започнале конфликт против Франција во Египет, а во 1802 година започнале востанија на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]. На 29 мај 1807 година го напуштил престолот а починал по два месеци кога бил убиен од страна на новиот султан. Бил погребан во [[џамија Лалели]]. == Предци == {{ahnentafel |collapsed=yes |align=center |boxstyle_1=background-color: #fcc; |boxstyle_2=background-color: #fb9; |boxstyle_3=background-color: #ffc; |boxstyle_4=background-color: #bfc; | 1 = 1. '''Селим III''' | 2 = 2. [[Мустафа III]] | 3 = 3. [[Михришах султан]] | 4 = 4. [[Ахмед III]] | 5 = 5. [[Амина Михришах султан]] | 6 = | 7 = | 8 = 8. [[Мехмед IV]] | 9 = 9. [[Еметулах Рабија Ѓулнуш султан|Ѓулнуш султан]] | 10 = | 11 = | 12 = | 13 = | 14 = | 15 = }} == Наводи == {{наводи}} {{Отомански султани}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Отомански султани од 18 век]] [[Категорија:Отомански Турци]] 0cuqejxpg0rg2iie9i7l9w2l3nlpr36 5601811 5601808 2026-07-29T11:05:41Z Buli 2648 5601811 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Селим III | title = [[Чувар на Двете Свети Џамии]]<br/>Султан на двете земји, хаган на двете мориња<ref>{{cite web|url=https://en.numista.com/catalogue/pieces40517.html|title=Yüzlük - Selīm III Islambol mint}}</ref> | title_text = | more = | image = Konstantin Kapidagli 002.jpg | alt = | caption = Портрет изработен од [[Константин Капидагли]], 1803 | succession = [[Список на султани на Османлиското Царство|Султан на Османлиската Империја]] ([[Падишах]]) | more_text = | reign = 7 април 1789 &ndash; 29 мај 1807 | coronation = | cor_type = | predecessor = [[Абдул Хамид I]] | successor = [[Мустафа IV]] | succession2 = [[Османлиски калиф]] | predecessor2 = Абдул Хамид I | successor2 = Мустафа IV | birth_date = 24 декември 1761 | birth_place = [[Топкапи-сарај]], [[Истанбул|Константинопол]], [[Османлиска Империја]] | death_date = {{death date and age|1808|7|28|1761|12|24|df=y}} | death_place = Топкапи-сарај, Константинопол, Османлиска Империја | burial_date = | burial_place = [[Џамија Лалели]], Истанбул | spouse = {{plainlist| *Нефизар кадина<ref>also Nafizar, Safizar o Sefizar</ref> *Афитаб кадина *Зибифер кадина *Табисефа кадина *Рефет кадина *Нурушемс кадина *Хуснумах кадина *Демхош кадина *Гонгенигар кадина *Махбубе кадина *Ајнисефа кадина *Пакизе ханума *Мерјем ханума}} | spouse_type = Consorts | issue = | full_name = Селим бин Мустафа | house = [[Отоманска династија|Османлии]] | house_type = Dynasty | father = [[Мустафа III]] | mother = [[Михришах султан]] | religion = [[Сунитски ислам]] | signature_type = [[Тугра]] | signature = Tughra of Selim III.JPG }} '''Селим III''' ([[османлиски јазик|турски]]: سليم ''ثالث Selīm-i sālis''; {{роден на|24|декември|1761}}, {{роден во|Цариград}} - {{починал на|29|јули|1808}}, {{починал во|Цариград}}<ref>{{Cite EB1911|title=Constantinople|short=x}}</ref><ref>[http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul Britannica, Istanbul] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071218080707/http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul |date=2007-12-18 }}:''When the Republic of Turkey was founded in 1923, the capital was moved to Ankara, and Constantinople was officially renamed Istanbul in 1930.''</ref>) — дваесет и осми [[султан]] на [[Отоманското Царство]], кој владеел од 7 април 1789 до 29 мај 1807 година. Познат е како реформаторски владетел кој започнал низа воени и административни реформи познати како ''Низам-и Џедид'' („Нов поредок“). Неговите реформи предизвикале силен отпор кај јаничарите, кои во 1807 година организирале бунт, го симнале од престолот и го затвориле, по што за султан бил прогласен неговиот братучед [[Мустафа IV]]. Следната година Селим III бил убиен во затвор по наредба на Мустафа IV. == Владеење== Селим III бил син на султан [[Мустафа III]] и [[Михришах султан]]. Неговата мајка која потекнувала од [[Грузија]] направила реформи во државните училишта и воспоставила неколку дипломатски односи. Неговиот татко исто така вовел неколку реформи. Така Селим испратил неколку свои поданици во западните земји за да го преземат искуството од Европа. Селим своето образование го стекнал во палатата. Мустафа целиот свој живот го гледал како свој наследник, но неговиот чичко [[Абдул Хамид I]] се качил на престолот. По стапувањето на престолот на неговиот чичко, новиот султан се загрижил дека Селим ставил голем акцент врз неговото [[образование]]. Кога станал султан, Селим бил многу посветен на литературата и калиграфијата а голем дел од неговите дела биле ставени во џамиите. Тој зборувал арапски и персиски јазик. Селим сакал да направи голема реформа на неговата империја<ref>The information portal regarding the history, military, culture and arts of the Ottoman Empire, www.theottomans.org</ref>. Народот во негово време се надевале дека младиот султан ќе го вратил победничкиот дух на империјата. Тој развил планови за модернизација на војската, но по двете војни со Австрија и [[Русија]] тоа морал да го одложи. По војните кога Селим започнал со напорите за модернизација на јаничарскиот корпус тој си создал силна опозиција. Во негово време биле изградени неколку фабрики за производство на муниција како и училиште за техничка обука на служителите. Исто така во негово време се случила и француската инвазија на Египет на чело со [[Наполеон Бонапарт]]. На меѓународната сцена Селим воспоставил дипломатски односи со Велика Британија, Франција, Прусија и Австрија. Во сојуз со Русија и Велика Британија Османлиите започнале конфликт против Франција во Египет, а во 1802 година започнале востанија на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]. На 29 мај 1807 година го напуштил престолот а починал по два месеци кога бил убиен од страна на новиот султан. Бил погребан во [[џамија Лалели]]. == Предци == {{ahnentafel |collapsed=yes |align=center |boxstyle_1=background-color: #fcc; |boxstyle_2=background-color: #fb9; |boxstyle_3=background-color: #ffc; |boxstyle_4=background-color: #bfc; | 1 = 1. '''Селим III''' | 2 = 2. [[Мустафа III]] | 3 = 3. [[Михришах султан]] | 4 = 4. [[Ахмед III]] | 5 = 5. [[Амина Михришах султан]] | 6 = | 7 = | 8 = 8. [[Мехмед IV]] | 9 = 9. [[Еметулах Рабија Ѓулнуш султан|Ѓулнуш султан]] | 10 = | 11 = | 12 = | 13 = | 14 = | 15 = }} == Наводи == {{наводи}} {{Отомански султани}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Отомански султани од 18 век]] [[Категорија:Отомански Турци]] qh9momu9mv7yaoaepla7h3lv4hyknhn 5601813 5601811 2026-07-29T11:07:00Z Buli 2648 5601813 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Селим III | title = [[Чувар на Двете Свети Џамии]]<br/>Султан на двете земји, хаган на двете мориња<ref>{{cite web|url=https://en.numista.com/catalogue/pieces40517.html|title=Yüzlük - Selīm III Islambol mint}}</ref> | title_text = | more = | image = Konstantin Kapidagli 002.jpg | alt = | caption = Портрет изработен од [[Константин Капидагли]], 1803 | succession = [[Список на султани на Османлиското Царство|Султан на Османлиската Империја]] ([[Падишах]]) | more_text = | reign = 7 април 1789 &ndash; 29 мај 1807 | coronation = | cor_type = | predecessor = [[Абдул Хамид I]] | successor = [[Мустафа IV]] | succession2 = [[Османлиски калиф]] | predecessor2 = Абдул Хамид I | successor2 = Мустафа IV | birth_date = 24 декември 1761 | birth_place = [[Топкапи-сарај]], [[Истанбул|Константинопол]], [[Османлиска Империја]] | death_date = {{death date and age|1808|7|28|1761|12|24|df=y}} | death_place = Топкапи-сарај, Константинопол, Османлиска Империја | burial_date = | burial_place = [[Џамија Лалели]], Истанбул | spouse = {{plainlist| *Нефизар кадина<ref>also Nafizar, Safizar o Sefizar</ref> *Афитаб кадина *Зибифер кадина *Табисефа кадина *Рефет кадина *Нурушемс кадина *Хуснумах кадина *Демхош кадина *Гонгенигар кадина *Махбубе кадина *Ајнисефа кадина *Пакизе ханума *Мерјем ханума}} | spouse_type = Consorts | issue = | full_name = Селим бин Мустафа | house = [[Отоманска династија|Османлии]] | house_type = Dynasty | father = [[Мустафа III]] | mother = [[Михришах султан]] | religion = [[Сунитски ислам]] | signature_type = [[Тугра]] | signature = Tughra of Selim III.JPG }} '''Селим III''' ([[османлиски јазик|турски]]: سليم ''ثالث Selīm-i sālis''; {{роден на|24|декември|1761}}, {{роден во|Цариград}} - {{починал на|29|јули|1808}}, {{починал во|Цариград}}<ref>{{Cite EB1911|title=Constantinople|short=x}}</ref><ref>[http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul Britannica, Istanbul] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071218080707/http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul |date=2007-12-18 }}:''When the Republic of Turkey was founded in 1923, the capital was moved to Ankara, and Constantinople was officially renamed Istanbul in 1930.''</ref>) — дваесет и осми [[султан]] на [[Отоманското Царство]], кој владеел од 7 април 1789 до 29 мај 1807 година. Познат е како реформаторски владетел кој започнал низа воени и административни реформи познати како ''Низам-и Џедид'' („Нов поредок“). Неговите реформи предизвикале силен отпор кај јаничарите, кои во 1807 година организирале бунт, го симнале од престолот и го затвориле, по што за султан бил прогласен неговиот братучед [[Мустафа IV]]. Следната година Селим III бил убиен во затвор по наредба на Мустафа IV. == Владеење== Селим III бил син на султан [[Мустафа III]] и [[Михришах султан]]. Неговата мајка која потекнувала од [[Грузија]] направила реформи во државните училишта и воспоставила неколку дипломатски односи. Неговиот татко исто така вовел неколку реформи. Така Селим испратил неколку свои поданици во западните земји за да го преземат искуството од Европа. Селим своето образование го стекнал во палатата. Мустафа целиот свој живот го гледал како свој наследник, но неговиот чичко [[Абдул Хамид I]] се качил на престолот. По стапувањето на престолот на неговиот чичко, новиот султан се загрижил дека Селим ставил голем акцент врз неговото [[образование]]. Кога станал султан, Селим бил многу посветен на литературата и калиграфијата а голем дел од неговите дела биле ставени во џамиите. Тој зборувал арапски и персиски јазик. Селим сакал да направи голема реформа на неговата империја<ref>The information portal regarding the history, military, culture and arts of the Ottoman Empire, www.theottomans.org</ref>. Народот во негово време се надевале дека младиот султан ќе го вратил победничкиот дух на империјата. Тој развил планови за модернизација на војската, но по двете војни со Австрија и [[Русија]] тоа морал да го одложи. По војните кога Селим започнал со напорите за модернизација на јаничарскиот корпус тој си создал силна опозиција. Во негово време биле изградени неколку фабрики за производство на муниција како и училиште за техничка обука на служителите. Исто така во негово време се случила и француската инвазија на Египет на чело со [[Наполеон Бонапарт]]. На меѓународната сцена Селим воспоставил дипломатски односи со Велика Британија, Франција, Прусија и Австрија. Во сојуз со Русија и Велика Британија Османлиите започнале конфликт против Франција во Египет, а во 1802 година започнале востанија на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]. На 29 мај 1807 година го напуштил престолот а починал по два месеци кога бил убиен од страна на новиот султан. Бил погребан во [[џамија Лалели]]. == Предци == {{ahnentafel |collapsed=yes |align=center |boxstyle_1=background-color: #fcc; |boxstyle_2=background-color: #fb9; |boxstyle_3=background-color: #ffc; |boxstyle_4=background-color: #bfc; | 1 = 1. '''Селим III''' | 2 = 2. [[Мустафа III]] | 3 = 3. [[Михришах султан]] | 4 = 4. [[Ахмед III]] | 5 = 5. [[Амина Михришах султан]] | 6 = | 7 = | 8 = 8. [[Мехмед IV]] | 9 = 9. [[Еметулах Рабија Ѓулнуш султан|Ѓулнуш султан]] | 10 = | 11 = | 12 = | 13 = | 14 = | 15 = }} == Наводи == {{наводи}} {{Отомански султани}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Отомански султани од 18 век]] [[Категорија:Отомански Турци]] 07qllxsst5p15iv871x9ssfcton8g7b 5601818 5601813 2026-07-29T11:14:03Z Buli 2648 /* Владеење */ 5601818 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Селим III | title = [[Чувар на Двете Свети Џамии]]<br/>Султан на двете земји, хаган на двете мориња<ref>{{cite web|url=https://en.numista.com/catalogue/pieces40517.html|title=Yüzlük - Selīm III Islambol mint}}</ref> | title_text = | more = | image = Konstantin Kapidagli 002.jpg | alt = | caption = Портрет изработен од [[Константин Капидагли]], 1803 | succession = [[Список на султани на Османлиското Царство|Султан на Османлиската Империја]] ([[Падишах]]) | more_text = | reign = 7 април 1789 &ndash; 29 мај 1807 | coronation = | cor_type = | predecessor = [[Абдул Хамид I]] | successor = [[Мустафа IV]] | succession2 = [[Османлиски калиф]] | predecessor2 = Абдул Хамид I | successor2 = Мустафа IV | birth_date = 24 декември 1761 | birth_place = [[Топкапи-сарај]], [[Истанбул|Константинопол]], [[Османлиска Империја]] | death_date = {{death date and age|1808|7|28|1761|12|24|df=y}} | death_place = Топкапи-сарај, Константинопол, Османлиска Империја | burial_date = | burial_place = [[Џамија Лалели]], Истанбул | spouse = {{plainlist| *Нефизар кадина<ref>also Nafizar, Safizar o Sefizar</ref> *Афитаб кадина *Зибифер кадина *Табисефа кадина *Рефет кадина *Нурушемс кадина *Хуснумах кадина *Демхош кадина *Гонгенигар кадина *Махбубе кадина *Ајнисефа кадина *Пакизе ханума *Мерјем ханума}} | spouse_type = Consorts | issue = | full_name = Селим бин Мустафа | house = [[Отоманска династија|Османлии]] | house_type = Dynasty | father = [[Мустафа III]] | mother = [[Михришах султан]] | religion = [[Сунитски ислам]] | signature_type = [[Тугра]] | signature = Tughra of Selim III.JPG }} '''Селим III''' ([[османлиски јазик|турски]]: سليم ''ثالث Selīm-i sālis''; {{роден на|24|декември|1761}}, {{роден во|Цариград}} - {{починал на|29|јули|1808}}, {{починал во|Цариград}}<ref>{{Cite EB1911|title=Constantinople|short=x}}</ref><ref>[http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul Britannica, Istanbul] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071218080707/http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul |date=2007-12-18 }}:''When the Republic of Turkey was founded in 1923, the capital was moved to Ankara, and Constantinople was officially renamed Istanbul in 1930.''</ref>) — дваесет и осми [[султан]] на [[Отоманското Царство]], кој владеел од 7 април 1789 до 29 мај 1807 година. Познат е како реформаторски владетел кој започнал низа воени и административни реформи познати како ''Низам-и Џедид'' („Нов поредок“). Неговите реформи предизвикале силен отпор кај јаничарите, кои во 1807 година организирале бунт, го симнале од престолот и го затвориле, по што за султан бил прогласен неговиот братучед [[Мустафа IV]]. Следната година Селим III бил убиен во затвор по наредба на Мустафа IV. == Владеење== Селим III бил син на султан [[Мустафа III]] и [[Михришах султан]]. Неговата мајка која потекнувала од [[Грузија]] направила реформи во државните училишта и воспоставила неколку дипломатски односи. Неговиот татко исто така вовел неколку реформи. Така Селим испратил неколку свои поданици во западните земји за да го преземат искуството од Европа. Селим своето образование го стекнал во палатата. Мустафа целиот свој живот го гледал како свој наследник, но неговиот чичко [[Абдул Хамид I]] се качил на престолот. По стапувањето на престолот на неговиот чичко, новиот султан се загрижил дека Селим ставил голем акцент врз неговото [[образование]]. Кога станал султан, Селим бил многу посветен на литературата и калиграфијата а голем дел од неговите дела биле ставени во џамиите. Тој зборувал арапски и персиски јазик. [[Податотека:January Suchodolski - Ochakiv siege.jpg|лево|мини|Османлиските трупи очајнички се обидуваат да го запрат напредувањето на руската војска за време на Опсадата на Очаков (1788).]] Селим сакал да направи голема реформа на неговата империја<ref>The information portal regarding the history, military, culture and arts of the Ottoman Empire, www.theottomans.org</ref>. Народот во негово време се надевале дека младиот султан ќе го вратил победничкиот дух на империјата. Тој развил планови за модернизација на војската, но по двете војни со Австрија и [[Русија]] тоа морал да го одложи. По војните кога Селим започнал со напорите за модернизација на јаничарскиот корпус тој си создал силна опозиција. Во негово време биле изградени неколку фабрики за производство на муниција како и училиште за техничка обука на служителите. Исто така во негово време се случила и француската инвазија на Египет на чело со [[Наполеон Бонапарт]]. На меѓународната сцена Селим воспоставил дипломатски односи со Велика Британија, Франција, Прусија и Австрија. Во сојуз со Русија и Велика Британија Османлиите започнале конфликт против Франција во Египет, а во 1802 година започнале востанија на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]. На 29 мај 1807 година го напуштил престолот а починал по два месеци кога бил убиен од страна на новиот султан. Бил погребан во [[џамија Лалели]]. == Предци == {{ahnentafel |collapsed=yes |align=center |boxstyle_1=background-color: #fcc; |boxstyle_2=background-color: #fb9; |boxstyle_3=background-color: #ffc; |boxstyle_4=background-color: #bfc; | 1 = 1. '''Селим III''' | 2 = 2. [[Мустафа III]] | 3 = 3. [[Михришах султан]] | 4 = 4. [[Ахмед III]] | 5 = 5. [[Амина Михришах султан]] | 6 = | 7 = | 8 = 8. [[Мехмед IV]] | 9 = 9. [[Еметулах Рабија Ѓулнуш султан|Ѓулнуш султан]] | 10 = | 11 = | 12 = | 13 = | 14 = | 15 = }} == Наводи == {{наводи}} {{Отомански султани}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Отомански султани од 18 век]] [[Категорија:Отомански Турци]] b5d1l61ns5si2glcblx0numfosqigui 5601819 5601818 2026-07-29T11:18:48Z Buli 2648 /* Владеење */ 5601819 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Селим III | title = [[Чувар на Двете Свети Џамии]]<br/>Султан на двете земји, хаган на двете мориња<ref>{{cite web|url=https://en.numista.com/catalogue/pieces40517.html|title=Yüzlük - Selīm III Islambol mint}}</ref> | title_text = | more = | image = Konstantin Kapidagli 002.jpg | alt = | caption = Портрет изработен од [[Константин Капидагли]], 1803 | succession = [[Список на султани на Османлиското Царство|Султан на Османлиската Империја]] ([[Падишах]]) | more_text = | reign = 7 април 1789 &ndash; 29 мај 1807 | coronation = | cor_type = | predecessor = [[Абдул Хамид I]] | successor = [[Мустафа IV]] | succession2 = [[Османлиски калиф]] | predecessor2 = Абдул Хамид I | successor2 = Мустафа IV | birth_date = 24 декември 1761 | birth_place = [[Топкапи-сарај]], [[Истанбул|Константинопол]], [[Османлиска Империја]] | death_date = {{death date and age|1808|7|28|1761|12|24|df=y}} | death_place = Топкапи-сарај, Константинопол, Османлиска Империја | burial_date = | burial_place = [[Џамија Лалели]], Истанбул | spouse = {{plainlist| *Нефизар кадина<ref>also Nafizar, Safizar o Sefizar</ref> *Афитаб кадина *Зибифер кадина *Табисефа кадина *Рефет кадина *Нурушемс кадина *Хуснумах кадина *Демхош кадина *Гонгенигар кадина *Махбубе кадина *Ајнисефа кадина *Пакизе ханума *Мерјем ханума}} | spouse_type = Consorts | issue = | full_name = Селим бин Мустафа | house = [[Отоманска династија|Османлии]] | house_type = Dynasty | father = [[Мустафа III]] | mother = [[Михришах султан]] | religion = [[Сунитски ислам]] | signature_type = [[Тугра]] | signature = Tughra of Selim III.JPG }} '''Селим III''' ([[османлиски јазик|турски]]: سليم ''ثالث Selīm-i sālis''; {{роден на|24|декември|1761}}, {{роден во|Цариград}} - {{починал на|29|јули|1808}}, {{починал во|Цариград}}<ref>{{Cite EB1911|title=Constantinople|short=x}}</ref><ref>[http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul Britannica, Istanbul] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071218080707/http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul |date=2007-12-18 }}:''When the Republic of Turkey was founded in 1923, the capital was moved to Ankara, and Constantinople was officially renamed Istanbul in 1930.''</ref>) — дваесет и осми [[султан]] на [[Отоманското Царство]], кој владеел од 7 април 1789 до 29 мај 1807 година. Познат е како реформаторски владетел кој започнал низа воени и административни реформи познати како ''Низам-и Џедид'' („Нов поредок“). Неговите реформи предизвикале силен отпор кај јаничарите, кои во 1807 година организирале бунт, го симнале од престолот и го затвориле, по што за султан бил прогласен неговиот братучед [[Мустафа IV]]. Следната година Селим III бил убиен во затвор по наредба на Мустафа IV. == Владеење== Селим III бил син на султан [[Мустафа III]] и [[Михришах султан]]. Неговата мајка која потекнувала од [[Грузија]] направила реформи во државните училишта и воспоставила неколку дипломатски односи. Неговиот татко исто така вовел неколку реформи. Така Селим испратил неколку свои поданици во западните земји за да го преземат искуството од Европа. Селим своето образование го стекнал во палатата. Мустафа целиот свој живот го гледал како свој наследник, но неговиот чичко [[Абдул Хамид I]] се качил на престолот. По стапувањето на престолот на неговиот чичко, новиот султан се загрижил дека Селим ставил голем акцент врз неговото [[образование]]. Кога станал султан, Селим бил многу посветен на литературата и калиграфијата а голем дел од неговите дела биле ставени во џамиите. Тој зборувал арапски и персиски јазик. [[Податотека:January Suchodolski - Ochakiv siege.jpg|лево|мини|Османлиските трупи очајнички се обидуваат да го запрат напредувањето на руската војска за време на Опсадата на Очаков (1788).]] Селим сакал да направи голема реформа на неговата империја<ref>The information portal regarding the history, military, culture and arts of the Ottoman Empire, www.theottomans.org</ref>. Народот во негово време се надевале дека младиот султан ќе го вратил победничкиот дух на империјата. Тој развил планови за модернизација на војската, но по двете војни со Австрија и [[Русија]] тоа морал да го одложи. По војните кога Селим започнал со напорите за модернизација на јаничарскиот корпус тој си создал силна опозиција. Во негово време биле изградени неколку фабрики за производство на муниција како и училиште за техничка обука на служителите. Исто така во негово време се случила и француската инвазија на Египет на чело со [[Наполеон Бонапарт]]. На меѓународната сцена Селим воспоставил дипломатски односи со Велика Британија, Франција, Прусија и Австрија. Во сојуз со Русија и Велика Британија Османлиите започнале конфликт против Франција во Египет, а во 1802 година започнале востанија на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]. === Соборување и убиство === На 29 мај 1807 година го напуштил престолот а починал по два месеци кога бил убиен од страна на новиот султан. Бил погребан во [[џамија Лалели]]. == Предци == {{ahnentafel |collapsed=yes |align=center |boxstyle_1=background-color: #fcc; |boxstyle_2=background-color: #fb9; |boxstyle_3=background-color: #ffc; |boxstyle_4=background-color: #bfc; | 1 = 1. '''Селим III''' | 2 = 2. [[Мустафа III]] | 3 = 3. [[Михришах султан]] | 4 = 4. [[Ахмед III]] | 5 = 5. [[Амина Михришах султан]] | 6 = | 7 = | 8 = 8. [[Мехмед IV]] | 9 = 9. [[Еметулах Рабија Ѓулнуш султан|Ѓулнуш султан]] | 10 = | 11 = | 12 = | 13 = | 14 = | 15 = }} == Наводи == {{наводи}} {{Отомански султани}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Отомански султани од 18 век]] [[Категорија:Отомански Турци]] jtc1aw21kd77nkvgiqadz8yitmymf3h 5601821 5601819 2026-07-29T11:34:26Z Buli 2648 /* Соборување и убиство */ 5601821 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Селим III | title = [[Чувар на Двете Свети Џамии]]<br/>Султан на двете земји, хаган на двете мориња<ref>{{cite web|url=https://en.numista.com/catalogue/pieces40517.html|title=Yüzlük - Selīm III Islambol mint}}</ref> | title_text = | more = | image = Konstantin Kapidagli 002.jpg | alt = | caption = Портрет изработен од [[Константин Капидагли]], 1803 | succession = [[Список на султани на Османлиското Царство|Султан на Османлиската Империја]] ([[Падишах]]) | more_text = | reign = 7 април 1789 &ndash; 29 мај 1807 | coronation = | cor_type = | predecessor = [[Абдул Хамид I]] | successor = [[Мустафа IV]] | succession2 = [[Османлиски калиф]] | predecessor2 = Абдул Хамид I | successor2 = Мустафа IV | birth_date = 24 декември 1761 | birth_place = [[Топкапи-сарај]], [[Истанбул|Константинопол]], [[Османлиска Империја]] | death_date = {{death date and age|1808|7|28|1761|12|24|df=y}} | death_place = Топкапи-сарај, Константинопол, Османлиска Империја | burial_date = | burial_place = [[Џамија Лалели]], Истанбул | spouse = {{plainlist| *Нефизар кадина<ref>also Nafizar, Safizar o Sefizar</ref> *Афитаб кадина *Зибифер кадина *Табисефа кадина *Рефет кадина *Нурушемс кадина *Хуснумах кадина *Демхош кадина *Гонгенигар кадина *Махбубе кадина *Ајнисефа кадина *Пакизе ханума *Мерјем ханума}} | spouse_type = Consorts | issue = | full_name = Селим бин Мустафа | house = [[Отоманска династија|Османлии]] | house_type = Dynasty | father = [[Мустафа III]] | mother = [[Михришах султан]] | religion = [[Сунитски ислам]] | signature_type = [[Тугра]] | signature = Tughra of Selim III.JPG }} '''Селим III''' ([[османлиски јазик|турски]]: سليم ''ثالث Selīm-i sālis''; {{роден на|24|декември|1761}}, {{роден во|Цариград}} - {{починал на|29|јули|1808}}, {{починал во|Цариград}}<ref>{{Cite EB1911|title=Constantinople|short=x}}</ref><ref>[http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul Britannica, Istanbul] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071218080707/http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul |date=2007-12-18 }}:''When the Republic of Turkey was founded in 1923, the capital was moved to Ankara, and Constantinople was officially renamed Istanbul in 1930.''</ref>) — дваесет и осми [[султан]] на [[Отоманското Царство]], кој владеел од 7 април 1789 до 29 мај 1807 година. Познат е како реформаторски владетел кој започнал низа воени и административни реформи познати како ''Низам-и Џедид'' („Нов поредок“). Неговите реформи предизвикале силен отпор кај јаничарите, кои во 1807 година организирале бунт, го симнале од престолот и го затвориле, по што за султан бил прогласен неговиот братучед [[Мустафа IV]]. Следната година Селим III бил убиен во затвор по наредба на Мустафа IV. == Владеење== Селим III бил син на султан [[Мустафа III]] и [[Михришах султан]]. Неговата мајка која потекнувала од [[Грузија]] направила реформи во државните училишта и воспоставила неколку дипломатски односи. Неговиот татко исто така вовел неколку реформи. Така Селим испратил неколку свои поданици во западните земји за да го преземат искуството од Европа. Селим своето образование го стекнал во палатата. Мустафа целиот свој живот го гледал како свој наследник, но неговиот чичко [[Абдул Хамид I]] се качил на престолот. По стапувањето на престолот на неговиот чичко, новиот султан се загрижил дека Селим ставил голем акцент врз неговото [[образование]]. Кога станал султан, Селим бил многу посветен на литературата и калиграфијата а голем дел од неговите дела биле ставени во џамиите. Тој зборувал арапски и персиски јазик. [[Податотека:January Suchodolski - Ochakiv siege.jpg|лево|мини|Османлиските трупи очајнички се обидуваат да го запрат напредувањето на руската војска за време на Опсадата на Очаков (1788).]] Селим сакал да направи голема реформа на неговата империја<ref>The information portal regarding the history, military, culture and arts of the Ottoman Empire, www.theottomans.org</ref>. Народот во негово време се надевале дека младиот султан ќе го вратил победничкиот дух на империјата. Тој развил планови за модернизација на војската, но по двете војни со Австрија и [[Русија]] тоа морал да го одложи. По војните кога Селим започнал со напорите за модернизација на јаничарскиот корпус тој си создал силна опозиција. Во негово време биле изградени неколку фабрики за производство на муниција како и училиште за техничка обука на служителите. Исто така во негово време се случила и француската инвазија на Египет на чело со [[Наполеон Бонапарт]]. На меѓународната сцена Селим воспоставил дипломатски односи со Велика Британија, Франција, Прусија и Австрија. Во сојуз со Русија и Велика Британија Османлиите започнале конфликт против Франција во Египет, а во 1802 година започнале востанија на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]. === Соборување и убиство === Кон крајот на своето владеење, Селим III се соочил со сè посилен отпор кон неговите реформи, особено од јаничарите и од дел од верските и конзервативните кругови. Неговата програма ''[[Низам-и Џедид]]'' („Нов поредок“), која предвидувала создавање на модерна војска обучена по европски пример и реорганизација на државната управа и финансии, била доживеана како закана за привилегиите на [[Јаничарски корпус|јаничарскиот корпус]]. Во исто време, војните со Русија и Австрија, како и економските тешкотии, придонеле за незадоволството во империјата. Во мај 1807 година избувнал бунт предводен од јаничарите и од припадници на традиционалните воени единици. Повод за востанието бил обидот на владата да ги прошири реформите и да воведе нови правила за воената служба. Востаниците брзо ја презеле контролата врз Цариград и побарале укинување на реформите и смена на султанот. Селим III решил да не пружа вооружен отпор за да избегне крвопролевање во престолнината. На 29 мај 1807 година бил симнат од престолот, а за нов султан бил прогласен неговиот братучед [[Мустафа IV]]. По соборувањето, Селим бил затворен во дворецот Топкапи. Новиот султан ги укинал повеќето од реформите на Низам-и Џедид и ги вратил јаничарите во нивната поранешна положба. Иако повеќе не владеел, Селим останал популарен кај дел од државниците и офицерите кои ги поддржувале реформите. Во летото 1808 година, [[Русе|русчушкиот]] ајан [[Алемдар Мустафа-паша]] тргнал кон Цариград со намера да го врати Селим III на престолот. Откако неговите сили навлегле во градот на 28 јули 1808 година, Мустафа IV стравувал дека ќе ја изгуби власта. За да го спречи враќањето на својот братучед, тој наредил да бидат убиени Селим III и неговиот помлад братучед Махмуд II, кој исто така претставувал можен претендент на престолот. На 28 или 29 јули 1808 година, дворските евнуси и стражари влегле во просторијата каде што бил затворен Селим III. Според повеќето извори, султанот се обидел да се брани, но бил совладан и убиен, најверојатно со бодежи. Махмуд II, пак, успеал да побегне преку покривите на дворецот и да се скрие, со што ја избегнал истата судбина. Кога силите на Алемдар Мустафа-паша го презеле дворецот, го затекнале Селим веќе мртов. Бидејќи единствениот жив машки член на османлиската династија бил Махмуд, тој бил прогласен за султан како Махмуд II. Набргу потоа Мустафа IV бил соборен, а неколку месеци подоцна, по неуспешен заговор против новиот султан, бил погубен. Смртта на Селим III означила крај на првиот голем обид за сеопфатна модернизација на Османлиското Царство. Иако неговите реформи биле привремено укинати, многу од нивните идеи подоцна биле оживеани и проширени од Махмуд II, кој ги продолжил напорите за модернизација на државата и во 1826 година конечно го уништил јаничарскиот корпус во настан познат како „Среќниот настан“ (Vak'a-i Hayriye). == Предци == {{ahnentafel |collapsed=yes |align=center |boxstyle_1=background-color: #fcc; |boxstyle_2=background-color: #fb9; |boxstyle_3=background-color: #ffc; |boxstyle_4=background-color: #bfc; | 1 = 1. '''Селим III''' | 2 = 2. [[Мустафа III]] | 3 = 3. [[Михришах султан]] | 4 = 4. [[Ахмед III]] | 5 = 5. [[Амина Михришах султан]] | 6 = | 7 = | 8 = 8. [[Мехмед IV]] | 9 = 9. [[Еметулах Рабија Ѓулнуш султан|Ѓулнуш султан]] | 10 = | 11 = | 12 = | 13 = | 14 = | 15 = }} == Наводи == {{наводи}} {{Отомански султани}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Отомански султани од 18 век]] [[Категорија:Отомански Турци]] bkxm0cdlwi0c55ab3hr8w5vokbvujpp 5601822 5601821 2026-07-29T11:38:13Z Buli 2648 /* Соборување и убиство */ 5601822 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Селим III | title = [[Чувар на Двете Свети Џамии]]<br/>Султан на двете земји, хаган на двете мориња<ref>{{cite web|url=https://en.numista.com/catalogue/pieces40517.html|title=Yüzlük - Selīm III Islambol mint}}</ref> | title_text = | more = | image = Konstantin Kapidagli 002.jpg | alt = | caption = Портрет изработен од [[Константин Капидагли]], 1803 | succession = [[Список на султани на Османлиското Царство|Султан на Османлиската Империја]] ([[Падишах]]) | more_text = | reign = 7 април 1789 &ndash; 29 мај 1807 | coronation = | cor_type = | predecessor = [[Абдул Хамид I]] | successor = [[Мустафа IV]] | succession2 = [[Османлиски калиф]] | predecessor2 = Абдул Хамид I | successor2 = Мустафа IV | birth_date = 24 декември 1761 | birth_place = [[Топкапи-сарај]], [[Истанбул|Константинопол]], [[Османлиска Империја]] | death_date = {{death date and age|1808|7|28|1761|12|24|df=y}} | death_place = Топкапи-сарај, Константинопол, Османлиска Империја | burial_date = | burial_place = [[Џамија Лалели]], Истанбул | spouse = {{plainlist| *Нефизар кадина<ref>also Nafizar, Safizar o Sefizar</ref> *Афитаб кадина *Зибифер кадина *Табисефа кадина *Рефет кадина *Нурушемс кадина *Хуснумах кадина *Демхош кадина *Гонгенигар кадина *Махбубе кадина *Ајнисефа кадина *Пакизе ханума *Мерјем ханума}} | spouse_type = Consorts | issue = | full_name = Селим бин Мустафа | house = [[Отоманска династија|Османлии]] | house_type = Dynasty | father = [[Мустафа III]] | mother = [[Михришах султан]] | religion = [[Сунитски ислам]] | signature_type = [[Тугра]] | signature = Tughra of Selim III.JPG }} '''Селим III''' ([[османлиски јазик|турски]]: سليم ''ثالث Selīm-i sālis''; {{роден на|24|декември|1761}}, {{роден во|Цариград}} - {{починал на|29|јули|1808}}, {{починал во|Цариград}}<ref>{{Cite EB1911|title=Constantinople|short=x}}</ref><ref>[http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul Britannica, Istanbul] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071218080707/http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul |date=2007-12-18 }}:''When the Republic of Turkey was founded in 1923, the capital was moved to Ankara, and Constantinople was officially renamed Istanbul in 1930.''</ref>) — дваесет и осми [[султан]] на [[Отоманското Царство]], кој владеел од 7 април 1789 до 29 мај 1807 година. Познат е како реформаторски владетел кој започнал низа воени и административни реформи познати како ''Низам-и Џедид'' („Нов поредок“). Неговите реформи предизвикале силен отпор кај јаничарите, кои во 1807 година организирале бунт, го симнале од престолот и го затвориле, по што за султан бил прогласен неговиот братучед [[Мустафа IV]]. Следната година Селим III бил убиен во затвор по наредба на Мустафа IV. == Владеење== Селим III бил син на султан [[Мустафа III]] и [[Михришах султан]]. Неговата мајка која потекнувала од [[Грузија]] направила реформи во државните училишта и воспоставила неколку дипломатски односи. Неговиот татко исто така вовел неколку реформи. Така Селим испратил неколку свои поданици во западните земји за да го преземат искуството од Европа. Селим своето образование го стекнал во палатата. Мустафа целиот свој живот го гледал како свој наследник, но неговиот чичко [[Абдул Хамид I]] се качил на престолот. По стапувањето на престолот на неговиот чичко, новиот султан се загрижил дека Селим ставил голем акцент врз неговото [[образование]]. Кога станал султан, Селим бил многу посветен на литературата и калиграфијата а голем дел од неговите дела биле ставени во џамиите. Тој зборувал арапски и персиски јазик. [[Податотека:January Suchodolski - Ochakiv siege.jpg|лево|мини|Османлиските трупи очајнички се обидуваат да го запрат напредувањето на руската војска за време на Опсадата на Очаков (1788).]] Селим сакал да направи голема реформа на неговата империја<ref>The information portal regarding the history, military, culture and arts of the Ottoman Empire, www.theottomans.org</ref>. Народот во негово време се надевале дека младиот султан ќе го вратил победничкиот дух на империјата. Тој развил планови за модернизација на војската, но по двете војни со Австрија и [[Русија]] тоа морал да го одложи. По војните кога Селим започнал со напорите за модернизација на јаничарскиот корпус тој си создал силна опозиција. Во негово време биле изградени неколку фабрики за производство на муниција како и училиште за техничка обука на служителите. Исто така во негово време се случила и француската инвазија на Египет на чело со [[Наполеон Бонапарт]]. На меѓународната сцена Селим воспоставил дипломатски односи со Велика Британија, Франција, Прусија и Австрија. Во сојуз со Русија и Велика Британија Османлиите започнале конфликт против Франција во Египет, а во 1802 година започнале востанија на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]. === Соборување и убиство === Кон крајот на своето владеење, Селим III се соочил со сè посилен отпор кон неговите реформи, особено од јаничарите и од дел од верските и конзервативните кругови. Неговата програма ''[[Низам-и Џедид]]'' („Нов поредок“), која предвидувала создавање на модерна војска обучена по европски пример и реорганизација на државната управа и финансии, била доживеана како закана за привилегиите на [[Јаничарски корпус|јаничарскиот корпус]]. Во исто време, војните со Русија и Австрија, како и економските тешкотии, придонеле за незадоволството во империјата. Во мај 1807 година избувнал бунт предводен од јаничарите и од припадници на традиционалните воени единици. Повод за востанието бил обидот на владата да ги прошири реформите и да воведе нови правила за воената служба. Востаниците брзо ја презеле контролата врз Цариград и побарале укинување на реформите и смена на султанот. Селим III решил да не пружа вооружен отпор за да избегне крвопролевање во престолнината. На 29 мај 1807 година бил симнат од престолот, а за нов султан бил прогласен неговиот братучед [[Мустафа IV]]. По соборувањето, Селим бил затворен во дворецот Топкапи. Новиот султан ги укинал повеќето од реформите на Низам-и Џедид и ги вратил јаничарите во нивната поранешна положба. Иако повеќе не владеел, Селим останал популарен кај дел од државниците и офицерите кои ги поддржувале реформите. Во летото 1808 година, [[Русе|русчушкиот]] ајан [[Алемдар Мустафа-паша]] тргнал кон Цариград со намера да го врати Селим III на престолот. Откако неговите сили навлегле во градот на 28 јули 1808 година, Мустафа IV стравувал дека ќе ја изгуби власта. За да го спречи враќањето на својот братучед, тој наредил да бидат убиени Селим III и неговиот помлад братучед [[Махмуд II]], кој исто така претставувал можен претендент на престолот. На 28 или 29 јули 1808 година, дворските евнуси и стражари влегле во просторијата каде што бил затворен Селим III. Според повеќето извори, султанот се обидел да се брани, но бил совладан и убиен, најверојатно со бодежи. Махмуд II, пак, успеал да побегне преку покривите на дворецот и да се скрие, со што ја избегнал истата судбина. Кога силите на Алемдар Мустафа-паша го презеле дворецот, го затекнале Селим веќе мртов. Бидејќи единствениот жив машки член на османлиската династија бил Махмуд, тој бил прогласен за султан како Махмуд II. Набргу потоа Мустафа IV бил соборен, а неколку месеци подоцна, по неуспешен заговор против новиот султан, бил погубен. Смртта на Селим III означила крај на првиот голем обид за сеопфатна модернизација на Османлиското Царство. Иако неговите реформи биле привремено укинати, многу од нивните идеи подоцна биле оживеани и проширени од Махмуд II, кој ги продолжил напорите за модернизација на државата и во 1826 година конечно го уништил јаничарскиот корпус во настан познат како „Среќниот настан“ (Vak'a-i Hayriye). == Предци == {{ahnentafel |collapsed=yes |align=center |boxstyle_1=background-color: #fcc; |boxstyle_2=background-color: #fb9; |boxstyle_3=background-color: #ffc; |boxstyle_4=background-color: #bfc; | 1 = 1. '''Селим III''' | 2 = 2. [[Мустафа III]] | 3 = 3. [[Михришах султан]] | 4 = 4. [[Ахмед III]] | 5 = 5. [[Амина Михришах султан]] | 6 = | 7 = | 8 = 8. [[Мехмед IV]] | 9 = 9. [[Еметулах Рабија Ѓулнуш султан|Ѓулнуш султан]] | 10 = | 11 = | 12 = | 13 = | 14 = | 15 = }} == Наводи == {{наводи}} {{Отомански султани}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Отомански султани од 18 век]] [[Категорија:Отомански Турци]] ohxjppysyyxxzrzmbxgtnswmzxiowjw 5601823 5601822 2026-07-29T11:40:02Z Buli 2648 /* Соборување и убиство */ 5601823 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Селим III | title = [[Чувар на Двете Свети Џамии]]<br/>Султан на двете земји, хаган на двете мориња<ref>{{cite web|url=https://en.numista.com/catalogue/pieces40517.html|title=Yüzlük - Selīm III Islambol mint}}</ref> | title_text = | more = | image = Konstantin Kapidagli 002.jpg | alt = | caption = Портрет изработен од [[Константин Капидагли]], 1803 | succession = [[Список на султани на Османлиското Царство|Султан на Османлиската Империја]] ([[Падишах]]) | more_text = | reign = 7 април 1789 &ndash; 29 мај 1807 | coronation = | cor_type = | predecessor = [[Абдул Хамид I]] | successor = [[Мустафа IV]] | succession2 = [[Османлиски калиф]] | predecessor2 = Абдул Хамид I | successor2 = Мустафа IV | birth_date = 24 декември 1761 | birth_place = [[Топкапи-сарај]], [[Истанбул|Константинопол]], [[Османлиска Империја]] | death_date = {{death date and age|1808|7|28|1761|12|24|df=y}} | death_place = Топкапи-сарај, Константинопол, Османлиска Империја | burial_date = | burial_place = [[Џамија Лалели]], Истанбул | spouse = {{plainlist| *Нефизар кадина<ref>also Nafizar, Safizar o Sefizar</ref> *Афитаб кадина *Зибифер кадина *Табисефа кадина *Рефет кадина *Нурушемс кадина *Хуснумах кадина *Демхош кадина *Гонгенигар кадина *Махбубе кадина *Ајнисефа кадина *Пакизе ханума *Мерјем ханума}} | spouse_type = Consorts | issue = | full_name = Селим бин Мустафа | house = [[Отоманска династија|Османлии]] | house_type = Dynasty | father = [[Мустафа III]] | mother = [[Михришах султан]] | religion = [[Сунитски ислам]] | signature_type = [[Тугра]] | signature = Tughra of Selim III.JPG }} '''Селим III''' ([[османлиски јазик|турски]]: سليم ''ثالث Selīm-i sālis''; {{роден на|24|декември|1761}}, {{роден во|Цариград}} - {{починал на|29|јули|1808}}, {{починал во|Цариград}}<ref>{{Cite EB1911|title=Constantinople|short=x}}</ref><ref>[http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul Britannica, Istanbul] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071218080707/http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul |date=2007-12-18 }}:''When the Republic of Turkey was founded in 1923, the capital was moved to Ankara, and Constantinople was officially renamed Istanbul in 1930.''</ref>) — дваесет и осми [[султан]] на [[Отоманското Царство]], кој владеел од 7 април 1789 до 29 мај 1807 година. Познат е како реформаторски владетел кој започнал низа воени и административни реформи познати како ''Низам-и Џедид'' („Нов поредок“). Неговите реформи предизвикале силен отпор кај јаничарите, кои во 1807 година организирале бунт, го симнале од престолот и го затвориле, по што за султан бил прогласен неговиот братучед [[Мустафа IV]]. Следната година Селим III бил убиен во затвор по наредба на Мустафа IV. == Владеење== Селим III бил син на султан [[Мустафа III]] и [[Михришах султан]]. Неговата мајка која потекнувала од [[Грузија]] направила реформи во државните училишта и воспоставила неколку дипломатски односи. Неговиот татко исто така вовел неколку реформи. Така Селим испратил неколку свои поданици во западните земји за да го преземат искуството од Европа. Селим своето образование го стекнал во палатата. Мустафа целиот свој живот го гледал како свој наследник, но неговиот чичко [[Абдул Хамид I]] се качил на престолот. По стапувањето на престолот на неговиот чичко, новиот султан се загрижил дека Селим ставил голем акцент врз неговото [[образование]]. Кога станал султан, Селим бил многу посветен на литературата и калиграфијата а голем дел од неговите дела биле ставени во џамиите. Тој зборувал арапски и персиски јазик. [[Податотека:January Suchodolski - Ochakiv siege.jpg|лево|мини|Османлиските трупи очајнички се обидуваат да го запрат напредувањето на руската војска за време на Опсадата на Очаков (1788).]] Селим сакал да направи голема реформа на неговата империја<ref>The information portal regarding the history, military, culture and arts of the Ottoman Empire, www.theottomans.org</ref>. Народот во негово време се надевале дека младиот султан ќе го вратил победничкиот дух на империјата. Тој развил планови за модернизација на војската, но по двете војни со Австрија и [[Русија]] тоа морал да го одложи. По војните кога Селим започнал со напорите за модернизација на јаничарскиот корпус тој си создал силна опозиција. Во негово време биле изградени неколку фабрики за производство на муниција како и училиште за техничка обука на служителите. Исто така во негово време се случила и француската инвазија на Египет на чело со [[Наполеон Бонапарт]]. На меѓународната сцена Селим воспоставил дипломатски односи со Велика Британија, Франција, Прусија и Австрија. Во сојуз со Русија и Велика Британија Османлиите започнале конфликт против Франција во Египет, а во 1802 година започнале востанија на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]. === Соборување и убиство === Кон крајот на своето владеење, Селим III се соочил со сè посилен отпор кон неговите реформи, особено од јаничарите и од дел од верските и конзервативните кругови. Неговата програма ''[[Низам-и Џедид]]'' („Нов поредок“), која предвидувала создавање на модерна војска обучена по европски пример и реорганизација на државната управа и финансии, била доживеана како закана за привилегиите на [[Јаничарски корпус|јаничарскиот корпус]]. Во исто време, војните со Русија и Австрија, како и економските тешкотии, придонеле за незадоволството во империјата. Во мај 1807 година избувнал бунт предводен од јаничарите и од припадници на традиционалните воени единици. Повод за востанието бил обидот на владата да ги прошири реформите и да воведе нови правила за воената служба. Востаниците брзо ја презеле контролата врз Цариград и побарале укинување на реформите и смена на султанот. Селим III решил да не пружа вооружен отпор за да избегне крвопролевање во престолнината. На 29 мај 1807 година бил симнат од престолот, а за нов султан бил прогласен неговиот братучед [[Мустафа IV]]. По соборувањето, Селим бил затворен во дворецот Топкапи. Новиот султан ги укинал повеќето од реформите на Низам-и Џедид и ги вратил јаничарите во нивната поранешна положба. Иако повеќе не владеел, Селим останал популарен кај дел од државниците и офицерите кои ги поддржувале реформите. Во летото 1808 година, [[Русе|русчушкиот]] [[ајан]] [[Алемдар Мустафа-паша]] тргнал кон Цариград со намера да го врати Селим III на престолот. Откако неговите сили навлегле во градот на 28 јули 1808 година, Мустафа IV стравувал дека ќе ја изгуби власта. За да го спречи враќањето на својот братучед, тој наредил да бидат убиени Селим III и неговиот помлад братучед [[Махмуд II]], кој исто така претставувал можен претендент на престолот. На 28 или 29 јули 1808 година, дворските евнуси и стражари влегле во просторијата каде што бил затворен Селим III. Според повеќето извори, султанот се обидел да се брани, но бил совладан и убиен, најверојатно со бодежи. Махмуд II, пак, успеал да побегне преку покривите на дворецот и да се скрие, со што ја избегнал истата судбина. Кога силите на Алемдар Мустафа-паша го презеле дворецот, го затекнале Селим веќе мртов. Бидејќи единствениот жив машки член на османлиската династија бил Махмуд, тој бил прогласен за султан како Махмуд II. Набргу потоа Мустафа IV бил соборен, а неколку месеци подоцна, по неуспешен заговор против новиот султан, бил погубен. Смртта на Селим III означила крај на првиот голем обид за сеопфатна модернизација на Османлиското Царство. Иако неговите реформи биле привремено укинати, многу од нивните идеи подоцна биле оживеани и проширени од Махмуд II, кој ги продолжил напорите за модернизација на државата и во 1826 година конечно го уништил јаничарскиот корпус во настан познат како „Среќниот настан“ (Vak'a-i Hayriye). == Предци == {{ahnentafel |collapsed=yes |align=center |boxstyle_1=background-color: #fcc; |boxstyle_2=background-color: #fb9; |boxstyle_3=background-color: #ffc; |boxstyle_4=background-color: #bfc; | 1 = 1. '''Селим III''' | 2 = 2. [[Мустафа III]] | 3 = 3. [[Михришах султан]] | 4 = 4. [[Ахмед III]] | 5 = 5. [[Амина Михришах султан]] | 6 = | 7 = | 8 = 8. [[Мехмед IV]] | 9 = 9. [[Еметулах Рабија Ѓулнуш султан|Ѓулнуш султан]] | 10 = | 11 = | 12 = | 13 = | 14 = | 15 = }} == Наводи == {{наводи}} {{Отомански султани}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Отомански султани од 18 век]] [[Категорија:Отомански Турци]] bng8zn8pqutvl1ve21ccmlggg7le6yg 5601824 5601823 2026-07-29T11:43:56Z Buli 2648 /* Соборување и убиство */ 5601824 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Селим III | title = [[Чувар на Двете Свети Џамии]]<br/>Султан на двете земји, хаган на двете мориња<ref>{{cite web|url=https://en.numista.com/catalogue/pieces40517.html|title=Yüzlük - Selīm III Islambol mint}}</ref> | title_text = | more = | image = Konstantin Kapidagli 002.jpg | alt = | caption = Портрет изработен од [[Константин Капидагли]], 1803 | succession = [[Список на султани на Османлиското Царство|Султан на Османлиската Империја]] ([[Падишах]]) | more_text = | reign = 7 април 1789 &ndash; 29 мај 1807 | coronation = | cor_type = | predecessor = [[Абдул Хамид I]] | successor = [[Мустафа IV]] | succession2 = [[Османлиски калиф]] | predecessor2 = Абдул Хамид I | successor2 = Мустафа IV | birth_date = 24 декември 1761 | birth_place = [[Топкапи-сарај]], [[Истанбул|Константинопол]], [[Османлиска Империја]] | death_date = {{death date and age|1808|7|28|1761|12|24|df=y}} | death_place = Топкапи-сарај, Константинопол, Османлиска Империја | burial_date = | burial_place = [[Џамија Лалели]], Истанбул | spouse = {{plainlist| *Нефизар кадина<ref>also Nafizar, Safizar o Sefizar</ref> *Афитаб кадина *Зибифер кадина *Табисефа кадина *Рефет кадина *Нурушемс кадина *Хуснумах кадина *Демхош кадина *Гонгенигар кадина *Махбубе кадина *Ајнисефа кадина *Пакизе ханума *Мерјем ханума}} | spouse_type = Consorts | issue = | full_name = Селим бин Мустафа | house = [[Отоманска династија|Османлии]] | house_type = Dynasty | father = [[Мустафа III]] | mother = [[Михришах султан]] | religion = [[Сунитски ислам]] | signature_type = [[Тугра]] | signature = Tughra of Selim III.JPG }} '''Селим III''' ([[османлиски јазик|турски]]: سليم ''ثالث Selīm-i sālis''; {{роден на|24|декември|1761}}, {{роден во|Цариград}} - {{починал на|29|јули|1808}}, {{починал во|Цариград}}<ref>{{Cite EB1911|title=Constantinople|short=x}}</ref><ref>[http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul Britannica, Istanbul] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071218080707/http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul |date=2007-12-18 }}:''When the Republic of Turkey was founded in 1923, the capital was moved to Ankara, and Constantinople was officially renamed Istanbul in 1930.''</ref>) — дваесет и осми [[султан]] на [[Отоманското Царство]], кој владеел од 7 април 1789 до 29 мај 1807 година. Познат е како реформаторски владетел кој започнал низа воени и административни реформи познати како ''Низам-и Џедид'' („Нов поредок“). Неговите реформи предизвикале силен отпор кај јаничарите, кои во 1807 година организирале бунт, го симнале од престолот и го затвориле, по што за султан бил прогласен неговиот братучед [[Мустафа IV]]. Следната година Селим III бил убиен во затвор по наредба на Мустафа IV. == Владеење== Селим III бил син на султан [[Мустафа III]] и [[Михришах султан]]. Неговата мајка која потекнувала од [[Грузија]] направила реформи во државните училишта и воспоставила неколку дипломатски односи. Неговиот татко исто така вовел неколку реформи. Така Селим испратил неколку свои поданици во западните земји за да го преземат искуството од Европа. Селим своето образование го стекнал во палатата. Мустафа целиот свој живот го гледал како свој наследник, но неговиот чичко [[Абдул Хамид I]] се качил на престолот. По стапувањето на престолот на неговиот чичко, новиот султан се загрижил дека Селим ставил голем акцент врз неговото [[образование]]. Кога станал султан, Селим бил многу посветен на литературата и калиграфијата а голем дел од неговите дела биле ставени во џамиите. Тој зборувал арапски и персиски јазик. [[Податотека:January Suchodolski - Ochakiv siege.jpg|лево|мини|Османлиските трупи очајнички се обидуваат да го запрат напредувањето на руската војска за време на Опсадата на Очаков (1788).]] Селим сакал да направи голема реформа на неговата империја<ref>The information portal regarding the history, military, culture and arts of the Ottoman Empire, www.theottomans.org</ref>. Народот во негово време се надевале дека младиот султан ќе го вратил победничкиот дух на империјата. Тој развил планови за модернизација на војската, но по двете војни со Австрија и [[Русија]] тоа морал да го одложи. По војните кога Селим започнал со напорите за модернизација на јаничарскиот корпус тој си создал силна опозиција. Во негово време биле изградени неколку фабрики за производство на муниција како и училиште за техничка обука на служителите. Исто така во негово време се случила и француската инвазија на Египет на чело со [[Наполеон Бонапарт]]. На меѓународната сцена Селим воспоставил дипломатски односи со Велика Британија, Франција, Прусија и Австрија. Во сојуз со Русија и Велика Британија Османлиите започнале конфликт против Франција во Египет, а во 1802 година започнале востанија на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]. === Соборување и убиство === Кон крајот на своето владеење, Селим III се соочил со сè посилен отпор кон неговите реформи, особено од јаничарите и од дел од верските и конзервативните кругови. Неговата програма ''[[Низам-и Џедид]]'' („Нов поредок“), која предвидувала создавање на модерна војска обучена по европски пример и реорганизација на државната управа и финансии, била доживеана како закана за привилегиите на [[Јаничарски корпус|јаничарскиот корпус]]. Во исто време, војните со Русија и Австрија, како и економските тешкотии, придонеле за незадоволството во империјата. Во мај 1807 година избувнал бунт предводен од јаничарите и од припадници на традиционалните воени единици. Повод за востанието бил обидот на владата да ги прошири реформите и да воведе нови правила за воената служба. Востаниците брзо ја презеле контролата врз Цариград и побарале укинување на реформите и смена на султанот. Селим III решил да не пружа вооружен отпор за да избегне крвопролевање во престолнината. На 29 мај 1807 година бил симнат од престолот, а за нов султан бил прогласен неговиот братучед [[Мустафа IV]]. По соборувањето, Селим бил затворен во дворецот Топкапи. Новиот султан ги укинал повеќето од реформите на Низам-и Џедид и ги вратил јаничарите во нивната поранешна положба. Иако повеќе не владеел, Селим останал популарен кај дел од државниците и офицерите кои ги поддржувале реформите. Во летото 1808 година, [[Русе|русчушкиот]] [[ајан]] [[Алемдар Мустафа-паша]] тргнал кон Цариград со намера да го врати Селим III на престолот. Откако неговите сили навлегле во градот на 28 јули 1808 година, Мустафа IV стравувал дека ќе ја изгуби власта. За да го спречи враќањето на својот братучед, тој наредил да бидат убиени Селим III и неговиот помлад братучед [[Махмуд II]], кој исто така претставувал можен претендент на престолот. На 28 или 29 јули 1808 година, дворските евнуси и стражари влегле во просторијата каде што бил затворен Селим III. Според повеќето извори, султанот се обидел да се брани, но бил совладан и убиен, најверојатно со бодежи. Махмуд II, пак, успеал да побегне преку покривите на дворецот и да се скрие, со што ја избегнал истата судбина. Кога силите на Алемдар Мустафа-паша го презеле дворецот, го затекнале Селим веќе мртов. Бидејќи единствениот жив машки член на османлиската династија бил Махмуд, тој бил прогласен за султан како Махмуд II. Набргу потоа Мустафа IV бил соборен, а неколку месеци подоцна, по неуспешен заговор против новиот султан, бил погубен. Смртта на Селим III означила крај на првиот голем обид за сеопфатна модернизација на Османлиското Царство. Иако неговите реформи биле привремено укинати, многу од нивните идеи подоцна биле оживеани и проширени од Махмуд II, кој ги продолжил напорите за модернизација на државата и во 1826 година конечно го уништил јаничарскиот корпус во настан познат како „[[Благопријатен инцидент|Среќниот настан]]“ (''Vak'a-i Hayriye''). == Предци == {{ahnentafel |collapsed=yes |align=center |boxstyle_1=background-color: #fcc; |boxstyle_2=background-color: #fb9; |boxstyle_3=background-color: #ffc; |boxstyle_4=background-color: #bfc; | 1 = 1. '''Селим III''' | 2 = 2. [[Мустафа III]] | 3 = 3. [[Михришах султан]] | 4 = 4. [[Ахмед III]] | 5 = 5. [[Амина Михришах султан]] | 6 = | 7 = | 8 = 8. [[Мехмед IV]] | 9 = 9. [[Еметулах Рабија Ѓулнуш султан|Ѓулнуш султан]] | 10 = | 11 = | 12 = | 13 = | 14 = | 15 = }} == Наводи == {{наводи}} {{Отомански султани}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Отомански султани од 18 век]] [[Категорија:Отомански Турци]] 0reas2sfidr8k8usdt6qd4gtrkcxo29 5601825 5601824 2026-07-29T11:46:15Z Buli 2648 /* Соборување и убиство */ 5601825 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Селим III | title = [[Чувар на Двете Свети Џамии]]<br/>Султан на двете земји, хаган на двете мориња<ref>{{cite web|url=https://en.numista.com/catalogue/pieces40517.html|title=Yüzlük - Selīm III Islambol mint}}</ref> | title_text = | more = | image = Konstantin Kapidagli 002.jpg | alt = | caption = Портрет изработен од [[Константин Капидагли]], 1803 | succession = [[Список на султани на Османлиското Царство|Султан на Османлиската Империја]] ([[Падишах]]) | more_text = | reign = 7 април 1789 &ndash; 29 мај 1807 | coronation = | cor_type = | predecessor = [[Абдул Хамид I]] | successor = [[Мустафа IV]] | succession2 = [[Османлиски калиф]] | predecessor2 = Абдул Хамид I | successor2 = Мустафа IV | birth_date = 24 декември 1761 | birth_place = [[Топкапи-сарај]], [[Истанбул|Константинопол]], [[Османлиска Империја]] | death_date = {{death date and age|1808|7|28|1761|12|24|df=y}} | death_place = Топкапи-сарај, Константинопол, Османлиска Империја | burial_date = | burial_place = [[Џамија Лалели]], Истанбул | spouse = {{plainlist| *Нефизар кадина<ref>also Nafizar, Safizar o Sefizar</ref> *Афитаб кадина *Зибифер кадина *Табисефа кадина *Рефет кадина *Нурушемс кадина *Хуснумах кадина *Демхош кадина *Гонгенигар кадина *Махбубе кадина *Ајнисефа кадина *Пакизе ханума *Мерјем ханума}} | spouse_type = Consorts | issue = | full_name = Селим бин Мустафа | house = [[Отоманска династија|Османлии]] | house_type = Dynasty | father = [[Мустафа III]] | mother = [[Михришах султан]] | religion = [[Сунитски ислам]] | signature_type = [[Тугра]] | signature = Tughra of Selim III.JPG }} '''Селим III''' ([[османлиски јазик|турски]]: سليم ''ثالث Selīm-i sālis''; {{роден на|24|декември|1761}}, {{роден во|Цариград}} - {{починал на|29|јули|1808}}, {{починал во|Цариград}}<ref>{{Cite EB1911|title=Constantinople|short=x}}</ref><ref>[http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul Britannica, Istanbul] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071218080707/http://concise.britannica.com/ebc/article-9368294/Istanbul |date=2007-12-18 }}:''When the Republic of Turkey was founded in 1923, the capital was moved to Ankara, and Constantinople was officially renamed Istanbul in 1930.''</ref>) — дваесет и осми [[султан]] на [[Отоманското Царство]], кој владеел од 7 април 1789 до 29 мај 1807 година. Познат е како реформаторски владетел кој започнал низа воени и административни реформи познати како ''Низам-и Џедид'' („Нов поредок“). Неговите реформи предизвикале силен отпор кај јаничарите, кои во 1807 година организирале бунт, го симнале од престолот и го затвориле, по што за султан бил прогласен неговиот братучед [[Мустафа IV]]. Следната година Селим III бил убиен во затвор по наредба на Мустафа IV. == Владеење== Селим III бил син на султан [[Мустафа III]] и [[Михришах султан]]. Неговата мајка која потекнувала од [[Грузија]] направила реформи во државните училишта и воспоставила неколку дипломатски односи. Неговиот татко исто така вовел неколку реформи. Така Селим испратил неколку свои поданици во западните земји за да го преземат искуството од Европа. Селим своето образование го стекнал во палатата. Мустафа целиот свој живот го гледал како свој наследник, но неговиот чичко [[Абдул Хамид I]] се качил на престолот. По стапувањето на престолот на неговиот чичко, новиот султан се загрижил дека Селим ставил голем акцент врз неговото [[образование]]. Кога станал султан, Селим бил многу посветен на литературата и калиграфијата а голем дел од неговите дела биле ставени во џамиите. Тој зборувал арапски и персиски јазик. [[Податотека:January Suchodolski - Ochakiv siege.jpg|лево|мини|Османлиските трупи очајнички се обидуваат да го запрат напредувањето на руската војска за време на Опсадата на Очаков (1788).]] Селим сакал да направи голема реформа на неговата империја<ref>The information portal regarding the history, military, culture and arts of the Ottoman Empire, www.theottomans.org</ref>. Народот во негово време се надевале дека младиот султан ќе го вратил победничкиот дух на империјата. Тој развил планови за модернизација на војската, но по двете војни со Австрија и [[Русија]] тоа морал да го одложи. По војните кога Селим започнал со напорите за модернизација на јаничарскиот корпус тој си создал силна опозиција. Во негово време биле изградени неколку фабрики за производство на муниција како и училиште за техничка обука на служителите. Исто така во негово време се случила и француската инвазија на Египет на чело со [[Наполеон Бонапарт]]. На меѓународната сцена Селим воспоставил дипломатски односи со Велика Британија, Франција, Прусија и Австрија. Во сојуз со Русија и Велика Британија Османлиите започнале конфликт против Франција во Египет, а во 1802 година започнале востанија на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]. === Соборување и убиство === Кон крајот на своето владеење, Селим III се соочил со сè посилен отпор кон неговите реформи, особено од јаничарите и од дел од верските и конзервативните кругови. Неговата програма ''[[Низам-и Џедид]]'' („Нов поредок“), која предвидувала создавање на модерна војска обучена по европски пример и реорганизација на државната управа и финансии, била доживеана како закана за привилегиите на [[Јаничарски корпус|јаничарскиот корпус]]. Во исто време, војните со Русија и Австрија, како и економските тешкотии, придонеле за незадоволството во империјата. Во мај 1807 година избувнал бунт предводен од јаничарите и од припадници на традиционалните воени единици. Повод за востанието бил обидот на владата да ги прошири реформите и да воведе нови правила за воената служба. Востаниците брзо ја презеле контролата врз Цариград и побарале укинување на реформите и смена на султанот. Селим III решил да не пружа вооружен отпор за да избегне крвопролевање во престолнината. На 29 мај 1807 година бил симнат од престолот, а за нов султан бил прогласен неговиот братучед [[Мустафа IV]]. По соборувањето, Селим бил затворен во дворецот Топкапи. Новиот султан ги укинал повеќето од реформите на Низам-и Џедид и ги вратил јаничарите во нивната поранешна положба. Иако повеќе не владеел, Селим останал популарен кај дел од државниците и офицерите кои ги поддржувале реформите. Во летото 1808 година, [[Русе|русчушкиот]] [[ајан]] [[Алемдар Мустафа-паша]] тргнал кон Цариград со намера да го врати Селим III на престолот. Откако неговите сили навлегле во градот на 28 јули 1808 година, Мустафа IV стравувал дека ќе ја изгуби власта. За да го спречи враќањето на својот братучед, тој наредил да бидат убиени Селим III и неговиот помлад братучед [[Махмуд II]], кој исто така претставувал можен претендент на престолот. На 28 или 29 јули 1808 година, дворските евнуси и стражари влегле во просторијата каде што бил затворен Селим III. Според повеќето извори, султанот се обидел да се брани, но бил совладан и убиен, најверојатно со бодежи. Махмуд II, пак, успеал да побегне преку покривите на дворецот и да се скрие, со што ја избегнал истата судбина. Кога силите на Алемдар Мустафа-паша го презеле дворецот, го затекнале Селим веќе мртов. Бидејќи единствениот жив машки член на османлиската династија бил Махмуд, тој бил прогласен за султан како Махмуд II. Набргу потоа Мустафа IV бил соборен, а неколку месеци подоцна, по неуспешен заговор против новиот султан, бил погубен. Смртта на Селим III означила крај на првиот голем обид за сеопфатна модернизација на Османлиското Царство. Иако неговите реформи биле привремено укинати, многу од нивните идеи подоцна биле оживеани и проширени од Махмуд II, кој ги продолжил напорите за модернизација на државата и во 1826 година конечно го уништил јаничарскиот корпус во настан познат како „[[Благопријатен инцидент|Среќниот настан]]“ (''Vak'a-i Hayriye''). == Предци == {{ahnentafel |collapsed=yes |align=center |boxstyle_1=background-color: #fcc; |boxstyle_2=background-color: #fb9; |boxstyle_3=background-color: #ffc; |boxstyle_4=background-color: #bfc; | 1 = 1. '''Селим III''' | 2 = 2. [[Мустафа III]] | 3 = 3. [[Михришах султан]] | 4 = 4. [[Ахмед III]] | 5 = 5. [[Амина Михришах султан]] | 6 = | 7 = | 8 = 8. [[Мехмед IV]] | 9 = 9. [[Еметулах Рабија Ѓулнуш султан|Ѓулнуш султан]] | 10 = | 11 = | 12 = | 13 = | 14 = | 15 = }} == Наводи == {{наводи}} {{Отомански султани}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Отомански султани од 18 век]] [[Категорија:Отомански Турци]] fowcxb2m4k6q2wjgi7whevd4isviuje 0 50420 5601673 5517068 2026-07-29T05:21:17Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5601673 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Filatelija obetka24.jpg|мини|десно|250п|Марка на [[Македонска пошта]] од 2008 г. со чешласто запчење. Мотивот се обетки со лик на лав - артефакт од IV век п.н.е. пронајден во Демир Хисар]] '''Филателијата''' претставува собирање и проучување на [[поштенска марка|поштенските марки]] и важи за едно од најпопуларните [[хоби]]ја во светот. Поштенската марка, како амбасадор на земјата-издавач, овозможува поглед во културата на земјата, нејзиното уметничко и историско наследство. Филателијата ги обединува луѓето со различни професии, политички убедувања и општествени класи, кои на ова хоби му се посветуваат заради задоволство, проширување на своето знаење, но и заради [[заработка]]. Лицето што се занимава со филателија (собирање, изучување, тргување) се нарекува '''филателист'''.<ref>{{маклек|филателист|филателист}}</ref> == Историја на филателијата == [[Податотека:Penny black.jpg|мини|десно|200п|Првата поштенска марка во светот: „[[Црно пени]]“ од 1840 г. со ликот на кралицата [[кралица Викторија|Викторија]].]] Појавата на поштенските услуги создала проблем, кој постоел неколку децении - за тоа кој треба да ја плати поштарината помеѓу испраќачот или примачот. Решенијата биле различни во различни земји, но доминирал обичајот примачот да плати за доставената пратка. Сепак, едно прашање останало неодговорено, а тоа бил случајот кога примачот ќе одбие да плати. Биле направени многу обиди да се најде решение што ќе гарантира дека Поштата ќе ја наплати својата такса за направената услуга. Во Франција, сопственикот на една мала пошта, Де Валајер, во 1653 година на своите муштерии им нудел мали парченца хартија на кои било испишано „потврда за платен превоз“. Сепак, дури во [[1840]] г. е воведена лепливата марка како потврда за однапред платена поштарина. Оваа марка се нарекува „[[Црно пени]]“ (англ. ''Penny Black''). Британската пошта прва ја донела одлуката за печатење и за продажба на поштенски марки. А набрзо овој метод на плаќање поштарина го прифатиле и другите земји. Со појавата на поштенските марки се создала и нова страст кон нивното собирање и проучување - филателијата. == Филателијата во Македонија == Во [[Македонија]] се издаваат три вида поштенски марки: пригодни, редовни и доплатни. Пригодните се јубилејни поштенски марки и се издаваат според програма одобрена од [[Влада на Република Македонија|Владата на Република Македонија]]. Редовните марки циркулираат во секојдневниот поштенски сообраќај и имаат различна тематика - архитектура, етнологија итн. Доплатните марки се печатат со одлука на [[Собрание на Република Македонија|Собранието на Македонија]], а доплатата на услугата е наменета за хуманитарни цели. Гореспоменатите поштенски марки се изработуваат во Бирото за филателија при Македонска пошта, кое годишно издава од 27.000 до 30.000 поштенски марки, на 18 различни теми.<ref>[https://www.posta.com.mk/филателија-историјат/ Македонска пошта - Филателија - Историјат]</ref> Тие што имаат каталошка вредност можат да се набават на филателистичките шалтери во главните пошти во Скопје, Битола и во Струмица, како и во продавницата за филателија во Охрид. Програмата поштенски марки овозможува да се направат тематски збирки со мотиви флора, фауна, културно наследство, спорт, екологија, Европа, а најмладите имаат можност да собираат детски поштенски марки. Во земјата постојат неколку друштва што се занимаваат со филателија: * Фалателистичко друштво „Картофил“ * Клуб на колекционерите на Скопје * Филателистичко друштво на Македонија <!-- не сум сигурен дали уште постои --> == Иднина на филателијата == Со сѐ поголемата популарност на [[електронска пошта|е-поштата]] и другите форми на комуникација, се смета дека иднината на собирањето поштенски марки е тешка. Сепак, двете револуционерни алтернативи на физичката пошта - [[телеграф]]от и [[телефон]]от - се појавија во [[19 век|XIX]] век и не го означија крајот на поштенските марки на поштата. Колекционерите се заинтересирани за стари марки исто како и за нови; тие не би престанале со собирањето само затоа што не се издаваат нови марки; напротив, многу колекционери се согласуваат дека е тешко да се постигне бидејќи секоја година се издаваат преголем број на различни марки - напливот на марки се зголемува наместо да се намалува. == Странски и меѓународни организации == [[Податотека:Magnifying glass2.jpg|мини|десно|Марка под лупа над филателистички албум]] * {{знамеикона|ЕУ}} [http://www.aephil.net/ Европска филетелистичка академија] * {{знамеикона|САД}} [http://www.afdcs.org/ Американско друштво за првоиздадени марки] * {{знамеикона|САД}} [http://www.owasu.org Стара светска археолошка унија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090216155643/http://owasu.org/ |date=2009-02-16 }} * {{знамеикона|Австралија}} [http://www.apf.org.au/ Австралиска филателистичка федерација] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090309123230/http://www.apf.org.au/ |date=2009-03-09 }} * {{знамеикона|Канада}} [http://www.bnaps.org/ Британско-северноамериканско филателистичко друштво] * {{знамеикона|Кипар}} [http://www.cyphilatelic.com Кипарско филателистичко друштво] * {{знамеикона|Нов Зеланд}} [http://www.wnc.quik.co.nz/rpsnz/rpsnz.htm Кралско филателистичко друштво на Нов Зеланд] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070629010509/http://www.wnc.quik.co.nz/rpsnz/rpsnz.htm |date=2007-06-29 }} * {{знамеикона|ЈАР}} [http://www.thematicsa.co.za тематска Колекционерска група на ЈАР] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090227082307/http://www.thematicsa.co.za/ |date=2009-02-27 }} * {{знамеикона|Велика Британија}} [http://www.ukphilately.org.uk/nps/ Национално филателистичко друштво на Велика Британија] * {{знамеикона|Велика Британија}} [http://www.philatelic-traders-society.co.uk/ Филателистичко друштво Лондон] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090225061423/http://philatelic-traders-society.co.uk/ |date=2009-02-25 }} * {{знамеикона|Велс}} [http://www.wps.wales.org/ Велшко филателистичко друштво] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080503174406/http://www.wps.wales.org/ |date=2008-05-03 }} * {{знамеикона|Аргентина}} [http://www.filateliaargentina.com.ar/asociaciones.html Аргентинска филателистичка организација] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090218144225/http://filateliaargentina.com.ar/asociaciones.html |date=2009-02-18 }} * {{знамеикона|Норвешка}} [http://www.filatelist.no/ Федерација на норвешките филателисти] * {{знамеикона|Русија}} [http://www.rossica.org/ Друштво на руска филателистика „Росика“] * {{знамеикона|Украина}} [http://www.museum.com.ua/en/rukov/uchred.htm Колекционерско друштво Одеса] {{рв|Philately}} == Извори == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.posta.mk/filatelija/postenski_marki/index.1.html Каталог на сите марки издадени од Македонска пошта од осамостојувањето] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190918213305/http://www.posta.mk/filatelija/postenski_marki/index.1.html |date=2019-09-18 }} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Филателија| ]] [[Категорија:Колекционерство]] [[Категорија:Хобија]] nsat3u7qwsi9n84ipc14aihrawcydpg 0 54154 5601705 5540888 2026-07-29T07:33:40Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5601705 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=октомври 2009}} {{внимание}} {{Infobox television | show_name = Beverly Hills, 90210 | image = | caption = | genre = [[тинејџерска драма]]<br>[[сапуница]] | creator = [[Дерен Стар]]<br>[[Арон Спелинг]]<br>[[Дјук Винсент]] | starring = [[Џејсон Приестли]]<br>[[Шанен Доерти]]<br>[[Џени Гарт]]<br>[[Ајн Зиеринг]]<br>[[Габриеле Картерис]]<br>[[Лук Пери]]<br>[[Брајан Аустин Грин]]<br>[[Тори Спелинг]]<br>[[Даглас Емерсон]]<br>[[Карол Потер]]<br>[[Џејмс Екхаус]]<br>[[Марк Дамон Еспиноза]]<br>[[Тифани Тиесен]]<br>[[Џо Тата]]<br>[[Џејми Валтерс]]<br>[[Кетлен Робертсон]]<br>[[Хилари Сванк]]<br>[[Винсент Јанг]]<br>[[Ванеса Марсил]]<br>[[Линдсеј Прајс]]<br>[[Даниел Косгров]] | theme_music_composer = Џон Давис | opentheme = | composer = | country = [[САД]] | language = англиски | num_seasons = 10 | num_episodes = 296 | list_episodes = Листата на Беверли Хилс, 90210 епизоди | executive_producer = [[Арон Спелинг]] <br> [[Дјук Винсент]] <br> [[Чарлс Росин]] <br> [[Дерен Стар]] <br> Стив Васерман <br> Џесика Клејн | camera = [[Single-camera setup|Single-camera]] | runtime = 45–48 минути | company = 90210 Productions<br />Propoganda Films<br />[[Spelling Television]]<br />Torand Productions<br /> | distributor = [[Worldvision Enterprises]] (1991-1999) <br >[[Paramount Domestic Television]] (1999-2006)<br />[[CBS Paramount Domestic Television]] (2006-2008) <br >[[CBS Television Distribution]] (2008-) | channel = [[Фокс]] | picture_format = | audio_format = [[Монаурал]] (1990-91)<br>[[Стерео]] (1991-)<br>[[Долби Сараунд]] (1992-) | first_aired = {{Start date|1990|10|04}} | last_aired = {{End date|2000|05|17}} | status = Завршена | followed_by = <!--NOTE: The factual chronology is as follows. Per Wikipedia:No original research, please do not alter it via a "related" section.-->''[[Melrose Place]]''<br />''[[Models Inc.]]''<br />''[[90210 (TV series)|90210]]''<br />[[Melrose Place (2009 TV series)|''Melrose Place'' (2009)]] }} [[Податотека:Jason Priestley 2012.jpg|мини|Џејсон Пристли 2012]] '''''Беверли Хилс, 90210''''' (''Beverly Hills, 90210'') е американска драмска серија која е емитувана од 4 октомври 1990 до 17 мај 2000 на Фокс во Сад, и последователно на многу тв мрежи нив светот. Тоа е прва под лиценца на Беверли Хилс, 90210. Шоуто го следи животот на група тинејџери, кои учат во измислената West Beverly High School, а по матурирање се запишуваат на Калифорнискиот Универзитет. Шоуто е создадено од Дарен Стар а произведено од Пол Робинсон. 90210 во насловот се однесува на градскиот зип код. Воведниот дел на шоуто е засновано на прилагодување и возбуда која близнаците Брендон (игран од Џејсон Присли) и Бренда Волш (играна од Шенон Доерти) ја преживуваат кога тие и нивни родители, Џим (игран од Џејмс Екхаус) и Синди (играна од Керол Потер) се селат од Минеаполис, Минесота во Беверли Хилс. Покрај пријателство и романтични врски на група тинејџери, во шоуто има многубројни теми, вклучувајќи ги силување на состанок, алкохолизам, домашно насилство, права на хомосексуалци, хомосексуално одгледување, тинејџерски самоубиства, сида, тинејџерска бременост, булимија и абортус. Серијата стана популарна во лето 1991 година, кога Фокс најави специјална летна сезона на шоуто додека други серии се репризираа. Гледаноста драстично порасна, а учесниците посебно Џејсон Присли и Лук Пери станаа тинејџерски идоли, додека серијата ќе ги направи глумиците Шенон Доерти, Џени Гарт и Тори Спелинг домаќински имиња во Сад. Серијата започна со претставување на фамилијата Волш-Џим, Синди, Брендон и Бренда-кои неодамна се преселија од Минесота во Беверли Хилс, Калифорнија како резултат на работното унапредување на Џим. Во првата епизода Брендон и Бренда почнуваат да го посетуваат West Beverly High School каде се запознаваат со неколку пријатели: Кели Тејлор, Стив Сандерс, Андреа Зукерман, Дилан Меккеј, Дејвид Силвер, Скот Сканлон и Дона Мартин. Шоуто ги прати личните и професионални занимања на своите ликови низ полнолетсво, додека се внесени и неколку додатни одлики за напредокот на сезоната. === Заминувања === Шенон Доерти го напушти шоуто на крајот на четвртата сезона. Нејзиниот лик, Бренда Волш беше напишано во шоуто како заминува во Лондон да се запише на академија за драмски уметности. Иако беше опишано дека отсутноста на овој лик ќе биде една година, таа никогаш не се врати, иако е спомнувана од време на време во преостанатите сезони. Беше сменета со бившата ѕвезда на Saved by the Bell-Тифани Амбер Тисен, која играше лик на лошата девојка Валери Мелоун. * Габриел Картерис Нејзиниот лик, Андреа Зукермен темелно се смени од средно училиште до колеџ. Во средно учулиште, Андреа беше паметен уредник на West Beverly Blaze, се заљубува во Брендон и тајно живее надвор од областа. За време на четвртата сезона, Андреа го напушта колеџот (подоцна пак продолжува за да стане лекар), станува бремена, и се мажи за некој што едвај го знае (Џес Васкес) пред крајот на годината. Додека бременоста била напишана по барање на Картерис за да ја влушат нејзината вистинска бременост, ова беше голема промена на нејзиниот лик, што прдеизвика изолираност од останатите ликови. Андреа Зукермен го напушта шоуто на крајот од петтата сезона затоа што конечно решава да оди на Јел. По завршување на вистински петгодишен договор, Картерис доброволно го напушта 90210 и прави самостојно шоу, кое трае една сезона. Картерис се враќа во 90210 како гостин за време на шеста, седма и десетта сезона. * Џејмс Екхаус и Керол Потер Двајцата глумци го напуштаат шоуто по петтата сезона на крајот од нивниот петгодишен договор. За време на средношколските денови во шоуто, Џим и Синди Волш играа споредни улоги, нудејќи совети на Бренда и Брендон, покрај нивните пријатели, но малку беа прикажувани сами (исклучок беше една епизода). Генерално го поминуваа времето на многуте работи што Бренда, Брендон и подоцна Валери ги правеа. Како шоуто влегуваше во деновите на колеџ а ликовите пораснаа, Џим и Синди беа ставени далеку во позадина, сведувајќи ги нивните потреби за родителски пропусти. Следени од петтата сезона, двата лика го напуштаат Беверли Хилс и заминуваат во Хонгконг, повремено појавувајќи се како гости во шеста, седма и осма сезона. Иако се мислеше дека сите Волшови го напуштија шоуто, нивниот дом продолжи да игра главна улога во серијата. Ова се објасни откако Брендон му кажа на Стив дека неговите родители му дадоа зелено светло за Стив да продолжи да живее во нивната куќа. * Лук Пери Лук Пери го напушти Беверли Хилс кон почетокот на шестата сезона. Ликот на Лук Пери, Дилан Меккеј планира да се ожени со Антониа Маршет (Ребека Гејхарт) ќерка на шеф на банда (Стенли Камел) кој го нарачува убиството на таткото на Дилан во третата сезона. На почетокот Дилан сакаше да ја искористи Антониа за да стигне до нејзиниот татко, но се заљубува во неа. Бидејќи нејзиниот татко не е задоволен од идејата неговата ќерка да се омажи за Дилан, нарачува и тој да биде убиен. Изнајмува платен убиец да го убие Дилан, но не сакајќи ја убива Антониа која ја вози колата на Дилан за време кога убиството било испланирано. Дилан е скршен и решава да го напушти градот. За време на сезоната каде Пери е отсутен, објаснето е дека Дилан се смирил со Бренда и заминува со неа во Лондон. Пери се враќа во деветтата сезона на шоуто, но како специјален гостин. На плажа и признава на Кели дека се вратил бидејќи му фалеле пријателите, но најмногу бидејќи му фалела таа. * Џејсон Присли Џејсон Присли го напушта шоуто на почеток на деветтата сезона. Но останува како извршен продуцент за 90210 до крајот на серијата. Во шоуто, Брендон сè уште закрепнува од прекинатата венчавка со Кели кога му е понудена работа во Вашингтон која ја прифаќа. Брендон беше последен член на фамилијата Волш кој го напушта Беверли Хилс, и единствена друга појава во серијата е видео за време на венчавката на Дона и Дејвид. * Тифани-Амбер Тисен Тифани Тисен ја замени Шенон Доерти по нејзино напуштање во четвртата сезона. Тиесен ја играше Велери Мелон, стара пријателка на фамилијата Волш од Бафало, Њујорк која се сели во старата соба на Бренда. Додека Валери е назначена како замена за Бренда, карактерите им се многу различни, па поради тоа Валери има лоша врска со повеќе учесници за време на нејзиниот престој во шоуто. Валери го напушта Беверли Хилс брзо по Брендон, кажувајќи дека ќе се врати во Бафало. Се враќа на крајот на серијата за свадбата на Дона и Дејвид. === Развој === Пробните наслови за шоуто вклучувајќи го и Класот од Беверли Хилс и Потомак 20854, со ѕвезди во вистинско средно училиште, средно училиште Винстон Черчил во Потомак, Монтгомери, Мариленд-училиште со слична демографија на средното Беверли Хилс. Епизодите на шоуто се оригинални теми, сè додека продуцентот не одлучи шоуто да стане тинејџерска сапунска опера. Џени Гарт била на аудиција пет пати за улогата на Кели Тејлор и прва која беше сместена во шоуто. Габриел Картерис чувствувала дека е премногу стара да игра средношколски студент. Прво се пријавила за Бренда бидејќи мислела дека вистинскиот живот како близначка ќе и помогне, но продуцентот сметал дека подобра ќе биде во ликот на Андреа. Кога Тори Спелинг се пријави за шоуто, го користеше името Тори Мичел и се прија за улогата на Кели, но беше препознаена и ја доби улогата на Дона Мартин. Лимен Вард на почетокот го играше Џим Волш во пилотската епизода, но беше сменет со Џејмс Екхаус, и сцените беа исечени и преснимувани со Екхаус. Кристин Датило исто така се пријави за ликот на Бренда, но беше одбиена. Подоцна ќе гостува како Мелиса Кулиџ во епизода од првата сезона. Лук Пери се пријавил за улогата на Стив Сандерс, но веќе била дадена на Ијан Зиеринг. Имал намера да се појави само во една или две епизоди. Фокс на почетокот сакал да го вклучи во редовни, но Арон Спелинг чувствувал ралично и му доделил поголема улога за време на првите две години. Во првата сезона, кога Дона пробува да стане училиштен диџеј, наведена е како Дона Морган. Низ целата серија, нејзино име е Дона Мартин. Поради ова, мајката на Дона се викаше Ненси Мартин а ја играше глумицата Џордана Капра. Кога таа повторно беше воведена во втората сезона, се викаше Фелис мартин а ја играше глумицата Ен Гилспи до крајот на серијата. Теренс Форд и Артур Брукс го претставуваа таткото на Дилан, Џек Меккеј, во две епизоди пред Џош Тејлор да ја преземе улогата. === Снимање === Серијата е направена во Van Nuys, Калифорнија. Во текот на 10 години додека серијата се правеше беше снимано комплекс на куќи во Van Nuys, надворешноста и внатрешноста на Пич Пит, паркингот и П.П.А.Д влезот на клубот сите беа сместени на блокот 15000 на улица Calvert во Van Nuys, Калифорнија. Необележан студиски влез сега се наоѓа на оваа адреса, но надворешноста циглена фасада на П.П.А.Д е сè уште видлива во сокакот. Студискиот зграден комплекс од тогаш е дом на различни проекти вклучувајќи ја сетијата Јерико, каде како гост се појави Џејмс Екхаус во една епизода. До февруари, 2010 серијата Melrose Place исто така е снимена во оригинално 90210 Калверт студио. Пост-продукциски услуги за Беверли Хилс 90210 беа под LaserPacific за сите сезони. Многу промени беа направени по пилотската епизода. Продуцентите прво користеа локација која беше користена само еднаш во пилотска епизода за куќата на Волш која се наоѓаше во Брентвуд, Калифорнија. По пилотската епизода куќата на Болш беше преместена во Алтадена, Калифорнија. Куќата користена како дом на Дилан во шоуто исто така се наоѓаше на Алтадена, Калифорнија, во исто соседство со домот на Волш. Три различни локации се искористени за предниот дел на Пич Пит во десетгодишната историја на шоуто. Оригинална локација беше користена само во првите неколку епизоди во првата сезона, булеварот Пико во Лос Ангелес. Беше сменетп на различна локација за останата прва сезона. Кога Пич Пит измислено беше демолиран во втората сезона, продуцентот го искористи Rose City Diner во Пасадена, Калифорнија да ја сними надворешноста за мафијашките состаноци, кое останува понатаму. Клубот Беверли Хилс на плажа се наоѓаше во Санта Моника, Калифорнија. Клубот на плажа искористен во шоуто беше исто место кое беше користено за една летна сезона на Saved by the Bell. Средното училиште Беверли Хилс всушност е сместено во поштенскиот број 90210. Има три поштенски броја во Беверли Хилс и најбогати домови се наоѓаат во 90210, но средното учулиште не беше. Како и да е, ликовите посетуваа целосно измислено Западен Беверли средно училиште, кое би можело да се наоѓа во било кој поштенски број. Снимањето на Западен Беверли средно училиште беше во Торенс, Калифорнија и Торенс средно училиште сместено во поштенски број 90501. Средното училиште Торенс исто така може да биде видено и во други шоуа како Buffy the Vampire Slayer. Ликовите подоцна почнаа да го посетуваат измислениот универзитет Калифорнија во четвртата сезона, и сцените околу универзитетскиот двор всушност беа снимени на Оксидентал колеџ во Егл Рок, Калифорнија. Куќата на плажа на Кели и Дона користена во шоуто е сместена на плажата Хермоса, Калифорнија. Ранчот Golden Oak надвор од Санта Кларита, Калифорнија исто така беше искористен за снимање === Навигатор === Навигаторската епизода покажува како Брендон и Бренда возат кон Западен Беверли на нивниот прв училиштен ден. Насловната карта се покажува на екранот како повеќе видеа од Беверли Хилс се покажани. Во оваа епизода недостасува само Лук Пери, кој првото појавување го има во следната епизода „Зелена соба„. Користената музика подоцна е употребена во 2 и 3 сезона, и беше составена од Џон Д.Дејвис. === 1 сезона === Почетокот започнува со поштар кој оди кон домот на Волш во Минесота. Поштарот пишува да се препрати писмото на 953 HillCrest Drive, Беверли Хилс, Калифорнија (по неколку епизоди ова писмо е отстрането). Тогаш, снимка од серијата за секој учесник заедно со нивните имиња. Последни неколку сцени се фамилијата Волш заедно. Темата е составена од Џон Е. Дејвис а дизајнирано од Кети Бројлс. Членови во оваа верзија се Џејсон Присли, Шенон Доерти, Џени Гарт, Ијан Зиеринг, Габриел Картерис, Лук Пери, Брајан Остин Грин, Даглас Емерсон, Тори Спелинг, Керол Потер и Џејмс Екхаус. === 2-4 сезона === Отворање започнува со младиници, соберени околу бела позадина (поголем дел се играат наоколу со се она што мислат дека е забавно). Играта завршува со неподвижна слика и започнува насловна картичка. Снимки од серијата (летни епизоди, филмска лента сликана во 1991) е прикажана со зборот „учесвуваат„ Следува видео од снимки (од првата и четврта сезона на серијата) со учество на секој член посебно заедно со неговото име. Недостасува Даглас Емерсон, чиј лик Скот Сканлон, беше периодичен а потоа убиен на средината на втората сезона. Со ова мораше да се исфрлат снимките од снимањата на кои тој учествуваше, и да се сменат со нови сцени. Четиринаесетта епизода од втората сезона во која тој е убиен е насловена како „Следните 50 години„. На крајот, учесниците тресат со рацете и потоа си заминуваат од камерата. Во 4 сезона, снимката е заменета со сцена од крајот на третата сезона „Отпочнување„. Беше дизајнирана од Луиза Холовел. Користената тема е ремиксувана верзија од темата на 1 сезона од Џон. Д. Дејвис, како и во навигаторската епизода „Класот од Беверли Хилс„. Темата подоцна е ремиксувана уште еднаш од Џон. Д. Дејвис во 4 сезона. Учесници во оваа верзија се: Џејсон Присли, Шенон Доерти, Џини Гарт, Ијан Зиеринг, Габриел Картерис, Лук Пери, Брајан Остин Грин, Тори Спелинг, Керол Потер и Џејмс Екхаус. === 5 сезона === Со заминување на Бренда, најавната шпица помина низ реконструкција. Најавната песна беше скратена за 58 секунди. И новите членови Тифани-Амбер Тисен и Марк Дејмон Еспињоза беа додадени. Исто така нов заштитен знак и ефект на текст. Џени Гарт стана главна глумица на отворањето. Отворањето оригинално содржи сцени од шоуто, но ова подоцна беше сменето со повеќе фото ленти од фотографирање. По напуштање на Андреа (Фабриел картерис) и Џес (Марк Дејмон Еспиноза) во последните епизоди на сезоната, нивни снимки беа отстранети на почетокот за следните епизоди. Почетокот беше дизајниран од непознат човек, чие име не е на листата во оваа сезона. Учесници во оваа верзија се: Џејсон Присли, Џени Гарт, Ијан Зиеринг, Габриел Картерис, Лук Пери, Брајан Остин Грин, Тори Спелинг, Марк Дајмон Еспиноза, Тифани-Амбер Тисен, Керол Потер и Џејмс Екхаус. === 6-7 сезона === Со нов извршен продуцент, почетокот уште еднаш помина низ големи промени, во кои се Кејтлин Робертсон (Клер Арнолд), Џими Волтерс (Реј Пруит), и за првпат Џои Е.Тата (Нет Бусичио). Новиот заштитен знак беше претставен, како и друг текстуален ефект (кој беше сличен на оној од 5 сезона). Почетокот беше дизајниран од Вилијам Браун. Учесници прикажани во оваа верзија се Џејсон Присли, Џени Гарт, Ијан Зиеринг, Лук Пери (6 сезона, само во 1-10 епозода), Брајан Остин Грин, Тори Спелинг, Тифани Тисен, Џои Е.Тата, Џејми Волтерс(6 сезона, само во 1-13 епизода) и Кејтлин Робертсон. === 8-9 сезона === Со нов извршен продуцент, заминувањето на Кејтлин Робертсон, и ликовите надвор од училиште, почетокот уште еднаш е преправан. Новите учесници Хилари Свонк (Карлу Рејнолдс) и Винсент Јанг ( Ноа Хантер) беа додадени (подоцна и Даниел Косгрув и Линдзи Прајс во 9 сезона). Снимањето на учесниците заедно на филмска лента доби сина боја. Почетокот беше дизајниран од Брајан Доленмајер. Учесници во оваа верзија се Џејсон Присли, Џени Гарт, Ијан Зиеринг, Брајан Остин Грин, Тори Спелинг, Тифани Тисен, Џои Е.Тата, Хилари Свенк (8 сезона, само од 1-19 епизода), Винсент Јанг, Линдзи Прајс и Даниел Косгроув. === 9-10 сезона === Со заминување на Џејсон Присли (9 сезона, 5 епизода), почетокот беше уште еднаш преправен, започнувајќи во 6 епизода од 9 сезона. Овој пат беа карактеристични исти ефекти од претходните сезони. Во 9 сезона исто беше и заминувањето на Тифани-Амбер Тисен (9 сезона, 7 епизода). Имаа и двајца нови учесници: Ванеса Марсил и враќање на Лук Пери (како специјален гост). Во 9 и 10 сезона учесници беа: Џени Гарт, иан Зиеринг, Барај Остин Грин, Тори Спелинг, Тифани Амбер Тисен, Винсент Јанг, Ванеса Марсил, Линдси Прајс, Даниел Косгроув, Јои Е.Тата и Лук Пери. === Додатни забелешки === Торанд продукција беше користена за неколку сезони на серијата. Торанд продукција доаѓа од првите три букви на Арон Спелинг првото дете, Тори и првите четири букви од неговото второ дете, Ранди. Entertainment Weekly го назначи серијата за 20 на неговата топ 100 листа за телевизиски серии во последните 25 години. Списанието исто така и насловната тема ја назначи за 15-та на листата топ 25 телевизиски насловни теми. Заминување на Шенон Доерти од серија ќе биде најдолга континуираност која се има видено без главен лик и без друг гост по нејзино заминување. Почетната вечера во Пич Пит во првите епизоди во серијата е всушност е Ејплплан, вистинска институција во Лос Анџелес. Сместена во западен Лос Анџелес, неколку блока од Беверли Хилс. Пич Пит беше модерен по овој ресторан. Во мај 2003, мнозинството од членовите дадоа посебна телевизиска ретроспектива, Беверли Хилс 90210: повторна средношколска средба по 10 години. Средбата ги соедини: Џејсон Присли (Брендон Волш), Шенон Доерти (Бренда Волш), Џени Гарт (Кели Тејлор), Ијан Зиеринг (Стив Сандерс), Габриел Картерис (Андреа Зукермен) и Лук Пери (Дилан Меккеј). Џејмс Екхаус (Џим Болш), Керол Потер (Синди Волш) и Џо Е.Тата се приклучија на средбата на последниот дел. Даглас Емерсон (Скот Сканлон), Брајан Остин Грин (Дејвид Силвер) и Тори Спелинг (Дона Мартин) не се појавија. Ова ја обележи првата стедба на фамилијата Волш по заминувањето на Доерти пред девет години, во 1994. Средбата се одржа во дневната соба на фамилијата Волш, дури имаше и нивна заедничка слика на маса. === Прикажување === Беверли Хилс 90210 започна да се прикажува од 4 октомври 1990 до 17 мај 2000 на Фокс во Сад. Неколку тв мрежи низ светот ја прикажуваа Беверли Хилс 90210. Во Обединето Кралство ИТВ ги прикажа првите две сезони додека сателитскиот канал Sky 1 стекна право на останатите сезони од 3-9. 10 сезона никогаш не беше прикажана. Подоцна Five стекна право да ги репризира сезоните од 1-4. Австралија го прикажуваше шоуто на Network Ten, Fox8 I Fox Kids. Во Канада крајните сезони се прикажуваа на Global. Исто така беше пуштено и на TVA (во Франција). Пуштено е и во Данска на TV2. Во Шпанија, шоуто беше пуштено на Tele 5 од 1991 до 2005. Во Индонезија беше пуштено на RCTI и Indosiar. Во Малезија, серијата се прикажува сега на 8TV почнувајќи од 14 јуни секоја сабота во 11:45. Во Италија, Беверли Хилс ззапочна со прикажување во ноември 1992 на најпознат канал и брзо стана најгледано шоу за тинејџери и адолесценти. Гледаноста беше голема сè до првите единаесет епизоди од шестата сезона. Тогаш серијата беше префрлена доцна попладне (каде имаше добра гледаност повторно). Финалето се прикажуваше во декември 2000. Репризите успешно се прикажуваа на Italia Uno и It! Italia Teen television. Моментално серијата се репризира во различни сезони на Rai 4 и SkyUno попладне и на ItaliaUno рано наутро. Словенија ги прикашуваше сите сезони секој ден од 4:10 попладне до 9 април 2009 (кога последната епизода ќе се дава). POP TV, како и да е беше прва Словенска телевизиска станица која емитува серии во 1990. На Филипини, мрежно место го прикажува шоуто преку Super 40 кое оди од 7:48 до 8:30 навечер. === Откажувања === Кога Беверли Хилс, 90210 започна, шоуто беше силна тема-насочена кој близнаците Волш соочувајки се со различни тинејџерски прашања секоја недела за содржина на епизодите. Како шоуто напредуваше, стануваше се по лично-водени со различни карактери кои влегуваат во љубовни триаголници, додека се справуваат со основни адолесцентни прашања. Гледаност за десетта сезона заврши со просечни 10 милиони гледачи по епизода. Гледаноста беше мала во однос на претходинте сезони. Слабата гледаност, покрај високи трошоци поврзани со секкоја телевизија, шоуто во негова последна сезона водеа Fox да ја откаже серијата во јануари 2000. Во мај 2000, 25 милиони луѓе вклучија да ја гледат последната епизода. Сите основни учесници, не вклучувајќи ги Шенон Доерти и Даглас Емерсон, се појавија во финалето. Денис Доусен и Тифани-Амбер Тисен исто така се врати. {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Телевизиски серии со почеток во 1990 година]] [[Категорија:Беверли Хилс, 90210| ]] b44m72khphla1rbv0yllostvm2wwrm8 0 54629 5601770 4657535 2026-07-29T10:17:28Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5601770 wikitext text/x-wiki {{Македонски црковно-народен собор | council_name = Прв црковен собор | council_date = [[4 март|4]] и [[5 март]] [[1945]] | accepted_by = МПЦ-ОА | previous = нема | next = [[Втор македонски црковно-народен собор]] | convoked_by = | presided_by = | attendance = 300 делегати | topics = Обновување на Охридска архиепископија | documents = ''Резолуција'' }} [[Податотека:Oficerski dom, stara fotografija.jpg|300px|мини|Поглед кон [[Офицерски дом (Скопје)|Офицерскиот дом]], место на одржување на соборот]] '''Првиот македонски црковно-народен собор''' се одржал во [[Скопје]] на [[4 март|4]] и [[5 март]] [[1945]] година. На овој Собор зеле учество повеќе од 300 делегати - [[свештеници]] и [[мирјани]]. Откако бил прочитан реферат за улогата на [[Охридската архиепископија]] во историјата на македонскиот народ и биле ислушани дискусиите на бројни дискутанти, Соборот донел едногласна резолуција за идната црковна положба во слободниот дел на [[Македонија]]. # Да се обнови [[Охридската архиепископија]] како [[Македонска православна црква]], која нема да биде потчинета на која и да било помесна национална [[православна црква]]. # [[Македонската православна црква]] да има македонски [[епископи]] и македонско свештенство, за да се запази посебноста на [[македонскиот народ]] и тој да биде поблизок до својата родна црква. # Првиот македонски [[архијереј]] да ја носи титулата [[Охридски архиепископ]], а Православната македонска црква да се нарекува [[Свети Климентова Охридска архиепископија]]. Соборот се одржал во Офицерскиот дом во [[Скопје]]. == Резолуција == # Македонскиот православен народ, преку своите избрани делегати од сите духовни околии во Македонија, решава да се возобнови Охридската архиепископија како Македонска самостојна црква и да не биде потчинета ни на која друга помесна национална православна црква; # Решава да има свој народен епископат и свое народно свештенство кое ќе биде гаранција дека нашиот народ ќе си ги запази карактерните особености и ќе биде поблизок до својата родна Црква; # Решава на возобновената Охридска архиепископија, првиот македонски епископ да носи титула Архиепископ Охридски, а нашата православна црква да се вика „Свети Климентова Охридска Архиепископија“; # Решава, избраната делегација да ги посети сите сестрински цркви, или писмено да ги извести и да биде толкувател пред нив на соборското решение и сенародната желба на православните Македонци и да издејствува признание од сите православни цркви, решението да ни добие канонска потврда, и да биде во најскоро време во дело по патот на црковните канони и во духот на утврдената црковна традиција; # По свршувањето на таа работа, предлагаме делегацијата да покани гости епископи од други православни цркви, а ние да бидеме свикани на второто заседание за избор на кандидати за наши народни владици, кои ќе бидат хиротонисани од гостите епископи; # Првиот меѓу нашите епископи сакаме да биде на торжествен начин устоличен во градот Охрид, на престолот на Охридската архиепископија; # Кога ќе се создаде Југословенска православна црква - Патријаршија и нашата Македонска православна црква ќе влезе во нејзиниот состав како другите православни цркви во Федеративна Југославија“<ref>Д. Илиевски, Македонското православно свештенство во борбата за црковна и национална слобода на македонскиот народ, Скопје, 182.</ref>. == По соборот== [[Српска Православна црква|Српската православна црква]] во септември [[1945]] година, на заседанието на својот [[Архијерејски синод]], се изјаснила дека не може да ја признае самостојноста и независноста на [[Македонската православна црква]], тврдејќи дека таа сè уште има јурисдикција на [[Епархиите во Македонија]]. Таа го повикала православниот македонски народ да се врати на состојбата меѓу двете светски војни и покрај тоа што црковната јурисдикција на Српската православна црква врз Македонија престанала на [[6 април]] [[1941]] со Одлука бр. 1279 и Пов., 81. запис. 471. Ова довело до ново Свештеничко собрание одржано во периодот од 9 до 10 мај 1946 година. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Македонски црковно-народни собори|Прв]] [[Категорија:Демократска Федерална Македонија]] 0s5oush8yvw5krnopsb7nhsyl6ekvla 0 54631 5601769 5367778 2026-07-29T10:15:32Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5601769 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=ноември 2009}} [[Податотека:2011 Ochryda, Cerkiew świętej Zofii (05).jpg|300px|мини|[[Црква „Св. Софија“ - Охрид|Црквата „Св. Софија“]] во [[Охрид]], место каде се одржал соборот]] Трпејќи големи притисоци, поврзани со обновата на [[Охридската архиепископија]] и конечното организационо обновување на [[Македонската православна црква]] од страна на раководството на [[Српската православна црква]], [[Иницијативниот одбор за организирање на Македонската православна црква]] на [[23 јули]] [[1958]] година, заедно со целокупното свештенство донел одлука за свикување на '''Вториот македонски црковно-народен собор'''. Соборот бил одржан во [[Охрид]], вековното седиште на древната [[Охридска архиепископија]], во [[Црква „Св. Софија“ — Охрид|црквата Света Софија]]. Таму повторно била донесена одлука за обновување на [[Охридската архиепископија]]. Веднаш потоа бил избран [[македонски митрополит]], поглавар на [[Македонската православна црква]], кој ја добил титулата, [[Охридски архиепископ]]. Тоа бил [[Епископот Топлички Доситеј]] по потекло од [[Маврово]]. На крајот од [[Црковно-народниот собор]] е донесен и [[Уставот на Македонската православна црква]], по кој таа се раководи и денеска. [[Архиерејскиот собор на СПЦ]] се согласил со одлуките на [[Македонскиот црковно-народен собор]], во одлуката АС. бр. 47/1959 година и 6/1959 година зап. 57 од 17/4 јуни 1959 година. Одлуката за самостојност на [[МПЦ]] била потврдена преку отслужувањето на заедничка [[архиерејска Литургија]] со [[српскиот патријарх Герман]], на [[19 јули]] [[1959]] година во [[црквата на Свети Мина]] во [[Скопје]], и истовремено е извршена и [[хиротонија]] на [[преспанско-битолскиот владика Климент]]. Со тоа [[Светиот Архиерејски Синод на СПЦ]] и дал самостојност на [[Македонската православна црква]]. По неколку дена во [[црквата на Свети Никола во Штип]] е хиротонисан за [[владика на Злетовско-струмичката епархија]] г. Наум. Конечно е конституиран [[Синодот на МПЦ]] според [[Уставот на МПЦ]], како и другите административни органи и тела во Архиепископијата и во епархиите. Во мај [[1962]] година во придружба од патријархот Герман, со неколку епископи на [[СПЦ]], во посета на [[МПЦ]] дошол [[Патријархот Московски Алексиј]], придружуван од [[митрополитот Никодим]], [[епископот Пимен]] и повеќе високодостоинственици на [[Руската православна црква]]. На празникот на [[Свети Кирил и Методиј]] во [[црквата на Пресвета Богородица - Каменско во Охрид]] била одржана и [[архиерејска Литургија]], на која што служел [[патријархот Московски Алексиј]], во [[сослужение]] со [[Патријархот Српски Герман]] и [[Архиепископот Охридски]] и [[Митрополит Македонски Доситеј]]. Ова било прво [[сослужување]] на [[поглаварот на МПЦ]] со поглавари на други [[автокефални Цркви]]. И покрај мислењето дека [[македонскиот народ]] конечно ќе го реши својот црковен проблем, раководството на [[Српската православна црква]] одново почнала да прави обиди за да го спречи непречениот развој на [[Македонската православна црква]], неизвршувајќи ги преземените обврски, меѓу кои и тоа да ја претстави самостојната [[Македонска православна црква]] пред другите сестрински [[православни цркви]]. [[СПЦ]] и понатаму настојувала одново да ги потчини [[македонските православни епархии]] под целосна своја [[јурисдикција]], не срамејќи се од тоа на каков нецрковен, неканонски и перфиден начин ги присвоила овие наши епархии во [[Првата светска војна]]. По ваквото мешање во внатрешните работи на [[Македонската православна црква]] и по неисполнувањето на преземените обврски од страна на [[СПЦ]], [[Светиот архијерејски синод на МПЦ]] бил принуден да го свика [[Третиот македонски црковно-народен собор]]. [[Категорија:Македонски црковно-народни собори|Втор]] hkctrke98eopjaphtbcsih2feqttupo 0 62203 5601426 5300365 2026-07-28T16:55:50Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601426 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = lightgreen | name = Магнолиди | image = Asimina triloba - pawpaw - desc-flower.jpg | image_width = 240px | image_caption = Цвет на ''[[Asimina triloba]]'' | regnum = [[Растенија]] | divisio = [[Скриеносемени]] | classis = ''според системот'' | subclassis = '''Магнолиди''' | subclassis_authority = Новак и [[Тахтаџјан]]<ref>{{наведена книга | last=Takhtajan | first=A. | year=1967 | title= Система и филогения цветкорых растений (Systema et Phylogenia Magnoliophytorum) | location=Moscow | publisher=Nauka }}</ref> (W.S. Judd, P.S. Soltis & D.E. Soltis)<ref name="Cantino">{{cite journal | last= Cantino | first= Philip D. |author2=James A. Doyle |author3=Sean W. Graham |author4=Walter S. Judd |author-link4=Walter Stephen Judd |author5=Richard G. Olmstead |author6=Douglas E. Soltis |author-link6=Douglas E. Soltis |author7=Pamela S. Soltis |author-link7 = Pamela S. Soltis|author8=Michael J. Donoghue | year=2007 | title= Towards a phylogenetic nomenclature of ''Tracheophyta'' | journal=Taxon | volume=56 | issue=3 | pages= E1–E44 | doi=10.2307/25065865| jstor= 25065865 }}</ref> | subdivision_ranks = Редови | subdivision = [[Canellales]]<br /> [[Laurales]]<br /> [[Magnoliales]]<br /> [[Piperales]] }} Поткласата Магнолиди ([[науч.]] ''Magnoliidae'') припаѓа на одделот на [[скриеносемени]]те [[растенија]]. Вклучува 8 реда, 39 фамилии и околу 11000 видови. Според [[Кронквистов систем|Кронквистовиот систем]], фамилиите вклучени во оваа поткласа покажуваат тенденција на задржување на примитивните одлики и, без разлика на класификацискиот систем, повеќето се сместени во основата на [[дикотиледон]]ите растенија. == Особини == Најстарите претставници на поткласата, оние од редот ''Magnoliales'', поседуваат најголем број на примитивни особини, кои според некои автори го отсликуваат првобитните скриеносемени (цветни) растенија: * [[дрвенесто растение|Дрвенести]] (или арборесцентни), но поверојатно грмушести растенија на сезонски суви и суптропски живеалишта. * [[Лист]]овите им биле прости, зимзелени, целосни, последователни, со мрежеста нерватура, глабрени и веројатно стипулатни * [[Цвет]]овите биле единечни, терминални, совршени, актиноморфни. Бројните цветни елементи од овој цвет биле спирално наредени на една издолжена цветна оска: ** Перијантот бил поделен, со мала диференцијација на венчето и [[Чашка (ботаника)|чашката]]. ** [[Андрециум]]от бил со многу [[Прашник|прашници]] кои биле широки и ламинарни (без одделни филаменти) ** [[Гинециум]]от бил апокарпен и произведувал фоликули. Цветовите најверојатно биле адаптирани за опрашување со [[инсект]]и ([[ентомофилија]]), најчесто [[тврдокрилци]]. == Наводи == <references/> [[Категорија:Магнолиди| ]] [[Категорија:Скриеносеменици]] b8b9l4yq00p37zm9xyrdawm1dy7xb8w 0 64105 5601424 5544284 2026-07-28T16:54:08Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601424 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = lightgreen | name = Asteraceae<br />Главоцветни | image = Asteracea poster 3.jpg | image_width = | image_caption = Дванаесет различни видови од главоцветните растенија, и тоа од потсемејствата ''Asteroideae'', ''Cichorioideae'' и ''Carduoideae''. | fossil_range = [[Еоцен]] - денес | regnum = [[Растенија]] | divisio = [[Скриеносемени]] | ordo = [[Ѕвездовидни]] | familia = '''Главоцветни''' | familia_authority = [[Bercht.]] & [[J.Presl]] | diversity = [[Список на Asteraceae родови|1,911 родови]] | diversity_link = Главоцветни#Систематика | subdivision_ranks = Потсемејства | subdivision = [[Asteroideae]]<br /> [[Barnadesioideae]]<br /> [[Carduoideae]]<br /> [[Cichorioideae]]<br /> [[Corymbioideae]]<br /> [[Gochnatioideae]]<br /> [[Gymnarrhenoideae]]<br /> [[Hecastocleidoideae]]<br /> [[Mutisioideae]]<br /> [[Pertyoideae]]<br /> [[Stifftioideae]]<br /> [[Wunderlichioideae]]<br /> | synonyms = Compositae <small>Giseke</small><br /> Acarnaceae <small>Link</small><br /> Ambrosiaceae <small>Bercht. & J.Presl</small><br /> Anthemidaceae <small>Bercht. & J.Presl</small><br /> Aposeridaceae <small>Raf.</small><br /> Arctotidaceae <small>Bercht. & J.Presl</small><br /> Artemisiaceae <small>Martinov</small><br /> Athanasiaceae <small>Martinov</small><br /> Calendulaceae <small>Bercht. & J.Presl</small><br /> Carduaceae <small>Bercht. & J.Presl</small><br /> Cassiniaceae <small>Sch. Bip.</small><br /> Cichoriaceae <small>Juss.</small><br /> Coreopsidaceae <small>Link</small><br /> Cynaraceae <small>Spenn.</small><br /> Echinopaceae <small>Bercht. & J.Presl</small><br /> Eupatoriaceae <small>Bercht. & J.Presl</small><br /> Helichrysaceae <small>Link</small><br /> Inulaceae <small>Bercht. & J.Presl</small><br /> Lactucaceae <small>Drude</small><br /> Mutisiaceae <small>Burnett</small><br /> Partheniaceae <small>Link</small><br /> Perdiciaceae <small>Link</small><br /> Senecionaceae <small>Bercht. & J.Presl</small><br /> Vernoniaceae <small>Burmeist.</small><br /><br /> |- }} Фамилијата на '''главоцветните''' или '''''Asteraceae''''' (уште и '''''Compositae''''', '''сложеноцветни''') е најголема фамилија на [[Скриеносемени|цветни растенија]] по број на видови. Името ''Asteraceae'' е изведено од името на родот ''[[Aster]]'', додека ''Compositae'' е постаро, но сѐ уште валидно. Македонското име, главоцветни, произлегува од карактеристичното [[соцветие]], наречено глава (capitulum), кое е заедничка одлика на растенијата од оваа фамилија. Според некои податоци, оваа фамилија брои повеќе од 1600 родови и 23000 видови. Најголеми родови се ''[[Senecio]]'' (1500 видови), ''[[Vernonia]]'' (1000 видови), ''[[Cousinia]]'' (600 видови) и ''[[Centaurea]]'' (со 600 видови). Главоцветните растенија се космополитски, но најчести во умерените области и тропските планини. Оваа фамилија содржи неколку видови кои се важен извор на [[Масло за јадење|масла за јадење]], засладувачки агенси, како и [[Чај|чаеви]]. Членовите на неколку родови се добро познати во [[хортикултура]]та, како [[Георгина|георгините]] и [[Хризантема|хризантемите]]. Комерцијалниот вид на [[сончоглед]] ''Helianthus'' се користи како модел во проучувањето на хибридизацијата, а се проучува и неговата улога во видообразбата. == Систематика == Фамилијата нашироко е призната како дел од редот ''[[Asterales]]''. Традиционално, во оваа фамилија се вбројуваа две потсемејства: ''[[Asteroideae]]'' (или ''Tubuliflorae'') и ''[[Cichorioideae]]'' (или ''Ligulifloreae''). Последната е парафилетска и денес е поделена на повеќе помали групи (во поновите системи). Следните потсемејства се засновани на систематиката на Panero & Funk (2002), а се појавуваат и во [[APG систем]]от. {{clade|style=font-size:80%;line-height:75% |1={{clade|1='''[[Barnadesioideae]]''': 9 родови, 93 видови. [[Јужна Америка]], претежно на [[Анди]]те. |2={{clade|1='''[[Famatinanthus|Famatinanthoideae]]''': [[Јужна Америка]], 1 род, 1 вид. |2={{clade|1='''[[Mutisioideae]]''': 58 родови, 750 видови. [[Јужна Америка]].|label2=• |2={{clade|1='''[[Stifftioideae]]''': [[Јужна Америка]] и [[Азија]].|label2=♦ |2={{clade|1='''[[Wunderlichioideae]]''': 8 родови, 24 видови, претежно во [[Венецуела]] и [[Гвајана]] |2={{clade|1='''[[Gochnatioideae]]''': 4 или 5 родови, 90 видови. |2={{clade |1='''Hecastocleidoideae''': Само ''[[Hecastocleis]] shockleyi''. Југозападот на САД. |2={{clade |1='''[[Carduoideae]]''': 83 родови, 2,500 видови. Космополити. |2={{clade |1='''[[Pertyoideae]]''': 5 или 6 родови, 70 видови. Азија |2={{clade|1='''[[Gymnarrhenoideae]]''': Два родови. [[Северна Африка]], [[Средниот Исток]] и [[Источните Хималаи]]|label2=• |2={{clade|1='''[[Cichorioideae]]''': 224 родови, 3,200 видови. Космополити. |2={{clade |1='''[[Corymbium|Corymbioideae]]''': Само родот ''[[Corymbium]]'', со 9 видови.|label2=• |2={{clade |1='''[[Asteroideae]]''': 1,130 родови и 16,200 видови. Космополити.}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}} Четирите потсемејства ''[[Asteroideae]]'', ''[[Cichorioideae]]'', ''[[Carduoideae]]'' и ''[[Mutisioideae]]'' сочинуваат 99% од специфичниот диверзитет на целата фамилија (приближно 70%, 14%, 11% и 3%, соодветно). == Морфолошки одлики == [[Податотека:Sonnenblumenbluete.jpg|мини|лево|Сончогледот (''Helianthus annuus'') е еден од економски најважните видови во оваа фамилија.]] [[Податотека:Symphyotricum oolentangiense-Бон.jpg|мини|Symphyotricum oolentangiense, Ботаничка градина, Бон, Германија]] Видовите од оваа фамилија се одликуваат по тоа што цветовите се групирани во карактеристично соцветие ''капитулум'' (глава), потоа по инфериорниот унилокуларен [[Јајчник|овариум]] со еден [[семенов зачеток]] и (со неколку исклучоци) споени [[Антера|антери]] кои се распоредени околу [[устенце]]то. === Цвет === Цветовите се мали, хермафордитни (двополни), или понекогаш еднополни или стерилни (во последниот случај се нарекуваат неутрални). Симетријата на цветот, кај различни видови растенија, може да биде актиноморфна (радијална) или зигоморфна (билатерална). По бројот на цветни елементи, цветовите на овие растенија се петделни (пентамерни). Отсуствува [[хипанциум]]. На [[Чашка (ботаника)|чашката]] нема [[Чашкино ливче|чашкини ливчиња]], или, пак, тие се силно изменети, притоа образувајќи т.н. [[папус]], кој се состои од две или повеќе лушпи, четинки или влакненца. Папусот може да биде влакнест, брадест или пердувест. [[Венчето]] е [[симпетално]], односно со сраснати венечни ливчиња, при што се среќаваат следните варијации: петте венечни ливчиња може да се сраснати со што формираат цевка или труба со 4 до 5 одделоци (во овој случај цветот е означен како трубест или тубуларен); потоа, има видови чии две групи на венечни ливчиња се сраснати (ваквите цветови се двоусни-билабијални; имаат една горна усна составена од две сраснати венечни ливчиња и долна усна од три сраснати ливчиња), или венечните ливчиња може да се во вид на труба од која се издава јазиче-лигула со 3 до 5 запци (овие цветови се наречени јазичести, лигуларни цветови. [[Андрецеум]]<nowiki/>от обично има 5 [[прашници]] кои се наизменични со одделоците од венчето. Прашничките конци, речиси секогаш слободни-несраснати, се странично вметнати во трубата на венчето, а прашничките торби (антери) се приседнати за основата (базифилни) и најчесто се сраснати (ретко прашничките конци се сраснати-конатни, а торбите слободни: на пример, како кај претставниците од [[Ambrosiine]] од племето [[Heliantheae]]), со што образуваат цевка околу столпчето од плодникот, во која се ослободува [[полен]]<nowiki/>от (кој обично е со три отвори-триколпоратен), а со пробивањето на столпчето низ оваа цевка, поленот се изнесува надвор каде станува достапен за опрашувачите-инсекти, или, пак, од надвор се прифаќа полен со помош на разновидни четинки. Со пробивањето на столпчето низ цевката, устенцето на плодникот може да прифати полен. [[Гинецеум]]<nowiki/>от се состои од две сраснати [[плодни ливчиња]] кои формираат инфериорен унилокуларен [[јајчник]]. Постои еден [[семенов зачеток]], со 1 интегумент и тенок [[мегаспорангиум]]. Плацентацијата е базална. На плодникот се наоѓа столпче кое на својот врв има нектар. Столпчето е поделено дистално на две разграноци (столпчеви гранчиња) кои имаат стигматски папили на својата адаксијална страна кои се поредени во две одделни линии на единечен континуиран појас. [[Цветна формула]] на оваа фамилија е <math>\star </math> или <math>\downarrow K_{0 - \infty} \; C_{[(5)} A_{(5)]} \; G_{\overline{(2)}}</math>. === Соцветие === Кај главоцветните растенија највпечатливо и видливо е соцветието, кое всушност наликува на цвет, па затоа понекогаш погрешно се мисли дека го гледаме цветот. Како што беше претходно наведено, цветовите на овие растенија се мали и малку забележливи. Така, жолтата структура која ја гледаме на сончогледот е всушност соцветие, а не цвет. Големите жолти листови на сончогледот се [[прицветник|прицветници]], а не венечни ливчиња, кои кај другите цветни растенија се поголеми, видливи и впечатливо обоени. Капитулумот е специјализирано недетерминирано [[соцветие]] кое може да содржи од 1 до илјадници [[цвет]]ови. Цветната секвенца во капитулумот е речиси секогаш од надворешноста кон центарот, т.е. центрипетална. Цветовите лежат на дискот или [[Цветна ложа|рецептакулумот]], кој претставува едно издолжено стебло кое може да биде рамно, конкавно, конвексно или поретко колумнарно. Дискот и цветовите се опкружени со прицветници или листовидни структури наречени ''филарии'' кои колективно образуваат инволукрум. Филариите може да се поредени во еден ред и се еднакви или различни по должина. Повеќето претставници имаат инволукруми со неколку серии на филарии. Кај овие видови, филариите можат да бидат субеквални, при што сите филарии се со еквивалентна должина или имбрикатни. Инволукрумите составени од имбрикатни филарии се најчестите во фамилијата (како кај ''Cynara cardunculus''), каде мултипните серии на филарии се преклопуваат меѓусебно. Кај некои видови, најнадворешните филарии понекогаш претставуваат листови. Рецептакулумот може да е гол или во некои случаи да поседува прицветни структури наречени ''paleae'', лушпи или влакна кои го опкружуваат цветот. Инволукрумот може да има различни форми – од цевчести до полусферични. == Надворешни врски == {{рв|Asteraceae}} {{Wikispecies|Asteraceae}} * [http://www.theplantlist.org/browse/A/Compositae/ Compositae] на [http://www.theplantlist.org/ ''The Plant List''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190523171514/http://www.theplantlist.org/ |date=2019-05-23 }} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Главоцветни| ]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ| ]] ms39731s6tlabyr43aavwhxqqr6igrf 0 64123 5601427 5564390 2026-07-28T16:56:59Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601427 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = lightgreen | name = Бобови | image_width = | image = Doperwt rijserwt bloemen Pisum sativum.jpg | image_caption = Цвет на грашок. | regnum = [[Plantae]] | unranked_divisio = [[Angiospermae]] | unranked_classis = [[Eudicots]] | unranked_ordo = [[Rosids]] | ordo = [[Fabales]] | familia = '''Fabaceae''' | familia_authority = [[Џон Линдли|Lindl.]]<ref name=APGIII2009>{{Наведено списание |last=Angiosperm Phylogeny Group |year=2009 |title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III |journal=Botanical Journal of the Linnean Society |volume=161 |issue=2 |pages=105–121 | format=PDF |doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x |url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x/abstract |url-status= |accessdate=4 February 2014}}</ref> (Leguminosae [[Antoine-Laurent de Jussieu|Jussieu]], [[nomen conservandum|nom. cons.]]).<ref name="Watson">{{Наведена мрежна страница |url=http://delta-intkey.com/angio/www/legumino.htm |title=Leguminosae |accessdate=9 February 2008 |author1=Watson L. |author2=Dallwitz, M. J. |article=[http://delta-intkey.com/angio/www/index.htm The families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, and information retrieval. Version: 1st June 2007.] |archive-date=2017-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171008231217/http://delta-intkey.com/angio/www/legumino.htm |url-status=dead }}</ref> | subdivision_ranks = Потсемејства | subdivision = [[Caesalpinioideae]]<br /> [[Mimosoideae]]<br /> [[Глушини]] (Faboideae) | range_map = Legume Biogeography.svg | range_map_alt = The biomes occupied by Fabaceae | range_map_caption = Карта на распространетост на легуминозните растенија. Нив ги има претежно во четири [[биом]]и: '''<span style="color:#007000;">дождовна шума</span>''', '''<span style="color:#00FF00;">умерен</span>''', '''<span style="color:#D1E231;">тревен</span>''', и '''<span style="color:#987654;">сукулентен</span>'''.<ref name="Schrire2">{{Наведена книга | last1 = Schrire | first1 = B. D. | last2 = Lewis | first2 = G. P. | last3 = Lavin | first3 = M. | editor1-first = G | editor1-last = Lewis | editor2-first = G. | editor2-last = Schrire | editor3-first = B. | editor3-last = Mackinder | editor4-first = M. | editor4-last = Lock | displayeditors = 4 | title = Legumes of the world | url = http://www.kewbooks.com/asps/ShowDetails.asp?id=506 | year = 2005 | publisher = Royal Botanic Gardens | location = Kew, England | isbn = 1-900347-80-6 | pages = 21&ndash;54 | chapter = Biogeography of the Leguminosae | access-date = 2014-08-22 | archive-date = 2014-02-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140202160032/http://www.kewbooks.com/asps/ShowDetails.asp?id=506 | url-status = dead }}</ref><ref name="Schrire1">{{Наведена книга | last1 = Schrire | first1 = B. D. | last2 = Lavin | first2 = M. | last3 = Lewis | first3 = G. P. | editor1-first = I | editor1-last = Friis | editor2-first = H. | editor2-last = Balslev | title = Plant diversity and complexity patterns: local, regional and global dimensions | series = Biologiske Skrifter | volume = 55 | year = 2005 | publisher = Special-Trykkeriet Viborg A/S | location = Viborg, Denmark | isbn = 87-7304-304-4 | pages = 375&ndash;422 | chapter = Global distribution patterns of the Leguminosae: insights from recent phylogenies}}</ref> | diversity_link = Fabaceae#Genera | diversity = 730 родови и 19,400 видови }} '''Бобовите''' ([[науч.]] ''Fabaceae'') наречени и '''легуминозни''' (''Leguminosae'') се [[семејство (биологија)|семејство]] на растенија - трета најголема фамилија на [[Скриеносемени|цветни растенија]] (по [[орхидеи]]те и [[главоцветни]]те), како и втората по стопанска и економска важност (после фамилијата на [[треви]]те). Во бобовите растенија спаѓаат голем број на култивирани видови кои служат за исхрана на човекот и животните, како и за добивање на масла, влакна, нафта, природни ѓубрива, лекови итн. Фамилијата вклучува и неколку модел организми за [[Генетика|генетски]] истражувања (како [[грашок]]от, со кој [[Грегор Мендел]] ги поставил основите на генетиката). == Адаптивни типови и распространување == Овие растенија може да бидат едногодишни и повеќегодишни тревести растенија, грмушки, дрвја, лијани па дури и неколку водни растенија. Бобовите се често доминантни елементи на растителноста во умерените и тропските региони на светот. Особено се чести во тропските шуми и умерените грмушести региони со сезонски сува клима. == Морфолошки особености == [[Податотека:Blauwschokker Kapucijner rijserwt Pisum sativum.jpg|thumb|left|200px|Легума на ''[[Pisum sativum]]''; се забележуваат листовидните прилисници.]] Претставниците од оваа фамилија имаат голема потреба за [[азот]] во нивниот [[метаболизам]]. Имено, овие растенија живеат во [[симбиоза]] со азотофиксаторски [[бактерии]] кои формираат нодули (грутки) на кореновиот систем на растението, каде го врзуваат атмосферскиот азот во [[нитрит]]и и [[нитрат]]и. Оваа симбиоза е [[Екологија|еколошки]] необично важна, бидејќи единствено на овој начин азотот се инкорпорира во живата материја. Морфолошки, претставниците од оваа фамилија се одликуваат со прости или сложени [[лист]]ови (перести или двојно перести), едноделни или триделни (како кај [[луцерка]]та и [[детелина]]та), а може и да се метаморфозирани (како кај родот ''[[Акација|Acacia]]''). Кај некои видови, како ''[[Lathyrus]]'', листовите се редуцирани во мустачки, а кај грашокот тие се спирално поредени, со стипули (прилисници) кои понекогаш може да се големи и листовидни. Листовите може да бидат метаморфозирани во [[трн]]ови (како кај ''[[Prosopis]]'' и [[багрем]]от). [[Цвет]]овите се симетрични или асиметрични (актиноморфни или зигоморфни, соодветно), [[хермафродит]]ни, со еден натцветен [[Плодник|плоден лист]] (карпела) кој може да биде хипогински (кога [[Прашник|прашниците]], [[Чашкино ливче|чашкините]] и [[Венечно ливче|венечните ливчиња]] се прикачени за основата на јајчникот) или перигински (кога овие елементи не се прикачени за јајчникот, туку се распоредени околу него), петделни, поредени единечно или во рацемозни, игличести или главичести [[Соцветие|соцветија]]. Главната обединувачка одлика на фамилијата е [[плод]]от наречен [[легума]]. Со неколку исклучоци, легумите се еднокоморни (со една локула) мешунки, со париетална плацентација долж адаксијалната спојница (сутура) на плодот. Во јајчникот постојат два или повеќе [[Семенов зачеток|семенови зачетоци]] (овули), поредени во два наизменични реда на плацентата. Околуцветните листови се дводелни, односно диференцирани на чашка и венче. [[Чашка (ботаника)|Чашката]] е претставена со 5 сраснати чашкини ливчиња, додека венчето со 5 венечни ливчиња кои имаат карактеристичен распоред кој потсетува на раширени крилја на [[пеперутка]] (затоа фамилијата се нарекува и !'''пеперугоцветни'''„). Најгорното венечно ливче е најчесто најголемо и е превиено нагоре, а се нарекува знаменце (бајраче или ''Vexillum''). Двете странични венечни ливчиња се крилца (''allae''), а најдолните две венечни ливчиња се сраснати со рабовите и се нарекуваат чамчиња (''carina''). Во чамчето се наоѓаат прашниците и плодникот. == Систематика == Во фамилијата има околу 730 [[род (биологија)|рода]] во кои се распоредени 20.000 [[вид (биологија)|вида]]. Постојат три [[потсемејство|потсемејства]] и околу 45 [[племе (биологија)|племиња]]: [[Податотека:Wisteria_sinensis_anatomia_mk.svg|мини|десно|410п|Морфологија на цветот на кинеска глицинија (''Wisteria sinensis'')]] * [[Caesalpinioideae]]: :{| class="prettytable" |- valign="top" | * Caesalpinieae | * Cassieae | * Detarieae |} * [[Faboideae]] :{| class="prettytable" |- valign="top" | * Abreae * Adesmieae * Aeschynomeneae * Amorpheae * Astragaleae * Bossiaeeae * Brongniartieae * Carmichaelieae * Cicereae | * Coronilleae * Crotalarieae * Cytiseae * Dalbergieae * Daleeae * Desmodieae * Dipteryxeae * Euchresteae * Fabeae | * Galegeae * Genisteae * Hedysareae * Hypocalypteae * Indigofereae * Liparieae * Loteae * Millettieae * Mirbelieae | * Phaseoleae * Podalyrieae * Psoraleeae * Robinieae * Sophoreae * Swartzieae * Thermopsideae * Trifolieae * Vicieae |} * [[Mimosoideae]] :{| class="prettytable" |- valign="top" | * Acacieae | * Ingeae | * Mimoseae | * Mimozygantheae | * Parkieae |} Тука припаѓа и племето [[Cercideae]] со четири или дванаесет рода и околу 265 вида, кое не може да се вклопи во било која од погоре наведените фамилии: ** ''[[Adenolobus]]'' (Harv. ex Benth. & Hook. f.) Torre & Hillc. ** ''[[Bauhinia]]'' L. ** ''[[Brenierea]]'' Humbert ** ''Cercis'' L. - [[Јудино дрво]] ** ''[[Griffonia]]'' Baill. ** ''[[Tylosema]]'' (Schweinf.) Torre & Hillc. == Галерија == <gallery> Image:MG 7005.jpg|''[[Acacia baileyana]]'' Image:Indigofera-gerardiana.JPG|''[[Indigofera gerardiana]]'' Image:Lathyrus odoratus 5 ies.jpg|Мустачките на ''[[Lathyrus odoratus]]'' Image:Trifolium repens (inflorescense) Edit.jpg|Соцветие на детелината ''[[Trifolium repens]]'' Image:Starr_050419-0368_Alysicarpus_vaginalis.jpg|Ломент (легума која се стеснува меѓу плодовите) на ''[[Alysicarpus|Alysicarpus vaginalis]]'' </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{wikispecies|Fabaceae}} {{рв|Fabaceae}} {{Таксонска лента}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Бобови| ]] [[Категорија:Кружење на азотот]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 00k70pwo91e1hayoru8pmuzkis8plji 0 65003 5601722 5034848 2026-07-29T08:00:52Z Lili Arsova 86688 Марион Котијар (Берлински филмски фестивал 2007) 5601722 wikitext text/x-wiki {{Two other uses||Француски филм за Едит Пјаф|La Vie en Rose (филм)|the Gundam ship|La Vie en Rose (Gundam)}} [[Податотека:Marion Cotillard (Berlin Film Festival 2007).jpg|мини|Марион Котијар (Берлински филмски фестивал 2007)]] "'''La Vie en Rose'''" ([[француски јазик|француски]] за „Живот во розово“) е најпопуларната песна на [[Франција|француската]] пејачка [[Едит Пјаф]]. Пјаф за првпат песната ја испеала во [[1946]] година. Текстот бил напишан од страна на Пјаф, а мелодијата на песната од "Луиги" ([[Луис Гуљеми]]). [[Англиски јазик|англиската]] верзија на текстот била напишана подоцна од страна на [[Мак Дејвид]]. Поради нејзината популарност, оваа песна се појавува на многу албуми на Пјаф. Документарниот филм за Едит Пјаф од [[1998]] година се вика, исто така, ''La Vie en Rose'', а истиот наслов се користи и за биографскиот филм кој се појави во 2007 година ''[[La Vie En Rose (film)|La Vie En Rose]]'', за кој [[Марион Котијар]], којашто ја играше Пјаф, освоила [[Оскар за најдобра глумица]]. Оваа песна подоцна е изведувана од многу музичари. Има освоено награда [[Награди Греми|Греми]] во 1998 година. == Познати наслови == === Верзијата на Грејс Џонс === '''"La Vie en Rose"''' беше третиот сингл на американската позната пејачка [[Грејс Џонс]]. Верзијата на Џонс на песната „La Vie en Rose“ беше издавана како сингл во [[1977]], [[1980]], [[1982]] и [[1985]] година. === Верзијата на Дона самер === Американската пејачка [[Дона Самер]] ја испеа "'''La Vie en Rose'''" во 1993 во албум во чест на Едит Пјаф, ''Tribute to Edith Piaf'', издаден во [[Франција]] и во [[Соединети Американски Држави|САД]], во кои повеќе пејачи ги изведуваат некои од најпознатите песни на Пјаф. ==== Список на синглови (CD синглови - Франција) ==== # "La Vie en Rose" (US Radio Mix - Remixed by [[Humberto Gatica]]) - 3:43 # "La Vie en Rose" (Full Bass Mix - Remixed by Colin Peter & Carl Ward) - 4:25 # "La Vie en Rose" (Extended Soul Mix - Remixed by Colin Peter & Carl Ward) - 7:40 # "La Vie en Rose" (Stringapella Mix - Remixed by Colin Peter & Carl Ward) - 5:43 == Список на други познати изведувачи на песната "La Vie en Rose" == <!--Ве молиме ставајте ги артистите по азбучен ред--> {| style="background-color: transparent; width: 100%" | width="50%" align="left" valign="top" | * [[Африкандо]] * [[Албита]] * [[Али Проџект]] * [[Алис Роби]] * [[Амалиа Родригес]] * [[Белинда Карлајсл]] * [[Бет Мидлер]] * [[Бинг Крозби]] * [[Бола де Ниеве]] * [[Бренда Ли]] * [[Грејс Џонс]] * [[Далида]] * [[Дин Мартин]] * [[Дона Самер]] * [[Едит Пјаф]] (оригинал) * [[Ела Фицџералд]] * [[Емил Симон]] * [[Зази]] * [[Ив Монтан]] * [[Ин-Грид]] | width="50%" align="left" valign="top" | * [[Кони Френсис]] * [[Лиза Оно]] * [[Луис Армстронг]] * [[Марлен Дитрих]] * [[Миреј Матје]] * [[Одри Хепберн]] * [[Огњен Вулетић]] * [[Патрисија Каас]] * [[Петула Кларк]] * [[Пласидо Доминго]] * [[Пола Кол]] * [[Селин Дион]] * [[Синди Лопер]] * [[Херб Алперт]] * [[Хулио Иглесијас]] * [[Џек Николсон]] * [[Џо Стафорд]] * [[Жозефина Бејкер]] * [[Џорџ Фејер (пијанист)|Џорџ Фејер]] * [[Џулијан Клери]] * [[Шарл Азнавур]] |} == Филмови во кои се појавува песната "La vie en rose" == * ''[[Stage Fright (film)|Stage Fright]]'' (1950) * ''[[Сабрина|Sabrina]]'' (1954) as Sabrina Fairchild's song * ''[[The Cheap Detective]]'' (1978) * ''[[Bull Durham]]'' (1988) * ''Christo in Paris'' (1990) * ''[[Prêt-à-Porter (film)|Prêt-à-Porter]]'' (1994) * ''[[Natural Born Killers]]'' (1994) * ''[[French Kiss (film)|French Kiss]]'' (1995) * ''[[Sabrina (1995 film)|Sabrina]]'' (1995) * ''[[A Soldier's Daughter Never Cries]]'' (1998) * ''[[Summer of Sam]]'' (1999) * Flip's ''[[Sorry]]'' (2002) * ''[[Something's Gotta Give (film)|Something's Gotta Give]]'' (2003) * ''[[Love Me If You Dare|Jeux d'enfants]]'' (2003) * ''La notte di Totò'' (2003) * ''[[View from the Top]]'' (2003) * ''[[Modigliani]]'' (2004) * ''[[A World Without Thieves]]'' (2004) * ''[[Lord of War]]'' (2005) * ''[[Valiant]]'' (2005) * ''[[The Yacoubian Building (film)|The Yacoubian Building]]'' (2006) * ''[[La Môme]]'' (2007) * ''[[Fred Claus]]'' (2007) * ''[[Медуза (film)|Медуза]]'' (2007) * ''[[Воли]] (2008) * ''[[The Wackness]] (2008) * ''[[Chrístabel Bertrand]] (2008) == Книги и телевизија == * "'Живот во розово?'" е насловот на тринаесеттата глава на [[роман]]от ''[[Казино Ројал (роман)|Казино Ројал]]'' од [[Јан Флеминг]]. Песната е исто така спомната и во [[роман]]ите за [[Џејмс Бонд]], ''[[Само двапати живееш (роман)|Живееш само двапати]]'' и ''[[Дијамантите се вечни (роман)|Дијамантите се вечни]]''. * "La Vie en Rose" се појавува и во телевизиското шоу "[[Ја сакам Луси]]". == Наводи == <references/> # {{note|RFI}} [http://www.rfimusique.com/siteEn/biographie/biographie_6057.asp Édith Piaf biography from Radio France International] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20030227100205/http://www.rfimusique.com/siteEn/biographie/biographie_6057.asp |date=2003-02-27 }} == Надворешни врски == * {{fr}} [http://www.absolutelyrics.com/lyrics/print/madeleine_peyroux/la_vie_en_rose/ Текст на песната на француски] * {{en}} [http://www.ooltra.net/Lyrics.php?a=EdithPiaf&s=Текст на песната на француски со англиски превод и видео клип]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{en}} [http://answers.google.com/answers/threadview?id=532916 English translation that actually reads well - go to bottom of page] * {{en}} [http://www.theguitarguy.com/lavieenr.htm Текстот на Мак Дејвид на англиски] * {{fr}} [http://edith-piaf.narod.ru/piaf2a.html La vie en rose (1946)] од [[Едит Пјаф]] * [http://edith-piaf.narod.ru/ Édith Piaf] * [http://rateyourmusic.com/release/single/donna_summer/la_vie_en_rose__us_radio_mix_full_bass_mix_extended_soul_mix_stringapella_mix_/ Donna Summer discography, Rate Your Music] * [http://edith-piaf.narod.ru/4/La_Vie_En_Rose.mp3 La Vie en rose] en [[mp3]] {{DEFAULTSORT:Vie en rose, La}} [[Категорија:Песни 1946]] [[Категорија:Синглови 1977]] [[Категорија:Синглови 1993]] [[Категорија:Француски песни]] rjp2yvhtgu4ui9ks0xl3k5lb7uab6jg 0 66107 5601546 5601269 2026-07-29T01:05:20Z NadyBarbieGirl 63459 /* Видеографија */ 5601546 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist <!-- See Wikipedia:WikiProject Musicians --> | name=Токио Хотел | image = Tokio Hotel.JPG | caption = Токио Хотел, 2010. Л-Д: Георг Листинг, Бил Каулиц, Том Каулиц, Густав Шефер | background = group_or_band | alias = | origin = [[Магдебург]], Германија | years_active = 2001– денес | genre = <!-- Do not remove sourced genres -->[[поп рок]], [[рок]], [[електронски рок]], [[глам рок]], [[алтернативен рок]] </blockquote> | label = [[Universal Music Group|Universal Music Germany]], [[Cherrytree Records|Cherrytree]], [[Interscope]] | associated_acts = | website = {{URL|http://www.tokiohotel.com}} | current_members = [[Бил Каулиц]]<br />Том Каулиц <br />Георг Листинг<br />Густав Шефер | past_members = }} '''Токио Хотел''' (Tokio Hotel) — германска рок група оформена во 2001 година од страна на вокалистот [[Бил Каулиц]] (Bill Kaulitz), гитаристот Том Каулиц (Tom Kaulitz), тапанарот Густав Шефер (Gustav Schäfer) и басистот Георг Листинг (Georg Listing). Квартетот има постигнато четири број еден синглови и има издадено три број еден албуми во родната им земја, продавајќи приближно 5 милиони CD-ја и DVD-ја. Откако запишуваат необјавено демо-CD под името „Devilish“, а својот прв договор со Sony BMG Germany е прекинат, групата го издава својот прв германски албум, [[Schrei]], под името Токио Хотел во 2005 година под Universal Music Germany. Schrei продава повеќе од половина милион копии насекаде во светот, а исто така постигнува и четири топ 5 синглови во Германија и Австрија. Во 2007 година бендот го издава својот втор германски албум „[[Zimmer 483]]“ (Соба 483) и својот прв англиски албум „[[Scream]]“. Овие два албума продаваат преку милион копии насекаде низ светот и ја донесуваат првата [[МТВ]] Европска Музичка Награда (MTV Europe Music Award) на бендот и намреч награда за Најдобра Интеракција (Best InterAct). Првиот албум, „Zimmer 483“, постигнува три топ 5 синглови во Германија, додека вториот, „Scream“, устварува два сингла кои се уврстувват во најдобрите топ 20 во држави како [[Франција]], [[Португалија]], [[Шпанија]] и [[Италија]]. Во септември 2008 година во [[САД]] ја освојуваат својата прва [[МТВ]] Видео Музичка Награда (MTV Video Music Award) за Најдобар Нов Изведувач (Best New Artist). Во октомври 2008 година освојуваат четири награди меѓу кои и награди за Најдобар Интернационален Изведувач (Best International Artist) и Песна на годината (Song of the year) на Los Premios МТВ Латиноамерика кои се одржуваат во Мексико. Токио Хотел се првиот германски бенд кој е освоил награда на [[МТВ Видео Музички Награди]] како и на МТВ Латиноамериканските Награди. Покрај тоа ја освоијуваат и наградата Ѕвезда (Headliner award) на МТВ Европските Музички награди кои се одржуваат во [[Ливерпул]] на 6 ноември 2008 година, како и наградата за Најдобра Група (Best Group) на 5 ноември 2009 година на МТВ Европските Музички Награди во [[Берлин]]. Токио Хотел добиваат награда и за Најдобра Сценска Изведба (Best World Stage Performance) на 7 ноември 2010 година на МТВ Европските Музички Награди во [[Мадрид]]. Во јули 2011 година стануваат првиот германски бенд да освои МТВ Видео Музичка Награда во [[Јапонија]] (Video Music Awards Japan). Исто така ја добиваат и наградата за Најдобра Фан Армија ("Fan Army FTW") трипати по ред во 2012 година. ==Историја== ===''Формација'' (2001–2004)=== Токио Хотел се состои од вокалист Бил Каулиц (гер. Bill Kaulitz) и гитарист Том Каулиц (гер. Tom Kaulitz), кои се идентични браќа близнаци, тапанар Густав Шефер (гер. Gustav Schäfer) и бас-гитарист Георг Листинг (гер. Georg Listing) . Четворицата се запознаваат во 2001 година после живо шоу каде настапуваат Бил и Том Каулиц, а од публиката ги гледат Листинг и Шефер, кои се познаваат од музичко училиште. Нивниот сличен вкус за музика доведува до создавањето на групата Devilish („Ѓаволски“) со која наскоро почнуват да настапуват во талент шоуа и да одржуваат мали концерти. По настапот на, тогаш тринаесет годишниот, Бил Каулиц во детското шоу Потрага по Ѕвезда во 2003 г. (од кое испаѓа во четврт-финалето) е откриен од музичкиот продуцент Питер Хофман (Peter Hoffmann). Devilish го менуваат своето име во Токио Хотел: “Токио“ по јапонскиот главен град, заради љубовта до него, а “Хотел“ заради сталните турнеи и живот во хотели. Вокалистот Бил вели дека кога го бирале името барале нешто што би ги стално мотивирало да напредувват и да одат напред. Градот “Токио“ како далечен и недосеглив град за кого не знаеле речиси ништо им се чинел како добра опција, додека „Хотел„ бил симбол за живот каков би сакале да живеат. Откако Sony BMG потпишува договор со нив, Хофман ги најмува Давид Јост (David Jost) и Пат Бенцнер (Pat Benzner) во тимот на творци и автори, кои имаат за работа да ги советуват тинејџерите при пишувањето песни и свирењето инструменти; повеќето од песните на првиот албум се напишани од Хофман, Јост и Бнецнер (вклучувајќи ги и сингловите "Schrei" и "Rette mich" кои се целосно напишани од нив), само синглот "Unendlichkeit" е целосно напишан од Токио Хотел самите. Sony го прекинува договорот со нив кратко пред издавањето на нивниот трет албум. Бендот е еден од најуспешните и најголемите германски модерни изведувачи во последните 20 години. ===''Schrei'' (2005–2006)=== [[Image:Bill Kaulitz stage.png|190px|thumb|float|left|Бил Каулиц настапува во Хесиш Лухтен, Германија во 2006.]] Во 2005 година Universal Music Group потпишува договор со Токио Хотел и развива маркетиншки план за нив. Првиот сингл на бендот "Durch den Monsun" („Преку монсунот“) брзо се искачува на топ листите и се појавува на геманската официјална топ листа за синглови Media Control на 15. место на 20 август 2005 година и евентуално стигнува и до №1 на 21 август истата година; покрај тоа се искачува на 1. место и на австриските топ листи. Вториот сингл, "Schrei" („Викај“), се искачува на 5. место на германските топ листи. Овие две песни се напишани од пејачот Бил Каулиц со помош од групата на продуценти Питер Хофман, Давид Јост, Пат Бенцнер и Дејв Рот (Dave Roth). Нивниот втор албум, Schrei, е издаден на 19 септември 2005 година; албумот е награден со тројно злато од страна на BVMI во 2006 година заради продадени повеќе од 300 000 копии во Германија. Во 2006 година бендот издава трет и четврт сингл, "Rette mich" („Спаси ме“) и "Der letzte Tag" („Последниот ден“). "Der letzte Tag" содржи и Б-страна именувана "Wir schließen uns ein", која има и музичко видео. ===''Zimmer 483'' (2007–2008)=== Првиот сингл од нивниот втор албум Zimmer 483 (Соба 483), именуван "Übers Ende der Welt" („На крајот на светот“; подоцна повторно издаден на англиски јазик под името "Ready, Set, Go!"), го издаваат на 26 јануари 2007 година и брзо се искачува на №1 место во Германија и Австрија и №2 место во Франција. Албумот Zimmer 483 е издаден на 23 февруари 2007 г. во Германија заедно со делукс издание на албумот кое содржи DVD. Вториот сингл од албумот "Spring nicht" („Не скокај“) е издаден на 7 април. Турнејата по повод излегувањето на албумот, планрана за март 2007, е одложена за две недели заради желбите на бендот по различен дизајн на бината. Трет сингл, "An deiner Seite (Ich bin da)" („На твојата страна (Јас сум тука)“) е издаден на 16 ноември. Синглот содржи и Б-страна, песната "1000 Meere" („1000 мориња“) за која е снимен и видео спот. Токио Хотел го издава синглот "Heilig" („Свет“) на 28 април 2008 г., но без видео спот, заради густиот распоред кој го имаат. ===''Scream'' (2007–2008)=== Првиот англиски албум на Токио Хотел, Scream, е издаден на 4 јуни 2007 г. низ цела [[Европа]]. Во Германија албумот е издаден под името Room 483 со цел да го нагласи континуитетот со нивниот последен германски албум Zimmer 483. Scream содржи англиски верзии на избрани песни од нивните германски албуми Schrei и Zimmer 483. "Monsoon" („Монсун“) анлиската верзија на песната "Durch den Monsun", е првиот сингл од албумот. "Ready, Set, Go!" (Припрема, внимание, сега!; преводот на "Übers Ende der Welt") е издаден како втор сингл, а "Don't Jump" („Не скокај“ преводот на "Spring nicht") како трет. Покрај тоа е снимен и видео спот за "Scream", англиската верзија на нивниот хит од 2005 г. "Schrei" и пуштен во iTunes продавниците на почетокот на март 2008 г. Токио Хотел го одржуваат својот прв концерт во [[Обединетото Кралство]] на 19 јуни 2007 година. "Ready, Set, Go!" е издаден во Обединетото Кралство како првиот сингл на бендот на 27 август 2007 г. Песната го достигнува №77 на Списокот на Синглови во Обединетото Кралство. Токио Хотел освојуваат МТВ Европска Музичка Награда за Најдобра Интеракција на 1 ноември 2007 г. и исто така се номинирани за Најдобар Бенд. На настанов настапуваат со песната "Monsoon". Кон крајот на 2007 г. Токио Хотел го издаваат својот прв сингл во [[САД]] кој е именован „Токио Хотел“. Синглот ги содржи песните "Scream" и "Ready, Set, Go!" и е достапен исклучително во продавниците Hot Topic (Хот Топик). Нивниот втор американски сингл "Scream America" е издаден на 11 декември 2007 г. Синглот ги содржи песните "Scream" и ремикс на песната "Ready, Set, Go!" направен од пејачот на АФИ - Џејд Пјуџет (анг. AFI's Jade Puget). Во февруари бендот тргнува на пет дневна турнеја во [[Северна Америка]], почнувајќи од [[Канада]] и завршувајќи во [[Њујорк]]. Откако се појавуваат и настапуваат во живо на MuchMusic, за време на турнејата во Канада, "Ready, Set, Go!" влегува во MuchOnDemand Дневните 10, одбројување на видеа одбрани од страна на гледачи. Таму се задржува подолго од една недела, а подоцна, на 8 април се враќа на врвот на листата MOD Дневни 10. "Scream" е издаден во Канада на 25 март и во САД на 6 мај. ===Турнеја 1000 Hotels=== Европската турнеја "1000 Hotels" („1000 хотели“) почнува на 3 март во [[Брисел]], [[Белгија]] и продолжува во други држави вклучувајќи ги [[Холандија]], [[Луксембург]], [[Франција]], [[Шпанија]], [[Португалија]], [[Италија]], [[Скандинавија]], а планирано е да заврши на 9 април; меѓутоа за време на концерт во [[Марсеј]] (Франција) на 14 март, Бил има проблеми со гласот. Ѝ дозволува на публиката да пее почесто од обичаено и наместо оригиналните 21 песни на листата, бендот свири само 16. Бил се извинува на германски за своето лошо пеење и објаснува дека е болен. Два дена подоцна, само минути пред почеток, бендот го откажува концертот во [[Лисабон]], Португалија. Преостанатите концерти од турнејата "1000 Hotels" како и турнејата во Северна Америка се откажани. Следи изјава во германското списание Bild (Билд) од страна на менаџерот на бендот дека Бил Каулиц мора да оди на операција за да му се отстрани циста од гласните жици. Бил Каулиц го изложува својот глас на притисок после одсвирени 43 концерти без одмор во турнејата 1000 Hotels. Мора да оди на операција на 30 март како би му се одстранила циста која се е оформила на неговите гласни жици. Цистата е резултат на инфекција на грлото која минала нелечена. После операцијата Бил не смее да зборува дванаесет дена, и четири недели оди на вокална рехабилитација. Кога би продолжил да пее на остатокот од турнејата, неговиот глас би евентуално трајно останал оштетен. Токио Хотел продолжуваат со настапи во мај 2008, а после тоа тргнуваат и на вториот дел од нивната европска турнеја 1000 Hotels, додавајќи и многу нови концерти на отворено, и завршувајќи со турнејата на 13 јули во [[Верхтер]], [[Белгија]]. ===Турнеја во Северна Америка и ''Humanoid'' (2009–2010) === ===Настапи во Азија=== ===Манекенство и реклами=== ===Best Of Tokio Hotel (2010)=== ===Дует со Far East Movement (2011 – денес)=== ==Текстови== ==Членови== *[[Бил Каулиц]] – [[главен вокал]], виолина (за снимањето на албумот Humanoid) *Том Каулиц – [[гитара]], [[клавијатура]], бек вокал, виолина (за снимањето на албумот Humanoid) *Георг Листинг – [[бас]], [[пијано]], клавијатура, бек вокал *Густав Шефер – [[тапани]], бек вокал ==Дискографија== === Синглови === * 2005: '''Durch den Monsun''' (Преку монсунот) * 2005: '''Schrei''' (Викај) * 2006: '''Rette Mich''' (Спаси ме) * 2006: '''Der Letzte Tag''' (Последниот ден) * 2007: '''Übers Ende der Welt''' (На крајот на светот) * 2007: '''Spring Nicht''' (Не скокај) * 2007: ''' Monsoon ''' (Англиска верзија на Durch den Monsun) * 2007: ''' Ready,set,go '''(Англиска верзија на Übers Ende der Welt ) * 2007: '''An deiner Seite (Ich bin da)''' (Јас сум тука) * 2007: '''1000 Meere (1000 oceans)''' (1000 мориња/океани) * 2008: ''' Don't Jump ''' (Англиска верзија на Spring Nicht) * 2009: ''' Automatisch/Automatic ''' (Автоматски) * 2010: ''' Lass uns laufen/ World behind my wall''' (Ајде да трчаме/Светот позади мојот ѕид) * 2010: ''' Dark side of the sun '''(Темната страна на сонцето) * 2010: ''' Hurricanes und suns ''' (Бури и сонца) * 2010: ''' Mädchen aus dem all ''' === Видеографија === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Durch den Monsun'' || 2005 || Sandra Marschner |- | ''Schrei'' || 2005 || Zoran Bihac |- | ''Rette mich'' || 2006 || Katja Kuhl |- | ''Der letzte Tag'' || 2006 || Daniel Warwick,Christopher Häring |- | ''Wir schließen uns ein'' || 2006 || Daniel Warwick,Christopher Häring |- | ''Übers Ende der Welt'' || 2007 || Daniel Warwick,Christopher Häring |- |'' Spring nicht'' || 2007 || Jörn Heitmann |- | ''Monsoon'' || 2007 || Daniel Siegler |- | ''An deiner Seite (Ich bin da)'' || 2007 || |- | ''1000 Meere'' || 2007 || Daniel Siegler |- | ''Scream'' || 2007 || Katja Kuhl |- |'' Don't Jump'' || 2008 || Ingo Georgi |- |'' Automatisch ''|| 2009 || Craig Wessels |- |'' World Behind My Wall'' || 2010 || Daniel Wolfe |- | ''Hurricanes And Suns'' || 2010 || |- | ''Run, Run, Run ''|| 2014 || Gianluca Fellini |- | ''Girl Got A Gun'' || 2014 || Kris Moyes |- | ''Love Who Loves You Back ''|| 2014 || Marc Klasfeld |- | ''Feel It All'' || 2015 || Mattias Erik Johansson |- | ''Love Don't Break Me'' || 2016 ||Shiro Gutzie + Davis Factor |- |'' Not Over You'' || 2016 || Shiro Gutzie |- | ''Something New'' || 2017 || Kris Moyes |- | ''What If ''|| 2017 || Barış Aydınlı |- | ''Boy Don't Cry ''|| 2017 || Baris Aladag |- |'' EASY'' || 2017 || Dominik Wilzok |- |'' California High'' || 2018 || Shiro Gutzie |- | ''Monsoon 2020 ''|| 2020 || Kris Moyes |- | ''Durch Den Monsoon ''|| 2020 || Kris Moyes |- | ''White Lies ''|| 2021 || Baris Aladag |- | '' Behind Blue Eyes ''|| 2021 || Baris Aladag |- | ''Him ''|| 2022 || |- | '' Colors of the Wind ''|| 2024 || |- | '' Your Christmas ''|| 2024 || Baris Aladag |- | '' One More Day''|| 2025|| |- | '' California Nights''|| 2026|| |- | '' Memory Lane''|| 2026|| |- | '' Without You''|| 2026|| |} === Албуми === * 2003: [[Devilish]](Ѓаволски), Германија, содржи 7 песни * 2005: [[Schrei]] (Викај), Германија: №1, Полска: №3, Унгарија: №4 * 2006: [[Schrei: So Laut Du Kannst — Extended Editon]] (Викај толку силно, колку можеш — Подобрено издание), Германија: №1 * 2007: [http://en.wikipedia.org/wiki/Zimmer_483 Zimmer 483](Соба 483) * 2007: [http://en.wikipedia.org/wiki/Scream_%28Tokio_Hotel_album%29 Scream] (Викај) — англиска верзија на 2-от албум * 2007: [[Room 483]] (Соба 483)- албум со англиските верзии на нај-големите им хитови и повеќето песни од Zimmer 483. * 2009: [http://en.wikipedia.org/wiki/Humanoid_%28album%29 Humanoid] (Хуманоид) - англиска верзија * 2009: [http://en.wikipedia.org/wiki/Humanoid_%28album%29 Humanoid] (Хуманоид) - германска верзија * 2010: [http://bg.wikipedia.org/wiki/Best_Of_%28Tokio_Hotel_album%29 Best Of]{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - нај-добрите хитови издадени некогаш од групата собрани в 1 CD + 2 до сега не издадени песни. === DVD-ја === * 2005: '''Leb' die Sekunde''' (Живеј ја секоја секунда): Зад сцената * 2006: '''Schrei Live''' * 2007: ''' Zimmer 483 DVD * 2007: ''' Zimmer 483 Live DVD * 2008: ''' Tokio Hotel TV Caught on Camera * 2010: ''' Humanoid City Live == Надворешни врски == {{рвр-авто}} *[http://www.tokiohotel.com/ Официјална страна] *[http://www.cherrytreerecords.com/profile/ТокиоХотел Профил на Cherrytree]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.interscope.com/artist/default.aspx?aid=579 Профил на Interscope records] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120818014210/http://www.interscope.com/artist/default.aspx?aid=579 |date=2012-08-18 }} *[http://www.myspace.com/tokiohotel Токио Хотел на MySpace] *[http://www.facebook.com/tokiohotel Токио Хотел на Фејсбук] *[http://www.twitter.com/tokiohotel Токио Хотел на Twitter] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150404025724/https://twitter.com/TokioHotel |date=2015-04-04 }} *[http://www.mtv.com/music/artist/tokio_hotel/artist.jhtml Токио Хотел] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090303080537/http://www.mtv.com/music/artist/tokio_hotel/artist.jhtml |date=2009-03-03 }} на [[МТВ]] {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Германски музички групи]] [[Категорија:Музички групи основани во 2001 година]] i7fjk7fspo3n18p6promhclc7f4shqq 0 68496 5601815 5425791 2026-07-29T11:09:39Z Buli 2648 5601815 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Верски објект |building_name=<center>Џамија Лалели<br />Laleli Camii</center> |image= Istanbul asv2020-02 img06 Laleli Mosque.jpg |caption= |location=[[Истанбул]], [[Турција]] |geo= {{coord|41|00|36|N|28|57|24|E|type:landmark_region:BY|display=inline,title}} |religious_affiliation=[[ислам]] |district= |consecration_year= [[1760]] |status= |leadership= |website= |architect= [[Мехмет Тахир Ага]] |architecture_type=[[џамија]] |architecture_style= [[барок]] |facade_direction= |year_completed= [[1763]] |construction_cost= |capacity= |length= |width= |width_nave= |height_max= |dome_quantity= |dome_height_outer= 24,5 метри |dome_height_inner= |dome_dia_outer= 12,5 метри |dome_dia_inner= |minaret_quantity= 2 |minaret_height= |spire_quantity= |spire_height= |materials= [[гранит]], [[мермер]] }} '''Џамија Лалели''' ({{langx|tr|Laleli Camii}}) — [[џамија]] која се наоѓа во [[Фатих]], [[Истанбул]], [[Турција]]<ref>[http://archnet.org/library/sites/one-site.tcl?site_id=7442 Laleli Complex] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20060525053840/http://archnet.org/library/sites/one-site.tcl?site_id=7442 |date=2006-05-25 }}. ''ArchNet''</ref>. == Историја == Џамијата била изградена во времето на [[Список на османлиски султани|османлискиот султан]] [[Мустафа III]] во периодот од [[1760]] до [[1763]] година во стил на [[барок]] од страна на отоманскиот [[архитект]] Мехмед Тахир Ага. Џамијата била разрушена во [[1783]] година од [[пожар]]. Исто така и од пожарот во [[1911]] година биле уништени [[медреса|медресите]]. Во моментот има две [[минаре|минариња]]. Џамијата била изградена од наемнината на еден комплекс од продавници кој се наоѓа до самата џамија. Самата џамија се состои од една голема просторија од осум огромни столбови<ref>Freely, Blue Guide Istanbul</ref>. Џамијата има форма на [[правоаголник]], со галерија на западната страна. Ѕидовите се шарени, со [[мермер]] во црвена, сина и жолта боја, украсени со разновидни медалјони и скапоцени камења. [[Михраб]]от и [[минбер]]от се исто така украсени со скапоцени камења. Внатрешноста е добро осветлена со многубројните прозорци. [[Купола]]та на џамијата е висока 12,5 [[метри]] со [[пречник]] од 24,5 метри. Во оваа џамија се наоѓаат [[гроб]]овите на [[султан]]от [[Мустафа III]] и неговото семејство. ==Галерија== <gallery> Ordu Caddesi side of Laleli complex- P1030792.jpg|Поглед кон џамијата DSC04494 Istanbul - Laleli camii - Foto G. Dall'Orto 29-5-2006.jpg|Внатрешноста на џамијата Istanbul asv2020-02 img07 Laleli Mosque.jpg|Внатрешноста на џамијата İstanbul 4988.jpg|Фонтана во џамијата </gallery> == Наводи == {{наводи}} {{рв|Tulip Mosque (Istanbul)}} {{Џамии во Турција}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Лалели}} [[Категорија:Џамии во Фатих]] [[Категорија:Архитектура од 18 век]] 84yss5lfpdi6gsbntdy3u3ngkj1ha88 10 69267 5601527 5257720 2026-07-28T22:24:08Z Dandarmkd 31127 5601527 wikitext text/x-wiki {{Infobox | child = {{#ifeq:{{{embed|}}}|yes|yes}} | bodyclass = vcard | aboveclass = fn org | headerstyle = background-color:#ededed | title = {{#ifeq:{{{embed|}}}|yes|'''Податоци за хотелот'''}} | above = {{{building_name|{{{hotel_name|{{{name|<includeonly>{{PAGENAME}}</includeonly>}}}}}}}}} | subheader = {{#if:{{{native_building_name|{{{native_name|}}}}}}|<span class="nickname" {{#if:{{{native_name_lang|}}}| lang="{{{native_name_lang}}}"}}>''{{{native_building_name|{{{native_name}}}}}}''</span>}} | imagestyle = text-align: center | captionstyle = text-align: center | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{logo|}}}|size={{{logo_size|{{{logo_width|}}}}}}|sizedefault=250px|upright={{{logo_upright|1.1}}}|alt={{{logo_alt|}}}}} | caption1 = {{{logo_caption|}}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|{{{image_width|}}}}}}|sizedefault=250px|upright={{{image_upright|1.1}}}|border=yes|alt={{{image_alt|{{{alt|}}}}}}}} | caption2 = {{{caption|{{{image_caption|}}}}}} | image3 = {{#if:{{{pushpin_map|{{{map_type|}}}}}}|{{Location map|{{{pushpin_map|{{{map_type|}}}}}} |alt = {{{pushpin_map_alt|{{{map_alt|}}}}}} |coordinates = {{{coordinates|}}} |float = center |mark = {{{map_dot_mark|Red pog.svg}}} |marksize= 7 |label = {{{pushpin_label|{{{map_dot_label|}}}}}} |relief = {{{pushpin_relief|{{{relief|}}}}}} |border = infobox |caption = {{{pushpin_map_caption|{{{map_caption|Location within {{#invoke:Location map|data|{{{pushpin_map|{{{map_type}}}}}}|name}}}}}}}} |width = {{{pushpin_mapsize|{{{map_size|}}}}}} }} |<!-- else if map_type is blank -->{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_map|}}}|size={{{map_size|}}}|sizedefault=250px|alt={{{map_alt|}}}}}<!-- end if map_type -->}} | caption3 = {{#if:{{{pushpin_map|{{{map_type|}}}}}} |<!-- leave blank -->| {{{map_caption|}}} }} | image4 = {{#invoke:Infobox mapframe|auto|onByDefault={{#if:{{{pushpin_map|}}}{{{map_type|}}}{{{image_map|}}}|no|yes}}|mapframe-zoom={{{mapframe-zoom|15}}}|mapframe-frame-width={{{mapframe-frame-width|250}}}|mapframe-wikidata={{{mapframe-wikidata|yes}}}}} | caption4 = {{#invoke:Infobox mapframe|autocaption|onByDefault={{#if:{{{pushpin_map|}}}{{{map_type|}}}{{{image_map|}}}|no|yes}}}} | label1 = Поранешни називи | data1 = {{{former_names|{{{former_name|}}}}}} | class1 = nickname | label2 = | data2 = {{{alternate_names|{{{alternate_name|}}}}}} | class2 = nickname | label3 = Етимологија | data3 = {{{etymology|}}} | label4 = Хотелски ланец | data4 = {{{hotel_chain|{{{chain|}}}}}} | header5 = {{#if:{{{highest_prev|}}}{{{highest_next|}}}{{{highest_start|}}}{{{highest_end|}}}{{{highest_region|}}}|Рекордна висина}} | data6 = {{#if:{{{highest_start|}}}{{{highest_end|}}} |Највисока {{#if:{{{highest_region|}}}|во {{{highest_region}}}|на светот}}<!-- --> {{#if:{{both|{{{highest_start|}}}|{{{highest_end|}}}}} |од {{{highest_start|}}} до {{{highest_end|}}} |{{#if:{{{highest_start|}}}|since {{{highest_start}}} }}<!-- -->{{#if:{{{highest_end|}}}|до {{{highest_end}}} }}<!-- -->}}{{ref label|{{{highest_reflabel|talleststatus}}}|I|}} }} | label7 = Претходна | data7 = {{{highest_prev|}}} | label8 = Повисока | data8 = {{{highest_next|}}} | header9 = {{#if:{{{status|}}}{{{building_type|}}}{{{architectural_style|}}}{{{style|}}}{{{classification|}}}{{{location|}}}{{{location_town|}}}{{{location_city|}}}{{{location_country|}}}{{{address|}}}{{{latitude|}}}{{{latd|}}}{{{longitude|}}}{{{longd|}}}{{{coordinates|}}}{{{altitude|}}}{{{start_date|}}}{{{construction_start_date|}}}{{{topped-out_date|}}}{{{topped_out_date|}}}{{{est_completion|}}}{{{completion_date|}}}{{{inauguration_date|}}}{{{groundbreaking_date|}}}{{{opening_date|}}}{{{opening|}}}{{{opened|}}}{{{opened_date|}}}{{{renovation_date|}}}{{{closing_date|}}}{{{demolition_date|}}}{{{date_demolished|}}}{{{demolished_date|}}}{{{destruction_date|}}}{{{destroyed|}}}{{{cost|}}}{{{ren_cost|}}}{{{client|}}}{{{owner|}}}{{{governing_body|}}}{{{landlord|}}}{{{management|{{{operator|}}}}}}{{{affiliation|}}}|Општи податоци}} | label10 = Статус | class10 = category | data10 = {{#if:{{{status|{{{Status|}}}}}}|{{#switch:{{lc:{{{status|{{{Status|}}}}}}}} | built | completed | finished | complete = <span style="color:darkgreen">завршена</span> | destroyed = <span style="color:#e42328">уништена</span> | demolished = <span style="color:black">урната</span> | on hold = <span style="color:purple">во мирување</span> | incomplete | unfinished | under construction = <span style="color:purple">во изградба</span> | cancelled | canceled | never built = <span style="color:red">никогаш неизградена</span> | topped out | topped-out = <span>овенчана</span> | planned | proposed = <span style="color:orange">предложена</span> | approved = <span style="color:orange">одобрена</span> | #default = {{{status|{{{Status|}}}}}} }}|{{#if:{{{cancelled|}}}{{{canceled|}}}|<span style="color:red">никогаш неизградена</span>|{{#if:{{{topped_out|}}}|<span>овенчана</span>}} }} }} | label11 = Вид | data11 = {{{building_type|}}} | class11 = category | label12 = [[Архитектонски стил|Стил]] | data12 = {{{architectural_style|}}}{{{style|}}} | class12 = category | label13 = Класификација | data13 = {{{classification|}}} | class13 = category | class14 = label | label14 = Место | data14 = {{{location|}}} | label15 = Адреса | data15 = {{{address|}}} | label16 = Град | data16 = {{ifempty|{{{location_town|}}}|{{{location_city|}}}}} | label17 = Земја | data17 = {{{location_country|}}} | label18 = [[Географски координатен систем|Координати]] | data18 = {{#if:{{both|{{{latitude|}}}{{{latd|}}}|{{{longitude|}}}{{{longd|}}}}}| {{Geobox coor|wrap=yes|{{#if:{{{latitude|}}}|{{{latitude}}}|{{{latd|}}}}}|{{{latm|}}}|{{{lats|}}}|{{{latNS|}}}|{{#if:{{{longitude|}}}|{{{longitude}}}|{{{longd|}}}}}|{{{longm|}}}|{{{longs|}}}|{{{longEW|}}}|type:landmark{{#if: {{{iso_region|}}}|_region:{{{iso_region}}}|{{#if:{{{location_country|}}}|_region:{{CountryAbbr|{{{location_country}}}|}}|}}}}|{{#if:{{{coordinates_display|}}}|title|μ}}={{{coordinates_display|}}}|format={{{coordinates_format|}}}}}|{{{coordinates|}}}}} | label19 = Надм. височина | data19 = {{{altitude|}}} | label20 = Сегашни станари | data20 = {{{current_tenants|}}} | label21 = Наречена по | data21 = {{{namesake|}}} | label22 = Темелот удрен | data22 = {{{groundbreaking_date|}}} | label23 = {{безпрелом|Почната}} | data23 = {{{start_date|}}}{{{construction_start_date|}}} | label24 = Овенчана | data24 = {{{topped-out_date|{{{topped_out_date|}}}}}} | rowclass25= note | label25 = {{#if:{{{est_completion|}}}|Изградбата завршува|Завршена}} | data25 = {{#if:{{{est_completion|}}}|{{{est_completion}}}|{{{completion_date|}}}}} | label26 = Отворена | data26 = {{ifempty|{{{opening_date|}}}|{{{opening|}}}|{{{opened|}}}|{{{opened_date|}}}}} | label27 = Пуштена во употреба | data27 = {{{inauguration_date|}}} | label28 = Преместена | data28 = {{{relocated_date|}}} | label29 = Обновена | data29 = {{{renovation_date|}}} | label30 = Затворена | data30 = {{{closing_date|}}} | rowclass31= note | label31 = {{#if:{{{demolition_date|}}}{{{date_demolished|}}}{{{demolished_date|}}}|Урната|Уништена}} | data31 = {{ifempty|{{{demolition_date|}}}|{{{date_demolished|}}}|{{{demolished_date|}}}|{{{destruction_date|}}}|{{{destroyed|}}}}} | label32 = Трошок за изградба | data32 = {{{cost|}}} | label33 = Трошок за обнова | data33 = {{{ren_cost|}}} | label34 = Нарачател | data34 = {{{client|}}} | label35 = Сопственик | data35 = {{{owner|}}} | label36 = {{#if:{{{governing_body|}}}|Управен орган|{{#if:{{{landlord|}}}|Поседник|Раководство}}}} | data36 = {{#if:{{{governing_body|}}}|{{{governing_body|}}}|{{#if:{{{landlord|}}}|{{{landlord}}}|{{{management|{{{operator|}}}}}}}}}} | label37 = Припадност | data37 = {{{affiliation|}}} | header38 = {{#if:{{{architectural|}}}{{{tip|}}}{{{antenna_spire|}}}{{{roof|}}}{{{top_floor|}}}{{{observatory|}}}|Висина}} | label39 = Висина | data39 = {{{height|}}} | label40 = Архитектонска | data40 = {{{architectural|}}} | label41 = Завршеток | data41 = {{{tip|}}} | label42 = Антена | data42 = {{{antenna_spire|}}} | label43 = Покрив | data43 = {{{roof|}}} | label44 = Последен кат | data44 = {{{top_floor|}}} | label45 = Видиковец | data45 = {{{observatory|}}} | header46 = {{#if:{{{diameter|}}}{{{circumference|}}}{{{weight|}}}{{{other_dimensions|}}}|Димензии}} | label48 = Пречник | data48 = {{{diameter|}}} | label49 = Обиколка | data49 = {{{circumference|}}} | label50 = Тежина | data50 = {{{weight|}}} | label51 = Други димензии | data51 = {{{other_dimensions|}}} | header52 = {{#if:{{{structural_system|}}}{{{material|}}}{{{size|}}}{{{floor_count|{{{floors|}}}}}}{{{floor_area|}}}{{{elevator_count|}}}|Технички податоци}} | label53 = Структурен систем | data53 = {{{structural_system|}}} | class53 = category | label54 = Материјал | data54 = {{{material|}}} | class54 = category | label55 = Големина | data55 = {{{size|}}} | label56 = Катови | data56 = {{{floor_count|{{{floors|}}}}}} | label57 = Подна површина | data57 = {{{floor_area|}}} | label58 = Лифтови | data58 = {{{elevator_count|}}} | label59 = Дворно место | data59 = {{{grounds_area|}}} | header60 = {{#if:{{{architect|}}}{{{architecture_firm|}}}{{{developer|}}}{{{engineer|}}}{{{structural_engineer|}}}{{{civil_engineer|}}}{{{other_designers|}}}{{{quantity_surveyor|}}}{{{main_contractor|}}}{{{main_contractors|}}}|Проектирање и изградба}} | label61 = Архитект | data61 = {{{architect|}}} | label62 = Архит. биро | data62 = {{{architecture_firm|}}} | label63 = Изведувач | data63 = {{{developer|}}} | label64 = Инженер | data64 = {{{engineer|}}} | label65 = Статичар | data65 = {{{structural_engineer|}}} | label66 = Внатрешен проектант | data66 = {{{services_engineer|}}} | label67 = Градежен инженер | data67 = {{{civil_engineer|}}} | label68 = Други проектанти | data68 = {{{other_designers|}}} | label69 = Проценител | data69 = {{{quantity_surveyor|}}} | label70 = Главен изведувач | data70 = {{{main_contractor|{{{main_contractors|}}}}}} | rowclass71 = note | label71 = Награди | data71 = {{{awards|}}} | label72 = Прогласена&nbsp;за | data72 = {{{designations|}}} | label73 = Позната&nbsp;по | data73 = {{{known_for|}}} | header74 = {{#if:{{{ren_architect|}}}{{{ren_firm|}}}{{{ren_engineer|}}}{{{ren_str_engineer|}}}{{{ren_serv_engineer|}}}{{{ren_civ_engineer|}}}{{{ren_oth_designers|}}}{{{ren_qty_surveyor|}}}{{{ren_contractor|}}}{{{ren_awards|}}}|Обновувачи}} | rowclass75 = note | label75 = Архитект | data75 = {{{ren_architect|}}} | label76 = Обновувач | data76 = {{{ren_firm|}}} | label77 = Инженер | data77 = {{{ren_engineer|}}} | label78 = Статичар | data78 = {{{ren_str_engineer|}}} | label79 = Внатрешен проектант | data79 = {{{ren_serv_engineer|}}} | label80 = Градежен инженер | data80 = {{{ren_civ_engineer|}}} | label81 = Други проектанти | data81 = {{{ren_oth_designers|}}} | label82 = Проценител | data82 = {{{ren_qty_surveyor|}}} | label83 = Главен изведувач | data83 = {{{ren_contractor|}}} | rowclass84 = note | label84 = Награди | data84 = {{{ren_awards|}}} | header85 = {{#if:{{{seating_type|}}}{{{capacity|{{{seating_capacity|}}}}}}{{{number_of_stores|}}}{{{number_of_anchors|}}}{{{unit_count|}}}{{{number_of_units|}}}{{{number_of_rooms|}}}{{{room_count|}}}{{{rooms|}}}{{{number_of_suites|}}}{{{suite_count|}}}{{{suites|}}}{{{number_of_restaurants|}}}{{{number_of_bars|{{{number_of_Bars|}}}}}}{{{facilities|}}}{{{parking|}}}|Други податоци}} | label86 = Распоред на седење | data86 = {{{seating_type|}}} | label87 = Седишта | data87 = {{{capacity|{{{seating_capacity|}}}}}} | label88 = Продавници | data88 = {{{number_of_stores|}}} | label89 = Котви | data89 = {{{number_of_anchors|}}} | label90 = {{#if:{{{unit_count|}}}{{{number_of_units|}}}|Станови|Соби}} | data90 = {{ifempty|{{{unit_count|}}}|{{{number_of_units|}}}|{{{number_of_rooms|}}}|{{{room_count|}}}|{{{rooms|}}}}} | label91 = Апартмани | data91 = {{ifempty|{{{number_of_suites|}}}|{{{suite_count|}}}|{{{suites|}}}}} | label92 = Ресторани | data92 = {{{number_of_restaurants|}}} | label93 = Барови | data93 = {{{number_of_bars|{{{number_of_Bars|}}}}}} | label94 = Постројки | data94 = {{{facilities|{{{Facilities|}}}}}} | label95 = Паркиралиште | data95 = {{{parking|}}} | header96 = {{#if:{{{website|}}}{{{url|}}}|Портал}} | data97 = {{#if:{{{website|}}}|{{{website}}}|{{{url|}}}}} | data98 = {{{nrhp|{{{embedded|}}}}}} | header99 = {{#if:{{{references|}}}|Наводи}} | data100 = {{{references|}}} | belowstyle = {{{belowstyle|}}} | below = {{{footnotes|}}} }}{{главен-друг| {{#if:{{both|{{{height|}}}|{{{architectural|}}}{{{tip|}}}{{{antenna_spire|}}}{{{roof|}}}{{{top_floor|}}}{{{observatory|}}}}}|}} {{#ifeq:{{{1|μ}}}|μ||}} }}<noinclude>{{документација}}</noinclude> fl9x7fx4ggcnunk54uuty9n3isna20l 0 77422 5601771 5518095 2026-07-29T10:20:32Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5601771 wikitext text/x-wiki {{Христијанство во Македонија}} '''Протестантството во Македонија''' ― [[протестантство]]то во Македонија како [[Македонија (регион)|регион]] и како [[Македонија|република]]. Тоа почнало да продира во [[19 век]] преку колпортерите на Британското и странско библиско здружение, и мисијата на Американскиот одбор на испратените во мисии во странство преку евангелската (конгрегациска) црква која има свои цркви и групи верници од [[Струмица]] до [[Охрид]] и до [[Скопје]] и [[Призрен]]. Најголемата концентрација на цркви до последната деценија од 20 век била во [[Струмичко|Струмичкиот крај]]. Вториот бран на протестантство во Македонија започнал во 1987 година со започнувањето на мисијата на Христијанската пентекостна црква на Југославија во Скопје и [[Штип]]. ==Појава== === Значење на поимот протестант === Поимот „протестантство“ не е еднозначен. Во најтесна смисла протестантство означува религиозно движење, коешто започнало во рамките на [[Римокатоличка црква|римо­като­личката црква]] во [[Европа]], во XVI век, во текот на [[Протестантска реформација|реформацијата]], како и црквите што произлегле директно од тоа движење. За почеток на протес­тантската реформација, традиционално се зема 31 октомври 1517 година, кога професорот по теологија [[Мартин Лутер]] од [[Виртенберг]], денешна [[Германија]], сакајќи да ги предизвика своите ученици на дебата околу индул­генциите (проштални писма), ги закачува своите 95 тези. Тука спаѓаат [[Лутеранство|лутеранската]], реформираната или презвитери­јанска, и [[Англиканска црква|англиканската црква]]. Со мало проширување на овој поим, тука би спаѓале и црквите од британското пуританско движење, како и црквите од радикалната фаза на реформацијата од XVI век, [[Анабаптизам|анабаптистите]] (зборот „анабаптист“ означува повторно крстен и менонитите (следбениците на [[Мено Симонс]]). Пошироката смисла на поимот протестантство вклучува многу групи, коишто иако немаат следбение со реформациските цркви од XVI век, сепак се согласуваат со основните доктрини од протестантското движење. Ваквата дефиниција вклучува и цркви коишто неколку векови ѝ претходат на реформа­ци­јата. Овие цркви даваат некои од основните идеи коишто подоцна ќе бидат прифатени од протестан­тите. Тука спаѓаат моравската црква на [[Јан Хус]] (1373–1415), валдежаните на [[Петар Валдо]] (1217 година), и лолардите на [[Џон Виклиф]] (1329–1384), кои се претходници на протестантстовото. Најшироката дефиниција на протестантството вклучува различни групи, коишто во голема мера се согласуваат со протестантството, но кои себеси може и да не се дефинираат како протестанти. Така, некои баптисти не се сметаат себеси како протестанти кои потекнуваат од XVI век, туку дека се членови на вистинската црква, којашто преку авторитетот на Христос секогаш низ вековите имала верници кои не биле дел од корумпираната црква, поврзана со државата, и кои отсекогаш практикувале крштевање возрасни вер­ници.<ref name="ReferenceA">{{наведена книга |title= Историја на Евангелско-протестатнските цркви во Македонија|last=Јоновски |first= Јован |authorlink= |author= |year=2017 |publisher= Изгрев|location= Скопје |isbn= 9786086604615 |page= |pages= |url= |accessdate=}}</ref> Во текот на XIX и XX век се намножуваат „слободни цркви“, неповрзани со некоја државна црква или деноминација, и коишто делуваат самостојно, што обично се резултат на протест на организацијата во рамките на матичното тело или повик за промени на доктрината. Тие често се насочени кон заживување на духовноста на веќе усталени протестантски цркви. Тука спаѓаат и Братството од Плимут, Црква на Светост и редица други, како и модерните пентекост­ални и каризматски цркви. Евангелско-протес­тантски цркви, термин под којшто ќе се подразбираат црквите што настанале во рамките или паралелно со протестантските цркви, коишто делат слични идеи, но не се државни. Евангелско-протестантски цркви присутни на територијата на Македонија од првиот бран (1850-1987) се Евангелска(Конгрегациска, Методистичка црква, Баптистичка црква и Црква Божја. Според построгите дефиниции на протестантството, во Македонија нема „чисти“ протестанти туку Евангелско-протестантски христијани. ===Евангелското протестантство во Македонија=== [[Податотека:Црквено дрво 2019.png|мини|Дрво на евангелско-протестантските цркви во [[Македонија]].]] Евангелскиот протестантство станал присутен во [[Македонија (регион)|Маке­донија]], почнувајќи од првата половина на XIX век. Традиционалните евангелско-протес­тантски цркви во Македонија, Евангелска (Конгре­гациска), Мето­дис­тичка и Баптистичка, се јавуваат, во најголема мерка, како последица на големите будења ва [[Англија]] и пред сè во [[Соединетите Држави]], во текот на XIX век. Евангелското протестантство е дел од религиозното и култур­ното живеење во Македонија од самите почетоци на самоосознавањето на македонскиот национален идентитет, од почетокот на XIX век. Неговиот силно изразен образовен, културен и пред сè духовен карактер се појавил во период на голема економска и духовна криза на населението, којашто се јавила како последица на многувековното [[Османлиска Македонија|османлиско владеење]].<ref name="ReferenceA"/> Денес евангелското протестантство е претставен преку неколку деноминации претставени од [[Евангелско-протестантска иницијатива]] а верниците се идентификуваат како евангелско-протестантски христијани ===Почетоци=== Протестантството зачекорува на [[балкан|балканските простори]], најнапред преку колпортерите (продавачи на Библии на Британското и странско библиско здружение (БСБЗ), и преку Шкотската мисија за Евреите. Потоа преку мисионери од [[САД]], од Американскиот одбор на испратените во мисии во странство (ABFCM), кои пристигнуваат после службеното воспоставување на дипломатските односи на [[САД]] со [[Отоманското Царство]]. Во [[Константинопол]], во [[1831]] година, мисионерите од САД ја основаат првата мисионерска станица во тогашната Империја. Со отворањето на првото мисионерско седиште, биле создавани изгледни можности за планско делување и ширење на протестантските идеи, првенствено меѓу евреите и [[христијани|христијанското население]], бидејќи иако најнапред планирале да ги преобратат припадниците на [[ислам]]от, сепак оние коишто се преобраќале, биле казнувани со смрт. Константинополската мисионерска станица, од самото свое создавање развила низа активности, опфатени во три насоки: книжевна, образовна и евангелизаторска. Скромното образование, маргиналната општествена улога, која што ја имале христијаните во Отоманското Царство, биле појдовни позитивни моменти кои ветувале „остварливи можности“ за поширока и потемелна евангелизација, односно „реформирање“ на [[Православие|православните]] верници однатре. Ова имало голем успех меѓу ерменците, но по промената на архиепископот протестантските влијанија биле сопрени што довело до основање на првата евангелско протестантска црква во Отоманската Империја и со тоа Протестантски милет од 1846 година. За теренска работа на мисионерите неопходен бил преводот на [[Библија]]та и обезбедувањето литература на [[македонски јазик|матичниот јазик]] на населението. Поради тоа прво се отпочнувало со превод на Библијата, преку печатење на брошури кои ги појаснувале библиските содржини. Најнапред бил преведен Новиот завет од страна на монахот Неофит Рилски,родум од Банско и објавен од (БСБЗ) во 1841 година. За да можат сите тие содржини да бидат разбирливи за корисникот, неопходно било негово културно издигнување и просветување. За таа цел, се отворале училишта, курсеви, семинари и се организирале најразлични видови на контакти со народот, кои имале образовни цели. Мисионерите се спуштиле меѓу обичниот свет, им понудиле утеха на многумина кои се наоѓале на самото дно на општественото скалило. Мисионерите, на тој начин постепено почнале да учествуваат <ref>''Учеството во духовнато создавање (се мисли на мисионерското учество) на поединецот го вклучува првенствено психолошкиот момент на сугестивност. Активниот едукатор се наоѓа во позиција да пласира информации (можеби и селективни), но истовремено тој е во позиција, токму поради непосредниот и примарен контакт, да добива „брза“ повратна информација. Од друга страна, ако се има предвид релативно малата општествена улога на христијаните во муслиманската држава, неможноста да дојдат до некоја повлијателна општествена функција, односно да се здобијат со повисоко образование, како поголема општествена групација, првенствено значи „овозможување“ на протестатските мисионери значително да го преобратат христијанското население. Но, делувањето на протестантските мисионери меѓу христијанското население можеби и може да се толкува и како тактички потег на Отоманското Царство, бидејќи така христијанското население може да се раздели, односно да се раздвои, на една страна би биле православните, додека пак од друга страна би се формирало значајно јадро на протестантите. Општо гледано христијанската поделеност можеби и не би била така изразена ако се има предвид цврсто устоличениот ислам, кој со својата позиција придонесува повеќе кон обединување отколку кон раздвојување на христијанскиот свет''.</ref> во создавањето на нивниот поединечен и групен духовен живот. Скромното образовното ниво на населението, надополнето со главните „особености“ на општественото опкружување, непосредно и светско, како и вклучувањето на [[антагонизам|антагонистички]] поставениот [[ислам]], „создале реална можност“ за успешно воведување на протестантството на [[Балкан]]от. === Првото евангелско училиште на Балканот === За неполна деценија од основањето на првата мисионерска станица во [[Османлиското Царство]], во [[Бебек]], во [[1840]] година, се отвора првото евангелско училиште на Балканот. Негов основач бил д-р [[Сајрус Хамлин]]. Училиштето се отвора под покровителство на [[Њујорк (град)|њујоршкиот]] трговец Христофер Роберт. Ова училиште прераснува во импозантен, за тие времиња и простори, воспитно-образовен центар, кој е воедно центар на прогресот и културата на тој цел географски потег. Робертовиот колеџ имал оддел за средно образование и универзитет, а со него раководело заедничко претседателство, турско и американско, поседувало библиотека и два музеја.<ref>''POLYANSKI Andonov Hristo, 'THE ATTITUDE OF THE USA TOWARDS MACEDONIA', Macedonian Review Editions, Skopje, 1983, стр. 34''.</ref> Професорскиот колегиум го вовел мисионирањето како задолжителен практикум, поради кој учениците и студентите во текот на летниот распуст "како мисионери ја обиколувале [[Мала Азија]], земјите на денешна [[Ерменија]], [[Грција]], [[Бугарија]] и [[Македонија]], проповедајќи го [[Евангелие]]то и во исто време ширејќи ја [[Библија]]та и брошурите со духовна содржина на народните јазици на тие народи.<ref>''МОЈЗЕС Паула, 'МЕТОДИЗАМ, КРАТКА ИСТОРИЈА МЕТОДИСТИЧКЕ ЦРКВЕ", Издание на Секретаријатот на Методистичките цркви во ФНРЈ, Нови Сад, 1962, стр. 69''.</ref>" За своето педесетгодишно постоење, колеџот дал значителна стапка на школуван кадар, кој подоцна се враќа и работи во местата од каде потекнува. Културната доминација на колеџот, особено непријатно ја почувствувал [[грци|Грчкиот]] [[патријарх]] во [[Цариград]], кој протестирал кај [[султан]]от, а тој, истиот го затвора, под образложение дека работи против интересите на турската држава. По смртта на [[Мухамед Втори]], оваа одлука престанала да важи. Основањето на колеџот, бројните мисионерски станици и раздвижувања низ Балканот и посебно во Македонија, како и силното незадоволство меѓу народните маси од условите во кои тие живеат, претставувале солидна основа за успешна протестантска активност. Протестантството, кој во центарот на своето внимание го поставува поединецот, го неутрализира и целосно го отапува дејството на гломазната и разгранета црковност. Заменувајќи го колективитетот со поединецот, а воедно не губејќи ги придобивките на колективното живеење, протестантскиот облик на религиозно организирање, станува доволно привлечен за населението на овие простори. ===Ширење === Протестантите формираат мали [[верска зедница|верски заедници]], во кои воспоставуваат цврсти примарни контакти. Во овие заедници поединецот максимално ја развива својата поединечност, преточена низ поединечното пристапување, делување, убедување, а во исто време поединецот е постојано свесен и сигурен дека припађѓа на една цврста заедница во која има свое место и која што е постојано присутна во неговото социјално делување. Таа е заедница во која постои цврста двонасочна комуникација, вметната во самата нејзина основа. Нејзината основа пак се темели на безграничната верба и благодарност кон личноста и делото на [[Исус Христос]]. Па според тоа, малите верски заедници се најавтентичните, а во исто време и најчистите облици на човековото религиозно живеење. Првите христијански заедници биле моделот според кој се организирале протестанските заедници, додека пак изворното христијанство било модел на вистинското христијанство, а Библијата била најсветото нешто во рацете на протестантските верници. Македонија во рамките на мисијата на Амери­канскиот одбор, најнапред, од 1820 год. е дел од мисијата за источен Медитеран, во којшто спаѓала Отоманската Империја. Од 1850 год., Македонија е дел од мисијата во европска Турција, која пак во 1912 год. е преименувана во Балканска мисија. Мисијата во [[Измир|Смирна]], каде што имало голема словеногласна колонија, се проширила во Константинопол, а потоа во Стара Загора, Пловдив и Самоков. Во Самоков било отворено училиште, во коешто учениците како дел од наставниот план, во текот на летото оделе на мисионерски патувања. Од центарот на протест­антизмот во Самоков, мисиската работа меѓу Слове­ните преоѓа во Македонија. Одреден број ученици, образувани во протестантското училиште во Самоков, подоцна пристапиле како мисиски работ­ници во Македонија. За конгрегациската мисија, стран­ски­те мисионери биле дел од едно мисиско тело, додека локалните проповедници и помошници, припаѓале на друго тело. Кога мисионерите Ч. Морс и Х. Пејџ го посетиле Банско во 1867 год., наишле на група која се собирала за проучување на Библијата. Тоа било плод на некој повратник кој студирал во Лондон, и таму се преобратил во протестантство. Црквата во овој град започнала во 1871 год., како прва евангелско-протестантска црква во Македонија. Богослужбите биле рано наутро и се состоеле од повикување на Бог, молитва, химна, читање текст од Библијата, којшто присутните го следеле секој во својата Библија, и проповед. По службата се одржувало неделното училиште, во кое главно учествувале возрасни. Жените, секоја седмица се собирале по куќите на молитвени собирања. Неделно училиште претставува верско образование, каде што се изучуваат начелата на верување, доктрините и сл. Неделните училишта често се поделени по возраст, така често овој термин се употребува и за активностите на децата, обично во друга просторија, за време на одржувањето на богослужбата. [[Податотека:Евангелско-методистичка црква во Колешино.jpg|300px|мини|Поглед кон [[Евангелско-методистичка црква (Колешино)|Евангелско-методистичката црква]] во [[Колешино]], [[Струмичко]]]] Во Битола, која во тоа време бил важен адми­нистративен центар, има посведочено присуство на протестантска активност уште пред 1864, кога на 24 март, австрискиот вицеконзул П. Окули, заедно со англискиот конзул Чарлс Џон Калверт, издејствувале од губернаторот Хаџи Али, локација за протестантски и католички гробишта. Истата година на 17 декември бил погребан протестантскиот мисионер Кристоф Стобер. Извесен доктор Аристидис, по потекло Грк, одржувал евангелски средби во својот дом. Со тоа, го подготвил теренот за понатамошна евангелска работа за создавање организирана христијанска заедница, со доаѓањето на мисионерите Џон Вилијам Брајд и Едвард Џениј, со своите семејства во Битола, во 1873 год. Следната година дошле мисионерите Л. Бонд, И. Берд, Е. Лак, а подоцна и В. Кларк, со своите семејства, основајќи мисионерска станица, каде одржувале евангелско собирање на оние заинтересирани за вистината на Евангелието, заедничко читање на Библијата и молитвата. Првите преобра­теници биле Ефтим Љабков, Христо Зрнев, Спас и Тома Калпачиев, Никола Лица, Наум Стојков, Лука Мирчев, Герасим и Георги Киријас и Јани и Григор Цилка. Последните четворица завршиле на богослов­ското училиште во Самоков и активно се вклучиле во мисионерската работа меѓу Албанците и учествувале во развојот на школството на албански јазик и неговата кодификација. На почетокот, заедницата имала шеесетина посети­тели, од кои останале дваесетина вистински заинте­ресирани и преобратени членови. Црквата во Битола, сепак уште долго не била формирана, што го потврдува фактот дека мисијата искрено верувала во идејата за реформирање на постоечката православна црква, а не започнување нова протестантска црква. Мисионерите имале и локален помошник кој бил школован проповедник. Во 1875 год., на проповедникот му се придружил нов помошник кој започнал со неделно училиште. Службата се одвивала на македонски јазик, додека молитвите биле и на албански, грчки, влашки, ромски, англиски и германски јазик. Како што бележат извештаите, заедницата се состоела од членови и посетители од различни народи, што укажува на мултинационалниот карактер на конгрегациската црква. Во 1881 год. е купена зграда за училиште, којашто имала интернат за девојчиња, додека момчињата оделе само на настава. Таа била првото училиште за девојки во Македонија. Во 1882 год. е отворена и мисионерска станица во Струмица. На постојниот интерес за Евангелието во овој град, придонеле и луѓе кои од политички причини биле осудени и затворени во турските затвори. Таму биле посетувани од мисионерите, кои користејќи го својот привилегиран статус при посетите во затворите им читале од Библијата и им подарувале Нов Завет или Библија. По ослободувањето од затво­рите, овие книги ги носеле дома, ширум Македонија. Така, врз основа на мисионерската работа по затворите, меѓу првите преобратеници во евангелска вера биле Божин Белев и некојси Ставре. Во 1878 год., во овој град доаѓа мисионерот И. Берд од Битола. Наскоро, во 1890 год. бил изграден црковен објект во којшто се собирале околу 15 членови. Прв проповедник бил некогашниот православен поп Захарија Даскалов, кого го наследиле Димитар Атанасов, Коце Кимов и Илија Ќутукчиев, Пане Темков, а подоцна на местото проповедник дошол синот на Захарија, Владимир Даскалов. По Првата светска војна, во Струмица дошле бегалци од загрозените цркви од Солун, Дојран и Кукуш. Поради комплицираноста на животот во повоениот период и приемчивоста на струмичкиот крај, Струмица со својата околина станува најсилниот протестантски центар во Македонија. Мисионерите патувале во Скопје, Велес, Прилеп, Ресен, Охрид, Кавадарци и Радовиш со околните села, каде мисијата го имала својот најголем успех. Во Скопје, мисионерска работа е присутна уште од почетокот на 1880-тите. Во извештајот за мисионерската работа од Битола, од 2.12.1882 год., пишува дека Скопје е многу поприемчиво за Божјата работа отколку Велес и Штип.89 Мисионерската станица е отворена во 1895 год. и е поврзана со Битола, но поради својата најоддалечена позиција и лошите сообраќајни врски, слабо е посетувана.90 Во 1901 год., во Скопје дошол Иван Попов и тогаш црквата доживува препород и се зголемил бројот на верниците. Иван проповедал сè до 1921 год., а потоа од 1929 год. проповеда Пане Темков. Брајд од Битола, во јули 1882 год., пишува дека кога го посетил Радовиш, неколкумина млади барале да им проповеда, но барале и да се одрече од ставот да ги наговара да останат во склопот на својата стара православна црква и инсистирале да се прекине со поддршката што им ја пружале на православните попови и владики.91 Следната година, некој младич се вратил од Радовиш и информирал дека сите млади се нарекувале себеси протестанти. Многу од нив велеле дека се протестанти, а не христијани.92 Ова укажува дека поголемиот дел од нив не сфаќале дека она што мисионерите го проповедаат, всушност е изворното христијанство, и дека локалните жители сè уште немале основно разбирање на – идејата и концептот на христијанството. Првите евангелски средби во Радовиш започнале во крчмата на Коте Ќутукчиев. Неговиот син Илија, завршил во машкото училиште во Самоков и станал проповедник, кој освен во Радовиш, проповедал и во Струмица, Драма, Хасково и Панаѓуриште, во Бугарија. Набргу дошло до раздвојување на две групи и проповедникот Георги Седлов заминал, а на негово место дошол Захарија Даскалов, кој успеал да ги помири скараните групи и продолжил мирно да проповеда до крајот на својот живот, кога бил наследен од Иван Стефанов, а потоа и Владимир Даскалов, синот на Захарија. Црквата во Радовиш добила објект во текот на 1889 год. и за следните девет месеци имала 20 новообратени верници. Таа година, во црквата учествувале 25 семејства, и во рамките на црквата било започнато училиште во коешто имало триесет ученика во 1892 год. Црквата продолжила бројчено да расте и покрај тоа што останатите мисионерски станици се смалувале. Во 1891 год., црквата имала 49 членови.97 Во 1904 год., заедницата во Радовиш имала 260 луѓе, а повремено, поради некој празник или свеченост, се собирале и до 450 луѓе. Со тоа, радовишката црква станала најго­лемата евангелско-протестантска црква на Балканот, а во рамките на Македонија и до денес останува ненадминат феномен. Во 1885 год. била отворена мисионерска станица во Моноспитово, на којашто се приклучиле прео­бра­теници кои биле посетувани од страна на мисионерите во затворите во Солун и Истанбул. Очигледно работата меѓу затворениците била еден од приоритетите на мисионерската работа на конгре­гациската мисија. Во овој дел на македонската историја, мноштво проми­нентни луѓе завршувале во затвори како политички затвореници, обвинети дека имале врска со рево­луци­онерното движење, и од нивните редови произлегле многу симпатизери за евангелизмот. Враќајќи се во своите домови, доста од нив се преобратиле и ги пренеле своите духовни искуства и на други во своето непосредно окружување, но и со Евангелието досегнале и до роднините, соседите и пријателите. Стратегиски, оваа служба имала огромна важност бидејќи стигнала и ги вклучила највидните луѓе на тогашното македонско општество. Во Моно­спитово е одржана и првата Општа конференција на евангелско-протестантските цркви во Македонија, во 1895 год. Во текот на својата работа, конгрегациската мисија отворила дваесет и две цркви, дванаесет во градовите (Битола, Кукуш, Струмица, Радовиш, Солун, Скопје, Драма, Кавадарци, Дојран, Благоевград, Прилеп и Петрич) и десет во селата (Добриниште, Бања, Елешница, Јакоруда, Моноспитово, Раклиш, Велјуса, Ениџе-Вардарско, Муртино, Горни и Долно Тодорак, Воденско, Колешино и Междурек). Во 1894 год. се отворила станица во Солун, со што, мисијата во Битола почнала полека да опаѓа. Мисионерите кои служеле во Битола постојано барале повеќе работници и средства, бидејќи биле убедени дека така можат да постигнат и многу поголеми мисионерски резултати. На нивните барања не добивале позитивен одговор. Мисионерските станици во Струмица и Радовиш биле пренесени под јурисдикција на Солун, а постоечката врска со Битола слабеела. Битола била стратешки центар на овој дел од империјата каде се наоѓале и дипломатските мисии на големите сили, како и голем гарнизон на турската војска. Низ неа поминувале турските сили, во војните на северот на земјата. Ситуацијата во овој регион станувала сè полоша и полоша. == Првите училишта во Македонија == [[Податотека:д-р Хаус.jpg|мини|десно|150п|Д-р Џон Хаус]][[Податотека:Ellen_stone.gif|150п|мини|десно|[[Мис Стон]]]][[Податотека:Катерина Цилка.jpg|мини|десно|150п|[[Катерина Цилка]]]] Согледувајќи ја сложената и контрастна слика на [[Македонија|македонското географско поднебје]], како и пошироко, секако земајќи го предвид и богатото искуство, Американскиот одбор за мисионирање во странство<ref>''Основачи на протестантството во Македонија се американските мисионери коишто ги испратил Американскиот одбор на комисиите што вршат мисии во странство (American Board of Commisions for Foreign Missions). Американскиот одбор на комисиите што вршат мисии во странство е формиран во 1810-1811 година, со цел да ги постави темелите на мисионерската активност на просторите надвор од нејзините граници. Централното тело го сочинуваат членовите на Конгрегационалистичката, Презветеријанската и Реформираната црква на Америка. "Најактивна" на Балканот била Конгрегационалистичката црква, која што отвора голем број евангелски заедници и цркви. Конгрегационалистичката црква се сретнува под името Конгрешанска (заради транскрипција), Евангелска или пак Соборна''.</ref>, изразува спремност за мисионерска акција на [[Балкан]]от. Својата мисија, ја започнува со отворање училишта (според западните модели и стандарди). Па така во [[1860]] година во [[Пловдив]] се отвора '''првото машко евангелско училиште''' во [[Бугарија]], а подоцна и '''првата женска гимназија'''. Од Бугарија мисионерите своето "тежиште" го префрлаат на македонското поднебје. Откако неколку семејства од [[Банско]], со православна вероисповед ги прифатиле протестантските идеи, на [[6 август]] [[1868]] година таму се формира првата евангелска заедница. Од оваа точка протестантските идеи се шират во околината при што [[Разлошка котлина|Разлошката котлина]] станува значајно мисионерско седиште. Во [[1873]]-[[1874|74]] година, се отвора мисионерска станица во [[Битола]]. Со отворањето на битолската мисионерска станица се поставува најсигурниот темел-потпорник на протестантството во Македонија. Од центарот во Битола, се раководи со протестантскиот кадар којшто мисионирал во Македонија, тука се решаваат и сите други проблеми коишто се пројавуваат во оваа сфера. Воспитно-образовниот систем и згрижувањето на сирачињата, биле прашања на коишто им се приоѓало со особен интерес. Во Битола се отвора '''женска гимназија''' и дом за деца без родители. Во мисионерската станица во Битола се одржувааат редовни евангелски служби под водство на мисионерите, додека пак сопругите на мисионерите се грижеле за библиската и медицинската активност на станицата. Битолската мисионерска станица, следејѓи го духовниот живот во [[Радовиш]] (каде што проповедал [[Никола Бојаџиев]]), во [[1886]] година отвора евангелска заедница, а нешто подоцна отвора и во [[Раклиш]]. Во [[струмица|струмичкото село]] [[Моноспитово]], Евангелска црква била отворена во [[1884]] година, а по неколку години во [[Муртино]] се формира евангелска заедница. Во [[1898]] година, организираната црква броела 60 члена, а со својата самопрегорна работа многу се истакнал [[Костадин Грачанов]]. Во [[Колешино]], првата Евангелска црква се организира во [[1899]] година, а првата проповед ја одржал пастирот Кимов, од струмичката црква, во домот на [[Мане Изев]], на [[19 мај]] [[1890]] година. Во [[1906]] година, на парцелата, која што ја подарил [[Димитруш Ицев]], била изградена првата Евангелска црква. По нејзиното запалување на истото место била изградена нова црква. Мисионерската станица во Солун, е отворена во [[1894]] година. Со неа раководел д-р [[Џон Хаус]]. Во овој мисионерски центар, особен акцент бил ставен на работата со затворениците од [[Беас Куле]]. Отворањето на евангелската заедница во [[Кукуш]] ([[1885]]), е резултат на бројните посети на мисионерите од Солун, како и од активностите на книжарите [[Христо Зрнев]], [[Димитар Кардалев]] и [[Никола Тренчев]]. Нешто подоцна, евангелски заедници се организираат на север од [[Кукуш]], во [[Горно Тодорак|Горни]] и [[Долно Тодорак]]. Во [[1896]] година евангелска заедница се отвора во [[Воден]], во [[1897]] во [[Драма]], а во [[1898]] во [[Ениџе Вардарско]]. На [[23 август]] [[1899]] година, во Солун се одржува единствената конференција на евангелските работници од Македонија, која што ја раководеле д-р Џон Хаус, д-р [[Едвард Хаскел]] и [[Мис Елен Стон]]. Во околината на [[Солун]], а во делокруг на активностите на Солунската мисионерска станица, во [[1904]] година, д-р Џон Хаус го формирал земјоделско-индустриското училиште. Во училиштето, покрај редовните евангелски богослужби, односно религиозното образование, се врши и континуирано земјоделско образование. Ова образование треба да помогне за подобро и поуспешно извршување на земјоделските работи, секако користејќи ги придобивките на современата технологија. Не случајно и првиот трактор на Балканот бил донесен во земјоделско-индустриското училиште во Солун. Но, сепак, најголемо и најсензационално светското внимание било свртено со заробувањето на американската мисионерка Мис [[Мис Елен Стон|Елен Стоун]]. Целата светска јавност со огромен интерес го следела текот на ослободувањето на славната мисионерка, која подоцна се докажала "како голема заштитничка на македонското дело и обвинителка на Турците <ref>'''''Вестители на истината''', редактор Христо Христов Куличевã, Второ раширено издание, Издателство, "Бãлгарско библеиско дружество" ООД, 1994, стр. 89''</ref>. == Протестанизмот после поделбата на Македонија == Бројните евангелски цркви и друштва, формирани низ Македонија, стануваат "бедем" за понатамошното продлабочување и ширење на протестантските идеи. Ползувајќи ги плодовите на делувањето на мисионерските центри, како и ревносната усна агитација, надополнета со слабостите на останатите конфесионални заедници, биле нужните предуслови, кои придонеле да се рашири протестантството во Македонија. Но, "најдлабоко" протестантството завлегол во [[Општина Струмица|струмичкиот реон]]. Тоа се должело пред сè на фактот што Струмица, се наоѓала скоро во центарот на мисионерскиот триаголник, Самоков, [[Битола]] и [[Солун]] (во непосредна близина било [[Банско]]) и ја имала таа привилегија преку нејзините патишта "да врват" сите важни комуникации. Без разлика дали станува збор за мисионерски "походи", за преписка меѓу станиците и мисионерите, за разнесување библиска литература, хуманитарна акција или слично, значело константна мобилизација на духот, кој надграден на религиозната конфликтна поставка, значително ја детерминира протестантската статика и динамика. Развојот на протестантството во македонските простори цврсто ја следат воените походи олицетворени во [[балкански војни|Балканските војни]] како и [[Прва светска војна|Првата]] и [[Втората светска војна]]. Накратко кажано, хаосот на војната го зафаќа и од основа го менува човековиот духовен свет. Завршетокот на Првата светска војна бил одбележан со [[Поделба на Макеонија|поделбата на Македонија]], што последователно дошло и до поделба на протестантското јадро во Македонија. Кон Евангелската црква во Бугарија се присоединиле протестантските верници од [[Пиринска Македонија|пиринскиот дел на Македонија]]. Евангелската црква, во Грција, била присоединета кон '''Грчката презбетеријанска црква''' и продолжила да работи како '''Грчка евангелска црква'''. Работата на мисионерската станица во Солун, почнува да замира. Покрај Солун, во грчките граници влегува и [[Корча]]. [[Вардарска Македонија|Вардарскиот дел на Македонија]], го зема под свое Кралска Југославија, која што го забранува работењето на Конгрешанската црква. Поради тоа Евангелската конгрешанска црква од Македонија "била присоединета кон '''Методистичката епископална црква''', за вре- ме на Втората годишна конференција во [[Врбас]], во [[мај]] [[1922]] година.<ref>''Цеков Глигор, 100 години од евангелското дело во с. Колешино, стр. 6''</ref>" Македонија припаѓа на јужниот дистрикт на Методистичката црква во [[Југославија]]. За надзорен свештеник се избира [[Пане Темков]], од [[Скопје]]. Со тој чин, десет конгрешански цркви во Македонија со 220 верници и 4 проповедници преминуваат и работат под закрила на Методистичката црква на Југославија. Методистичката црква во Кралството Југославија е забранета во 1925 година, по што следи и забрана на службите и во Македонија, и како резултат на големиот притисок на властите, црквата во Радовиш е запалена 1928 година. За да ја надминат новонастанатата ситуација, група од седумдесетина верници испраќаат писмо до Првата конференција на Баптистичките цркви на Кралство Југославија, одржана во Нови Сад 1924 година и бараат помош. Конференцијата го назначува Винко Вацек да ги посети верните во Македонија и ја започнаува Баптистичка црква, во Скопје 1928 и во Радовиш 1930 година. Работата на Методистичката црква е повторно легализирана 1931 година. Понатамошната еволуција на протестантството во Македонија се проследува со брзо опаѓање на протестантското членство, кое нужно доведува до затворање на некои цркви, а делувањето на мисионерските централи се маргинализира. Кон утврдувањето на причините на падот на протестантското членство, секако треба да се наведе влијанието на полибералните струи на протестантството, кој бил на спротивен колосек со тврдото конзервативно крило сместено на Балканот. Исто така не би требало да изгуби од вид и фактот што во [[1934]] година, од Бостонската централа се повлекла мисионерската гарнитура од балканските простори. Со тоа повлекување се отргнува најактивниот чинител на протестантското "живеење", што базично ја намалува моќта на протестантското "дејание". Развојот на процесот на секуларизација, што следи во повоениот период, религиозното чувство го сместува во строго приватната сфера на човековото живеење, што директно го условува опаѓањето на религиозниот дух. Започнатото опаѓање на бројот на протестантските верници во Македонија продолжува, со што протестантскиот процес го става во значително незавидна позиција. Но, остануваат индикативни многу прашања врзани за протестантството, кои социјалистичката платформа само ги тргна од жижата на интересирање. == Протестанизмот после Втората светска војна == == Вториот бран на протестанизмот== == Протестантството во денешна Македонија == [[Податотека:BorisTrajkovski1.jpg|thumb|right|150px|[[Борис Трајковски]] – починатиот [[Претседател на Република Македонија|македонски претседател]] бил [[Методизам|методист]].]] Во [[Република Македонија]] денес постојат повеќе малцински христијански верски заедници<ref>''Републичката Комисија за односи со верските заедници''</ref> и вкупниот број напротестанти изнесува 61.358 или 3% од вкупното население<ref name=autogenerated1>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.macedonianhr.org.au/ |title=''Official Macedonian Human Rights Website - Australia'' |accessdate=2009-01-04 |archive-date=2017-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170605173715/http://macedonianhr.org.au/ |url-status=dead }}</ref>. Протестански цркви во Македонија се: * [[Евангелско-методистичка црква на Македонија]], * [[Евангелско-конгрешанската црква]]; * [[Христијанска баптистичка црква „Радосна вест“]]; * [[Христијанска црква „Божји Глас“]]; * [[Евангелско-протестантска црква „Гласност“]]; * [[Христијански центар „Тринитас“]]; * [[Христијански центар во Република Македонија]]; * [[Христијанска црква „Слово на надеж“]]; * [[Христијанска црква „Оаза“]]; * [[Евангелска црква во Република Македонија]]. * [[Слободна евангелска црква „Добра вест“]] == Список на македонски протестанти == * [[Борис Трајковски]] -поранешен [[претседател на Република Македонија]] *[[Вилма Трајковска]] - поранешна прва Дама на Македонија и активист во невладиниот сектор == Наводи == {{наводи}} == Книжевност и напрендо читање == * House, Henry, John, "A Life for the Balkans', New York, Fleming H. Revall Company, London and Edinburgh. * Mehl, Roger, "The Sociology of Protestantism", The Westminster Press, Philadelphia, 1970. * Mojzes, Benjamin, Paul, "A History of the Congregational And Methodist * Churches in Bulgaria and Yugoslavia", Boston University, Graduate School, Doctoral disertation, 1965. * Šušnjić, Đuro, "Verovati i znati", Kršćanska sadašnjost i Stvarnost, Zagreb, 1988. * Tsanoff, A. Vladimir, "Reports and Letters of American Missionaries", Sofia, 1919. * Webster, William, Hall, Jr., "Puritans in the Balcans", Cultura, Sofia, 1938. * World Methodist Council, Baltimore Press, USA, 1922. == Поврзано == * [[Пропаганда]] * [[Историја на македонскиот народ]] {{МК Религии}} {{Демографија на Македонија}} [[Категорија:Протестантство]] [[Категорија:Протестантството во Македонија]] dojmo91z3jiqx4k7fscgcg356ild602 0 78021 5601479 5256588 2026-07-28T19:48:55Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка 5601479 wikitext text/x-wiki '''Плевел'''<ref>{{ДРМЈ|плевел}}</ref> или '''плетва'''<ref>{{ДРМЈ|плетва}}</ref> (дијалект: '''коров'''<ref>{{ДРМЈ|коров}}</ref>) — [[растение]] што расте на место што не му одговара на [[градинар]]от или на [[земјоделец]]от. == Примери на плевел == <gallery> Податотека:Kweek Elytrigia repens.jpg|[[Пиреј]]от е многу тежок за отстранување, бидејќи ризомите се преплетуваат со корените на другите растенија. Податотека:Polygonum aviculare 4.JPG|[[Троскот]]от има жилави стебленца што ползат по земјата. Податотека:Taraxacum sect Ruderalia 020.jpg|[[Глуварче]]то тешко се искоренува затоа ште неговото [[семе]] го разнесува и најслабиот [[ветер]]. Податотека:20050716-004-thistle.jpg|[[Паламида]] е [[глава]] чии цветови можат да бидат во различни бои. Податотека:Polygonum persicaria bgiu.jpg|[[Лисец]] или [[воден бибер]] тешко се искоренува од обработливото земјиште. Податотека:Agrostemma githago674466017.jpg|[[Кукол]] кој влегол и во [[поговорка]]та како би ги дочарал лошите луѓе меѓу добри, но поточно е растение со убав [[цвет]] од семејството на [[каранфил]]и. Orobanche minor-02 (xndr).jpg|[[Мало бунарче]], паразитско растение кое живее на коренот на растението-домаќин, исто така е чест коров на полињата со [[луцерка]] Cuscuta epithymum MS7 (4).jpg|[[Вилина косичка]], уште едно паразитско растение, паразитира на избојки на многу градинарски врсти, а може потполно да ја уништити луцерката </gallery> ==Наводи== {{наводи}} {{Земјоделство-никулец}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Растенија]] [[Категорија:Плевели]] [[Категорија:Земјоделство]] [[Категорија:Плевели]] ft5cgxnrl9x5s4q0vlyf95x1m8t7go8 0 80078 5601702 4996636 2026-07-29T07:22:12Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5601702 wikitext text/x-wiki {{Infobox CityIT | official_name = Comune di Sant'Andrea di Conza | img_coa = Sant'Andrea di Conza-Stemma.jpg | img_coa_small = | region = [[Кампанија]] | province = [[Авелино (покраина)|Авелино]] | mayor = | mayor_party = | elevation_footnotes = | elevation_m = 660 | area_footnotes = | area_total_km2 = 6 | population_footnotes = | population_as_of = | population_total = 1,930 | pop_density_footnotes = | population_density_km2 = 322 | coordinates = {{coord|40|51|0|N|15|22|0|E|region:IT_type:city(1.930) }} | gentilic = {{UCFIRST: }} | telephone = 0827 | postalcode = 83053 | frazioni = | saint = | day = | mapx = {{ #expr:40 + 51 / 60.0 }} | mapy = {{ #expr:15 + 22 / 60.0 }} | locator_position = | native_name = Сант Андреа ди Конца | name = Сант Андреа ди конца | map = | website = http://www.comune.santandreadiconza.av.it |image_skyline=S Andrea di Conza.jpg}} '''Сант Андреа ди Конца''' — [[Општини во Италија|општина]] во [[покраини во Италија|покраината]] [[Авелино (покраина)|Авелино]] од регионот [[Кампанија]], [[Италија]]. Населението на 31 август 2018 година било 1,461 жители.<ref>[http://demo.istat.it/bilmens/index.php?anno=2018&lingua=ita Dato Istat] - Резидентно население од 31-8-2018 година (привремена бројка).</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Авелино (покраина)}} {{Кампанија-гео-никулец}} [[Категорија:Градови во Кампанија]] [[Категорија:Општини во Авелино (покраина)]] hci046roqaou7xdgq5n0igar5yccclk 0 98776 5601403 5597448 2026-07-28T14:35:15Z Bojan9Spasovski 91316 5601403 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место |official_name = Пном Пен |other_name = |native_name = ភ្នំពេញ |nickname = ''„Бисер на Азија“'' |settlement_type = City |motto = |image_skyline = Phnom Penh aerial.jpg |image_size = |image_caption = |image_flag = |image_seal = |pushpin_map = Cambodia |pushpin_label_position = left |pushpin_map_caption = Местоположба на Пном Пен во Камбоџа. |pushpin_mapsize = |subdivision_type = Држава |subdivision_name = [[Камбоџа]] |subdivision_type1 = Покраина |subdivision_name1 = Пном Пен |parts_type = Поделба |parts_style = поделен на |p1 = 8 окрузи |government_footnotes = |government_type = Општина |leader_title = Грдаоначалник и гувернер |leader_name =[[Кеб Читема]] |leader_title1 = Заменик гувернер |leader_name1 = Тан Сина, Мап Сарин, Сенг Тонг |established_title = Населен |established_date = 1372 |established_title2 = Прогласен за гл. град |established_date2 = 1865 |established_title3 = |established_date3 = |unit_pref = |area_footnotes = |area_total_km2 = 758 |area_urban_km2 = |population_as_of = мај 2009 |population_footnotes = <ref name="NIS2008">[http://www.stat.go.jp/info/meetings/cambodia/pdf/pre_rep1.pdf Cambodian 2008 census preliminary results, Statistics Japan ] 2-6, Tables 2.2-2.6</ref> |population_note = |population_total = 2.000.064 |population_density_km2 = auto |population_demonym = Пномпенец |timezone = Камбоџа |utc_offset = +7 |latd=11 |latm=33 |lats= |latNS=N |longd=104 |longm=55 |longs= |longEW=E |coordinates_type = region:KH_type:city |coordinates_display = inline,title |elevation_footnotes = |elevation_m = 11.89 |postal_code_type = |postal_code = |area_code = +855 (023) |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website =[http://www.phnompenh.gov.kh/english/introduction.html/ Официјално мрежно место] |footnotes = }} '''Пном Пен''' ([[кмерски јазик|кмерски]]: ភ្នំពេញ, официјална транскрипција: ''Phnum Pénh''; изговор [pʰnum pɯɲ]) — главен град на [[Камбоџа]] и центар на општина [[Пном Пен (општина)|Пном Пен]]. Тој е [[економија|економски]], [[Индустрија|индустриски]], комерцијален, [[Култура|културен]], [[Туризам|туристички]] и [[Историја|историски]] центар. Во 1920-те градот бил познат како „Бисер на Азија“ и е главно туристичко одредиште во Камбоџа и за странски посетители. Градот е мешавина на традиционалната кмерска архитектура и влијание на француската архитектура. Градот е најбогат и најнаселен град во Камбоџа со население од околу еден милион жители. == Географија == Пном Пен се наоѓа во јужниот дел на [[Камбоџа]] и е опколен од [[Кандал (покраина)|покраината Кандал]]. Општината Пном Пен се наоѓа на бреговите на реките [[Понче Сап]], [[Меконг]] и [[Басак (река)|Басак]]. Овие реки се големи извори на свежа и питка вода, но има и останати природни ресурси во градот и околината. Градот и околината се наоѓаат во регион кој е составен од тропски влажани предели. Пном Пен се наоѓа на надморска височина од околу 11.89 метри што е голем проблем за безбедноста на градот во поглед на природни катастрофи како што се [[монсун]]ските [[поплава|поплави]]. Само градското подрачје зафаќа површина од околу 375 квадратни метри каде живеат околу 2.000.064 жители. == Демографија == Во 2008 година, Пном Пен имал население од околу 2.009.264 жители со густина на население од околу 5.358 жители на метар квадратен. Процентот на растот на населението на Пном Пен е проценето на околу 3.92 %. Пном Пен е претежно населен од етнички [[Кмери]] кои сочинуваат околу 90% од вкупното население на градот. Покрај нив, има значително кинеско и виетнамски малцинство, но може да се забележат и останати помалубројни малцински заедници. Како и во цела Камбоџа, така и во Пном Пен, населението претежно е [[Будизам|будистичко]], односно 90% од вкупното население на Пном Пен се будисти. Во последните години се забележува и мало зголемување на [[Христијанство|христијанското]] и [[ислам]]ското население. На национално и официјално ниво доминира [[Кмерски јазик|кмерскиот јазик]], кој е најмногу зборуван јазик во државата и градот. Покрај него, во добар дел се зборуваат и [[француски]]от и [[англиски]]от јазик. == Збратимени градови == Пном Пен е збратимен со следните градови: * {{знамеикона|United States}} [[Лонг Бич]], [[САД]] * {{знамеикона|United States}} [[Ловел]], [[САД]] * {{знамеикона|United States}} [[Провиденс]], [[САД]] * {{знамеикона|Laos}} [[Саванакет]], [[Лаос]] * {{знамеикона|South Korea}} [[Пусан]], [[Јужна Кореја]] * [[Податотека:Flag of Myanmar.svg|23px]] [[Мандалеј]], [[Мјанмар]] == Наводи == {{reflist}} == Користена литература == * {{Наведена книга |title=Phnom Penh Then and Now|url=https://archive.org/details/phnompenhthennow0000igou|last1=Igout|first1=Michel|last2=Dubuisson|first2=Serge|year=1993|publisher=White Lotus|location=Bangkok|isbn=9789748495842|oclc=29795478}} * {{Наведена книга |title=Journey Through Phnom Penh: A Pictorial Guide to the Jewel of Cambodia|url=https://archive.org/details/journeythroughph0000kris|last1=LeBoutillier|first1=Kris|last2=Ariff|first2=Shahida|year=2004|publisher=Times Editions|location=Singapore|isbn=9789812325969|oclc=55501046}} * {{Наведена книга |title=AZU's Dreams of Cambodia. Phnom Penh|last1=Leroy|first1=Joakim|last2=Hoskin|first2=John|year=2005|publisher= AZU Editions Ltd|location= Hong Kong|isbn=9789889814021|oclc=62328690}} == Поврзано == * [[Камбоџа]] == Надворешни врски == {{Commons}} ;Официјални * [http://www.phnompenh.gov.kh/english/introduction.html Пном Пен на владиниот кмерски портал] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070814011742/http://www.phnompenh.gov.kh/english/introduction.html |date=2007-08-14 }} * [http://www.phnompenh.gov.kh/english/PhnomPenh_Profile/E_PP_profile.pdf Профил на Пном Пен] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090326231546/http://www.phnompenh.gov.kh/english/PhnomPenh_Profile/E_PP_profile.pdf |date=2009-03-26 }} ;Мултимедија * [http://www.irinnews.org/filmtv.aspx Филмови од Камбоџа] ;Други * {{wikivoyage|Phnom Penh}} * [http://www.yellowpages-cambodia.com/maps/phnompenh/ Карта за Пном Пен] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100728072410/http://www.yellowpages-cambodia.com/maps/phnompenh/ |date=2010-07-28 }} * [http://www.howtocambodia.com/english/2.PP-Guide/2-PP_Restaurant.htm How To Cambodia] ;Карти * [http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/province/province_map.html?name=Phnom%20Penh Карта на Пном Пен] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080909024018/http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/province/province_map.html?name=Phnom%20Penh |date=2008-09-09 }} * [http://www.boent.eu/killingfields_en.html Ралф Бонт: Во земјата на импотенцијата] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101018050808/http://www.boent.eu/killingfields_en.html |date=2010-10-18 }} {{Камбоџа-никулец}} {{Главни градови во Азија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Пном Пен|Пном Пен]] [[Категорија:Главни градови во Азија]] [[Категорија:Населени места основани во 5 век]] b6jn6kaseizxxaafknc0n83x4nji1jw 0 101455 5601730 5236480 2026-07-29T08:07:11Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5601730 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Globe Chess.jpg|мини|Глобус шах]] '''8. [[шаховска олимпијада]]''' организирана од [[ФИДЕ]] содржела натпреварувања во машка конкуренција<ref>Although commonly referred to as the ''men's division'', this section is open to both male and female players.</ref> и светско првенство во женска конкуренција. Настанот се одржал во [[Буенос Аирес]], [[Аргентина]] од [[21 август]] до [[19 септември]] [[1939]], време во кое започнала [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. == Вовед == На оваа шаховска олимпијада учествувале рекордни 27 екипи од исто толку земји, што било за осум повеќе од претходната олимпијада. Зголемениот број на земји-учеснички билч благодарение на зголемениот интерес на земјите од Средна Америка, особено [[Куба]], предводена од [[Хосе Раул Капабланка]] на прва табла. Поради политичките случувања во тоа време и аншлусот на Нацистичка Германија врз Австрија, познатите австриски шахисти [[Ерих Елисказес]] и [[Алберт Бекер (шахист)|Алберт Бекер]] се натпреварувале за Германија, а некои извори посочуваат на фактот дека Чехословачка учествувала под името „Бохемија и Моравија“. За жал, на оваа шаховска олимпијада не учествувале првопласираните две репрезентации од претходната шаховска олимпијада одржана во [[Стокхолм]], [[САД]] и [[Унгарија]]. Всушност, некои репрезентации не испратиле своја екипа на оваа шаховска олимпијада поради оддалеченоста и големите трошоци кои требале да ги платат. По почетните натпревари, екипите биле поделени во завршните групи A или B, со поранешниот натпреварувачки Хамилтон-Раселов куп и подоцнежниот „Копа Америка“, претставен лично од аргентинскиот претседател. == Почетни натпревари == Почетните натпревари се одржале од 21 до 31 август 1939. Имало 3 групи од по 7 екипи и една со 6. Натпреварите биле одржани во систем „секој против секого“, по кои најдобрите 4 екипи од секоја група обезбедиле учество во завршната група А, а останатите екипи продолжиле во групата B. Победниците по групи биле: Бохемија и Моравија и Полска (група 1), Летонија (група 2), Аргентина (група 3) и Шведска (група 4). == Завршни натпревари == Завршните натпревари започнале на 1 септември 1939, дата која се смета за почеток на [[Втора свеетска војна|Втората светска војна]]. Ова довело до голема збунетост кај европските екипи, но најголемиот број шахисти сакале да продолжат. Англија била единствената репрезентација, чија екипа се вратила дома, па нивното место не било пополнето и на конечната листа завршиле како шеснаесетти. Што се однесува до останатите делегации, кризата довела до гласање дали да се продолжи. Ова ги опфатило капитените на репрезентациите, домаќините и организаторите. Главна улога имале [[Александар Аљехин]] (Франција), [[Савиели Тартаковер]] (Полска), [[Алберт Бекер (шахист)|Алберт Бекер]] (Германија) и претседателот на аргентинската шаховска федерација, [[Аугусто де Муро]]. Одлуката била, шаховската олимпијада да продолжи.<ref>Gawlikowski, Stanisław (1978). ''Olimpiady szachowe 1924 - 1974'', Wyd. Sport i Turystyka, Warszawa.</ref> Сепак, политичките последици имале влијание, па шест натпревари не се одржале поради воените случувања. По претпазливоста и преговорите, вкупно 6 напревари (Германија-Полска, Германија-Франција, Германија-Палестина, Бохемија и Моравија-Полска, Бохемија и Моравија-Франција и Аргентина-Палестина) завршиле со службен резултат 2-2.<ref>[http://www.olimpbase.org/1939/1939in.html 8th Chess Olympiad: Buenos Aires 1939—Information–Basic data–Tournament review–Individual medals–Interesting games–Trivia]</ref> Конечните резултати биле следниве: == Група А == :{| class="sortable wikitable" ! Место !! Земја !! Бодови |- | 1 || bgcolor="gold"|[[Податотека:Flag of Germany 1933.svg|20п]] [[Германија]] || 36 |- | 2 || bgcolor="silver"|{{знаме|Poland}} || 35.5 |- | 3 || bgcolor="cc9966"|{{знаме|Estonia}} || 33.5 |- | 4 || {{знаме|Sweden}} || 33 |- | 5 || {{знаме|Argentina}} || 32.5 |- | 6 || [[Податотека:Flag of Bohmen und Mahren.svg|20п]] [[Протекторат Бохемија и Моравија]] || 32 |- | 7 || {{знаме|Latvia}} || 31.5 |- | 8 || {{знаме|Netherlands}} || 30.5 |- | 9 || [[Податотека:Ensign of the Palestine Mandate (1927–1948).svg|20п]] [[Палестина]] || 26 |- | 10 || {{знаме|France}} || 24.5 |- | 11 || {{знаме|Cuba}} || 22.5 |- | 12 || {{знаме|Chile}} || 22 |- | 13 || {{знаме|Lithuania}} || 22 |- | 14 || {{знаме|Brazil}} || 21 |- | 15 || {{знаме|Denmark}} || 17.5 |- | 16 || {{знаме|England}} || – |} Наградите за најдобрите во поединечна конкуренција, разпоредени од прва до петта табла биле (само во завршните натпревари): [[Хосе Раул Капабланка]] (Куба), [[Јосеф Порат|Хајнц Фердер]] (Палестина/Израел) и [[Мигел Најдорф]] (Полска), [[Лудвиг Енгелс]] (Германија), [[Гунар Фридман]] (Естонија) и [[Исајас Плеси]] (Аргентина). == Група B == :{| class="sortable wikitable" ! Место !! Земја !! Бодови |- | 17 || {{знаме|Iceland}} || 28 |- | 18 || {{знаме|Canada}} || 28 |- | 19 || {{знаме|Norway}} || 27 |- | 20 || {{знаме|Uruguay}} || 26 |- | 21 || {{знаме|Bulgaria}} || 25.5 |- | 22 || {{ЕКВ}} || 21 |- | 23 || {{ГТМ}} || 15.5 |- | 24 || {{знаме|Ireland}} || 15.5 |- | 25 || {{знаме|Peru}} || 14 |- | 26 || {{знаме|Bolivia}} || 10 |- | 27 || {{ПАР}} || 9.5 |} Најдобрите поединечни резултати во групата В, разпоредени од прва до петта табла ги постигнале: [[Ернст Ројан]] (Норвешка), [[Даниел Јанофски]] (Канада), [[Јон Гудмундсон]] (Исланд), [[Михаил Кантарџиев]] (Бугарија) и [[Гудмундур Арнлаугсон]] (Исланд). == Светско првенство во шах за жени == Седмото светско првенство во шах во женска конкуренција се одржало за време на одржувањето на Олимпијадата. Конечните резултати биле следниве:<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rogerpaige.me.uk/tables10.htm |title=Tables 1939—Players and games |accessdate=2009-03-27 |archive-date=2009-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090104110113/http://www.rogerpaige.me.uk/tables10.htm |url-status=dead }}</ref>,<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://xoomer.alice.it/cserica/scacchi/storiascacchi/campioni/femminile.htm |title=I campionati del mundo feminile (The World Chess Championship for Women) |accessdate=2009-03-27 |archive-date=2007-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071112222700/http://xoomer.alice.it/cserica/scacchi/storiascacchi/campioni/femminile.htm |url-status=dead }}</ref>,<ref>[http://www.ajedrezdeataque.com/11%20Ajedrez%20Femenino/Palmares/Ctos_Mundo/Buenos_Aires_39.htm Campeonato Mundo femenino (Women's World Championship) Buenos Aires 1939]</ref> :{| class="sortable wikitable" ! Место !! Шахистка !! Бодови |- | 1 || {{спортистзнаме|[[Вера Менчик]]|Англија}} || 18 |- | 2 || {{спортистзнаме|[[Соња Граф]]|Германија}} || 16 |- | 3 || {{спортистзнаме|[[Берна Караско]]|Чиле}} || 15.5 |- | 4 || {{спортистзнаме|[[Елфриде Риндер]]|Германија}} || 15 |- | 5 || {{спортистзнаме|[[Мона Меј Кариф]]|САД}} || 14 |- | 6 || {{спортистзнаме|[[Милда Лауберте]]|Летонија}} || 12 |- | 7 || {{спортистзнаме|[[Марија Тереза Мора]]|Куба}} || 11 |- | 8 || {{спортистзнаме|[[Катарина Роодзант]]|Холандија}} || 11 |- | 9 || {{спортистзнаме|[[Б. Јанечкова]]|Чехословачка}} || 9 |- | 10 || {{спортистзнаме|[[Паулета Шварцман]]|Франција}} || 9 |- | 11 || {{спортистзнаме|[[Ингрид Ларсен]]|Данска}} || 8.5 |- | 12 || {{спортистзнаме|[[Дора Трепат де Наваро]]|Аргентина}} || 8 |- | 13 || {{спортистзнаме|[[Ингеборг Андерсон]]|Шведска}} || 7.5 |- | 14 || {{спортистзнаме|[[Марија Береа де Монтеро]]|Аргентина}} || 7 |- | 15 || {{спортистзнаме|[[Саломе Рајшер]]|Палестина}} || 7 |- | 16 || {{спортистзнаме|[[Маријане Стофелс]]|Белгија}} || 7 |- | 17 || {{спортистзнаме|[[М. А. Вихил]]|Уругвај}} || 6 |- | 18 || {{спортистзнаме|[[Елена Рацлаускиене]]|Литванија}} || 3.5 |- | 19 || {{спортистзнаме|[[Рут Блох Накеруд]]|Норвешка}} || 3 |- | 20 || {{спортистзнаме|[[Анабела Ловид]]|Канада}} || 2 |} == Политички бегалци == Како последица на политичките случувања, по овој настан, многу шахисти одлучиле да останат во Аргентина или да се преселат на некое друго место во Јужна Амеррика, отколку да се вратат во завојуваната Европа. Шахистите, меѓу кои и [[Мигел Најдорф]], [[Паулино Фридман]], [[Гидон Шталберг]], [[Ерих Елисказес]], [[Паул Михел (шахист)|Паул Михел]], [[Лудвиг Енгелс]], [[Алберт Бекер (шахист)|Алберт Бекер]], [[Хајнрих Рајнхарт]], [[Јири Пеликан]], [[ККарел Скаличка]], [[Маркас Луцкис]], [[Мовсас Феигинс]], [[Илмар Рауд]], [[Моше Черниак]], [[Меир Раух]], [[Виктор Винц]], [[Аристид Громер]], [[Францизек Сулик]], [[Адолф Зајц]], [[Крис де Ронде]], [[Зелман Клајнштајн]], [[Соња Граф]] и [[Паулета Шварцман]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://ar.geocities.com/carloseadrake/AJEDREZ/Asilados_1939.htm |title=List of players who remained in Argentina in 1939 (notes in '''Spanish''') |accessdate=2004-02-09 |archive-date=2004-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040209073115/http://ar.geocities.com/carloseadrake/AJEDREZ/Asilados_1939.htm |url-status=live }}</ref> Многу од нив биле Евреи и пристигнале во Буенос Аирес во август 1939 со бродот "Priapolis". По ова, бродот станал пример на Ноева арка на генерација шахисти. Забележливво, сите шахисти од репрезентацијата на Германија (Елисказес, Михел, Енгелс, Бекер, Рајнхарт) исто така одлучиле да не се вратат во [[Нацистичка Германија]]. == Наводи == {{reflist}} == Надворешни врски == * [http://www.olimpbase.org/1939/1939in.html 8th Chess Olympiad: Buenos Aires 1939] * ''Chess Olympiads'', Arpad Foldeak (Corvina Press, 1966) - стр. 160-180 == Поврзано == [[Шаховска олимпијада - 1924|I неофицијална шаховска Олимпијада]] (Париз 1924)<br /> [[Шаховска олимпијада - 1926|II неофицијална шаховска Олимпијада]] (Будимпешта 1926)<br /> [[Шаховска олимпијада - 1936|III неофицијална шаховска Олимпијада]] (Минхен 1936) {{Шаховски олимпијади}} [[Категорија:Шаховски олимпијади]] [[Категорија:Шахот во 1939 година]] [[Категорија:Спортот во Буенос Аирес]] tgeh5vx6lg021un4d9taqp0cftwwkvh 0 108552 5601772 5427147 2026-07-29T10:22:54Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5601772 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Roma-san giovanni03.jpg|300px|мини|Папскиот престол (катедра), во апсидата на [[Базилика Свети Јован Латерански|Архибазиликата на Свети Јован Латерански]], го симболизира Светата столица.]] '''Света Столица''' (на {{langx|la|Sancta Sedes}}, на {{langx|it|Santa Sede}}) — јурисдикција на [[Папа|бискупот на Рим]], попознат како папа, која го вклучува апостолскиот епископски престол на Римската бискупија со универзална свештеничка јурисдикција на светската [[Римокатоличка црква]], како и суверен ентитет во меѓународното право, кој управува со [[Ватикан]]. Според католичката традиција, Светата Столица е основана во првиот век од страна на [[Свети Петар и Павле|светите Петар и Павле]] и е жариште на ехваристичкото единство на католиците низ светот. Како суверен ентитет, Светата Столица има седиште, работи во и практикува „ексклузивна власт“ над [[Ватикан|Државата на градот Ватикан]], современа независна енклава во [[Рим]], чиј суверен исто така е [[папата]]. Светата Столица е управувана од Римската курија, која е централна власт на Римокатоличката црква.<ref>{{cite web |url=http://www.intratext.com/IXT/ENG0017/_P19.HTM |title=Code of Canon Law: text – IntraText CT}}</ref><ref>{{наведено списание |author=Соединети Американски Држави. Стејт Департмент. Биро за осноси со јавноста (United States. Department of State. Bureau of Public Affairs) |title=The Holy See. |journal=Backgr Notes Ser |year= 1989 |pages= 1–4 |pmid=12178005 | url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/eutils/elink.fcgi?dbfrom=pubmed&tool=sumsearch.org/cite&retmode=ref&cmd=prlinks&id=12178005}}</ref> Иако Светата Столица понекогаш [[Метонимија|метонимиски]] се нарекува „Ватикан“, државата Ватикан е одделно воспоставена со [[Латерански договор|Латеранскиот договор]] од 1929 година помеѓу Светата Столица и [[Италија]] за да се обезбеди временска, дипломатска и духовна независност на папството. Имајќи го тоа предвид, нунциите, кои се папски дипломати во државите и во меѓународните организации, се признаени како претставници на Светата Столица, а не на државата Ватикан, што пак е пропишано во канонското право на Римокатоличката црква. Светата Столица одржува билатерални дипломатски односи со над 180 суверени држави, потпишува [[конкордат]]и и други договори и извршува мултилатерална дипломатија со повеќе меѓувладини организации, меѓу кои се вбројуваат и [[Обединетите нации]] и нејзините агенции, [[Советот на Европа]], [[Организација за безбедност и соработка на Европа|Организацијата за безбедност и соработка на Европа]] и [[Организација на американски држави|Организацијата на американски држави]]. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Света Столица]] ba00v4gkxde7zzqn3g9rm78jlf59r64 0 169318 5601773 5568906 2026-07-29T10:24:17Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5601773 wikitext text/x-wiki {{bar box |float=right |title=Верници во Кипар |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|Православни|red|79.3}} {{Столбен постоток|Муслимани|green|18}} {{Столбен постоток|Римокатолици|yellow|1}} {{Столбен постоток|Хиндуисти|green|0.1}} {{Столбен постоток|Други|orange|0.3}} }} [[Податотека:Agios Lazaros, Larnaca (3).jpg|300px|мини|Поглед кон црквата „Свети Лазар“ во [[Ларнака]]]] Поголемиот дел од [[Кипарски Грци|Кипарските Грци]], а со тоа и мнозинството од населението на [[Кипар]], се членови на автокефалната [[Кипарска православна црква]], додека [[кипарски Турци|кипарските Турци]] се претежно [[Ислам|муслимани]]. Според [[Евробарометар]] 2005 година <ref>http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_225_report_en.pdf Social values, Science and technology. Eurobarometer 2005. TNS Opinion & Social</ref>, Кипар е една од најголемите религиозни земји во [[Европа]], заедно со [[Турција]], [[Малта]], [[Романија]], [[Грција]] и [[Полска]]. Освен православните христијани и муслиманските заедници, во земјата живеат и помали религиозни заедници како [[бахаи]]те, [[евреи]]те, [[протестантство|протестантска]], [[римокатоличка црква|католичка]], [[Маронитска црква|маронити]] и членови на [[Ерменска апостолска црква|Ерменската апостолска црква]]. == Кипарска православна Црква == Најголемата црква во [[Кипар]] е [[Кипарска православна црква|Кипарската православна црква]]. Таа се има здобиено со автокефалност и истата е признаена од страна на Вселенскиот Патријарх во [[Цариград]], задржувајќи ја комплетната административна автономија на својот [[архиепископ]]. [[Голема шизма|Големиот раскол]], која довела до поделба на црквата на католичка и православна, имала големи последици за Кипарската црква. Во времето кога земјата била под контрола на [[Венецијанска Република|Венецијанската Република]], црвата била под големо влијание на [[Папа]]та. По заземањето на островот од страна на [[Османлии]]те, црквата имала своја автономија и право на религиозен обред. По основањето на државата, архиепископот [[Макариос III]] бил избран за претседател на републиката и на таа позиција се задржал до неговата смрт во [[1977]] година. Негов наследник бил [[Кристостомос]], кој управувал до [[2006]] година. == Ислам == Исламот во Кипар бил воведен кога калифот Утман го освоил Кипар во 649. Муслиманите се населиле скоро на целата територија на Кипар, но по настаните од 1974 година тие главно се концентрирани во Северен Кипар. До 1974 година, кипарските Турци (со муслиманската заедница на Кипар) се околу 18% од населението на островот или околу 264.172 Муслимани. На островот има неколку важни исламски исламски храмови вклучувајќи ја Хала Султан Теќе / Ум Харам џамија во Ларнака и џамијата Семикије. == Маронити == Во Кипар живеат и околу 20.000 [[Маронити]], а нивното потекло води од [[Либан]]. == Римокатолици == Католичката црква на Кипар е дел од [[Римокатоличка црква|Римокатоличката црква]], под духовно водство на папата во Рим. Нивниот број се движи околу 10.000 или околу 1% од вкупното население. Повеќето католички верници се или Маронити со сопствен архиепископ, или Латини, под Патријаршијата во Ерусалим. == Хиндуисти == == Евреи == == Наводи == {{reflist}} {{Европа по тема|Религија во}} {{Азија по тема|Религија во}} [[Категорија:Религијата во Кипар| ]] [[Категорија:Религијата во Северен Кипар]] jmhbttbmjvnvnal5ecm3gqgzs33ka8q 0 172285 5601774 5569054 2026-07-29T10:26:47Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5601774 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=ноември 2009}} {{bar box |title=Верници во Украина |titlebar=#ddd |float=right |bars= {{Столбен постоток|Православни|gray|50.44}} {{Столбен постоток|Гркокатолици|green|8}} {{Столбен постоток|Автокефална црква|pink|7}} {{Столбен постоток|Римокатолици|blue|2}} {{Столбен постоток|Протестанти|red|2}} {{Столбен постоток|Муслимани|red|0.5}} {{Столбен постоток|Евреи|red|0.6}} {{Столбен постоток|Други или нерелигиозни околу|red|20}} }} [[Податотека:80-391-9014 Kyiv Sofia 2 RB 24.jpg|300px|мини|Поглед кон [[Црква Света Софија (Киев)|Црквата „Света Софија“]]во [[Киев]]]] Денеска, 50.44% од населението на [[Украина]] се приврзаници или верници на [[Украинска Православна црква|Украинската православна црква]], околу 8% се [[Грко-католици|католици]], 7% приврзаници на Автокефалната украинска црква, 2% на [[Римокатоличка црква|Римокатоличката црква]], околу 2% [[протестантство|протестанти]], 0.63 [[евреи]], 0.5% [[муслимани]] итн. Во текот на својата рана историја, [[Украина]] била населена со пагански племиња кои ја практикувале својата [[религија]]. Кон крајот на првиот милениум во земјата бил воведен [[Православие|византискиот ритуал]]. Се претпоставува дека [[апостол Андреј]] бил оној кој прв дошол на овие простории да ја проповеда [[христијанство|новата]] [[религија]]. [[Јудаизам|Јудаизмот]] на просторите на денешна Украина бил присутен пред повеќе од 2000 години, кога еврејските трговци патувале заедно до грчките колонии. Од [[13 век]] еврејското присуство во Украина значително се зголемило. Подоцна во Украина бил основан и [[Хасидизам|Хасидизмот]]. [[Ислам|Муслиманската религија]] во Украина се појавила во времето на [[Златна Орда|Златната орда]] и [[Османлиско Царство|Отоманското Царство]]. [[Кримски татари|Кримските Татари]] го прифатиле исламот во времето на Златнатаљ Орда, а подоцна станале вазали на Отоманското Царство. Во времето кога била била создадена [[Украинска ССР]] и земјата била во составот на СССР, [[атеизам|атеистичкиот]] режим продонел до прогонување на голем број на христијански свештеници. Голем број на цркви биле или рушени или затварени. Според последната анкета која била спроведена од страна на [[Центар Рузумков]] во 2003 година * 75% од украинските граѓани одговориле дека "веруваат оти Бог постои ". * 21% одговориле дека "тие не веруваат дека постои Бог или некоја друга сила". Од друга страна пак, 37,4% рекле дека одат редовно во црква. Според податоци од [[2006]] година, во земјата имало 30.507 регистрирани верски организации, вклучувајќи ги и 29.262 верските заедници. Владата проценува дека има уште околу 1.679 нерегистрирани верски заедници. Повеќе од 90% од религиозно активните граѓани биле христијани односно православни. {{Европа по тема|Религија во}} [[Категорија:Религијата во Украина| ]] sbereq9z8ohlxp1dcvbnm3po3bh2m4r 0 176882 5601425 5558936 2026-07-28T16:55:11Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601425 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = lightgreen | name = Афион | image = Koeh-102.jpg | image_width = | image_caption = Цвет, лист, стебло, чашка и плод на афион | regnum = [[Растенија]] | divisio = [[Скриеносеменици]] | ordo = [[Лутиковидни]] | familia = [[Афиони]] | genus = [[Афион (род)|Афион]] | species = Опиумски афион | binomial = ''Papaver somniferum'' | binomial_authority = [[Карл Линеј|L.]] }} [[Податотека:Opium pod cut to demonstrate fluid extraction1.jpg|мини|200п|десно|Со режењето на [[Чашка (ботаника)|чашката]] на афионот се добива [[опиум]]]] '''Афион''' или '''мак''' (поточно: '''опиумски афион''', [[науч.]] ''Papaver somniferum'') — растение од семејството на [[афиони]]те (''Papaveraceae''), од кое се добива [[опиум]] и афионово семе. == Изглед == Растението има високо [[стебло]] со типичен [[цвет]], обично еден, со бела, розова, портокалова, црвена или сина боја; на средината има темна (црна) дамка. Некои видови, кои се одгледуваат повеќе години, имаат и други бои, од еднобојни темни видови до нежни, пастелни нијанси. Средината на цветот има кривулести [[прашник|прашници]] опкружени со низа од четири до шест тркалезни или пердувести цветни ливчиња. [[Полен]]от на ориенталниот афион (''Papaver orientale'') има темносина боја, додека поленот на полскиот афион (''Papaver rhoeas'') е од темносина до сива боја. [[пчела|Пчелите]] ги користат цветовите на афионот како извор на [[полен]]. == Симболизам == Долго време афионот бил користен како симбол на [[сон]]от и [[смрт]]та. На сонот, поради [[опиум]]от кој се добива со екстракција од неговата [[Чашка (ботаника)|чашка]], а на смртта поради крваво црвената боја на неговиот [[цвет]]. Во грчко-римските [[мит]]ови афионот е користен како дар за мртвите, а бил користен како амблем на надгробните споменици за да го означи вечниот сон. Другото значење на афионот во грчко-римската митологија е симболизирање на ветувањето за [[воскресение]] после смртта, поради светлoцрвената боја. == Употреба == Семето на белио афион припаѓа на [[Индија|индискиот]] вид и се додава на јадењата заради нивно згуснување и арома. Меленото семе од афион, заедно со [[кокос]]ово брашно, се комбинира како смеса која се додава на крајот од приготвувањето на јадењата. Бидејќи е многу тешко да се сомеле сурово афионово семе, тоа се потпечува на суво, а потоа се толчи или се меша со вода за да се добие доследна смеса во вид на тесто. Семето од [[опиум]]скиот афион (''Papaver somniferum'') се користи во многу делови на централна и источна [[Европа]]. [[Шеќер|Зашеќерените]], сомелени зрна се јадат со тестенини или се варат со [[млеко]] и се користат за полнење или прелив на разни видови слатки теста. Мелењето на зрелите зрна се изведува индустриски или дома, со [[дибек]], [[аван]] или со рачна мелница. Афионот се користи за [[медицина|медицински]] цели, односно добивање [[лек]]ови за смирување врз основа на опијатските состојки на растението, како што се [[морфин]]от и [[кодеин]]от. == Производство == Поради специфичноста на растението од кое, со режење на чашката, се добиваат опијати ([[опиум]]), во најголем број држави во светот одгледувањето афион е контролирано и е забрането самостојното режење, односно тоа исто така се изведува контролирано и под строг надзор на соодветни служби. Нелегалната меѓународна трговија со семе од афион е регулирана со резолуција на [[Обединети нации|Обединетите нации]] од 28 јули 1998 година. Најголеми производители на афион за медицински потреби во светот се [[Австралија]], [[Турција]] и [[Индија]]. Порано (од 1835 година) тој се произведувал и во [[Македонија]],<ref>[http://mkd-news.com/makedonskiot-opium-bil-najbaran-i-se-izvezuval-vo-tsel-svet-eve-zoshto-prestanalo-proizvodstvoto/ Македонскиот опиум бил најбаран и се извезувал во цел свет – еве зошто престанало производството] 2013-07-05. Извор: Владан Јовановиќ, „Македонски опиум: за финансиските и политичките размери на феноменот (1918-1941)“ XVI/3, Белград, 2009, стр 69-79.</ref> за што сведочи и тоа што се наоѓа на [[Грб на Македонија|македонскиот грб]]. Така, во периодот од 1963 до 1972 година кај нас биле засеани 1.693 хектари со афион.<ref>[http://www.dnevnik.com.mk/?ItemID=77B0204CA1FCC14488FA54B01600AF42 Враќање на традиционалните земјоделски култури, Дневник]</ref>. Во поново време, афион се одгледува во [[Македонија]], согласно закон и пријавени насади кај фармацевтските компании. ==Афионоткако тема во уметноста== * „Мак“ — песна на македонскиот поет [[Блаже Конески]].<ref>Блаже Конески, ''Поезија''. Скопје: Просветно дело, Редакција „Детска радост“, 2011, стр. 97.</ref> * „Макови“ - поетски циклус на македонскиот поет [[Анте Поповски]].<ref>Анте Поповски, ''Дрво што крвави''. Скопје: Детска радост, Наша книга, Македонска книга, Култура, Мисла, 1991, стр. 144-148.</ref><ref>Анте Поповски, ''Поезија''. Наша книга, Скопје, 1990, стр. 351-361.</ref> * „Маково поле“ - песна на полскиот поет [[Јежи Харасимович]].<ref>''Savremena poljska poezija''. Beograd: Nolit, 1964, стр. 230-232.</ref> ==Галерија== <gallery mode="packed" heights="140px"> File:Афион МК 01.jpg|Нива со расцветан афион кај с.[[Сирково]], [[Македонија]] File:Афион МК 02.jpg|Нива со расцветан афион кај с.[[Сирково]], [[Македонија]] File:Афион МК 03.jpg|Нива со расцветан афион кај с.[[Сирково]], [[Македонија]] File:Афион МК 04.jpg|Нива со расцветан афион кај с.[[Сирково]], [[Македонија]] File:Афион - МК 01.jpg|Расцветан афион кај с.[[Сирково]], [[Македонија]] File:Афион - МК 02.jpg|Расцветан афион кај с.[[Сирково]], [[Македонија]] File:Булки (див афион) Сирково 05.jpg|Цвет на афион помеѓу цветови на [[Булка|булки]] Податотека:Oriental poppy.jpg|Цвет на афион </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Papaver somniferum}} {{викивидови-ред|Papaver somniferum|АФион}} * [http://www.idividi.com.mk/vesti/svet/367715/ И покрај напорите на САД, во Авганистан рекордно засеани површини афион за добивање опиум] * [http://star.vest.com.mk/default.asp?id=96284&idg=5&idb=1453&rubrika=Revija Комбајн за берба на афион - мејд ин Мацедониа] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160304202649/http://star.vest.com.mk/default.asp?id=96284&idg=5&idb=1453&rubrika=Revija |date=2016-03-04 }} {{Taxonbar|from=Q131584}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Афиони| ]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Психоактивни супстанции]] [[Категорија:Маслодајни растенија]] [[Категорија:Индустриски култури]] [[Категорија:Турцизми]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Ентеогени]] [[Категорија:Флора на Македонија]] i38nkklivwsz4rtwit3iigppthdjzkg 14 197044 5601490 3409847 2026-07-28T20:37:43Z Bjankuloski06 332 5601490 wikitext text/x-wiki {{категорија за никулци|article=[[ботаника]]та|newstub=ботаника-никулец | category=Ботаника}} [[Категорија:Никулци за биологија|Ботаника]] 6ozl8it8g3nr7ww8rsx8164eut0qsyo 0 198456 5601383 5286958 2026-07-28T13:02:35Z Buli 2648 5601383 wikitext text/x-wiki {{Infobox book | name = Смртта на Смаил-ага Ченгиќ | title_orig = Smrt Smail-age Čengića | translator = | image = Smrt Smail-age Čengića.png | image_caption = | author = [[Иван Мажураниќ]] | illustrator = | cover_artists = | country = [[Австриска Империја]] | language = [[хрватски јазик|хрватски]] | series = | genre = [[Епска поема]] | publisher = | release_date = 1846 | media_type = печатен | pages = | isbn = | preceded_by = | followed_by = }} '''„Смртта на Смаил-ага Ченгиќ“''' ([[хрватски]]: ''Smrt Smail-age Čengijića'') — поема на [[Иван Мажураниќ]], составена од пет епски песни: „Агување“ (''Agovanje''), „Ноќен патник“ (''Noćnik''), „Чета“ (''Četa''), „Арач“ (''Harač'') и „Прокоба“ (''Kob''). Раскажувањето е проткаено со лирски дигресии преку кои Мажураниќ искажал свои мисли и чувства.<ref>[http://dzs.ffzg.hr/html/Mazur2.htm dzs.ffzg.hr]</ref> Предмет на поемата е еден историски настан од животот на [[Црногорци]]те – убиството на [[Смаил-ага Ченгиќ]] во [[1840]] година, настан за којшто многу пишувале тогашните српски и хрватски новини.<ref name="Antun Barac 1960">Antun Barac, „O pjesniku Smrt Smail-age Čengijića“, во: Ivan Mažuranić, ''Smrt Smail-age Čengijića''. Beograd: Rad, 1960, стр. 51-52.</ref> Мажураниќ ги прикажал злосторствата и насилствата што ги вршел турскиот поробувач врз рајата и борбата на [[Црногорци]]те за уништување на тиранијата.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.camo.ch/ivanmazuranic.htm |title=camo.ch |accessdate=2010-05-06 |archive-date=2010-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101121122202/http://camo.ch/ivanmazuranic.htm |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.montenegrina.net/pages/pages1/istorija/cg_u_xix_vijeku/smail_aga_cengic_mit_i_stvarnost.htm montenegrina.net]</ref><ref>Ivan Mažuranić, ''Smrt Smail-age Čengijića''. Beograd: Rad, 1960.</ref> Во својот илирски и словенски занос, Мажураниќ отстапил од историската вистина, затоа што имал за цел на настанот да му додаде широко значење и во главниот лик не толку да го прикаже вистинскиот Смаил-ага колку во него да претстави тип на тиранин во времето на турското ропство.<ref>Antun Barac, „O pjesniku Smrt Smail-age Čengijića“, во: Ivan Mažuranić, ''Smrt Smail-age Čengijića''. Beograd: Rad, 1960, стр. 52.</ref> == Кратка содржина на поемата == Секоја од петте песни во поемата за себе претставува завршена содржинаска целина. ''Агување'' е слика на турската средина во која господари Смаил-ага. Во [[Столац]], тој ги повикува слугите и им наредува да му ги доведат заробените Црногорци во Битката кај [[река]]та [[Морача]] и старецот Дурак, што ги посоветувал да ги ослободи. Заробениците се доведени и агата ги дарува, им одредува на кој начин ќе умрат – едни со набивање на колец, други со бесење на јаже а трети со сечење на [[глава]]та со пала (кратка [[сабја]]). Црногорците храбро ја поднесуваат маченичката смрт, никој не пушта глас. Младите Турци што го гледале мачењето и умирањето на Црногорците уживале, додека постарите биле преплашени затоа што истото ги чека и нив бидејќи Црногорците ќе им се одмаздат. Храбрата [[смрт]] на [[Црногорци]]те го уплашила и агата и за да го прикрие својот страв почнал да држи беседа дека страшливците треба да бидат казнети наредувајќи да го обесат стариот Дурак, неговиот советник. Тогаш Дураковиот син Новица почнал да го моли Смаил-ага да не го прави тоа, но овој само дал знак и Дурак виснал на бесилката.<ref>Ivan Mažuranić, ''Smrt Smail-age Čengijića''. Beograd: Rad, 1960, стр. 3-6.</ref> <ref>Иван Мажураниќ, ''Смртта на Смаил-ага Ченгиќ''. Скопје: Култура, 1974, стр. 5-9.</ref> Во ''Ноќен патник'' Мажураниќ раскажува за Новица, кој решил да му се одмазди на својот свиреп господар. Тој преоблечен во црногорска национална носија се пробива низ [[Црна Гора]] со цел да дојде кај [[владика]]та, поглаварот на Црногорците. Дење се крие а само ноќе патувал. Загрижен е да не го убијат [[Црногорци]]те, зошто тогаш нема да може да ја оствари својата цел. Стигнува на [[Цетиње]] каде стражата го запира бидејќи им е напознат. Но откако Новица ги кажува јадовите заради кои сака да го види владиката стражата му го зема оружјето и го пушта.<ref>Ivan Mažuranić, ''Smrt Smail-age Čengijića''. Beograd: Rad, 1960, стр. 7-9.</ref> <ref>Иван Мажураниќ, ''Смртта на Смаил-ага Ченгиќ''. Скопје: Култура, 1974, стр. 11-13.</ref> ''Чета'' е слика на христијанската црногорска средина. Во [[Црна Гора]] тајно се собира одмаздничка чета. Таа е малобројна, одмаздниците се млади луѓе кои не се одбрани ни по убавина ни по богатство туку по срце јуначко. Четата пладнува кај реката Морача. Кај неа доаѓа еден свештеник кој одржува беседа со која ги подига патриотскиот и слободарскиот дух на борците напомнувајќи им – [[Орел|орлите]] во карпи гнезда прават, слобода зар рамнината дава! И дека [[љубов]]та кон [[слобода]]та ги натерала нивните предедовци да ги напуштат рамнините и да се населат во непристапните карпести предели каде живееле слободно како орли. Тие пак се должни, таа слобода да ја бранат. Во тој момент се појавува Новица, сите се фаќаат за [[оружје]]то. Тој им објаснува дека е дојден да им се придружи и како доказ дека навистина не е предавник предлага свештеникот да го покрсти. Овој му ја исполнува желбата и кога паѓа мрак четата се упатува кон својата цел – да го погуби Смаил-ага.<ref>Ivan Mažuranić, ''Smrt Smail-age Čengijića''. Beograd: Rad, 1960, стр. 10-19.</ref> <ref>Иван Мажураниќ, ''Смртта на Смаил-ага Ченгиќ''. Скопје: Култура, 1974, стр. 15-25.</ref> Во ''Арач'' е даден судирот меѓу двете средини, турската и христијанската. Смаил-ага дошол на [[Гацко поле]] со својата придружба да собира арач. Тој е пред својот шатор и чека да се вратат арачлиите но наместо да го донесат она што го барал тие ја воделе рајата како залог за тоа што не давала арач. Кога ги видел агата се разлутил и со џилитот (вид [[копје]]) фрлил да убие еден од селаните. Наместо да го погоди селанецот го погодил својот слуга Сафер и му го истерал [[око]]то. Ова уште повеќе го разлутило и наредил да почнат со измачувањето на селаните. Да ги врзат за опашките на [[коњ]]ите и да ги влечат по полето. Слугите ја исполнувале наредбата и кога селаните испопаѓале полумртви почнуваат да ги освестуваат со камшици. А на грозниот викот од агата дека уште ќе ги мачи ако не му дадат арач тие му одговараат – „лебец лебец господару, не сме виделе дамна лебец“! Во одговор на нивната молба агата наредува да продолжат со нови мачења, а тој гневен и огорчен се повелкува во својот шатор. Агата е замислен, во [[срце]]то му се зародува страв од неуспехот. За да се успокои му наредува на гусларот Баук да го воспее во песна, да го овековечи. Овој му пее песна за [[Ризван-ага]] кого песната го памети како нечовек – „Рѓа беше Ризван-ага силни!“ Смаил-ага се препознава сбеси во песната и уште погневен сака да нареди нови пострашни маки за рајата. Во тој момент напаѓа четата. Ноќта е темна и бурна. Агата сака да го искористи мракот и да побегне но во моментот кога се качува на коњот го убива Мирко. Новица, кој сакал лично да му се одмазди на агата, му ја пресекува главата, а пак еден Турчин го убива него. Почнува да истура дожд а четата се прибира во шаторите на агата на заслужен одмор.<ref>Ivan Mažuranić, ''Smrt Smail-age Čengijića''. Beograd: Rad, 1960, стр. 20-41.</ref> <ref>Иван Мажураниќ, ''Смртта на Смаил-ага Ченгиќ''. Скопје: Култура, 1974, стр. 27-49.</ref> ''Прокоба'' е најкусата песна во поемата и претставува една симболична слика. Во неа во вид на прашања и одговори Мажураниќ кажува дека под [[Ловќен]] се наоѓа една визба каде има една мало Турче облечено во сјајната облека на Смаил-ага и накитено со неговото позлатено оружје. Ако посетителот што дошол да го види тропне со [[нога]]та тоа ќе му се поклони зашто не останало ништо во него од страшниот и силен Смртта на Смаил-ага Ченгиќ. Преку оваа симболична слика, Мажураниќ ја искажал идејата за непостојаноста во животот – „Ништо не е вечно, ни ропство ни тиранијата!“<ref>Ivan Mažuranić, ''Smrt Smail-age Čengijića''. Beograd: Rad, 1960, стр. 42-43.</ref> <ref>Иван Мажураниќ, ''Смртта на Смаил-ага Ченгиќ''. Скопје: Култура, 1974, стр. 51-52.</ref> == Критички осврт кон поемата == Ова дело се смета за најдоброто остварување на Мажураниќ, уметничка кулминација на хрватскиот [[Романтизам|романтизам]] и еден од врвниет дострели на [[Хрватска книжевност|хрватската книжевност]], воопшто. Во него, Мажураниќ го изразил творечкиот потенцијал на мајчиниот јазик,а според Антун Барац, поемата претставува документ за творечката асимилаторска сила на хрватството. Навлегувајќи во најсуштинските прашања на своето време и конципирајќи го делото како синтеза на тогашните судбоносни настани, авторот успеал да ги искаже комплексните проблеми со најобичниз зборови. Значењето на поемата е повеќекратно и тоа не се исцрпува само со актуелноста на темата или само во ингениозното решение на проблемот на изразот и на суштествените карактеристики на еден индивидуален стил, или само во оригиналните воопштувања на главните ликови. Нејзиното значење ги преминува границите и на хрватството и на книжевноста, и токму во тоа е нејзината трајна вредност. Според Барац, значењето на поемата не е само во успешниот израз, туку и во тоа што авторот навлегува во сиет сфери на човековиот живот: во [[Етика|етиката]], во умствениот живот, во социјалното и верското чувствување. Убавината на поемата е во тоа што националните и социјалните елементи се слеваат со религиозните [[Симбол|симболи]] и со општочовечките хоризонти. На тој начин, Мажураниќ проговара за вистините на животот, за вчерашниот, за сегашниот и за утрешниот, но во најдлабокото нејзино дно, сепак, тој се изразува самиот себеси. Притоа, прелевањето меѓу личното и општото, меѓу лирското и епското, меѓу интелектуалното и емоционалното, меѓу тендециозното и спонтаното, е знак за препознавање на трајните вредности на ова дело.<ref>Гане Тодоровски, „Поговор: За епската поема Смртта на Смаил-ага Ченгиќ“, во: Иван Мажураниќ, ''Смртта на Смаил-ага Ченгиќ''. Скопје: Култура, 1974, стр. 61-64.</ref> Во поемата Мажураниќ спротивставува два типа ликови: од една страна, Смаил-ага и Турците, кои крвнички го измачуваат [[Христијани|христијанското]] население, а од друга страна, Црногорците како разумни луѓе, големи борци за честа, слободата и татковината. Неговиот Смаил-ага не е копија на историската личност, туку симбол на насилник, воопшто. Како таков, тој во душата е кукавица, а тоа го покрива со измачувањето на послабите.<ref name="ReferenceA">Antun Barac, „O pjesniku Smrt Smail-age Čengijića“, во: Ivan Mažuranić, ''Smrt Smail-age Čengijića''. Beograd: Rad, 1960, стр. 53.</ref> Во ова дело Мажураниќ кратко и едноставно ги слика луѓето и нивното значење. Тој ги прикажува ликовите во нивните примарни страсти и побуди, во нивниот начин на живот и во нивните сфаќања. Притоа, тој успеал преку надворешниот опис на ликовите да ги прикаже нивните внатрешни, психолошки немири. Исто така, тој успеал ефектно да ги опише идиличните природни појави. За таа цел, тој често го менува [[стих]]от, движејќи се од лирска мекост до мирно епско раскажување. Одделните фигури, апосиопези, контрасти и повторувања доаѓаат на вистинското место и ја прават целата поема да биде кратка, едноставна и потполна.<ref name="ReferenceA"/> Поемата се истакнува и со својот стил при што таа ја означува една од најголемите синтези во [[Хрватска книжевност|хрватската книжевност]]. Елементите на класичното образование на авторот се видливи во споредбите, [[синтакса]]та и употребата на елементи од [[Старогрчка митологија|старогрчката митологија]], додека влијанието на старата дубровничка литература е присутно во стихот и во употребата на одредени зборови. Самата композиција на делото - низа од слики наместо целокупна фабула - потсетува на [[Бајрон]], додека нагласениот индивидуализам на главниот лик ја поврзува со западноевропскиот [[романтизам]]. Сепак, најголемо влијание се чувствува од народната [[поезија]] и од народниот [[јазик]], во прв ред преку употребата на музичките својства на некои народни зборови.<ref>Antun Barac, „O pjesniku Smrt Smail-age Čengijića“, во: Ivan Mažuranić, ''Smrt Smail-age Čengijića''. Beograd: Rad, 1960, стр. 54.</ref> ==Разлики со историскиот настан== Мажураниќ ја напишал поемата во 1845 година, во [[Карловац]], поттикнат од Деметер и од неколку блиски семејни пријатели, кога ја прифатил обврската да напише едно дело за списанието на Деметер, „Искра“. Во дилемата околу изборот на темата, тој се определил да го обработи убиството на познатиот феудалец од [[Херцеговина]], Смаил-ага Ченгиќ, кое се случило неколку години претходно, а кое предизвикало големо внимание во српските и во хрватските весници.<ref>Гане Тодоровски, „Поговор: За епската поема Смртта на Смаил-ага Ченгиќ“, во: Иван Мажураниќ, ''Смртта на Смаил-ага Ченгиќ''. Скопје: Култура, 1974, стр. 64-65.</ref> Вистинскиот Смаил-ага бил познат херцеговски јунак од Липник, кој особено се истакнал во двете битки против [[Црногорци|Црногорците]] во [[Грахово]], во 1836 и во 1840 година, во која загинале многу [[Христијани|христијани]], меѓу кои и деветмина видни членови на семејството на црногорскиот [[Епископ|владика]] [[Петар Петровиќ-Његош]]. Оттука, владиката Његош го испратил Новица Церовиќ (кому Турците претходно со измама му го убиле таткото, попот Милутин) да го организира убиството на Смаил-ага. Новица Церовиќ се поврзал со Ѓоко Маловиќ, Шујо Караџиќ, Мирко Алексиќ, попот Головиќ и со уште неколкумина и со направил план за ликвидација на [[Ага|агата]]. Заверениците пуштиле глас дека Смаил-ага веќе четири години не дошол да собере [[Данок|данок]] во Дробњаци зашто се плашел да биде убиен. Ѓоко Маловиќ, кој му служел на агата како застапник за тој крај, му напишал писмо на Смаил-ага повикувајќи го да дојде во Дробњаци и така да ги негира гласовите. Агата наседнал на стапицата и дошол во Дробњаци со поголема чета, придружуван од повеќе угледни херцеговачки Турци, меѓу кои и Ахмед Баук. Откако бил предупреден дека му се подготвува убиство, тој им го соопштил тоа на Шујо Караџиќ и на останатите водачи за заверата, но тие го разубедиле. Кога пристигнал во Мљетичак, Смаил-ага ги поставил на стража токму луѓето кои учествувале во заверата против него. В зори, тие го нападнале логорот на Смаил-ага, а тој успеал да побегне, но потоа се вратил назад, сметајќи дека заверениците се малубројни и дека не треба да ги остави сами своите соработници. Тогаш, тој бил убиен, а Мирко Алексиќ му ја отсекол главата и му ја однесол на владиката Петар Петровиќ-Његош.<ref>Гане Тодоровски, „Поговор: За епската поема Смртта на Смаил-ага Ченгиќ“, во: Иван Мажураниќ, ''Смртта на Смаил-ага Ченгиќ''. Скопје: Култура, 1974, стр. 65-66.</ref> Инаку, вистинското презиме на Смаил-ага било Ченгиќ, додека во поемата Мажураниќ користи две варијанти - Ченгиќ (''Čengić'') и Ченгијиќ (''Čengijić''), иако претежно ја користи втората варијанта. Всушност, првобитниот наслов на делото бил „Смртта на Ченгиќ-ага“ (хрватски: ''Smrt Čengić-age''), но подоцна била застапена погрешната варијанта на презимето, Ченгијиќ, која е задржана и во насловот на последното, овластено издание на поемата од [[1876]] година.<ref name="Antun Barac 1960"/> Постојат неколку отстапувања меѓу поемата на Мажураниќ и вистинскито историски настан: * Мажураниќ не се потрудил местото на настаните да биде вистинското, така што убиството го преместил од Дробњаци во [[Гацко Поле]]. * Погрешно го лоцира селото Тушина под планината [[Дурмитор]], иако е далеку од таа планина. * Внесува измислена личност, Дурак. * Вистинскиот Новица Церовиќ кој бил [[христијани]]н, црногорски војвода, во делото е Турчин, син на Дурак. * Самиот Смaил-ага е претставен како тип на тиранин, а не онаков каков што бил во стварноста. Иако не е познато дали овие отстапувања се направени свесно или поради непознавање на сите подробности од настанот, оддалечувањето од историската вистина е решавачко за крајниот ефект на поемата, зашто со оддалечувањето од конкретниот настан Мажураниќ проговорил за народниот стремеж за слобода. На тој начин, Мажуарниќ го искористил историскиот настан за да ги искаже страдањата на својто народ под туѓинската власт, за неговото херојство и за непоколебливата вера во слободата. Тоа што како пример ги зел Црногорците е разбирливо, зашто тој мал народ го восхитувал со својата непокорност и со постојаните борби со Турците. Покрај разликата меѓу историската вистина и уметничката обработка, треба да се истакне и прашањето на типизацијата на личностите в поемата. Познато е дека Мажураниќ немал намера да создава ликови, а во тој поглед, немал ни намера да го наслика историскиот лик на Смаил-ага. Низ неговиот лик, авторот сакал да го претстави типот на угнетувачот, не херцеговачкиот, туку воопшто, тиранинот кој може да се сретне каде и да било во светот. Проблемот на изразот е разрешен и со помош на една оригинална синтеза меѓу народната епска песна и јазикот на дубровничките писатели и стилот на античките автори.<ref>Гане Тодоровски, „Поговор: За епската поема Смртта на Смаил-ага Ченгиќ“, во: Иван Мажураниќ, ''Смртта на Смаил-ага Ченгиќ''. Скопје: Култура, 1974, стр. 66-67.</ref> Сепак, со сите овие отстапувања од историскиот настан, поемата ни најмалку не губи од својата вредност, бидејќи овие отстапувања на некој начин се оправдани. Преместувањето на смртта на Самил-ага од Дробњаци во Гацко Поле ја зголемува уверливоста за побуната на населението, бидејќи рајата од Гацко Поле била повеќе покорувана од онаа во Дробњаци. Стариот Дурак е потребен во поемата, бидејќи тој како негација на тиранството му овозможува на Самил-ага да ни се прикаже во својата крајна нечовечност. За непријателот да биде тиранин, не е доволно само да ги убива покорените, кои патем речено и не можеле да се бранат, туку треба да биде суров и безмилосен и кон своите соработници. Претставувањето на Новица Церовиќ како син на Дурак е оправдано, бидејќи авторот со тоа потенцира дека над верата и националноста стои правдата и човечкото достоинство. Ликот на Смаил-ага, Мажураниќ сакал да го прикаже не само како Турчин тиранин над христијанската раја, туку воопшто како тип на угнетувач и силник каков што може да се сретне насекаде каде постои тиранија, што е чиста спротивност на историскиот Смаил-ага. ==Изданија на македонски јазик== * ''Издание на Култура од 1974 година'': Во 1974 година, поемата била објавена од издавачката куќа [[Култура]], во рамки на библиотеката „Светска и југословенска поезија“. Препевот од [[Хрватски јазик|хрватски]] го направил [[Гане Тодоровски]]. Нацртот на корицата е дело на [[Димитар Кондовски]]. Книгата има 71 страница, а била испечатена во печатницата „Просвета“ во [[Куманово]]. Таа не е каталогизирана и ја нема меѓународната ознака [[ISBN]].<ref>Иван Мажураниќ, ''Смртта на Смаил-ага Ченгиќ''. Скопје: Култура, 1974.</ref> == Наводи == {{наводи}} == Поврзано == * [[Иван Мажураниќ]] * [[Хрватска книжевност]] [[Категорија:Дела на Иван Мажураниќ]] [[Категорија:Хрватска поезија]] [[Категорија:Изданија на Култура]] gnxjetq2g7gpxxs6kq9ffle9pg8eu4m 0 206241 5601697 5046951 2026-07-29T06:01:15Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5601697 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | наставка = а |име= Ана Даласина |портрет= |px=220px |опис= |националност= |роден-дата= 1025 |роден-место= |починал-дата= 1102 |починал-место= |занимање = мајка на [[Алексиј I Комнин]] }} [[Податотека:EskiImaretCamii20070531 03.jpg|мини|Црквата на Христос Пантепопт, изградена по иницијатива на Ана Даласина.]] '''Ана Даласина''' — византиската благородничка која се искачила на позицијата на царицата-мајка за време на владеењето на нејзиниот син [[Алексиј I Комнин]]. Ана била ќерка на Алексиј Харон, царскиот офицер од Италија, и ќерката на Адријана Даласина. Со оглед на тоа што семејството на нејзината мајка било попознато таа го задржала презимето на мајка си во текот на сиот свој живот. Била омажена за [[Јован Комнин]], чиј брат [[Исак Комнин]] станал цар во 1057 година. Нејзиниот помал син [[Алексиј I Комнин]] се искачи на престолот, откако превратностите на политиката. Алексиј е за многу години под силно влијание на нејзиниот Високопреосвештенство grise. Таа е опишана како мудар и неизмерно можност политичар и дејствуваше како регент за време на отсуство на нејзиниот син. По пристапува кон престолот, [[Алексиј I Комнин|Алексиј]] крунисан неговата мајка, ''Царица Августа'', титула која најчесто ја имала сопругата на царот - во овој случај [[Ирина Дукина]]. Ана Даласина била делотворен управник на царството за време на долгите отсуства на [[Алексиј I Комнин|Алексиј]] во текот на воените походи. Таа била постојано во судир со нејзината снаа Ирина и ја презела целосната одговорност за воспитувањето и образованието на нејзината внука [[Ана Комнина]]. ==Надворешни врски== *[http://www.roman-emperors.org/annadal.htm Anna Dalassene biography] by Lynda Garland *[http://turdan.w.interia.pl/kaw/kk-p09.html Anna Dalassene Poem] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20141018135050/http://turdan.w.interia.pl/kaw/kk-p09.html |date=2014-10-18 }} by [[Constantine P. Cavafy]] [[Категорија:Византиски царици]] [[Категорија:Луѓе од Цариград]] [[Категорија:Родени во 1025 година]] [[Категорија:Починати во 1102 година]] [[Категорија:Комнини]] [[Категорија:Починати во непозната година]] 6zm3dw2z1kc1qswu05aju04yevaplqr 0 378147 5601693 5406823 2026-07-29T05:49:49Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5601693 wikitext text/x-wiki {{внимание}} [[Податотека:Burke Murdering Margery Campbell.jpg|мини|Илустрација од 1829 година на ирскиот сериски убиец Вилијам Бурк како ја убива Маргарет Дохерти]] '''Сериски убиец''' — човек кој убил тројца или повеќе луѓе во рок од повеќе од 30 дена, при што има период на „одмор“ помеѓу секое убиство и при што мотивацијата за извршувањето на овие убиства е најчесто психолошко задоволување. Често постои и сексуален елемент во убиствата. Постои можност да има сличности помеѓу убиствата или обидите за убиство, како и помеѓу жртвите во некоја област, како професија, раса, изглед, пол или возраст. Сериските убијци често се помешуваат со масовните убијци, коишто извршуваат повеќе убиства одеднаш, или пак со миговните убијци, коишто извршуваат повеќе убиства на 2 или повеќе места, при што виртуелно нема пауза помеѓу убиствата. Ковањето на англискиот поим „сериски убиец“ му се припишува на поранешниот специјален агент на американското ФБИ Роберт Реслер во 1970-тите години. Концептот бил измислен уште порано, на пример од страна на германскиот полициски инспектор Ернст Генат, кој го смислил поимот уште во 1930-тите години. Авторката Ен Рул пак во нејзината книга од 2004 година „Бакни ме, убиј ме“ претпоставува дека заслугата за ковањето на поимот „сериски убиец“ во англискиот јазик му припаѓа на детективот од Полицијата на Лос Анџелес Пирс Брукс, кој бил генијален ум во Програмата за анализа на насилни криминални дела. == Особености == Сериските убијци во Соединетите Американски Држави обично ги делат следниве заеднички одлики: 1. Најголем дел се белци и неоженети. Но сепак има неколку забележани случаи на сериските убијци кои не биле белци, на пример Вејн Вилијамс, Тимоти Спенсер, Чарлс Нг, Енџел Матурино Ресендиз, Џорџ Расел, сериските снајперисти, Џон Мухамед и Ли Малво. 2. Често се многу интелегентни, со коефициент на интелегенција во рамките на „натпросечно високите“ коефициенти. 3. И покрај нивниот висок коефициент на интелегенција, тие имаат проблем со задржување една постојана работа и често работат физички работи. 4. Често потекнуваат од нестабилни семејства. 5. Типична одлика е да биле напуштени од страна на нивните татковци уште како деца и да биле израснати од доминантни мајки. 6. Нивните семејства често имаат криминално, психијатриско и алкохоличарско минато. 7. Во голем број од случаите тие биле злоупотребувани - емотивно, физички и/или сексуално - од страна на член од семејството. 8. Имале чести обиди за самоубиство.<br /> 9. Уште од многу рана возраст, многу од нив покажувале силен интерес за воајеризам, фетишизам и садомазохистичка порнографија. 10. Повеќе од 60% мокреле во кревет и на возраст поголема од 12 години. 11. Многумина ги фасцинира запалувањето на нештата. 12. Честопати имаат садистички активности и измачуваат мали животни. Но постојат и исклучоци од овие критериуми. На пример Херолд Шипмен бил успешен професионалец (општ лекар, кој работел во Националната здравствена институција во Англија). Тој беше сметан за столб на општинската заедница, кој дури и доби професинална награда за детската клиника за астма и беше интервјуиран за „Светот во акција“ (“World in Action”) во продукција на Гранада Телевизија. Денис Нилсен беше поранешен војник кој потоа стана службеник во јавната администрација и член на синдикатот и немаше претходно криминално досие кога беше уапсен. Ниеден од овие претходни два примери не биле забележани да покажуваат или поседуваат некој од овие знаци. Владо Танески беше новинар, кој беше фатен откако напиша неколку статии, кои покажаа знаци дека тој убивал луѓе. За уште поголема иронија, тој бил новинар кој пишувал статии во врска со криминалот. Психозата е ретка појава кај сериските убијци. Психијатриската дијагноза, која претежно се забележува кај оваа група луѓе, е повеќе наклонета кон психопатско однесување, што значи дека тие страдаат од нарушувања, кои спаѓаат во специфична група на нарушувања на нефункционална личност, односно оние кои се поврзуваат со антисоцијалното растројство на личноста. Психопатите не поседуваат способност за сочувствување или за чувствување вина, тие се егоцентрични и импулсивни и не се потчинуваат на социјални, морални и законски норми. Наместо ова, психопатите често следат одредени правила коишто самите си ги имаат создадено за себе. Можат да изгледаат нормално и често дури и шармантно, што претставува состојба на приспособување, која што психијатарот Херви Клекли ја нарече „маска на психичко здравје“. Иако психопатијата не е службен поим во „Дијагностичкиот и статистички прирачник за психички нарушувања“, таа сепак е вид на психичко нарушување, кое содржи и одлики на антисоцијалност и нарцисоидност. Роберт Хер создаде листа со одлики т.н. „Листа за психопатија – прегледана“ (Psychopathy Checklist-Revised (PCL-R)) за да може да се разликува психопатијата од антисоцијалното растројство на личноста. Прашалникот ги оценува луѓето врз основа на фактот дали тие се одликуваат со антисоцијални и нарцисоидни особини. Па,резултатите од PCL-R тестот покажаа дека додека кај 50 % - 80 % беше дијагностицирано антисоцијалното растројство на личноста, само 15 % - 30 % добија резултати за психопати. Тројството на Макдоналд (суровост кон животни, пироманија и постојано мокрење во кревет и по возраст од 5 години) се чести појави кај сериските убијци за време на нивното детство. Но сепак, подоцнежните истражувања покажаа дека мокрењето во кревет не е поврзано со психопатијата. === Развој === Тоа, по кое што сериските убијци се разликуваат од „нормалното“ население, се сличните проблеми со кои се соочувале во детството. „Моделот за контрола на траумите“ на Хики објаснува како некоја траума од раното детство може да влијае на детето и во иднина да го наведе на девијантно однесување. Средината на детето (или родителите или општеството) е главниот фактор за тоа, дали однесувањето на детето ќе прерасне во склоност кон убивање. Најчесто мајката ја игра најважната улога во развојот на детето. Преголемата заштита од страна на мајката, комбинирано со недостаток од татковско влијание, резултирала во голем број од случаите со развој на многубројни сексуално насилни мажи. Семејството, или пак недостигот од семејство, е најзначајниот дел од развојот на детето, поради секојдневниот контакт и поврзувањето со членовите. „Серискиот убиец не е ништо поразличен од било која друга личност, која била поттикнувана да бара поддршка од родителите, сексуалните партнери или други луѓе“ (Хејл, 1993 година, стр. 41). Оваа потреба за поддршка е тоа, кое што ги поттикнува децата да се обидат да развијат врска со нивните родители и врсници, но доколку детето е одбиено или запоставено, тоа нема да може да ги оформи овие врски. Ова резултира со намалување на нивото на нивната самопочит и им помага да си создадат нивен замислен свет, којшто тие си го контролираат. „Моделот за контрола на траумите“ на Хики (2010 година, стр. 107) јасно покажува дека развојот на сериските убијци се заснова на траума од раното детство, проследена со забрзувачи на процесот (порнографија, дрога и алкохол) и исполнети предуслови (неспособност за поврзување со некого). Поврзаноста со семејството исто така игра важна улога во растот и развојот на детето. „Квалитетот на нивната врска со родителите и останатите членови на семејството е исклучително важен за тоа, како овие деца ќе се поврзат и ќе ги поитуваат останатите членови на општеството.“ Вилсон и Симан (1990 година) извршија истражување за затворените сериски убијци и за факторот, којшто тие го сметаа за највлијателен при создавањето склоност кон убивање. Скоро сите сериски убијци кои учествуваа во истражувањето се соочувале со проблеми со околината за време на нивното детство, како што се нефункционално семејство или недостаток од домашна дисциплина. Чест беше случајот серискиот убиец да потекнува од семејство, кое што поминало низ развод, разделба или пак семејството немало еден родител. Понатаму, скоро половина од сериските убијци се соочувале со некаков вид на физичко или сексуално злоставување, а уште поголем процент од нив се соочувале со емотивно запоставување. Кога некој родител страда од проблеми со алкохол или дрога, вниманието во домаќинството е насочено кон родителите, а не кон децата. Ова запоставување на детето води кон намалување на неговата самопочит и му помага да си создаде негов замислен свет, којшто тоа самото си го контролира. „Моделот за контрола на траумите“ на Хики го потврдува фактот дека запоставувањето од страна на родителите може да придонесе кон девијантно однесување, особено ако детето засведочи употреба на дрога пред свои очи. Подоцна, ова води кон исполнување на одредените предиспозиции (неспособноста за поврзување со луѓе), кое што пак подоцна може да води кон развој на склоност кон убивање, освен ако детето не најде начин да развие значајни врски со луѓе и да се избори со траумата. Ако детето не добие поддршка од луѓето со кои е опкружено, тогаш многу е мала веројатноста дека детето ќе успее да се извлече од трауматичното искуство во позитивна насока. Како што Е. Е. Макоби изјави, „семејството сè уште се смета за голема, а можеби и најголемата сцена за социјализација.“ ==== Фантазијa ==== Децата, коишто не можат да го контролираат погрешното третирање со кое се соочуваат, си создаваат нова реалност, во која што можат да избегаат. Оваа нова реалност станува нивен замислен свет, врз којшто тие имаат целосна контрола и којшто станува дел од нивното секојдневно постоење. Во овој замислен свет, нивниот емотивен развој се управува и одржува од страна на тој свет. Според Герисон (1996 година), „детето добива социопатска природа, бидејќи нормалниот развој на концептот на доброто и лошото и сочувствувањето со другите му заостанува, а тоа пак е последица на фактот што емотивниот и социјалниот развој на детето се одвива внатре во неговите фантазии. Детето не може да згреши ви неговиот сопствен свет и болката на другите нема никаква важност, земајќи предвид дека целта на замислениот свет е да ги задоволи потребите на детето“ (Гарисон, 1996 година). Се губи чувството за разграниченост помеѓу замислениот свет и реалноста, а фантазијата прераснува во доминација, контрола, сексуално покорување и насилство, што на крајот води кон извршување убиство. Фантазијата може да доведе до првиот чекор во процесот на создавање дисоцијативна природа, која што според Стивен Џиананџело „му овозможува на серискиот убиец да ја напушти реалноста и да ја замени со место, кое што за него е подобро.“ Криминологот Хосе Санчес изјави дека „младите криминалци кои ги гледаме денес се поодвоени од нивните жртви, поподготвени да повредуваат или убиваат... Недостатокот од сочувство кон нивните жртви е само еден симптом за проблем, кој го засега целото општество.“ Лорензо Каркатера, авторот на „Гангстер“ (2001 година), објаснува како потенцијалните криминалци се обележани од страна на општеството, што може подоцна да доведе до тоа и нивните потомци да се развиваат во истата насока преку „циклусот на насилство“. Пред да биде убиен како последица на пресудената смртна казна, серискиот убиец Тед Банди изјави дека насилството во медиумите и порнографијата го стимулирале и му ја зголемувале потребата да извршува убиства, но сепак мора да се земе предвид дека оваа изјава беше дадена за време на неговите последни очајнички обиди да покрене жалба против смртната пресуда. === Видови сериски убијци === Според прирачникот за класификација на криминалните дела на ФБИ, сериските убијци се делат на 3 категории: „организирани“, „неорганизирани“ и „мешани“ – сериски убијци кои прикажуваат особини и на организиран и на неорганизиран сериски убиец. Некои убијци со текот на нивните убивања се претвораат од организирани во убијци од неорганизиран тип. ==== Организирани злосторници ==== Организираните злосторници се обично натпросечно интелегентни, со просечен коефициент на интелегенција 123. Често ги планираат нивните злосторства прилично методично, така што ги грабнуваат жртвите, ги убиваат на едно место, а се ослободуваат од нив на друго место. Тие често ги намамуваат жртвите со тактики кои предизвикуваат чувство на сожалување кај нив. На пример, Тед Банди си ставаше лажен гипс на раката и замолувал жени да му помогнат да однесе нешто до колата, каде што ги тепаше со метална шипка (на пример со ќускија) додека не изгубат свест и ги носеше на друго место. Други пак ги одбираат проститутките за нивна специфична цел, бидејќи тие доброволно би се согласиле да отидат некаде со непознат човек. Тие задржуваат висок степен на контрола врз местото на злосторството и обично имаат солидни познавања од форензика, кои им овозможуваат да ги прикријат нивните траги, како на пример со закопување на телото или пак потонување на телото во река така што ја зголемуваат неговата тежина. Тие претпазливо ги следат нивните злосторства во медиумите и често се гордеат со нивните дела, како да е тоа некој голем проект. Организираниот убиец е обично приспособен на општеството и има пријатели и љубовници, а понекогаш дури и сопружник и деца. Тие се таков тип на луѓе што кога /ако би биле фатени, познаниците најчесто би ги опишале како фини луѓе, за коишто не е веројатно дека би повредиле некого. Тед Банди и Џон Вејн Гејси се примери за организирани сериски убијци. ==== Неорганизирани злосторници ==== Неорганизираните злосторници често не се многу интелегентни, имаат потпросечен коефициент на интелегенција (помал од 90) и ги извршуваат злосторствата импулсивно. Додека организираниот убиец е конкретно сконцентриран на тоа да улови предодредена жртва, неорганизираниот убиец убива некого кога има можност за тоа и ретко се грижи за ослободување од телото, а наместо тоа тој го остава телото таму каде што ја нашол жртвата. Тие обично извршуваат блиц - напади, така што брзо излегуваат, ги напаѓаат нивните жртви без предупредување и откако ќе ја убијат жртвата, ги извршуваат сите ритуали кои се чувствуваат приморани да ги извршат (на пример некрофилија, распарчување, канибализам итн.). Тие ретко се грижат за покривање на нивните траги, но сепак можат да успеат да го избегнат нивното фаќање и подолг временски период поради анонимната природа на нивното злосторство. Често се затворени луѓе, неприспособени на општеството, со неколку пријатели и можно е да имаат минато на психички проблеми. Ричард Чејс е пример за неорганизиран сериски убиец. === Медицински професионалци === Честопати луѓето со патолошки интерес за моќта на животот и смртта ги привлекуваат медицински професии. Овие типови на убијци честопати се нарекуваат „ангели на смртта“ или „ангели на помилувањето “. Пример за овој тип е Харолд Шипман, англиски семеен доктор, којшто правеше да изгледа дека неговите жртви починале од природни причини (болест). Помеѓу 1975 и 1998 година уби најмалку 215 негови пациенти, а осомничен е за убиство на 250 луѓе. Во меѓувреме, пак, се смета дека д-р Џон Бодкин Адамс уби околу 163 пациенти во Истбурн, Англија, иако во 1957 било отфрлено обвинението за убиство на еден пациент. Некои од медицинските убијци биле вмешани и во измами. На пример Х. Х. Холмс честопати се впушташе во измами со осигурување и измамување доверба. Харолд Шипман имал претходно обвинение за измама со рецепти и фалсификување, за што бил казнет 600 англиски фунти. === Жени – сериски убијци === Ретки се случаите на жени – сериски убијци. Тие најчесто убиваат мажи заради лична придбивка, често се емотивно блиски со нивните жртви и обично им е потребно да се во врска со личноста пред да ја убијат. „Една анализа на 86 жени – сериски убијци од САД покажа дека жртвите се најчесто сопружници, деца или постари луѓе. Методите на убивање кои ги користат се дискретни и неупадливи, како убиство со труење. Тие ги извршуваат убиствата на специфични места, како на пример во нивните домови, во здравствени институции (тогаш медиумите почнале да ги нарекуваат „ангели на помилувањето“) или на различни места во истиот град или држава. Секоја жена – убиец си има свои склоности, потреби и стимулатори, додека посебните причини можат да се дознаат само лично од убиецот. Многу се ретки случаите кога жената е здружена со маж – сериски убиец како дел од тим за сериски убиства.“ „Во еден преглед на објавена литература за жени – сериски убијци најчестиот мотив кој беше препознаен беше материјална добивка.“ Се смета дека сексуалните или садистичките мотиви се исклучително ретки кај жените – сериски убијци и кај овие жени постојано биле забележувани психопатски одлики и историја на сексуално злоставување во детството. Едно истражување на 105 жени – сериски убијци покажа дека претпочитаната метода за убивање е труење.<br /> Еден забележлив исклучок од типичните особини на жените – сериски убијци е Ајлин Вумос, која убиваше надвор наместо дома, користеше пиштол наместо отров, убиваше непознати луѓе наместо пријатели или членови од семејство и убиваше заради лично задоволство. Уште една нетипична жена – сериски убиец е медицинската сестра Џејн Топан, која за време на нејзиното судење за убиство призна дека смртта сексуално ја возбудувала. Таа им ставаше мешавина од лекови на пациентите кои ги избрала за жртви, лежеше во кревет со нив и ги држеше блиску до нејзиното тело додека тие умираа. == Мотиви == Во главно, мотивите на сериските убијци се делат во 4 категории: „визија“, „посветеност на мисијата“, „хедонизам“ и „моќ или контрола“. Сепак мотивите на било кој убиец би можеле да покажат дека може да има и преклопувања помеѓу категориите. === Визија === Сериските убијци со визионерски мотиви страдаат од психотично нарушување на реалноста и понекогаш веруваат дека се друга личност или дека се принудени да убијат од страна на друго битие, како Ѓаволот или Бог. Двете најчести подгрупи се „управувани од Бог“ и „управувани од Ѓаволот“. Херберт Мулин веруваше дека загинатите Американци во Виетнамската војна спречиле да се случи земјотрес во Калифорнија. Како што војната стивнуваше, Мулин тврдеше дека со помош на телепатија татко му го упатил да го зголеми бројот на „човечки жртви за природата“, за да одложи катастрофален земјотрес, којшто би ја потопил цела Калифорнија во океанот. Дејвид Берковиц („Синот на Сем“) е пример за убиец – визионер управуван од Ѓаволот. Тој тврдеше дека Ѓаволот му пренесувал наредби преку кучето на нековиот сосед, кои го упатувале да убива. === Посветеност на мисијата === Сериските убијце кои се посветени на некоја мисија обично ги оправдуваат нивните дела, така што тврдат дека го „спасуваат светот“ од одреден тип на личности, кои тие ги доживуваат како непожелни, на пример хомосексуалци, проститутки, луѓе од други етнички или верски групи итн. Но во секој случај, тие најчесто не се психотични. Некои се гледаат себеси како луѓе кои се обидуваат да ја сменат природата на човечкото општество или најчесто да го излечат општеството од некоја „болест“. Тед Казински, или „УНА-бомбардерот“, ги имаше за цел универзитетите и авионската индустрија. Тој напиша манифест, кој го дистрибуираше до медиумите, во којшто изјави дека тој сака општеството да се врати во тоа време, кога технологијата не претставувала закана за неговата иднина, велејќи дека „индустриската револуција и нејзините последици се покажаа како катастрофални за човечката раса.“ === Хедонизам === Сериските убијци со овој вид на мотиви бараат возбуда и нивното задоволство е да убиваат, при што ги гледаат луѓето како потрошлив материјал, кој им служи како средство за да ја постигнат оваа цел. Форензичките психолози препознаваат 3 подвидови на мотиви на сериските убијци со хедонистички мотиви: „страст“, „возбуда“ и „погодности“. ==== Страст ==== Сексот е примарниот мотив на убијците од страст, без разлика дали се жртвите мртви или живи, а фантазијата игра важна улога во овие убиства. Степенот на нивното сексуално задоволство зависи од степенот до кој тие ги измачуваат и сакатат нивните жртви. Тие обично користат оружја, кои бараат близок контакт со жртвата, како ножеви или раце. Со текот на времето, како што тие продолжуваат со нивните убиства, се намалува времето помеѓу убиствата или расте нивото на стимулација кое им е потребно, а понекогаш и двете. Кенет Бијанчи, еден од „Давителите од ридовите“, убиваше жени и деца со различна возраст, од различни раси и со различен изглед, бидејќи за неговите сексуални потреби му беа потребни различни начини на стимулација со сè поголем интензитет. Џефри Дахмер ја бараше неговата совршена љубовница од фантазијата – прекрасна, покорна и вечна. Како што му растеше желбата, така тој експериментираше со дрога, алкохол и егзотичен секс. Тој ја демонстрираше неговата сè поголема потреба од стимулација со распарчување на жртвите, при што ги задржуваше нивните глави и гениталии. Тој експериментираше и со канибализам „за да се осигура дека неговите жртви засекогаш ќе останат дел од него.“ ==== Возбуда ==== Примарниот мотив на убиец за возбуда е да нанесе болка или да предизвика ужаснување кај неговата жртва, што го стимулира и задоволува. Тие бараат адреналинско искуство, кое што си го обезбедуваат со ловење и убивање. Убијците за возбуда убиваат само заради чинот на убивање. Обично не го одолговекуваат нападот и нема сексуален мотив во убиството. Најчесто жртвите се непознати луѓе, и покрај тоа што во некои случаи убиецот ја следи жртвата одреден период. Убијците за возбуда можат да се воздржат од убивање подолго време и како што ги усовршуваат нивните методи на убивање, така стануваат поуспешни во убивањето. Многумина се обидуваат да ги направат совршениот злостор и веруваат дека нема да ги фатат. Роберт Хансен ги носеше неговите жртви на зафрлено место, каде што ги пушташе, а потоа ги бркаше и убиваше. Ли Бојд Малво и Џон Ален Мухамед, т.н. „снајперисти од Вашингтон“, убиваа луѓе по случаен избор, обично на бензински пумпи, така што ги стрелаа и незабележани го напуштаа местото. Во едно од писмата кои ги прати, хороскопскиот убиец им напиша на весниците од заливската област на Сан Франциско: „Убивањето ми го пружа највозбудливото искуство, подобро е дури и од секс со девојка.“ Една преживеана жртва од нападот на Корал Ватс во 1982 го опиша како „возбуден и хиперактивен и плескаше со рацете и едноставно правеше звуци како да беше возбуден, како да тоа што следи ќе биде забавно“. Сечењето, бодењето, бесењето, давењето, задушувањето и задавувањето беа неколку од начините на коишто Ватс ги извршувал неговите убиства. ==== Погодност (профит) ==== Материјална добивка и удобен начин на живот се примарните мотиви на убијците заради погодности. Вообичаено е жртвите да се членови на семејството или блиски пријатели. По извршување убиство, убијците заради погодности најчесто чекаат одреден период пред повторно да извршат убиство, со цел да почекаат да избледат сомневањата од страна на семејството или властите. Често користат отров за да ги убијат нивните жртви, а најчесто е забележан арсенот. Жените - сериски убијци најчесто спаѓаат во групата на убијци заради погодности, но сепак не сите убијци заради погодности се жени. Доротеја Пуенте ги уби нејзините потстанари заради нивните чекови за социјално осигурување и ги закопа во нејзиниот заден двор. Д-р Хенри Хауард Холмс убиваше заради осигурување и деловен профит. Професионалните убијци (платените убијци) можат исто така да се сметаат за убијци заради погодности. Постои веројатност некои од нив, како на пример Пуенте и Холмс, претходно да биле вмешани во други криминални дела и/или да биле осудувани, како на пример за кражба, измама, лажење, неисплаќање долгови, проневера и други слични злостори. Доротеја Пуентес беше конечно уапсена поради прекршување на условите за условното пуштање на слобода, при што претходно била уапсена заради измама и условно пуштена на слобода. === Моќ / контрола === Главната цел на убивањето им е да се здобијат и да ја истакнат нивната надмоќ врз жртвите. Некои од убијците од овој тип биле злоставувани како деца, што како возрасни им оставило чувство на немоќ и непотполност. Многумина од убијците заради моќ или контрола ги злоупотребуваат нивните жртви сексуално, но се разликуваат од хедонистичките убијци по тоа што мотивот за овие силувања не е страста, туку тоа е едноставно уште еден форма на доминирање над жртвата. Тед Банди патуваше низ Соединетите Американски Држави и барал жени за да ги контролира. === Теории === Постојат напреднати теории за тоа зошто одредени луѓе извршуваат сериски убиства. Некое теоретичари веруваат дека причините се биолошки, претпоставувајќи дека сериските убијци се раѓаат, а не се создаваат, и дека нивното насилно однесување е резулат на абнормална мозочна активност. Холмс и Холмс веруваат дека „додека не се добие и прегледа веродостоен примерок и доказ, не може да се даде научна изјава во врска со точната улога на биологијата како одлучувачки фактор за создавање сериски убиец“. „Синдромот на нарушен идентитет“ (Fractured Identity Syndrome (FIS)) поставува претпоставка дека некоја случка или случки поврзани со социјализацијата за време на детството или адолесценцијата резултира со нарушување на личноста на серискиот убиец. Поимот „нарушување“ се дефинира како мала повреда на личноста, која често не е воочлива за надворешниот свет и само убиецот може да ја почувствува. „Војничката теорија“ може да се воведе за тоа зошто сериските убијци убиваат. Ако се погледне подлабоко во минатата на некои сериски убијци, може да се види дека некои служеле во војска или пак вршеле некоја слична активност. Според Кесл и Хенсли, 7 % од испитаните сериски убијци имаат војничко искуство. „Теоријата за социјален притисок“ е исто така предложена како објаснување за сериските убиства. „Теоријата за социјален притисок“ тврди дека криминалците настануваат поради притисок од страна на околината, семејството и пријателите. Недостатокот од семејство и идентитет може исто така да биде причина, која може да придонесе до оформување одлики на сериски убиец. Детето, кое било користено како „жртвено јагне“, подоцна ќе биде лишено од способноста да чувствува вина. Потиснатиот гнев може да резултира со мачење животни, кое што е препознаено во тројството на МакДоналд, како и подоцнежен недостаток од основен идентитет. == Жртви == Криминолозите уште одамна открија дека во повеќето случаи постои врска помеѓу убијците и нивните избрани жртви. Демографски, сериските убијци имаат тенденција повеќе да целат на жени отколку на мажи и почесто убиваат непознати луѓе отколку членови на семејството или познаници, за разлика од еднократните убијци, кои подеднакво убиваат мажи и жени, додека пак пријателите и роднините се почести жртви отколку непознатите луѓе. Убиствата на сериските убијци се често со сексуален мотив, но сепак има исклучоци. Сексуалните мотиви ја потврдуваат теоријата дека сериските убијци најчесто имаат специфични критериуми и специфични сексуални интереси, коишто претставуваат мотив за изборот на одредени жртви. Хомосексуалните сериски убијци, како Џефри Дамер или Денис Нилсен, често убивале други хомосексуалци. Во Соединетите Американски Држави сериските убијци претпочитаат да убиваат луѓе на возраст од 18-50. Мнозинството од жртвите се белци, што ги поддржува тврдењата на истражувачите дека сериските убиства се „интрарасни“ (во рамките на една раса, на пример почест е случајот сериски убиец – белец да има најмногу жртви - белци). Жените - сериски убијци најчесто ги убиваат оние, со кои веќе се интимно запознаени, наспроти мажите, кои обично целат на непознати луѓе. „Историски, сопрузите и децата се првиот избор за жртви на жените – сериски убијци. Кога се споредуваат жените со мажи кои убиваат деца, жените имаат многу поголем процент на убиства на деца. Процентот на криминалци, кои убиле најмалку еден тип на жртва која е дете е кај мажите 21 %, додека кај жените 39 %.“ == Сериски убијци низ историјата == Историчарите – криминолози претпоставуваат дека можеби имало сериски убиства низ историјата, но одделните случаи не биле соодветно запишани. Некои извори претпоставуваат дека легендите како врколаци и вампири биле инспирирани од средновековни сериски убијци. Лиу Пенгли од Кина, роднината на императорот на династијата Хан - Јин, бил прогласен за крал на Јидонг шестата година од средниот период од владеењето на Јинг (144&nbsp;г. п.н.е.). Според кинескиот историчар Сима Кјан, „тој одел на експедиции за пљачкосување со 20 или 30 робови или со млади мажи кои се криеле од законот и убивал луѓе и ја запленувал нивната сопственост, сето тоа едноставно заради спорт.“ И покрај тоа што многумина од неговите поданици знаеле за овие убиства, дури во 29-тата година од неговото владеење конечно била пратена пријава на императорот од страна на синот на една од жртвите. На крајот се открило дека тој убил најмалку 100 луѓе. Службените лица од судот побарале Лиу Пенгли за биде погубен. Сепак, императорот не можел да поднесе да нареди да му го убијат неговиот сопствен роднина, па му ја одземале благородничката титула и го прогониле. Во 15 век еден од најбогатите луѓе во Европа - Жил де Ре сексуално злоставувал и убивал деца – селачиња, претежно момчиња, кои ги земал од околните села и ги носел во неговиот замок. Се проценува дека бројот на неговите жртви се движи помеѓу 140 и 800. Унгарската аристократка Елизабет Батори измачила и убила околу 650 девојчиња и девојки пред да биде уапсена во 1610 година. Честопати се тврди дека Таг Бехрам, водачот на индискиот култ на убијци Таги, е „најплодниот“ сериски убиец на светот. Според многубројни извори, се верува дека помеѓу 1790 и 1830 тој убил 931 жртва со помош на давење со церемонијално платно. Едно неодамнешно истражување предизвика сомнеж во врска со култот Таги и ја постави претпоставката дека употребата на поимот од страна на Индијците на нивниот мајчин јазик ги збунувало Британците во Индија, а исто така постои можност тие да го користеле стравот од таков култ за да го оправдаат нивното колонијално владеење. Првите сериски убијци кои им го привлекле вниманието на медиумите биле Бурк и Харе. Тие убиле 16 жртви во Единбург, Шкотска помеѓу 1827 и 1828 и ги продадоа нивните трупови на професор по анатомија. Во неговата книга издадена во 1886 „Сексуална психопатија“ („Psychopathia Sexualis“) психијатарот Ричард фон Крафт-Ебинг забележал случај на сериски убиец во 1980-тите, Французин кој се викал Избиус Пиедањел, кој имал сексуална опсесија со крв и признал дека убил 6 луѓе. [[Податотека:Jack-the-Ripper-The-Nemesis-of-Neglect-Punch-London-Charivari-cartoon-poem-1888-09-29.jpg|мини|Џек Мевосек прикажан како фантом кој го демне Вајтчепел и како олицетворение на социјалната занемарување, во цртан филм „Пунч“ од 1888 година.]] Неидентификуваниот убиец Џек Мевосек убивал проститутки (точниот број на жртви не е познат) во Лондон во 1888. Овие злостори премногу му го привлекоа вниманието на медиумите, бидејќи во тоа време Лондон бил светскиот центар на моќта, па ваквите драматични убиства на сиромашните жени среде такво богатство го насочиле вниманието на медиумите кон бедата на градските сиромашни луѓе и било пренесувано насекаде низ светот. Тој исто така бил нарекуван најпознатиот сериски убиец на сите времиња. [[Податотека:JohnAdamson.jpg|мини|Јухани Аатаминпоика (1826–1854), алијас „Керпеикари“, фински сериски убиец]] Американскиот сериски убиец д-р Хенри Хауард Холмс бил обесен во Филаделфија во 1896 година, откако признал дека извршил 27 убиства. На Џозеф Вачер му била пресудена смртна казна во Франција во 1898 година, откако признал дека убил и осакатил 11 жени и деца. == Сериски убијци во медиумите и популарната култура == === Сериските убијци и музиката === Модерните пејачи и групи, некои попознати од другите, го имаат почувствувано чувството на восхит и ужас спрема одредени „славни“ сериски убијци и така што имаат напишано песни за нив. Наишани се песни за сериски убијци од страна на Ролинг Стоунс ("Midnight Rambler“), Брус Спрингстин ("Nebraska“), Полис ("Murder by Numbers") и од многу други модерни изведувачи, како Крејдл оф Филт ("Lord Abortion"), Суфјан Стивенс ("John Wayne Gacy Jr.") и Дорс ("Riders on the Storm"). === Сериските убијци и уметноста === За некои собирањето уметнички дела, кои биле нацртани од осудени сериски убијци, стана специјална разонода. Џон Вејн Гејси црташе и сликаше уметнички дела во затвор, од коишто многу ги раздаде. Некои луѓе ги земаа делата само за да ги фрлат или изгорат, особено откако дознаа дека многу од неговите слики ги отсликуваат неговите жртви. Во 2005 уметничките дела на серискиот убиец Алберт Гајнор беа понудени за онлајн-наддавање. Едно од неговите попознати дела со име „Награда за праведниот човек“ ("A Righteous Man's Reward") беше цртеж, кој ја отсликуваше фигурата на Исус. === Сериските убијци во книгите === Постои огромен пазар за новели за „Вистински криминални дела“ и нерешени убиства, при што некои од поуспешните автори се Патриција Корнвел, Ен Рул, Труман Капоте и Филип Карло. Новелата „Чудниот случај за д-р Џекил и г-дин Хајд“ од Роберт Луис Стивенсон може да се смета за метафора за сложената личност на серискиот убиец од организиран тип, кој потоа се претопува во неорганизиран тип. Една од најдобрите теми кои ги поставува оваа книга е сепак можноста било кому да му се случи таков дуалистичен конфликт како кај Џекил/Хајд. === Сериските убијци во филмовите === Уште од самите почетоци на снимањето филмови, се чини дека отсликувањето насилство е негов суштински составен дел. Една од првите фонографски снимки на Томас Едисон била за исповедите на серискиот убиец Х. Х. Холмс. Во многу типови на медиуми, како книги, филмови, телевизиски програми, песни и видео-игри, сериските убијци се прикажани како ликови кои демнат. Меѓу филмовите во кои има сериски убијци се „Психо“ (“Psycho”), „Кога јагнињата ќе стивнат“ (“The silence of the lambs”), „Ханибал“ (“Hannibal”), „Г-дин Брукс“ (“Mr. Brooks”), „Седум“ (“Seven”), „Имитатор“ (“Copycat”), „Ноќ на вештерките“ (“Halloween”), „Врисок“ (“Scream”), „Ромасанта“ (“Romasanta”) и многу други. Телевизиската серија „Декстер“ прикажува приказна за полициски аналитичар на шеми на траги од крв, кој на крајот се разоткрива како одмазднички сериски убиец, кој обидувајќи се да биде „добар“, ги убива криминалците кои му се провлекле на законот низ прсти. Направена е врз основа на новелата „Ноќниот ловец“ (‘Darkly Dreaming Dexter’). Друга истакната литература со тематика за сериски убијци е Ноќта на ловецот (“The night of the hunter”) од Дејвис Граб, „Песната на егзекуторот“ (“The executioner’s song”) од Норман Мејлер, „Американски психопат“ (“American psycho”) од Брет Истон Елис, „Убиецот во мене“ (“The killer inside me”) од Џим Томсон и книгите на Томас Харис – „Црвениот змеј“ (“Red dragon”), „Кога јагнињата ќе стивнат“ (“The silence of the lambs”), „Ханибал“ (“Hannibal”) и „Ханибал Лектор: Потеклото на злото“ (“Hannibal rising”), при што во сите постои лик Ханибал Лектор, брилијантен психијатар кој е истовремено канибалистички сериски убиец. === Собирање предмети од сериски убијци === Познатите и озлогласени сериски убијци бројат повеќе од 100 и врз нивните оставини се развива подкултура. Предметите кои можат да се собираат, а кои се во врска со познатите сериски убијци, ги вклучуваат сликите, записите и поемите од овие убијци. Неодамна маркетингот го зголеми интересот за сериските убијци уште повеќе со зголемен број на различни производи, како картички за разменување, акциони играчки и енциклопедии како „Податоците за сериските убијци“ од Харолд Шектер. Некои сериски убијци буквално се здобиваат со статусот „славни“ на тој начин што добиваат обожаватели. Поранешните приватни сопствености на некои убијци се продаваат на аукции дури и на мрежни места како иБеј. Неколку примери за ова се украдената надгробна плоча на Ед Геин, тешка 75 килограми, како и очилата за сонце на Боби Џо Лонг. === Контроверзии === Се смета дека Ендру Кан, еден од најпознатите противници на собирачите на оставнина од сериски убијци, го сковал зборот "murderabilia", што значи собирање предмети од сериски убијци. Тој е директор на канцеларијата на градоначалникот за жртви на насилство во Хјустон и е поддржан од семејствата на жртвите на убиство, како и од законите на "Синот на Сем“, кои постојат во некои земји за да ги спречат убијците да профитираат поради популарноста настаната заради нивните криминални дела. Џон Валш, создавачот на „Најбараните во Америка“ и татко на жртвата на убиство Адам Валш, исто така се противи на овој тренд. Тој еднаш донесе група на стручни лица и други загрижени лица во неговата емисија, за да разговараат за појавата што убијците нудат предмети за он-лајн продажба. Поради потоа зголемениот број на хитови на овие страници, може само да се заклучи дека тој само привлече повеќе внимание и публицитет кон овој феномен. {{Нормативна контрола}} 0ocg9op1ot6h220ki1cdfsu5axb17rz 0 558640 5601528 5601253 2026-07-28T22:24:41Z ~2026-41847-02 135376 Македонскиот превод на официјалната публикација на ООН издаден во име на Обединетите нации се додава како надоврешна врска кон македонската верзија на Википедија страната 5601528 wikitext text/x-wiki {{Infobox United Nations | name = Канцеларија за вселенски работи при ООН<br />''United Nations Office for Outer Space Affairs'' | image = UNOOSA.svg | image size = 150px | caption = Лого на UNOOSA | type = | acronyms = UNOOSA | head = Проф. Д-р [[Мазлан Отман]] | status = Активна | established = 1962 | website = http://www.oosa.unvienna.org/ | parent = | footnotes = | is called now=UNOOSA }} [[Податотека:Uno_City_Kaiserwasser.jpg|десно|250п|мини|Седиштето на организацијата во [[Виенски меѓународен центар|Виенскиот меѓународен центар]], комплексот на канцеларии на ООН во Австрија]]. '''Канцеларијата за вселенски работи при ООН''' ([[англ.]] ''United Nations Office for Outer Space Affairs'', '''UNOOSA''') е организација на [[Генерално собрание на ОН|Генералното собрание на ООН]] задолжена за спроведување на [[вселена|вселенската]] политика на собранието. Сместена е во комплексот канцеларии на ООН во [[Виена]]. Канцеларијата ја спроведува Програмата за примени на вселената и чува Регистар на објекти лансирани во вселената. Пружа поддршка на [[земја во развој|земјите во развој]] кои користат [[вселенска технологија]] за [[економски развој]]. == Историјат == Канцеларијата за вселенски работи при ООН е првично формирана како мала стручна единица во рамките на Секретаријатот ад хок-органот наречен Комитет за морољубива употреба на вселената, основан од страна на Генералното собрание со решението бр. 1348 (XIII) на [[13 декември]] [[1958]] г. Во 1962 преоѓа во улога на единица на Одделението за политички работи и Советот за безбедност, со првата седница на Комитетот за мирољубива употреба на вселената, каде во 1968 г. е решено овој орган да стане Отсек за вселенски работи при тоа одделение. Во 1992 г. отсекот станува Канцеларија за вселенски работи во рамките на Одделението за политички работи. Во 1993, Канцеларијата е преместена во комплесот на ООН во Виена, Австрија. Во тој период, Канцеларијата исто така била одговорна за важни секретаријатски задолженија кон Правниот поткомитет, кои претходно биле во надлежност на Канцеларијата за правни работи во Њујорк. Со проблематиката врзана со милитаризација на вселената се занимава Конференцијата за разоружување со седиште во Женева. == Задача == Канцеларијата за вселенски работи ги спроведува одлуките на Генералното собрание и Комитетот за мирољубива употреба на вселената. Таа има двојна цел - поддршка во меѓувладините разговори во комитетот и неговите Научно-технички поткомитети и Правните поткомитети, но и да пружа помош на земјите во развој при користењето на вселенска технологија за развојни цели. Покрај ова, таа ги следи правните, научните и техничките случувања кои се однесуваат на вселенските активности и технологија и нивната примена, и со тоа нуди технички информации и советување на земјите-членки, меѓународните организации, како и на другите калцеларии на ООН. == Поврзано == * [[Комитет за мирољубива употреба на вселената]] * [[UN-SPIDER]] == Надворешни врски == * [http://www.oosa.unvienna.org/ Канцеларија за вселенски работи при ООН] {{en}} * [http://www.unoosa.org/oosa/en/SpaceLaw/index.html Меѓународно вселенско право] {{en}} * [http://www.unoosa.org/oosa/en/SpaceLaw/treaties.html Договори и начела на вселенското право на ООН] {{en}} * [https://seds.org.mk/%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%B0.pdf Договори и начела на космичкото право на ООН] {{македонски}} [[Категорија:Вселенски агенции]] [[Категорија:Обединети нации]] mdj19jtjsomvfnc2n8hdm3h2b89rnov 5601529 5601528 2026-07-28T22:25:16Z ~2026-41847-02 135376 5601529 wikitext text/x-wiki {{Infobox United Nations | name = Канцеларија за вселенски работи при ООН<br />''United Nations Office for Outer Space Affairs'' | image = UNOOSA.svg | image size = 150px | caption = Лого на UNOOSA | type = | acronyms = UNOOSA | head = Проф. Д-р [[Мазлан Отман]] | status = Активна | established = 1962 | website = http://www.oosa.unvienna.org/ | parent = | footnotes = | is called now=UNOOSA }} [[Податотека:Uno_City_Kaiserwasser.jpg|десно|250п|мини|Седиштето на организацијата во [[Виенски меѓународен центар|Виенскиот меѓународен центар]], комплексот на канцеларии на ООН во Австрија]]. '''Канцеларијата за вселенски работи при ООН''' ([[англ.]] ''United Nations Office for Outer Space Affairs'', '''UNOOSA''') е организација на [[Генерално собрание на ОН|Генералното собрание на ООН]] задолжена за спроведување на [[вселена|вселенската]] политика на собранието. Сместена е во комплексот канцеларии на ООН во [[Виена]]. Канцеларијата ја спроведува Програмата за примени на вселената и чува Регистар на објекти лансирани во вселената. Пружа поддршка на [[земја во развој|земјите во развој]] кои користат [[вселенска технологија]] за [[економски развој]]. == Историјат == Канцеларијата за вселенски работи при ООН е првично формирана како мала стручна единица во рамките на Секретаријатот ад хок-органот наречен Комитет за морољубива употреба на вселената, основан од страна на Генералното собрание со решението бр. 1348 (XIII) на [[13 декември]] [[1958]] г. Во 1962 преоѓа во улога на единица на Одделението за политички работи и Советот за безбедност, со првата седница на Комитетот за мирољубива употреба на вселената, каде во 1968 г. е решено овој орган да стане Отсек за вселенски работи при тоа одделение. Во 1992 г. отсекот станува Канцеларија за вселенски работи во рамките на Одделението за политички работи. Во 1993, Канцеларијата е преместена во комплесот на ООН во Виена, Австрија. Во тој период, Канцеларијата исто така била одговорна за важни секретаријатски задолженија кон Правниот поткомитет, кои претходно биле во надлежност на Канцеларијата за правни работи во Њујорк. Со проблематиката врзана со милитаризација на вселената се занимава Конференцијата за разоружување со седиште во Женева. == Задача == Канцеларијата за вселенски работи ги спроведува одлуките на Генералното собрание и Комитетот за мирољубива употреба на вселената. Таа има двојна цел - поддршка во меѓувладините разговори во комитетот и неговите Научно-технички поткомитети и Правните поткомитети, но и да пружа помош на земјите во развој при користењето на вселенска технологија за развојни цели. Покрај ова, таа ги следи правните, научните и техничките случувања кои се однесуваат на вселенските активности и технологија и нивната примена, и со тоа нуди технички информации и советување на земјите-членки, меѓународните организации, како и на другите калцеларии на ООН. == Поврзано == * [[Комитет за мирољубива употреба на вселената]] * [[UN-SPIDER]] == Надворешни врски == * [http://www.oosa.unvienna.org/ Канцеларија за вселенски работи при ООН] {{en}} * [http://www.unoosa.org/oosa/en/SpaceLaw/index.html Меѓународно вселенско право] {{en}} * [http://www.unoosa.org/oosa/en/SpaceLaw/treaties.html Договори и начела на вселенското право на ООН] {{en}} * [https://seds.org.mk/%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%B0.pdf Договори и начела на космичкото право на ООН] {{mk}} [[Категорија:Вселенски агенции]] [[Категорија:Обединети нации]] jpk6onzlkgpdw6ej3txg8vd9bwr7i47 0 750235 5601706 5463227 2026-07-29T07:40:07Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5601706 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Виктор Виноградов (фото Всеволода Тарасевича, 2).jpg|мини|Виктор Виноградов]] '''Виктор Владимирович Виноградов''' (12.01.1895 – 04.10.1969, Москва) - [[русија|руски]] [[јазичар]] и филолог кој претседавал со Советот за лингвистика по Втората светска војна. == Живот == Учители на Виноградов во Институтот за историја и филологија биле Лев Шерба и Алексиј Шахматов, но идеите на Чарлс Бели имале најголемо влијание врз него. Тој станал познат како научник на руската литература, испитувајќи го стилот и јазикот на руските класични писатели, вклучувајќи го Александар Пушкин, Николај Гогољ, Михаил Лермонтов и Ана Ахматова. Во 1926 година тој се ожени со Надежда Малишева (1897-1990), професорка по пеење.<ref>V.V. Vinogradov, [http://magazines.russ.ru/novyi_mi/1995/1/pub_soob.html Letters to wife], ''Novy Mir'', 1995, No. 1.</ref> Од јазичаричка гледна точка, Виноградов се смета како добар критичар на руските формалисти, од кои со многумина бил пријател. По преселувањето од Ленинград во Москва во 1929 година, тој бил вмешан во ,,славистичкиот заговор“ и протеран во Вијатка во 1934 година. Две години подоцна му било дозволено да се приближи некако до главниот град, во Можајск, но бил прогонет во Сибир по инвазијата на Хитлер на Русија во 1941 година. Откако Сталин слушнал за дејствувањето на Јазичаричкиот сојуз на чело со Николас Мар и неговите следбеници, Виноградов бил назначен како директор на Институтот за лингвистика во 1950 година. Подоцна бил избран во Советската академија на науките, а се здобил и со Сталиновата награда. Овој ненадеен пресврт на судбината ги радувал властите, што било докажано со неговото учество на познатото судење на Синиавски и Даниел. Зголемувањето на моќта на Виноградов ги ставило неговите следбеници (Сергеј Ожегов и Наталија Шведова) во познатото академско школо на Лингвстичкиот совет. Институтот за руски јазик сè уште го носи неговото име. == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Руски филолози]] [[Категорија:Руски јазичари]] [[Категорија:Добитници на Сталиновата награда]] [[Категорија:Носители на Орденот на Црвеното знаме на трудот]] [[Категорија:Странски членови на БАН]] [[Категорија:Носители на Орденот на Ленин]] [[Категорија:Редовни членови на Академијата на науките на Советскиот Сојуз]] [[Категорија:Погребани на Новодевичките гробишта]] [[Категорија:Книжевни теоретичари]] [[Категорија:Странски членови на Српската академија на науките и уметностите]] [[Категорија:Починати во Москва]] [[Категорија:Родени во 1895 година]] [[Категорија:Починати во 1969 година]] sc0kp1bay7gigjktptndxrj5cw93h5i 0 754679 5601677 5278741 2026-07-29T05:36:13Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5601677 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за телевизија | show_name = Иза ТКМ | image = Isa TKM logo (lower part) black letters.svg | caption = Постер од серијата | creator = | starring = [[Марија Габриела Де Фариа]] <br />[[Реиналдо Пече Заварче]] <br />[[Микаела Кастелоти]] <br />[[Вили Мартин]] <br />[[Милена Торес]] | opentheme = | company = [[Nickelodeon Latin America]]<br />[[Sony Pictures Television]]<ref name="realtvnews" /><br />Cinemateriales (Cinemat Inc.)<ref>{{Cite web|url=https://www.produ.com/noticias/tatiana-rodriguez-de-nick-exito-de-isa-tkm-en-mexico-venezuela-y-colombia|title=Tatiana Rodríguez de Nick: Éxito de Isa TKM en México, Venezuela y Colombia|date=January 5, 2009|access-date=July 13, 2023|website=Produ|language=es|archive-date=2020-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200513011624/https://www.produ.com/noticias/tatiana-rodriguez-de-nick-exito-de-isa-tkm-en-mexico-venezuela-y-colombia|url-status=dead}}</ref> | country = [[Венецуела]] | language = [[шпански]] | num_seasons = 2 | num_episodes = 110 (прва сезона)<br />120 (втора сезона)<br /> | genre = [[теленовела]]<br />[[тинејџерска серија|тин серија]] | executive_producer = | runtime = 45 минути | network = [[Nickelodeon]] и [[A1 телевизија]] - Македонија | first_aired = | last_aired = | website = http://www.mundonick.com/isatkm/sp/index.jhtml?_requestid=25411 | imdb_id = | followed_by = }} '''ИЗА ТКМ''' (Иза те сакам многу) е оригинална теленовела од [[Nickelodeon Latin America]] во ко-продукција со [[Sony Pictures Television]], Снимена во [[Venezuela]].<ref name="realtvnews">{{Cite web |url=http://www.realtvnews.com.ar/new/noticias.php?id=3802|title=Nickelodeon Latinoamérica firma acuerdo con Sony Pictures Television International|language=es|date=May 29, 2008|access-date=July 13, 2023|website=Real TV News Online|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304124906/http://www.realtvnews.com.ar/new/noticias.php?id=3802|archive-date=March 4, 2016}}</ref> Шоуто било многу популарно низ земјите од Латинска Америка, споредувано со претходните тинејџерски феномени како ''[[Средношколски мјузикл]]''<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2009/06/28/arts/music/28play.html|title=The Gloomy, Cocky and Traditional|date=June 30, 2009|access-date=July 13, 2023|website=The New York Times|last=Caramanica|first=Jon}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2009-nov-09-et-isa9-story.html|title=Much teen love for ‘Isa’|date=November 9, 2009|access-date=July 13, 2023|website=Los Angeles Times|last=Villarreal|first=Yvonne}}</ref>. == Тема == Изабела Паскали “Иза” е 15-годишно девојче кое живее во Каракас, Венецуела. Нејзин сон е да го освои Алехандро Руис “Алекс”, но овој сон е некако многу далеку, затоа што Кристина Рикалде “Кристарантула”, нејзината сопeрничка ги краде погледите на Алекс<ref>{{Cite web|title=Isa TKM Te quiero mucho, la ilusion del primer amor|newspaper=[[El Nacional (Venezuela)|El Nacional]]|url=https://link.gale.com/apps/doc/A185512878/STND?u=wikipedia&sid=ebsco&xid=29214469|language=es|last=Martínez Santiso|first=Andreína|date=September 24, 2008|access-date=July 13, 2023}}</ref>. Најдобра другарка на Иза е Линда Луна “Гордилинда” и таа има ист проблем како Иза, заљубена е во Реиналдо Галан “Реј”. Кристина и на ова момче го има освоено срцето. Алекс и Реј се соперници во училиштето затоа што и двајцата учествуваат на натпреварот на бендови кој се одржува таму. Кристина е ќерка на сопственикот на банката “Рикалде”, а нејзината сестра, Ребека Рикалде, е ривалка на Марина Паскали, сестрата на Иза, и е девојка, наскоро и сопруга на Кристобал Силва, љубовта и на двете, Ребека и Марина. Сепак Ребека има предност поради тоа што мајка му на Кристобал, Лукреција Портакарерас, е пријател на парите кои таа ги има и ја поддржува во сè што прави. Братот на Кристобал, Мики е најдобар пријател на Алекс и се во ист бенд. Негова девојка е Ванеса, пријателка на Кристина (иако наскоро Јуста ќе му биде девојка, бидејќи Ванеса си оди од училиштето). Мајката на Алекс, Естела е заљубена во братучедот на Кристобал и Мики, Хулио но, тој сè уште е заљубен во девојката од своите тинејџерски години, Џенифер Контрерас со која имаат ќерка. Родителите на Иза, Антонио и Кармина Паскали се сопственици на пицерија која е сместена во самата зграда каде што Иза, Алекс, Линда, Реј, Мики, Кристобал и Марина живеат.<ref>{{Cite web |url=http://mdemulher.abril.com.br/famosos-e-tv/tititi/isa-tkm-alex-e-isa-finalmente-se-beijam|title=Isa TKM: Alex e Isa finalmente se beijam|access-date=July 13, 2023|date=March 3, 2010|website=M de Mulher|language=pt}}</ref> == За сите што сакаат да знаат повеќе == Со несомнен успех од првите 75 поглавја на Иса TKM тинејџерскa telenovela, Nickelodeon Латинска Америка најави пренос од 25 поглавја. Во моментов, историја со ко-продукција со Sony Pictures Television Меѓународен (SPTI), кој дебитира во крајот на 2008 година, е волшебна со поголем акцент на пазари како што се Мексико, Колумбија и Венецуела. На телевизија, почна на 29 септември 2008 година, беа дизајнирани од самиот почеток во траење од 75 поглавја, но јавно прифаќање е дозволено Иса средена за да го освои срцето на Алекс продолжи да допира до срцата на американските момчиња до 20 март, кога по многу изненадувања, приказната ќе го достигне крајот. Произведено во Венецуела со локалните талент и напишана од венецуелскиот писател Мариела Ромеро, Иса TKM е фокусирана на Изабела, харизматичен тинејџер кој се соочува со својата прва љубов, првиот бакнеж и уште едно нешто, да дознае кои и се вистински родители. Според IBOPE медиуми, Мексико, еден од најуспешните пазари, беше објавено дека во декември за време на премиерната епизода на Иса TKM, Nickelodeon беше поставена на каналот # 1 кај децата и адолесцентите на возраст од 7-14 години, надминувајќи сите национални канали и со потпишување на оваа земја, со просечна оценка од 3,63 бода од своите 15 епизоди. Исто така, искусни двоцифрена стапка на пораст во рејтингот на каналот во месеците ноември и декември за време на премиерата епизода на Иса TKM во таргет цел од децата и адолесцентите 4-11 години 12-17. Благодарение на овој силен раст, Иса TKM е позиционирана на # 1 меѓу младите телевизиски гледачи плати помеѓу 12-17 години. Околу 80% од Иса TKM публиката е составена од деца и младинци помеѓу 4 и 17 години. "Децата од сите возрасти имаат ненаситен апетит за ова производство и молат за нови содржини во воздухот и преку mundonick.com, каде навивачите можат да симнат информации генерирани за нивните мобилни телефони", изјави Татјана Родригес, потпретседател на Програмирање и стратегија Криејтив Никелодеон Латинска Америка. На "Isamanía" е продолжен за мобилни screensavers-и, полифони мелодии, speechtones, truetones, графика (статички и анимирани) и видео, што претставува над 83% од вкупната продажба на кориснички дигитални медиуми Никелодеон. Супер е производството да се снима сцени во затворен надворешен локации се наоѓа во Венецуела, која ќе им даде живот на многу авантури, љубови, heartbreaks, соништа, амбиции, неуспеси и триумфи на овие момци. Дистрибуцијата на Иса TKM има глумци на раст на Френсис Ромеро, тато Dager, Хавиер Valcárcel, многу млади таленти како Reinaldo "Peche" Zavarce, Марија Габриела де Фариа, Вили Мартин, Сабрина Seara, Дони Мурати, Милена Торес и од Аргентина, харизматичен Микаела Castelotti. == Наводи == {{наводи}} === Надворешни врски === *[http://www.facebook.com/IsaTKMMacedonia ''ISA TKM]'' *[http://www.facebook.com/Isa.Iza.Macedonia '' Fan Page] '' [[Категорија:Телевизиски серии]] n0z97sbgc0oq2j1yy6eko65llcrxima 0 762467 5601502 4917237 2026-07-28T21:06:35Z Andrew012p 85224 /* */ 5601502 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | image = Black Widow 11-06.jpg | image_width = 211px | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Arachnida]] | ordo = [[Araneae]] | familia = [[Theridiidae]] | genus = '''''Latrodectus''''' | genus_authority = [[Charles Athanase Walckenaer|Walckenaer]], 1805 | subdivision_ranks = [[Вид (биологија)|Видови]] | subdivision = околу 31, (види ја статијата) }} '''Црна вдовица''' ([[латински јазик|латински]]: ''Latrodectus'') — род на [[пајак]] од семејството ''Theridiidae'', која содржи 31 признат [[вид (биологија)|вид]]. Заедничкото име '''пајаци вдовици''' понекогаш се користи за сите членови на родот поради навиката на женката да го јаде мажјакот по [[парење]]то, иако понекогаш мажјаците на некои видови остануваат неизедени по парењето, и можат да [[оплодување|оплодат]] други женки.<ref>{{Наведено списание|author= Breene, R. G. and M. H. Sweet|year=1985|title=Evidence of insemination of multiple females by the male Black Widow Spider, ''Latrodectus mactans'' (Araneae, Theridiidae)| journal=The Journal of Arachnology| volume=13|issue=3|pages=331–335 }}[http://www.americanarachnology.org/JoA_free/JoA_v13_n3/JoA_v13_p331.pdf PDF] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170811012823/http://americanarachnology.org/joa_free/joa_v13_n3/joa_v13_p331.pdf |date=2017-08-11 }}</ref> Пајакот '''црна вдовица''' можеби e најпознатиот член на овој род. Вбризгувањето на невротоксичниот [[отров]] [[латротоксин]] (''latrotoxin'') од овие видови е релативно опаснo и резултира со состојба на [[латродектизам]] (''latrodectism''), именувана според [[латински јазик|латинскиот]] назив на родот. Каснувањето од женката на црната вдовица е особено штетно за [[човек]]от, поради нејзините невообичаено големи отровни [[жлезда|жлезди]]. Како и да е, каснувањето на црната вдовица ретко убива луѓе. Ги има и во [[Македонија]]. ==Видови== Пајаците вдовици можат да се најдат на сите [[континент]]и во светот, освен на [[Антарктик]]от. Црната вдовица, попозната како “јужна“ (''Latrodectus mactans''), “западна“ (''Latrodectus hesperus'') и “северна“ (Latrodectus variolus) може да се најде во [[Северна Америка]], посебно во [[САД]]. Исто така, може да се најде и "сив" или "кафеав пајак вдовица" (''Latrodectus geometricus'') и "црвен пајак вдовица" (''Latrodectus bishopi'') (Preston-Malfham, 1998). Во [[Австралија]] има специфичен вид што се нарекува “црвеногрбен пајак вдовица“ (redback) (''Latrodectus hasselti''). [[Африка]]нските видови на овој род понекогаш се познати како “копчести пајаци“ (''button spiders''). ===Америка=== Во [[Северна Америка]] се среќаваат следните видови: *''[[Latrodectus bishopi]]'', црвена вдовица, [[Флорида]], [[САД]] *''[[Latrodectus hesperus]]'', западна црна вдовица, [[Канада]], [[САД]] и [[Мексико]]. [[Image:Blackwidow eggsac silk.jpg|thumb|160px|left|''Latrodectus hesperus'' положува [[јајце]]]] *''[[Latrodectus mactans]]'', црна вдовица (понекогаш се среќава како јужна црна вдовица), во топлите региони на [[САД]] *''[[Latrodectus variolus]]'', северна црна вдовица, од крајниот југоисток на [[Канада]] и од јужна до северна [[Флорида]], при што повеќе се среќава на северниот дел. Во [[Средна Америка|Централна]] и [[Јужна Америка]] се среќаваат следните видови: *''[[Latrodectus antheratus]]'', [[Парагвај]], [[Аргентина]]. *''[[Latrodectus apicalis]]'', [[Галапагос]]. *''[[Latrodectus corallinus]]'', [[Аргентина]] *''[[Latrodectus curacaviensis]]'', [[Мали Антили]], [[Јужна Америка]]. *''[[Latrodectus diaguita]]'', [[Аргентина]] *''[[Latrodectus mirabilis]]'', [[Аргентина]] *''[[Latrodectus quartus]]'', [[Аргентина]] *''[[Latrodectus variegatus]]'', [[Чиле]] и [[Аргентина]] === Европа, Северна Африка, Блискиот Исток и Западна Азија === [[Image:Latrodectus tredecimguttatus female.jpg|160px|thumb|Женка на ''Latrodectus tredecimguttatus'']] Следните пајаци се среќаваат во [[Средоземје|средоземниот]] регион, како и во [[Западна Азија]]: *''[[Latrodectus dahli]]'', од [[Блискиот Исток]] до [[Средна Азија]] *''[[Latrodectus hystrix]]'', [[Јемен]], [[Сокотра]] *''[[Latrodectus lilianae]]'', [[Пиринејски Полуостров]] *''[[Latrodectus pallidus]]'', бела вдовица или бел степски пајак, Северна [[Африка]], [[Блискиот Исток]], [[Русија]], [[Иран]], [[Зелен ’Рт]]. *''[[Latrodectus revivensis]]'', [[Израел]]. *''[[Latrodectus tredecimguttatus]]'', средоземна црна вдовица или европска црна вдовица, во регионот на [[Средоземје]]то, [[Средна Азија]], [[Казахстан]], а забележана и во [[Кина]] од видот ''Latrodectus lugubris'' === Потсахарска Африка и Мадагаскар === *''[[Latrodectus cinctus]]'', црн копчест пајак најден во [[Јужна Африка]], [[Зелен ’Рт]] и [[Кувајт]] *''[[Latrodectus indistinctus]]'', црн копчест пајак најден во [[Јужна Африка]] и [[Намибија]] *''[[Latrodectus karrooensis]]'', црн копчест пајак најден во [[Јужна Африка]] *''[[Latrodectus menavodi]]'', најден на [[Мадагаскар]] *''[[Latrodectus obscurior]]'', најден на [[Зелен ’Рт]] и [[Мадагаскар]] *''[[Latrodectus renivulvatus]]'', црн копчест пајак најден во Африка, [[Саудиска Арабија]] и [[Јемен]] *''[[Latrodectus rhodesiensis]]'', кафеав копчест пајак најден во [[Зимбабве]] [[File:Latrodectus.elegans.male.-.tanikawa.jpg|thumb|right|160px|мажјак на ''Latrodectus elegans од [[Јапонија]]]] === Јужна, Источна и Југоисточна Азија === *''[[Latrodectus elegans]]'', [[Кина]], [[Мјанмар]], [[Јапонија]] *''[[Latrodectus erythromelas]]'', [[Шри Ланка]] *''[[Latrodectus ex laos]]'', [[Лаос]] === Австралија и Океанија === *''[[Latrodectus atritus]]'', црн катипо, најден на [[Нов Зеланд]] *''[[Redback spider|Latrodectus hasselti]]'', црвеногрбен пајак, домороден во [[Австралија]], а најден и во [[Југоисточна Азија]] и [[Нов Зеланд]], каде што е донесен. *''[[Katipo|Latrodectus katipo]]'', црвен катипо, најден на [[Нов Зеланд]] === Ширум светот === *''[[Latrodectus geometricus]]'', кафеава вдовица, сива вдовица, или [[кафеав копчест пајак]], во Африка, САД, Јужна Америка, Австралија. Не е познато од каде потекнува овој пајак; како и да е, најден е на многу топли места во светот. ==Црната вдовица како мотив во уметноста и во популарната култура== * „Мрежа (Монолог на црна вдовица)“ — краток расказ на македонскиот писател [[Владимир Мартиновски]].<ref>''Очудувања 3''. Скопје: Бегемот, 2019, стр. 19-20.</ref> ==Наводи== {{наводи}} {{пајак-никулец}} [[Категорија:Пајаци]] [[Категорија:Пајаци на Европа]] [[Категорија:Пајаци на Африка]] [[Категорија:Пајаци на Северна Америка]] [[Категорија:Пајаци на Јужна Америка]] [[Категорија:Пајаци на Азија]] [[Категорија:Пајаци на Австралија]] 07njcqxqnqpw2qz6236eybfxsfn6mkv 5601521 5601502 2026-07-28T21:59:39Z Dandarmkd 31127 5601521 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | image = Black Widow 11-06.jpg | image_width = 211px | regnum = [[Животно|Животни]] | phylum = [[Членконоги]] | subphylum = [[Клештари]] | classis = [[Пајаковидни]] | ordo = [[Пајаци]] | infraordo = [[Вистински пајаци]] | familia = [[Theridiidae]] | genus = '''''Latrodectus''''' | genus_authority = [[Шарл Валкенер|Валкенер]], 1805 | subdivision_ranks = [[Вид (биологија)|Видови]] | subdivision = 35 (видете [[Црна вдовица#Видови|подоле]]) }} '''Црна вдовица''' (научно име: ''Latrodectus'') — [[Род (биологија)|род]] на [[пајак]] од [[Семејство|семејството]] ''Theridiidae'', кој содржи 35 признати [[вид (биологија)|видови]]. Народното име '''пајаци вдовици''' понекогаш е користено за сите членови на родот, поради навиката на женката да го јаде мажјакот по [[парење]]то, иако понекогаш мажјаците на некои видови остануваат неизедени по парењето, и можат да [[оплодување|оплодуваат]] други женки.<ref>{{Наведено списание|author= Breene, R. G. and M. H. Sweet|year=1985|title=Evidence of insemination of multiple females by the male Black Widow Spider, ''Latrodectus mactans'' (Araneae, Theridiidae)| journal=The Journal of Arachnology| volume=13|issue=3|pages=331–335 }}[http://www.americanarachnology.org/JoA_free/JoA_v13_n3/JoA_v13_p331.pdf PDF] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170811012823/http://americanarachnology.org/joa_free/joa_v13_n3/joa_v13_p331.pdf |date=2017-08-11 }}</ref> Пајакот '''црна вдовица''' можеби e најпознатиот член на овој род. Вбризгувањето на невротоксичниот [[отров]] [[латротоксин]] (''latrotoxin'') од овие видови е релативно опаснo и резултира со состојба на [[латродектизам]], именувана според научниот назив на родот. Каснувањето од женката на црната вдовица е особено штетно за [[човек]]от, поради нејзините невообичаено големи отровни [[жлезда|жлезди]]. Како и да е, каснувањето на црната вдовица ретко убива луѓе.<ref name="сител">{{cite AV media|people = |last = |first = |date = 28 јули 2026 |title = Колкава е опасноста од пајак црна вдовица во Македонија?|url = https://www.youtube.com/watch?v=PL3tSTxj2ew |trans-title = |format = |work = |type = |language = [[македонски]] |location = |publisher = [[Сител]] на [[Youtube]] |access-date = 28 јули 2026 }}</ref> Ги има и во [[Македонија]].<ref name="сител">{{cite AV media|people = |last = |first = |date = 28 јули 2026 |title = Колкава е опасноста од пајак црна вдовица во Македонија?|url = https://www.youtube.com/watch?v=PL3tSTxj2ew |trans-title = |format = |work = |type = |language = [[македонски]] |location = |publisher = [[Сител]] на [[Youtube]] |access-date = 28 јули 2026 }}</ref> ==Видови== Пајаците вдовици можат да се најдат на сите [[континент]]и во светот, освен на [[Антарктик]]от. Црната вдовица, попозната како „јужна“ (''Latrodectus mactans''), “западна“ (''Latrodectus hesperus'') и “северна“ (Latrodectus variolus) може да се најде во [[Северна Америка]], посебно во [[САД]]. Исто така, може да се најде и "сив" или "кафеав пајак вдовица" (''Latrodectus geometricus'') и "црвен пајак вдовица" (''Latrodectus bishopi'') (Preston-Malfham, 1998). Во [[Австралија]] има специфичен вид што се нарекува “црвеногрбен пајак вдовица“ (redback) (''Latrodectus hasselti''). [[Африка]]нските видови на овој род понекогаш се познати како “копчести пајаци“ (''button spiders''). ===Америка=== Во [[Северна Америка]] ги има следните видови: *''[[Latrodectus bishopi]]'', црвена вдовица, [[Флорида]], [[САД]] *''[[Latrodectus hesperus]]'', западна црна вдовица, [[Канада]], [[САД]] и [[Мексико]]. [[Image:Blackwidow eggsac silk.jpg|thumb|160px|left|''Latrodectus hesperus'' положува [[јајце]]]] *''[[Latrodectus mactans]]'', црна вдовица (понекогаш се среќава како јужна црна вдовица), во топлите региони на [[САД]] *''[[Latrodectus variolus]]'', северна црна вдовица, од крајниот југоисток на [[Канада]] и од јужна до северна [[Флорида]], при што повеќе се среќава на северниот дел. Во [[Средна Америка|Централна]] и [[Јужна Америка]] се среќаваат следните видови: *''[[Latrodectus antheratus]]'', [[Парагвај]], [[Аргентина]]. *''[[Latrodectus apicalis]]'', [[Галапагос]]. *''[[Latrodectus corallinus]]'', [[Аргентина]] *''[[Latrodectus curacaviensis]]'', [[Мали Антили]], [[Јужна Америка]]. *''[[Latrodectus diaguita]]'', [[Аргентина]] *''[[Latrodectus mirabilis]]'', [[Аргентина]] *''[[Latrodectus quartus]]'', [[Аргентина]] *''[[Latrodectus variegatus]]'', [[Чиле]] и [[Аргентина]] === Европа, Северна Африка, Блискиот Исток и Западна Азија === [[Image:Latrodectus tredecimguttatus female.jpg|160px|thumb|Женка на ''Latrodectus tredecimguttatus'']] Следните пајаци се среќаваат во [[Средоземје|средоземниот]] регион, како и во [[Западна Азија]]: *''[[Latrodectus dahli]]'', од [[Блискиот Исток]] до [[Средна Азија]] *''[[Latrodectus hystrix]]'', [[Јемен]], [[Сокотра]] *''[[Latrodectus lilianae]]'', [[Пиринејски Полуостров]] *''[[Latrodectus pallidus]]'', бела вдовица или бел степски пајак, Северна [[Африка]], [[Блискиот Исток]], [[Русија]], [[Иран]], [[Зелен ’Рт]]. *''[[Latrodectus revivensis]]'', [[Израел]]. *''[[Latrodectus tredecimguttatus]]'', средоземна црна вдовица или европска црна вдовица, во регионот на [[Средоземје]]то, [[Средна Азија]], [[Казахстан]], а забележана и во [[Кина]] од видот ''Latrodectus lugubris'' === Потсахарска Африка и Мадагаскар === *''[[Latrodectus cinctus]]'', црн копчест пајак најден во [[Јужна Африка]], [[Зелен ’Рт]] и [[Кувајт]] *''[[Latrodectus indistinctus]]'', црн копчест пајак најден во [[Јужна Африка]] и [[Намибија]] *''[[Latrodectus karrooensis]]'', црн копчест пајак најден во [[Јужна Африка]] *''[[Latrodectus menavodi]]'', најден на [[Мадагаскар]] *''[[Latrodectus obscurior]]'', најден на [[Зелен ’Рт]] и [[Мадагаскар]] *''[[Latrodectus renivulvatus]]'', црн копчест пајак најден во Африка, [[Саудиска Арабија]] и [[Јемен]] *''[[Latrodectus rhodesiensis]]'', кафеав копчест пајак најден во [[Зимбабве]] [[File:Latrodectus.elegans.male.-.tanikawa.jpg|thumb|right|160px|мажјак на ''Latrodectus elegans од [[Јапонија]]]] === Јужна, Источна и Југоисточна Азија === *''[[Latrodectus elegans]]'', [[Кина]], [[Мјанмар]], [[Јапонија]] *''[[Latrodectus erythromelas]]'', [[Шри Ланка]] *''[[Latrodectus ex laos]]'', [[Лаос]] === Австралија и Океанија === *''[[Latrodectus atritus]]'', црн катипо, најден на [[Нов Зеланд]] *''[[Redback spider|Latrodectus hasselti]]'', црвеногрбен пајак, домороден во [[Австралија]], а најден и во [[Југоисточна Азија]] и [[Нов Зеланд]], каде што е донесен. *''[[Katipo|Latrodectus katipo]]'', црвен катипо, најден на [[Нов Зеланд]] === Ширум светот === *''[[Latrodectus geometricus]]'', кафеава вдовица, сива вдовица, или [[кафеав копчест пајак]], во Африка, САД, Јужна Америка, Австралија. Не е познато од каде потекнува овој пајак; како и да е, најден е на многу топли места во светот. ==Црната вдовица како мотив во уметноста и во популарната култура== * „''Мрежа (Монолог на црна вдовица)''“ — краток расказ на македонскиот писател [[Владимир Мартиновски]].<ref>''Очудувања 3''. Скопје: Бегемот, 2019, стр. 19-20.</ref> ==Наводи== {{наводи}} ==Дополнителна литература== * {{cite book |title=The Book of the Spiders |url=https://archive.org/details/bookofspidercomp0000hill |url-access=registration |last=Hillyard |first=Paul |year=1994 |publisher=Avon Books |location=[[Њујорк (град)|Њујорк]] |pages=[https://archive.org/details/bookofspidercomp0000hill/page/22 22–35]|isbn=9780380730759}} * {{cite book |title=Black Widow Spiders |last=Martin |first=Louise |year=1988 |publisher=Rourke Enterprises, Inc. |pages=18–20}} * {{cite book |title=Spiders |last=Preston-Malfham |first=Ken |year=1998 |publisher=Chartwell Books |location=Едисон, [[Њу Џерси]] |page=40}} * {{cite journal |last=Abalos |first=J. W. |title=The egg-sac in the Identification of Species of ''Latrodectus'' (Black-Widow Spiders) |journal=Psyche: A Journal of Entomology |year=1962 |volume=69 |issue=4 |pages=268–270 |doi=10.1155/1962/36967 |doi-access=free |url=http://downloads.hindawi.com/journals/psyche/1962/036967.pdf |access-date=23 јули 2026}} * {{cite journal |title=North American Widow Spiders of the ''Latrodectus curacaviensis'' Group |journal=Psyche: A Journal of Entomology |volume=71 |issue=1 |pages=12–27 |last1=Levi |first1=H. W. |last2=McCrone |first2=J. D. |year=1964|doi=10.1155/1964/86469 |doi-access=free}} == Надворешни врски == {{wiktionary | Latrodectus}} * [http://tolweb.org/Latrodectus/93274 Tree of Life: ''Latrodectus''] * [http://www.european-arachnology.org/wdp/wp-content/uploads/2015/08/215-222_Schmidt.pdf Description of crossing experiments between various ''Latrodectus'' species] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210225144627/http://www.european-arachnology.org/wdp/wp-content/uploads/2015/08/215-222_Schmidt.pdf |date=2021-02-25}} * [https://entnemdept.ufl.edu/creatures/beneficial/wasps/latrodectus_parasitoids.htm Widow spider parasitoids] on the [[University of Florida|UF]] / [[Institute of Food and Agricultural Sciences|IFAS]] Featured Creatures website {{Taxonbar|from=Q385932}} {{Authority control}} {{пајак-никулец}} [[Категорија:Пајаци на Европа]] [[Категорија:Пајаци на Африка]] [[Категорија:Пајаци на Северна Америка]] [[Категорија:Пајаци на Јужна Америка]] [[Категорија:Пајаци на Азија]] [[Категорија:Пајаци на Австралија]] 25nhjeyvjf6c1rpdjwvl9yszsmbu28x 5601526 5601521 2026-07-28T22:20:32Z Dandarmkd 31127 /* Надворешни врски */ 5601526 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | image = Black Widow 11-06.jpg | image_width = 211px | regnum = [[Животно|Животни]] | phylum = [[Членконоги]] | subphylum = [[Клештари]] | classis = [[Пајаковидни]] | ordo = [[Пајаци]] | infraordo = [[Вистински пајаци]] | familia = [[Theridiidae]] | genus = '''''Latrodectus''''' | genus_authority = [[Шарл Валкенер|Валкенер]], 1805 | subdivision_ranks = [[Вид (биологија)|Видови]] | subdivision = 35 (видете [[Црна вдовица#Видови|подоле]]) }} '''Црна вдовица''' (научно име: ''Latrodectus'') — [[Род (биологија)|род]] на [[пајак]] од [[Семејство|семејството]] ''Theridiidae'', кој содржи 35 признати [[вид (биологија)|видови]]. Народното име '''пајаци вдовици''' понекогаш е користено за сите членови на родот, поради навиката на женката да го јаде мажјакот по [[парење]]то, иако понекогаш мажјаците на некои видови остануваат неизедени по парењето, и можат да [[оплодување|оплодуваат]] други женки.<ref>{{Наведено списание|author= Breene, R. G. and M. H. Sweet|year=1985|title=Evidence of insemination of multiple females by the male Black Widow Spider, ''Latrodectus mactans'' (Araneae, Theridiidae)| journal=The Journal of Arachnology| volume=13|issue=3|pages=331–335 }}[http://www.americanarachnology.org/JoA_free/JoA_v13_n3/JoA_v13_p331.pdf PDF] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170811012823/http://americanarachnology.org/joa_free/joa_v13_n3/joa_v13_p331.pdf |date=2017-08-11 }}</ref> Пајакот '''црна вдовица''' можеби e најпознатиот член на овој род. Вбризгувањето на невротоксичниот [[отров]] [[латротоксин]] (''latrotoxin'') од овие видови е релативно опаснo и резултира со состојба на [[латродектизам]], именувана според научниот назив на родот. Каснувањето од женката на црната вдовица е особено штетно за [[човек]]от, поради нејзините невообичаено големи отровни [[жлезда|жлезди]]. Како и да е, каснувањето на црната вдовица ретко убива луѓе.<ref name="сител">{{cite AV media|people = |last = |first = |date = 28 јули 2026 |title = Колкава е опасноста од пајак црна вдовица во Македонија?|url = https://www.youtube.com/watch?v=PL3tSTxj2ew |trans-title = |format = |work = |type = |language = [[македонски]] |location = |publisher = [[Сител]] на [[Youtube]] |access-date = 28 јули 2026 }}</ref> Ги има и во [[Македонија]].<ref name="сител">{{cite AV media|people = |last = |first = |date = 28 јули 2026 |title = Колкава е опасноста од пајак црна вдовица во Македонија?|url = https://www.youtube.com/watch?v=PL3tSTxj2ew |trans-title = |format = |work = |type = |language = [[македонски]] |location = |publisher = [[Сител]] на [[Youtube]] |access-date = 28 јули 2026 }}</ref> ==Видови== Пајаците вдовици можат да се најдат на сите [[континент]]и во светот, освен на [[Антарктик]]от. Црната вдовица, попозната како „јужна“ (''Latrodectus mactans''), “западна“ (''Latrodectus hesperus'') и “северна“ (Latrodectus variolus) може да се најде во [[Северна Америка]], посебно во [[САД]]. Исто така, може да се најде и "сив" или "кафеав пајак вдовица" (''Latrodectus geometricus'') и "црвен пајак вдовица" (''Latrodectus bishopi'') (Preston-Malfham, 1998). Во [[Австралија]] има специфичен вид што се нарекува “црвеногрбен пајак вдовица“ (redback) (''Latrodectus hasselti''). [[Африка]]нските видови на овој род понекогаш се познати како “копчести пајаци“ (''button spiders''). ===Америка=== Во [[Северна Америка]] ги има следните видови: *''[[Latrodectus bishopi]]'', црвена вдовица, [[Флорида]], [[САД]] *''[[Latrodectus hesperus]]'', западна црна вдовица, [[Канада]], [[САД]] и [[Мексико]]. [[Image:Blackwidow eggsac silk.jpg|thumb|160px|left|''Latrodectus hesperus'' положува [[јајце]]]] *''[[Latrodectus mactans]]'', црна вдовица (понекогаш се среќава како јужна црна вдовица), во топлите региони на [[САД]] *''[[Latrodectus variolus]]'', северна црна вдовица, од крајниот југоисток на [[Канада]] и од јужна до северна [[Флорида]], при што повеќе се среќава на северниот дел. Во [[Средна Америка|Централна]] и [[Јужна Америка]] се среќаваат следните видови: *''[[Latrodectus antheratus]]'', [[Парагвај]], [[Аргентина]]. *''[[Latrodectus apicalis]]'', [[Галапагос]]. *''[[Latrodectus corallinus]]'', [[Аргентина]] *''[[Latrodectus curacaviensis]]'', [[Мали Антили]], [[Јужна Америка]]. *''[[Latrodectus diaguita]]'', [[Аргентина]] *''[[Latrodectus mirabilis]]'', [[Аргентина]] *''[[Latrodectus quartus]]'', [[Аргентина]] *''[[Latrodectus variegatus]]'', [[Чиле]] и [[Аргентина]] === Европа, Северна Африка, Блискиот Исток и Западна Азија === [[Image:Latrodectus tredecimguttatus female.jpg|160px|thumb|Женка на ''Latrodectus tredecimguttatus'']] Следните пајаци се среќаваат во [[Средоземје|средоземниот]] регион, како и во [[Западна Азија]]: *''[[Latrodectus dahli]]'', од [[Блискиот Исток]] до [[Средна Азија]] *''[[Latrodectus hystrix]]'', [[Јемен]], [[Сокотра]] *''[[Latrodectus lilianae]]'', [[Пиринејски Полуостров]] *''[[Latrodectus pallidus]]'', бела вдовица или бел степски пајак, Северна [[Африка]], [[Блискиот Исток]], [[Русија]], [[Иран]], [[Зелен ’Рт]]. *''[[Latrodectus revivensis]]'', [[Израел]]. *''[[Latrodectus tredecimguttatus]]'', средоземна црна вдовица или европска црна вдовица, во регионот на [[Средоземје]]то, [[Средна Азија]], [[Казахстан]], а забележана и во [[Кина]] од видот ''Latrodectus lugubris'' === Потсахарска Африка и Мадагаскар === *''[[Latrodectus cinctus]]'', црн копчест пајак најден во [[Јужна Африка]], [[Зелен ’Рт]] и [[Кувајт]] *''[[Latrodectus indistinctus]]'', црн копчест пајак најден во [[Јужна Африка]] и [[Намибија]] *''[[Latrodectus karrooensis]]'', црн копчест пајак најден во [[Јужна Африка]] *''[[Latrodectus menavodi]]'', најден на [[Мадагаскар]] *''[[Latrodectus obscurior]]'', најден на [[Зелен ’Рт]] и [[Мадагаскар]] *''[[Latrodectus renivulvatus]]'', црн копчест пајак најден во Африка, [[Саудиска Арабија]] и [[Јемен]] *''[[Latrodectus rhodesiensis]]'', кафеав копчест пајак најден во [[Зимбабве]] [[File:Latrodectus.elegans.male.-.tanikawa.jpg|thumb|right|160px|мажјак на ''Latrodectus elegans од [[Јапонија]]]] === Јужна, Источна и Југоисточна Азија === *''[[Latrodectus elegans]]'', [[Кина]], [[Мјанмар]], [[Јапонија]] *''[[Latrodectus erythromelas]]'', [[Шри Ланка]] *''[[Latrodectus ex laos]]'', [[Лаос]] === Австралија и Океанија === *''[[Latrodectus atritus]]'', црн катипо, најден на [[Нов Зеланд]] *''[[Redback spider|Latrodectus hasselti]]'', црвеногрбен пајак, домороден во [[Австралија]], а најден и во [[Југоисточна Азија]] и [[Нов Зеланд]], каде што е донесен. *''[[Katipo|Latrodectus katipo]]'', црвен катипо, најден на [[Нов Зеланд]] === Ширум светот === *''[[Latrodectus geometricus]]'', кафеава вдовица, сива вдовица, или [[кафеав копчест пајак]], во Африка, САД, Јужна Америка, Австралија. Не е познато од каде потекнува овој пајак; како и да е, најден е на многу топли места во светот. ==Црната вдовица како мотив во уметноста и во популарната култура== * „''Мрежа (Монолог на црна вдовица)''“ — краток расказ на македонскиот писател [[Владимир Мартиновски]].<ref>''Очудувања 3''. Скопје: Бегемот, 2019, стр. 19-20.</ref> ==Наводи== {{наводи}} ==Дополнителна литература== * {{cite book |title=The Book of the Spiders |url=https://archive.org/details/bookofspidercomp0000hill |url-access=registration |last=Hillyard |first=Paul |year=1994 |publisher=Avon Books |location=[[Њујорк (град)|Њујорк]] |pages=[https://archive.org/details/bookofspidercomp0000hill/page/22 22–35]|isbn=9780380730759}} * {{cite book |title=Black Widow Spiders |last=Martin |first=Louise |year=1988 |publisher=Rourke Enterprises, Inc. |pages=18–20}} * {{cite book |title=Spiders |last=Preston-Malfham |first=Ken |year=1998 |publisher=Chartwell Books |location=Едисон, [[Њу Џерси]] |page=40}} * {{cite journal |last=Abalos |first=J. W. |title=The egg-sac in the Identification of Species of ''Latrodectus'' (Black-Widow Spiders) |journal=Psyche: A Journal of Entomology |year=1962 |volume=69 |issue=4 |pages=268–270 |doi=10.1155/1962/36967 |doi-access=free |url=http://downloads.hindawi.com/journals/psyche/1962/036967.pdf |access-date=23 јули 2026}} * {{cite journal |title=North American Widow Spiders of the ''Latrodectus curacaviensis'' Group |journal=Psyche: A Journal of Entomology |volume=71 |issue=1 |pages=12–27 |last1=Levi |first1=H. W. |last2=McCrone |first2=J. D. |year=1964|doi=10.1155/1964/86469 |doi-access=free}} == Надворешни врски == * {{Wiktionary-inline|en:Latrodectus}} * [http://tolweb.org/Latrodectus/93274 Tree of Life: ''Latrodectus''] * [http://www.european-arachnology.org/wdp/wp-content/uploads/2015/08/215-222_Schmidt.pdf Description of crossing experiments between various ''Latrodectus'' species] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210225144627/http://www.european-arachnology.org/wdp/wp-content/uploads/2015/08/215-222_Schmidt.pdf |date=2021-02-25}} * [https://entnemdept.ufl.edu/creatures/beneficial/wasps/latrodectus_parasitoids.htm Паразитоиди на црна вдовица] на мрежното место на Прикажани суштества при [[Универзитет во Флорида|Универзитетот во Флорида]] / [[Институт за храна и земјоделски науки|ИХЗН]] {{Taxonbar|from=Q385932}} {{Authority control}} {{пајак-никулец}} [[Категорија:Црни вдовици]] [[Категорија:Видови на вистински пајаци]] [[Категорија:Космополитенски пајаци]] [[Категорија:Отровни членконоги]] gm1kxoiknid9p6j7qshdxo5r41ay9gz 5601743 5601526 2026-07-29T08:25:18Z Andrew012p 85224 /* */ 5601743 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | image = Black Widow 11-06.jpg | image_width = 211px | regnum = [[Животно|Животни]] | phylum = [[Членконоги]] | subphylum = [[Клештари]] | classis = [[Пајаковидни]] | ordo = [[Пајаци]] | infraordo = [[Вистински пајаци]] | familia = [[Theridiidae]] | genus = '''''Latrodectus''''' | genus_authority = [[Шарл Валкенер|Валкенер]], 1805 | subdivision_ranks = [[Вид (биологија)|Видови]] | subdivision = 35 (видете [[Црна вдовица#Видови|подолу]]) }} '''Црна вдовица''' (научно име: ''Latrodectus'') — [[Род (биологија)|род]] на [[пајак]] од [[Семејство|семејството]] ''Theridiidae'', кој содржи 35 признати [[вид (биологија)|видови]]. Народното име '''пајаци вдовици''' понекогаш е користено за сите членови на родот, поради навиката на женката да го јаде мажјакот по [[парење]]то, иако понекогаш мажјаците на некои видови остануваат неизедени по парењето, и можат да [[оплодување|оплодуваат]] други женки.<ref>{{Наведено списание|author= Breene, R. G. and M. H. Sweet|year=1985|title=Evidence of insemination of multiple females by the male Black Widow Spider, ''Latrodectus mactans'' (Araneae, Theridiidae)| journal=The Journal of Arachnology| volume=13|issue=3|pages=331–335 }}[http://www.americanarachnology.org/JoA_free/JoA_v13_n3/JoA_v13_p331.pdf PDF] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170811012823/http://americanarachnology.org/joa_free/joa_v13_n3/joa_v13_p331.pdf |date=2017-08-11 }}</ref> Пајакот '''црна вдовица''' можеби e најпознатиот член на овој род. Вбризгувањето на невротоксичниот [[отров]] [[латротоксин]] (''latrotoxin'') од овие видови е релативно опаснo и резултира со состојба на [[латродектизам]], именувана според научниот назив на родот. Каснувањето од женката на црната вдовица е особено штетно за [[човек]]от, поради нејзините невообичаено големи отровни [[жлезда|жлезди]]. Како и да е, каснувањето на црната вдовица ретко убива луѓе.<ref name="сител">{{cite AV media|people = |last = |first = |date = 28 јули 2026 |title = Колкава е опасноста од пајак црна вдовица во Македонија?|url = https://www.youtube.com/watch?v=PL3tSTxj2ew |trans-title = |format = |work = |type = |language = [[македонски]] |location = |publisher = [[Сител]] на [[Youtube]] |access-date = 28 јули 2026 }}</ref> Ги има и во [[Македонија]].<ref name="сител">{{cite AV media|people = |last = |first = |date = 28 јули 2026 |title = Колкава е опасноста од пајак црна вдовица во Македонија?|url = https://www.youtube.com/watch?v=PL3tSTxj2ew |trans-title = |format = |work = |type = |language = [[македонски]] |location = |publisher = [[Сител]] на [[Youtube]] |access-date = 28 јули 2026 }}</ref> ==Видови== Пајаците вдовици можат да се најдат на сите [[континент]]и во светот, освен на [[Антарктик]]от. Црната вдовица, попозната како „јужна“ (''Latrodectus mactans''), “западна“ (''Latrodectus hesperus'') и “северна“ (Latrodectus variolus) може да се најде во [[Северна Америка]], посебно во [[САД]]. Исто така, може да се најде и "сив" или "кафеав пајак вдовица" (''Latrodectus geometricus'') и "црвен пајак вдовица" (''Latrodectus bishopi'') (Preston-Malfham, 1998). Во [[Австралија]] има специфичен вид што се нарекува “црвеногрбен пајак вдовица“ (redback) (''Latrodectus hasselti''). [[Африка]]нските видови на овој род понекогаш се познати како “копчести пајаци“ (''button spiders''). ===Америка=== Во [[Северна Америка]] ги има следните видови: *''[[Latrodectus bishopi]]'', црвена вдовица, [[Флорида]], [[САД]] *''[[Latrodectus hesperus]]'', западна црна вдовица, [[Канада]], [[САД]] и [[Мексико]]. [[Image:Blackwidow eggsac silk.jpg|thumb|160px|left|''Latrodectus hesperus'' положува [[јајце]]]] *''[[Latrodectus mactans]]'', црна вдовица (понекогаш се среќава како јужна црна вдовица), во топлите региони на [[САД]] *''[[Latrodectus variolus]]'', северна црна вдовица, од крајниот југоисток на [[Канада]] и од јужна до северна [[Флорида]], при што повеќе се среќава на северниот дел. Во [[Средна Америка|Централна]] и [[Јужна Америка]] се среќаваат следните видови: *''[[Latrodectus antheratus]]'', [[Парагвај]], [[Аргентина]]. *''[[Latrodectus apicalis]]'', [[Галапагос]]. *''[[Latrodectus corallinus]]'', [[Аргентина]] *''[[Latrodectus curacaviensis]]'', [[Мали Антили]], [[Јужна Америка]]. *''[[Latrodectus diaguita]]'', [[Аргентина]] *''[[Latrodectus mirabilis]]'', [[Аргентина]] *''[[Latrodectus quartus]]'', [[Аргентина]] *''[[Latrodectus variegatus]]'', [[Чиле]] и [[Аргентина]] === Европа, Северна Африка, Блискиот Исток и Западна Азија === [[Image:Latrodectus tredecimguttatus female.jpg|160px|thumb|Женка на ''Latrodectus tredecimguttatus'']] Следните пајаци се среќаваат во [[Средоземје|средоземниот]] регион, како и во [[Западна Азија]]: *''[[Latrodectus dahli]]'', од [[Блискиот Исток]] до [[Средна Азија]] *''[[Latrodectus hystrix]]'', [[Јемен]], [[Сокотра]] *''[[Latrodectus lilianae]]'', [[Пиринејски Полуостров]] *''[[Latrodectus pallidus]]'', бела вдовица или бел степски пајак, Северна [[Африка]], [[Блискиот Исток]], [[Русија]], [[Иран]], [[Зелен ’Рт]]. *''[[Latrodectus revivensis]]'', [[Израел]]. *''[[Latrodectus tredecimguttatus]]'', средоземна црна вдовица или европска црна вдовица, во регионот на [[Средоземје]]то, [[Средна Азија]], [[Казахстан]], а забележана и во [[Кина]] од видот ''Latrodectus lugubris'' === Потсахарска Африка и Мадагаскар === *''[[Latrodectus cinctus]]'', црн копчест пајак најден во [[Јужна Африка]], [[Зелен ’Рт]] и [[Кувајт]] *''[[Latrodectus indistinctus]]'', црн копчест пајак најден во [[Јужна Африка]] и [[Намибија]] *''[[Latrodectus karrooensis]]'', црн копчест пајак најден во [[Јужна Африка]] *''[[Latrodectus menavodi]]'', најден на [[Мадагаскар]] *''[[Latrodectus obscurior]]'', најден на [[Зелен ’Рт]] и [[Мадагаскар]] *''[[Latrodectus renivulvatus]]'', црн копчест пајак најден во Африка, [[Саудиска Арабија]] и [[Јемен]] *''[[Latrodectus rhodesiensis]]'', кафеав копчест пајак најден во [[Зимбабве]] [[File:Latrodectus.elegans.male.-.tanikawa.jpg|thumb|right|160px|мажјак на ''Latrodectus elegans од [[Јапонија]]]] === Јужна, Источна и Југоисточна Азија === *''[[Latrodectus elegans]]'', [[Кина]], [[Мјанмар]], [[Јапонија]] *''[[Latrodectus erythromelas]]'', [[Шри Ланка]] *''[[Latrodectus ex laos]]'', [[Лаос]] === Австралија и Океанија === *''[[Latrodectus atritus]]'', црн катипо, најден на [[Нов Зеланд]] *''[[Redback spider|Latrodectus hasselti]]'', црвеногрбен пајак, домороден во [[Австралија]], а најден и во [[Југоисточна Азија]] и [[Нов Зеланд]], каде што е донесен. *''[[Katipo|Latrodectus katipo]]'', црвен катипо, најден на [[Нов Зеланд]] === Ширум светот === *''[[Latrodectus geometricus]]'', кафеава вдовица, сива вдовица, или [[кафеав копчест пајак]], во Африка, САД, Јужна Америка, Австралија. Не е познато од каде потекнува овој пајак; како и да е, најден е на многу топли места во светот. ==Црната вдовица како мотив во уметноста и во популарната култура== * „''Мрежа (Монолог на црна вдовица)''“ — краток расказ на македонскиот писател [[Владимир Мартиновски]].<ref>''Очудувања 3''. Скопје: Бегемот, 2019, стр. 19-20.</ref> ==Наводи== {{наводи}} ==Дополнителна литература== * {{cite book |title=The Book of the Spiders |url=https://archive.org/details/bookofspidercomp0000hill |url-access=registration |last=Hillyard |first=Paul |year=1994 |publisher=Avon Books |location=[[Њујорк (град)|Њујорк]] |pages=[https://archive.org/details/bookofspidercomp0000hill/page/22 22–35]|isbn=9780380730759}} * {{cite book |title=Black Widow Spiders |last=Martin |first=Louise |year=1988 |publisher=Rourke Enterprises, Inc. |pages=18–20}} * {{cite book |title=Spiders |last=Preston-Malfham |first=Ken |year=1998 |publisher=Chartwell Books |location=Едисон, [[Њу Џерси]] |page=40}} * {{cite journal |last=Abalos |first=J. W. |title=The egg-sac in the Identification of Species of ''Latrodectus'' (Black-Widow Spiders) |journal=Psyche: A Journal of Entomology |year=1962 |volume=69 |issue=4 |pages=268–270 |doi=10.1155/1962/36967 |doi-access=free |url=http://downloads.hindawi.com/journals/psyche/1962/036967.pdf |access-date=23 јули 2026}} * {{cite journal |title=North American Widow Spiders of the ''Latrodectus curacaviensis'' Group |journal=Psyche: A Journal of Entomology |volume=71 |issue=1 |pages=12–27 |last1=Levi |first1=H. W. |last2=McCrone |first2=J. D. |year=1964|doi=10.1155/1964/86469 |doi-access=free}} == Надворешни врски == * {{Wiktionary-inline|en:Latrodectus}} * [http://tolweb.org/Latrodectus/93274 Tree of Life: ''Latrodectus''] * [http://www.european-arachnology.org/wdp/wp-content/uploads/2015/08/215-222_Schmidt.pdf Description of crossing experiments between various ''Latrodectus'' species] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210225144627/http://www.european-arachnology.org/wdp/wp-content/uploads/2015/08/215-222_Schmidt.pdf |date=2021-02-25}} * [https://entnemdept.ufl.edu/creatures/beneficial/wasps/latrodectus_parasitoids.htm Паразитоиди на црна вдовица] на мрежното место на Прикажани суштества при [[Универзитет во Флорида|Универзитетот во Флорида]] / [[Институт за храна и земјоделски науки|ИХЗН]] {{Taxonbar|from=Q385932}} {{Authority control}} {{пајак-никулец}} [[Категорија:Црни вдовици]] [[Категорија:Видови на вистински пајаци]] [[Категорија:Космополитенски пајаци]] [[Категорија:Отровни членконоги]] kkom69dir107rehyqmerwcwevxtv7gr 0 1026940 5601545 5419747 2026-07-29T00:15:11Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5601545 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за велосипедист | name = Фабијан Канчелара | image = Fabian-Cancellara (cropped).jpg | caption = Канчелара на Светските друмски првенства 2010 | fullname = Фабијан Канчелара | nickname = Спартак<ref name="spartacus" /><ref name="SROS FAB">{{нмс|work=SR/Olympic Sports|publisher=Sports-Reference.com |url=http://www.pro-football-reference.com/players/W/WillKe02.htm|title=Фабијан Канчелара|accessdate=9 декември 2010}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1981|3|18}}<ref name="leopard-profile">{{Наведена мрежна страница |title=Фабијан Канчелара|url=http://www.radioshackleopardtrek.com/team/riders/fabian-cancellara|work=RadioShack-Leopard|accessdate=3 април 2013}}</ref> | birth_place = [[Волен кај Берн]], {{ШВА}} | height = 1,86 м<ref name="leopard-profile" /> | weight = 82 кг<ref name="leopard-profile" /> | currentteam = пензиониран | discipline = друмски велосипедизам | role = возач | ridertype = специјалист за хронометри и класици | amateuryears = 2000 | amateurteams = {{ct|MAP|2000}} ''(стажант)'' | proyears = 2001–2002<br />2003–2005<br />2006–2010<br/>2011–2016 | proteams = {{ct|MAP|2001}}<br />{{ct|FAS|2003}}<br />{{ct|SAX|2006}}<br/>{{ct|LEO|2011}} | majorwins = '''[[Голема трка (велосипедизам)|Големи трки]]''' <br/> :'''[[Тур де Франс]]''' ::8 поединечни етапи ([[Тур де Франс 2004|2004]], [[Тур де Франс 2007|2007]], [[Тур де Франс 2008|2008]], [[Тур де Франс 2009|2009]], [[Тур де Франс 2010|2010]], [[Тур де Франс 2012|2012]]) :'''[[Вуелта а Еспања]]''' ::3 поединечни етапи ([[Вуелта а Еспања 2009|2009]], [[Вуелта а Еспања 2013|2013]]) + 2 [[Екипен хронометар|ТТТ]] [[Вуелта а Еспања 2006|2006]], [[Вуелта а Еспања 2011|2011]]) '''[[Етапна трка|Етапни трки]]''' :[[Тирено-Адријатико]] ([[Тирено-Адријатико 2008|2008]]) :[[Тур де Свис]] ([[Тур де Свис 2009|2009]]) :[[Трка околу Данска]] (2006) :[[Трка околу Оман]] (2010) '''[[Класични велосипедски трки|Еднодневни трки и класици]]''' :[[Податотека:MaillotMundialCrono.PNG|20п]] Светски хронометарски првак (2006, 2007, 2009, 2010) :[[Податотека:MaillotSuiza.svg|20п]] Национален хронометарски првак (2002, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2012, 2013, 2014, 2016) :[[Податотека:MaillotSuiza.svg|20п]] Национален друмски првак (2009, 2011) :Олимписки хронометарски првак ([[Велосипедизам на Летните олимписки игри 2008 – друмски хронометар за мажи|2008]]) :[[Париз-Рубе]] ([[Париз-Рубе 2006|2006]], [[Париз-Рубе 2010|2010]], [[Париз-Рубе 2013|Париз-Рубе]]) :[[Трка околу Фландрија]] ([[Трка околу Фландрија 2010|2010]], [[Трка околу Фландрија 2013|2013]], [[Трка околу Фландрија 2014|2014]]) :[[Милано-Санремо]] ([[Милано-Санремо 2008|2008]]) :[[Е3 Харелбеке]] (2010, 2011, [[Е3 Харелбеке 2013|2013]]) :[[Страде Бјанке]] (2008, 2012, 2016) '''Друго''' :[[Златен велосипед]] (2010) | medaltemplates = {{MedalCountry| {{ШВА}} }} {{MedalSport| [[Друмски велосипедизам]] }} {{MedalCompetition|[[Олимписки игри]]}} {{MedalGold | [[Летни олимписки игри 2008|Пекинг 2008]]| [[Велосипедизам на Летните олимписки игри 2008 – Машки друмски хронометар|Хронометар]]}} {{MedalSilver | [[Летни олимписки игри 2008|Пекинг 2008]]| [[Велосипедизам на Летните олимписки игри 2008 – Машка друмска трка|Друмска трка]]}} {{MedalCompetition|[[Светски друмски првенства UCI|Светски првенства]]}} {{MedalGold |Салцбург 2006|Хронометар}} {{MedalGold |Штутгарт 2007|Хронометар}} {{MedalGold |Мендрисио 2009|Хронометар}} {{MedalGold |Мелбурн 2010|Хронометар}} {{MedalBronze |Мадрид 2005|Хронометар}} {{MedalBronze |Копенхаген 2011|Хронометар}} {{MedalBronze |Фиренца 2013|Хронометар}} }} '''Фабијан Канчелара''' ({{langx|it|Fabian Cancellara}}; р. {{роден|18|март|1981}}) — поранешен [[Швајцарија|швајцарски]] професионален [[друмски велосипедист]], кој професионално настапувал во периодот 2001-2016. Канчелара постигнал голем успех во велосипедизмот откако станал професионален велосипедист. Тој е познат како квалитетен специјалист за хронометри,<ref name="SROS FAB"/> за [[Класични велосипедски трки|класици]] и помошник на неговите колеги кои се натпреваруваат во генералниот пласман. Канчелара започнал со велосипедизам на 13 години на стар велосипед. Потоа, започнал да го сфаќа спортот посериозно и победил на две последователни Светски јуниорски хронометарски првенства во 1998 и 1999. На 19 години станал професионалец и потпишал со екипата {{ct|MAP|2000}}, каде возел како стажант. Откако станал професионалец, Канчелара возел за четири професионални екипи. Постигнал голем успех на [[Класични велосипедски трки|класиците]]; трипати победил на [[Париз-Рубе]], еднаш на [[Милано-Санремо]] и трипати на [[Трка околу Фландрија|Трката околу Фландрија]]. Канчелара ја освојувал воведната етапа на [[Тур де Франс]] пет пати и ја носел жолтата маичка 29 дена, што е најмногу за еден возач кој никогаш не го освоил Тур.<ref>{{наведени вести|last=Мидоус|first=Марк|url=http://uk.reuters.com/article/2012/07/05/uk-cycling-tour-cancellara-idUKBRE8640YE20120705|title=Освојувањето на Тур е сон, не цел - Канчелара|work=Reuters|date=5 јули 2012|accessdate=3 август 2012|language=en|archive-date=2014-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20141220051703/http://uk.reuters.com/article/2012/07/05/uk-cycling-tour-cancellara-idUKBRE8640YE20120705|url-status=dead}}</ref> Неговиот успех не бил ограничен само на хронометрите и класиците, бидејќи тој ги има освоено и генералните пласмани на [[Тирено-Адријатико]], [[Тур де Свис]] и Трката околу Оман. Во 2008 година го освоил златниот медал на поединечниот хронометар и сребрениот медал на друмската трка на [[Летни олимписки игри 2008|Летните олимписки игри]]. Дополнително, Канчелара е четирикратен светски хронометриски првак. == Ран живот и аматерска кариера == Го открил велосипедизмот на возраст од 13 години откако се заљубил во стариот семеен велосипед, кој го пронашол во гаражата и веднаш прекинал со [[фудбал]]от за да се насочи кон велосипедизмот.<ref name="ESPN PROF">{{наведени вести|url= http://sports.espn.go.com/oly/summer08/fanguide/athlete?athlete=54250|title=Фабијан Канчелара|work=ESPN.com|publisher=ESPN|agency= Associated Press|accessdate=3 април 2013|language=en}}</ref> Дополнително, Канчелара бил одличен и во крос-кантри скијање во текот на неговата младост.<ref name="CW FB Bio">{{наведени вести|url=http://www.cyclingweekly.co.uk/news/latest/345404/fabian-cancellara-rider-profile.html|title=Фабијан Канчелара: Профил на возачот|work=Cycling Weekly|publisher=IPC Media Ltd.|date=20 јуни 2011|accessdate=13 април 2013|author=Cycling Weekly|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131219020421/http://www.cyclingweekly.co.uk/news/latest/345404/fabian-cancellara-rider-profile.html|archivedate=2013-12-19|url-status=live}}</ref> Велосипедските вештини на Канчелара започнале да се покажуваат уште на рана возраст, па така тој бил одлично подготвен како хронометраш и преовладувал во швајцарскиот јуниорски велосипедизам. Иван Жирар, швајцарскиот национален јуниорски екипен тренер од 1997 до 2005, изјавил дека Канчелара бил ''над секој друг'' на хронометрите.<ref name="spartacus">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.swissinfo.ch/eng/specials/olympic_games_2008/portraits/The_Swiss_Spartacus_gears_up_for_success.html?siteSect=23326&sid=9322995&cKey=1216729401000&ty=st|title=Швајцарскиот Спартак забрзува за успех – swissinfo.ch|accessdate=2012-06-24|archive-date=2014-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20141220050521/http://www.swissinfo.ch/eng/the-swiss-spartacus-gears-up-for-success/60466|url-status=dead}}</ref> Го освоил светското јуниорско хронометарско првенство во 1998 и 1999 и на возраст од 19 години бил втор на светското хронометарско првенство за велосипедисти помлади од 23 години.<ref name="SROS FAB"/> == Професионална кариера == === 2000–2002 === По второто место на Светското хронометарско првенство за велосипедисти под 23 години, Канчелара станал професионалец со екипата {{ct|MAP|2000}},<ref name="SROS FAB"/> која била една од најсилните екипи во светот во тоа време.<ref name="Cyclecsport FC">{{Наведена мрежна страница|author=Едвард Пикеринг|url= http://www.cyclesportmag.com/features/fabian-cancellara-interview/|title=Fabian Cancellara Interview: Fabian the fabulous|work=Cycle Sport|publisher=IPC Media Sports & Leisure|date=6 ноември 2010|accessdate=2 април 2013 |language=en}}</ref> Канчелара возел како практикант за екипата {{ct|MAP|2000|nolink=yes}} на крајот на 2000, пред да ѝ се приклучи на екипата за сезоната 2011, како член на „Проектот Млади возачи“.<ref name="Cyclecsport FC"/> Првата победа на Канчелара како професионалец дошла на прологот на Трката околу Родос, каде исто така го освоил првиот вкупен генерален пласман.<ref name="cycling-archives">{{Наведена мрежна страница|title=Фабијан Канчелара|url=http://www.cyclingarchives.com/coureurfiche.php?coureurid=703|work=Cycling Archives|publisher=de Wielersite|accessdate=7 април 2013}}{{Мртва_врска|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во 2002, екипата Мапеи се раздвоила во два дела по мерките на UCI, „Врвна екипа“ со 25 возачи и GS-III „Групо Џовани“ (младинска група) за развој на млади таленти, каде Канчелара се приклучил заедно со други возачи, како што се [[Филипо Поцато]], [[Мајкл Роџерс (велосипедист)|Мајкл Роџерс]] и [[Бернхард Ајзел]].<ref>{{наведени вести |url=http://autobus.cyclingnews.com/riders/2002/interviews/mapei02.shtml|title=Mega Mapei wants to regain top spot in '02|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|accessdate=3 август 2012 |author=Тим Малони}}</ref> Џорџо Сквинци, менаџерот на фирмата Мапеи, подоцна во интерју за ''La Gazzetta dello Sport'' изјавил дека ги зел Канчелара и Поцато од јуниорска категорија во неговата врвна екипа, бидејќи сакал да ја избегнат категорија под 23 години, каде допингот бил уште пораширан отколку меѓу професионалците. Сквинци исто така рекол дека Канчелара ќе биде „идниот Мигел Индуран“.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.dailypeloton.com/displayarticle.asp?pk=2473 |title=Шефот на Мапеи Сквинци ќе се бори против допингот dailypeloton.com |accessdate=2012-06-24 |archive-date=2012-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120204105555/http://www.dailypeloton.com/displayarticle.asp?pk=2473 |url-status=dead }}</ref> Во текот на неговите две сезони со Мапеи, Канчелара ги користел неговите хронометарски вештини со голем успех, победувајќи на неколку поединечни хронометри и имал вкупни единаесет победи.<ref name="cycling-archives"/> === 2003–2005 === Откако прекинало спонзорството на {{ct|MAP|2002}} на крајот на 2002, Канчелара му се придружил на {{ct|FAS|2003}} да работи како водечки човек за [[Алесандро Петаки]] во 2003.<ref name="CN 03 Transfer">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road.php?id=road/2002/transfers02|title=Трансфери на возачи за 2002-2003|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=23 декември 2002 |accessdate=22 септември 2013}}</ref> Првата победа на Канчелара стигнала на Средоземната трка; ѝ помогнал на екипата да стигне до победа на последната етапа на трката, која била [[екипен хронометар]].<ref name="CN 03 TOM 6">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road/?id=2003/feb03/mediterranean03/mediterranean036 |title=Бетини ја освои својата прва Средоземна трка|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=16 февруари 2003|accessdate=22 септември 2013}}</ref> На 6 април, Канчелара настапил на својот прв [[Класични велосипедски трки|класик]] на [[Трка околу Фландрија|Трката околу Фландрија]].<ref name="CN 03 ToF">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road/2003/worldcup03/rvv03/?id=results |title=Ван Петегем се враќа|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=6 април 2003|accessdate=22 септември 2013|author=Џеф Џонс}}</ref> Завршил на 73. место со над десет минути зад победникот.<ref name="CN 03 ToF"/> Негов следен успех бил на краткиот пролог од 3,4 километри на [[Тур де Романди]].<ref name="CN 03 TDR P">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road/2003/apr03/Romandie03/?id=stage0|title=Swiss timing rules Romandie prologue|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=29 април 2003|accessdate=22 септември 2013}}</ref> Канчелара постојано завршувал на добри места на трката и поради тоа го освоил бодовниот пласман.<ref name="CN 03 TDR 5">{{наведени вести|url= http://autobus.cyclingnews.com/road/2003/apr03/Romandie03/?id=stage5|title=Hamilton saves the best till last |work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=4 мај 2003|accessdate=22 септември 2013|author=Џеф Џонс}}</ref> Потоа ја освоил етапата четири [[поединечен хронометар]] на Трката околу Белгија со разлика од десет секунди пред второпласираниот.<ref name="CN 03 TOB 4">{{наведени вести|url= http://autobus.cyclingnews.com/road/2003/apr03/Romandie03/?id=stage5|title=Rogers takes lead with strong time trial|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=24 мај 2003|accessdate=22 септември 2013|author=Џеф Џонс}}</ref> Негова последна победа во сезоната била на прологот на [[Тур де Свис]], каде го победил Шпанецот [[Оскар Переиро]] со разлика од само една секунда.<ref name="CN 03 TDS P">{{наведени вести |url=http://autobus.cyclingnews.com/road/2003/jun03/tourdesuisse03/?id=results/prologue|title=Cancellara storms home|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=16 јуни 2003 |accessdate=22 септември 2013|author=Џеф Џонс}}</ref> [[Податотека:Fabian Cancellara 62 HEW Cyclassics 2005.jpg|мини|лево|upright|Канчелара на HEW-Класик 2005]] Канчелара ја освоил првата победа во 2004 на Трката околу Катар.<ref name="CN 04 TOQ 4">{{наведени вести|url= http://autobus.cyclingnews.com/road.php?id=road/2004/feb04/qatar04/qatar044 |title=Канчелара може повеќе отколку хронометар|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=25 февруари 2004|accessdate=22 септември 2013}}</ref> Канчелара ја освоил четвртата етапа на трката откако нападнал во последните километри на етапата и потоа ги отспринтал возачите пред него.<ref name="CN 04 TOQ 4"/> Неговата следна победа стигнала на првата етапа на Сетмана Каталана де Сиклисме, каде победил при масовен спринт на воведната етапа.<ref name="CN 04 SC 1">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road/2004/mar04/setmanacatalana04/?id=setmanacatalana041|title=Успех за Канчелара|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc |location=Бат, Велика Британија|date=22 март 2004|accessdate=22 септември 2013}}</ref> Следна трка на календарот за Канчелара била [[Трка околу Фландрија 2004|Трката околу Фландрија]].<ref name="CN 04 TOF">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road/2004/worldcup04/rvv04/?id=results |title=Mooi win for Wesemann |work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=4 април 2004|accessdate=22 септември 2013|author=Крис Хенри}}</ref> Канчелара ја поминал целта како 42. со помалку од две минути доцнење зад победникот [[Штефен Веземан]].<ref name="CN 04 TOF"/> Следниот викенд, настапил на [[Париз-Рубе 2004|Париз-Рубе]] по вторпат.<ref name="CN 04 PR">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road/2004/worldcup04/roubaix04/?id=results|title="Otroligt!" Bäckstedt gets his dream win in Roubaix|work=Cyclingnews.com |publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=11 април 2004|accessdate=22 септември 2013 |author=Крис Хенри}}</ref> Канчелара покажал добра форма на трката и бил член на групата од четворица возачи кои први поминале низ целта.<ref name="CN 04 PR"/> Изгубил во спринтот на целта и завршил како четврти.<ref name="CN 04 PR"/> Следниот успех на Канчелара стигнал на Трката околу Луксембург, каде го освоил поединечниот хронометар на четвртата етапа со четиринаесет секунди пред второпласираниот.<ref name="CN 04 TDL 4">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road.php?id=road/2004/may04/luxembourg04/luxembourg044 |title=Етапа 4 - 29 мај: Бетембург-Бетембург ITT, 9,8 км|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location= Бат, Велика Британија|date=29 мај 2004|accessdate=22 септември 2013}}</ref> Потоа, кон крајот на јуни, го освоил националното хронометарско првенство по вторпат.<ref name="ESPN OLYM PROF">{{наведени вести|url= http://m.espn.go.com/extra/olympics/athlete?id=54250&wjb|title=Olympics Athlete - Fabian Cancellara|work= ESPN.com|publisher=ESPN|agency=Associated Press|accessdate=2 април 2013}}</ref> Следен успех на Канчелара бил на [[Тур де Франс 2004|Тур де Франс]].<ref name="CN 04 TDF P">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road/2004/tour04/?id=results/prologue|title=Un bravo ragazzo: Cancellara crushes in Tour prologue|work= Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=3 јули 2004|accessdate=22 септември 2012|author=Тим Малони}}</ref> Го освоил прологот околу белгискиот град [[Лиеж]] и ја облекол првата жолта маичка.<ref name="CN 04 TDF P"/> Канчелара го изгубил водството на втората етапа од [[Тор Хушовд]].<ref name="CN 04 TDF 2">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road/2004/tour04/?id=results/stage2|title= Norway does it Thor's way|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=5 јули 2004|accessdate=22 септември 2012|author=Тим Малони}}</ref> Канчелара учествувал на хронометарот и друмската трка на Светските друмски првенства.<ref name="CN 04 UCI TT">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road/2004//worlds04/?id=results/worlds045|title=Mick makes it real this time|work=Cyclingnews.com|publisher= Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=29 септември 2004|accessdate=22 септември 2013|author=Тим Малони}}</ref><ref name="CN 04 UCI RR">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road/2004/worlds04/?id=results/worlds0410|title=Хет-трик за Фреир во Верона|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location= Бат, Велика Британија|date=3 октомври 2004|accessdate=22 септември 2012|author=Тим Малони}}</ref> Канчелара добро се покажал на хронометарот и завршил како осми; доцнел над две минути во однос на победникот.<ref name="CN 04 UCI TT"/> По четири дена настапил на друмската трка, но не успеал да ја заврши.<ref name="CN 04 UCI RR"/> Првата победа на Канчелара во сезоната 2005 била на [[Париз-Ница 2005|Париз-Ница]], каде ја освоил четвртата етапа откако го отспринтал другиот член на бегството [[Јан Кирсипу]].<ref name="CN 05 PN 4">{{наведени вести|url= http://autobus.cyclingnews.com/road/2005/mar05/parisnice05/?id=results/parisnice054|title=Fabian Cancellara puts the hammer down|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=10 март 2005|accessdate=22 септември 2013|author=Жан-Франсоа Кене}}</ref> Следно за Канчелара била Сетмана Каталана.<ref name="CN 05 SC 5">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road.php?id=road/2005/mar05/setmanacatalana05/setmanacatalana055|title=Нема проблеми за Контадор|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=25 март 2005|accessdate=22 септември 2013}}</ref> Ја освоил последната етапа на трката, поединечен хронометар, со седум секунди пред Американецот [[Том Даниелсон]].<ref name="CN 05 SC 5"/> По Сетмана Каталана, настапил на [[Трка околу Фландрија 2005|Трката околу Фландрија]] и завршил како 42. со над десет минути зад победникот [[Том Бонен]].<ref name="CN 05 ToF">{{наведени вести|url= http://autobus.cyclingnews.com/road/2005/apr05/rvv05/?id=results|title=Flahute Fiesta! Tom Boonen wins Ronde Van Vlaanderen|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=3 април 2005 |accessdate=22 септември 2013|author=Тим Малони}}</ref> Следниот викенд возел на [[Париз-Рубе 2005|Париз-Рубе]] каде завршил осми откако дупнатата гума му ги уништила сите шанси за победа на трката.<ref name="CN 05 PR">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road/2005/apr05/roubaix05/?id=results|title=Boonen does the double|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=10 април 2005|accessdate= 22 септември 2013|author=Антони Тан и Тим Малони}}</ref> Следната победа за Канчелара била на Трката околу Луксембург, каде ја освоил етапата 3b, поединечен хронометар.<ref name="CN 05 TDL (3b)4">{{наведени вести|url= http://autobus.cyclingnews.com/road.php?id=road/2005/jun05/luxembourg05/luxembourg053b|title=More Fassa success|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=1 јуни 2005|accessdate= 22 септември 2013}}</ref> Завршил на трката со исто време како победникот [[Ласло Бодроги]], но му било доделено второто место.<ref name="CN 05 TDL 5">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road.php?id=road/2005/jun05/luxembourg05/luxembourg054|title=Етапа 5 - 5 јуни: Вилц-Дикирх, 155 км|work=Cyclingnews.com |publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=5 јуни 2005|accessdate=22 септември 2013}}</ref> По Трката околу Луксембург, Канчелара го освоил националното хронометарско првенство по третпат.<ref name="ESPN OLYM PROF"/> Потоа, Канчелара возел на [[Тур де Франс 2005|Тур де Франс]],<ref name="CN 05 TDF Rdrs">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road/2005//tour05/?id=startlist|title=Почетна листа|work= Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|accessdate=22 септември 2013}}</ref> но не победил на ниедна етапа на трката. По Тур возел на [[HEW Класик 2005|HEW Класик]] каде завршил на четвртото место во масовниот спринт на крајот.<ref name="CN 05 HEW">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road/2005/jul05/hew05/?id=results|title=Pippo pips Paolini in Hamburg|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=31 јули 2005|accessdate=22 септември 2013|author=Џеф Џонс}}</ref> Потоа, Канчелара настапил на друмската трка и хронометарот на Светските друмски првенства.<ref name="CN 05 UCI TT">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road/2005//worlds05/?id=results/worlds053|title=Гутиерез и Канчелара освоија сребро и бронза|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија |date=22 септември 2005|accessdate=22 септември 2012|author=Шејн Стоукс и Ернан Алварез Масијас}}</ref><ref name="CN 05 UCI RR">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road/2005//worlds05/?id=results/worlds056 |title=Très bon Boonen|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=25 септември 2005|accessdate=22 септември 2012|author=Шејн Стоукс и Ернан Алварез Масијас}}</ref> Канчелара завршил на третото место на хронометарот и го пропуштил сребрениот медал за дваесет стотинки од секундата.<ref name="CN 05 UCI TT"/> Три дена подоцна ја завршил друмската трка на 123. место со над десет минути зад победникот.<ref name="CN 05 UCI RR"/> === 2006 === Екипата на Канчелара, Фаса Бортоло, се распаднала на крајот на сезоната 2005.<ref name="CN FC to CSC">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/news/?id=2005/jul05/jul23news3|title=Последни вести за 22 јули 2005 |work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=25 јули 2005|accessdate=24 септември 2013|author=Џеф Џонс и Шејн Стоукс}}</ref> Канчелара потпишал тригодишен договор со {{ct|CSC|2005}} во текот на [[Тур де Франс 2005]].<ref name="CN FC to CSC"/><ref name="CN 05-06 Trnsfr">{{наведени вести|url= http://autobus.cyclingnews.com/road/?id=2005/transfers05/riders|title=Возачки трансфери за 2005-2006|work= Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=9 ноември 2005|accessdate=24 септември 2013}}</ref> Првата победа за Канчелара со новата екипа дошла на поединечниот хронометар на етапата 5 на [[Тирено-Адријатико 2006|Тирено-Адријатико]].<ref name="CN 06 TA5">{{наведени вести|url= http://autobus.cyclingnews.com/road/2006/mar06/tirreno06/?id=results/tirreno065|title=Cancellara takes stormy weather time test|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=12 март 2006 |accessdate=24 септември 2013|author=Тим Малони}}</ref> Потоа, возел на [[Милано-Санремо 2006|Милано-Санремо]], каде завршил со исто време како победникот [[Филипо Поцато]], но 24 места зад него.<ref name="CN 06 MSR">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road/2006/mar06/msr06/?id=results|title=And the angels sing: Pozzato power wins Milano-Sanremo for Quick.Step|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=18 март 2006|accessdate=24 септември 2012|author=Тим Малони}}</ref> Една недела подоцна, Канчелара настапил на [[Е3 Харелбеке]].<ref name="CN 06 E3P">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road/2006/mar06/E3prijs06/?id=results|title=Бонен се израмни со Рас|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc |location=Бат, Велика Британија|date=25 март 2006|accessdate=24 септември 2013|author=Џеф Џонс}}</ref> Се нашол во рано бегство и водел на трката пред да биде достигнат, завршувајќи на 37. место.<ref name="CN 06 E3P"/> Следно за Канчелара била [[Трка околу Фландрија 2006|Трката околу Фландрија]].<ref name="CN 06 ToF">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road/2006/apr06/rvv06/?id=results|title=Томеке е крал на Фландрија, повторно|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=2 април 2006 |accessdate=24 септември 2013|author=Џеф Џонс и Брехт Декалуве}}</ref> Завршил шести на трката, откако бил во водечката група во потера за победникот [[Том Бонен]] и второпласираниот [[Леиф Хосте]].<ref name="CN 06 ToF"/> Следниот викенд, Канчелара го возел последниот [[Класични велосипедски трки|класик]] за него во сезоната, [[Париз-Рубе 2006|Париз-Рубе]].<ref name="CN 06 PR">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road/2006/apr06/roubaix06/?id=results|title=The mean machine takes first Roubaix win for CSC|work= Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=9 април 2006|accessdate=24 септември 2013|author=Хедвиг Кренер и Џеф Џонс}}</ref> Пред [[Пари-Рубе 2006]] изјавил дека никогаш не бил подготвен подобро<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.team-csc.com/results.asp?r_id=651|title=team-csc.com|publisher=team-csc.com|accessdate=3 август 2012}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> и со забрзувањето на калдрмата во шумата кај Аренберг, само малку пред 100 километри од целната линија, тој изнудил избор од само 17 возачи да се натпреваруваат за победа. Кога возачот на {{ct|DSC|2006}} [[Владимир Гусев (велосипедист)|Владимир Гусев]] нападнал на калдрмата ''Ле Керфур де л’Арбр'' на 17 километри пред крајот, Канчелара го следел, пред да го помине Гусев во соло-бегство. Канчелара брзо направил 30 секунди предност пред другите фаворити и ги извозел последните километри како хронометар<ref>{{Наведена мрежна страница|author=A.S.O.&nbsp;– Amaury Sport Organisation|url=http://www.letour.fr/2006/PRX/LIVE/us/100/index.html|title=Paris-Roubaix 2006|publisher=Letour.fr|date=9 април 2006|accessdate=3 август 2012}}</ref> Продолжил да го зголемува неговото водство во преостанатиот дел од трката<ref>{{Наведена мрежна страница|author=A.S.O.&nbsp;– Amaury Sport Organisation|url=http://www.letour.fr/2006/PRX/LIVE/us/100/depeches.html|title=Париз-РУбе 2006|publisher=Letour.fr|date=9 април 2006|accessdate=3 август 2012}}</ref> и завршил една и пол минута пред најблиските конкуренти. Тој станал само втор швајцарски победник на [[Париз-Рубе]], следејќи го [[Хајри Сутер]] во 1923. Следна победа била на поединечниот хронометар на првата етапа на [[Волта а Каталуња 2006|Волта а Каталуња]].<ref name="CN 06 VaC1">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road/2006/may06/catalunya06/?id=results/catalunya061|title=Cancellara continues where he left off |work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=15 мај 2006|accessdate=24 септември 2012}}</ref> На крајот на јуни, Канчелара го освоил третото последователно национално хронометарско првенство.<ref name="ESPN OLYM PROF"/> Не бил избран од својата екипа за настап на [[Тур де Франс 2006|Тур де Франс]].<ref name="CN 06 TDF">{{наведени вести |url=http://www.cyclingnews.com/races/tour-de-france-2006/start-list|title=Почетна листа|work=Cyclingnews.com |publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=1 јули 2006|accessdate=24 септември 2013}}</ref> Освен победата на државното првенство во јуни, Канчелара имал малку трки во јуни и јули. Следни победа во сезоната биле на Трката околу Данска. Ја освоил втората етапа и го преземал водството на трката откако извозел сам до победа.<ref name="CN 06 DR2">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road.php?id=road/2006/aug06/postdanmark06/postdanmark062|title=Канчелара победи сам|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location= Бат, Велика Британија|date=3 август 2006|accessdate=24 септември 2013}}</ref> Го зголемил своето водство по победата на хронометарот на петтата етапа за осумнаесет секунди пред второпласираниот.<ref name="CN 06 DR5">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road.php?id=road/2006/aug06/postdanmark06/postdanmark065 |title=Етапа 5 - 5 август: Хелсингер ITT, 14 км|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=5 август 2006|accessdate=24 септември 2012}}</ref> Следниот ден ја освоил трката завршувајќи ја последната етапа.<ref name="CN 06 DR6">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road.php?id=road/2006/aug06/postdanmark06/postdanmark066|title=Етапа 6 - 6 август: Гилелеје - Фредериксберг, 155 км|work= Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=6 август 2006|accessdate=24 септември 2013}}</ref> Покрај генералниот пласман на трката го освоил и пласманот за млад возач.<ref name="CN 06 DR6"/> Подоцна во месецот, возел на [[Вуелта а Еспања 2006|Вуелта а Еспања]] и ѝ помогнал на својата екипа на воведниот хронометар.<ref name="CN 06 VaE1">{{наведени вести|url= http://autobus.cyclingnews.com/road/2006//vuelta06/?id=results/vuelta061|title=Team CSC muy rápido|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=26 август 2006|accessdate=24 септември 2012|author=Шејн Стоукс}}</ref> По Вуелта, Канчелара настапил на хронометарот и друмската трка на Светските друмски првенства.<ref name="CN 06 UCI TT">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road/2006//worlds06/?id=results/worlds063|title=Фабијан, суперчовекот|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=21 септември 2006 |accessdate=24 септември 2013|author=Хедвиг Кренер}}</ref><ref name="CN 06 UCI RR">{{наведени вести|url= http://autobus.cyclingnews.com/road/2006/worlds06/?id=results/worlds066|title=Бетини додаде виножито на златото|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=24 септември 2006 |accessdate=24 септември 2013|author=Hedwig Kröner}}</ref> На 21 септември, Канчелара го освоил хронометарот за една минута пред Американецот [[Дејвид Забриски]] и станал светски хронометарски првак.<ref name="CN 06 UCI TT"/> Три дена подоцна ја завршил друмската трка на 31. место.<ref name="CN 06 UCI RR"/> === 2007 === [[Податотека:Tds Fabian Cancellara.jpg|мини|лево|Фабијан Канчелара на 9. етапа на [[Тур де Свис 2007]]]] Првата половина на сезоната 2007 поминала без победи за Канчелара. Возел на Трката околу Калифорнија и бил близу етапна победа на хронометарот на петтата етапа, каде завршил на четвртото место.<ref name="CN 07 ToC">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road/2007/feb07/california07/?id=startlist|title=Почетна листа|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=18 февруари 2007 |accessdate=30 септември 2013}}</ref><ref name="CN 07 ToC 5">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road/2007/feb07/california07/?id=results/california075|title=Leipheimer puts stamp on California: "It's my turn!"|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=23 февруари 2007 |accessdate=30 септември 2013|author=Марк Залевски}}</ref> Завршил на 119. место на [[Милано-Санремо 2007|Милано-Санремо]] со над шест минути задоцнување зад победникот [[Оскар Фреир]].<ref name="CN 07 MSR">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road/2007/mar07/msr07/?id=results|title=Oscar the Cat takes his second Sanremo win|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=24 март 2007|accessdate=30 септември 2013|author=Тим Малони}}</ref> Следната недела, Канчелара возел на Е3 Харелбеке.<ref name="CN 07 EPV">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road/2007/mar07/E3prijs07/?id=results|title=Boonen follows in the footsteps of Van Looy|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc |location=Бат, Велика Британија|date=31 март 2007|accessdate=30 септември 2013|author=Грегор Браун}}</ref> Пропуштил да победи пред белгискиот возач [[Том Бонен]], откако го поминал Канчелара.<ref name="CN 07 EPV"/> Осум дена подоцна, Канчелара настапил на [[Трка околу Фландрија 2007|Трката околу Фландрија]] и завршил 53. откако неговите напади не биле успешни.<ref name="CN 07 Tof">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road/2007/apr07/rvv07/?id=results|title=Ballan blasts Hoste for monumental win|work=Cyclingnews.com |publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=8 април 2007|accessdate=30 септември 2013|author= Грегор Браун и Брехт Декалуве}}</ref> Последниот класик што го возел Канчелара за сезоната 2007 бил познатиот [[Париз-Рубе 2007|Париз-Рубе]], каде завршил на 19. место.<ref name="CN 07 PR">{{наведени вести|url= http://autobus.cyclingnews.com/road/2007/apr07/roubaix07/?id=results |title=O'Grady the great!|work= Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=15 април 2007|accessdate=30 септември 2013|author=Грегор Браун и Брехт Декалуве}}</ref> По слабиот почеток на сезоната, Канчелара започнал да постигнува успеси во јуни. Возел на [[Тур де Свис 2007|Тур де Свис]] и го освоил воведниот хронометар, заедно со последната етапа, која иста така била хронометар.<ref name="CN 07 TDS 1">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road/2007/jun07/suisse07/?id=results/suisse071|title=World TT champ back on track|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location= Бат, Велика Британија|date=16 јуни 2007|accessdate=30 септември 2013|author=Шејн Стоукс}}</ref><ref name="CN 07 TDS 9">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road/2007/jun07/suisse07/?id=results/suisse079 |title=Flying Karpets grabs Tour de Suisse|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=24 јуни 2007|accessdate=30 септември 2013|author=Шејн Стоукс}}</ref> Со победата на воведната етапа на Тур де Свис, Канчелара водел на трката неколку етапи пред да ја загуби маичката од колегата [[Френк Шлек]] по етапата четири.<ref name="CN 07 TDS 1"/><ref name="CN 07 TDS 4">{{наведени вести|url= http://autobus.cyclingnews.com/road/2007/jun07/suisse07/?id=results/suisse074|title=Schleck king of the Virages once more|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=19 јуни 2007 |accessdate=30 септември 2013|author=Шејн Стоукс}}</ref> Канчелара го продолжил неговиот успех на хронометрите со победата на националното хронометарско првенство.<ref name="ESPN OLYM PROF"/> Канчелара го освоил прологот на [[Тур де Франс 2007|Тур де Франс]] во Лондон, поразувајќи го [[Андреас Кледен]] од {{ct|AST|2007}} за тринаесет секунди.<ref name="CN 07 TDF P">{{наведени вести|url= http://autobus.cyclingnews.com/road/2007/tour07/?id=results/tour070|title=Rainbow fades to yellow in London Town|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=7 јули 2007|accessdate=30 септември 2013|author=Тим Малони}}</ref> На втората етапа учествувал во големата несреќа во која биле вклучени триесетина возачи.<ref name="CN 07 TDF 2">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road/2007/tour07/?id=results/tour072|title=Steegmans and Boonen rule Belgian finish|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc |location=Бат, Велика Британија|date=9 јули 2007|accessdate=30 септември 2013|author=Грегор Браун и Лора Вајсло}}</ref> Ја поминал целта со повредена лева рака, но без никакви скршеници.<ref name="CN 07 TDF 2"/> Следниот ден ја освоил третата етапа откако ја достигнал и ја поминал групата на бегалците на само 500 метри пред целта.<ref name="CN 07 TDF 3">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road/2007//tour07/?id=results/tour073|title=Maillot Jaune Cancellara jumps clear|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=10 јули 2007|accessdate=30 септември 2013|author=Грегор Браун и Лора Вајсло}}</ref> Канчелара ја носел жолтата маичка до седмата етапа, првата планинска етапа на Тур.<ref name="CN 07 TDF 7">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road/2007/tour07/?id=results/tour077|title=Gerdemann scores one for the new breed|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=14 јули 2007|accessdate=30 септември 2013|author=Грегор Браун и Брехт Декалуве}}</ref> Канчелара се вратил на Светските друмски првенства во септември со цел да ја одбрани својата хронометарска титула.<ref name="CN 07 WC TT">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road/2007/worlds07/?id=results/worlds073|title=Cancellara reigns as World Champion|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=17 септември 2007|accessdate=30 септември 2013|author=Грегор Браун}}</ref> Ја постигнал својата цел и го освоил хронометарот за 52 секунди пред второпласираниот [[Ласло Бодроги]].<ref name="CN 07 WC TT"/> Три дена подоцна, Канчелара возел на друмската трка, но не успеал да заврши.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://62.50.72.82/UciDoc/ROA/2007/CM/RR_ME_RE.pdf|title=Final Results - Elite Men's Road Race |publisher=[[Меѓународен велосипедистички сојуз]]|format=PDF|date=30 септември 2007|accessdate=30 септември 2013}}</ref><ref name="CN 07 WC RR">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road/2007/worlds07/?id=results/worlds076|title=Italian Paolo Bettini prevails in Stuttgart|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=30 септември 2007|accessdate=30 септември 2013|author=Грегор Браун}}</ref> === 2008 === Канчелара победил на прологот на [[Трка околу Калифорнија|Трката околу Калифорнија]] пред олимпискиот велодромски златен медалист [[Бредли Вигинс]] во неговата прва трка од сезоната.<ref name="CN 08 TDC P">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road/2008/feb08/california08/?id=results/california080 |title=Cancellara burns through California prologue|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=17 февруари 2008|accessdate=4 октомври 2013|author=Марк Залевски}}</ref> Две недели подоцна го освоил второто издание на италијанската трка [[Монте Паски Ероика]] пред [[Алесандро Балан]].<ref name="CN 08 MPE">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road/2008/mar08/eroica08/?id=results|title= Cancellara tops Ballan in Eroica duel|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија |date=8 март 2008|accessdate=4 октомври 2013|author=Грегор Браун}}</ref> Потоа, Канчелара возел на [[Тирено-Адријатико 2008|Тирено-Адријатико]] каде го освоил хронометарот на петтата етапа, што му дозволило да го преземе водството на трката.<ref name="CN 08 TA 5">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road/2008/mar08/tirreno08/?id=results/tirreno085|title=World Champ Cancellara does the double|work=Cyclingnews.com |publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=16 март 2008|accessdate=4 октомври 2013|author= Грегор Браун}}</ref> Канчелара ја освоил трката со шеснаесет секунди предност пред второпласираниот возач.<ref name="CN 08 TA 7">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road/2008/mar08/tirreno08/?id=results/tirreno087|title=Chicchi kicks in wet Tirreno finale|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=18 март 2008|accessdate=4 октомври 2013|author=Грегор Браун}}</ref> Само неколку дена подоцна на класикот [[Милано-Санремо 2008|Милано-Санремо]], Канчелара се одвоил од водечката група во последните километри и победил на трката, со тоа станувајќи само вториот швајцарски велосипедист кој успеал да победи на трката, по [[Ерих Мехлер]] во 1987.<ref name="CN 08 MSR">{{наведени вести|url= http://autobus.cyclingnews.com/road/2008/mar08/msr08/?id=results|title=Cancellara fires to win Sanremo solo |work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=22 март 2008|accessdate=4 октомври 2013|author=Грегор Браун}}</ref> На [[Париз-Рубе 2008|Париз-Рубе]], Канчелара завршил втор откако бил отспринтан од победникот Бонен.<ref name="CN 08 PR">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road/2008/apr08/roubaix08/?id=results|title=Tom Boonen blasts clash of the titans|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=13 април 2008|accessdate=4 октомври 2013|author=Грегор Браун}}</ref> [[Податотека:Fabian Cancellara - Tour Of California Prologue 2008 (1).jpg|мини|лево|Фабијан Канчелара на прологот на Трката околу Калифорнија 2008]] Како подготовка за втората половина на сезоната, Канчелара возел на Трката околу Луксембург и [[Тур де Свис 2008|Тур де Свис]]. Канчелара го освоил прологот на Трката околу Луксембург и кратко го имал водството на трката поради оваа победа.<ref name="CN 08 TDL P">{{наведени вести|url=http://ftp.cyclingnews.com/road.php?id=road%2F2008%2Fjun08%2Fluxembourg08%2Fluxembourg080|title=Cancellara fastest in Luxembourg|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=4 јуни 2008|accessdate=4 октомври 2013|author=Сузан Вестемајер|archive-date=2014-01-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20140105050050/http://ftp.cyclingnews.com/road.php?id=road%2F2008%2Fjun08%2Fluxembourg08%2Fluxembourg080|url-status=dead}}</ref> По завршувањето на Трката околу Луксембург, настапил на Тур де Свис каде имал голем успех.<ref name="CN 08 TDS 9">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road/2008/jun08/suisse08/?id=results/suisse089|title= Cancellara repeats, Kreuziger takes overall|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=22 јуни 2008|accessdate=4 октомври 2013|author=Грегор Браун}}</ref> Канчелара ги освоил седмата и деветтата етапа преку напади во последните километри на секоја етапа.<ref name="CN 08 TDS 9"/><ref name="CN 08 TDS 7">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road/2008/jun08/suisse08/?id=results/suisse087|title= Cancellara hoofs it to solo Swiss success|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=20 јуни 2008|accessdate=4 октомври 2013|author=Шејн Стоукс}}</ref> Покрај двете етапни победи го освоил и бодовниот пласман.<ref name="CN 08 TDS 9"/> Канчелара бил дел во составот на неговата екипа на [[Тур де Франс 2008|Тур де Франс]].<ref name="CN 08 TDF Starters">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/tour-de-france-2008/start-list|title=Тур де Франс 2008 - Почетна листа|work=Cyclingnews.com|publisher= Future plc|location=Бат, Велика Британија|accessdate=4 октомври 2013}}</ref> Канчелара се покажал како вреден член на својата екипа, помагајќи му на колегата [[Карлос Састре]] да дојде до победа на Тур.<ref name="CN 08 TDF 21">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/tour-de-france-2008/stage-21/results|title=Sastre and Steegmans speed to success|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=27 јули 2008|accessdate=4 октомври 2013}}</ref> Подоцна, на Канчелара му била доделена етапната победа на претпоследната етапа, откако првичниот победник, [[Штефан Шумахер]], бил позитивен на [[Еритропоетин|ЕПО]].<ref name="CN SS Positive">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/news.php?id=news/2008/oct08/oct07news|title=Piepoli and Schumacher Tour de France samples positive for CERA|work= Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=7 октомври 2008|accessdate=4 октомври 2013|author=Сју Џорџ и Лора Вајсло}}</ref> На олимписката друмска трка во Пекинг, Канчелара бил во групата по потера на 5 километри пред целта, кога нападнал и успешно ја намалил разликата до водечката група на околу еден километар пред целта.<ref name="08 OLY RR">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road/2008/olympics08/?id=results/1#res|title=Sánchez takes gold in Spanish master-class|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија |date=29 август 2008|accessdate=4 октомври 2013|author=Бен Аткинс}}</ref> Потоа трката била завршена во спринтерска завршница во која победил [[Самуел Санчес]], додека [[Давиде Ребелин]] бил втор, а Канчелара го освоил третото место за бронзениот медал.<ref name="08 OLY RR"/> Меѓутоа, подоцна се покажало дека Ребелин бил позитивен на CERA (трета генерација на [[еритропоетин]]) и неговиот медал му бил одземен.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.olympic.org/Documents/Commissions_PDFfiles/Disciplinary_commission/Rebellin.pdf|title= IOC Executive Board decision regarding Davide Rebellin|work=Меѓународен олимписки комитет|publisher= www.olympic.org|date=11 ноември 2009|accessdate=4 октомври 2013|format=PDF}}</ref> Подоцна, на Канчелара му припаднало второто место, а на првично четвртопласираниот [[Александар Колобнев]] му припаднало третото место.<ref>{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/news/kolobnev-still-waiting-for-olympic-bronze|title=Kolobnev still waiting for Olympic bronze|date=21 јануари 2010|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|accessdate=4 октомври 2013}}</ref> Првично возачите не ги добиле новите медали за нивните нови пласмани.<ref name="Medal switch">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/news/cancellara-receives-silver-medal-from-beijing-olympic-road-race|title=Cancellara receives silver medal from Beijing Olympic road race|date=18 декември 2010|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија |accessdate=4 октомври 2013}}</ref> На 18 декември 2010, Канчелара го добил медалот на Ребелин, во церемонија одржана во неговиот роден град [[Итиген]], Швајцарија.<ref name="Medal switch"/> Бронзата на Канчелара му припаднала на Колобнев.<ref name="Medal switch"/> Четири дена по друмската трка, Канчелара возел на хронометарот.<ref name="CN OLY TT">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road/2008/olympics08/?id=results/4|title=Cancellara realises dream with Olympic TT gold |work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc |location=Бат, Велика Британија|date=13 август 2008|accessdate=4 октомври 2013|author=Грегор Браун}}</ref> Го освоил златниот медал на трката со разлика од над триесет секунди пред Швеѓанецот [[Густав Ларсон]].<ref name="CN OLY TT"/> По завршувањето на Олимпијадата, Канчелара одлучил да не ја брани неговата хронометарска титула на Светските првенства во Варезе поради психички замор.<ref>{{наведени вести|url=http://www.velonews.com/article/83473/cancellara-takes-a-pass-on-worlds|title=Cancellara takes a pass on worlds |work=VeloNews |publisher=Competitor Group, Inc.|date=22 септември 2008|accessdate=4 октомври 2012|author=VeloNews.com}}</ref> Поради неговиот успех во сезоната 2008, Канчелара бил прогласен за швајцарските спортист на годината.<ref>{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/news.php?id=news/2008/dec08/dec08news|title=Cancellara Swiss Male Athlete of the Year|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија |author=Питер Хајмас|date=8 декември 2008|accessdate=4 октомври 2013}}</ref> === 2009 === [[Податотека:Fabian Cancellara (Vuelta a Espana 2009 - Stage 1).jpg|мини|upright|Канчелара на победничката платформа по освојувањето на првата етапа на [[Вуелта а Еспања 2009]]]] Првата победа на Канчелара во сезоната 2009 дошла на прологот на Трката околу Калифорнија.<ref name="CN 09 TDC P">{{наведени вести|url=http://ftp.cyclingnews.com/road/2009/feb09/california09/?id=results/california090|title=Cancellara tops in California capital|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=14 февруари 2009|accessdate=6 октомври 2013|author=Марк Залевски}}{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ова било втора последователна победа на прологот на Трката околу Калифорнија.<ref name="CN 09 TDC P"/> Потоа, Канчелара се вратил на [[Тирено-Адријатико 2009|Тирено-Адријатико]], но повреда ги спречила неговите напори да го повтори успехот од минатата година и да ја одбрани титулата.<ref name="CN 09 TA">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road/2009/mar09/tirreno09/|title=Tirreno-Adriatico kicks off Italy's grand races |work=Cyclingnews.com |publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|accessdate=6 октомври 2013|author=Грегор Браун}}</ref> Канчелара на ја завршил шестата етапа на трката и ја напуштил трката без ниедна освоена етапа.<ref name="CN 09 TA 6">{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road/2009/mar09/tirreno09/?id=results/tirreno096 |title=Scarponi takes Tirreno's Camerino stage and overall lead|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc |location=Бат, Велика Британија|date=16 март 2009|accessdate=6 октомври 2013|author=Грегор Браун}}</ref> Слабите резултати се провлекувале низ целата прва половина од сезоната, без никаков позначаен успех на класиците; не успеал да заврши на [[Трка околу Фландрија 2009|Трката околу Фландрија]] откако доживеал проблем со ланецот на велосипедот на трката и завршил на 49. место на крај на [[Париз-Рубе 2009|Париз-Рубе]].<ref name="CN 09 ToF">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/93rd-tour-of-flanders-upt/results|title= Devolder repeats win in Flanders|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија |date=16 март 2009|accessdate=6 октомври 2013|author=Cycling News}}</ref><ref name="CN 09 PR">{{наведени вести|url= http://autobus.cyclingnews.com/road/2009/apr09/roubaix09/?id=results|title=Boonen's magical third!|work= Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=12 април 2009|accessdate=6 октомври 2013|author=Лора Вајсло и Брехт Декалуве}}</ref> Канчелара имал успех во јуни при настапот на [[Тур де Свис 2009|Тур де Свис]]. Го освоил воведниот хронометар на трката и хронометарот на деветтата етапа што довело до освојување на целокупната трка.<ref name="CN 09 TDS 1">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/73rd-tour-de-suisse-2009-upt/stage-1/results|title=Cancellara roars to Suisse lead|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=13 јуни 2009|accessdate=6 октомври 2013|author=Сузан Вестемајер|archive-date=2014-01-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20140104071218/http://www.cyclingnews.com/races/73rd-tour-de-suisse-2009-upt/stage-1/results|url-status=dead}}</ref><ref name="CN 09 TDS 9">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/73rd-tour-de-suisse-2009-upt/stage-9/results|title=Cancellara captures Suisse victory|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=21 јуни 2009|accessdate=6 октомври 2013|author=Грегор Браун|archive-date=2014-01-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20140104023237/http://www.cyclingnews.com/races/73rd-tour-de-suisse-2009-upt/stage-9/results|url-status=dead}}</ref> Покрај генералниот пласман го освоил и бодовниот пласман на Тур де Свис.<ref name="CN 09 TDS 9"/> Една недела подоцна ја освоил првата друмска трка на државното првенство откако го поминал [[Матијас Франк]] на целта.<ref>{{наведени вести|url=http://www.velonews.com/article/93916/european-championships-boonen-claims-belgian-road-crown|title=European championships: Boonen claims Belgian road crown; France gets Champion|work=Velo News|publisher=Competitor Group, Inc.|date=29 јуни 2009|accessdate=6 октомври 2013|author=VeloNews.com|archive-date=2009-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20090701112447/http://www.velonews.com/article/93916/european-championships-boonen-claims-belgian-road-crown|url-status=dead}}</ref> Продолжил со победи во јуни, освојувајќи ја воведната етапа на [[Тур де Франс 2009|Тур де Франс]] и првата жолта маичка на трката.<ref name="CN 09 TDF 1">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/tour-de-france-2009/stage-1/results|title=Cancellara motors in Monaco parade|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=4 јули 2009|accessdate=6 октомври 2013|author=Антони Тан}}</ref> Потоа успешно го бранел водството до седмата етапа, кога не успеал да ја задржи предноста пред останатите.<ref name="CN 09 TDF 7">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/tour-de-france-2009/stage-9/results|title=Fedrigo claims another stage for France|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=12 јули 2009|accessdate=6 октомври 2013|author=Антони Тан}}</ref> Следните победи на Канчелара дошле на [[Вуелта а Еспања 2009|Вуелта а Еспања]]. Го освоил воведниот хронометар и потоа го задржал водството на трката до четвртата етапа.<ref name="CN 09 VAE 1">{{наведени вести|url= http://www.cyclingnews.com/races/vuelta-a-espana-2009/stage-1/results|title=Cancellara motors to win in Vuelta's opening time trial|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=27 август 2009|accessdate=6 октомври 2013|author=Грегор Браун}}</ref><ref name="CN 09 VAE 4">{{наведени вести|url= http://www.cyclingnews.com/races/vuelta-a-espana-2009/stage-4/results|title=Greipel wins a wet, classic Vuelta stage to Liège|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=1 септември 2009|accessdate=6 октомври 2013|author=Ле Кларк}}</ref> Канчелара кратко го повратил водството на трката по освојувањето на хронометарот на седмата етапа, но го изгубил водството на следната етапа.<ref name="CN 09 VAE 7">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/vuelta-a-espana-2009/stage-7/results|title=Cancellara rules wet time trial in Valencia, re-takes overall lead|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location= Бат, Велика Британија|date=5 септември 2009|accessdate=6 октомври 2013|author=Шејн Стоукс}}</ref><ref name="CN 09 VAE 8">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/vuelta-a-espana-2009/stage-8/results|title=Cunego conquers Vuelta's first mountain finish, Evans takes lead|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location= Бат, Велика Британија|date=6 септември 2009|accessdate=6 октомври 2013|author=Сузан Вестемајер}}</ref> Светските друмски првенства се одржувале во неговата родна земја и тој изјавил дека би сакал победа и на двете трки.<ref name="CN 09 UCI">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/76th-uci-road-world-championships-cm|title=Cunego Worlds favourite on Mendrisio's climbers' course|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc |location=Бат, Велика Британија|accessdate=6 октомври 2013|author=Грегор Браун}}</ref><ref name="CN 09 UCI TT">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/76th-uci-road-world-championships-cm/mens-elite-individual-time-trial/results|title=Cancellara storms to third World time trial title|work=Cyclingnews.com |publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=24 септември 2009|accessdate=6 октомври 2013|author= Ричард Мур}}</ref> Канчелара преовладал на хронометарската трка и ја освоил со разлика од скоро минута и половина пред второпласираниот.<ref name="CN 09 UCI TT"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.uci.ch/includes/asp/getTarget.asp?type=FILE&id=NTUyMTI|title=Time Trial Men Elite Results|publisher=[[Меѓународен велосипедистички сојуз]]|date=24 септември 2009|archivedate=6 октомври 2013|archiveurl= http://www.webcitation.org/5k1wTOgxN}}</ref> Ова било трета победа на хронометарските трки на Светските првенства, со што се изедначил по број на најмногу победи со Австралиецот [[Мајкл Роџерс (велосипедист)|Мајкл Роџерс]].<ref name="CN 09 UCI TT"/> Следната цел на Канчелара била друмската трка, која се одржала по три дена.<ref name="CN 09 UCI TT"/> Во текот на последниот круг на трката, Канчелара ја намалил разликата на водечката група во трката.<ref name="CN 09 UCI RR">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/76th-uci-road-world-championships-cm/mens-elite-road-race/results|title=Evans becomes road World Champion in Mendrisio|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=27 септември 2009 |accessdate=6 октомври 2013|author=Ричард Мур}}</ref> На подножјето на последното искачување, [[Кедел Еванс]] (Австралија) нападнал, а другите возачи не реагирале.<ref name="CN 09 UCI RR"/> Канчелара ја поминал целта како петти.<ref name="CN 09 UCI RR"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.uci.ch/includes/asp/getTarget.asp?type=FILE&id=NTU1MjA|title=Men's Road Race Results|publisher=[[Меѓународен велосипедистички сојуз]]|date=27 септември 2009|archivedate=6 октомври 2013|archiveurl=http://www.webcitation.org/5k6ghsOzA}}</ref> === 2010 === [[Податотека:2010 Fabian Cancellara, Cyclist, World Championship Race Geelong Aus, jjron, 30.09.10.jpg|мини|лево|Канчелара на патот кон рекордната четврта победа на хронометарската трка на Светските првенства UCI 2010]] Фабијан Канчелара ја започнал сезоната со победа во генералниот пласман на Трката околу Оман.<ref name="CN 10 TDO 6">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/1st-tour-of-oman-2-1/stage-6/results|title=Boasson Hagen blasts to time trial win|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date= 19 февруари 2010|accessdate=12 октомври 2013|author=Стивен Фаранд}}</ref> Го преземал водството на трката по последната етапа на трката и ја освоил трката без ниедна етапна победа.<ref name="CN 10 TDO 6"/> Кон крајот на март, Канчелара победил на [[Е3 Харелбеке]] откако се одвоил од Бонен и [[Хуан Антонио Флеча]] на околу 2 километри пред целта.<ref name="CN 10 E3PV 6">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/53rd-e3-prijs-vlaanderen-harelbeke-1-hc/results|title=Cancellara claims E3 Prijs Vlaanderen - Harelbeke|author=Брехт Декалуве|date=27 март 2010|accessdate=12 октомври 2013|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија}}</ref> На 4 април настапил на познатата [[Трка околу Фландрија 2010|Трка околу Фландрија]].<ref name="CN 10 ToF">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/ronde-van-vlaanderen-upt/results|title=The sun shines for the Swiss champion in Flanders|author=Брехт Декалуве|date=4 април 2010 |accessdate=12 октомври 2013|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија}}</ref> Канчелара прв нападнал на трката на Моленберг на околу 44 километри пред целта и само Бонен можел да го прати.<ref name="CN 10 ToF"/> Вториот голем напад на Канчелара се случил на најстрмниот дел на Мур ван Герардсберген.<ref name="CN 10 ToF"/> Нападот се покажал успешен, бидејќи Бонен отпаднал и тој самиот стигнал до победа.<ref name="CN 10 ToF"/><ref>{{наведени вести|url=http://www.guardian.co.uk/sport/2010/apr/04/fabian-cancellara-tour-of-flanders|title=Fabian Cancellara wins the Tour of Flanders|date=4 април 2010|work=The Guardian|publisher=Guardian Media Group|accessdate=13 април 2010}}</ref> Со победата на [[Трка околу Фландрија|Трката околу Фландрија]], станал дваесеттиот велосипедист, кој победил на трите воведни [[Класични велосипедски трки|монументи]] во велосипедската година - [[Милано-Санремо]], Трка околу Фландрија и [[Париз-Рубе]].<ref name="CN 10 ToF"/> По освојувањето на Трката околу Фландрија, Канчелара изјавил дека би сакал да победи на останатите два велосипедски монументи: [[Лиеж-Бастон-Лиеж]] и [[Џиро ди Ломбардија]].<ref>{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/news/cancellara-dreams-of-all-winning-all-five-of-cycling-monuments|title= Cancellara dreams of all winning all five of cycling monuments|date=4 април 2010|work=Cyclingnews.com |publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|first=Ричард|last=Тајлер|accessdate=20 април 2010}}</ref> Само една недела по победата на Трката околу Фландрија, Канчелара возел на [[Париз-Рубе 2010|Париз-Рубе]].<ref name="CN 10 PR">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/paris-roubaix-2010/results|title=Cancellara crowned king of the cobbled Classics|author=Брехт Декалуве|date=11 април 2010|accessdate=12 октомври 2013 |work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија}}</ref> Канчелара направил потег на делот Мон ен Певел на повеќе од 50 километри пред крајот и никој не можел да го следи.<ref name="CN 10 PR"/> Потоа, Канчелара возел сам до целта на велодромот во Рубе и завршил две минути пред второпласираниот [[Тор Хушовд]].<ref name="CN 10 PR"/><ref>{{наведени вести|url=http://www.telegraph.co.uk/sport/othersports/cycling/7578607/Paris–Roubaix-2010-Fabian-Cancellara-blows-away-rivals-to-win-second-successive-Classic.html|title= Paris–Roubaix 2010: Fabian Cancellara blows away rivals to win second successive Classic|date=10 април 2010 |work=The Daily Telegraph|publisher=Telegraph Media Group|first=Џон|last=Меклири|accessdate=13 април 2010}}</ref> По победата на Рубе, Канчелара одлучил да го прескокне остатокот од класиците и да вози на Трката околу Калифорнија, како дел од неговите подготовки за [[Тур де Франс 2010|Тур де Франс]].<ref name="VN FB to ToC">{{наведени вести|url=http://velonews.competitor.com/2010/04/news/cancellara-will-take-a-pass-on-remaining-classics_111690|title=Cancellara will take a pass on remaining classics|work=VeloNews|publisher=Competitor Group, Inc.|date=15 април 2010|accessdate=12 октомври 2013|author=VeloNews.com|archive-date=2014-08-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20140810153646/http://velonews.competitor.com/2010/04/news/cancellara-will-take-a-pass-on-remaining-classics_111690|url-status=dead}}</ref> Ја завршил трката без ниедна освоена етапа. Следната победа на Канчелара била на [[Тур де Свис 2010|Тур де Свис]] каде го освоил прологот, кој бил поединечен хронометар околу Лугано.<ref name="CN 10 TDS 1">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/tour-de-suisse-upt/stage-1/results|title=Cancellara time trials to win in Tour de Suisse opener|date=12 јуни 2010|accessdate=12 октомври 2013|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|archive-date=2016-03-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20160316211847/http://www.cyclingnews.com/races/tour-de-suisse-upt/stage-1/results/|url-status=dead}}</ref> Канчелара бил близу етапна победа на поединечниот хронометар на деветтата етапа, но му недостигале седумнаесет секунди.<ref name="CN 10 TDS 9">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/tour-de-suisse-upt/stage-9/results|title=Fränk Schleck wins Tour de Suisse|author=Даниел Бенсон|date=20 јуни 2010|accessdate=12 октомври 2013|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|archive-date=2016-03-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20160316005350/http://www.cyclingnews.com/races/tour-de-suisse-upt/stage-9/results/|url-status=dead}}</ref> Потоа, Канчелара го освоил прологот на Тур де Франс.<ref name="CN 10 TDF P">{{наведени вести|url= http://www.cyclingnews.com/races/tour-de-france-2010/prologue/results|title=Cancellara wins prologue time trial|date=3 јули 2010|accessdate=12 октомври 2013|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|author=Cycling News}}</ref> Потоа го држел водството до втората етапа, кога етапниот победник [[Силвен Шаванел]] го преземал.<ref name="CN 10 TDF 2">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/tour-de-france-2010/stage-2/results|title=Chavanel takes stage and yellow in Spa|author=Ле Кларк|date=5 јули 2010 |accessdate=12 октомври 2013|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија}}</ref> Меѓутоа, Канчелара повторно го преземал водството следниот ден и го држел до седмата етапа, кога Шаванел повторно го презел.<ref name="CN 10 TDF 3">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/tour-de-france-2010/stage-3/results|title=Carnage on the cobbles!|author=Ле Кларк|date=6 јули 2010|accessdate=12 октомври 2013|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија}}</ref><ref name="CN 10 TDF 7">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/tour-de-france-2010/stage-7/results|title=Chavanel races to victory in first mountains stage|author=Ричард Мур|date=10 јули 2010|accessdate=12 октомври 2013|work= Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија}}</ref> Подоцна на трката, Канчелара го освоил поединечниот хронометар на етапата 19 пред германскиот велосипедист [[Тони Мартин (велосипедист)|Тони Мартин]].<ref name="CN 10 TDF 19">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/tour-de-france-2010/stage-19/results|title=Contador bests Schleck, remains in yellow|author=Хедвиг Кренер|date=24 јули 2010|accessdate= 12 октомври 2013|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија}}</ref> Светските друмски првенства се одржале во Мелбурн и Канчелара се вратил со цел одбрана на титулата.<ref name="CN 10 UCI TT">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/uci-road-world-championships-cm/elite-men/results|title=Contador bests Schleck, remains in yellow|author=Хедвиг Кренер|date=24 јули 2010 |accessdate=12 октомври 2013|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија}}</ref> Го освоил хронометарот со над една минута пред второпласираниот и со тоа станал првиот четирикратен победник на хронометарската трка.<ref name="CN 10 UCI TT"/> Четири дена подоцна, настапил на друмската трка и завршил на 50. место.<ref name="CN 10 UCI RR">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/uci-road-world-championships-cm/elite-men-road-race/results|title=King Thor roars to Worlds victory|author=Роб Џонс|date=3 октомври 2010|accessdate=12 октомври 2013|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија}}</ref><ref>{{наведени вести|url=http://sports.espn.go.com/oly/cycling/news/story?id=5865805|title=New team signs Fabian Cancellara|work=ESPN.com|publisher=ESPN|agency=Associated Press|date=30 ноември 2010 |accessdate=12 октомври 2013}}</ref> ==== Обвинување за механички допинг ==== Во 2010, поранешниот велосипедист [[Давиде Касани]] тврдел во видео на [[YouTube]] дека Фабијан Канчелара таа година користел моторизиран велосипед при победите на Трката околу Фландрија и Париз-Рубе.<ref name="NYT20100504">{{наведени вести|url=http://www.nytimes.com/2010/06/05/sports/cycling/05cycle.html|title= Batteries Power New Talk of Cheating in Cycling|accessdate=12 октомври 2013|date=4 јуни 2010|first=Ијан|last= Остен|work=The New York Times|publisher=The New York Times Company|agency=Associated Press}}</ref> Во видеото, Касани покажал обичен друмски велосипед и потоа притиснал копче и педалите започнале да се движат.<ref name="NYT20100504"/><ref name="VN BIKE DOPE">{{наведени вести|url=http://velonews.competitor.com/2010/06/news/cancellara-calls-motorized-bikes-claims-stupid-as-uci-looks-at-scanning-bikes_119452|title=Fabian Cancellara calls motorized bike claims ‘stupid,’ as UCI looks at scanning bikes|work=VeloNews|publisher= Competitor Group, Inc.|date=1 јуни 2010|accessdate=12 октомври 2013|author=VeloNews.com}}</ref> Потоа, Касани открил дека моторот можел лесно да биде сместен во цевката под седлото на велосипедот и копчето можело да биде сместено кај рачките.<ref name="VN BIKE DOPE"/><ref name="NYT BLOG BIKE DOPE">{{наведени вести|url= http://thelede.blogs.nytimes.com/2010/06/05/cycling-allegation-propelled-by-video/|title=Cycling Allegation Propelled by Video Analysis on YouTube|work=The Lede|first=Роберт|last=Маки|date=5 јуни 2010|accessdate=12 октомври 2012}}</ref> Во видеото, Касани покажал клипови од Канчелара на двете трки, кога наводно го пуштал моторот додека возел и покажал значително зголемување на брзината.<ref name="VN BIKE DOPE"/><ref name="NYT BLOG BIKE DOPE"/> Тврдењата веќе биле поткрепени со озборувања помеѓу возачите за можно користење на нов мотор (''Gruber Assist''), кој можел да произведе 100 вати сила.<ref>{{наведени вести|url=http://www.velonation.com/News/ID/4415/Fabian-Cancellaras-so-called-motorized-doping-debunked.aspx|title=Cancellara denies bike motor story, others debate the issue|work=VeloNation|publisher=VeloNation LLC|date=1 јуни 2010|accessdate=12 октомври 2013|author=Џеред Грубер}}</ref> [[Меѓународен велосипедистички сојуз|Меѓународниот велосипедистички сојуз]] (UCI) изјавил дека иако не истражувале ниедна екипа или возачи, би можеле да ја разгледаат потребата за нов инспекциски систем за откривање такви измами.<ref name="NYT20100504"/> Потоа UCI изјавил дека немало случај против Канчелара откако тврдењата добиле на важност.<ref name="VN BIKE DOPE"/> Канчелара ги отфрлил тврдењата на Касани, велејќи дека тие се „глупи“ и далеку преризични да се направат.<ref name="VN BIKE DOPE"/><ref>{{наведени вести|url= http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/other_sports/cycling/8721649.stm|title=Cycling hit by 'mechanical doping' claims|work=BBC Sport|publisher=BBC|location=Лондон|date=3 јуни 2010|accessdate=12 октомври 2013}}</ref> Тој дури и кажал во белгискиот весник ''Het Nieuwsblad'' дека „никогаш немал батерии на (неговиот) велосипед."<ref name="VN BIKE DOPE"/> === 2011 === Првата година на Канчелара во неговата нова екипа {{ct|LEO|2011}}, во која немал висококвалитетни помошници како во минатото, значело дека победувањето ќе биде потешко за Канчелара. Негова прва поголема трка во годината била [[Тирено-Адријатико 2011|Тирено-Адријатико]], каде го освоил поединечниот хронометар на последната етапа.<ref name="CN 11 TA 7">{{наведени вести|author=Стивен Фаранд|url=http://www.cyclingnews.com/races/46th-tirreno-adriatico-his/stage-7/results|title=Cancellara crushes final Tirreno stage|date=15 март 2011|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|accessdate=13 октомври 2013|archive-date=2011-03-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20110318172554/http://www.cyclingnews.com/races/46th-tirreno-adriatico-his/stage-7/results|url-status=dead}}</ref> Канчелара настапил на [[Милано-Санремо 2010|Милано-Санремо]] со надежи за освојување на трката по вторпат.<ref name="CN 11 MSR">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/milan-san-remo-2011/results|title= Goss wins Milan-San Remo|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=19 март 2011|accessdate=13 октомври 2013|author=Бери Рајан}}</ref> Бил во бегството од осум возачи кои стигнале до целта.<ref name="CN 11 MSR"/> Кога групата пристигнале на целта, Канчелара бил поразен во спринтот на линијата од Австралиецот [[Метју Гос]] и Канчелара ја поминал целта како втор.<ref name="CN 11 MSR"/> [[Податотека:Cancellara Leopard.jpg|мини|upright|Канчелара на почетокот на [[Трка околу Фландрија 2011|Трката околу Фландрија]].]] Канчелара бил сметан како фаворит и главен кандидат на трите следни еднодневни трки - [[Е3 Харелбеке 2011|Е3 Харелбеке]],<ref name="CN 11 E3PV Pview">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/e3-prijs-vlaanderen-harelbeke-1-hc/preview|title=Cancellara favourite in E3 as Boonen heads to Gent-Wevelgem|work=Cyclingnews.com |publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|accessdate=13 октомври 2013 |author=Брехт Декалуве}}</ref> [[Трка околу Фландрија 2011|Трка околу Фландрија]],<ref name="CN 11 Tof Pview">{{наведени вести|url= http://www.cyclingnews.com/races/tour-of-flanders-upt/preview|title=Cancellara the man to beat at Tour of Flanders|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|accessdate=13 октомври 2013 |author=Cycling News}}</ref><ref name="VN 10 ToF & Pview">{{наведени вести|url=http://velonews.competitor.com/2011/04/news/fabian-cancellara-looks-back-at-%E2%80%9Can-amazing-race%E2%80%9D_166866|title=Fabian Cancellara looks back at ‘an amazing race’|work=VeloNews|publisher=Competitor Group, Inc.|date=3 април 2011|accessdate=13 октомври 2013|author=Нил Роџерс|archive-date=2016-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20160529102230/http://velonews.competitor.com/2011/04/news/fabian-cancellara-looks-back-at-%E2%80%9Can-amazing-race%E2%80%9D_166866|url-status=dead}}</ref> и [[Париз-Рубе 2011|Париз-Рубе]]<ref name="CN 11 PR Pview">{{наведени вести |url=http://www.cyclingnews.com/races/paris-roubaix-2011/preview|title=Paris–Roubaix 2011 Preview|work= Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|accessdate=13 октомври 2013|author=Cycling News}}</ref> - поради неговите одлични резултати во сезоната 2010 и неговата добра форма во првата половина на сезоната 2011. Ги исполнил очекувањата и ја освоил Е3 Харелбеке, иако неколкупати му се дупнала гумата и имал неколку промени на велосипедот. Започнал соло напад на 16 километри пред целта и возел сам до целта за победа.<ref name="CN 11 E3PV">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/e3-prijs-vlaanderen-harelbeke-1-hc/results|title=Cancellara cruises to victory in late solo breakaway|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=26 март 2011|accessdate=13 октомври 2013|author=Cycling News}}</ref> Следниот викенд, Канчелара ја започнал Трката околу Фландрија.<ref name="CN 11 ToF">{{наведени вести|url= http://www.cyclingnews.com/races/tour-of-flanders-upt/results|title=Nuyens makes his big break through|work= Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=19 февруари 2011|accessdate=13 октомври 2013|author=Брехт Декалуве}}</ref> Отпочнал напад на околу 60 километри пред целта и го достигнал предводникот [[Силвен Шаванел]]; меѓутоа, Канчелара опаднал откако Шаванел не сакал да помогне со темпото и двајцата биле достигнати од групата зад нив на Мур ван Герардсберген.<ref name="VN 10 ToF & Pview"/><ref name="CN 11 ToF"/> На 4 километри пред целта, Канчелара нападнал двапати.<ref name="CN 11 ToF"/> Неговиот прв напад бил следен од целата група, додека неговиот втор напад можел да го следи само Шаванел и [[Ник Нијенс]].<ref name="VN 10 ToF & Pview"/><ref name="CN 11 ToF"/> Тројцата возеле до целта заедно, каде Нијенс победил, Шаванел бил втор, а Канчелара завршил на третото место.<ref name="VN 10 ToF & Pview"/><ref name="CN 11 ToF"/> Париз-Рубе бил следен на календарот за Канчелара.<ref name="CN 11 PR">{{наведени вести|url= http://www.cyclingnews.com/races/paris-roubaix-2011/results|title=Van Summeren solos to gutsy victory at Paris–Roubaix|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=10 април 2011 |accessdate=13 октомври 2013|author=Брехт Декалуве}}</ref> Канчелара завршил како втор по раната несреќа, кога бил член на групата која не успеала да ги достигне водечките возачи.<ref name="CN 11 PR"/> На први јуни, Канчелара ја започнал Трката околу Луксембург.<ref name="CN 11 TDL P">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/71st-skoda-tour-de-luxembourg-2-hc/prologue/results|title=Cancellara crushes in Luxembourg prologue|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=1 јуни 2011|accessdate=13 октомври 2013|author=Cycling News|archive-date=2011-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902071622/http://www.cyclingnews.com/races/71st-skoda-tour-de-luxembourg-2-hc/prologue/results|url-status=dead}}</ref> Го освоил прологот и бил првиот кој ја облекол водечката жолта маичка на трката.<ref name="CN 11 TDL P"/> Го држел водството до втората етапа, кога етапниот победник [[Линус Гердеман]] го презел водството од него.<ref name="CN 11 TDL 2">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/71st-skoda-tour-de-luxembourg-2-hc/stage-2/results|title=Gerdemann doubles up in Luxembourg|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=3 јуни 2011|accessdate=13 октомври 2013|author=Cycling News|archive-date=2011-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902082702/http://www.cyclingnews.com/races/71st-skoda-tour-de-luxembourg-2-hc/stage-2/results|url-status=dead}}</ref> Потоа, Канчелара возел на [[Тур де Свис 2011|Тур де Свис]] и ја освоил воведната и завршната етапа на трката, кои обете биле поединечни хронометри.<ref name="CN 11 TDS 1">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/75th-tour-de-suisse-upt/stage-1/results|title=Cancellara wins Tour de Suisse opener|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=11 јуни 2011|accessdate=13 октомври 2013|author=Сузан Вестемајер|archive-date=2012-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20120402162023/http://www.cyclingnews.com/races/75th-tour-de-suisse-upt/stage-1/results|url-status=dead}}</ref><ref name="CN 11 TDS 9">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/75th-tour-de-suisse-upt/stage-9/results|title=Leipheimer erases deficit to Cunego, wins overall|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=19 јуни 2011|accessdate=13 октомври 2013|author=Бери Рајан|archive-date=2011-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20111017025026/http://www.cyclingnews.com/races/75th-tour-de-suisse-upt/stage-9/results|url-status=dead}}</ref> На крајот на јуни победил на националното друмско првенство откако го отспринтал [[Стив Морабито]] за победа, која била втора друмска титула за него.<ref name="CN 11 SNC RR">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/swiss-road-championships-2011/elite-men-road-race/results|title=Cancellara beats BMC to take the title|work=Cyclingnews.com|publisher= Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=26 јуни 2011|accessdate=13 октомври 2013|author=Cycling News}}</ref> Канчелара настапил на [[Тур де Франс 2011|Тур де Франс]] во јули, но не успеал да победи на екипниот хронометар или на поединечниот хронометар.<ref name="CN 11 TDF 2">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/tour-de-france-2011/stage-2/results|title=Garmin-Cervelo wins team time trial|work=Cyclingnews.com |publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=3 јули 2011|accessdate=13 октомври 2013|author=Ле Кларк}}</ref><ref name="CN 11 TDF 20">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/tour-de-france-2011/stage-20/results|title=Evans conquers all with picture perfect time trial|work=Cyclingnews.com|publisher= Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=23 јули 2011|accessdate=13 октомври 2013|author=Ле Кларк}}</ref> Следна за Канчелара била [[Вуелта а Еспања 2011|Вуелта а Еспања]], каде ѝ помогнал на екипата да постигне победа на екипниот хронометар на првата етапа.<ref name="CN VaE 1">{{наведени вести|url= http://www.cyclingnews.com/vuelta-a-espana/stage-1/results|title=Leopard Trek claims team time trial|work= Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=20 август 2011|accessdate=13 октомври 2011|first=Ле|last=Кларк}}</ref> Последните настапи во сезоната 2011 биле на друмската трка и хронометарот на Светските друмски првенства. Канчелара стигнал со надеж за победа на третата последователна победа на хронометарската трка; меѓутоа, успеал да заврши само како трет зад победникот Мартин и второпласираниот Вигинс.<ref name="CN UCI TT">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/uci-road-world-championships-2011/elite-men-time-trial/results|title=Martin wins his first elite men's time trial world championship|work= Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=21 септември 2011|accessdate=13 октомври 2013|author=Питер Хајмас}}</ref><ref>{{наведени вести|url=http://www.sportresult.com/sports/cycling/WCH2011/results/2011/CRM00501.C73T.ENG.1.0.pdf|title=Results / Résultats: Time Trial Elite Men / Contre la montre Hommes Elite|work=Sport Result|publisher=Tissot Timing|date=21 септември 2011|accessdate=13 октомври 2013|format=[[PDF]]|archive-date=2012-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20120902120227/http://www.sportresult.com/sports/cycling/WCH2011/results/2011/CRM00501.C73T.ENG.1.0.pdf|url-status=dead}}</ref> Четири дена подоцна, Канчелара настапил на друмската трка.<ref name="CN UCI RR">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/uci-road-world-championships-2011/elite-men-road-race/results|title=Cavendish sprints out of nowhere to Worlds victory ahead of Goss|work=Cyclingnews.com |publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=25 септември 2011|accessdate=13 октомври 2013 |author=Питер Косинс}}</ref> Трката се завршила во спринтерска завршница во која победил [[Марк Кевендиш]]; Канчелара за малку пропуштил медал откако завршил како четврти.<ref name="CN UCI RR"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sportresult.com/sports/cycling/WCH2011/results/2011/CRM01001.C73R.ENG.1.0.pdf|title=Final Results / Résultats finaux: Men's Road Race / Course en ligne – Hommes|work=Sport Result|publisher=Tissot Timing|date=25 септември 2011|accessdate=13 октомври 2013|format=[[PDF]]|archive-date=2012-09-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20120905153159/http://www.sportresult.com/sports/cycling/WCH2011/results/2011/CRM01001.C73R.ENG.1.0.pdf|url-status=dead}}</ref> === 2012 === [[Податотека:Fabian Cancellara, Olympic Road Race, London - July 2012.jpg|мини|десно|Фабијан се повредил при пад, додека излегувал од паркот Ричмонд, кон крај на олимписката друмска трка во Лондон во 2012. Ја завршил трката, иако имал сериозна повреда на десната рака.]] На првите трки од сезоната 2012, Канчелара покажал добра форма: тој успеал да дојде до втората победа на макадамот на [[Страде Бјанке]] и однел победа на хронометарот на [[Тирено-Адријатико 2012|Тирено-Адријатико]]. На крајот од првиот монумент од годината, [[Милано-Санремо 2012|Милано-Санремо]], тој бил најсилниот возач во текот на подножјето на искачувањето Поџо, но бил отспринтан за победа од [[Сајмон Геранс]]. Тој бил во одлична форма за белгиските пролетни класици, но падовите и механичките проблеми го држеле настрана од борбите во завршниците на [[Е3 Харелбеке 2012|Е3 Харелбеке]] и [[Гент-Вевелгем 2012|Гент-Вевелгем]]. Канчелара бил еден од фаворитите за победа на подновената [[Трка околу Фландрија 2012|Трката околу Фландрија]], но се откажал од трката поради пад во зоната за храна. Добил четирикратна фрактура на десната клучна коска, која му ја уништила неговата пролетна кампања.<ref>{{Наведена мрежна страница|url= http://www.cyclingnews.com/news/cancellara-crashes-out-of-tour-of-flanders |title=Канчелара паднал на Трката околу Фландрија|publisher=Cyclingnews.com |date=1 април 2012 |accessdate=14 јули 2012}}</ref><ref>http://twitter.com/#!/RSNT/statuses/186738692239523840</ref> Тој се вратил на натпреварувањата на 10 јуни во неговата татковина, возејќи на [[Тур де Свис 2012|Тур де Свис]]. Канчелара изјавик дека бил нервозен пред почетокот на прологот, каде завршил на второто место, четири секунди зад победникот, возачот на {{ct|LIQ|2012}} [[Петер Саган]].<ref>{{наведени вести|url= http://www.cyclingnews.com/news/cancellara-was-unsure-of-his-form-before-tour-de-suisse-time-trial|title= Канчекара несигурен за неговата форма пред хронометарот на Тур де Свис |work=Cycling News|publisher=Future Publishing Limited|date=10 јуни 2012 |accessdate=10 јуни 2012}}</ref> На [[Тур де Франс 2012|Тур де Франс]], Канчелара го освоил воведниот пролог во [[Лиеж]]; неговата петта таква победа на Тур.<ref>{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/tour-de-france/prologue/results|title=Канчелара победил на прологот на Тур де Франс 2012 во Лиеж|work=Cycling News|publisher=Future Publishing Limited|date=30 јуни 2012|accessdate=1 јули 2012|first=Даниел|last=Бенсон|archive-date=2012-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20120702135149/http://www.cyclingnews.com/tour-de-france/prologue/results|url-status=dead}}</ref> По неговиот петти ден во жолтата маичка на Тур 2012, Канчелара го урнал долготрајниот рекорд на Рене Вито, како возач со најмногу жолти маички во кариерата, кој никогаш не победил на Тур.<ref>{{cite web | url=http://www.cyclingnews.com/news/cancellara-winning-the-tour-is-a-dream-not-a-goal | title=Cancellara: Winning the Tour is a dream not a goal | date=2012-07-05 }}</ref> На крајот ја изгубил маичката од [[Бредли Вигинс]] од {{ct|SKY|2012}} откако задоцнил скоро 2 минути на [[Тур де Франс 2012 - пролог до етапа 10#Етапа 7|седмата етапа]], која завршила на стрмно искачување од прва категорија.<ref>{{наведени вести|url=http://velonews.competitor.com/2012/07/news/froome-wins-stage-7-of-the-tour-wiggins-takes-the-overall-lead_228107|title=Фрум победи на седмата етапа на Тур; Вигинс го презеде водството во генералниот пласман|work=Velo News|publisher=Competitor Group, Inc.|date=7 јули 2012|accessdate=9 јули 2012|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303211404/http://velonews.competitor.com/2012/07/news/froome-wins-stage-7-of-the-tour-wiggins-takes-the-overall-lead_228107|url-status=dead}}</ref> Се повлекол од трката по единаесеттата етапа со цел да се врати дома, каде неговата жена го родила нивното второ дете.<ref>{{наведени вести|title=Канчелара се повлекува од Тур де Франс |url=http://www.cyclingnews.com/news/cancellara-withdraws-from-tour-de-france|accessdate=12 јули 2012 |newspaper= ''Cycling News''|date=12 јули 2012}}</ref> Канчелара се вратил подготвен на [[Велосипедизам на Летните олимписки игри 2012 – друмска трка за мажи|олимписката друмска трка]]. Тој бил прв возач во масовното бегство, кога лошо ја зафатил една од последните десни кривини на 15 километри пред крајот на трката, со што паднал на неговото десно рамо. Ја завршил трката, задоцнувајќи пет минути зад победникот, [[Казахстан]]ецот [[Александар Винокуров]], но се наоѓал во очигледни болки и не можал да ја држи десната рака на велосипедот. Кога ја поминал целта заплакал и бил испратен во болница<ref>{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/news/cancellara-heads-to-hospital-after-olympic-road-race|title=Канчелара во болница по олимписката друмска трка |work=Cycling News|publisher=Future Publishing Limited|date=28 јули 2012|accessdate=28 јули 2012}}</ref> каде било откриено дека сепак немал никаква фрактури.<ref>{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/news/no-broken-bones-for-fabian-cancellara-after-crash|title=Нема ништо скршено кај Фабијан Канчелара по падор |work=Cycling News|publisher=Future Publishing Limited|date=29 јули 2012|accessdate=29 јули 2012}}</ref> Два дена по падот било објавено дека ќе настапи на [[Велосипедизам на Летните олимписки игри 2012 - хронометар за мажи|олимпискиот хронометар]] и ќе ја брани неговата титула од Пекинг, но на крајот завршил само како седми.<ref>{{наведени вести|url= http://www.cyclingnews.com/news/cancellara-confirmed-to-start-in-olympic-time-trial|title=Канчелара потврдил дека ќе настапи на олимпискиот хронометар|work=Cycling News|publisher=Future Publishing Limited|date=30 јули 2012|accessdate=30 јули 2012}}</ref> Во август, Канчелара објавил дека става крај на сезоната 2012. Му била потребна дополнителна операција на неговата клучна коска со цел стабилизирање на коската.<ref>{{наведени вести |url=http://www.cyclingnews.com/news/cancellara-puts-an-end-to-2012-season|title=Канчелара става крај на сезоната 2012|work=Cycling News|publisher=Future Publishing Limited|date=23 август 2012|accessdate=19 декември 2012}}</ref> === 2013 === [[Податотека:PR2013 Cancellara 1.JPG|мини|десно|Канчелара во последниот километар на Велодромот Рубе на [[Париз-Рубе 2013]]]] Канчелара ја започнал сезоната 2013 со настапи на Трката околу Катар и Трката околу Оман, но не успеал да постигне победа.<ref name="CN 13 ToQ 6">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/tour-of-qatar-2013/stage-6/results|title=Tour of Qatar: Cavendish wins final stage and overall|date=8 февруари 2013|work= Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|accessdate=15 октомври 2013|author=Бери Рајан}}</ref><ref name="CN 13 ToO 6">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/tour-of-oman-2013/stage-6/results|title=Bouhanni wins final stage of Tour of Oman|date=16 февруари 2013|work=Cyclingnews.com |publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|accessdate=15 октомври 2013|author=Стивен Фаранд}}</ref> По завршувањето на овие трки, настапил на Страде Бјанке и завршил на четвртото место.<ref name="CN 13 SB">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/strade-bianche-2013/results|title=Moser thrills tifosi with Strade Bianche win|date=2 март 2013|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|accessdate=15 октомври 2013|author=Стивен Фаранд}}</ref> Потоа, Канчелара возел на [[Тирено-Адријатико 2013|Тирено-Адријатико]].<ref name="CN 13 TA 7">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/tirreno-adriatico-2013/stage-7/results|title=World champion Tony Martin wins final Tirreno time trial|date=12 март 2013|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|accessdate=15 октомври 2013 |author=Даниел Бенсон}}</ref> Бил близу етапна победа на поединечниот хронометар на седмата етапа, но ја пропуштил победата за дванаесет секунди.<ref name="CN 13 TA 7"/> Само пет дена подоцна, Канчелара настапил на [[Милано-Санремо 2013|Милано-Санремо]],<ref name="CN 13 MSR">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/milan-san-remo/results|title=Gerald Ciolek wins Milan-San Remo|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=18 март 2013|accessdate=15 октомври 2013|author=Cycling News|archive-date=2013-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20130320160139/http://www.cyclingnews.com/milan-san-remo/results|url-status=dead}}</ref> каде бил сметан како еден од фаворитите за победа на трката.<ref>{{наведени вести|url=http://velonews.competitor.com/2013/03/news/peter-sagan-looks-like-the-man-to-beat-at-2013-milano-sanremo_277978|title=Peter Sagan looks like the man to beat at 2013 Milano-Sanremo|work=VeloNews|publisher=Competitor Group, Inc.|date=16 март 2013 |accessdate=3 април 2013|author=VeloNews.com}}</ref><ref>{{наведени вести|url=http://www.telegraph.co.uk/sport/othersports/cycling/9933218/Milan-Sanremo-2013-race-preview.html|title=Milan-Sanremo 2013: race preview|date= 15 март 2013|work=The Daily Telegraph|publisher=Telegraph Media Group|first=Џон|last=Меклири|accessdate=13 април 2013}}</ref> Трката била одржана во тешки временски услови, но Канчелара останал напред во групата и успеал да завршил на третото место откако изгубил во спринтот на целта.<ref name="CN 13 MSR"/> Негова прва победа во годината била на [[Е3 Харелбеке 2013|Е3 Харелбеке]], по нападот на Уде Кваремонт, на 35 километри пред целта.<ref name="CN 13 E3H">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/e3-harelbeke-2013/results|title=Cancellara wins E3 Harelbeke 2013|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=22 март 2013|accessdate=15 октомври 2013|author=Cycling News}}</ref> Неговата победа на Е3 Харелбеке го направила главен кандидат за победа на претстојната [[Трка околу Фландрија 2013|Трка околу Фландрија]].<ref name="CN 13 ToF P">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/tour-of-flanders-2013/preview|title=Cancellara, Sagan and Boonen headline|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location= Бат, Велика Британија|accessdate=15 октомври 2013|first=Даниел|last=Бенсон}}</ref> На последниот круг на Трката околу Фландрија, Канчелара нападнал на Уде Кваремонт и само [[Петер Саган]] успеал да го следи.<ref name="CN 13 ToF">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/tour-of-flanders-2013/results|title= Cancellara wins Tour of Flanders|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија |date=31 март 2013|accessdate=15 октомври 2013|first=Брехт|last=Декалуве}}</ref> Заедно, двајцата возеле пред останатите учесници.<ref name="CN 13 ToF"/> Потоа, Канчелара нападнал на околу 13 километри на ридот Патерберг.<ref name="CN 13 ToF"/> Нападот на Канчелара бил успешен и возел сам до целта и ја освоил Трката околу Фландрија по вторпат.<ref name="CN 13 ToF"/><ref>{{наведени вести|url=http://www.guardian.co.uk/sport/2013/mar/31/fabian-cancellara-tour-of-flanders|title=Switzerland's Fabian Cancellara wins Tour of Flanders for second time|work=The Guardian|publisher=Guardian Media Group|accessdate=13 април 2010|date=15 октомври 2013}}</ref> По Трката околу Фландрија, Канчелара возел на Шелдепрејс во Белгија.<ref name="VN S 13">{{наведени вести|url=http://velonews.competitor.com/2013/04/news/cancellaras-paris-roubaix-threatened-by-scheldeprijs-crash_280611?utm_medium=whats-hot|title=Cancellara’s Paris-Roubaix threatened by Scheldeprijs crash|work=VeloNews|publisher=Competitor Group, Inc.|date=3 април 2013|accessdate=15 октомври 2013|author=Грегор Браун|archive-date=2013-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20130605151340/http://velonews.competitor.com/2013/04/news/cancellaras-paris-roubaix-threatened-by-scheldeprijs-crash_280611?utm_medium=whats-hot|url-status=dead}}</ref> Во текот на трката паднал на околу 50 километри по почетокот, но сепак ја завршил трката.<ref name="VN S 13"/> Следниот ден, Канчелара паднал додека возел на [[Париз-Рубе 2013|Париз-Рубе]].<ref name="VN PR BCra">{{наведени вести|url=http://velonews.competitor.com/2013/04/news/cancellara-crashes-during-paris-roubaix-recon_280639|title=Cancellara crashes during Paris-Roubaix recon|work=VeloNews|publisher=Competitor Group, Inc.|date=4 април 2013|accessdate=15 октомври 2013|author=Матје Боден|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303222634/http://velonews.competitor.com/2013/04/news/cancellara-crashes-during-paris-roubaix-recon_280639|url-status=dead}}</ref> И покрај падот, многу сè уште го сметале Фабијан Канчелара за победа на Париз-Рубе.<ref name="CN 13 PR P">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/paris-roubaix/preview|title=Paris-Roubaix Preview: Can anyone stop Fabian Cancellara?|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|accessdate=15 октомври 2013|author=Даниел Бенсон|archive-date=2013-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20130409232605/http://www.cyclingnews.com/paris-roubaix/preview|url-status=dead}}</ref><ref name="CN 13 PR P"/> На Париз-Рубе на 7 април, Канчелара бил нападнат повеќепати од неговите соперници, но успеал да ги достигне нивните напади.<ref name="CN 13 PR">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/paris-roubaix/results|title=Cancellara wins his third Paris–Roubaix|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=7 април 2013|accessdate=15 октомври 2013|author=Cycling News|archive-date=2013-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20130410122654/http://www.cyclingnews.com/paris-roubaix/results|url-status=dead}}</ref> На околу 16 километри до целта, Канчелара направил потег, кога само [[Сеп Ванмарке]] и [[Здењек Штибар]] можеле да го следат.<ref name="CN 13 PR"/><ref name="VN 13 PR">{{наведени вести|title=Fabian Cancellara wins 2013 Paris-Roubaix|url=http://velonews.competitor.com/2013/04/news/fabian-cancellara-wins-2013-paris-roubaix_281023|work=VeloNews|publisher=Competitor Group, Inc.|accessdate=15 октомври 2013|location=Сан Диего, САД|date=7 април 2013|author=VeloNews|archive-date=2013-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20130409065153/http://velonews.competitor.com/2013/04/news/fabian-cancellara-wins-2013-paris-roubaix_281023|url-status=dead}}</ref> Штибар отпаднал откако се судрил со гледач, оставајќи ги Канчелара и Ванмарке да возат до целта.<ref name="CN 13 PR"/><ref name="VN 13 PR"/> Кога двајцата стигнале на велодромот, каде се наоѓала целта, Канчелара успеал да го отспринта [[Сеп Ванмарке]] за победа по третпат на Париз-Рубе.<ref name="CN 13 PR"/><ref name="VN 13 PR"/> По трката, Канчелара изјавил дека нема да вози на [[Џиро д’Италија 2013|Џиро д’Италија]] и на [[Тур де Франс 2013|Тур де Франс]], додека на [[Вуелта а Еспања 2013|Вуелта а Еспања]] планирал да настапи како дел од неговите подготовки за Светските првенства.<ref>{{наведени вести|url= http://www.cyclingnews.com/news/no-giro-or-tour-for-cancellara|title=No Giro or Tour for Cancellara?|work= Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|date=17 април 2013|accessdate=15 октомври 2013|author=Cycling News}}</ref><ref>{{наведени вести|url=http://www.cyclingweekly.co.uk/news/latest/537962/fabian-cancellara-to-skip-giro-d-italia-and-tour-de-france.html|title=Fabian Cancellara to skip Giro d'Italia and Tour de France|work=Cycling Weekly|publisher=IPC Media Ltd.|date=18 април 2013|accessdate=15 октомври 2013 |author=Грегор Браун}}</ref> [[Податотека:2013 World Championships – Men's time trial Podium.jpg|мини|лево|Канчелара (десно) на подиумот за хронометарот на Светското друмско првенство.]] На 7 јуни 2013 било објавено дека Канчелара ќе вози на Трката околу Австрија.<ref name="Twitter ToA Racing">{{наведена мрежна страница|url=https://twitter.com/TourOfAustria/status/343011959500849153|title=Трка околу Австрија|author=Österreich Rundfahrt|accessdate=15 октомври 2013|date=7 јуни 2013|publisher=[[Twitter]]}}</ref><ref name="Stuff No Tour">{{наведени вести|url=http://www.stuff.co.nz/sport/other-sports/8771504/No-Tour-de-France-ride-for-Fabian-Cancellara|title=No Tour de France ride for Fabian Cancellara|work=stuff.co.nz |publisher=Fairfax New Zealand Limited|date=8 јуни 2013|accessdate=15 октомври 2013|author=Џулиен Прето}}</ref> Следна трка за него била [[Тур де Свис 2013|Тур де Свис]].<ref name="CN 13 TdS SL">{{наведени вести|url= http://www.cyclingnews.com/races/tour-de-suisse-2013/start-list|title=Tour de Suisse 2013|work=Cyclingnews.com |publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|accessdate=15 октомври 2013}}</ref> Канчелара завршил на 16. место на поединечниот хронометар на воведната етапа.<ref name="CN 13 TdS 1">{{наведени вести|url= http://www.cyclingnews.com/races/tour-de-suisse-2013/stage-1/results|title=Meyer wins time trial opener in Tour de Suisse|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|date=8 јуни 2013|accessdate=15 октомври 2013}}</ref> Иако не успеал да освои етапа, Канчелара му помогнал на колегата Грегори Раст во победа на шестата етапа на трката.<ref>{{наведени вести|url=http://www.cyclingweekly.co.uk/news/latest/538877/gregory-rast-wins-tour-de-suisse-stage-six-from-breakaway.html|title=Gregory Rast wins Tour de Suisse stage six from breakaway|first=Најџел |last=Вин|work=Cycling Weekly|publisher=IPC Media|date=13 јуни 2013|accessdate=15 октомври 2013}}</ref><ref name="Twitter FB happy">{{наведена мрежна страница|url=https://twitter.com/f_cancellara/status/345247240421515265|title=@f_cancellara|author=Фабијан Канчелара|accessdate=15 октомври 2013|date=13 јуни 2013 |publisher=[[Twitter]]}}</ref> Четири дена по Тур де Свис, Канчелара возел и победил на хронометарот на државното првенство по осми пат во неговата кариера.<ref>{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/swiss-road-championships-2013/time-trial/results|title=Cancellara claims 8th national time trial title|date= 19 јуни 2013|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|accessdate=15 октомври 2013|author=Cycling News}}</ref><ref>{{наведени вести|url=http://velonews.competitor.com/2013/06/news/cancellara-westra-van-dijk-win-national-tt-titles_291448|title=Cancellara, Westra, Van Dijk win national TT titles|work=VeloNews|publisher=Competitor Group, Inc.|date=19 јуни 2013|accessdate=15 октомври 2013|author=VeloNews.com|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304001655/http://velonews.competitor.com/2013/06/news/cancellara-westra-van-dijk-win-national-tt-titles_291448|url-status=dead}}</ref> На 1 јули 2013 било објавено дека Канчелара потпишал тригодишен договор со Трек, кој стапува во сила на 1 јануари 2014.<ref>{{наведени вести|url=http://velonews.competitor.com/2013/07/news/cancellara-signs-with-trek-for-three-years_293039|title=Cancellara signs with Trek for three years|work=VeloNews|publisher=Competitor Group, Inc.|date=1 јули 2013|accessdate=15 октомври 2013|author=VeloNews.com|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303220628/http://velonews.competitor.com/2013/07/news/cancellara-signs-with-trek-for-three-years_293039|url-status=dead}}</ref> По краткиот одмор, Канчелара настапил на Трката околу Австрија на 30 јуни. Го освоил поединечниот хронометар на седмата етапа со разлика од 22 секунди пред второпласираниот,<ref name="CN 13 ToA 7">{{наведени вести|url= http://www.cyclingnews.com/races/tour-of-austria-2013/stage-7/results|title=Cancellara wins Tour of Austria time trial|date=6 јули 2013|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија |accessdate=15 октомври 2013|author=Cycling News}}</ref> пред да заврши трката следниот ден.<ref name="CN 13 ToA 8">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/tour-of-austria-2013/stage-8/results|title=Bertazzo sprints to final stage win in Tour of Austria|date=7 јули 2013|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc |location=Бат, Велика Британија|accessdate=15 октомври 2013|author=Cycling News}}</ref> На 26 јули, Канчелара присуствувал на презентацијата на екипата за [[Трка околу Полска 2013|Трката околу Полска]].<ref name="CN 13 TdP start">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/news/gallery-cancellara-hushovd-and-phinney-star-at-the-tour-of-poland|title=Gallery: Cancellara, Hushovd and Phinney star at the Tour of Poland|date=27 јули 2013 |work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|accessdate=15 октомври 2013|author= Стивен Фаранд}}</ref> Следниот ден завршил шеснаесет минути зад етапниот победник на првата етапа на трката.<ref name="CN 13 TdP 1">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/tour-de-pologne-2013/stage-1/results|title=Ulissi wins opening stage at Tour of Poland|date=27 јули 2013|work=Cyclingnews.com|publisher= Future plc|location=Бат, Велика Британија|accessdate=15 октомври 2013|author=Питер Хајмас}}</ref> Бил близу етапна победа кога завршил втор на седмата етапа, хронометар од 37 километри, кога завршил 56 секунди зад победникот [[Бредли Вигинс]].<ref name="CW 13 TdP 7">{{наведени вести|last=Прајд|first=Кени|title=Bradley Wiggins wins Tour of Poland time trial|url=http://www.cyclingweekly.co.uk/news/latest/539797/bradley-wiggins-wins-tour-of-poland-time-trial.html|work=Cycling Weekly|publisher=IPC Media|accessdate=15 октомври 2013|date=3 август 2013}}</ref> Канчелара се надевал на победа на хронометарот, поради што второто место го разочарало.<ref>{{наведени вести|url=http://www.velonation.com/News/ID/15151/Cancellara-misses-out-on-goal-of-winning-time-trial-but-believes-Poland-is-good-foundation-for-worlds.aspx|title=Cancellara misses out on goal of winning time trial but believes Poland is good foundation for worlds|work=VeloNation|publisher=VeloNation LLC |date=3 август 2013|accessdate=15 октомври 2013}}</ref> Канчелара започнал на [[Вуелта а Еспања 2013|Вуелта а Еспања]] и ѝ помогнал на својата екипа за освојување на второто место на [[Вуелта а Еспања 2013 - етапа 1 до етапа 11#Етапа 1|воведниот екипен хронометар]] на трката.<ref>{{наведени вести|url=http://velonews.competitor.com/2013/08/news/astana-wins-stage-1-of-the-2013-usa-pro-challenge_300212|title=Астана ја освои првата етапа на Вуелта а Еспања 2013|work=VeloNews|publisher=Competitor Group, Inc.|date=24 август 2013|accessdate=12 декември 2013|author=VeloNews.com|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304110034/http://velonews.competitor.com/2013/08/news/astana-wins-stage-1-of-the-2013-usa-pro-challenge_300212|url-status=dead}}</ref> Го освоил [[Вуелта а Еспања 2013 - етапа 1 до етапа 11#Етапа 11|поединечниот хронометар на етапата 11]] со разлика од 37 секунди пред светскиот првак [[Тони Мартин (велосипедист)|Тони Мартин]].<ref>{{наведени вести|url=http://velonews.competitor.com/2013/09/news/cancellara-wins-stage-11-tt-at-2013-vuelta-a-espana_301524|title=Канчелара го освои поединечниот хронометар на етапата 11 на Вуелта а Еспања 2013|work=VeloNews|publisher=Competitor Group, Inc.|date=4 септември 2013|accessdate=12 декември 2013|author=VeloNews.com|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303225851/http://velonews.competitor.com/2013/09/news/cancellara-wins-stage-11-tt-at-2013-vuelta-a-espana_301524|url-status=dead}}</ref> Потоа, Канчелара возел како поддршка на екипниот предводник [[Крис Хорнер]] до седумнаесеттата етапа, кога ја напуштил трката со цел да се насочи на Светските првенства.<ref>{{наведени вести|url= http://www.cyclingnews.com/news/cancellara-withdraws-from-vuelta|title=Канчелара се повлече од Вуелта|date=12 септември 2013|work= Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|accessdate=12 декември 2013|author=Cycling News}}</ref> Канчелара бил кандидат за златен медал на обете трки, хронометарот и друмската трка на Светското друмско првенство UCI.<ref>{{наведени вести|url= http://www.cyclingnews.com/news/cancellara-ready-for-a-showdown-at-the-world-championships|title=Cancellara ready for a showdown at the world championships|date=28 септември 2013|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|accessdate=17 октомври 2013|author=Стивен Фаранд}}</ref><ref>{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/uci-road-world-championships-2013/preview|title= Tuscany welcomes the Worlds|date=22 септември 2013|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|accessdate=17 октомври 2013|author=Стивен Фаранд}}</ref> На 25 септември, Канчелара завршил на хронометарот, 48 секунди зад победникот Тони Мартин, на третото место, освојувајќи бронзен медал.<ref>{{наведени вести|url=http://velonews.competitor.com/2013/09/news/martin-wins-2013-world-time-trial-title_304035|title=Мартин победи на Светското хронометарско првенство 2013|work=VeloNews|publisher=Competitor Group, Inc.|date=25 септември 2013|accessdate=3 октомври 2013|author=Џастин Дејвис|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303222600/http://velonews.competitor.com/2013/09/news/martin-wins-2013-world-time-trial-title_304035|url-status=dead}}</ref> Четири дена подоцна, Канчелара настапил на друмската трка.<ref name="CW 13 UCI RR">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/uci-road-world-championships-2013/elite-men-road-race/results|title= Руј Кошта победи на друмската трка на Светското првенство|date=29 септември 2013|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|accessdate=17 октомври 2013|author=Бери Рајан}}</ref> Во поголемиот дел од трката, Канчелара останал близу челото на трката.<ref name="CW 13 UCI RR"/> Меѓутоа отпаднал на последното искачување на трката и успеал да дојде до десеттото место.<ref name="CW 13 UCI RR"/> Кон крајот на декември, генералниот менаџер на РадиоШек-Леопард Лука Гверчилена изјавил дека Фабијан Канчелара ќе се обиде да го урне часовниот рекорд во текот на сезоната 2014.<ref name="VN HR Recrd Cnfrm">{{наведени вести|url=http://velonews.competitor.com/2013/12/news/team-cancellara-will-attempt-hour-record-in-2014_311858|title=Team: Cancellara will attempt hour record in 2014|work=VeloNews|publisher=Competitor Group, Inc.|date=24 декември 2013|accessdate=3 март 2014|author=VeloNews.com|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303221014/http://velonews.competitor.com/2013/12/news/team-cancellara-will-attempt-hour-record-in-2014_311858|url-status=dead}}</ref> === 2014 === Фабијан Канчелара ја започнал сезоната 2014 со настап на првото издание на трката Дубаи Тур.<ref name="CW 14 DT P">{{наведени вести|url= http://www.cyclingweekly.co.uk/news/latest-news/mark-cavendish-fabian-cancellara-line-dubai-tour-113679|title=Марк Кевендиш и Фабијан Канчелара со настап на Дубаи Тур|work=Cycling Weekly|publisher=IPC Media Ltd.|date=4 февруари 2014|accessdate=8 март 2014|author=Најџел Вин}}</ref> Првата етапа на трката бил краток [[поединечен хронометар]], на кој Канчелара бил 25 секунди послаб од етапниот победник [[Тејлор Фини]].<ref name="CN 14 DT 1">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/tour-of-dubai-2014/stage-1/results|title=Етапа 1 Дубаи Тур: Тејлор Фини го освои хронометарот|date=5 февруари 2013|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија |accessdate=8 март 2014|author=Cycling News}}</ref> Канчелара успеал да го задржи петтото место во генералниот пласман до крајот на трката пред [[Бурџ Халифа]] во [[Дубаи]].<ref name="CN 14 DT 4">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/tour-of-dubai-2014/stage-4/results|title=Дубаи Тур: Марсел Кител ја освои завршната етапа|date=8 февруари 2013|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc |location=Бат, Велика Британија|accessdate=8 март 2014|author=Садх О’Ши}}</ref> Потоа, Канчелара настапил на Трката околу Катар,<ref name="CN 14 ToQ 1">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/tour-of-qatar-2014/stage-1/results|title=Трка околу Катар: Терпстра ја освои првата етапа|date=9 февруари 2013|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|accessdate=8 март 2014 |author=Бери Рајан}}</ref> каде негов најдобар резултат бил четврто место на третата етапа на трката, поединечен хронометар.<ref name="CN 14 ToQ 3">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/tour-of-qatar-2014/stage-3/results|title=Трка околу Катар: Хепбарн го освои хронометарот|date=11 февруари 2013|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|accessdate=8 март 2014 |author=Cycling News}}</ref> Ја завршил трката на 67. место во генералниот пласман.<ref name="CN 14 ToQ 6">{{наведени вести|url= http://www.cyclingnews.com/races/tour-of-qatar-2014/stage-6/results|title=Трка околу Катар: Демар ја освои шестата етапа|date=14 февруари 2013|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|accessdate=8 март 2014|author=Бери Рајан}}</ref> На 18 февруари, Канчелара ја започнал Трката околу Оман.<ref name="CN 14 ToO 1">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/tour-of-oman-2014/stage-1/results|title=Трка околу Оман: Грајпел ја освои првата етапа|date=18 февруари 2013|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc |location=Бат, Велика Британија|accessdate=8 март 2014|author=Cycling News}}</ref> Пет дена подоцна ја завршил трката на 31. место.<ref name="CN 14 ToO 6">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/tour-of-oman-2014/stage-6/results|title=Грајпел ја освои последната етапа на Трката околу Оман|date=23 февруари 2013|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|accessdate=8 март 2014|author=Стивен Фаранд}}</ref> Потоа, Канчелара настапил на Страде Бјанке,<ref name="VN 14 SB">{{наведени вести|url=http://velonews.competitor.com/2014/03/news/startlist-2014-strade-bianche_318917|title=Startlist: 2014 Strade Bianche|work=VeloNews|publisher=Competitor Group, Inc.|date=6 март 2014|accessdate=7 март 2014|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304024104/http://velonews.competitor.com/2014/03/news/startlist-2014-strade-bianche_318917|url-status=dead}}</ref> каде завршил на шестото место зад победникот [[Михал Квјатковски]].<ref name="CN 14 SB">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/strade-bianche-2014/results|title=Квјатковски победи на Страде Бјанке|date=8 март 2013|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|accessdate=8 март 2014 |author=Даниел Бенсон}}</ref> Следна трка била [[Тирено-Адријатико 2014|Тирено-Адријатико]], каде Канчелара покажал одредена форма на последната етапа, поединечен хронометар, каде завршил на второто место.<ref name="CN 14 TA 7">{{наведени вести|url= http://www.cyclingnews.com/races/tirreno-adriatico-2014/stage-7/results|title=Контадор победи на Тирено-Адријатико|date=18 март 2014|work= Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|accessdate=28 март 2014|author=Питер Хајмас}}</ref> Следна трка за Канчелара била [[Милано-Санремо 2014|Милано-Санремо]], кој се одржал на 23 март.<ref name="CN 14 MSR">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/milan-san-remo/results|title=Кристоф победи на Милано-Санремо|date=23 март 2014|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|accessdate=28 март 2014|author=Cycling News|archive-date=2013-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20130320160139/http://www.cyclingnews.com/milan-san-remo/results|url-status=dead}}</ref><ref name="VN 14 MSR">{{наведени вести|url=http://velonews.competitor.com/2014/03/news/alexander-kristoff-wins-milano-sanremo_320943|title=Александер Кристоф го освои влажната и дива завршница на Милано-Санремо|work=VeloNews|publisher=Competitor Group, Inc.|date=23 март 2014|accessdate=27 март 2014|archive-date=2016-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413212604/http://velonews.competitor.com/2014/03/news/alexander-kristoff-wins-milano-sanremo_320943|url-status=dead}}</ref> Еднодневната трка завршила со масовен спринт по 294 километри.<ref name="CN 14 MSR"/><ref name="VN 14 MSR"/> Норвежанецот [[Александер Кристоф]] го освоил масовниот спринт на трката, додека Канчелара завршил на второто место.<ref name="CN 14 MSR"/><ref name="VN 14 MSR"/> Пет дена подоцна, настапил на [[Е3 Харелбеке 2014|Е3 Харелбеке]] каде завршил на деветтото место откако бил попречен од падот пред него и морал да менува гума.<ref name="CN 14 E3">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/e3-harelbeke-2014/results|title=Саган победоносен на Е3 Харелбеке|date=28 март 2014|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|accessdate=28 март 2014}}</ref><ref name="VN 14 E3">{{наведени вести|url=http://velonews.competitor.com/2014/03/news/cancellara-comes-big-even-doesnt-win_321703|title=Cancellara watches for important lessons on unlucky day at E3 Harelbeke|work=VeloNews|publisher=Competitor Group, Inc.|date=28 март 2014|accessdate=28 март 2014|author=Ендру Худ|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303224253/http://velonews.competitor.com/2014/03/news/cancellara-comes-big-even-doesnt-win_321703|url-status=dead}}</ref> Два дена подоцна возел на [[Гент-Вевелгем 2014|Гент-Вевелгем]].<ref name="CN 14 GW SL">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/gent-wevelgem-2014/start-list|title=Гент-Вевелгем 2014|date=30 март 2014|work= Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|accessdate=4 мај 2014}}</ref> Канчелара на трката бил фаворит, но неговата цел за победа на трката била уништена на масовниот спринт, каде завршил на 28. место.<ref name="CN 14 GW">{{наведени вести|url= http://www.cyclingnews.com/races/gent-wevelgem-2014/results|title=Дегенколб победи на Гент-Вевелгем|date=30 март 2014|work=Cyclingnews.com |publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|accessdate=4 мај 2014}}</ref><ref name="VN 14 GW">{{наведени вести|url=http://velonews.competitor.com/2014/03/news/results-2014-gent-wevelgem_321940|title=Резултати: Гент-Вевелгем 2014|work=VeloNews|publisher=Competitor Group, Inc.|date=30 март 2014|accessdate=4 мај 2014|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303221328/http://velonews.competitor.com/2014/03/news/results-2014-gent-wevelgem_321940|url-status=dead}}</ref> Една недела по Гент-Вевелгем, Канчелара возел на [[Трка околу Фландрија 2014|Трката околу Фландрија]].<ref name="CN 14 ToF">{{наведени вести |url=http://www.cyclingnews.com/races/tour-of-flanders-2014/results|title=Канчелара победи на Трката околу Фландрија 2014|date=6 април 2014|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|accessdate=4 мај 2014|author=Cycling News}}</ref><ref name="VN 14 ToF">{{наведени вести|url=http://velonews.competitor.com/2014/04/news/wins-rugged-tour-flanders_322916|title=Фабијан Канчелара победи на нерамната Трка околу Фландрија|work=VeloNews|publisher=Competitor Group, Inc.|date=6 април 2014|accessdate=4 мај 2014|archive-date=2016-04-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20160423062432/http://velonews.competitor.com/2014/04/news/wins-rugged-tour-flanders_322916|url-status=dead}}</ref> На претпоследното искачување, Канчелара нападнал и само [[Сеп Ванмарке]] можел да го следи неговиот напад.<ref name="CN 14 ToF"/><ref name="VN 14 ToF"/> Двоецот ја извозел до крај патеката и ги достигнал претходните бегалци и група од четворица стигнала на целта заедно.<ref name="CN 14 ToF"/><ref name="VN 14 ToF"/> Канчелара ги отспринтал тројцата возачи за трета победа на Трката околу Фландрија.<ref name="CN 14 ToF"/><ref name="VN 14 ToF"/> Три дена подоцна, Канчелара возел на Шелдепрејс.<ref name="CN 14 SCH">{{наведени вести|url= http://www.cyclingnews.com/races/scheldeprijs-2014/results|title=Кител победи на Шелдепрејс 2014|date=9 април 2014|work=Cyclingnews.com |publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|accessdate=4 мај 2014}}</ref> Четири дена по Шелдепрејс, Канчелара возел на [[Париз-Рубе 2014|Париз-Рубе]].<ref name="VN 14 ToF"/><ref name="CN 14 PR">{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/paris-roubaix/results|title=Терпстра победи на Париз-Рубе по поединечниот напад|date=13 април 2014|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|location=Бат, Велика Британија|accessdate=4 мај 2014|author=Брехт Декалуве|archive-date=2013-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20130410122654/http://www.cyclingnews.com/paris-roubaix/results|url-status=dead}}</ref> Се одвоил на Карфур де л’Арбр, но со себе повлекол уште возачи.<ref name="VN 14 ToF"/><ref name="CN 14 PR"/> Групата стигнала на целта дваесет секунди по победникот, каде Канчелара успеал да стигне до третото место.<ref name="VN 14 ToF"/><ref name="CN 14 PR"/> Во септември, Канчелара објавил дека нема да настапи на хронометарот на [[Светско првенство во друмски велосипедизам 2014|Светското првенство во друмски велосипедизам]], зачувувајќи ја неговата енергија за друмската трка на истото првенство, бидејќи профилот на трката подобро му одговарала.<ref>{{наведени вести|url=http://www.sportsnet.ca/cycling/cancellara-to-skip-time-trial-at-road-worlds/|title=Канчелара ќе го прескокне хронометарот на друмските првенства|work=Associated Press|publisher=SportsNet|date=4 септември 2014|accessdate=11 септември 2014}}</ref> Се повлекол од [[Вуелта а Еспања 2014|Вуелта а Еспања]] пред [[Вуелта а Еспања 2014 - етапа 12 до етапа 21#Етапа 18|осумнаесетта етапа]] за подобро да се подготви за оваа трка.<ref>{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/news/cancellara-leaves-vuelta-a-espana-to-prepare-for-worlds|title=Канчелара ја напушти Вуелта а Еспања за да се подготви за светските|work=Cyclingnews.com |publisher=Future plc|date=11 септември 2014|accessdate=11 септември 2014}}</ref> === 2015 === [[Податотека:Tour de Suisse 2015 Stage 2 Risch-Rotkreuz (18362139233).jpg|мини|upright|Канчелара на [[Тур де Свис 2015]]]] Сезоната 2015 на Канчелара започнала добро со победа на втората етапа на Трката околу Оман. Ја отспринтал водечката група од околу десет возачи и стигнал до победата.<ref>{{наведени вести|url=http://velonews.competitor.com/2015/02/news/road/cancellara-wins-tour-of-oman-stage-2-takes-overall-lead_361110|title=Канчелара победи на втората етапа на Трката околу Оман и го преземал водството|work=VeloNews|publisher=Competitor Group, Inc.|date=18 февруари 2015|accessdate=28 март 2015|archive-date=2016-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20160601202233/http://velonews.competitor.com/2015/02/news/road/cancellara-wins-tour-of-oman-stage-2-takes-overall-lead_361110|url-status=dead}}</ref> На италијанската трка [[Тирено-Адријатико 2015|Тирено-Адријатико]] имал добар пролог, освојувајќи го второто место зад [[Адријано Малори]] за само една секунда. Подоцна, го освоил завршниот хронометар на трката.<ref>{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/news/cancellara-celebrates-his-birthday-early-with-tirreno-adriatico-tt-win|title=Канчелара го прослави порано неговиот роденден со победата на хронометарот на Тирено-Адријатико|work=Cyclingnews |publisher=Future plc|date=18 март 2015|accessdate=28 март 2015|author=Стивен Фаранд}}</ref> На [[Милано-Санремо 2015|Милано-Санремо]], Канчелара бил дел од водечката група и спринтал до седмото место. На крајот на март, Канчелара доживеал лош пад на [[Е3 Харелбеке 2015|Е3 Харелбеке]], здобивајќи се со две мали фрактури, со што ја довел во опасност сезоната на класиците.<ref>{{наведени вести|url= http://www.cyclingnews.com/news/classics-over-for-cancellara-after-e3-harelbeke-crash|title=Крај на класиците за Канчелара по падот на Е3 Харелбеке|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|date=27 март 2015|accessdate=27 март 2015|author=Даниел Бенсон}}</ref> Се вратил на Трката на Фјордовите на крајот на мај без да забележи особен резултат. На домашна почна на [[Тур де Свис 2015|Тур де Свис]], успеал да дојде до второ место на воведниот пролог<ref>{{наведени вести|url=http://velonews.competitor.com/2015/06/news/road/dumoulin-wins-tour-de-suisse-time-trial-opener_373709|title=Dumoulin wins Tour de Suisse time trial opener|work=VeloNews|publisher=Competitor Group, Inc.|date=13 јуни 2015|accessdate=13 јуни 2015|archive-date=2015-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20150615080957/http://velonews.competitor.com/2015/06/news/road/dumoulin-wins-tour-de-suisse-time-trial-opener_373709|url-status=dead}}</ref> и трето место на поединечниот хронометар на последната етапа.<ref>{{наведени вести|url= http://www.cyclingweekly.co.uk/news/latest-news/geraint-thomas-falls-just-short-of-tour-de-suisse-title-as-spilak-wins-overall-177982 |title=Geraint Thomas falls just short of Tour de Suisse title as Spilak wins overall|work=Cycling Weekly|publisher=Time Inc. UK|date=21 јуни 2015 |accessdate=21 јуни 2015|first=Стјуарт|last=Кларк}}</ref> На [[Тур де Франс 2015|Тур де Франс]], Канчелара завршил трет на поединечниот хронометар на [[Тур де Франс 2015 - етапа 1 до етапа 11#Етапа 1|првата етапа]].<ref>{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/news/cancellara-misses-tour-de-france-yellow-jersey-by-six-seconds|title=Cancellara misses Tour de France yellow jersey by six seconds|work=Cyclingnews.com|publisher=Immediate Media Company|date=4 јули 2015|accessdate=4 јули 2015|last=Декалуве|first=Брехт}}</ref> На втората етапа ја добил жолтата маичка благодарение на третото место, што му донело четири бонус секунди.<ref>{{наведени вести |url=http://www.cyclingnews.com/tour-de-france/stage-2/results|title=Tour de France: Greipel wins storm-swept stage to Neeltje Jans|work=Cyclingnews.com|publisher=Immediate Media Company|date=5 јули 2015 |accessdate=5 јули 2015}}</ref> Бил вклучен во масовен пад на третата етапа и полека ја завршил трката. По посетата во болница било откриено дека имал две фрактури и морал да ја напушти трката.<ref>{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/news/cancellara-abandons-tour-de-france-after-fracturing-vertebrae-in-high-speed-crash|title=Cancellara abandons Tour de France after fracturing vertebrae in high-speed crash|work=Cyclingnews.com|publisher=Immediate Media Company|date=6 јули 2015|accessdate=6 јули 2015}}</ref> Се вратил на трките на [[Вуелта а Еспања 2015|Вуелта а Еспања]], со цел да ја врати својата форма за светското првенство. Стомачен вирус го натерал да ја напушти трката на третата етапа, исфрлајќи го од натпреварување за [[Светско првенство во друмски велосипедизам 2015|Светското друмско првенство]].<ref>{{нмс|title=Cancellara ruled out of World Championships in Richmond|url= http://www.cyclingnews.com/news/cancellara-ruled-out-of-world-championships-in-richmond/|website=cyclingnews.com|publisher=Immediate Media Company|accessdate=8 март 2016}}</ref> На 11 ноември 2015 година, имајќи сезона со сериозни повреди и болести, Канчелара објавил дека ќе се повлече на крајот на сезоната 2016.<ref>{{нмс|last1=Кларк|first1=Стјуарт|title=Fabian Cancellara announces retirement date |url=http://www.cyclingweekly.co.uk/news/latest-news/fabian-cancellara-announces-retirement-date-199322|website=Cycling Weekly |accessdate=8 март 2016}}</ref> === 2016 === На последната сезона како професионалец, започнал со победа на Трофео Сера де Трамунтана на крајот на јануари.<ref>{{нмс|last1=Фратини |first1=Кирстен|title=Cancellara shows early-season form after surprise win in Mallorca|url=http://www.cyclingnews.com/news/cancellara-shows-early-season-form-after-surprise-win-in-mallorca/|accessdate=8 март 2016}}</ref> Две недели подоцна, го освоил хронометарот на Волта ао Алгарве, пред Тони Мартин.<ref>{{нмс|title=Volta ao Algarve: Cancellara wins stage 3 time trial in Sagres|url= http://www.cyclingnews.com/races/volta-ao-algarve-em-bicicleta-2016/stage-3/results/|website=Cyclingnews.com|publisher=Immediate Media Company|accessdate=8 март 2016}}</ref> На почетокот на март ја освоил третата сезона во сезоната на Страде Бјанке - негова трета победа на трката,<ref name= "Wynn" >{{нмс|last1=Вин|first1=Најџел|title=Fabian Cancellara wins Strade Bianche for a third time|url= http://www.cyclingweekly.co.uk/news/latest-news/fabian-cancellara-wins-strade-bianche-for-a-third-time-215067|website=Cycling Weekly |accessdate=5 март 2016}}</ref> заработувајќи си сектор кој ќе биде именуван во негова чест.<ref>{{нмс|title=Cancellara etches his name in Strade Bianche history|url=http://www.sbs.com.au/cyclingcentral/article/2016/03/06/cancellara-etches-his-name-strade-bianche-history |website=sbs.com.au|accessdate=8 март 2016}}</ref> Ја освоил завршната етапа на [[Тирено-Адријатико 2016|Тирено-Адријатико]], негова шеста етапна хронометарска победа на Тирено, пред да настапи на [[Милано-Санремо 2016|Милано-Санремо]].<ref>{{нмс|last1=Браун|first1=Грегор|title=Cancellara likes his odds in Sanremo lottery|url=http://velonews.competitor.com/2016/03/news/king-cancellara-steamrolling-toward-sanremo_398658|website=Velonews.com|accessdate=15 март 2016|archive-date=2016-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20161013171432/http://velonews.competitor.com/2016/03/news/king-cancellara-steamrolling-toward-sanremo_398658|url-status=dead}}</ref> На [[Летни олимписки игри 2016|Летните олимписки игри]] во [[Рио де Жанеиро]], Фабијан Канчелара го освоил својот трет олимписки медал, победувајќи на [[Велосипедизам на Летните олимписки игри 2016 - хронометар за мажи|хронометарот]], пред [[Том Димулен]] и [[Крис Фрум]].<ref>{{нмс|last1=О’Ши|first1=Садб|title= Olympic Games: Cancellara wins gold in men's time trial|url=http://www.cyclingnews.com/races/2016-olympic-games/olympic-mens-time-trial/results/|website= cyclingnews.com|accessdate=10 август 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160810170551/http://www.cyclingnews.com/races/2016-olympic-games/olympic-mens-time-trial/results/|archivedate=10 август 2016|date=10 август 2016}}</ref> Фабијан Канчелара ја имал својата последна професионална друмска трка на 22 октомври 2016 година, возејќи на Јапонскиот куп.<ref>{{нмс|title=Cancellara Bids Adieu in Japan Cup Criterium|url=http://www.cyclingnews.com/news/cancellara-bids-adieu-in-japan-cup-criterium-gallery/|website=Cycling News|accessdate=28 ноември 2016}}</ref> == Личен живот == Фабијан Канчелара е роден во италијанско семејство, кое живеело во [[Волен кај Берн]], Швајцарија.<ref name="CW FB Bio"/> Канчелара пораснал со скијање пред да го прифати велосипедизмот како негов главен спорт.<ref name="CW FB Bio"/> Канчелара течно говори англиски, италијански, француски и германски.<ref name="CW FB Bio"/> Се венчал со неговата сопруга Стефани во 2006.<ref name="Cyclecsport FC"/> Подоцна истата година станал татко, откако Стефани родила мало девојче,<ref name="Cyclecsport FC"/> која го добила името Џулијана.<ref name="Twitter 1st daughter name">{{нмс|url=https://twitter.com/f_cancellara/status/224200542086377472|title=@f_cancellara|author=Фабијан Канчелара|accessdate=2 април 2013|date=14 јули 2012|publisher=[[Twitter]]}}</ref> Нивната втора ќерка, Елина, се родила на 13 јули 2012<ref name="Twitter 2nd daughter name & date">{{нмс|url=https://twitter.com/f_cancellara/status/224199347968024578|title=@f_cancellara|author=Фабијан Канчелара |accessdate=2 април 2013|date=14 јули 2012|publisher=[[Twitter]]}}</ref> Живеат во Берн, Швајцарија.<ref name="Cyclecsport FC"/> Канчелара течно говори англиски, италијански, француски и германски јазик.<ref name="CW FB Bio" /> == Достигнувања == ;2006 * Канчелара победил на [[Париз-Рубе 2006|Париз-Рубе]], прв Швајцарецот кој успеал во тоа по [[Хајри Зутер]] во 1923 година.<ref>{{наведени вести|url= http://www.cyclingnews.com/features/suters-successor/|title=Suter's successor|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|date=9 април 2006|accessdate=10 декември 2016}}</ref> ;2007 * По двете претходни победи на пролог во 2004 и 2007 година, Канчелара ја освоил својата прва друмска етапа на [[Тур де Франс]], претекнувајќи ги главните спринтери во групата.<ref name="29 days"/> ;2008 * Канчелара го освоил својот втор класик [[Милано-Санремо 2008|Милано-Санремо]], одвојувајќи се од главната група во завршните километри.<ref>{{наведени вести|url= http://autobus.cyclingnews.com/road/2008/mar08/msr08/?id=results|title=Cancellara fires to win Sanremo solo|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|date=22 март 2008|accessdate=10 декември 2016|first=Грегор|last=Браун|archiveurl= https://web.archive.org/web/20150120214119/http://autobus.cyclingnews.com/road/2008/mar08/msr08/?id=results|archivedate=20 јануари 2015}}</ref> * Канчелара го освоил златниот медал на хронометарот на [[Летни олимписки игри 2008|Олимпијадата во Пекинг]], завршувајќи половина минута пред најблискиот соперник.<ref>{{наведени вести|url=http://autobus.cyclingnews.com/road/2008/olympics08/?id=results/4|title=Cancellara realises dream with Olympic TT gold|work= Cyclingnews.com|publisher=Future plc|date=13 август 2008|accessdate=10 декември 2016|first=Грегор|last=Браун|archiveurl= https://web.archive.org/web/20150304134124/http://autobus.cyclingnews.com/road/2008/olympics08/?id=results%2F4|archivedate=4 март 2015}}</ref> ;2009 * Канчелара ги освоил двете од трите хронометарски етапи на [[Вуелта а Еспања 2009|Вуелта а Еспања]], носејќи ја водечката златна маичка пет дена.<ref>{{наведени вести |url=http://www.cyclingnews.com/races/vuelta-a-espana-2009/stage-1/results|title=Cancellara motors to win in Vuelta's opening time trial|work= Cyclingnews.com|publisher=Future plc|date=27 август 2009|accessdate=10 декември 2016|first=Грегор|last=Браун|archiveurl= https://web.archive.org/web/20141030054131/http://www.cyclingnews.com/races/vuelta-a-espana-2009/stage-1/results|archivedate=30 октомври 2014}}</ref><ref>{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/vuelta-a-espana-2009/stage-7/results|title=Cancellara rules wet time trial in Valencia, re-takes overall lead|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|date=5 септември 2009|accessdate=10 декември 2016|first=Шејн|last=Стоукс|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141030054318/http://www.cyclingnews.com/races/vuelta-a-espana-2009/stage-7/results |archivedate=30 октомври 2014}}</ref> * Канчелара ја освоил третата рекордна светска хронометарска титула на домашен терен во Мендризио. Освојувајќи го златниот медал со скоро минута и пол пред другите, Канчелара возел на едно тркало во последните 200 метри поздравувајќи ја публиката.<ref>{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/76th-uci-road-world-championships-cm/mens-elite-individual-time-trial/results/|title=Cancellara storms to third World time trial title|first=Ричард|last=Мур|date=24 септември 2009|accessdate=10 декември 2016|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc}}</ref> ;2010 * Канчелара се одвоил од [[Том Бонен]] на Мур ван Герардсберген за победа на Трката околу Фландрија 2010. Со тоа, станал дванаесетти велосипедист кој ги освоил трите воведни монументи &nbsp;– [[Милано-Санремо]], [[Трка околу Фландрија]] и [[Париз-Рубе]]&nbsp;– во кариерата.<ref>{{наведени вести|url= http://www.cyclingnews.com/races/ronde-van-vlaanderen-upt/results|title=The sun shines for the Swiss champion in Flanders|first=Брехт|last=Декалуве|date=4 април 2010|accessdate=10 декември 2016|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|archiveurl= https://web.archive.org/web/20150530224342/http://www.cyclingnews.com/races/ronde-van-vlaanderen-upt/results|archivedate=30 мај 2015}}</ref> * Го изедначил подвигот на сонародникот [[Хајри Зутер]] од 1923 година, кога во иста година победил и на Париз-Рубе.<ref>{{наведени вести|url= http://www.cyclingnews.com/races/paris-roubaix-2010/results|title=Cancellara crowned king of the cobbled Classics|date=11 април 2010|accessdate=10 декември 2016 |work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120827021637/http://www.cyclingnews.com/races/paris-roubaix-2010/results |archivedate=27 август 2012}}</ref> * Канчелара поставил нов рекорд кога ја освоил четвртата хронометарска титула на Светското првенство во Австралија.<ref>{{наведени вести|url= http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/cycling/9046839.stm|title=Fabian Cancellara beats David Millar to time trial gold|work=BBC Sport|publisher=BBC |date=30 септември 2010|accessdate=10 декември 2016}}</ref> ;2012 * На [[Тур де Франс 2012|Тур де Франс]], Канчелара поставил нов рекорд по поминати денови во жолта маичка, надминувајќи го подвигот на [[Рене Вјето]] од 26 дена.<ref>{{наведени вести|first=Питер|last=Косинс|url=http://www.cyclingnews.com/news/cancellara-winning-the-tour-is-a-dream-not-a-goal|title=Cancellara: Winning The Tour Is A Dream Not A Goal|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|date=5 јули 2012|accessdate=10 декември 2016}}</ref> ;2013 * Како во 2010 година, Канчелара повторно ги освоил Трката околу Фландрија и Париз-Рубе во иста година.<ref>{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/races/tour-of-flanders-2013/results|title=Cancellara wins Tour of Flanders|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|date=31 март 2013|accessdate=10 декември 2016|first= Брехт|last=Декалуве}}</ref><ref>{{наведени вести|url=http://www.cyclingweekly.co.uk/news/fabian-cancellara-digs-deep-to-win-paris-roubaix-32041|title=Fabian Cancellara digs deep to win Paris-Roubaix|work=Cycling Weekly|publisher=IPC Media|date=7 април 2013|accessdate=10 декември 2016}}</ref> ;2014 * Канчелара дошол до втора последователна победа на Трката околу Фландрија. Негова трета победа на трката,<ref>{{наведени вести|url= http://www.telegraph.co.uk/sport/othersports/cycling/10748238/Tour-of-Flanders-2014-Fabian-Cancellara-powers-to-win.html|first=Том|last=Кери|title=Tour of Flanders 2014: Fabian Cancellara powers to win|work=The Daily Telegraph|publisher=Telegraph Media Group|date=6 април 2014|accessdate=10 декември 2016}}</ref> и седми монумент, што го правело шести возач за таков подвиг. ;2016 * Канчелара победил на Страде Бјанке, трка со сектори на земјени патишта слични на калдрмата на [[Париз-Рубе]], по третпат. Како последица на успехот, еден сектор од патеката бил именуван во негова чест.<ref>{{наведени вести|title=Cancellara etches his name in Strade Bianche history|url= http://www.sbs.com.au/cyclingcentral/article/2016/03/06/cancellara-etches-his-name-strade-bianche-history|work=Cycling Central|publisher=SBS|date=6 март 2016 |accessdate=10 декември 2016}}</ref> * Канчелара ја освоил десеттата победа на националното хронометарско првенство.<ref>{{наведени вести|url=https://www.velouk.net/2016/06/24/news-cancellara-wins-tenth-swiss-tt-title/|title=Cancellara wins tenth Swiss TT title|work=VeloUK.net|publisher=WordPress|date=24 јуни 2016|accessdate=10 декември 2016|archive-date=2017-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20170703104927/https://www.velouk.net/2016/06/24/news-cancellara-wins-tenth-swiss-tt-title/|url-status=dead}}</ref> * Канчелара го освоил златниот медал на [[Велосипедизам на Летните олимписки игри 2016 - хронометар за мажи|хронометарот]] на [[Велосипедизам на Летните олимписки игри 2016|Олимпијадата во Рио де Жанеиро]], завршувајќи 47 секунди пред најблискиот соперник.<ref>{{наведени вести|last=О’Ши|first=Садб|title=Olympic Games: Cancellara wins gold in men's time trial|url=http://www.cyclingnews.com/races/2016-olympic-games/olympic-mens-time-trial/results/|work=Cyclingnews.com|publisher=Immediate Media Company|accessdate=10 декември 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160810170551/http://www.cyclingnews.com/races/2016-olympic-games/olympic-mens-time-trial/results/|archivedate=10 август 2016|date=10 август 2016}}</ref> Ова му било 75. и последна професионална победа. === друмски велосипедизам === {{Palmares start|3}} ;1998 : 1. [[Податотека:MaillotMundialCrono.PNG|20п]] Светски јуниорски хронометарски првак ;1999 : 1. [[Податотека:MaillotMundialCrono.PNG|20п]] Светски јуниорски хронометарски првак ;2000 : 2. Светско хронометарско првенство под 23 години ;2001 : 1. [[Податотека:Jersey yellow.svg|20п]] Краен пласман Трка околу Родос ::1. Пролог : 2. ГП Еди Меркс (со [[Мајкл Роџерс (велосипедист)|Мајкл Роџерс]]) : 2. Дуо Норман (со [[Мајкл Роџерс (велосипедист)|Мајкл Роџерс]]) ;2002 : 1. [[Податотека:MaillotSuiza.svg|20п]] Национален хронометарски првак : 1. ГП Еди Меркс (со [[Ласло Бодроги]]) : 1. [[Податотека:Jersey yellow.svg|20п]] Краен пласман ГП Ерик Бројкинк ::1. Етапа 3b : 1. [[Податотека:Jersey yellow.svg|20п]] Краен пласман Трка околу Родос ::1. Пролог : 1. ЗЛМ Тур : 1. Етапа 1 [[Трка околу Австрија]] : 1. Етапа 3 Трка околу Бохемија : 2. Хроно на народите ;2003 : [[Тур де Романди]] ::1. Пролог ::1. Бодовен пласман : 1. Пролог [[Тур де Свис]] : 1. Етапа 4 [[Трка околу Белгија]] : 1. Етапа 6 ([[Екипен хронометар|ТТТ]]) Средоземна трка ;2004 : 1. [[Податотека:MaillotSuiza.svg|20п]] Национален хронометарски првак : 1. Пролог [[Тур де Франс 2004|Тур де Франс]] : 1. Етапа 1 [[Сетмана Каталана]] : 1. Етапа 4 [[Трка околу Луксембург]] : 1. Етапа 4 [[Трка околу Катар]] : 4. [[Париз-Рубе 2004|Париз-Рубе]] ;2005 : 1. [[Податотека:MaillotSuiza.svg|20п]] Национален хронометарски првак : 1. Етапа 4 [[Париз-Ница]] : 1. Етапа 5 Сетмана Каталана : 2. Краен пласман Трка околу Луксембург ::1. Етапа 4 : 3. Светско хронометарско првенство ;2006 : 1. [[Податотека:MaillotMundialCrono.PNG|20п]] Светски хронометарски првак : 1. [[Податотека:MaillotSuiza.svg|20п]] Швајцарски хронометарски првак : 1. [[Податотека:Jersey yellow.svg|20px]] Краен пласман [[Трка околу Данска]] ::1. Етапа 2 ::1. Етапа 5 : 1. [[Париз-Рубе 2006|Париз-Рубе]] : 1. Пролог [[Волта а Каталуња 2006|Волта а Каталуња]] : 1. Етапа 5 [[Тирено-Адријатико]] : 1. Етапа 1 (ТТТ) [[Вуелта а Еспања 2006|Вуелта а Еспања]] ;2007 : 1. [[Податотека:MaillotMundialCrono.PNG|20п]] Светски хронометарски првак : 1. [[Податотека:MaillotSuiza.svg|20п]] Швајцарски хронометарски првак : [[Тур де Франс 2007|Тур де Франс]] ::1. Пролог ::1. Етапа 3 : [[Тур де Свис 2007|Тур де Свис]] ::1. Пролог ::1. Етапа 9 ([[Поединечен хронометар|IТТ]]) : 2. [[Е3 Харелбеке]] ;2008 : 1. [[Велосипедизам на Летните олимписки игри 2008 - Машки друмски хронометар|Олимписки хронометарски првак]] : 1. [[Податотека:MaillotSuiza.svg|20px]] Швајцарски хронометарски првак : 1. [[Податотека:Jersey yellow.svg|20px]] Краен пласман [[Тирено-Адријатико 2008|Тирено-Адријатико]] ::1. Етапа 5 : 1. [[Милано-Санремо 2008|Милано-Санремо]] : 1. [[Монте Паски Ероика]] : [[Тур де Свис 2008|Тур де Свис]] ::1. Етапа 7 ::1. Етапа 9 ::1. Бодовен пласман : 1. Пролог [[Трка околу Калифорнија 2008|Трка околу Калифорнија]] : 1. Пролог [[Трка околу Луксембург]] : 1. Етапа 20 (ITT) [[Тур де Франс 2008|Тур де Франс]] : 2. [[Велосипедизам на Летните олимписки игри 2008 - Машка друмска трка|Олимписка друмска трка]] : 2. [[Париз-Рубе 2008|Париз-Рубе]] ;2009 : 1. [[Податотека:MaillotMundialCrono.PNG|20п]] Светски хронометарски првак : 1. [[Податотека:MaillotSuiza.svg|20п]] Швајцарски друмски првак : 1. [[Податотека:Jersey yellow.svg|20px]] Краен пласман [[Тур де Свис 2009|Тур де Свис]] ::1. Пролог ::1. Етапа 9 (ITT) ::1. Бодовен пласман : [[Вуелта а Еспања 2009|Вуелта а Еспања]] ::1. Етапа 1 (ITT) ::1. Етапа 7 (ITT) : 1. Етапа 1 (ITT) [[Тур де Франс 2009|Тур де Франс]] : 1. Пролог [[Трка околу Калифорнија]] ;2010 : 1. [[Податотека:MaillotMundialCrono.PNG|20п]] Светски хронометарски првак : 1. [[Податотека:Jersey yellow.svg|20п]] Краен пласман [[Трка околу Оман]] : 1. [[Париз-Рубе 2010|Париз-Рубе]] : 1. [[Трка околу Фландрија 2010|Трка околу Фландрија]] : 1. [[Е3 Харелбеке]] : [[Тур де Франс 2010|Тур де Франс]] ::1. Пролог (ITT) ::1. Етапа 19 (ITT) : 1. Пролог [[Тур де Свис 2010|Тур де Свис]] ;2011 : 1. [[Податотека:MaillotSuiza.svg|20п]] Швајцарски друмски првак : 1. [[Е3 Харелбеке]] : [[Тур де Свис 2011|Тур де Свис]] ::1. Пролог ::1. Етапа 9 (ITT) : 1. Пролог [[Трка околу Луксембург]] : 1. Етапа 7 (ITT) [[Тирено-Адријатико 2011|Тирено-Адријатико]] : 1. Етапа 1 (ТТТ) [[Вуелта а Еспања 2011|Вуелта а Еспања]] : 2. [[Милано-Санремо 2011|Милано-Санремо]] : 2. [[Париз-Рубе 2011|Париз-Рубе]] : 3. [[Трка околу Фландрија 2011|Трка околу Фландрија]] : 3. Светски хронометарско првенство ;2012 : 1. [[Податотека:MaillotSuiza.svg|20п]] Национален хронометарски првак : 1. [[Страде Бјанке]] : 1. Пролог [[Тур де Франс 2012|Тур де Франс]] : 1. Етапа 7 (ITT) [[Тирено-Адријатико 2012|Тирено-Адријатико]] : 2. [[Милано-Санремо 2012|Милано-Санремо]] ;2013 : 1. [[Податотека:MaillotSuiza.svg|20п]] Национален хронометарски првак : 1. [[Е3 Харелбеке 2013|Е3 Харелбеке]] : 1. [[Трка околу Фландрија 2013|Трка околу Фландрија]] : 1. [[Париз-Рубе 2013|Париз-Рубе]] : 1. Етапа 7 (ITT) [[Трка околу Австрија]] : 1. Етапа 11 (ITT) [[Вуелта а Еспања 2013|Вуелта а Еспања]] : Светско друмско првенство ::3. [[Податотека:bronze medal blank.svg|15п]] Поединечен хронометар ::10. Друмска трка : 3. [[Милано-Санремо 2013|Милано-Санремо]] : 4. [[Страде Бјанке]] ;2014 : 1. [[Податотека:MaillotSuiza.svg|20п]] Национално хронометарско првенство : 1. [[Трка околу Фландрија 2014|Трка околу Фландрија]] : 2. [[Милано-Санремо 2014|Милано-Санремо]] : 3. [[Париз-Рубе 2014|Париз-Рубе]] : 5. Краен пласман Дубаи Тур : 6. Страде Бјанке : 9. [[Е3 Харелбеке 2014|Е3 Харелбеке]] ;2015 : 1. Етапа 2 [[Трка околу Оман]] : 1. Етапа 7 (ITT) [[Тирено-Адријатико 2015|Тирено-Адријатико]] : 7. [[Милано-Санремо 2015|Милано-Санремо]] ;2016 : 1. [[Податотека:Gold medal olympic.svg|15п]] [[Велосипедизам на Летните олимписки игри 2016 - хронометар за мажи|Олимписки хронометар]] : 1. [[Податотека:MaillotSuiza.svg|20п]] Национално хронометарско првенство : 1. [[Страде Бјанке]] : 1. Трофео Сера де Трамунтана : 1. Етапа 3 (ITT) [[Волта ао Алгарве]] : 1. Етапа 7 (ITT) [[Тирено-Адријатико 2016|Тирено-Адријатико]] : 1. Етапа 1 (ITT) [[Тур де Свис 2016|Тур де Свис]] : 2. [[Трка околу Фландрија 2016|Трка околу Фландрија]] : 4. [[Е3 Харелбеке 2016|Е3 Харелбеке]] : 4. [[Гент-Вевелгем 2016|Гент-Вевелгем]] : 6. Трофео Поленка-Порт де Андрат : 7. Краен пласман [[Трка Дубаи]] {{Palmares end}} === Резултати од монументите === Оваа табела ги покажува резултатите на Фабијан Канчелара на петте [[велосипедски монументи|велосипедските монументи]]. {| bgcolor="#f7f8ff" border="0" class="wikitable centre" style="border: 1px solid #999; background-color:#FFFFFF; text-align:center" |- bgcolor="#CCCCCC" ! width="60"|Година ! width="125"|<small>[[Милано-Санремо]]</small> ! width="125"|<small>[[Трка околу Фландрија]]</small> ! width="125"|<small>[[Париз-Рубе]]</small> ! width="125"|<small>[[Лиеж-Бастон-Лиеж]]</small> ! width="125"|<small>[[Џиро ди Ломбардија]]</small> |- | 2003 | align="center" |— | align="center" |73. | align="center" |— | align="center" |— | align="center" |— |- | 2004 | align="center" |— | [[Трка околу Фландрија 2004|42.]] | align="center" bgcolor="EFEFEF"|[[Париз-Рубе 2004|4.]] | align="center" |— | align="center" |— |- | 2005 | align="center" |— | [[Трка околу Фландрија 2005|62.]] | align="center" bgcolor="EFEFEF"|[[Париз-Рубе 2005|8.]] | align="center" |— | align="center" |— |- | 2006 | [[Милано-Санремо 2006|25.]] | align="center" bgcolor="EFEFEF"|[[Трка околу Фландрија 2006|6.]] | align="center" bgcolor="gold"|[[Париз-Рубе 2006|Победник]] | align="center" |— | align="center" |— |- | 2007 | [[Милано-Санремо 2007|110.]] | [[Трка околу Фландрија 2007|53.]] | [[Париз-Рубе 2007|19.]] | align="center" |— | align="center" |— |- | 2008 | align="center" bgcolor="gold"|[[Милано-Санремо 2008|Победник]] | [[Трка околу Фландрија 2008|23.]] | align="center" bgcolor="silver"|[[Париз-Рубе 2008|2.]] | align="center" |— | align="center" |— |- | 2009 | align="center" |— | align="center" |— | [[Париз-Рубе 2009|49.]] | align="center" |— | align="center" |— |- | 2010 | [[Милано-Санремо 2010|17.]] | align="center" bgcolor="gold"|[[Трка околу Фландрија 2010|Победник]] | align="center" bgcolor="gold"|[[Париз-Рубе 2010|Победник]] | align="center" |— | align="center" |— |- | 2011 | align="center" bgcolor="silver"|[[Милано-Санремо 2011|2.]] | align="center" bgcolor="eecc99"|[[Трка околу Фландрија 2011|3.]] | align="center" bgcolor="silver"|[[Париз-Рубе 2011|2.]] | align="center" |— | align="center" |— |- | 2012 | align="center" bgcolor="silver"|[[Милано-Санремо 2012|2.]] | [[Трка околу Фландрија 2012|СО]] | align="center" |— | align="center" |— | align="center" |— |- | 2013 | style="text-align:center; background:#ec9;"|[[Милано-Санремо 2013|3.]] | style="text-align:center; background:gold;"|[[Трка околу Фландрија 2013|Победник]] | style="text-align:center; background:gold;"|[[Париз-Рубе 2013|Победник]] | align="center" |— | align="center" |— |- | 2014 | align="center" bgcolor="silver"|[[Милано-Санремо 2014|2.]] | style="text-align:center; background:gold;"|[[Трка околу Фландрија 2014|Победник]] | style="text-align:center; background:#ec9;"|[[Париз-Рубе 2014|3.]] | align="center" |— | align="center" |— |- | 2015 | align="center" bgcolor="EFEFEF"|[[Милано-Санремо 2015|7.]] | style="text-align:center; |— | style="text-align:center; |— | align="center" |— | align="center" |— |- | 2016 | align="center" |[[Милано-Санремо 2016|31.]] | align="center" bgcolor="silver" |[[Трка околу Фландрија 2016|2.]] | style="text-align:center; |[[Париз-Рубе 2016|40.]] | align="center" |— | align="center" |— |} СО = се откажал<br />— = не настапил == Наводи == {{наводи|3}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Fabian Cancellara}} * {{официјална}} * {{Cycling Archives}} * {{CQ ranking}} * {{ProCyclingStats}} * {{Sports-Reference}} {{S-start-collapsible|header={{s-sports}}}} {{Succession box| before=[[Том Бонен]] | title=Победник на [[Париз-Рубе]] | after=[[Стјуарт О’Грејди]]| years=[[Париз-Рубе 2006|2006]]}} {{Succession box| before=[[Оскар Фреир]] | title=Победник на [[Милано-Санремо]] | after=[[Марк Кевендиш]]| years=[[Милано-Санремо 2008|2008]]}} {{Succession box| before=[[Стајн Дефолдер]] | title=Победник на [[Трка околу Фландрија|Трката околу Фландрија]] | after=[[Ник Нијенс]] | years=[[Трка околу Фландрија 2010|2010]]}} {{Succession box| before=[[Том Бонен]] | title=Победник на [[Париз-Рубе]] | after=[[Јохан Вансумерен]]| years=[[Париз-Рубе 2010|2010]]}} {{Succession box| before=[[Том Бонен]] | title=Победник на [[Трка околу Фландрија|Трката околу Фландрија]] | after=актуелен | years=[[Трка околу Фландрија 2013|2013]]–[[Трка околу Фландрија 2014|2014]]}} {{Succession box| before=[[Том Бонен]] | title=Победник на [[Париз-Рубе]] | after=[[Ники Терпстра]]| years=[[Париз-Рубе 2013|2013]]}} {{S-end}} {{Избрана}} {{Златен велосипед}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Канчелара, Фабијан}} [[Категорија:Родени во 1981 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Швајцарци со италијанско потекло]] [[Категорија:Швајцарски велосипедисти]] [[Категорија:Швајцарски етапни победници на Тур де Франс]] [[Категорија:Победници на пролози на Тур де Франс]] [[Категорија:Швајцарски етапни победници на Вуелта а Еспања]] [[Категорија:Олимписки велосипедисти на Швајцарија]] [[Категорија:Велосипедисти на Летните олимписки игри 2004]] [[Категорија:Велосипедисти на Летните олимписки игри 2008]] [[Категорија:Велосипедисти на Летните олимписки игри 2012]] [[Категорија:Велосипедисти на Летните олимписки игри 2016]] [[Категорија:Олимписки златни медалисти за Швајцарија]] [[Категорија:Олимписки сребрени медалисти за Швајцарија]] [[Категорија:Светски прваци во велосипедизам]] [[Категорија:Етапни победници на Тур де Свис]] [[Категорија:Олимписки медалисти во велосипедизам]] 8ilqrmriq8wxzcckv4ll6tcwtht5o97 0 1027605 5601809 5508544 2026-07-29T11:04:42Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5601809 wikitext text/x-wiki {{Музичар | Name = Паркети | Img =Сашо Паркети.jpg | Img_capt = 300 | Img_size = Сашо на настап | Landscape = yes | Background = group_or_band | Alias = | Origin = [[Битола]],&nbsp;[[Република Македонија]] | Genre = [[Гараж]]<br />[[Поп панк]]<br/>[[Рок]] | Years_active = 1991 - сега | Label = | Associated_acts = | URL = https://youtube.com/@sashoparket108?si=v6wxrPSjQ5ntx6mG | Current_members = [[Сашо Паркет]] <br /> [[Зоки Паркет]] <br/> [[Симс Себастијан Паркет]] <br /> [[Ристе Паркет]] | Past_members = [[Гог Паркет]] <br /> [[Пеце Паркет]] <br /> [[Марија Паркет]] <br /> [[Славе Паркет]] | Notable_instruments = }} '''Паркети''' се [[рок]], [[панк]] група од [[Битола]], [[Република Македонија]]. Формирана е во 1991 година од [[Сашо Паркет]], [[Славе Паркет]] и [[Себастијан Паркет]].<ref name="yt">http://www.youtube.com/watch?v=GOvg-H5fb0U</ref> Познати се по своите настапи во живо, изгледот и смислата за хумор. == Историја == Паркети биле оформени една деценија по првиот бран на [[панк]] музикта, кога веќе сè било слушнато и видено, од [[Sex Pistols]] преку [[Ramones]], па и [[Шарло акробата]] и [[Пекиншка патка (музичка група)|Пекиншка патка]] на просторите на [[СФРЈ|Југославија]]. Во Битола, на крајот на осумдесеттите години, постоеле само неколку „андерграунд“ бендови кои правеле своја музика и само едно подрумско [[диско]] каде не се слушало [[турбо фолк]].<ref name="msparketi">http://www.myspace.com/parketi</ref> Со падот на Југославија, државата повеќе не ги контролирала медиумите, па започнале да се отвораат нови приватни [[Радио|радија]] и [[Телевизија|телевизии]], што му отворило место на сè и на секој. На [[Радио Битола]] и на некои локални телевизии започнале да се прават топ листи на „демо“ бендови на кои секој можел да гласа за својот омилен. Паркети секогаш имале препознатлив и специфичен звук. Нивните текстови секогаш имаат рима, но, како што сакаат да кажат членовите, текстовите се „апстрактни“. Пример за „апстрактноста“ во текстовите е песната „Супермен“ - „Нешто лета, црвено е, дали е фен? Не е фен - тоа е Супермен“. Првиот албум го снимиле во 1996 година и е именуван „Грижа на совеста“, а вториот - „[[Газирана хармонија]]“ бил снимен во 1998 и на него бендот има различен состав, односно на местото на Сашо Паркет - вокалист е неговиот брат. Сашо се враќа во бендот на почетокот на новиот милениум. == Музика == Паркети во своите песни обработуваат најразлични теми, но како што нагласуваат и самите, љубовни песни секогаш биле најискрени: *Песни без тема: „Портокали“, „Оса“, „Mуви“, „Едно млеко и едно кафе“, „Ева Мендез“, „Да ја ебам бабати на летање“ и други. *Песни со љубовна тема: „Бал“, „Mислам“, „На месечина те заборавив”,„Најмногу на целиот свет“, „Барбара“, „Песна со најубави ноти“, „Сакам да те галам“, „Strawberry” и други. *Понекогаш имало и песни кои имале допир со социјални теми и теми важни за Паркети а во таа категорија спаѓаат песните „Кафеави Џуџуња“, „Ние сакаме“, „Клара пуши трева“, „Sweet vegetarian“ *Обработки на песни: „Ацо кабадаја“, „Шеќерна“, „Бандиера Роса“, „Bang Bang”, „Danny Boy” и други. == Концерти == Концертите на '''Паркети''' се секогаш оригинални и многу енергични. На нивните настапи имало сè - од моторни пили и експлицитен материјал, до кршење на картонски гитари.<ref name="msparketi" /><ref name="one">http://www.vecer.com.mk/default.asp?ItemID=3AF070C09DFC704B9EC3A4359D0E3782{{Мртва_врска|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> До сега имаат учествувано на многу фестивали и имаат одржано неколку концерти меѓу кои најголем до сега е концертот во [[амфитеатар]]от во [[Хераклеја]], 2009 година.<ref name="herakleja">http://www.youtube.com/watch?v=iL6exOZKebM</ref>. Имаат одржано и мал акустичен концерт во Домот на културата во Битола во 2011 година. == Евровизија == Паркети имаат два пати учествувано на македонскиот избор за песна на [[Евровизија]], но за жал неуспешно. Првиот пат во 2008 се претставиле со песната „Strawberry“, а вториот пат, во 2010, со песната „Ти си киси феномен“ со која го освоија последното место, и после настапот изјавија дека никогаш повеќе нема да учестуваваат на изборот за песна на Евровизија. == Дискографија == * „[[Грижа на совеста]]“ (1996) <ref name="alb">http://gurgur69.blogspot.com/</ref> * „[[Газирана хармонија]]“ (1998) <ref name="alb" /> * „Но тинкејШн” (1992 - 2002) * „Тајната на името (2005) * „[[Мамо не му кажувај на тато]]“ (2009) <ref name="time.mk">http://www.time.mk/story_3178342290.html{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * „Република Франкенштајн” (2012) * „Parketi” (2014) * „Treinta Putos Años” (2021) [http://www.muzichkiregistar.com/AuthorDetails.aspx?id=17403 Изданија на „Паркети“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160528134126/http://muzichkiregistar.com/AuthorDetails.aspx?id=17403 |date=2016-05-28 }} евидентирани од [http://www.muzichkiregistar.com ВБУ Музички Регистар]. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.parketi.com.mk/ Официјално мрежно место на Паркети] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120202064706/http://www.parketi.com.mk/ |date=2012-02-02 }} * [http://www.myspace.com/parketi Паркети] на [[MySpace]]. [[Категорија:Македонски панк рок групи]] [[Категорија:Појавено во 1991 година во Македонија]] a8byug2wwroku3hqw5dtqenxokjl8pu 5601810 5601809 2026-07-29T11:05:29Z Тиверополник 1815 5601810 wikitext text/x-wiki {{Музичар | Name = Паркети | Img =Сашо Паркети.jpg | Img_capt = 300 | Img_size = Сашо на настап | Landscape = yes | Background = group_or_band | Alias = | Origin = [[Битола]],&nbsp;[[Република Македонија]] | Genre = [[Гараж]]<br />[[Поп панк]]<br/>[[Рок]] | Years_active = 1991 - сега | Label = | Associated_acts = | URL = https://youtube.com/@sashoparket108?si=v6wxrPSjQ5ntx6mG | Current_members = [[Сашо Паркет]] <br /> [[Зоки Паркет]] <br/> [[Симс Себастијан Паркет]] <br /> [[Ристе Паркет]] | Past_members = [[Гог Паркет]] <br /> [[Пеце Паркет]] <br /> [[Марија Паркет]] <br /> [[Славе Паркет]] | Notable_instruments = }} '''Паркети''' се [[рок]], [[панк]] група од [[Битола]], [[Република Македонија]]. Формирана е во 1991 година од [[Сашо Паркет]], [[Славе Паркет]] и [[Себастијан Паркет]].<ref name="yt">http://www.youtube.com/watch?v=GOvg-H5fb0U</ref> Познати се по своите настапи во живо, изгледот и смислата за хумор. == Историја == Паркети биле оформени една деценија по првиот бран на [[панк]] музикта, кога веќе сè било слушнато и видено, од [[Sex Pistols]] преку [[Ramones]], па и [[Шарло акробата]] и [[Пекиншка патка (музичка група)|Пекиншка патка]] на просторите на [[СФРЈ|Југославија]]. Во Битола, на крајот на осумдесеттите години, постоеле само неколку „андерграунд“ бендови кои правеле своја музика и само едно подрумско [[диско]] каде не се слушало [[турбо фолк]].<ref name="msparketi">http://www.myspace.com/parketi</ref> Со падот на Југославија, државата повеќе не ги контролирала медиумите, па започнале да се отвораат нови приватни [[Радио|радија]] и [[Телевизија|телевизии]], што му отворило место на сè и на секој. На [[Радио Битола]] и на некои локални телевизии започнале да се прават топ листи на „демо“ бендови на кои секој можел да гласа за својот омилен. Паркети секогаш имале препознатлив и специфичен звук. Нивните текстови секогаш имаат рима, но, како што сакаат да кажат членовите, текстовите се „апстрактни“. Пример за „апстрактноста“ во текстовите е песната „Супермен“ - „Нешто лета, црвено е, дали е фен? Не е фен - тоа е Супермен“. Првиот албум го снимиле во 1996 година и е именуван „Грижа на совеста“, а вториот - „[[Газирана хармонија]]“ бил снимен во 1998 и на него бендот има различен состав, односно на местото на Сашо Паркет - вокалист е неговиот брат. Сашо се враќа во бендот на почетокот на новиот милениум. == Музика == Паркети во своите песни обработуваат најразлични теми, но како што нагласуваат и самите, љубовни песни секогаш биле најискрени: *Песни без тема: „Портокали“, „Оса“, „Mуви“, „Едно млеко и едно кафе“, „Ева Мендез“, „Да ја ебам бабати на летање“ и други. *Песни со љубовна тема: „Бал“, „Mислам“, „На месечина те заборавив”,„Најмногу на целиот свет“, „Барбара“, „Песна со најубави ноти“, „Сакам да те галам“, „Strawberry” и други. *Понекогаш имало и песни кои имале допир со социјални теми и теми важни за Паркети а во таа категорија спаѓаат песните „Кафеави Џуџуња“, „Ние сакаме“, „Клара пуши трева“, „Sweet vegetarian“ *Обработки на песни: „Ацо кабадаја“, „Шеќерна“, „Бандиера Роса“, „Bang Bang”, „Danny Boy” и други. == Концерти == Концертите на '''Паркети''' се секогаш оригинални и многу енергични. На нивните настапи имало сè - од моторни пили и експлицитен материјал, до кршење на картонски гитари.<ref name="msparketi" /><ref name="one">http://www.vecer.com.mk/default.asp?ItemID=3AF070C09DFC704B9EC3A4359D0E3782{{Мртва_врска|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> До сега имаат учествувано на многу фестивали и имаат одржано неколку концерти меѓу кои најголем до сега е концертот во [[амфитеатар]]от во [[Хераклеја]], 2009 година.<ref name="herakleja">http://www.youtube.com/watch?v=iL6exOZKebM</ref>. Имаат одржано и мал акустичен концерт во Домот на културата во Битола во 2011 година. == Евровизија == Паркети имаат два пати учествувано на македонскиот избор за песна на [[Евровизија]], но за жал неуспешно. Првиот пат во 2008 се претставиле со песната „Strawberry“, а вториот пат, во 2010, со песната „Ти си киси феномен“ со која го освоија последното место, и после настапот изјавија дека никогаш повеќе нема да учестуваваат на изборот за песна на Евровизија. == Дискографија == * „[[Грижа на совеста]]“ (1996) <ref name="alb">http://gurgur69.blogspot.com/</ref> * „[[Газирана хармонија]]“ (1998) <ref name="alb" /> * „Но тинкејШн” (1992 - 2002) * „Тајната на името (2005) * „[[Мамо не му кажувај на тато]]“ (2009) <ref name="time.mk">http://www.time.mk/story_3178342290.html{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * „Република Франкенштајн” (2012) * „Parketi” (2014) * „Treinta Putos Años” (2021) [http://www.muzichkiregistar.com/AuthorDetails.aspx?id=17403 Изданија на „Паркети“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160528134126/http://muzichkiregistar.com/AuthorDetails.aspx?id=17403 |date=2016-05-28 }} евидентирани од [http://www.muzichkiregistar.com ВБУ Музички Регистар]. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Parketi (music group)}} * [http://www.parketi.com.mk/ Официјално мрежно место на Паркети] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120202064706/http://www.parketi.com.mk/ |date=2012-02-02 }} * [http://www.myspace.com/parketi Паркети] на [[MySpace]]. [[Категорија:Македонски панк рок групи]] [[Категорија:Појавено во 1991 година во Македонија]] ltfrte633effdmbf54cvpkaguigo8zi 5601812 5601810 2026-07-29T11:05:52Z Тиверополник 1815 5601812 wikitext text/x-wiki {{Музичар | Name = Паркети | Img =Сашо Паркети.jpg | Img_capt = Сашо на настап | Img_size = | Landscape = yes | Background = group_or_band | Alias = | Origin = [[Битола]],&nbsp;[[Република Македонија]] | Genre = [[Гараж]]<br />[[Поп панк]]<br/>[[Рок]] | Years_active = 1991 - сега | Label = | Associated_acts = | URL = https://youtube.com/@sashoparket108?si=v6wxrPSjQ5ntx6mG | Current_members = [[Сашо Паркет]] <br /> [[Зоки Паркет]] <br/> [[Симс Себастијан Паркет]] <br /> [[Ристе Паркет]] | Past_members = [[Гог Паркет]] <br /> [[Пеце Паркет]] <br /> [[Марија Паркет]] <br /> [[Славе Паркет]] | Notable_instruments = }} '''Паркети''' се [[рок]], [[панк]] група од [[Битола]], [[Република Македонија]]. Формирана е во 1991 година од [[Сашо Паркет]], [[Славе Паркет]] и [[Себастијан Паркет]].<ref name="yt">http://www.youtube.com/watch?v=GOvg-H5fb0U</ref> Познати се по своите настапи во живо, изгледот и смислата за хумор. == Историја == Паркети биле оформени една деценија по првиот бран на [[панк]] музикта, кога веќе сè било слушнато и видено, од [[Sex Pistols]] преку [[Ramones]], па и [[Шарло акробата]] и [[Пекиншка патка (музичка група)|Пекиншка патка]] на просторите на [[СФРЈ|Југославија]]. Во Битола, на крајот на осумдесеттите години, постоеле само неколку „андерграунд“ бендови кои правеле своја музика и само едно подрумско [[диско]] каде не се слушало [[турбо фолк]].<ref name="msparketi">http://www.myspace.com/parketi</ref> Со падот на Југославија, државата повеќе не ги контролирала медиумите, па започнале да се отвораат нови приватни [[Радио|радија]] и [[Телевизија|телевизии]], што му отворило место на сè и на секој. На [[Радио Битола]] и на некои локални телевизии започнале да се прават топ листи на „демо“ бендови на кои секој можел да гласа за својот омилен. Паркети секогаш имале препознатлив и специфичен звук. Нивните текстови секогаш имаат рима, но, како што сакаат да кажат членовите, текстовите се „апстрактни“. Пример за „апстрактноста“ во текстовите е песната „Супермен“ - „Нешто лета, црвено е, дали е фен? Не е фен - тоа е Супермен“. Првиот албум го снимиле во 1996 година и е именуван „Грижа на совеста“, а вториот - „[[Газирана хармонија]]“ бил снимен во 1998 и на него бендот има различен состав, односно на местото на Сашо Паркет - вокалист е неговиот брат. Сашо се враќа во бендот на почетокот на новиот милениум. == Музика == Паркети во своите песни обработуваат најразлични теми, но како што нагласуваат и самите, љубовни песни секогаш биле најискрени: *Песни без тема: „Портокали“, „Оса“, „Mуви“, „Едно млеко и едно кафе“, „Ева Мендез“, „Да ја ебам бабати на летање“ и други. *Песни со љубовна тема: „Бал“, „Mислам“, „На месечина те заборавив”,„Најмногу на целиот свет“, „Барбара“, „Песна со најубави ноти“, „Сакам да те галам“, „Strawberry” и други. *Понекогаш имало и песни кои имале допир со социјални теми и теми важни за Паркети а во таа категорија спаѓаат песните „Кафеави Џуџуња“, „Ние сакаме“, „Клара пуши трева“, „Sweet vegetarian“ *Обработки на песни: „Ацо кабадаја“, „Шеќерна“, „Бандиера Роса“, „Bang Bang”, „Danny Boy” и други. == Концерти == Концертите на '''Паркети''' се секогаш оригинални и многу енергични. На нивните настапи имало сè - од моторни пили и експлицитен материјал, до кршење на картонски гитари.<ref name="msparketi" /><ref name="one">http://www.vecer.com.mk/default.asp?ItemID=3AF070C09DFC704B9EC3A4359D0E3782{{Мртва_врска|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> До сега имаат учествувано на многу фестивали и имаат одржано неколку концерти меѓу кои најголем до сега е концертот во [[амфитеатар]]от во [[Хераклеја]], 2009 година.<ref name="herakleja">http://www.youtube.com/watch?v=iL6exOZKebM</ref>. Имаат одржано и мал акустичен концерт во Домот на културата во Битола во 2011 година. == Евровизија == Паркети имаат два пати учествувано на македонскиот избор за песна на [[Евровизија]], но за жал неуспешно. Првиот пат во 2008 се претставиле со песната „Strawberry“, а вториот пат, во 2010, со песната „Ти си киси феномен“ со која го освоија последното место, и после настапот изјавија дека никогаш повеќе нема да учестуваваат на изборот за песна на Евровизија. == Дискографија == * „[[Грижа на совеста]]“ (1996) <ref name="alb">http://gurgur69.blogspot.com/</ref> * „[[Газирана хармонија]]“ (1998) <ref name="alb" /> * „Но тинкејШн” (1992 - 2002) * „Тајната на името (2005) * „[[Мамо не му кажувај на тато]]“ (2009) <ref name="time.mk">http://www.time.mk/story_3178342290.html{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * „Република Франкенштајн” (2012) * „Parketi” (2014) * „Treinta Putos Años” (2021) [http://www.muzichkiregistar.com/AuthorDetails.aspx?id=17403 Изданија на „Паркети“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160528134126/http://muzichkiregistar.com/AuthorDetails.aspx?id=17403 |date=2016-05-28 }} евидентирани од [http://www.muzichkiregistar.com ВБУ Музички Регистар]. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Parketi (music group)}} * [http://www.parketi.com.mk/ Официјално мрежно место на Паркети] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120202064706/http://www.parketi.com.mk/ |date=2012-02-02 }} * [http://www.myspace.com/parketi Паркети] на [[MySpace]]. [[Категорија:Македонски панк рок групи]] [[Категорија:Појавено во 1991 година во Македонија]] e30qj3e0i0atdwi6a6ww4vmz7d57uti 0 1028992 5601663 4614453 2026-07-29T04:58:20Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5601663 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за град | тип = | име = Кајон | официјално име = | изворно име = Cayon | изворно име2 = | друго име1 = | друго име2 = | друго име3 = | слика =2005-12 St Marys church cayon st kitts.jpg | сл-големина = | опис =Црква „Света Марија“ | знаме = | знаме-големина = | знаме-врска = | грб = | грб-големина = | грб-врска = | локација = | лок-големина = | лок-коментар = | lat_dir = | lat_deg =17 | lat_min =21 | lat_sec = | lon_dir = | lon_deg = 62 | lon_min =44 | lon_sec = | временска зона = UTC -4 | вз-лето = | прекар = | прекар изворно = | прекар2 = | прекар2 изворно = | прекар3 = | прекар3 изворно = | прекар4 = | прекар4 изворно = | мото = | мото изворно = | доселување = | основан од = | основан во = | старо име1 = | старо име2 = | старо име3 = | старо име4 = | авто = | празник датум = | празник име = | поштенски код = | повикувачки број = | официјална страница = | земја = | поделба-тип1 = Држава | поделба-име1 = [[Свети Кристофер и Невис]] | поделба-тип2 = Остров | поделба-име2 = [[Свети Кристофер]] | поделба-тип3 = Парохија | поделба-име3 = [[Сент Мери Кајон]] | поделба-тип4 = | поделба-име4 = | општини = | административна распределба = | населби = | градоначалник = | власт-тип1 = | власт-име1 = | власт-тип2 = | власт-име2 = | партија = | површина = | копно = | вода = | паркови = | надморска височина = 110 | клима = | население = 805 | година на попис1 = | мажи = | жени = | високо = | средно = | основно = | неписмени = | густина на население = | година на попис2 = | етнички групи = }} '''Кајон''' ([[англиски]]: ''Cayon'') е мало гратче (село) на островот [[Свети Кристофер]] во [[Свети Кристофер и Невис]]. Кајон е главен административен центар на парохијата [[Сент Мери Кајон]]. Гратчето има околу 805 жители според проценките за 2010.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-117|title=World-gazetteer: Saint Kitts and Nevis.|archiveurl=https://archive.today/20130210033625/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-117|archivedate=2013-02-10|accessdate=2012-07-16|url-status=dead}}</ref> ==Наводи== {{Наводи}} ==Поврзано== * [[Свети Кристофер и Невис]] * [[Градови во Свети Кристофер и Невис]] * [[Сент Мери Кајон]] {{coord|17|21|N|62|44|W|region:KN_type:city_source:GNS-enwiki|display=title}} {{Свети Китс и Невис-никулец}} [[Категорија:Населени места во Свети Кристофер и Невис]] 1znwwinohgp4ul6bmid24io4ko2ifwq 0 1035144 5601696 5420080 2026-07-29T05:58:52Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5601696 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Gianni Agnelli 02 (cropped) (2).jpg|мини|италијански бизнисмен, Џани Ањели]] '''Ањели''' ({{langx|it|Agnelli}}) — познато [[италија]]нско семејство. Познати членови на семејството се: * [[Џовани Ањели]] (1866-1945), италијански производител и основач на [[Фиат]] ** Едоардо Ањели (1892-1935), италијански индустријалец и син на Џовани *** Џани Ањели (1921-2003), влијателен иѕалијански индустријалец, најстар син на Едоардо **** Едоардо Ањели ( 1954-2000), син на Џани *** Марела Ањели (1927-), сопруга на Џани *** Сузана Ањели (1922-2009), италијанска политичарка, сестра на Џани *** Умберто Ањели (1934-2004), италијански претприемач и политичар, најмлад брат на Џани **** [[Џовани Ањели]] (Giovanni Alberto Agnelli; 1964-1997) **** Андреа Ањели (1975- ) италијански стопанственик, претседател на [[ФК Јувентус|Јувентус]], син на Умберто **** Џон Елкан (1976- ) американско-италијански стопанственик претседател, на [[Exor (компанија)|Exor]] и [[Фиат]], внук на Џани == Поврзано == * [[Фиат]] * [[Јувентус]] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ањели}} [[Категорија:ФК Јувентус]] m5m1o0k4jchi4ahh898mc8syumfn6ju 0 1062908 5601707 5491876 2026-07-29T07:41:01Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5601707 wikitext text/x-wiki {{внимание}} {{викификација}} {{Infobox company |company_logo = [[File:Victoria's Secret logo.svg|200px]] |company_name = Victoria's Secret |slogan = |company_type = [[Subsidiary]] |industry = [[Apparel]] |locations = 1,017 company-owned stores<br />18 independently owned stores<ref name=LimitedBrandsAbout2012>{{Наведена мрежна страница|title=About Limited Brands|url=http://www.limitedbrands.com/our_brands/victorias_secret/about.aspx|work=October 10, 2012|publisher=Limited Brands|accessdate=October 10, 2012|archive-date=2010-05-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20100506101345/http://www.limitedbrands.com/our_brands/victorias_secret/about.aspx|url-status=dead}}</ref> |foundation = Stanford Shopping Center, San Francisco, California, U.S.<br />({{Start date|1977|06|12}})<ref name="Blakeslee2010">{{Наведена книга|author=Melise R. Blakeslee|title=Internet crimes, torts and scams: investigation and remedies|url=http://books.google.com/books?id=bX9DAQAAIAAJ|accessdate=December 15, 2012|date=January 15, 2010|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-537351-6}}</ref> |founder = [[Roy Raymond (businessman)|Roy Raymond]] |location_city = Three Limited Parkway, [[Columbus, Ohio|Columbus]], [[Ohio]] |location_county = United States |area_served = United States, Canada, United Kingdom |key_people = Lori Greeley (CEO of Victoria's Secret Stores)<ref name=Yang2012>{{наведени вести|last=Yang|first=Jeff|title=Why the Rise of Asia In Fashion Isn't As Beautiful As It Seems|url=http://blogs.wsj.com/speakeasy/2012/09/17/why-the-rise-of-asia-in-fashion-isnt-as-beautiful-as-it-seems/|accessdate=October 10, 2012|newspaper=The Wall Street Journal|date=September 17, 2012}}</ref><br /> Sharen Jester Turney (CEO of Victoria's Secret Megabrand and Intimate Apparel) |products = Bras, panties, sleepwear, hosiery, women's clothing, lingerie, swimwear, footwear, fragrances and beauty products |revenue = |num_employees = |parent = [[Limited Brands]] | homepage = [http://www.victoriassecret.com/ VictoriasSecret.com]|image=Victoria's Secret Store 9, 722 Lexington Ave, New York, NY 10022, USA - Dec 2012.JPG}} '''Викторија Сикрет ''' е најголемиот производител на долна женска облека со над 1000 продавници низ Соединетите Американски Држави. Компанијата годишно испраќа по пошта околу 375 милиони каталози и со продажбите во 2012 година од 6,12 билиони, таа има приход од околу 1 билион долари. Згора на тоа компанијата продава женска облека и козметички производи и претставува водич во неговата матична компанија, Лимитид Брендс (англ. Limited Brand company) со која јавно се тргува. Викторија Сикрет е позната по своето годишно модно шоу, Виторја Сикрет Модно Шоу и нејзините каталози , на кој се појавувват истакнати топ модели. Започнувајќи во 1980 година Викторија Сикрет без ничија помош ја трансформирала претставата за американската женска долна облека, нормите околу правењето на долна облека "традиционално шоу за долна облека" и имала важна улога во "зголемено културно прифаќање на купувањето на женска облека" во Соединетите Држави и прва ја вовела секси долната облека во мода”. == Историја == === 1977-1980 : Раните години === Викторија Сикрет беше основана во Сан Франциско, во 1977 година од страна на Универзитетот Туфтс и Колеџот за постдипломски студии за бизнис каде Рој Рејмонд и неговата жена Гај се бивши студенти. Повеќето жени во Соединетите Држави за време на раните 80–ти купувале практична долна облека од трговците во пакување од 3 броја- вклучувајќи го брендот Фруит оф д Лум (англ.Fruit of the Loom), Хејнс и Џокеј (англ. Hanes and Jockey). Стоковните куќи за долна облека биле прогласени за ,,старомодни” во 1980&nbsp;г. и тоа се однесувало на ,,основната облека”. Во текот на овој период ,,тангите со тантели и градниците со влошки за поткренување’’биле достапни заедно со женски шалови од пердуви и провокативни пиратски костими на Фредерик од Холивуд. Големо значење му се дава на Лесли Векснер за редифинирањето на културните норми околу долната облека во наредните 30 години во Соединетите Држави ,,модните додатоци биле зачувани за специјални пригоди , како медениот месец”. Рејмонд почувствувал непријатност кога купувал долна облека за неговата жена во стоковна куќа во околината во која живеел. По осумгодишно проучување на маркетот, тој позајмил 40 000 долари од неговите родители и 40 000 долари од банката, за да финансира 80 000 долари во отворањето на неговата прва Викторија Сикрет продавница во трговскиот центар Стенфорд во Пало Алто. Првата година од својот бизнис Викторија Сикрет заработила околу 500 000 долари. Рејмонд набргу потоа вовел постапка за порачки од каталог преку пошта. Каталогот ја презел формата на првокласна верзија на каталогот за долна облека на Фредерик од Холивуд , посензуален од каталогот којшто бил објавен од идното раководство на Д Лимитид (англ.The Limited). Во 1980 година Рејмонд основал продавници на Јунион Стрит бр.2246 и Висконсин Стрит бр.115. До 1992 година третата продавница била додадена на Сатр Стрит бр.395. Викторија Сикрет продавниците во тоа време претставувале компанија која поседува специјализиран и профитабилен дел од трговскиот пазар за долна облека и попародизирани од Меин Стрит. Продавниците требало да созададат пријатна атмосфера за мажите, со ѕиви украсенисо дрво, Викторијански детали и љубезни продавачи.Наместо поединечни градници и гаќички во сите големини, имало посебни дезени коишто биле споени заедно и поставени на ѕидот во рамки. Мажите можеле да ги одбираат дезените за жените а продавачките ќе им помогнат во проценувањето на соодветната големина, вадејќи од производите од магацинот, === 1980-1982: Доведување пред банкрот === Во 1982 година, после пет години раководење, Викторија Сикрет под раководство на Рој Рејмонд беше доведена пред банкрот. === 1982: Продадена на Д Лимитид === Рејмонд ја продаде Викторија Сикрет со нејзините 6 продавници и каталог од 42 страни, годишна заработувачка од 6 млиони долари, на Лесли Векснер, творецот на Лимитид Сторс АД во Колумбус, Охајо за 1 милион долари. === 1983-1990: Ширење на трговските центри === Д Лимитед го задржала целосно личниот белег на Виктроја Сикрет по купувањето на Рејмонд во 1982 година. Лесни Векснер го промени брендот на Викторија Сикрет од продавање само на женски потрошувачи тој се фокусирал на стратегијата примарно да се продава на машки купувачи. Векснер се обидел да вметне нови бои, дезени и стилови кои ветувале разголеност спакувана на вкусен и гламурозен начин и со снобската привлечност на Европскиот луксуз. Каталогот на Викторија Сикрет ги ги наведува седиштата на компанијата со Лондонска адреса, кога всусшност тие биле во Колумбус, Охајо. Четири години подоцна- по купувањето на Викторија Сикрет од страна на Д Лимитид во 1982 година – во една статија од 1986&nbsp;г. Њујорк Тајмс и соопштил на индустријата , дека во индустријата каде што намалувањата биле нормална појава , новиот акцент се става на стилот и услугата. За 5 години од купувањето на Д Лимитид од 3 бутика се проширила во 346 продавници на мало. Викторија Сикрет брзо се проширила низ трговските центри во Соединетите Држави во 1980&nbsp;г.Компаниите биле во можност да продаваат голем број на производи, како што се чевли, вечерна облека и парфеми, со помош на својот каталог за нарачки преку пошта кој излегувал 8 пати годишно. До раните 90-ти, Викторија Сикрет станала најголемата Американска компанија за трговија на мало со долна облека, надминувајќи 1 билион долари. Во 1987&nbsp;г. беше соопштено дека каталогот на Виктроја Сикрет се наоѓа се наоѓа меѓу најпродаваните каталози. Во 1990 година беше еден од најбрзо растечките бизниси со нарачка по пошта. Викторија Сикрет пушта во продажба своја линија на парфеми. Бизнис каталогот на Викторија Сикрет за порачки преку пошта бил прогласен како најбрз во Соединетите Држави во 1990 година, кога во тоа време аналитичарите проценуваат дека продажбата од околѕ 120 милиони долари, се зголемила четирикратно во рок од четири години, кога продажбата изнесувала 30 милиони долари. Додека многу други компании за облека и модни куќи се бореле со она што било наречено ,,рецесија на стоката”, Викторија Сикрет успеала да продаде многу повеќе од која било друга продавница во светот. Во текот на 1998 година Викторија Сикрет влегува со 3.5 билиони долари на козметичкиот пазар. === 1990-1993: Постојани проблеми со квалитетот === Сè до почетокот на 1990-тите години, се соочи со празнина во управувањето, кое довело да "некогаш синџирот на жешка долна облека" да биде "загрозен од постојаните проблеми со квалитетот”. Викторија Сикрет го изгуби Хауард Грос (англ. Howard Gross), кој ја претворил компанијата во "империја на долна облека", бидејќи со купувањето на Викторија Сикрет во 1982 година од страна на Векснер(англ. Waxner), Грос бил преместен во друга продавница на Лимитид Брендс која заработувала многу малку. Последицата од реконструираната управа: "и двата оддели претрпеле штета" беше изјавено. ===1993-: Николс ги решава проблемите со квалитетот === Почнувајќи од 1993 година, напорите на Грејс Николс(англ. Grace Nichols) за решавање на проблемите со квалитетот се исплатиле. Кога Викторија Сикрет си го врати квалитетот на производството, нивните маргини зајакнаа и резултираа со намален профит. === Раните 2000-ти години: Забавен раст === До 2000 година, бавниот раст на продажбите од каталогот поврзани со другите оддели, довело до промена раководството на одделот каталог. Растењето на Викторија Сикрет се намалува во средината на оваа деценија. === 2006- 2008: Пораст === Во мај 2006 година Векснер и се обратил на Шерон Џестер Турнеј( англ. Sharon Jester Turney), која го водела каталогот на Викторија Сикрет и онлајн единиците, за да ја води целата компанија со нејзино промовирање на врвот. === 2008-: Премногу секси=== === 2011- 2012 === == Производи и маркетинг == ==== Пинк ==== [[File:Pink Think Green.jpg|thumb|right|180px|A window display advertising Pink's "Think Green" line.]] ,,Пинк’’(англ.Pink) е под- бренд, кој бил основан во 2002 година и наменет за жените во подоцните тинејџерски години и оние на возраст за факултет, сè со цел да ги донесе во продавниците на Викторија Сикрет. Пинк нуди долна облека, пижами, дневна облека, козметички производи и модни додатоци соодветни на годините на потрошувачите, со намера да ги префрли купувачите во линиите за производи за повозрасни, како што се Енџелс(англ.Angels) , Вери Секси( англ.Very Sexy) и Боди бај Викторија( англ.Body by Victoria). Конкуренцијата на Пинк ги вклучува ,,Аберкромби и Фич’’ [[Abercrombie & Fitch]]<ref name=Trefis2010>{{наведени вести|last=Trefis|title=Impact on Lingerie Brand on A&F Stock|url=http://www.thestreet.com/story/10800652/1/impact-of-lingerie-brand-on-af-stock.html|accessdate=October 10, 2012|publisher=TheStreet.com|date=7 July 2010}}</ref> and [[American Eagle Outfitters]]' Aerie.<ref name="Barbaro2006" /><ref name=Rozhon2002 /> Панталоните за јога од Пинк се особено популарни кај групите на жени со возраст за факултет. Пинк има линија за факултет, која го насочува прифаќањето на брендот преку универзитетската атлетика. Викторија Сикрет во Цинцинати(англ.Cincinnati) продала заедничка линија, во партнерство со Универзитетот на Цинцинати, во 2011 година. Брендот се промовира за да биде забавен, разигран, заводнички. Промоциите на линијата се спроведувале преку екскурзиите од факултетот, заедничките промоции, со музичкиот канал Ем-Ти-Ви(англ.MTV) и преку социјалните мрежи како Фејсбук(англ.Facebook) и Мајспејс( англ.MySpace). Во 2011 година, линијата најави партнерство со сите 32 тима од Националната фудбалска лига (НФЛ) (англ. NFL) и започна со продавање на облека со логото и имињата на тимовите. ==== Костим за капење ==== Во текот на 2002 година, костимот за капење беше достапен само преку мрежното место и каталогот, но не и во продавниците. === Историја на производот === Во 1999 година, Викторија Сикрет ја промовира линијата Боди бај Викторија(англ.Body by Victoria). Во 2010 година , Викторија Сикрет го промовира производот Инкредибл градникот(англ.Incredible bra). === Маркетинг === [[Image:Victoria's Secret Store 7, 722 Lexington Ave, New York, NY 10022, USA - Dec 2012.JPG|180px|thumbnail|right|Victoria's Secret]] Во текот на развојот на Викторија Сикрет, компанијата преминала од вредносно-управувачка во создавање на луксузно –купувачко искуство и на аура на мода која е поврзана со нивните производи”сето тоа било придонесено од страна на маркетингот.<ref name=TraubMarsh2008 /> Модната ревија на Викторија Сикрет е годишна “елаборирачка маркетиншка алатка за Лимитид Брендс”. Шоуто е мешавина од “прекрасни модели скудно облечени во долна облека” и А-список на забавувачи “ И секоја година, ревијата станува се помалку за мода и повеќе за шоу”. Компанијата станала озлогласена во почетокот на 1990 година откако започна да користи супермодели во сопствените реклами и модни ревии. Во текот на изминатата деценија, компанијата ги одбивала познатите модели и промовирања. Во 2004 година, Викторија Сикрет го вклучила Боб Дилан [[Bob Dylan]] во една реклама. ==== Модната ревија на Викторија Сикрет ==== Од 1995 година, Викторија Сикрет почна со одржувањето на годишната модна ревија на Викторија Сикрет , којашто била емитувана на најмалку гледаната американска телевизија. Започнувајќи со модната ревија од 1995 година тие се,,комбинација на самоуверено перчење за жените и воајерски задоволства за жените, а пак долната облека стана главна забава”. Ова вклучува крупен настан со сложена костумизирана долна женска облека, различни стилови на музика и сценографија која одговара на различните теми од ревијата. Ревијата привлекува стотици славни личности и забавувачи, со специјални изведувачи и точки секоја година. Кен Ваил (англ.Ken Weil), поранешен претседател на Викторија Сикрет и Тим Плзак (англ.Tim Plzak)одговорен за ИТ во матичната компанија на Викторија Сикрет, Интимејт Брендс (англ.Intimate Brands), го предводиле првото онлајн емитување од нивната модна ревија во 1999 година. Осумнаесет минутното предавање, емитувано на 2 февруари во 1999 година, во тоа време било ,,најголемиот настан”. Предавањето се сметало за неуспешно од голем број на весници, поради неможноста на некои корисници да ја гледаат ревијата во која учествувале Тајра Бенкс, Хајди Клум и Стефани Сејмур, како резултат на паѓањето на технологијата на Викторија Сикрет која имала можност само накратко да се запознаат со барањата на онлајн корисниците, резултирајќи со метеж во мрежата, па корисници кои можеле да го видат предавањето добивале отсечени рамки. Вкупно 1,5 милиони гледачи или се обиделе, или го изгледале целото предавање. Во 1999 година, предавањето послужило за создавање на основа на податоци за Викторија Сикрет од преку 500 000 сегашни и потенцијални корисници, со барање до корисниците да ги достават нивните детали за контакт, за да можат го гледаат предавањето. Следната пролет, Викторија Сикрет ги избегнала техничките проблеми со партнерство со Броакаст.ком(англ.Broadcast.com),Америка Онлајн (англ.America Online) и Микрософт(англ.Microsoft). Во 2000 година предавањето привлекло повеќе од два милиони гледачи. Во 2011 година буџетот за модната ревија изнесувал 12 милиони долари за разлика од буџетот за првото шоу кој изнесувал 120 000 долари.<ref name=Monget2011>{{наведени вести|last=Monget|first=Karyn|title=A Look Behind The Curtain|url=http://www.wwd.com/markets-news/intimates-activewear/a-sneak-peek-of-the-victorias-secret-show-5355803|accessdate=October 19, 2012|newspaper=Women's Wear Daily(WWD)|date=November 8, 2011}}</ref> ==== Анѓелите на Викторија Сикрет ==== Иако сега тоа се однесува на најпознатите претставнички на брендот (додека пак [[моделите од модните ревии]] се наречени "Ангели на модните писти"), (англ. Runway Angels)), анѓелите почнале во некоја од линиите за долна облека на Викторија Сикрет. Моделите се појавиле и во прватаоригинална рекламна кампања од 1997&nbsp;г. (Хелена Кристенсен, Карен Мулдер,Даниела Пестова,Стефани Сејмур и Тајра Бенкс).Заради нивната растечка популарност брендот ги користи и за некои други рекламни кампањи сè до заминувањето на Кристенсен. Во февруари 1998&nbsp;г. анѓелите го направиле својот почеток на пистата на четвртата модна ревија на Викторија Сикрет со Чандра Норт како замена за Кристенсен. Нивниот состав бил сменет повеќепати низ годините и брендот наведувал 11 супермодели на своето мрежно место, вклучувајќи ги Роси Хантингтон и Шанел Иман.Покрај другите признанија , Викторија Сикрет Анѓелите беа одбрани да бидат дел од годишното списание ,, 100-те најубави луѓе во светот”, издаден во ноември во 2007&nbsp;г. и стана прв заштитен знак награден со ѕвезда на Булеварот на славните на 13 Ноември 2007 година. Други значајни модели кои се вклучени во овој бренд се: Клаудија Шифер, Ева Херцигова , Ана Хикман, Онлучи Онвеагба, Џесика Стам, Емануела де Пола, Катсиа Зингаревис, Леи Рајбиеро и Тони Гарн.Но, Ана Беатриз Барозанд и Дарија Вербои го одбиле договорот со Викторија Сикрет. Сегашните Викторија Сикрет Ангели ги вклучуваат: Лили Олдриџ, Адријана Лима, Александра Амброзио, Миранда Кер, Даутизан Крос, Кандис Сванпоил, Линдзи Елингсон, Ерин Хидетрон и Бехејша Принсло. {{multiple image | align = center | direction = horizontal | footer = Current Victoria's Secret Angels include [[Lily Aldridge]] (not pictured) and from left [[Adriana Lima]], [[Alessandra Ambrosio]], [[Miranda Kerr]], [[Doutzen Kroes]], [[Behati Prinsloo]], [[Candice Swanepoel]], [[Lindsay Ellingson]] and [[Erin Heatherton]]<!--Huntington is NO LONGER AN ANGEL, as has been stated many times, and been made evident by her not having worked with the brand FOR OVER A YEAR NOW, stop adding her back, thanks, neither is Iman, she's not on tha Angel line-up for this year's show--> | image1 = Adriana-Lima Chgo 2010-12-10 photoby-Bielawski.jpg|180px|left|thumb| Adriana Lima in 2010 | width1 = 87 | image2 = | width2 = 90 | image3 = Miranda Kerr launches new Qantas Frequent Flyer Rewards Alliance - Sydney (4).jpg | width3 = 88 | image4 = Doutzen Kroes Cannes 2009.jpg | width4 = 98 | image5 = Behati_Prinsloo_in_Zac_Posen_Photographed_by_Ed_Kavishe_for_Fashion_Wire_Press.jpg | width5 = 89 | image6 = Candice-Swanepoel 2010-03-31 VictoriasSecretStoreChicago photo-by-Adam Bielawski.jpg | width6 = 89 | image7 = Lindsay Ellingson 110329 photoby adam-bielawski.jpg | width7 = 89 | image8 = Erin Heatherton crop.jpg | width8 = 98 }} {| class="sortable wikitable" style="font-size:90%; width:100%;" |- ! style="text-align:center;"| Nationality<br /> ! style="text-align:center;"| Name<br /> ! style="text-align:center;"| Contract<br /> ! style="text-align:center;"| First hiring<br /> ! style="text-align:center;"| Runway shows<br /> ! style="text-align:center;"| Notes |- |{{знамеикона|USA}} United States |[[Stephanie Seymour]] |1997–2000<ref name="HerbRitts.com"/> |1990<ref name=Fitzpatrick2009>{{Наведена мрежна страница|title=Stephanie Seymour Model Profile|url=http://www.thefashionspot.com/runway-news/news/19405-stephanie-seymour-model-profile|last=Fitzpatrick|first=Anna|date=January 23, 2009|publisher=Thefashionspot.com|accessdate=November 11, 2011}}</ref> |1995–2000 |1995 Fashion Show host |- |{{знамеикона|DEN}} Denmark |[[Helena Christensen]] |1997–1998<ref name="HerbRitts.com"/><ref name="E!TV1998"/> |1996<ref name=NYM2012Christensen>{{наведени вести|title=Helena Christensen's Career Highlights|url=http://nymag.com/fashion/models/hchristensen/helenachristensen/|accessdate=October 17, 2012|newspaper=NewYork Magazine|date=October 17, 2012|archive-date=2013-07-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20130729142820/http://nymag.com/fashion/models/hchristensen/helenachristensen/|url-status=dead}}</ref> |1996–1997 | |- |{{знамеикона|NED}} Netherlands |[[Karen Mulder]] |1997–2000<ref name="HerbRitts.com"/> |1992<ref name=NYM2012Mulder>{{наведени вести|title=Karen Mulder's Career Highlights|url=http://nymag.com/fashion/models/kmulder/karenmulder/|accessdate=October 17, 2012|newspaper=NewYork Magazine|date=October 17, 2012|archive-date=2013-08-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20130801033813/http://nymag.com/fashion/models/kmulder/karenmulder/|url-status=dead}}</ref> |1998–2000 | |- |{{знамеикона|CZE}} Czech Republic |[[Daniela Peštová]] |1997–2002<ref name="HerbRitts.com"/> |1996<ref name=NYM2012Pestova>{{наведени вести|title=Daniela Pestova's Career Highlights|url=http://nymag.com/fashion/models/dpestova/danielapestova/|accessdate=October 17, 2012|newspaper=NewYork Magazine|date=October 17, 2012|archive-date=2013-07-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20130729141732/http://nymag.com/fashion/models/dpestova/danielapestova/|url-status=dead}}</ref> |1998–2001 | |- |{{знамеикона|USA}} United States |[[Tyra Banks]] |1997–2005<ref name="HerbRitts.com<ref name="CBS2005">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cbs.com/specials/victorias_secret_2005 |title=CBS Specials: Victoria's Secret Fashion Show 2005 |publisher=CBS |accessdate=November 8, 2007}}</ref> |1996 |1996–2005 | |- |{{знамеикона|ARG}} Argentina |[[Inés Rivero]] |1998<ref name="Lambo2007">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.lambocars.com/dia/diavs.htm |title=Diablo VS Victoria Secret Special&nbsp;– the STORY |publisher=Lambocars.com |date=2007-04-18 |accessdate=November 11, 2011 |archive-date=2013-07-13 |archive-url=https://www.webcitation.org/6I5e07obq?url=http://www.lambocars.com/diablo/diablo_vs_victoria_secret_special.html |url-status=dead }}</ref> |1998 |1998–2001 | |- |{{знамеикона|FRA}} France |[[Laetitia Casta]] |1998–2000<ref name="Lambo2007"/> |1997 |1997–2000 | |- |{{знамеикона|GER}} Germany<br>{{знамеикона|USA}} United States<ref name="People2008">{{Наведена мрежна страница |url=http://celebritybabies.people.com/2009/03/09/heidi-klum-becomes-a-citizen-for-her-children |title=Heidi Klum Becomes a Citizen For Her Children |work=People |date=March 9, 2009 |accessdate=2013-01-09 |archive-date=2011-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111030030038/http://celebritybabies.people.com/2009/03/09/heidi-klum-becomes-a-citizen-for-her-children/ |url-status=dead }}</ref> |[[Heidi Klum]] |1999–2010<ref name=NYPost2010>{{наведени вести|title=Heidi Hangs Up Her Secret Wings|newspaper=New York Post|url=http://www.nypost.com/p/pagesix/heidi_hangs_up_her_secret_wings_oE3Ntqqml3jK4RNOzf7vAO|accessdate=October 18, 2012|date=September 30, 2010|archive-date=2012-05-26|archive-url=https://archive.today/20120526223026/http://www.nypost.com/p/pagesix/heidi_hangs_up_her_secret_wings_oE3Ntqqml3jK4RNOzf7vAO|url-status=dead}}</ref> |1997<ref name=NYPost2010 /> |1997–2009 (host only in 2006) |Fashion Show host 2002, 2006–2009 |- |{{знамеикона|BRA}} Brazil |[[Gisele Bündchen]] |2000–2007<ref name=DailyFrontRow2007>{{Наведена мрежна страница|title=Gisele Bundchen Bids Adieu|url=http://www.dailyfrontrow.com/the-fix/article/9643|date=May 1, 2007|publisher=Dailyfrontrow.com|accessdate=October 18, 2012|archive-date=2012-05-26|archive-url=https://archive.today/20120526223025/http://www.dailyfrontrow.com/the-fix/article/9643|url-status=dead}}</ref> |1999 |1999–2006 | |- |{{знамеикона|BRA}} Brazil<br>{{знамеикона|SRB}} Serbia<ref name="TopNews.in">{{Наведена мрежна страница|url=http://topnews.in/adriana-lima-applies-serbian-citizenship-2171928 |title=Adriana Lima applies for Serbian citizenship |work=TopNews.in |date=May 5, 2009 }}</ref> |'''[[Adriana Lima]]''' |2000–present<ref name=Moraski2012 /><!--Source ie Moraski2012 validates for the year 2012 only--> |1999<ref name=NYM2012Lima>{{наведени вести|title=Adriana Lima's Career Highlights|url=http://nymag.com/fashion/models/alima/adrianalima/|accessdate=October 17, 2012|newspaper=NewYork Magazine|date=October 17, 2012|archive-date=2013-07-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20130727041416/http://nymag.com/fashion/models/alima/adrianalima/|url-status=dead}}</ref> |1999–2008, 2010–present<ref name=Moraski2012 /><!--Source ie Moraski2012 validates for the year 2012 only--> | |- |{{знамеикона|BRA}} Brazil |'''[[Alessandra Ambrosio]]''' |2004–present<ref name=Moraski2012 /><!--Source ie Moraski2012 validates for the year 2012 only--> |2000 |2000–present<ref name=Moraski2012 /><!--Source ie Moraski2012 validates for the year 2012 only--> |First Pink spokesmodel: 2004–2006 |- |{{знамеикона|CZE}} Czech Republic |[[Karolína Kurková]] |2005–2008<ref name=Parker2007>{{наведени вести|last=Parket|first=Eloise|title=It's a Beautiful Day in the Secret City|newspaper=Daily News (New York)|url=http://www.nydailynews.com/entertainment/gossip/beautiful-day-secret-city-article-1.240587|accessdate=October 18, 2012|date=August 12, 2007}}</ref><ref name=Streib2009>{{наведени вести|last=Streib|first=Lauren|title=The World's Top-Earning Models|newspaper=Forbes|url=http://www.forbes.com/2009/05/27/moss-bundchen-klum-business-media-models.html|accessdate=October 18, 2012|date=May 27, 2009}}</ref><!--Source validates Karolína Kurková’s contract ended 2008 --> |2000 |2000–2008, 2010 | |- |{{знамеикона|CAY}} Cayman Islands |[[Selita Ebanks]] |2005–2009<ref name=Newman2008>{{наведени вести|last=Newman|first=Eric|title=Victoria's Secret Super Bowl Ad Kicks Off Valentine's Marketing|newspaper=Brandweek|date=January 14, 2008}}</ref> <!--Source validates Selita Ebanks for 2008 only ie not for 2005, 2006, 2007 or 2009 --> |2004 |2005–2010 | |- |{{знамеикона|BRA}} Brazil |[[Izabel Goulart]] |2005–2008 |2004 |2005–present | |- |{{знамеикона|USA}} United States |[[Marisa Miller]] |2007–2010<ref name=NYPost2010Marisa>{{наведени вести|title=Marisa Miller out at Victoria's Secret|newspaper=New York Post|url=http://www.nypost.com/p/pagesix/wings_clipped_Dmruic3ZpNhQvjDbbU2EsM#ixzz0dA7huAk2|date=January 20, 2010|access-date=2013-01-09|archive-date=2012-05-26|archive-url=https://archive.today/20120526223027/http://www.nypost.com/p/pagesix/wings_clipped_Dmruic3ZpNhQvjDbbU2EsM%23ixzz0dA7huAk2#ixzz0dA7huAk2|url-status=dead}}</ref><ref name=FoxNews2011Marisa>{{наведени вести|title=Marisa Miller Hangs Up Wings, Focuses on the Troops|publisher=Fox News|url=http://www.foxnews.com/entertainment/2010/11/11/exclusive-marisa-miller-hangs-wings-focuses-troops/|date=November 11, 2011}}</ref> |2002<ref name=Moss2011>{{наведени вести|last=Moss|first=Hilary|title=Marisa Miller Splits|newspaper=Huffington Post|url=http://www.huffingtonpost.com/2010/01/20/marisa-miller-splits-from_n_429534.html|date=November 11, 2011}}</ref> |2007–2009 | |- |{{знамеикона|AUS}} Australia |'''[[Miranda Kerr]]''' |2007–present<ref name=Byrnes2008>{{наведени вести|last=Byrnes|first=Holly|title=Sydney Confidential|newspaper=The Daily Telegraph (Australia)|date=October 8, 2008}}</ref><!--Source ie Byrnes2008 validates for the year 2008 only--><ref name=Critchell2009 /><!--Source ie Critchell2009 validates for the year 2012 only--><ref name=Walker2010>{{наведени вести|last=Walker|first=Tim|title=It's a pirate's life for Miranda|newspaper=The Daily Telegraph (London)|date=June 23, 2010}}</ref><!--Source ie Walker2010 validates for the year 2010 only--><ref name=NewYorkTimes2011TMagzine>{{наведени вести|title=Remix Style to A T|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C01E1DF1531F937A35751C1A9679D8B63|newspaper=The New York Times|accessdate=October 18, 2012|date=December 4, 2011}}</ref><!--Source ie NewYorkTimes2011TMagzine validates for the year 2011 only--><ref name=Moraski2012 /><!--Source ie Moraski2012 validates for the year 2012 only--> |2005<ref name=Cardace2008>{{наведени вести|last=Cardace|first=Sara|title=Supermodel Miranda Kerr|newspaper=New York Post|url=http://www.nypost.com/pagesixmag/issues/20081130/Angel+Baby+Supermodel+Miranda+Kerr?page=2|date=November 26, 2008|archiveurl=https://archive.today/20120526223033/http://www.nypost.com/pagesixmag/issues/20081130/Angel+Baby+Supermodel+Miranda+Kerr?page=2|archivedate=2012-05-26|access-date=2013-01-09|url-status=live}}</ref> |2006–2009, 2011–present<ref name=Byrnes2008 /><!--Source ie Byrnes2008 validates for the year 2008 only--><ref name=Critchell2009>{{наведени вести|last=Critchell|first=Samantha|title=Heidi Klum wows crowd at Victoria's Secret show|url=http://seattletimes.com/html/entertainment/2010313897_apusfeafashionvictoriassecret.html|accessdate=October 19, 2012|agency=Associated Press|date=November 20, 2009}}</ref><!--Source ie Critchell2009 validates for the year 2009 only--><ref name=Moraski2012>{{наведени вести|last=Moraski|first=Lauren|title=Rihanna, Justin Bieber to play Victoria's Secret Fashion Show|url=http://www.cbsnews.com/8301-207_162-57525284/rihanna-justin-bieber-to-play-victorias-secret-fashion-show/|accessdate=October 19, 2012|newspaper=CBS News|date=October 3, 2012}}</ref><!--Source ie Moraski2012 validates for the year 2012 only--> |Pink spokesmodel: 2006–2008 |- |{{знамеикона|NED}} Netherlands |'''[[Doutzen Kroes]]''' |2008–present<ref name=Forbes2010>{{наведени вести|title=World's Top-Earning Models|newspaper=Forbes|url=http://www.forbes.com/2010/05/12/top-earning-models-business-entertainment-models.html|date=May 13, 2010}}</ref> |2004 |2005–2006, 2008–2009, 2011–present<ref name=Moraski2012 /><!--Source ie Moraski2012 validates for the year 2012 only--> | |- |{{знамеикона|NAM}} Namibia |'''[[Behati Prinsloo]]''' |2009–present<ref>[http://www.askmen.com/celebs/women/model/behati-prinsloo/] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121101095134/http://www.askmen.com/celebs/women/model/behati-prinsloo/ |date=2012-11-01 }}. askmen.com. Retrieved 2012-11-03.</ref> |2007 |2007–present |Pink Spokesmodel 2008–2011 |- |{{знамеикона|RSA}} South Africa |'''[[Candice Swanepoel]]''' |2010–present<!--NYMag links to a "New Faces" article about Candice, Emanuela, Lindsay, Rosie and Chanel, which was debunked. None of them were Angels for the press events at the 2009 show and were only added to VS All Access in February 2010 and referred to as Angels by the brand afterwards--> |2007 |2007–present<ref name=Critchell2009 /><!--Source ie Critchell2009 validates for the year 2009 only--><ref name=Moraski2012 /><!--Source ie Moraski2012 validates for the year 2012 only--> | |- |{{знамеикона|UK}} United Kingdom |[[Rosie Huntington-Whiteley]] |2010 |2006 |2006–2010<ref name=Critchell2009 /><!--Source ie Critchell2009 validates for the year 2009 only--> | |- |{{знамеикона|USA}} United States |[[Chanel Iman]] |2010–2012 |2008<ref name=NYM2012Iman>{{наведени вести|title=Chanel Iman's Career Highlights|url=http://nymag.com/fashion/models/ciman/chaneliman/|accessdate=October 17, 2012|newspaper=NewYork Magazine|date=October 17, 2012|archive-date=2013-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20130815112930/http://nymag.com/fashion/models/ciman/chaneliman/|url-status=dead}}</ref> |2009–2011<ref name=Critchell2009 /><!--Source ie Critchell2009 validates for the year 2009 only--> | |- |{{знамеикона|USA}} United States |'''[[Erin Heatherton]]''' |2010–present<ref name=NYPost2010 /><ref name=Moraski2012 /><!--Source ie Moraski2012 validates for the year 2012 only--> |2008 |2008–present<ref name=Moraski2012 /><!--Source ie Moraski2012 validates for the year 2012 only--> | |- |{{знамеикона|USA}} United States |'''[[Lily Aldridge]]''' |2010–present<ref name=Moraski2012 /><ref name="CBS2010">{{наведени вести|url=http://www.cbsnews.com/8301-31749_162-20024096-10391698.html|title=Victoria's Secret Fashion Show: Three Newest "Angels" Stretch Their Wings on the Runway|publisher=CBS News|date=November 30, 2010|accessdate=November 11, 2011|archiveurl=https://archive.today/20120723120716/http://www.cbsnews.com/8301-31749_162-20024096-10391698.html|archivedate=2012-07-23|url-status=live}}</ref><!--Source ie Moraski2012 validates for the year 2012 only--> |2008 |2009–present<ref name=Moraski2012 /><!--Source ie Moraski2012 validates for the year 2012 only--> | |- |{{знамеикона|USA}} United States |'''[[Lindsay Ellingson]]''' |2011–present<!--source is: http://www.examiner.com/article/victoria-s-secret-brought-new-angel-to-miami but can't be included because of spam filter--> |2006 |2007–present | |- <!--Garrn is not an Angel, Models.com and VS debunked it. Stop adding her, thanks-->|} {| class="sortable wikitable" style="font-size:90%; width:60%;" |- ! style="text-align:center;"| Nationality<br /> ! style="text-align:center;"| Name<br /> ! style="text-align:center;"| Contract |- |{{знамеикона|BRA}} Brazil |[[Alessandra Ambrosio]] |2004–2006<ref name="MSNBC2004">{{наведени вести|url=http://www.msnbc.msn.com/id/5551845 |title=Victoria's Secret Targets College Women |publisher=MSNBC |date=2004-07-29 |accessdate=2011-11-11}}</ref> |- |{{знамеикона|AUS}} Australia |[[Miranda Kerr]] |2006–2008<ref name="Leber2009">{{Наведена мрежна страница| url=http://www.zimbio.com/Miranda+Kerr/articles/370/Miranda+Kerr+Launches+Victoria+Secret+New | publisher=Zimbio.com | title=Miranda Kerr Launches Victoria's Secret New Pink Bdy Organic and Natural Body Care Collection | date=March 10, 2009}}</ref> |- |{{знамеикона|NAM}} Namibia |[[Behati Prinsloo]] |2008–2011<ref>{{наведени вести|last=Barnett|first=Leisa|title=Victoria's Pick |url=http://www.vogue.co.uk/news/2008/05/27/behati-prinsloo-at-victorias-secret|accessdate=November 3, 2012|newspaper=Vogue |location=UK|date=May 27, 2008}}</ref><ref name=Kaunitz2010>{{Наведена мрежна страница|title=Behati Prinsloo Opens PINK|url=http://fashionista.com/2010/03/behati-prinsloo-opens-pink/|last=Kaunitz|first=Kate|date=March 15, 2010|publisher=Fashionista|accessdate=October 18, 2012|archive-date=2012-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20120724225757/http://fashionista.com/2010/03/behati-prinsloo-opens-pink/|url-status=dead}}</ref><!-- Source validates Behati Prinsloo as a face for Pink for the year 2010 ie need additional sources for 2008, 2009 and 2011 --> |- |{{знамеикона|USA}} USA |[[Chanel Iman]] |2010–2012<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.thedaonline.com/news/drake-headlines-kevin-rudolf-opens-gold-and-blue-bash-event-1.1673130 |title=архивски примерок |accessdate=2013-01-09 |archive-date=2013-03-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130330132051/http://www.thedaonline.com/news/drake-headlines-kevin-rudolf-opens-gold-and-blue-bash-event-1.1673130 }}</ref><ref name=Phelan2011ChanelIman>{{Наведена мрежна страница |title=Chanel Iman Is Ringing in 21 with a Rum-Filled Reggae-Themed Bash on a Private Island Off Jamaica |url=http://fashionista.com/2011/11/chanel-iman-is-ringing-in-21-with-a-rum-filled-reggae-themed-birthday-party-on-private-island-in-jamaica/ |last=Phelan |first=Hayley |date=December 1, 2011 |publisher=Fashionista |accessdate=October 18, 2012 }}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web | url=http://worldredeye.com/2012/03/vs-pink-nation-pool-party/ | title=VS Pink Nation Pool Party | date=2012-03-16 }}</ref> |- |{{знамеикона|SWE}} Sweden |'''[[Elsa Hosk]]''' |2011–<ref>{{Наведена мрежна страница| url=http://www.teenvogue.com/careers/fashion-careers/2012-02/victorias-secret-pink-model-elsa-hosk | publisher=teenvogue.com | title=Supermodel Elsa Hosk on Her Favorite Sports, Style Essentials, and Advice For Breaking Into The Business |first=Casey |last=Lewis | date=November 3, 2012}}</ref> |- |{{знамеикона|AUS}} Australia |'''[[Jessica Hart (model)|Jessica Hart]]''' |2012–<ref>{{Наведена мрежна страница| url=http://www.dailymail.co.uk/femail/article-2212002/Victorias-Secret-Angels-Jessica-Hart-Elsa-Hosk-sporting-spirit-opening-store-Dallas-Cowboys-stadium.html | work=Daily Mail | title=Victoria's Secret Angels Jessica Hart and Elsa Hosk get into the sporting spirit at opening of store at Dallas Cowboys stadium | date=October 2, 2012 | accessdate=October 20, 2012 }}</ref> |} == Прием == Во 1990&nbsp;г. Викторија Сикрет стана шеталиште каде што жените ја имитираа Хелена Кристенсен. Весникот Вал Стрит во 1990&nbsp;г. напиша дека каталогот на Викторија Сикрет е контроверзен но сепак таа прва вовела секси модерена долна облека. Во раните 90- ти, весникот Вол Стрит известил дека менаџерите призаваат дека носат каталог насекаде со нив за да ја смалат напнатоста од напорниот ден. == Конкуренти == Во 1998&nbsp;г. Гап го промовира директниот соперник на Викторија Сикрет: Гап Боди. Во 2008 год женската дневна облека изјави дека Викторија Сикрет доминира на пазарот за долна облека но конкуренцијата на пазарот малку се заострува. == Работни оддели == Викторија Сикрет е поделена во три оддели: Викторија Сикрет Директ(он-лајн и каталошко управување),Викторија Сикрет Сторс(продавници) и Викторија Сикрет Бјути( козметичка линија).Компанијата дејствува во следните малопродажни форми:продавници за стока и продавници за облека === Продавници на Викторија Сикрет === Во текот на 1990&nbsp;г. Викторија Сикрет имала 30 % зголемување на продажбата по анализата на нивниот склад со податоци, во кои продавници кои стилови, бои и големинина градници најмногу се продаваат во нив. Постојат околу 1000 продавници за долна облека на Викторија Сикрет, 100 независни продавници за убавина на Викторија Сикрет во Соединетите Држави претежно низ трговските центри.Тие продавват различни видови на градници, гаќички, трикотажа, козметика, пижами и други производи.Викторија Сикрет испорачува повеќе од 400 милиони од нејзините каталози преку годината. ==== Меѓународна експанзија ==== [[File:Victoriassecretstoremap.png|180px|thumbnail|right|Map of Victoria's Secret stores in the U.S., as of August 2011.]] До почетокот на раната 2000 управителството во Викторија Сикрет активно одлучи да не се прошири надвор од Америка.Уредот продолжи да расте , да се соочува со созревање на американскиот малопродажен пазар и доведе до промена во таа одлука да се прошири во Америка. Викторија Сикрет објави план за да се прошири во Канада 2010. Компанијата отвори 23 продавници во Канада со локација во Алберта, Британска Колумбија , Онтарио, Квебек и Нова Шкотска. Во Ноември 2005 компанијата го отвори својот прв бутик во Велика Британија во Хидроу аеродромот, Терминал 5, со помош на Ворлд Дути Фри (англ World Duty Free). Викторија Сикрет ја отвори својата прва продавница сместена во Вестфилд трговскиот центар, Страдфорд, Лондон на 24 Јули 2012. Нивната предводечка продавница на улицата Њу Бонд, Лондон е отворена на 29 Август 2012 и таа ќе биде понатамошното ширење низ Велика Британија. Извршниот потпретседател на Викторија Сикретс и главниот управен службеник Мартин Р. Редгрејв известил за ВВД (англ WWD) “Toa e она што се трудиме да го направиме, да се прошириме особено во Велика Британија а тоа ќе бидат поседувани и управувани компании”. ==== Меѓународни франшизи ==== Во 2012 Викторија Сикрет се прошири со франшизи на меѓународно ниво. Првата продавница во Латинска Америка ќе биде отворена во Богота,[[Bogota]], Колумбија [[Colombia]] во јули 2012 продавајќи козметички производи и модни додатоци. Енџелс Груп (англ Angel’s Group), колумбиска компанија која управува со франшизи планира отворање на 10 продавници во Колумбија. Викторија Сикрет исто така планира отворање на продавница во ексклузивниот Мултиплаза трговки центар во Сан Салвадор, [[San Salvador]], Ел Салвадор, [[El Salvador]]. Во 2010 M.H. Алиша Ко [[M.H. Alshaya Co.]], ја отвори првата продавница на Викторија Сикрет , во регионот на Блискиот Исток во Бахреин Кувајт [[Bahrain]] [[Kuwait]]. M.H. Алиша Ко. кој ја управува франшиза на Викторија Сикреткоја се наоѓа во Марина трговскиот центар (англ-Маrinna Mall ) продажба на производи, вклучувајќи козметички и брендирани модни додатоци , напуштајќи ја осогласената брендовска линија за облека. Првата карибска продавница на Д Брендс е отворена во ноември во 2011 Плаза Лас Америка во Сан Хуан, Порторико . Две продавници ќе бидат исто така отворени во Санто Доминго, Домениканската Република во Агора (главно продавајќи козметички производи и модни додатоци) и Самбил Санто Доминго трговкиот центар во август 2012 и Октомври 2012, соодветно. Првата полска продавница ги отвори своите врати во јули 2012 во Злоте Тараси во Варшава, управувана од страна на Алиша Ко. Новиот бутик на Викторија Сикрет беше отворен на 24 Јули 2012. Ова ќе биде првата франшиза продавница на Викторија Сикрет во Европа само ден пред отворањето на новата продавница во Велика Британија. Сепак, оваа е франшиза продавница, таа продава само козметика и аксесоари, додека продавниците во Лондон се првите Европските продавници кои компанијата ги поседува. === Дирекцијата на Викторија Сикрет === ==== Каталог ==== Пред појавата на е-трговијата, каталозите на Викторија Сикрет обезбедиле корисно и возбудливо искуство во удобноста на домот на потрошувачот. Ова доведува до доминирање на полето од каталогот за ,, долна облека и секси пижами”. Каталозите им овозможуваат на потрошувачите да го разгледат целиот спектар на производите што ги нудат, покрај палетата на стилови, боја и материјали. Викторија Сикрет примала порачки од каталогот преку телефон 24 часа на ден. Испраќањето на порачките по пошта се зголемило во рок од 20 години, почнувајќи од 1978 година, достигнувајќи го врвот во 1998 година со 400 милиони испораки. Од 1998 до 2002 година испораките по пошта се намалиле за 350 милиони на годишно ниво. ==== е- трговија ==== Во 1995 Викторија Сикрет започнала со создавање на веб- локација за е-трговија, која ја лансирала по три години од нејзиниот развој на 4 декември 1998 година, користејќи ја веб адресата VictoriasSecret.com.<ref name=Quick1998>{{наведени вести|last=Quick|first=Rebecca|title=Gawkers Or Shoppers? Selling Bras On The Web|newspaper=The Wall Street Journal|date=December 29, 1998}}</ref> Било изјавено дека тригодичниот развој бил резултат на грижата на компанијата од поставување на нецелосно направено мрежно место кое може „да одврати од повторно прегледи“. Гледачите кои се пријавиле на мрежното место на Викторија Сикрет за да го гледаат преносот од нивната модна ревија на 3 февруари, 1999 година, не биле во можност да го изгледат пренесувањето, заради интернет инфраструктурата на Викторија Сикрет која не била во можност да ги исполни барањата спречувајќи корисниците да го изгледат преносот. Една деценија подоцна, во 2008 година, Викторија Сикрет го поставила своето мрежно место и во Шпанија. == Корпоративни Работи == [[Image:Victoria's Secret Store 6, 722 Lexington Ave, New York, NY 10022, USA - Dec 2012.JPG|180px|thumbnail|right|Victoria's Secret]] === Име === Пред продажбата од 1982 година, името на компанијата било Викторија Сикрет, АД. И подоцна името било сменето во Викторија Сикрет Сторс, АД. Во 2005 година компанијата се променила во Викторија Сикрет, ДОО.{{Citation needed|date=October 2012}} === Сопственост === Викторија Сикрет првично била во сопственост на ,,Д Лимитид” (англ."The Limited")<ref>{{Наведена мрежна страница|last=Workman|first=Nancy|title=From Victorian to Victoria's Secret: The Foundations of Modern Erotic Wear|url=http://web.ebscohost.com/ehost/detail?sid=5b14e223-22e1-4401-9fd4-05f1ea92cfb9%40sessionmgr12&vid=5&hid=13&bdata=JnNpdGU9ZWhvc3QtbGl2ZQ%3d%3d#db=afh&AN=3113631|work=Journal of Popular Culture; Fall96, Vol. 30 Issue 2, p61-73, 13p|accessdate=September 28, 2012|archive-date=2014-09-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20140905210319/http://web.ebscohost.com/ehost/detail?sid=5b14e223-22e1-4401-9fd4-05f1ea92cfb9@sessionmgr12&vid=5&hid=13&bdata=JnNpdGU9ZWhvc3QtbGl2ZQ==#db=afh&AN=3113631|url-status=dead}}</ref> Во 2002 година, Векснер повторно ја соединил Викторија Сикрет со Д Лимитид. Претходната матична компанија на Викторија Сикрет била Интимејт Брендс [[Intimate Brands]], посебен трговски субјект чиј претседател бел Ед Разек(англ. Ed Razek).<ref name=Palmeri2006 /><ref name="Sanders2003">{{Наведена книга|author=Tim Sanders|title=Love Is the Killer App: How to Win Business and Influence Friends|url=http://books.google.com/books?id=0S-IPE5Ao-AC|accessdate=October 16, 2012|date=July 22, 2003|publisher=Random House Digital, Inc.|isbn=978-1-4000-4683-6|pages=34–37}}</ref> До 2006 година, 72 % од приходот на Лимитид Брендс и речиси целиот нејзин профит , дошол од одделите на компаниите ,,Викторија Сикрет” и ,,Бет и Боди Воркс”.<ref name="star">{{наведени вести|title=All or nothing' for Victoria's Secret brand|url=http://www.thestar.com/Business/article/234059|accessdate=September 27, 2010|newspaper=Toronto Star|date=July 10, 2007}}</ref> На 10 јули, 2007 година, матичната компанија на Викторија Сикрет, Лимитид Брендс, продала 75% од акциите на нивните брендови за облека, Лимитид Сторс и Експрес на компанијата Сан Капитал Партнерс за да се насочат кон проширување на одделите на Викторија Сикрет и Бет и Боди Воркс, [[Bath & Body Works]]. Непосредното влијание од продажбата на Лимитид Брендс резултираше со земање на 42 милиони долари од одбиен данок.<ref name=NewYorkTimesDealbook2007>{{наведени вести|title=Limited Sells Majority Stake in Namesake Brand|url=http://dealbook.nytimes.com/2007/07/10/limited-sells-majority-stake-in-namesake-brand/|accessdate=October 26, 2012|newspaper=The New York Times|date=July 10, 2007}}</ref><ref name="Merrick2007">{{наведени вести|last=Merrick|first=Amy|title=Advancing Its Sharper Focus, Limited Sells Namesake Chain at Loss|newspaper=The Wall Street Journal|date=July 10, 2007}}</ref> The immediate impact of the sale resulted in Limited Brands taking a $42 million after-tax loss.<ref name="Merrick2007" /> === Извршни органи === Во 1998 година, Синтија А. Филдс е претседател и генерален директор на компанијата (кога таа била оддел од Интимејт Брендс АД.). Робин Барнс бил генерален директор на Викторија Сикрет Бјути. === Извештај за животната средина === После две години од притисокот, од групите за заштита на животната средина , Викторија Сикрет родителската компанија и конзервациските групи постигнаа договор за изработка на каталог за долна облека за трговците на мало којшто ќе биде повеќе еколошки од 2006. Каталогот повеќе нема да биде направени од целулоза обезбедена од било шумски карибоу(caribou-англ.), живеалиште во Канада, освен ако тоа е сертифициран од страна на советот за шумска рекреација. Каталогот исто така ќе биде направен од 10% рециклирана хартија од пост- потрошувачкиот отпад.[[post-consumer waste]]<ref name=cbc2006>{{наведени вести|title=Victoria's Secret catalog no longer in pulp friction|url=http://www.cbc.ca/money/story/2006/12/06/victoriasecretcatalog.html|accessdate=October 11, 2012|newspaper=CBC News|date=December 6, 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061207203223/http://www.cbc.ca/money/story/2006/12/06/victoriasecretcatalog.html|archivedate=2006-12-07|url-status=live}}</ref> Компанијата купува и тргува со органски памук [[fair trade]], за да направи некои од своите гаќички.<ref name="DuBrin2012">{{Наведена книга|author=Andrew J. DuBrin|title=Leadership: Research Findings, Practice, and Skills|url=http://books.google.com/books?id=Yl1sKzetU5cC&pg=PA107|accessdate=October 10, 2012|date=January 1, 2012|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-133-43522-8|pages=107–}}</ref><ref name="Africa research bulletin: Economic, financial, and technical series">{{Наведена книга|title=Africa research bulletin: Economic, financial, and technical series|url=http://books.google.com/books?id=ZkkpAQAAIAAJ|accessdate=October 10, 2012|year=2007|publisher=Blackwell}}</ref> === Правни постапки === На 4 Мај 2003 Врховниот суд на Америка пресуди против Викторија Сикрет во Мозли, на страната на Викторија Сикрет Каталк Инк (V.SecretCatalque Inc.)''[[Moseley v. V Secret Catalogue, Inc.]]'' дека мора да има доказ за вистинска штета на трговкста марка.<ref name="Packard2012">{{Наведена книга|author=Ashley Packard|title=Digital Media Law|url=http://books.google.com/books?id=4LBJWa6g84oC&pg=PA210|accessdate=October 12, 2012|date=June 25, 2012|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-118-33686-1|pages=210–}}</ref><ref name=Savage2003>{{наведени вести|last=Savage|first=David|title=Court says Victor's Secret safe&nbsp;– Lingerie giant fails to sway justices|url=http://articles.chicagotribune.com/2003-03-05/news/0303050263_1_trademark-dilution-act-brand-famous-mark|accessdate=October 12, 2012|newspaper=Chicago Tribune|date=March 5, 2003|archive-date=2013-07-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20130729114046/http://articles.chicagotribune.com/2003-03-05/news/0303050263_1_trademark-dilution-act-brand-famous-mark|url-status=dead}}</ref> == Критика == Во 2012 Викторија Сикрет привлече критка за новореализираната долна облека собрана под наслов: "Гоу Ист", чиешто руво им вети на жените капацитет за занес во допири на источното задоволство со долна облека инспирирана од страна на исклучителната убавина на тајните јапонски градини. Колекцијата вклучува и кукли “Секси Литл Геиша”(англ. Sexy Little Geisha) кој е помалку склон кон флертирачки фигури и Источно-инспирирани растенија (цвеќиња).ВСЈ (англ. WSJ)известила дека колекцијата била придружувана со минијатурен вентилатор и Кафкаевски-кимонофетиш појасВикторија Сикрет ја отстрани колекцијата со Азиска тема којашто тргува во сексуализирани, генерички пан-азисиски етнички стереотипи. == Поврзано == * [[List of swimwear brands]] * [[List of Victoria's Secret models]] {{-}} == Наводи == {{Reflist|2|colwidth=30em}} == Надворешни врски == {{рв|Victoria's Secret}} * [http://www.victoriassecret.com/ Official website] * [http://vsallaccess.victoriassecret.com/ Official blog] * [http://itunes.apple.com/us/app/victorias-secret-all-access/id336860594?mt=8 Official iPhone App] * [http://itunes.apple.com/us/app/victorias-secret/id398746803?mt=8 Official iPad App] * [http://feeds.feedburner.com/victoriassecretpodcast Official podcast] {{Navboxes|title=Victoria's Secret navigational boxes|list1=</span> {{Limited Brands}} {{Victoria's Secret Angels}} {{1995-1999VSFashion Show}} {{2000-2009VSFashion Show}} {{2010-2019VSFashion Show}} {{cosmetics|state=collapsed}} {{hosiery}} {{lingerie}}}} [[Категорија:Victoria's Secret| ]] [[Категорија:Lingerie brands]] [[Категорија:Limited Brands brands]] [[Категорија:Companies based in the Columbus, Ohio metropolitan area]] [[Категорија:Companies established in 1977]] [[Категорија:Swimwear manufacturers]] 5i6akwsgqirzprr5zxtw9l9a1a117ls 0 1064159 5601738 5584999 2026-07-29T08:17:29Z Andrew012p 85224 /* */ 5601738 wikitext text/x-wiki {{Infobox basketball biography 2 | image = LeBron James (15847318851).jpg | image_size = 200px | caption = Џејмс во 2014 | name = Леброн Џејмс | fullname = | nickname = Кралот | position = [[Крило (кошарка)|крило]] | height = 2,06 м | weight = 113 кг | league = | team = {{Basket Los Angeles Lakers}} | number = 23 | nationality = {{flagsport|USA}} [[САД]] | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1984|12|30}} | birth_place = Акрон | birth_country= [[Охајо]] | college = | draft = {{NBA Draft players|2003|1|1}} | draft_team = {{Basket Cleveland Cavaliers}} | career = 2003— | years = 2003–2010<br/>2010–2014<br/>2014–2018<br/>2018- | teams = {{Basket Cleveland Cavaliers}}<br/>{{Basket Miami Heat}}<br/>{{Basket Cleveland Cavaliers}}<br/>{{Basket Los Angeles Lakers}} | nationalteamyears = 2004– | nationalteam = {{Naz|BKrep|USA|M}} | updated = 13.05.2017 }} '''Леброн Рејмон Џејмс''' ({{langx|en|LeBron Raymone James}}; р. {{роден на|30|декември|1984}} во Акрон) — американски [[кошарка]]р кој моментално настапува за екипата [[Филаделфија Севентисиксерс|Филаделфија севентисиксерс]] од [[НБА]]-лигата. Често е споредуван со [[Мајкл Џордан]], во контекст на титулата најдобар кошаркар на сите времиња.<ref name="Pelton">{{Наведена мрежна страница|last=Pelton|first=Kevin|title=LeBron or MJ? How the King is settling the GOAT debate|work=[[ESPN]]|date=May 10, 2018|accessdate=October 24, 2019|url=https://www.espn.com/nba/story/_/id/23456720/is-lebron-james-michael-jordan-greatest-nba-player-all}}</ref><ref name="Botkin">{{Наведена мрежна страница|last=Botkin|first=Brad|title=LeBron James had at least one thing right when he declared himself the greatest player of all time|work=[[CBS Sports]]|date=January 2, 2019|accessdate=October 24, 2019|url=https://www.cbssports.com/nba/news/lebron-james-had-at-least-one-thing-right-when-he-declared-himself-the-greatest-player-of-all-time/}}</ref> Во своето наследство досега Џејмс освоил три НБА-првенства, четирипати бил избран за [[Најкорисен играч во НБА]], трипати за [[Најкорисен играч на НБА финалето|Најкорисен играч во НБА финалето]], и освоил две [[Кошарка на Летните олимписки игри|олимписки злата]] со [[Машка кошаркарска репрезентација на САД|репрезентацијата на САД]]. Џејмс исто така се појавил на петнаесет [[Список на НБА Ол-старс|НБА Ол-стар натпревари]] и бил прогласен за НБА Ол-стар [[Најкорисен играч на НБА Ол-стар натпреварот|МВП]] трипати. Тој бил [[Список на најдобри стрелци во НБА по сезони|најдобар стрелец во НБА]] за [[НБА сезона 2007-2008|сезоната 2007-2008]], а во моментов е водач по бројот на постигнати бодови во натпреварите од НБА плејофот, како и на четвртото место севкупно по бројот на [[Список на најдобри стрелци во НБА на сите времиња|постигнати бодови]] на сите времиња. Тој бил изгласан во [[Ол-НБА тим|Ол-НБА првиот тим]] дванаесет пати и пет пати во [[НБА Ол-дифензив прв тим|првиот одбранбен тим]]. Џејмс играл кошарка за средното училиште [[Средно училиште Сент Винсент-Сент Мери|Сент Винсент-Сент Мери]] во неговиот роден град [[Акрон (Охајо)|Акрон]], [[Охајо]], каде бил силно прогонуван од националните медиуми како идна суперѕвезда во НБА. Без да се запише на колеџ, на возраст од само 18 години Џејмс се пријавил за [[НБА драфт 2003|НБА драфтот 2003 година]], каде бил избран како [[Список на први пикови на НБА драфтот|прв пик]] од [[Кливленд Кавалирс]]. Откако во неговата дебитантска сезона [[НБА сезона 2003-2004|2003-2004]], бил избран за [[НБА Руки на годината]], тој наскоро се етаблирал како еден од најдобрите играчи во лигата; освојувајќи ја наградата за [[Најкорисен играч во НБА]] двапати едноподруго во 2009 и 2010 година. Откако не успеал да го освои НБА првенството со Кливленд, Џејмс заминал во 2010 година и потпишал договор како [[Слободен агент (НБА)|слободен агент]] со [[Мајами Хит]]. Овој потег бил објавен во ТВ специјал на американската телевизиска куќа [[ESPN]] насловен како ''[[Одлуката (ТВ специјал)|Одлуката]]'', и се смета за една од најконтроверзните одлуки на слободни агенти во американската спортска историја. Џејмс ги освоил своите први две НБА титули со Хит во [[НБА финале 2012|2012]] и [[НБА финале 2013|2013]] година; и во двете овие години, тој исто така бил избран за МВП и во лигата и во финалето. По неговата четврта сезона со Хит во 2014 година, Џејмс се одбрал да се откаже од својот договор со Мајами за да се врати назад и да потпише за Кавалирс. Во 2016, тој ги предводел Кавалирс до победата над [[Голден Стејт Вориорс]] во [[НБА финале 2016|НБА финалето]], носејќи и ја на франшизата првата НБА титула со што завршила 52-годишната суша на професионалните спортски екипи од Кливленд. == Животопис == Џејмс е роден на [[30 декември]] [[1984]] година во [[Акрон (Охајо)|Акрон]], [[Охајо]], од тогаш 16-годишната мајка, Глорија Мари Џејмс.<ref name="Jones2003">{{Наведена книга |last=Jones |first=Ryan |title=King James: Believe the Hype |year=2003 |publisher=St. Martin's Griffin |location=New York |isbn=978-0-312-34992-9 |url=https://archive.org/details/kingjames00ryan }}</ref> Неговиот татко, Ентони Меклеланд, има огромно криминално досие и не бил вмешан во неговиот живот.<ref>{{Наведена мрежна страница|last=Donegan|first=Lawrence|url=https://www.theguardian.com/sport/2003/mar/02/ussport|title=America's most wanted|newspaper=[[The Guardian]]|date=March 2, 2003|access-date=May 29, 2018}}</ref> Додека Џејмс растел, животот честопати бил борба за неговото семејство, бидејќи се преселувале од стан во стан во населбите во Акрон, додека Глорија се борела да најде стабилна работа.<ref name=jockbio>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.jockbio.com/Bios/James/James_bio.html|title=LeBron James Biography|website=JockBio.com|access-date=May 23, 2010|archive-date=2016-01-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20160117213500/http://jockbio.com/Bios/James/James_bio.html|url-status=dead}}</ref> Сфаќајќи дека нејзиниот син ќе биде подобар во постабилна семејна средина, Глорија му дозволила да се пресели со семејството на Френк Вокер, локален фудбалски тренер за млади, кој го запознал Џејмс во кошарката кога тој имал девет години.<ref name="Jones2003" /> Џејмс започнал да игра кошарка во петто одделение.<ref>{{Наведена мрежна страница |last1=Nichols |first1=Rachel |title=LeBron James opens up on his new school, the Lakers and life's challenges |url=http://www.espn.com/nba/story/_/id/24194051/lebron-james-discusses-opening-public-school-akron-move-los-angeles-lakers-nba |publisher=[[ESPN]] |access-date=July 31, 2018 |date=July 30, 2018}}</ref> Подоцна тој играл за Североисточен Охајо Шутингстарс во склоп на аматерската атлетска унија (ААУ).<ref name=jockbio /> Тимот уживал успех на локално и национално ниво, предводени од Џејмс и неговите пријатели Сијан Котон, [[Дру Џојс | Дру Џојс III]] и Вили Мекги.<ref name="Jones2003" /> Групата се нарекувала „Фаб фор“ (на англиски ''Fab Four'') и си ветиле едни на други дека заедно ќе се запишат во исто средно училиште.<ref name="Jones2003" /> Во еден потег што предизвикал локална полемика, тие избрале да присуствуваат на [[Средно училиште Сент Винсент-Сент Мери|Сент Винсент-Сент Мери]], приватно [[Католичка црква|католичко]] училиште со претежно студенти од [[Европеидна раса|белата раса]].<ref>{{наведени вести|last=Covert|first=Colin|title=Movie review: Band of brothers in 'More Than a Game'|url=http://www.startribune.com/entertainment/movies/64387712.html?elr=KArksD:aDyaEP:kD:aUnc5PDiUiD3aPc:_Yyc:aULPQL7PQLanchO7DiUr|newspaper=[[Star Tribune]]|access-date=July 1, 2012|date=October 15, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20131224102803/http://www.startribune.com/entertainment/movies/64387712.html?elr=KArksD:aDyaEP:kD:aUnc5PDiUiD3aPc:_Yyc:aULPQL7PQLanchO7DiUr|archive-date=December 24, 2013|url-status=dead}}</ref> ==Средно училиште== Во својата фрешмен година на Сент Винсент-Сент Мери, Леброн имал во просек 21 бод и 6 скокови,<ref name=Prospect>{{Наведена мрежна страница|title=Prospect Profile: LeBron James|url=http://www.nba.com/draft2003/profiles/JamesLeBron.html|website=NBA.com|accessdate=March 4, 2013}}</ref> и со биланс од 27-0 му помогнал на тимот да ја освои државната титула во Дивизијата III како единствен средношколски тим од Охајо кој некогаш успеал да ја завршил сезоната не поразен.<ref>{{наведени вести |last1=Lee Morgan |first1=David |last2=Gaffney |first2=Tom |date=March 26, 2000 |title=Winning one for Carter |page=D8 |work=[[Akron Beacon Journal]] |url=https://www.newspapers.com/clip/21535260/lebron_james_hs_freshman/ |via=[[Newspapers.com]] |accessdate=July 3, 2018}} {{free access}}</ref> Следната сезона тој ги подобрил својте бројки откако регистрирал во просек 25.2 бода, 7.2 скокови, 5.8 асистенции и 3.8 украдени топки по натпревар.<ref name="nbabio">{{Наведена мрежна страница|title=LeBron James stats, details, videos, and news|url=http://www.nba.com/players/lebron/james/2544|website=NBA.com|accessdate=May 27, 2017}}</ref> Неговото училиште ја одбранило титулата овојпат со само еден пораз и биланс од 26-1. Како резултат на неговите извонредни перформанси тој бил прогласен од државата за [[Охајо Мистер Баскетбол]]. Во следната година тимот на неговото училиште ја загубил државната титула во Дивизијата II што го оставило Џејмс без шанси да се пријави на НБА драфтот 2002. Сепак, веќе следната година Сент Винсент-Сент Мери ја освоиле државната титула во Дивизијата II што била нивната трета државна титула во четири години, Џејмс бил најзаслужен за тоа со просек од 31.6 бода 9.6 скокови, 4.6 асистенции, и 3.4 украдени топки по натпревар. == НБА кариера == === Кливленд Кавалирс=== ==== 2003-2004; Руки сезоната ==== Џејмс бил избран од клубот од неговиот роден град, [[Кливленд Кавалирс]], како прв пик на [[НБА драфт 2003|НБА драфтот 2003]].<ref>{{Наведена мрежна страница|title=2003 NBA Draft|url=https://www.basketball-reference.com/draft/NBA_2003.html|website=Basketball Reference|publisher=[[Sports Reference]]|accessdate=April 13, 2013|archive-date=2011-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20110514005841/http://www.basketball-reference.com/draft/NBA_2003.html|url-status=dead}}</ref> Своето деби во НБА лигата го имал на 29 октомври 2003, во поразот на Кавалирс на гости од [[Сакраменто Кингс]] со 106-92.<ref name="NBA Debut">{{наведени вести|url=https://www.espn.com/nba/story/_/id/14002264/on-date-2003-lebron-james-made-nba-debut-cleveland-cavaliers|title=Twelve things you need to know on the 12th anniversary of LeBron James' NBA debut|publisher=ESPN|author=Thomas Neumann|date=29 октомври 2015|accessdate=29 ноември 2019}}</ref> Ниту еден друг руки не бил дочекан со толкво медиумско внимание како Леброн Џејмс, околу него постојано биле 10 камери така што тој практични не можел нормално да се загрева. Најпознатите спортски телевизиски куќи во САД како ESPN, ABC, TNT, сите по ред ги откупиле правата за преносот на натпреварот во кој требало да заигра Џејмс. Тој одиграл 42 минути за кој постигнал 25 бода, 9 асистенции, 6 скокови и 4 украдени топки.<ref name="NBA Debut"/> Веќе во првиот натпревар поставил рекорд за најмногу постигнати бодви од земен средношколец на неговиот НБА деби-натпревар.<ref>{{наведени вести|title=Expectations for James more than met|url=http://espn.go.com/nba/recap?id=231029023|publisher=[[ESPN]]|accessdate=May 30, 2012|date=October 30, 2003|agency=Associated Press}}</ref> Веќе во вториот свој натпревар за сезоната, тој го забележал својот прв дабл-дабл во НБА кариерата со учинок од 21 бод и 12 скокови во поразот со 95-86 од [[Финикс Санс]].<ref>[https://www.basketball-reference.com/boxscores/200310300PHO.html Stoudemire leads Suns with 23 points] game recap ESPN.com, 30 октомври 2003</ref> На 29 ноември 2003, Џејмс постигнал највисоки за сезоната 33 бода и 16 скокови во поразот на домашен терен од [[Мемфис Гризлис]] со 115-122.<ref>[https://www.espn.com/nba/recap?gameId=231129005 LeBron has double-double in loss] game recap ESPN.com, 29 ноември 2003</ref> Околу две недели подоцна, на 13 декември, тој постигнал нов највисок резултат за сезоната уфрлајќи 37 бода во поразот на домашен терен од [[Бостон Селтикс]] со 98-105.<ref>[https://www.espn.com/nba/recap?gameId=231213005 Pierce's steal in final minute seals it] game recap ESPN.com, 13 декември 2003</ref> Сепак, највисокиот број на бодови во својата руки сезона го достигнал на 27 март 2004 година во победата со 107-104 над [[Њу Џерси Нетс]], кога постигнал 41 бод.<ref>[https://www.espn.com/nba/recap?gameId=240327005 Cavs halt slide, tie Celtics for 8th spot] game recap ESPN.com, 27 март 2004</ref> Со тоа на возраст од 19 години и 87 дена тој станал најмладиот НБА кошаркар кој постигнал 40 бода или повеќе надминувајќи го рекордот на [[Клифорд Робинсон]]. Тие 41 бод биле и највисокиот број на бодови постигнати од некој руки играч во [[НБА сезона 2003-2004|сезоната 2003-2004]], споделен со [[Кармело Ентони]] од [[Денвер Нагетс]]. На крајот на [[НБА сезона 2003-2004|сезоната]], тој станал првиот ''кавалир'' што ја добил наградата [[НБА Руки на годината]],<ref name="nbastat">{{Наведена мрежна страница|title=LeBron James: Player Info Page |url=http://www.nba.com/playerfile/lebron_james/career_stats.html |website=NBA.com |accessdate=April 27, 2007 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070516055606/http://www.nba.com/playerfile/lebron_james/career_stats.html |archivedate=May 16, 2007 |df= }}</ref> со завршен просек од 20,9 бода, 5,5 скока и 5,9 асистенции по натпревар, тој исто така станал само третиот играч во историјата на лигата со просек од најмалку 20 бода, 5 скокови и 5 асистенции по натпревар како дебитант.<ref>{{наведени вести|agency=Associated Press|title=20-5-5: Tyreke Evans makes rookie history|url=http://www.news10.net/news/story.aspx?storyid=79284|publisher=News10/KXTV|accessdate=April 13, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130921055244/http://www.news10.net/news/story.aspx?storyid=79284|archive-date=September 21, 2013}}</ref> Тој исто така ги добил сите месечни награди за руки на месецот на истокот од октомври до април, и бил избран во Ол-Руки првиот тим. Кливленд ја завршил сезоната со скор 35–47, и не успеале да се пласираат во [[НБА Плејоф 2004|плејофот]] и покрај подобрениот резултат за цели 18 победи во однос на претходната сезона.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=2003–04 Cleveland Cavaliers|url=https://www.basketball-reference.com/teams/CLE/2004.html|website=Basketball Reference|publisher=[[Sports Reference]]|accessdate=April 27, 2007|archive-date=2020-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112010738/https://www.basketball-reference.com/teams/CLE/2004.html|url-status=dead}}</ref> ==== 2004-2008; Растење во голема ѕвезда==== Во [[НБА сезона 2004-2005|сезоната 2004–2005]] Џејмс за првпат бил избран да игра на [[НБА Ол-стар натпревар|НБА-ол-стар натпревар]], придонесувајќи со 13 бода, 8 скокови и 6 асистенции во победата на [[Источна конференција (НБА)|истокот]].<ref>{{Наведена мрежна страница|title=2005 NBA All-Star Game|url=https://www.basketball-reference.com/allstar/NBA_2005.html|website=Basketball Reference|publisher=[[Sports Reference]]|accessdate=February 4, 2018|archive-date=2012-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20121008034036/http://www.basketball-reference.com/allstar/NBA_2005.html|url-status=dead}}</ref> Во текот на сезоната Леброн срушил бројни рекорди. На 19 јануари 2005, во победата на гостувањето кај [[Портланд Трејлблејзерс]] тој забележал 27 бода, 11 скокови и 10 асистенции со што станал најмладиот играч во историјата на НБА лигата кој остварил трипл-дабл учинкок.<ref>[https://www.espn.com/nba/game?gameId=250119022 LeBron youngest to get triple-double in Cavs win] game recap ESPN.com, 19 јануари 2005</ref> На 20 март 2005, тој постигнал највисоки дотогаш во кариерата 56 бода во поразот на гостувањето кај [[Торонто Репторс]] со 105-98, со што на возраст од 20 години и 80 дена станал најмладиот играч во историјата на НБА кој постигнал 50+ бода.<ref>[https://www.espn.com/nba/recap?gameId=250320028 James youngest ever to score 50-plus] game recap ESPN.com, 20 март 2005</ref> На крајот на сезоната тој имал просек од 27,2 бода, 7,4 скокови, 7,2 асистенции и 2,2 украдени топки по натпревар и бил избран во [[Ол НБА тим|Ол НБА вториот тим]]. И покрај добриот скор од 30-20 на почеток на годината,<ref name=2005MG>{{Наведена мрежна страница|title=2004–2005 Season|url=http://www.nba.com/media/cavaliers/200506_200405_season.pdf|publisher=[[NBA]]|accessdate=June 2, 2012}}</ref> Кавалирс повторно не успеале да се квалификуваат за плејофот, завршувајќи ја сезоната со позитивен скор 42-40.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=2004–05 Cleveland Cavaliers|url=https://www.basketball-reference.com/teams/CLE/2005.html|website=Basketball Reference|publisher=[[Sports Reference]]|accessdate=April 29, 2007|archive-date=2020-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112001524/https://www.basketball-reference.com/teams/CLE/2005.html|url-status=dead}}</ref> [[File:LeBronWizards1.jpg|thumbnail|left|Џејмс во двобој со [[Карон Батлер]] од [[Вашингтон Визардс]] во ноември 2006.]] Во сезоната 2005-2006, Леброн вторпат по ред бил избран да игра на Ол-стар натпреварот и во него тој го предводел истокот до победа со 122-120 уфрлувајќи 29 бода, 6 скокови и 2 асистенции. Така тој станал најмладиот [[Најкорисен играч на НБА Ол-стар натпреварот|најкорисен играч на Ол-стар натпреварот]] со 21 година и 57 дена.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Sheridan|first1=Chris|title=LeBron and Pistons lead East to All-Star game win|url=http://www.espn.com/nba/allstar2006/news/story?id=2335852|publisher=[[ESPN]]|accessdate=February 4, 2018|date=February 19, 2006}}</ref> Во текот на сезоната тој трипати по ред бил избран за играч на неделата, а на крајот собрал пет такви награди. Исто така во периодот од 22 март до 8 април 2006 година, во девет натпревари по ред постигнувал најмалку 35 бода, и така им се придружил на Мајкл Џордан и на [[Коби Брајант]] како единствени пред него на кои им успеало ова. На крајот од регуларниот дел од сезоната Џејмс имал просек од 31,4 бода, 7 скокови и 6,6 асистенции по натпревар, па така станал најмладиот играч во историјата на лигата кој на крајот од една сезона имал просек од преку 30 бода по натпревар. Џејмс бил близу да биде избран за [[Најкорисен играч во НБА|најкорисен играч на сезоната]], но сепак на крајот завршил како втор во изборот зад [[Стив Неш]]<ref>{{наведени вести|title=James, Nash share Sporting News MVP award|url=http://sports.espn.go.com/nba/news/story?id=2443137|publisher=[[ESPN]]|accessdate=May 5, 2007|agency=Associated Press|date=May 12, 2006}}</ref>. Предводен од Џејмс Кавалирс успеале да се пласираат во плејофот за првпат од [[НБА Плејоф 1998|1998]] година. Своето деби во плејофот Леброн го имал во првиот натпревар од серијата против [[Вашингтон Визардс]], во кој остварил трипл-дабл (32 бода, 11 скокови и 11 асистенции) со кој им помогнал на Кавалирс да победат со 97-86.<ref name="debut">{{наведени вести|title=James' playoff debut triple-double carries Cavs |url=http://sports.espn.go.com/nba/recap?gameId=260422005 |publisher=[[ESPN]]|accessdate=May 1, 2007|date=April 22, 2006|agency=Associated Press}}</ref> Со тоа им се придружил на [[Џони Мекарти]] и [[Меџик Џонсон]] како единствени играчи кој оствариле трипл-дабл на своето деби во плејофот. Во третиот натпревар од серијата против Визардс, тој го погодил својот прв шут за победа во кариерата, притоа реализирајќи уште еден таков во петтиот натпревар од серијата.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Kobe Bryant vs. Lebron James: Game Winning Shots |url=http://chasing23.com/kobe-bryant-vs-lebron-james-game-winning-shots/ |publisher=Chasing 23 |accessdate=June 1, 2013 | date=May 3, 2011| author=The NBA Realist| url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130531031446/http://chasing23.com/kobe-bryant-vs-lebron-james-game-winning-shots/ |archivedate=May 31, 2013 |df= }}</ref> Кавалирс на крајот успеале да ги минат Визардс во 6 натпрвевари, но загубиле во вториот круг од [[Детроит Пистонс]] во седум натпревари.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=2006 NBA Playoffs Summary|url=https://www.basketball-reference.com/playoffs/NBA_2006.html|website=Basketball Reference|publisher=[[Sports Reference]]|accessdate=April 13, 2013|archive-date=2015-07-17|archive-url=https://archive.today/20150717051615/http://www.basketball-reference.com/playoffs/NBA_2006.html|url-status=dead}}</ref> Во [[НБА Плејоф 2006|плејофот 2006]] Леброн имал просек од 30,8 бода, 8,1 скокови и 5,8 асистенции. [[Податотека:LebronFT (cropped).jpg|thumb|right|Џејмс во 2007.]] Во [[НБА сезона 2006-2007|сезоната 2006-2007]], просекот на Џејмс паднал на 27,3 бода, 6,7 скока, 6 асистенции и 1,6 украдени топки по натпревар.<ref name="nbabio"/> Некои аналитичари падот во формата го припишале како резултат на регресија во неговите додавачки способности и послабата селекција на шутеви, што произлегло од недостатокот на напор и фокус.<ref name=TBOB499>{{Наведена книга|last=Simmons|first=Bill|title=The Book of Basketball|year=2009|publisher=ESPN Books|location=New York|isbn=9780345511768|page=499|url=https://archive.org/details/bookofbasketball00simm}}</ref> Кавалирс ја завршиле сезоната со 50 победи и како втори носители на истокот за втора година по ред се пласирале во [[НБА Плејоф 2007|плејофот]].<ref>{{Наведена мрежна страница|title=2006–07 Cleveland Cavaliers|url=https://www.basketball-reference.com/teams/CLE/2007.html|website=Basketball Reference|publisher=[[Sports Reference]]|accessdate=April 29, 2007|archive-date=2020-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112030847/http://www.basketball-reference.com/teams/CLE/2007.html|url-status=dead}}</ref> Во првата рунда на плејофот Кавалирс лесно ги елиминирале Вашингтон Визардс во четири натпревари, а потоа во втората рунда Леброн со просек од 25 бода, 7,2 скокови и 8,6 асистенции го предводел својот тим до победа од 4-2 во серијата против Њу Џерси Нетс. Така Кавалирс се пласирале во своето прво финале на источната конференција после 15 години. Во финалето на источната конференција, Кавалирс предводени од фантастичниот Леброн успеале да го надокнадат заостатокот од две победи зад Пистонс, и на крајот да ја добијат серијата во шест натпревари (4-2). Во петтиот натпревар од серијата Леброн имал неверојатна ноќ. Тој постигнал 48 бода, 9 скокови и 7 асистенции, постигнувајќи притоа 29 од последните 30 бода на Кливленд, вклучувајќи ги и 25-те во двојното продолжение како и победничкиот лејап на две секунди до крајот.<ref>{{наведени вести|title=LeBron bewilders Pistons as Cavaliers inch closer to NBA finals |url=http://scores.espn.go.com/nba/recap?gameId=270531008 |publisher=[[ESPN]]|accessdate=May 31, 2007|date=June 1, 2007|agency=Associated Press}}</ref> После натпреварот, спортскиот коментатор Марв Алберт ја нарекол претставата на Леброн „еден од најголемите моменти во историјата на плејофот“, додека поранешниот НБА играч [[Стив Кер]] го опишал настапот како „во стил на Џордан“. Во [[НБА финале 2007|НБА финалето]], Кливленд се сретнале со [[Сан Антонио Спарс]], кои успеале добро да го "затворат" Леброн фокусирајќи ја целата одбрана на него така што тој имал просек во серијата од 22 бода, 7 скокови и 6,8 асистенции. Така Спарси победиле со максимални 4-0. Во месец февруари од [[НБА сезона 2007-2008|сезоната 2007-2008]], Џејмс бил прогласен за МВП на Ол-стар натпреварот по вторпат во својата кариера откако имал учинок од 27 бода, 8 скокови и 9 асистенции.<ref>{{наведени вести|title=Allen's flurry of 3s help East hold on for All-Star win|url=http://www.espn.com/nba/recap?gameId=280217032|publisher=[[ESPN]]|accessdate=February 4, 2018|date=February 18, 2008|agency=Associated Press}}</ref> На 21 март во натпреварот против [[Торонто Репторс]], тој го надминал [[Бред Догерти (кошаркар)|Бред Догерти]] како водечки стрелец на Кавалирс на сите времиња, правејќи го тоа со помалку од преку 100 натпревари изиграни за клубот од Догерти.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Starkey|first1=Mike|title=LeBron James becomes Cleveland Cavaliers all-time scoring leader|url=http://blog.cleveland.com/sports/2008/03/lebron_james_becomes_cleveland.html|website=cleveland.com|accessdate=February 4, 2018|date=March 21, 2008}}</ref> Неговите 30 бода по натпревар исто така биле највисок просек во лигата, со што тој ја одбележал својата прва [[Список на најдобри стрелци во НБА по сезони|титула како најдобар стрелец во лигата]].<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Haberstroh|first1=Tom|title=LeBron James: 'Scoring not my job'|url=http://www.espn.com/nba/truehoop/miamiheat/story/_/id/8772666/lebron-james-says-lead-league-scoring-not-my-job-miami-heat|publisher=[[ESPN]]|accessdate=February 4, 2018|date=December 26, 2012}}</ref> Сепак, и покрај неговите поединечни достигнувања, скорот на Кливленд бил послаб во споредба со претходната сезона. Со 45-37 тие сепак се пласирале во [[НБА плејоф 2008|плејофот]], но тек како четврти носители на истокот.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=2007–08 NBA Standings|url=https://www.basketball-reference.com/leagues/NBA_2008_standings.html|website=Basketball Reference|publisher=[[Sports Reference]]|accessdate=February 18, 2013|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420204039/https://www.basketball-reference.com/leagues/NBA_2008_standings.html|url-status=dead}}</ref> Во првата рунда на плејофот ''Кавси'' трета година по ред ги елиминирале Вашингтон Визардс, пред во конференциското полуфинале да бидат сопрени од подоцнежниот шампион [[Бостон Селтикс]] во седум натпревари.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=2008 NBA Playoffs Summary|url=https://www.basketball-reference.com/playoffs/NBA_2008.html|website=Basketball Reference|publisher=[[Sports Reference]]|accessdate=April 13, 2013|archive-date=2015-09-05|archive-url=https://archive.today/20150905101941/http://www.basketball-reference.com/playoffs/NBA_2008.html|url-status=dead}}</ref> За време на решавачкиот седми натпревар од серијата против Селтикс одигран во Бостон, Џејмс постигнал 45 бода додека Селтикси ги предводел [[Пол Пирс]] кој постигнал 41. Натпреварот во медиумите бил опишан како „престрелка“.<ref>{{наведени вести|title=Pierce, James duke it out as Celtics close out Cavs in Game 7|url=http://espn.go.com/nba/recap?gameId=280518002|publisher=[[ESPN]]|accessdate=February 18, 2013|date=May 19, 2008|agency=Associated Press}}</ref> ==== 2008-2010; МВП сезоните==== [[File:LeBron James 18112009 1.jpg|thumbnail|left|175px|Џејмс со Кавалирс во ноември 2009.]] На 23 јануари 2009, Леброн погодил шут со звукот на сирената за да му донесе победа на Кливленд над [[Голден Стејт Вориорс]] со 106-105. На 4 февруари 2009, Џејмс забележал 52 бода, 9 скока и 11 асистенции. После натпреварот му бил впишан трипл-дабл, но подоцна НБА лигата му избришала од статистиката еден скок, и на тој начин му поништиле трипл-дабл со 50 бода кој би бил прв таков уште од оној на [[Карим Абдул-Џабар]] во 1975 година.<ref>[http://nba-croatia.com/nba/index.php?option=com_content&task=view&id=2023&Itemid=65 LeBron ponovio Jabbara]</ref><ref>[http://nba-croatia.com/nba/index.php?option=com_content&task=view&id=2034&Itemid=65 NBA liga brisala Jamesu posljednji triple-double učinak]</ref> На [[НБА Ол-стар натпревар 2009|Ол-стар натпреварот]] Џејмс бил најдобар стрелец на истокот со 20 бода, но тие биле убедливо поразени од западот со 146-119. На крајот на [[НБА сезона 2008-2009|сезоната 2008-2009]], Џејмс завршил на второто место во изборот за [[НБА Одбранбен играч на годината]] и за првпат бил избран во [[НБА Ол-дифензив прв тим|НБА одбранбениот тим]],<ref name=DPOTY09>{{Наведена мрежна страница|title=Howard, Bryant headline 2008–09 NBA All-Defensive First Team |url=http://www.nba.com/2009/news/05/06/defensive.team/index.html |website=NBA.com |date=May 6, 2009 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090508060828/http://www.nba.com/2009/news/05/06/defensive.team/index.html |archivedate=May 8, 2009 |df= }}</ref> забележувајќи највисоки во кариерата 93 блокади. На крајот на сезоната, тој исто така бил водач во својот тим речиси во сите најважни статистички категории: бодови, скокови, асистенции, украдени топки и блокади.<ref name=TBOB477>{{Наведена книга|last=Simmons|first=Bill|title=The Book of Basketball|year=2009|publisher=ESPN Books|location=New York|isbn=9780345511768|page=477|url=https://archive.org/details/bookofbasketball00simm}}</ref> Како резултат на неговата феноменална игра која била потпомогната и од страна на новото засилување "Ол-стар бекот" [[Мо Вилијамс]], Кливленд стигнал до рекорд на франшизата со скор 66–16 и само за еден натпревар не успеале да го израмнат најдобриот домашен рекорд во историјата на лигата.<ref>{{наведени вести|agency=Associated Press|title=LeBron sits as Cavs fail to match best home record|url=http://www.toledoblade.com/Pro/2009/04/16/LeBron-sits-as-Cavs-fail-to-match-best-home-record.html|newspaper=Toledo Blade|accessdate=February 18, 2013|date=April 16, 2009}}</ref> Со завршен просек од 28,4 бода, 7,6 скока, 7,2 асистенции, 1,7 украдени топки и 1,2 блокади по натпревар, Џејмс станал првиот играч на Кавалирс кој ја освоил наградата [[Најкорисен играч во НБА|МВП]].<ref>{{Наведена мрежна страница|title=James outdistances Bryant in winning Kia MVP award |url=http://www.nba.com/2009/news/05/04/mvp.release.20090504/index.html |website=NBA.com |accessdate=May 4, 2009 |date=May 4, 2009| url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090507190209/http://www.nba.com/2009/news/05/04/mvp.release.20090504/index.html |archivedate=May 7, 2009 |df= }}</ref> Во [[НБА плејоф 2009|плејофот]], Кливленд ги минал со популарната "метла" [[Детроит Пистонс]] и [[Атланта Хокс]] во првите две рунди за да стигне до двобојот со [[Орландо Меџик]] во финалето на конференцијата.<ref name=BR2009>{{Наведена мрежна страница|title=2009 NBA Playoffs Summary|url=https://www.basketball-reference.com/playoffs/NBA_2009.html|website=Basketball Reference|publisher=[[Sports Reference]]|accessdate=April 13, 2013|archive-date=2021-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20210422224828/https://www.basketball-reference.com/playoffs/NBA_2009.html|url-status=dead}}</ref> Во првиот натпревар од серијата Џејмс постигнал 49 бода во поразот на Кливленд, а во вториот натпревар тој го постигнал победничкиот кош за израмнување на 1-1. Сепак Кавалирс ја загубиле серијата со 4-2. Во февруари од [[НБА сезона 2009–2010|сезоната 2009–2010]], Џејмс бил присилен привремено да игра како [[Организатор на игра|плејмејкер]] поради големиот број на повредени бекови на Кавалирс.<ref>{{Наведена мрежна страница|last=Schmitt Boyer|first=Mary|title=Cleveland Cavaliers star LeBron James glad point-guard assignment is temporary|url=http://www.cleveland.com/cavs/index.ssf/2010/02/lebron_glad_point_guard_assign.html|website=cleveland.com|accessdate=July 18, 2013|date=February 5, 2010}}</ref> Под неговото водство, Кливленд не го загубил моментумот, завршувајќи ја годината со најдобриот скор во лигата за втора сезона по ред.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.basketball-reference.com/leagues/NBA_2010.html|title=2009–10 NBA Season Summary|website=Basketball Reference|publisher=[[Sports Reference]]|accessdate=July 18, 2010|archive-date=2010-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20100714062612/http://www.basketball-reference.com/leagues/NBA_2010.html|url-status=dead}}</ref> Како резултат на делумно зголемените минути на паркетот како и на фактот што како плејмејкер почесто бил во контакт со топката, Џејмс го зголемил своето статистичко производство, во просек на 29,7 бода, 7,3 скока, 8,6 асистенции, 1,6 украдени топки и 1 блокада по натпревар со 50 проценти шут од игра што му донело уште една награда МВП, втора во кариерата.<ref name=MPV>{{Наведена мрежна страница|title=LeBron James Wins NBA's 2009–10 Most Valuable Player Award|url=http://www.nba.com/cavaliers/news/mvp_100502.html|publisher=Cleveland Cavaliers Official Website|date=May 2, 2010|accessdate=February 4, 2018}}</ref> На отворањето на [[НБА плејоф 2010|плејофот]], Кавалирс ги совладале [[Чикаго Булс]] за да изборат двобој против [[Бостон Селтикс]] во вториот круг.<ref name=espn5132010>{{наведени вести|url=http://sports.espn.go.com/nba/recap?gameId=300513002|title=LeBron's triple-double not enough as Celtics move on to face Magic|agency=Associated Press|publisher=[[ESPN]] |date=May 13, 2010|accessdate=July 15, 2010}}</ref> Џејмс бил сериозно критикуван за тоа што не играл добро во натпреварот број 5 од серијата, шутирајќи со прецизност од само 20 проценти постигнувајќи само 15 бода од 14 шутеви.<ref>{{Наведена мрежна страница|last=Moore|first=Matt|title=NBA Playoffs Celtics Cavs Game 5: Celtics dominate as LeBron James fails in the big time|url=http://probasketballtalk.nbcsports.com/2010/05/11/nba-playoffs-celtics-cavs-game-5-celtics-dominate-as-lebron-james-fails-in-the-big-time/|publisher=[[NBC Sports]]|accessdate=July 3, 2012|date=May 11, 2010}}</ref> Тимот го претрпел својот најголем пораз во историјата на франшизата.<ref>{{наведени вести|url=http://espn.go.com/nba/recap?gameId=300511005|title=Celtics hand Cavaliers worst home playoff loss in team history|agency=Associated Press|publisher=[[ESPN]]|date=May 11, 2010|accessdate=July 15, 2010}}</ref> Кавалирс официјално бил елиминиран од шесстиот натпревар, иако Џејмс имал учинок од 27 бода, 19 скокови, 10 асистенции и 9 изгубени топки. === Мајами Хит === ====''Одлуката''==== Џејмс станал неограничен [[Слободен агент (НБА)|слободен агент]] во јули 2010 и одлучил во директен пренос на телевизијата ЕСПН да соопшти каде ќе ја продолжи својата кариера.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://sports.espn.go.com/nba/news/story?page=FreeAgency-100630|title=NBA Free Agency: Who's going where?|publisher=[[ESPN]] |date=June 30, 2010|access-date=October 30, 2010}}</ref> За тоа време, тој бил контактиран од неколку тимови, вклучувајќи ги [[Чикаго Булс]], [[Лос Анџелес Клиперс]], [[Мајами Хит]], [[Њујорк Никс]], [[Бруклин Нетс|Њу Џерси Нетс]], и Кавалирс.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://msn.foxsports.com/nba/story/lebron-james-says-he-will-join-miami-heat-070810|title=LeBron says he'll sign with Miami Heat|publisher=[[Fox Sports]]|date=August 9, 2010|access-date=October 30, 2010}}</ref> На 8 јули, во емисијата насловена како ''Одлуката'' во директен пренос на ЕСПН, Џејмс објавил дека ќе потпише за Мајами Хит.<ref>{{Наведена мрежна страница|last=Windhorst|first=Brian|title=A look back at the fateful 'Decision'|url=http://sports.espn.go.com/nba/truehoop/miamiheat/columns/story?columnist=windhorst_brian&page=jamesdecision-110708|publisher=[[ESPN]]|access-date=April 27, 2013|date=July 8, 2011}}</ref> Само ден подоцна, [[Крис Бош]] и [[Двејн Вејд]] кој исто така во текот на летото биле слободни агенти објавиле дека потпишале за Мајами. Сепак, најголема улога во доведувањето на Џејмс на Флорида одиграл претседателот на Хит [[Пет Рајли]] со идејата тој да игра со Бош и Вејд, која го привлекла Леброн.<ref>{{Наведена мрежна страница|last=Biggane|first=Brian|title=LeBron James admits Pat Riley sold him on being part of a family with Miami Heat|url=http://www.palmbeachpost.com/news/sports/basketball/lebron-james-admits-pat-riley-sold-him-on-being-pa/nL8N6/|newspaper=[[The Palm Beach Post]]|access-date=July 3, 2012|date=July 10, 2010}}</ref> Џејмс сметал дека играњето со овие двајца ќе го ослободи од товарот за постигнување бодови, и верувал дека може да биде првиот играч по [[Оскар Робертсон]] кој ќе заврши една сезона со трипл-дабл во просек. [[Податотека:LeBron DWade.jpg|thumb|left|Џејмс во дресот на [[Мајами Хит]] заедно со [[Двејн Вејд]] во декември 2010.|270x270px]] ==== 2010-2011; Првата сезона со Хит==== Џејмс официјално потпишал со Хит на 10 јули 2010 година.<ref name="HeatContract">{{Наведена мрежна страница|author1=ESPN.com News Services|title=Heat stars sign six-year deals|url=http://www.espn.com/nba/news/story?id=5368003|publisher=[[ESPN]]|accessdate=March 10, 2018|date=July 10, 2010}}</ref> Со овој потег, тој станал само третиот актуелен МВП играч кој го сменил тимот и првиот по [[Моузес Малоун]] во [[НБА сезона 1981–1982|сезоната 1981-1982]].<ref>{{наведени вести|last=Hochman|first=Benjamin|date=July 9, 2010|accessdate=July 13, 2010|title=LeBron James' choice puts Miami back in the game|newspaper=[[The Denver Post]]|url=http://www.denverpost.com/nuggets/ci_15472852}}</ref> Таа вечер, Хит организирале забава за добредојде во чест на нивната нова „[[Големата тројка (Мајами Хит)|голема тројка]]“ на [[Американ Ерлајнс Арена]], настан што се случил во рок концертна атмосфера.<ref>{{наведени вести|title=Heat throw welcome party for LeBron James, Chris Bosh|date=July 9, 2010|newspaper=[[USA Today]]|agency=Associated Press|url=http://usatoday30.usatoday.com/sports/basketball/nba/heat/2010-07-09-lebron-james-welcome-party_N.htm|accessdate=November 4, 2010|quote=With 13,000 fans chanting "Yes We Did!" amid an atmosphere more suited to a rock concert than a basketball game, the Miami Heat welcomed the NBA's newest trio of superstars Friday night for a celebration unlike just about any other in team history.}}</ref> [[File:LeBronJamesDunkingHeat.jpg|thumb|upright|right|Џејмс со Хит забива во март 2011]] И покрај тоа што Мајами биле доста засилени и влегле како први фаворити за титулата освојувањето на истата не било ни малку едноставна работа за тимот. Евидентен бил вишокот на бодови но системот допрва требало да се изгради. Во текот на [[НБА сезона 2010–2011|сезоната 2010–2011]], медиумите и противничките навивачи се однесувале кон Џејмс и Хит како негативци.<ref name="Villain">{{Наведена мрежна страница|last=Windhorst|first=Brian|title=LeBron James: No more Mr. Bad Guy|url=http://espn.go.com/nba/truehoop/miamiheat/story/_/id/7322299/lebron-james-miami-heat-says-done-villain-role|publisher=[[ESPN]]|accessdate=June 28, 2012|date=December 7, 2011}}</ref> На почетокот на сезоната, тие се бореле да се прилагодат на овие новонастанити околности, стигајќи само до 9–8 по 17 одиграни натпревари.<ref name="Herald">{{наведени вести|last1=Magoloff|first1=Scott|title=LeBron James: A timeline of his Miami Heat career|url=http://www.miamiherald.com/sports/nba/miami-heat/article1975142.html|newspaper=[[Miami Herald]]|accessdate=March 10, 2018|date=July 12, 2014}}</ref> Џејмс подоцна признал дека постојаната негативност околу тимот го натерала да игра посилно и со поголема лутина отколку во изминатите години.<ref name="Villain" /> На 2 декември, Џејмс се соочил со [[Кливленд Кавалирс|Кавалирс]] во Кливленд за првпат откако заминал како слободен агент.<ref>{{наведени вести |title=LeBron James returns to Cleveland |date=December 3, 2010 |publisher=[[ESPN]] |agency=Associated Press |url=http://sports.espn.go.com/nba/truehoop/miamiheat/news/story?id=5875623 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101204111532/http://sports.espn.go.com/nba/truehoop/miamiheat/news/story?id=5875623 |archivedate=December 4, 2010 |url-status=dead |df= }}</ref> Тој постигнал 38 бода и го предводел Мајами до победа иако во исто време бил исвиркан секој пат кога ќе ја допрел топката.<ref>{{наведени вести |title=LeBron shrugs off boos in return to Cleveland to lead Heat to easy win |date=December 2, 2010 |publisher=[[ESPN]] |agency=Associated Press |url=http://espn.go.com/nba/recap?id=301202005 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101213004249/http://espn.go.com/nba/recap?id=301202005 |archivedate=December 13, 2010 |url-status=dead |df= }}</ref> Сепак, постепено големата тројка Џејмс, Вејд, Бош полека успеала да воспостави хемија помеѓу себе и Хит на крајот ја завршиле сезоната како втори носители на Истокот,<ref>{{Наведена мрежна страница|title=2010-11 NBA Season Summary|url=https://www.basketball-reference.com/leagues/NBA_2011.html|website=Basketball Reference|publisher=[[Sports Reference]]|accessdate=March 10, 2018|archive-date=2020-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200212125227/https://www.basketball-reference.com/leagues/NBA_2011.html|url-status=dead}}</ref> а Џејмс имал во просек 26,7 бода, 7,5 скокови и 7 асистенции по натпревар со 51 процент шут од игра. Во [[НБА плејоф 2011|полуфиналето на источната конференција]], Џејмс макар и со нов клуб повторно се сретнал со [[Бостон Селтикс]] за втора година по ред.<ref name=Eleven>{{Наведена мрежна страница|title=2011 NBA Playoffs Summary|url=https://www.basketball-reference.com/playoffs/NBA_2011.html|website=Basketball Reference|publisher=[[Sports Reference]]|accessdate=February 19, 2013|archive-date=2013-06-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20130622140836/http://www.basketball-reference.com/playoffs/NBA_2011.html|url-status=dead}}</ref> Во натпреварот број 5, тој ги постигнал последните десет бода на Мајами за да помогне да се запечати победата во серијата.<ref name="One Year">{{Наведена мрежна страница|last1=Windhorst|first1=Brian|title=1. One Year Later, Sweet Turnaround For James|url=http://www.espn.com/nba/dailydime/_/page/dime-110512/daily-dime|publisher=[[ESPN]]|accessdate=March 10, 2018|date=May 12, 2011}}</ref> По последната сирена, тој славно легнал на теренот во еден емотивен момент, подоцна кажувајќи им на новинарите дека тоа е исклучително лична победа за него и за тимот.<ref>{{наведени вести|title=Heat's LeBron James closes out Celtics in Game 5: Video|url=http://www.cleveland.com/cavs/index.ssf/2011/05/heats_lebron_james_closes_out.html|website=cleveland.com|accessdate=March 10, 2018|date=May 12, 2011|agency=Associated Press}}</ref> Хит на крајот усепале да стигнат до натпреварот за титулата, [[НБА финале 2011|НБА финалето]], каде биле поразени од [[Далас Маверикс]] во шест натпревари.<ref name=Eleven /> Џејмс одново се нашол на мета на критика за поразот, откако имал само три бода во просек во последната четвртина на натпреварите во финалната серија.<ref>{{наведени вести |title=Kevin Durant, Thunder pull away from Heat, win Game 1 |date=June 12, 2012 |publisher=[[ESPN]] |agency=Associated Press |url=http://sports.espn.go.com/nba/recap?gameId=320612025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120614054605/http://sports.espn.go.com/nba/recap?gameId=320612025 |url-status=live |archivedate=June 14, 2012 |df= }}</ref> Неговиот просек во финалето од 17,8 бода по натпревар означува пад од 8,9 бода од просекот кој го бележел во регуларната сезона, што е најголем пад на бодовите во историјата на лигата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.al.com/sports/index.ssf/2011/06/hot_corner_with_nba_title_at_s.html|title=Hot Corner: With NBA title at stake, LeBron James was a big flop|website=cleveland.com|last=Hollis|first=Charles|date=June 15, 2011|accessdate=March 10, 2018}}</ref> ==== 2011-2013; Првите две НБА титули и уште две МВП награди==== Поразот од Маверикс во финалето Џејмс не го примил добро и решил да преземе мерки за подобрување на својата игра. Една од нив била позиционирањето во играта со кое не бил задоволен, па затоа поединечно работел со [[Хаким Олајџувон]] за време на офсезоната.<ref name="Herald" /> Со значително проширените вештини на Џејмс,<ref name=Goldsberry /> Мајами ја започнале сезоната со најдобар рекорд во историјата на франшизата 18–6.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Dwork|first1=David|title=Heat top Raptors, tie best start in franchise history|url=http://www.hothothoops.com/2012/2/5/2773833/heat-top-raptors-tie-best-start-in-franchise-history|publisher=Hot Hot Hoops|accessdate=May 27, 2017|date=February 5, 2012|archive-date=2017-09-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20170928102821/https://www.hothothoops.com/2012/2/5/2773833/heat-top-raptors-tie-best-start-in-franchise-history|url-status=dead}}</ref> Тој на крајот бил прогласен за МВП по третпат во кариерата, завршувајќи со просек од 27,1 бод, 7,9 скока, 6,2 асистенции и 1,9 украдени топки по натпревар со 53 проценти шут од игра. [[File:LeBron James at GSW.jpg|thumbnail|175px|left|Џејмс стои на средина на теренот за време на мртва топка во јануари 2013 година. Таа ноќ, тој станал најмладиот играч во историјата на НБА кој постигнал 20,000 бода во кариерата.<ref>{{наведени вести|title=LeBron James scores 20,000th|url=http://espn.go.com/nba/story/_/id/8852134/lebron-james-miami-heat-becomes-youngest-20000-points|publisher=[[ESPN]]|accessdate=November 24, 2013|date=January 17, 2013|agency=Associated Press}}</ref>]] Во конференциското полуфинале на [[НБА плејоф 2012|плејофот]], Мајами привремено го загубиле Крис Бош поради абдоминална повреда и се нашле во заостаток зад [[Индијана Пејсерс]] со 2-1.<ref>{{Наведена мрежна страница|author1=ESPN.com News Services|title=Roy Hibbert scores 19 and adds 18 boards as Pacers pound Heat|url=http://www.espn.com/nba/recap?gameId=320517011|publisher=[[ESPN]]|accessdate=March 11, 2018|date=May 17, 2012}}</ref> Во четвртиот натпревар Џејмс одговорил со 40 бода, 18 скокови и 9 асистенции помагајќи серијата да биде изедначена на 2-2.<ref>{{наведени вести|url=http://espn.go.com/blog/truehoop/post/_/id/43251/james%E2%80%99-box-score-gem-powers-heat|title=James' box score gem powers Heat|publisher=[[ESPN]]|date=May 20, 2012|accessdate=March 10, 2018|agency=ESPN Stats & Information}}</ref> Во петтиот уфрлил 30 бода со што Мајами со уште една победа го презеле водство а потоа конечно и ги елиминирале Пејсерс со 4-2 за пласман во конференциското финале. За да го надоместат отсуството на Бош, Хит се префрлиле на игра со пониска петорка со Џејмс како [[Крилен центар (кошарка)|крилен центар]], која ја задржале и подоцна дури и по враќањето на Бош во конференциското финале против [[Бостон Селтикс]].<ref>{{наведени вести|last=Windhorst|first=Brian|title=LeBron eyeing 'point power forward' role?|date=September 29, 2012|publisher=[[ESPN]]|url=http://www.espn.com/blog/truehoop/miamiheat/post/_/id/15258/heat-eying-point-forward-role-for-lebron|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180629102746/http://www.espn.com/blog/truehoop/miamiheat/post/_/id/15258/heat-eying-point-forward-role-for-lebron|archivedate=June 29, 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{наведени вести|last=Vardon|first=Joe|title=LeBron James is embracing playing power forward for the Cavaliers like never before|date=March 5, 2016|website=cleveland.com|url=https://www.cleveland.com/cavs/index.ssf/2016/03/lebron_james_is_embracing_play.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170701110301/http://www.cleveland.com/cavs/index.ssf/2016/03/lebron_james_is_embracing_play.html|archivedate=July 1, 2017|url-status=live}}</ref> Соочувајќи се со елиминацијата во натпреварот бр. 6, Џејмс забележал неверојатни 45 бода и 15 скокови за да го доведе Хит до победа и до ''мајсторка'' во настап што ''[[The New York Times]]'' го нарекол „перформанси што ја дефинираат кариерата“.<ref>{{наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2012/06/08/sports/basketball/james-leads-heat-to-game-7-against-celtics.html |title=James Takes Game 6 Personally |newspaper=[[New York Times]] |date=June 7, 2012| last=Beck |first=Howard |accessdate=March 10, 2018 }}</ref> Мајами го добиле и натпреварот бр. 7 за да минат во ново [[НБА финале 2012|НБА финале]], каде овојпат ги чекала екипата на [[Оклахома Сити Тандер]] и големиот соперник на Џејмс, [[Кевин Дјурант]].<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Abdul-Jabbar|first1=Kareem|title=Finals take edge off season's start|url=http://www.espn.com/nba/playoffs/2012/story/_/id/8047973/2012-nba-finals-great-matchup-heat-thunder-lebron-james-kevin-durant|publisher=[[ESPN]]|accessdate=March 11, 2018|date=June 13, 2012}}</ref> По првите три натпревари Хит воделе со 2-1, а Џејмс уфрлал по 30, 32 и 29 бода. Доцна во четвртиот натпревар од серијата, Џејмс погодил тројка за да му донесе водство на Хит, помагајќи им да ја добијат играта и покрај тоа што го немало некое време на паркетот поради грчеви во нозете.<ref>{{наведени вести|agency=Associated Press|title=Heat overcome Russell Westbrook's 43 points, take 3–1 Finals lead|url=http://scores.espn.go.com/nba/recap?gameId=320619014|publisher=[[ESPN]]|accessdate=February 18, 2013}}</ref> Во натпреварот бр. 5, тој забележал трипл-дабл (26 бода, 11 скокови и 13 асистенции) кога Мајами ги совладале Оклахома Сити по четврти пат во серијата за да стигнат до нивната втора НБА титула во историјата на франшизата и првиот шампионски прстен за Џејмс во кариерата.<ref>{{наведени вести|agency=Associated Press|title=LeBron James, Heat dominate Thunder to win NBA championship|url=http://scores.espn.go.com/nba/recap?gameId=320621014|publisher=[[ESPN]]|accessdate=February 18, 2013|date=June 22, 2012}}</ref> Џејмс бил едногласно изгласан за [[Најкорисен играч на НБА финалето]] со просек од 28,6 бода, 10,2 скока и 7,4 асистенции по натпревар.<ref>{{наведени вести|last=Washburn|first=Gary|title=MVP clear choice|url=http://www.boston.com/sports/basketball/articles/2012/06/22/lebron_james_win_nba_finals_mvp/|newspaper=[[The Boston Globe]]|accessdate=June 22, 2012|date=June 22, 2012}}</ref> Неговиот просек во плејофот изнесувал 30,3 бода, 9,7 скока и 5,6 асистенции по натпревар, и подоцна бил рангиран на второто место во модерната НБА историја од страна на ЕСПН.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Pelton|first1=Kevin|title=Best playoff runs: Players 1-5|url=http://www.espn.com/nba/playoffs/2013/story/_/id/9357345/greatest-individual-postseasons-1-5|website=ESPN Insider|publisher=[[ESPN]]|accessdate=May 21, 2017|date=June 10, 2013}}</ref> Во текот на [[НБА сезона 2012-2013|следната сезона 2012-2013]], со постигнатите 25 бода, 10 асистенции и 7 скокови во натпреварот против [[Голден Стејт Вориорс]], Џејмс станал најмладиот играч во историјата на [[НБА]] кој постигнал 20.000 бода и 5.000 асистенции. Со тоа тој станал тринаесеттиот кошаркар на лигата кој остварил 20.000 бода и 5.000 асистенции.<ref>„Леброн испиша историја“, Дневник, година XVII, број 5 068, 18 јануари 2013, стр. 25.</ref> Во февруари 2013, неговиот просек изнесувал 29,7 бода и 7,8 асистенции по натпревар, додека во текот на истиот месец, Хит ја започнале својата серија од 27 победи по ред, што е [[Список на најдолги победнички серии во НБА|третата најдолга серија во историјата на НБА]].<ref>{{наведени вести|last1=Jhabvala|first1=Nicki|title=Timeline of the Miami Heat's Winning Streak|url=https://www.nytimes.com/interactive/2013/03/27/sports/basketball/miami-heat-winning-streak-timeline.html|newspaper=[[The New York Times]]|accessdate=March 26, 2018}}</ref> Мајами го завршиле регуларниот дел од сезоната со најдобар скор во лигата како и во историјата на франшизата 66-16,<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Miami Heat Franchise Index|url=https://www.basketball-reference.com/teams/MIA/|website=Basketball Reference|publisher=[[Sports Reference]]|accessdate=August 18, 2014|archive-date=2011-02-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20110224232607/http://www.basketball-reference.com/teams/MIA/|url-status=dead}}</ref> а Џејмс бил прогласен за МВП по четврти пат, и останал краток само за еден глас, да стане првиот играч во историјата на НБА, кој ја освоил наградата едногласно.<ref>{{наведени вести|url=http://www.nba.com/2013/news/05/05/lebron-james-wins-mvp.ap/|website=NBA.com|accessdate=March 26, 2018|date=May 6, 2013|agency=Associated Press|title=James wins 4th Kia MVP award in near unanimous vote}}</ref> Регуларниот дел од сезоната го завршил во просеци од 26,8 бода, 8 скокови, 7,3 асистенции и 1,7 украдени топки по натпревар со шут од игра 56,5 проценти.<ref name=Reference /> Во натпреварот бр. 1 од [[НБА плејоф 2013|конференциското финале]], Џејмс постигнал кош со положување на топката со звукот на сирената носејќи му победа на Мајами со еден бод разлика против [[Индијана Пејсерс]].<ref>{{наведени вести |url=http://espn.go.com/nba/recap?gameId=400466594 |title=LeBron James' layup as time expires in OT lifts Heat past Pacers |publisher=[[ESPN]] |date=May 22, 2013 |agency=Associated Press}}</ref> Во текот на серијата, соиграчите од неговата екипа не биле во најдобра форма, па дополнителното оптоварување за постигнувања на бодови го натерало да ги спореди своите одговорности со оние од неговите „денови во Кливленд“.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=LeBron James says he went back to his 'Cleveland days' in Game 5|url=https://www.sbnation.com/nba/2013/5/31/4382192/nba-playoffs-2013-lebron-james-third-quarter-heat-vs-pacers|publisher=[[SB Nation]]|accessdate=June 3, 2013|date=May 31, 2013|last=Garrison|first=Drew}}</ref> И покрај овие проблеми, Хит се пласирале во [[НБА финале 2013|финалето]] каде закажале двобој со [[Сан Антонио Спарс]],<ref name=2013playoffs>{{Наведена мрежна страница|title=2013 NBA Playoffs Summary|url=https://www.basketball-reference.com/playoffs/NBA_2013.html|website=Basketball Reference|publisher=[[Sports Reference]]|accessdate=May 26, 2013|archive-date=2013-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20130620111427/http://www.basketball-reference.com/playoffs/NBA_2013.html|url-status=dead}}</ref> што симболично означувало шанса за Џејмс за реванш за неговото прво изгубено финале со Кавалирс шест години порано.<ref>{{Наведена мрежна страница|last=Golliver|first=Ben|title=Heat's LeBron James eyes Finals rematch with Spurs: 'I'm a much better player'|url=http://nba.si.com/2013/06/04/heats-lebron-james-eyes-finals-rematch-with-spurs-im-a-much-better-player/|magazine=[[Sports Illustrated]]|accessdate=June 7, 2013|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130608061314/http://nba.si.com/2013/06/04/heats-lebron-james-eyes-finals-rematch-with-spurs-im-a-much-better-player/|archivedate=June 8, 2013}}</ref> На почетокот на серијата, тој бил критикуван за неговиот недостаток на агресивност и лошата селекција на шутеви, откако Хит заостанувале со 2-3.<ref name=2013playoffs /><ref>{{Наведена мрежна страница|last=Pelton|first=Kevin|title=What's wrong with LeBron James?|url=http://insider.espn.go.com/nba/playoffs/2013/story/_/page/PerDiem-130612/2013-nba-playoffs-wrong-lebron-james|publisher=[[ESPN]]|accessdate=June 29, 2013|website=ESPN Insider|date=June 12, 2013}}</ref> Во натпреварот бр. 6, тој го запишал својот втор трипл-дабл во серијата, забележувајќи 16 бода во четвртата четвртина, за да го доведе Хит до повратна победа.<ref>{{наведени вести|title=Ray Allen's late 3 forces OT, Heat edge Spurs to force Game 7|url=http://scores.espn.go.com/nba/recap?gameId=400467338|publisher=[[ESPN]]|accessdate=June 22, 2013|agency=Associated Press|date=June 18, 2013}}</ref> Во одлучувачкиот натпревар бр. 7, тој го изедначил рекордот за најмногу постигнати бодови од еден играч за време на седмиот натпревар во НБА финалето, водејќи го Мајами до победа над Сан Антонио со својте 37 бода и станувајќи НБА шампион по вторпат во својата кариера.<ref>{{наведени вести|url= http://espn.go.com/nba/playoffs/2013/story/_/id/9409188/2013-nba-finals-lebron-james-named-nba-finals-mvp|title= LeBron James named Finals MVP|date=June 20, 2013|publisher=[[ESPN]]|accessdate=June 21, 2013|agency=ESPN.com News Services}}</ref> Тој бил прогласен за МВП на НБА финалето втора сезона едноподруго, бележејќи во финалната серија просеци од 25,3 бода, 10,9 скока, 7 асистенции и 2,3.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=2013 NBA Finals Composite Box Score|url=https://www.basketball-reference.com/playoffs/NBA_2013_finals.html|website=Basketball Reference|publisher=[[Sports Reference]]|accessdate=June 22, 2013|archive-date=2021-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210313180414/https://www.basketball-reference.com/playoffs/NBA_2013_finals.html|url-status=dead}}</ref> ====2013–2014: Последната сезона во Мајами==== Во текот на [[НБА сезона 2013-2014|сезоната 2013–2014]], Џејмс ги постигнал највисоките во кариерата и рекордни во историјата на франшизата 61 бод во натпреварот против [[Шарлот Хорнетс|Шарлот Бобкетс]] на 3 март 2014.<ref name=61pts>{{наведени вести|title=LeBron James' 61 points in win set career, Heat records|url=http://espn.go.com/nba/recap?gameId=400489766|publisher=[[ESPN]]|accessdate=March 4, 2014|agency=Associated Press|date=March 4, 2014}}</ref> Во текот на целата сезона, тој бил еден од ретките играчи кој не страдал од повреди (иако и тој пропуштил 5 натпревари) и бил на располагање речиси целото време на тренерот на Хит кој испробал цели 20 различни почетни постави поради повредите.<ref>{{наведени вести|title=Pacers get top seed in East as short-handed Heat fall to Wizards|url=http://espn.go.com/nba/recap?id=400490079|publisher=[[ESPN]]|accessdate=May 25, 2014|agency=Associated Press|date=April 15, 2014}}</ref> Џејмс ја завршил сезоната со просек од 27,1 бод, 6,9 скока и 6,4 асистенции по натпревар со 56,7 проценти шут од игра.<ref name=Reference /> По две години освојување, Џејмс морал да ја препушти наградата МВП која овојпат отишла во рацете на [[Кевин Дјурант]] од [[Оклахома Сити Тандер]]. Во второто коло од [[НБА плејоф 2014|НБА плејофот]], тој го израмнил својот најдобар резултат во плејофот постигнувајќи 49 бода во четвртиот натпревар од серијата против [[Бруклин Нетс]].<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Notebook: Heat 102, Nets 96|url=http://www.nba.com/games/20140512/MIABKN/gameinfo.html?ls=iref:nba:specialsts-LeBron-scores-49%20Heat%20take%203-1%20lead-over-Nets|website=NBA.com|accessdate=May 25, 2014|last=Appleman|first=Jake|date=May 12, 2014}}</ref> Во следното коло, Мајами ги совладале Индијана Пејсерс за да го заработат четвртото последователно финале, со што станале само еден четирите екипи во историјата на НБА кој го постигнале тоа.<ref>{{Наведена мрежна страница|last=Windhorst|first=Brian|title=Legacy grows for Miami's Big 3|url=http://espn.go.com/nba/playoffs/2014/story/_/id/11011357/nba-playoffs-miami-heat-big-3-add-legacy|publisher=[[ESPN]]|accessdate=May 31, 2014|date=June 6, 2014}}</ref> Таму ги чекале прошлогодишните соперници [[Сан Антонио Спарс]], во реприза на финалето од претходната година. Во натпреварот бр. 1 од [[НБА финале 2014|финалето]], Џејмс го пропуштил поголемиот дел од четвртата четвртина поради грчеви во нозете, што Спарс на максимално добар начин го искористиле за да стигнат до водство во серијата со 1-0.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Young|first1=Royce|title=Air conditioning goes out in Game 1|url=http://espn.go.com/nba/playoffs/2014/story/_/id/11039853/2014-nba-finals-lebron-james-exits-game-1-loss-thigh-cramp-c-fails|publisher=[[ESPN]]|accessdate=June 6, 2014|date=June 6, 2014}}</ref> Во натпрвеарот бр. 2, тој ги одвел Хит до победа и израмнување на серијата на 1-1, со 35 бода и одлични 64 проценти шут од игра.<ref name=35pts>{{наведени вести|title=LeBron James leads all scorers with 35 points as Heat take Game 2|url=http://espn.go.com/nba/recap?gameId=400559375|publisher=[[ESPN]]|accessdate=June 8, 2014|date=June 9, 2014|agency=Associated Press}}</ref> Сан Антонио на крајот ги совладале Хит во пет натпревари, ставајќи крај на нивната потрага по трета титула во низа.<ref>{{наведени вести|title=Spurs shake early deficit to snuff out Heat and win 5th NBA title|url=http://espn.go.com/nba/recap?gameId=400559378|publisher=[[ESPN]]|accessdate=August 10, 2014|date=June 16, 2014|agency=Associated Press}}</ref> Во финалето, Џејмс имал во просек 28,2 бода, 7,8 скокови и 2,0 украдени топки по натпревар.<ref name=2014F>{{Наведена мрежна страница|title=2014 NBA Finals|url=https://www.basketball-reference.com/playoffs/NBA_2014_finals.html|website=Basketball Reference|publisher=[[Sports Reference]]|accessdate=June 21, 2014|archive-date=2021-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20210328063402/https://www.basketball-reference.com/playoffs/NBA_2014_finals.html|url-status=dead}}</ref> ===Враќање во Кливленд Кавалирс=== На 25 јуни 2014 година, Џејмс одлучил да се откаже од својот договор со Хит, и официјално на 1 јули станал неограничен слободен агент.<ref>{{наведени вести|url=http://espn.go.com/nba/truehoop/miamiheat/story/_/id/11127329/lebron-james-opt-contract-miami-heat|title=LeBron James will opt out of contract|publisher=[[ESPN]]|date=June 24, 2014|accessdate=June 24, 2014|last=Broussard|first=Chris}}</ref> На 11 јули, било открено дека тој има намера да се врати во Кавалирс.<ref>{{наведени вести|url=https://www.usatoday.com/story/sports/nba/cavaliers/2014/07/11/lebron-james-return-cleveland-cavaliers-contract-miami-heat/12444643/|title=LeBron James rejoins Cleveland Cavaliers in free agency|newspaper=[[USA Today]]|date=July 11, 2014|accessdate=July 11, 2014|last1=Zillgitt|first1=Jeff|last2=Amick|first2=Sam}}</ref> За разлика од „Одлуката“, неговата објава да се врати во Кливленд била добро примена.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Levin|first1=Josh|title=Nice Rebound!|url=http://www.slate.com/articles/sports/sports_nut/2014/07/lebron_james_cleveland_his_2014_announcement_was_everything_his_2010_decision.html|magazine=[[Slate (magazine)|Slate]]|accessdate=July 13, 2014}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Simmons|first1=Bill|title=God Loves Cleveland|url=http://grantland.com/features/god-loves-cleveland/|website=[[Grantland]]|accessdate=July 13, 2014}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Lowe|first1=Zach|title=The Decision 2.0: OK, What's Next?|url=http://grantland.com/the-triangle/lebron-james-cleveland-cavaliers-aftermath-miami-heat/|website=[[Grantland]]|accessdate=July 13, 2014}}</ref> На 12 јули, тој официјално потпишал за Кавалирс,<ref name="LeBron deal has eye on future cap">{{Наведена мрежна страница|last1=Windhorst|first1=Brian|title=LeBron deal has eye on future cap|url=http://espn.go.com/nba/story/_/id/11207703/lebron-james-deal-cleveland-cavaliers-2-years-421-million|publisher=[[ESPN]]|accessdate=July 12, 2014|date=July 12, 2014}}</ref> кој со скор 97-215 бил најлошиот тим во лигата во четирите изминати сезони по неговото заминување..<ref>{{Наведена мрежна страница|title=LeBron to Cleveland: I'm coming home|url=http://www.chicagotribune.com/sports/basketball/bulls/chi-lebron-james-cleveland-20140711-story.html|newspaper=[[Chicago Tribune]]|accessdate=April 26, 2017|author=Bloomberg News}}</ref> Еден месец по потпишувањето на Џејмс, Кавалирс ги стекнале правата и над [[Кевин Лав]] од [[Минесота Тимбервулфс]], формирајќи ново ѕвездено трио заедно со дотогашната главна ѕвезда на тимот [[Кајри Ирвинг]].<ref>{{Наведена мрежна страница|author=ESPN News Services|title=Kevin Love traded to Cavaliers|url=http://espn.go.com/nba/story/_/id/11397368/kevin-love-traded-minnesota-timberwolves-cleveland-cavaliers|publisher=[[ESPN]]|accessdate=December 6, 2014|date=August 23, 2014}}</ref> ==== 2014–2015: Петто финале по ред ==== [[Податотека:LeBron James (15823062226).jpg|300п|мини|Џејмс во дресот на Кливленд Кавалирс во 2014]] Пред првиот тренинг на Кавалиерс во претсезоната, Џејмс ја повикал и претседавал со 30-минутната средба организирана само за играчите, каде тој ги истакнал својте очекувањата од секој од играчите на тимот за претстојната сезона.<ref>{{Наведена мрежна страница |last1=Spears |first1=Marc J. |title=https://sports.yahoo.com/news/lebron-james-sets-tone-for-cavaliers--and-cleveland--with-leadership-022309252.html |url=https://sports.yahoo.com/news/lebron-james-sets-tone-for-cavaliers--and-cleveland--with-leadership-022309252.html |website=sports.yahoo.com |accessdate=December 22, 2019 |date=October 20, 2014 |archive-date=2019-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219145633/https://sports.yahoo.com/news/lebron-james-sets-tone-for-cavaliers--and-cleveland--with-leadership-022309252.html |url-status=dead }}</ref> Во јануари од [[НБА сезона 2014-2015|сезоната 2014–2015]], Џејмс пропуштил две седмици поради вирусот на левото колено и долниот дел на грбот, што претставувало најдолгиот низ на пропуштени натпревари во неговата кариера. Набргу, по враќањето од повредата, во [[февруари]] [[2015]] година, на натпреварот против [[Детроит Пистонс]] тој остварил 11 додавања, со што дошол до вкупно 6.142 додавања во кариерата, соборувајќи го рекордот на [[Скоти Пипен]].<ref>„Џејмс со нов рекорд - 6,142 асистенции“, ''Утрински весник'', година XVI, број 4720, четврток, 26 февруари 2015, стр. 20.</ref><ref>[https://bleacherreport.com/articles/2376365-lebron-james-passes-scottie-pippen-for-most-assists-by-a-forward-in-nba-history LeBron James Passes Scottie Pippen for Most Assists by a Forward in NBA History] bleacherreport.com 25.2.2019</ref> Севкупно, тој одиграл најниски во некоја сезона 69 натпревари, а неговите завршни просеци биле 25,3 бода, 6 скокови и 7,4 асистенции по натпревар.<ref name=Reference /> Во второто коло на [[НБА плејоф 2015|плејофот]], тој постигнал кош со звукот на сирената со кој го одвел Кливленд до изедначување на 2–2 во серијата против [[Чикаго Булс]].<ref>{{наведени вести|title=LeBron James hits buzzer beater as Cavaliers edge Bulls|url=https://sports.yahoo.com/news/james-hits-buzzer-beater-lift-cavs-past-bulls-230515268--nba.html|work=[[Yahoo Sports]]|accessdate=May 10, 2015|date=May 11, 2015|agency=[[Agence France-Presse]]|archive-date=2015-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20150701100532/https://sports.yahoo.com/news/james-hits-buzzer-beater-lift-cavs-past-bulls-230515268--nba.html|url-status=dead}}</ref> Во конференциското финале, Кавалирс биле подобри од изненадувањето [[Атланта Хокс]] со "метла" за да се пласираат во [[НБА финале 2015|финалето]], со што Џејмс станал првиот играч од 1960-тите години кој играл во пет финалиња едноподруго. Во поголемиот дел од финалето против [[Голден Стејт Вориорс]], Ирвинг и Лав биле недостапни поради повреда, давајќи му на Џејмс повеќе напаѓачки одговорности.<ref name=Finals5>{{Наведена мрежна страница|last1=Moore|first1=Matt|title=The crown is forever heavy: LeBron James and his Finals legacy|url=http://www.cbssports.com/nba/eye-on-basketball/25198956/the-crown-is-forever-heavy-lebron-james-and-his-finals-legacy|publisher=[[CBS Sports]]|date=May 29, 2015|accessdate=September 22, 2018}}</ref> Под неговото водство, Кавалирс ја отвориле серијата со предност од 2-1 пред да бидат поразени во шест натпревари.<ref name=2015Finals>{{Наведена мрежна страница|title=2015 NBA Finals|url=https://www.basketball-reference.com/playoffs/2015-nba-finals-cavaliers-vs-warriors.html|website=Basketball Reference|publisher=[[Sports Reference]]|accessdate=June 18, 2015|archive-date=2016-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20160116105920/http://www.basketball-reference.com/playoffs/2015-nba-finals-cavaliers-vs-warriors.html|url-status=dead}}</ref> И покрај поразот, тој бил сериозен конкурент за добитник на наградата за МВП на финалето (на крајот ја добил [[Андре Игудала]]),<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Neck and neck: Just how close was Finals MVP voting?|url=http://www.foxsports.com/nba/story/andre-iguodala-wins-finals-mvp-lebron-james-7-4-vote-total-golden-state-warriors-champs-061615|publisher=[[Fox Sports]]|accessdate=July 24, 2016|date=June 17, 2015}}</ref> бележејќи просечно по 35,8 бода, 13,3 скокови и 8,8 асистенции по натпревар во финалната серија.<ref name=2015Finals /> ==== 2015–2016: Титулата со Кливленд Кавалирс ==== За време на [[НБА сезона 2015-2016|сезоната 2015–2016]], Џејмс бил критикуван за неговата улога во неколку контроверзии надвор од теренот, вклучувајќи го и отпуштањето на тренерот на Кавалирс [[Дејвид Блат]] во средината на сезоната.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Windhorst|first1=Brian|title=For NBA coaches, is LeBron James really a big professional hazard?|url=http://espn.go.com/nba/story/_/id/14663758/windhorst-lebron-coach-killer|publisher=[[ESPN]]|accessdate=June 22, 2016|date=January 28, 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|author=SN Staff |title=LeBron not interested in discussing whether he unfollowed Cavs|url=http://espn.go.com/sportsnation/story/_/id/15039111/lebron-james-not-interested-discussing-whether-unfollowed-cavs-twitter|publisher=[[ESPN]]|accessdate=June 22, 2016|date=March 22, 2016}}</ref> Кавалирс ја завршиле сезоната со 57 победи, што било доволно за освојување на првото место во источната конференција.<ref name="2016season">{{Наведена мрежна страница|title=2015-16 NBA Season Summary|url=https://www.basketball-reference.com/leagues/NBA_2016.html|website=Basketball Reference|publisher=[[Sports Reference]]|accessdate=June 22, 2016|archive-date=2019-04-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20190401172000/https://www.basketball-reference.com/leagues/NBA_2016.html|url-status=dead}}</ref> Завршните просечни вредности на Џејмс биле 25,3 бода, 7,4 скока и 6,8 асистенции по натпревар (шут од игра 52%).<ref name=Reference /> За време на [[НБА плејоф 2016|плејофот]], Кавалирс лесно ги совладале сите свој противници на истокот за да изборат ново финале; во првата рунда на плејофот на источната конференција ги победиле Детроит Пистонс 4-0, потоа со истиот резултат биле подобри и од Атланта Хокс, а во конференциското финале ги совладале Торонто Репторс со 4-2. Во [[НБА финале 2016|НБА финалето]] Кавалирс повторно се соочиле со [[Голден Стејт Вориорс]], кои одиграле рекордна сезона со 73 победи.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Chase for 73: Warriors one for the ages now|url=http://espn.go.com/nba/story/_/id/14329436/nba-golden-state-warriors-surpass-1995-96-chicago-bulls|publisher=[[ESPN]]|accessdate=June 22, 2016|date=April 7, 2016|author=ESPN.com}}</ref> Одново серијата не започнала добро за Кавалирс, откако по четири натпревари тие заостанувале со 3-1.<ref name="2016finals">{{Наведена мрежна страница|title=2016 NBA Finals|url=https://www.basketball-reference.com/playoffs/2016-nba-finals-cavaliers-vs-warriors.html|website=Basketball Reference|publisher=[[Sports Reference]]|accessdate=June 22, 2016|archive-date=2019-06-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20190606060429/https://www.basketball-reference.com/playoffs/2016-nba-finals-cavaliers-vs-warriors.html|url-status=dead}}</ref> Благодарение на напорите на Џејмс кој одговорил со постигнување на 41 бод во секој од двата следни натпревари елиминацијата била избегната и Кливленд се изборил за седми одлучувачки натпревар.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Azande|first1=J.A.|title=LeBron James' transcendent performance sets Game 7 stage|url=http://espn.go.com/nba/playoffs/2016/story/_/id/16270831/lebron-james-giant-night-sets-stage-game-7|publisher=[[ESPN]]|accessdate=June 22, 2016|date=June 17, 2016}}</ref> Во натпреварот бр. 7, тој имал трипл-дабл и направил голем број на клучни одигрувања, вклучувајќи ја и [[Блокада (кошарка)|блокадата]] над Игудала,<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=McMenamin|first1=Dave|title=When LeBron swooped in and changed the course of Cavs' history|url=http://espn.go.com/nba/playoffs/2016/story/_/id/16544563/nba-finals-2016-oral-history-lebron-chasedown-block|publisher=[[ESPN]]|accessdate=June 29, 2016|date=June 27, 2016}}</ref> за да може Кливленд да стане шампион, со што завршила 52-годишната суша на професионалните спортски екипи од Кливленд, а исто така тие станале и првиот тим во историјата на НБА кој успеал да се врати по дефицит од 3-1 во финалето.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Bontemps|first1=Tim|title=Cavaliers end over 50 years of Cleveland sports heartbreak with first NBA championship|url=https://www.washingtonpost.com/sports/cavaliers-beat-warriors-in-game-7-of-nba-finals-win-franchises-first-title/2016/06/19/e33bbfdc-366c-11e6-a254-2b336e293a3c_story.html|newspaper=The Washington Post|accessdate=June 22, 2016|date=June 19, 2016}}</ref> Џејмс станал само третиот играч кој забележал трипл-дабл во седмиот натпревар од НБА финалето,<ref>{{наведени вести|title=LeBron James wins NBA Finals MVP for 3rd time|url=http://www.nba.com/2016/news/06/19/lebron-james-finals-mvp.ap/index.html|agency=Associated Press|website=NBA.com|date=June 19, 2016|accessdate=June 26, 2016}}</ref> и просечно во серијата бележел по 29,7 бода, 11,3 скока, 8,9 асистенции, 2,3 блокади и 2,6 украдени топки по натпревар,<ref name=2016finals /> со што станал првиот играч во историјата на лигата кој сметајќи ги играчите од двата тима бил водач во сите пет статистички категории во некоја плејоф рунда, по што едногласно бил избран за МВП на НБА финалето по третпат во својата кариера.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Dan|first1=Feldman|title=LeBron James becomes first player on record to lead series in points, rebounds, assists, steals and blocks|url=http://nba.nbcsports.com/2016/06/20/lebron-james-becomes-first-player-on-record-to-lead-series-in-points-rebounds-assists-steals-and-blocks/|publisher=[[NBC Sports]]|accessdate=June 22, 2016|date=June 20, 2016}}</ref> ====2016–2018: Последните две сезони во Кливленд==== [[Податотека:Lebron wizards 2017 (cropped).jpg|thumb|left|200px|Леброн во 2017]] [[НБА сезона 2016-2017|Сезоната 2016-2017]] била нарушена со повреди и неочекувани загуби за Кавалирс;<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=McMenamin|first1=Dave|title='Fantasy' no more: LeBron James gives Cavs' season a wake-up call|url=http://www.espn.com/blog/cleveland-cavaliers/post/_/id/3553/fantasy-no-more-lebron-james-gives-cavs-season-a-wake-up-call|publisher=[[ESPN]]|accessdate=April 24, 2017|date=January 26, 2017}}</ref> Самиот Џејмс подоцна ја опишал како една од „најчудните“ години во неговата кариера.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Vardon|first1=Joe|title=LeBron James posts second straight triple-double, Cavs snap three-game skid 116-104 over Magic|url=http://www.cleveland.com/cavs/index.ssf/2017/03/lebron_james_tristan_thompson_12.html|website=Cleveland.com|accessdate=April 24, 2017|date=March 12, 2017}}</ref> После поразот во јануари од [[Њу Орлеанс Пеликанс]], тој јавно ја критикувал управата на Кливленд за изградбата на тим за кој сметал дека е премногу „тежок“, за што доби против критики.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Joseph|first1=Adi|title=Cavs should send LeBron on in-season vacation after latest rant|url=http://ftw.usatoday.com/2017/01/lebron-james-break-vacation-cavaliers-cleveland-complaints|newspaper=[[USA Today]]|accessdate=April 24, 2017|date=January 24, 2017}}</ref> Кавалирс ја завршиле сезоната како втори носители на Истокот, а Џејмс просечно бележел по 26,4 бода како и највисоки во кариерата во просек 8,6 скокови и 8,7 асистенции, но и 4,1 изгубени топки по натпревар.<ref name=Reference /> Во натпреварот бр. 3 од првото коло на [[НБА плејоф 2017|плејофот]], тој регистрирал 41 бод, 13 скокови и 12 асистенции против [[Индијана Пејсерс]], со што го одвел Кливленд до кам-бек победа по заостаток од 25 бода на полувремето, што претставува пресврт по најголем дефицит на полувремето во историјата на НБА плејофот.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=McMenamin|first1=Dave|title=LeBron James leads Cleveland to historic comeback win|url=http://www.espn.com/blog/cleveland-cavaliers/post/_/id/3980/lebron-james-leads-cleveland-to-historic-comeback-win|publisher=[[ESPN]]|accessdate=April 24, 2017|date=April 21, 2017}}</ref> Во натпреварот бр. 5 од финалето на конференцијата против [[Бостон Селтикс]], Џејмс постигнал 35 бода и го надминал [[Мајкл Џордан]] како [[Список на водачи по бројот на постигнати бодови во НБА плејофот|водач по бројот на постигнати бодови во НБА плејофот на сите времиња]].<ref>{{наведени вести|title=James passes Jordan, Cavs back in Finals with 135-102 win|url=http://www.espn.com/nba/recap?gameId=400953698|publisher=[[ESPN]]|date=May 25, 2017|accessdate=May 25, 2017|agency=Associated Press}}</ref> Кавалирс го добиле тој натпревар како и серијата, и напредувале во за нив третото по ред [[НБА финале 2017|финале]] каде одново ги чекале Вориорси, кој во офсезоната дополнително се засилиле со доведувањето на Кевин Дјурант.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Maloney|first1=Jack|title=Cavaliers set for third straight NBA Finals vs. Warriors after bouncing Celtics|url=https://www.cbssports.com/nba/news/cavaliers-head-to-third-straight-finals-after-eliminating-celtics-in-game-5/|publisher=[[CBS Sports]]|accessdate=August 5, 2017|date=May 26, 2017}}</ref> Џејмс станал првиот играч кој во просек постигнал трипл-дабл во едно НБА финале, со просек од 33,6 бода, 12 скокови и 10 асистенции по натпревар, меѓутоа Вориорс биле пресилни овојпат за Кавалирс и ги совладале со 4-1.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=LeBron James Becomes 1st Player to Average Triple-Double in NBA Finals History|url=http://bleacherreport.com/articles/2715326-lebron-james-becomes-1st-player-to-average-triple-double-in-nba-finals-history|website=[[Bleacher Report]]|date=June 13, 2017|accessdate=June 13, 2017|last=Zucker|first=Joseph}}</ref> [[Податотека:LeBron James vs. Kyrie Irving (23965056038).jpg|thumb|right|220px|Леброн во акција против својот поранешен соиграч [[Кајри Ирвинг]], во натпревар меѓу Кавалирс и Селтикс во 2017.]] Пред почетокот на [[НБА сезона 2017-2018|сезоната 2017–2018]], Кавалирс го реконструирале својот состав со разменувањето на [[Кајри Ирвинг]] во [[Бостон Селтикс|Селтикс]], кој барал да биде разменет делумно и поради тоа што повеќе не сакал да си игра со Џејмс.<ref name="Kyrie">{{Наведена мрежна страница |last1=West |first1=Jenna |title=Report: Kyrie Irving Never Wanted LeBron James to Return to the Cavaliers |url=https://www.si.com/nba/2018/07/06/kyrie-irving-did-not-want-lebron-james-cleveland-cavaliers-return-asked-trade |accessdate=August 15, 2018 |date=July 6, 2018|magazine=[[Sports Illustrated]]}}</ref> После бавниот почеток на сезоната, Кливленд одговориле со добивање на 18 од 19 натпревари во декември.<ref>{{наведени вести |title=In special shoes, LeBron's triple-double leads Cavs past Wiz |url=http://www.espn.com/nba/recap/_/id/400975191 |publisher=[[ESPN]] |accessdate=August 15, 2018 |date=December 17, 2017|agency=Associated Press}}</ref> Нивниот пресврт започнал со победата над [[Вашингтон Визардс]] каде Џејмс постигнал 57 бода, што претставува негов втор највисок вкупен број бодови во некој натпревар во неговата кариера и изендачен рекорд на франшизата.<ref>{{наведени вести|title=LeBron James scores 57, Cavaliers top Wiz 130-122, end skid|url=http://www.espn.com/nba/recap?gameId=400974873|publisher=[[ESPN]]|date=November 3, 2017|accessdate=November 3, 2017|agency=Associated Press}}</ref> Во јануари, Кавалирс имале негативен рекорд, а Џејмс бил критикуван за неговиот безгласен напор.<ref>{{Наведена мрежна страница |last1=Vejar |first1=Alex |title=LeBron James finished January with worst plus-minus of his career |url=https://clutchpoints.com/cavs-news-lebron-james-finished-january-with-worst-plus-minus-of-his-career/ |website=ClutchPoints |accessdate=August 15, 2018 |date=February 1, 2018}}</ref> После уште една рунда на размени во февруари, Кливленд се вратил во форма и Џејмс достигнал голем број историски пресвртници; на пример, на 30 март, тој поставил рекорд во НБА лигата со 867 натпревари по ред во кој постигнал двоцифрен број бодови.<ref>{{наведени вести|title=LeBron breaks Jordan record as Cavs down Pelicans 107-102|url=http://www.espn.com/nba/recap?gameId=400975877|publisher=[[ESPN]]|date=March 30, 2018|accessdate=March 30, 2018|agency=Associated Press}}</ref> Џејмс на крајот ја завршил сезоната со просечни 27,5 бода, 8,6 скокови и високи 9,2 асистенции како и 4,2 изгубени топки по натпревар.<ref name=Reference /> Во [[НБА плејоф 2018|НБА плејофот 2018]], тој ги водел Кавалирс до уште едно финале и уште еден двобој со [[Голден Стејт Вориорс]].<ref>{{наведени вести |url=http://www.chicagotribune.com/sports/basketball/ct-spt-lebron-james-cavaliers-celtics-20180527-story.html |newspaper=[[Chicago Tribune]]|title=LeBron James reaches eighth straight NBA Finals as Cavaliers beat Celtics 87-79 in Game 7|date=May 27, 2018|accessdate=August 15, 2018}}</ref> На патот до финалето, тој имал некои од најнезаборавните моменти во неговата кариера, вклучувајќи го и шутот за победа против [[Индијана Пејсерс]] и уште еден против [[Торонто Репторс]].<ref>{{Наведена мрежна страница |title=LeBron James' career playoffs buzzer-beaters |url=http://www.nba.com/article/2018/04/26/lebron-james-career-playoff-buzzer-beaters |website=NBA.com |accessdate=August 15, 2018 |date=May 6, 2018|author=NBA.com Staff}}</ref> Во првиот натпревар од [[НБА финале 2018|финалето]], Џејмс постигнал највисоки во кариерата во плејоф натпревар 51 бод, но Кливленд сепак бил поразен по продолженија.<ref>{{наведени вести|title=Warriors withstand James' 51 points to win NBA Finals Game 1|url=http://www.espn.com/nba/recap?gameId=401034613|publisher=[[ESPN]]|date=May 31, 2018|accessdate=May 31, 2018|agency=Associated Press}}</ref> По поразот, Џејмс ја повредил раката откако удрил во ѕидот во соблекувалната, што ја спречила неговата ефикасност за остатокот од серијата.<ref>{{Наведена мрежна страница |last1=McMenamin |first1=Dave |title=LeBron James says he 'pretty much played the last three games with a broken hand' |url=http://www.espn.com/nba/story/_/id/23739593/lebron-james-cleveland-cavaliers-played-significant-hand-injury |publisher=[[ESPN]] |accessdate=August 15, 2018 |date=June 9, 2018 |last2=Windhorst |first2=Brian}}</ref> Кавалирс ја загубиле серијата во четири натпревари, а Џејмс имал просек од 34 бода, 8,5 скокови и 10 асистенции по натпревар во финалето.<ref>{{Наведена мрежна страница |title=2018 NBA Finals - Cavaliers vs. Warriors |url=https://www.basketball-reference.com/playoffs/2018-nba-finals-cavaliers-vs-warriors.html |website=Basketball Reference |publisher=[[Sports Reference]] |accessdate=August 15, 2018 |archive-date=2018-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180610004347/https://www.basketball-reference.com/playoffs/2018-nba-finals-cavaliers-vs-warriors.html |url-status=dead }}</ref> === Лос Анџелес Лејкерс === На 29 јуни 2018 година, Џејмс ја искористил опцијата да се откаже од својот договор со Кавалиерс и станал неограничен слободен агент.<ref>{{Наведена мрежна страница |last1=Maloney |first1=Jack |title=LeBron James opts out of Cavaliers contract and hits NBA free agency, report says |url=https://www.cbssports.com/nba/news/lebron-james-opts-out-of-cavaliers-contract-and-hits-nba-free-agency-report-says/ |publisher=[[CBS Sports]] |accessdate=August 16, 2018 |date=June 29, 2018}}</ref> ==Статистика== {{NBA player statistics legend}} {| class="wikitable" |- | style="background:#afe6ba; width:3em;"|† |Означува сезони во кој Џејмс го освоил [[Список на НБА шампиони|НБА првенството]] |- | style="background:#cfecec; width:3em;"| * |Водач во лигата |} ===Регуларна сезона=== {{NBA player statistics start}} |- | style="text-align:left;"| [[НБА сезона 2003-2004|2003-2004]] | style="text-align:left;"| {{Basket Cleveland Cavaliers}} | 79 || 79 || 39.5 || .417 || .290 || .754 || 5.5 || 5.9 || 1.6 || .7 || 20.9 |- | style="text-align:left;"| [[НБА сезона 2004-2005|2004-2005]] | style="text-align:left;"| {{Basket Cleveland Cavaliers}} | 80 || 80 || style="background:#cfecec;"| 42.4* || .472 || .351 || .750 || 7.4 || 7.2 || '''2.2''' || .7 || 27.2 |- | style="text-align:left;"| [[НБА сезона 2005-2006|2005-2006]] | style="text-align:left;"| {{Basket Cleveland Cavaliers}} | 79 || 79 || '''42.5''' || .480 || .335 || .738 || 7.0 || 6.6 || 1.6 || .8 || '''31.4''' |- | style="text-align:left;"| [[НБА сезона 2006-2007|2006-2007]] | style="text-align:left;"| {{Basket Cleveland Cavaliers}} | 78 || 78 || 40.9 || .476 || .319 || .698 || 6.7 || 6.0 || 1.6 || .7|| 27.3 |- | style="text-align:left;"| [[НБА сезона 2007-2008|2007-2008]] | style="text-align:left;"| {{Basket Cleveland Cavaliers}} | 75 || 74 || 40.4 || .484 || .315 || .712 || 7.9 || 7.2 || 1.8 || '''1.1''' || style="background:#cfecec;" | 30.0* |- | style="text-align:left;"| [[НБА сезона 2008-2009|2008-2009]] | style="text-align:left;"| {{Basket Cleveland Cavaliers}} | 81 || 81 || 37.7 || .489 || .344 || '''.780''' || 7.6 || 7.2 || 1.7 || '''1.1''' || 28.4 |- | style="text-align:left;"| [[НБА сезона 2009-2010|2009-2010]] | style="text-align:left;"| {{Basket Cleveland Cavaliers}} | 76 || 76 || 39.0 || .503 || .333 || .767 || 7.3 || 8.6 || 1.6 || 1.0 || 29.7 |- | style="text-align:left;"| [[НБА сезона 2010-2011|2010-2011]] | style="text-align:left;"| {{Basket Miami Heat}} | 79 || 79 || 38.8 || .510 || .330 || .759 || 7.5 || 7.0 || 1.6 || .6 || 26.7 |- |style="text-align:left;background:#afe6ba;"|[[НБА сезона 2011-2012|2011-2012]]† |style="text-align:left;"|{{Basket Miami Heat}} |62||62||37.5||.531||.362||.771||7.9||6.2||1.9||.8||27.1 |- |style="text-align:left;background:#afe6ba;"|[[НБА сезона 2012-2013|2012-2013]]† |style="text-align:left;"|{{Basket Miami Heat}} |76||76||37.9||.565||'''.406'''||.753||8.0||7.3||1.7||.9||26.8 |- |style="text-align:left;"|[[НБА сезона 2013-2014|2013-2014]] |style="text-align:left;"|{{Basket Miami Heat}} |77||77||37.7||'''.567'''||.379||.750||6.9||6.4||1.6||.3||27.1 |- |style="text-align:left;"|[[НБА сезона 2014-2015|2014-2015]] |style="text-align:left;"|{{Basket Cleveland Cavaliers}} |69||69||36.1||.488||.354||.710||6.0||7.4||1.6||.7||25.3 |- |style="text-align:left;background:#afe6ba;"|[[НБА сезона 2015-2016|2015-2016]]† |style="text-align:left;"|{{Basket Cleveland Cavaliers}} |76||76||35.6||.520||.309||.731||7.4||6.8||1.4||.6||25.3 |- |style="text-align:left;"|[[НБА сезона 2016-2017|2016-2017]] |style="text-align:left;"|{{Basket Cleveland Cavaliers}} |74||74|| style="background:#cfecec;"| 37.8*||.548||.363||.674||8.6||8.7||1.2||.6||26.4 |- |style="text-align:left;"|[[НБА сезона 2017-2018|2017-2018]] |style="text-align:left;"|{{Basket Cleveland Cavaliers}} |'''82'''||'''82'''|| style="background:#cfecec;"| 36.9*||.542||.367||.731||'''8.6'''||'''9.1'''||1.4||.9||27.5 |- |style="text-align:left;"|[[НБА сезона 2018-2019|2018-2019]] |style="text-align:left;"|{{Basket Los Angeles Lakers}} |55||55|| 35.2||.510||.339||.665||8.5||8.3||1.3||.6||27.4 |- |- class="sortbottom" |style="text-align:center;" colspan="2"|'''Кариера''' |1,198||1,197||38.6||.504||.343||.736||7.4||7.2||1.6||.8||27.2 |- class="sortbottom" |style="text-align:center;" colspan="2"|'''Ол-стар''' |14||14||29.6||.530||.357||.743||6.3||6.0||1.3||.1||24.5 |} ===Плејоф=== {{NBA player statistics start}} |- |style="text-align:left;"|[[НБА плејоф 2006|2006]] |style="text-align:left;"|{{Basket Cleveland Cavaliers}} |13||13||'''46.5'''||.476||.333||.737||8.1||5.8||1.4||.7||30.8 |- |style="text-align:left;"|[[НБА плејоф 2007|2007]] |style="text-align:left;"|{{Basket Cleveland Cavaliers}} |20||20||44.7||.416||.280||.755||8.1||8.0||1.7||.5||25.1 |- |style="text-align:left;"|[[НБА плејоф 2008|2008]] |style="text-align:left;"|{{Basket Cleveland Cavaliers}} |13||13||42.5||.411||.257||.731||7.8||7.6||1.8||1.3||28.2 |- |style="text-align:left;"|[[НБА плејоф 2009|2009]] |style="text-align:left;"|{{Basket Cleveland Cavaliers}} |14||14||41.4||.510||.333||.749||9.1||7.3||1.6||.9||'''35.3''' |- |style="text-align:left;"|[[НБА плејоф 2010|2010]] |style="text-align:left;"|{{Basket Cleveland Cavaliers}} |11||11||41.8||.502||.400||.733||9.3||7.6||1.7||'''1.8'''||29.1 |- |style="text-align:left;"|[[НБА плејоф 2011|2011]] |style="text-align:left;"|{{Basket Cleveland Cavaliers}} |21||21||43.9||.466||.353||.763||8.4||5.9||1.7||1.2||23.7 |- |style="text-align:left;background:#afe6ba;"|[[НБА плејоф 2012|2012]]† |style="text-align:left;"|{{Basket Miami Heat}} |'''23'''||'''23'''||42.7||.500||.259||.739||9.7||5.6||1.9||.7||30.3 |- |style="text-align:left;background:#afe6ba;"|[[НБА плејоф 2013|2013]]† |style="text-align:left;"|{{Basket Miami Heat}} |'''23'''||'''23'''||41.7||.491||.375||.777||8.4||6.6||1.8||.8||25.9 |- |style="text-align:left;"|[[НБА плејоф 2014|2014]] |style="text-align:left;"|{{Basket Miami Heat}} |20||20||38.2||'''.565'''||.407||'''.806'''||7.1||4.8||1.9||.6||27.4 |- |style="text-align:left;"|[[НБА плејоф 2015|2015]] |style="text-align:left;"|{{Basket Cleveland Cavaliers}} |20||20||42.2||.417||.227||.731||'''11.3'''||8.5||1.7||1.1||30.1 |- |style="text-align:left;background:#afe6ba;"|[[НБА плејоф 2016|2016]]† |style="text-align:left;"|{{Basket Cleveland Cavaliers}} |21||21||39.1||.525||.340||.661||9.5||7.6||'''2.3'''||1.3||26.3 |- |style="text-align:left;"|[[НБА плејоф 2017|2017]] |style="text-align:left;"|{{Basket Cleveland Cavaliers}} |18||18||41.3||'''.565'''||'''.411'''||.698||9.1||7.8||1.9||1.3||32.8 |- |style="text-align:left;"|[[НБА плејоф 2018|2018]] |style="text-align:left;"|{{Basket Cleveland Cavaliers}} |22||22||41.9||.539||.342||.746||9.1||'''9.0'''||1.4||1.0||34.0 |- class="sortbottom" |style="text-align:center;" colspan="2"|Кариера |239||239||42.0||.491||.323||.743||8.9||7.1||1.8||1.0||28.9 |} ==Титули и награди== ===НБА=== * {{Трофеј-НБА првенство}} [[НБА|НБА првенство]] : 3 (2 со [[Мајами Хит]] и 1 со [[Кливленд Кавалирс]]) : 2011-2012, 2012-2013, 2015-2016 * [[Најкорисен играч во НБА]] : 4 : 2009, 2010, 2012, 2013 * [[Најкорисен играч на НБА финалето]] : 3 : 2012, 2013, 2016 * [[НБА Ол-стар натпревар|НБА Ол-стар]] : 15 : 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019 * [[Најкорисен играч на НБА Ол-стар натпреварот]] : 3 : 2006, 2008, 2018 * Избран во [[Ол-НБА тим]]от : 15 ** 12× Прв тим: 2006, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018 ** 2× Втор тим: 2005, 2007 ** Трет тим: 2019 * Избран во [[НБА одбранбен тим]] : 6 ** 5× Прв тим: 2009, 2010, 2011, 2012, 2013 ** Втор тим: 2014 * [[НБА руки на годината]]: 2004 * [[НБА Ол-руки прв тим]]: 2004 * [[Список на најдобри стрелци во НБА по сезони|Најдобар стрелец во НБА]]: 2008 === Репрезентативни === * [[Летни олимписки игри|Олимписки игри]]: ** [[Податотека:Gold medal olympic.svg|20px|Златен медал]] [[Кошарка на Летните олимписки игри 2008 (мажи)|2008]], [[Кошарка на Летните олимписки игри 2012 (мажи)|2012]] ** [[Податотека:Bronze medal olympic.svg|20px|Бронзен медал]] [[Кошарка на Летните олимписки игри 2004 (мажи)|2004]] * [[Американско првенство во кошарка|Американско првенство]]: ** [[Податотека:Gold medal america.svg|20px|Златен медал]] [[Американско првенство во кошарка 2007|2007]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Кошарка |image2=Basketball ball.svg |name3=САД |image3=Flag of USA.svg }} *{{Official website|http://www.lebronjames.com}} *[http://www.nba.com/draft2003/profiles/JamesLeBron.html Леброн Џејмс: Профил на NBA.com] *[https://www.espn.com/nba/player/_/id/1966/lebron-james Леброн Џејмс на ESPN] *[https://www.basketball-reference.com/players/j/jamesle01.html Леброн Џејмс на basketball reference] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130329141009/http://www.basketball-reference.com/players/j/jamesle01.html |date=2013-03-29 }} *[https://www.rotoworld.com/basketball/nba/player/28859/lebron-james Леброн Џејмс на rotoworld] {{НБА Руки на годината}} {{Најкорисен играч во НБА}} {{Најкорисен играч на НБА финалето}} {{Најкорисен играч на НБА Ол-стар натпреварот}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Џејмс, Леброн}} [[Категорија:Леброн Џејмс| ]] [[Категорија:Американски кошаркари]] [[Категорија:Играчи во НБА]] [[Категорија:Играчи на Кливленд Кавалирс]] [[Категорија:Играчи на Мајами Хит]] [[Категорија:Играчи на Лос Анџелес Лејкерс]] [[Категорија:Живи луѓе]] rfjkns6kdrhra2xxljrkk338oxgyvdw 0 1071213 5601775 5374280 2026-07-29T10:32:44Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5601775 wikitext text/x-wiki {{Christianity|expanded=hide}} [[Податотека:Lincoln Cathedral viewed from Lincoln Castle.jpg|300px|мини|[[Линколнска катедрала]]]] '''Англиканство''' или '''англиканизам''' — еден од насоките на [[протестантство]]то што се појавил за време на [[Англиска реформација|Реформацијата во Англија]].<ref name="cofe">{{cite web|url=http://www.cofe.anglican.org/faith/anglican/|title=What it means to be an Anglican|publisher=Church of England|archive-url=https://web.archive.org/web/20110830191043/http://www.churchofengland.org/our-faith/being-an-anglican.aspx|archive-date=30 August 2011|access-date=16 March 2009|url-status=dead}}</ref> Англиканските цркви имаат посебна историска врска со [[Црква на Англија|Црквата на Англија]] и со неа се обединети со заедничко [[богословие]], богослужба и црковна структура.<ref name="cofe2">{{cite web|url=https://www.churchofengland.org/our-faith/being-an-anglican.aspx|title=Being an Anglican|publisher=Church of England|archiveurl=https://www.webcitation.org/618ZJSDxv?url=http://www.churchofengland.org/our-faith/being-an-anglican.aspx|archivedate=2011-08-22|accessdate=2017-05-18|lang=en}}</ref> Изразот „англиканство“ се враќа на латинската фраза ''ecclesia anglicana'', чие прво спомнување потекнува од 1246 г. и буквално значи „англиска црква“. Следбениците на англиканството се нарекуваат „англиканци“, а исто така и „епископалци“. Огромното мнозинство англиканци припаѓаат на цркви што се дел од [[Англиканска заедница|Англиканската заедница]], која е меѓународна по природа.<ref name="ChristianTrends1">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=IMRsJ1gnIYkC&q=the+anglican+world+in+figures&pg=PA274|title=World Christian Trends Ad30-ad2200 (hb)|date=2001|publisher=William Carey Library|isbn=978-0-87808-608-5|page=272|language=en|quote=Total of all Anglicans on broader definition 109,546,970|access-date=22 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20240221122726/https://books.google.com/books?id=IMRsJ1gnIYkC&q=the+anglican+world+in+figures&pg=PA274#v=snippet&q=the%20anglican%20world%20in%20figures&f=false|archive-date=21 February 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://en.igrejaanglicanareformada.com.br/anglicanismo/|title=Anglicanismo|language=pt-BR|archive-url=https://web.archive.org/web/20200102061211/http://igrejaanglicana.com.br/anglicanismo/|archive-date=2 January 2020|website=Igreja Anglicana Reformada do Brasil|access-date=2 January 2020|url-status=dead}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons}} * [http://www.anglicancommunion.org/ Anglican Communion website] * {{Curlie|Society/Religion_and_Spirituality/Christianity/Denominations/Anglican/}} * [http://justus.anglican.org/resources Online Anglican resources] * [http://www.anglicansonline.org/ Anglicans Online website] __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Англиканство| ]] [[Категорија:Западно христијанство]] [[Категорија:Протестантство]] r7ygy7sxtvw76760yzoj6bl8gp7no3c 0 1072344 5601776 4735887 2026-07-29T10:33:44Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5601776 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Moschea di Roma 30.jpg|300px|мини|Поглед кон [[Римска џамија|Римската џамија]]]] '''Исламот во Италија''' е втората најголема религија по [[христијанство]]то. Бројот на [[муслиманите]] во [[Италија]] речиси сите сунитски е независна, но е околу 1.200.000 единици, приближно одговара на 1,9% на италијанската популација, во споредба со 91,6% на [[христијаните]]. Бројот често варира според дефиницијата на „[[муслимани]]“ односно дали да се вклучат и оние од земјите од муслиманската култура но не се опишуваат себеси како '''верници''' или '''неверници'''. == Историјата на исламот во Италија == Историјата на исламот во [[Италија]] започнал во [[IX век]]. [[Сицилија]] останала под муслиманска власт во периодот помеѓу [[827]] и [[1091 п.н.е.]], копното [[Италија]] претрпело бројни рации во истите тие години во споредба со [[Пиринејскиот Полуостров]] била привремено и контролата врз [[Сицилија]] е стабилно само од [[965]] год. до [[1061]] год. Сепак дури по Норманското освојување остана во [[Сицилија]] мал број на [[муслимани]] до [[1239]] год, кога како резултат на некои од невните бунтови биле депортирани од страна на Фредерик II во Апулија, каде што останал до [[1300]] год, годината во која тие биле истребени од [[Карло II од Шпанија|Карло II]] од Анјоу. Во модерните времиња, [[Исламската уметност|исламската]] присустност во [[Италија]] е скоро непостоечки до 60-тите години, кога ќе почнат да пристигнуваат во [[Италија]] од првите студенти од [[Сирија]]. Во деведесеттите години доаѓаале Албанци имиграти и се зголемувала бројката на Мароканците. Почнувајќи од 2000-тите, со растот на емиграција од [[Источна Европа]] и [[Латинска Америка]], процентот на муслиманските имигранти паднал додека преостанатите останаа. == Несогласувања == Во јавниот живот, Исламот има значајно влијание во популарната имагинација, предизвикувајќи дискусија на теми како што се: * Носење на исламски вел; * Присуство на распетија и други католички симболи во јавните канцеларии и училишта; * Право на [[Халал|ислмски]] менија во училишната менза; * Признавањето на полигамни бракови; * Изградба на нови [[џамии]] во градот. {{Европа по тема|Ислам во}} [[Категорија:Исламот во Италија| ]] duusw6k43daue11wczty9yrt8xok2of 0 1075746 5601779 5258608 2026-07-29T10:35:57Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5601779 wikitext text/x-wiki {{Историја на Албанија}} '''Отоманска Албанија''' го опфаќа периодот од историјата на денешна [[Република Албанија]] кога територијата била во составот на [[Османлиското Царство]]. Целата територија под османлиска власт била во периодот од [[1481]] до [[1912]] година. По [[Битка на Саврово поле|Битката на Саврово поле]] во [[1385]] година поголемиот дел од албанските владетели станале отомански вазали. == Заднина == [[Податотека:Castle grounds - The remaining minaret of the castle mosque to the left, the Skanderbeg museum in the center and the old Watchtower to the right - Kruja, Albania.jpg|300px|мини|Поглед кон [[Кројска тврдина|Кројската тврдина]]]] Во текот на [[14 век]] на територијата на денешна [[Албанија]] и [[Епир]] опстојувале неколку суверени кнежевства на чело на албански аристократи. Овие кнежевства биле создадени по падот на Српското царство и инвазијата на Османлиите кон Балканот. Османлиите својата империја ја прошириле од [[Анадолија]] кон [[Балкан]]от во текот на 14 век преминувајќи го Босфорот во [[1352]] година. Во [[1389]] година се случила [[Косовска битка|Косовската битка]] каде биле поразени српските сили. Во текот на [[1402]] година започнала монголската инвазија во Анадолија па балканските земји се спасиле во наредните години од потпаѓање под османлиска власт. По крајот на граѓанската војна Османлиите го 1453 година го зазеле [[Цариград]] и своите сили ги насочиле кон неосвоените делови на Албанија и Епир. Албанската земја се наоѓала под владеење на неколку скарани мали кнежевства. Во 1385 година албанскиот началник на Драч апелирал за помош кон османлискиот султан за борба против династија Балшиќ кои ја контролирале [[Зета]]. Во [[Битка на Саврово поле|Битката на Саврово поле]] Османлиите издвојувале победа над Зета по кое следувало албанските кнежевства да се заколнат кон верност на Османлиското Царство. Ѓирокастро станал главен град на санџакот кој бил формиран во 1419 година. Во 1423 година [[Мурат II]] започнал голем воен поход кон Балканот. Во 1431 година паднала Јанина во Епир, а во 1449 година тие веќе ги контролирале бреговите од [[Јонско Море]]. Албанските благородници имале право да ги задржат своите имоти и позиции како вазали, но морале да ги испратат своите синови во турскиот двор како заложници за да се обезбеди османлиската власт над реонот во случај на востание. == Отпор против Османлиите == Албанскиот отпор против Османлиите започнал кон средината на 15 век. [[Јован Кастриот]] бил еден од албанските аристократи кој претходно се заколнал во верност кон султанот. Тој бил принуден да ги испрати своите четири синови во османлискиот двор каде биле обучени за воена служба. Најмалиот од нив, [[Ѓорѓија Кастриот]] (1403-1468) го привлекол вниманието на султанот. Со прифаќањето на исламот тој го добил името Искендер. Тој учествувал во неколку походи во Мала Азија и Европа, па тој бил назначен за администратор на балканските земји и тој од тој период станал познат како Скендербег. Во 1443 година Скендербег доживеал пораз во [[Битка кај Ниш|Битката кај Ниш]] од страна на [[Унгарци]]те. По овој пораз Скендербег преку измама успеал да го убеди османлискиот паша и владетел на [[Кројска тврдина|Кројската тврдина]] да ја предаде тврдината, бидејќи така наредил султанот. Така по заземањето на тврдината Скендербег го прифатил католицизмот и објавил света војна против Османлиите. На [[2 март]] [[1444]] била формирана [[Лешка лига]] на чело со Скендербег. Лигата била предводена од [[Ѓорѓија Кастриот]], а по неговата смрт од [[Лека Дукаѓини]]. Ѓерѓ ја организирал средбата на албанските благородници од фамилијата Аријанити, Дукаѓини, Спата, Топи, Музаки и водачите на слободните албански кнежевства од високите северноалбански планини во градот [[Леска (Албанија)|Леска]]. На средбата било договорено да се организира заеднички отпор против османлиските освојувачи, а за водач на лигата бил избран Скендербег. Лигата била организирана како конфедерација бидејќи секое кнежевство го зачувал својот суверенитет. Бројот на албанските војници достигнал преку 10.000 луѓе. Главна помош лигата ја добивала од Венеција, Унгарија и папата во Рим. На 14 мај 1449 година започнала опсадата на Светиград која завршила со османлиска победа. Најголема победа на Скендербег се случила во опсадата на [[Кроја]] во 1450 година. Во следниот период Скендербег ги зазел градовите [[Дебар]] и [[Охрид]]. Скендербег починал во 1468 година а на негово место бил поставен Лека Дукаѓини. Лешката лига се одржала до 1479 година кога била принудена да отстапи пред Османлиите. == Османлиска власт == Во историјата на Отоманското Царство 42 големи везири потекнувале од Албанија. Во периодот меѓу 17 и 19 век, од 92 велики везири, 25 имале албанско, а само 19 турско потекло. Пред доаѓањето на Османлиите Албанија била христијанска земја за разлика од денес каде мнозинство се муслимани. Исламизацијата во Албанија најпрво имала чисто формален карактер – поединци прифаќале муслимански имиња и само понекогаш оделе во [[џамија]], а ги задржувале христијанските погледи, дотолку повеќе што не се практикувало подучување на новата вера. [[Бекташи|Бекташкиот ред]] во Албанија бил прифатен повеќе од која и да е друга провинција на Османлиското Царство. Најмногу бекташи имало во јужна Албанија, а еден мал број во околина на областа Кроја. На оваа територија биле формирани: * [[Скадарски пашалак]] * [[Бератски пашалак]] * [[Јанински пашалак]] Албанците масовно се вклучиле во [[Младотурската револуција]], а помеѓу младотурците се истакнал [[Ибрахим Темо]]. Со надеж дека со враќањето на суспендираниот Устав ќе ги уживаат националните права, тие масовно се приклучиле на револуцијата и биле еден од нејзините главни столбови. == Независност== Во 1912 година Албанија се нашла пред голема опасност да биде поделена меѓу [[Грција]], [[Србија]] и [[Црна Гора]] за време на [[Првата балканска војна]]. Црногорската војска го нападнала [[Скадар]], српските војски навлегле преку [[Дебар]] и [[Струга]] и без поголем отпор го зазеле [[Елбасан]] и централниот дел на Албанија, а од север преку [[Пеќ]] и [[Призрен]] пристигнале до [[Љеш]]. Истовремено, грчката војска навлегла кон [[Јанина]], а преку [[Битола]] избила на [[Корча]]. По [[Првата светска војна]], Албанија прогласила независност од Османлиското Царство. {{Земји под османлиска власт}} [[Категорија:Отоманска Албанија]] [[Категорија:Исламот во Албанија]] pop25wtoxqb6clczmasfptm9la03zkd 0 1082692 5601704 4657875 2026-07-29T07:26:09Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5601704 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Anna Wintour.jpg|мини|Ана Винтур на есенската недела на модата во Њујорк, 2005 година]] ''''"И ѓаволот носи Прада"'''' е најпродаваниот [[женски]] [[роман]] на [[Лорен Вајсбергер]] во кој се работи за една млада девојка која се вработува како [[лична асистентка]] на една уредничка на познато модно списание, работа која станува пеколна за неа трудејќи се да остане во чекор со исцрпувачкиот распоред и понижувачките барања од страна на нејзината шефица. Романот шест месеци остана на ''[[списокот на бестселери на "Њујорк Тајмс"]]'' и се сними истоимен филм во 2006 година во кој играат [[Мерил Стрип]], [[Ен Хатавеј]] и [[Емили Блант]]. На 31 мај 2012 година ''[["Entertainment Weekly"]]'' најавија дека Лорен Вајсбергер работи на продолжението на книгата насловено како: ''"Одмаздата носи Прада: Ѓаволот се враќа"''. Објавувањето на книгата се очекува во април 2013 година. == Кратка содржина == Неодамна дипломираната студентка по Англиски јазик на [["Универзитетот Браун"]], Андреа Сакс, се сели во [[Њујорк]] со надеж дека ќе се вработи во некоја издавачка куќа. Таа патува со нејзината најдобра пријателка Лили, дипломец на [["Универзитетот Колумбија"]], ја дава својата кратка биографија на повеќе работни места низ целиот град надевајќи се дека ќе најде работа во издаваштвото и ќе се оствари нејзинот сон да работи за списанието "Њујоркер". Неочекувано добива интервју за работа во "Elias-Clark Group" и се вработува како помлад асистент на Миранда Присли, главен и одговорен уредник на модното списание "Писта". Иако Андреа знае многу малку за светот на модата повеќепати и кажуваат дека "милион други девојки би умреле за нејзината работа". И дека ако издржи цела една година да работи за Миранда тогаш загарантирано ќе може да си бира ново работно место во рамките на издавачката куќа. На една забава за славни личности, Андреа се запознава со харизматичниот Кристијан Колинсворт, дипломец на [["Универзитетот Јеил"]] кој го опишуваат како надежен писател на нивната генерација. Тие започнуваат романса а со тоа почнува да се усложнува врската на Андреа со нејзиното момче Алекс. Односите на Андреа стануваат комплицирани поради нејзината нова работа. Лили сè повеќе се свртува кон [[алкохолот]] и се состанува со несигурни мажи со цел да се ослободи од стресните постдипломските студии. Борејќи се со неговата исцрпувачка работа како учител во централниот дел на градот, Алекс е исфрустриран од долгите работни часови и постојаниот стрес на Андреа. Тука трпи и односот на Андреа со нејзиното семејство. Но работите конечно ќе го заземат својот ред кога Емили, колешката на Андреа, ќе добие [[мононуклеоза]] и наместо неа Андреа ќе мора да оди во Париз со Миранда. Андреа се согласува иако тоа значи дека ќе мора да го откаже дологоочекуваното патување со Алекс. Во Париз Андреа неочекувано се сретнува со Кристијан. Подоцна, истата ноќ Миранда конечно попушта и ја прашува Андреа што научила од новата професија и каде би сакала да работи во иднина. И ветува дека по истекот на една година, ќе направи неколку телефонски повици со нејзини познаници што работат во списанието [["Њујоркер"]] за да и помогне, а во меѓувреме и предлага да почне да пишува колумни во "Писта". Назад во хотелот Андреа добива итен повик од Алекс и од нејзиното семејство, и дознава дека Лили се наоѓа во [[кома]] бидејќи имала сообраќајна несреќа возејќи под дејство на алкохол. И покрај тоа што Андреа е под притисок од семејството и од Алекс да се врати дома, таа и вели на Миранда дека ќе остане посветена на "Писта". Миранда е многу задоволна од тоа како Андреа ја врши својата работа и и вели дека ја чека светла иднина во оваа професија. Сепак, на модната ревија на [[Кристијан Диор]] во Париз, и задава уште една невозможна задача. Андреа конечно ќе сфати дека семејството и пријателите се поважни од работата и се ужаснува кога сфаќа дека сè повеќе станува како Миранда. Одбива да го исполни најновото бизарно барање на Миранда, поради што Миранда јавно ја прекорува, на тоа Андреа и возвраќа со: "[[Еби се]] Миранда, еби се". Поради тоа на лице место е отпуштена од работа и се враќа дома за да се смири со пријателите и семејството. Иако не може да ја поправи врската со Алекс тие остануваат пријатели.Лили закрепнува а судот и одредува казна да изврши [[добротворна работа]] во заедницата. Во последното поглавје Андреа дознава дека нејзината расправија со Миранда завршила на [[шестата страница]] од списанието и дека тоа е лошо за нејзиниот углед. Исплашена дека се наоѓа на црниот список на непожелни луѓе во бизнисот со издаваштвото се враќа назад кај нејзините родители и работи на [[кратки новели]], финансирајќи се преку продавање на скапата облека која ја доби на патувањето во Париз. Компанијата [["Seventeen"]] откупува една од нејзините новели и на крајот од романот Андреа се враќа во зградата на "Elias-Clark Group" да договори ново работно место во едно од другите списанија на компанијата. Таму здогледува една девојка која сфаќа дека всушност е новата помлада асистентка на Миранда, која изгледа толку збунето и растрчано како што таа беше некогаш. == Ликови == * '''Андреа "Енди" Сакс''', неодамнешен дипломец на "Универзитетот Браун" која работи како помлада лична асистентка на една моќна и безчувствителна уредничка на модно списание. * '''Миранда Присли''', [[Англичанка]] по потекло (Миријам Принчек) главен и одговорен уредник на "Писта", стилско и влијателно модно списание кое го објавува компанијата "Elias-Clark". Таа е позната по нејзиниот бел "Хермес" шал и по секојдневното психофизичко малтретирање на нејзините вработени. * '''Емили Чарлтон''', поранешната асистентка на Миранда а сега главна асистентка, со Андреа имаат конфликтни односи. * '''Алекс Фајнмен''', момче на Андреа, кој предава во едно основно училиште во Јужен [[Бронкс]] преку програмата [[Teach for America]]. * '''Лили Гудвин''', црнокосата долгогодишна цимерка и пријателка на Андреа, дипломрала на катедрата за [[Руска книжевност]] на "Универзитетот Колумбија". * '''Најџел''', висок Англичанец кој е и [[хомосексуалец]], покрај тоа што е креативен директор на списанието ''"Писта"'' честопати се појавува во медиумите и како моден советник покрај некои други познати личности на списанието и поради тоа Андреа го знае уште пред да се вработи таму. Најџел секогаш зборува гласно и е едниствениот човек кој поминува без казна кога ќе го искритикува личниот аутфит на Миранда. * '''Џејмс''', уште еден хомосексуалец кој се спријателува со Андреа во ''"Писта"'' и работи во одделот за разубавување. Познат е по неговата шега во деновите кога не се чувствува привлечно - повикување на калориите. * '''Џефи''', кој го надгледува познатиот "гардеробер" на ''"Писта"'' опремен со секаков вид на облека, во принцип позајмени од дизајнерите кога има некое снимање, но многу ретко кога тие им ги враќаат назад бидејќи најчесто вработените во фирмата си ги "позајмуваат". Тој е одговорен за целосниот нов изглед на Андреа за да може полесно да се вклопи во новата модерна работна атмосфера. * '''Хантер Томлинсон''', истакнат адвокат и сегашен сопруг на Миранда (разведена е од таткото на нејзините две керќи, позната Британска рок-ѕвезда). Бидејќи неговата сопруга е толку сурова, Андреа, Емили и некои други блиски соработници на Миранда го нарекуваат СГН- тато, скратено од Глув, Слеп и Нем- бидејќи тоа е едниствениот начин кој можат да го замислат дека некој би можел да живее со Миранда. * '''Едуардо''' е чуварот во зградата на компанијата "Elias-Clark" кој чстопати пеејќи им или правејќи некаква гримаса ги тормози вработените пред да ги пушти да влезат во зградата, како да не им е доволно што тие веќе работат за Миранда. * '''Кристијан Колинсворт''' е млад и убав писател кој Андреа го запознава на една забава каде и всушност почнуваат нивните симпатии. * '''Каролина''' и '''Кесиди''' се двете разгалени керќи близначки на Миранда. * '''Кара''' е [[дадилка]] на близначките, која многупати ја има извлекувано од неволја Андреа, но Миранда ја отпушта поради тоа што ги ставила под [[казна]] нејзините керќи бидејќи биле непослушни. * '''Џил''' е постарата сестра на Андреа која е омажена во [[Хјустон]] и на големо незадоволство на Андреа веќе почнала да го поприма тој [[Јужњачки акцент]]. * '''Бучните'''- жените вработени во редакцијата на списанието како на пример, [[Алисон]] (поранешна главна асистентка, сега уредник за убавина), [[Луција]] (одделот за мода), [[Џоселин]] (редакција) и [[Стеф]] (модни додатоци). Андреа им го дава овој прекар поради звукот на нивните „бесшумни“ потпетици кога се движат по мермерните подови во зградата. *'''Бенџамин''' или скратено Бенџи, е бившото момче на Лили со кој најверојатно останала во контакт иако раскинале. Во романот тој само накратко е спомнат, но се појавува во случката со сообраќајната незгода на Лили. ==Идеја== Во рекламните материјали Вајсбергер изјавува дека барањата на Присли се делумно измислени а делумно вистински искуства која таа и нејзините пријателки ги имале при нивните први работни места. Некои критичари велат дека [[Ана Винтур]], главната уредничка на [["Вог"]] била инспирација за ликот на Присли. ==Комерцијален и критички прием== [[Кејт Бетс]], поранешна уредничка на ''[["Harper's Bazaar"]]'' која исто така некогаш работела за Винтур, не штедеше на критика во ''Times [[New York Times Book Review|Book Review]]'', нагласувајќи ја неблагодарноста на авторката за уникатната можност да работи во "Вог" : "Ако Андреа никогаш не сфати дека треба да се грижи за Присли, тогаш зошто ние би се грижеле за Андреа или пак да го оценуваме текстот како да е нешто повеќе од обичен заплет на настаните?" Во дневниот весник [[Ана Мејслин]] додаде: "една подмолна и предизвикувачка книга која ни дава некаков показател дека авторката можела да напише едно бесплатно озборувачко четиво." Мејслин не го именуваше списанието во кое Вајсбергер всушност работела како и жената која наводно ја инспирирала да го создаде главникот лик. Весникот ''"Тајмс"'' го направи истото кога филмот за првпат ја доживеа својата премиера. Поранешната уредничка во "Conde Nast", Бетс, не беше многу [[објективна]] во нејзините критики ( Во вториот роман на Вајсбергер насловен како ''[["Сите кои вреди да се знаат"]]'' два лика шпекулираат во врска со идентитетот на популарен анонимен колумнист на мрежните места. Една за која се претпоставува е оваа поранешна модна уредничка која наоколу пишува злобни рецензии.) Критичарите кои ја сакаат книгата признаваат дека како и секој прв роман, има некои пропусти, но ја опишаа како едно [[забавно]] и несеризно [[четиво]]. Ниту едно од [[изданијата]] на "Conde Nast" не ја разгледа или пак спомна "И ѓаволот носи Прада". ==Странски изданија== Освен во САД, книгата е издадена во Албанија, Австралија, Белгија, Бразил, Бугарија, Канада, Кина, Хрватска,Чешка, Данска, Финска, Франција, Германија, Грција, Унгарија, Индија, Индонезија, Израел, Италија, Јапонија, Кореја, Латвија, Литванија, Малезија, мексико, Холандија, Норвешка, Полска, Португалија, Романија, Русија, Србија, Сингапур, Јужна Африка, Шпанија, Шведка, Тајван, Тајланд, Турција, Обединетото Кралство и Виетнам. ==Филмска адаптација== Компанијата 20th Century Fox ја пушти филмската верзија на 30 јуни 2006 година. Продуцент на филмот беше [[Венди Фајнмен]] кој исто така го продуцираше и филмот ''[["Форест Гамп"]]'', во адаптација на [[Ејлин Брош Мекена]] и режија на [[Дејвид Франкел]]. [[Ен Хатавеј]] ја игра улогата на Андреа, [[Мерил Стрип]] во улога на Миранда доби многу пофални критики како и [[Златен Глобус]] и номинација за [[Оскар]] за најдобра глумица, а [[Емили Блант]] ја гледаме во улогата на Емили. Дејството се снимаше есента во 2005 година во Њујорк и Париз. И самата Вајсбергер се појави во [[кратката улога]] на [[дадилката]] на близначките на Миранда. Филмот беше многу успешен и заработи над 300 милиони американски долари низ целиот свет што го направи и најпрофитабилен филм дотогаш, за двете главни глумици. Во септември Вајсбергер и Френкел заеднички ја примија наградата [[Quill Awards|Quill]] ''Variety'' Blockbuster Book to Film Award првата од ваков тип награда. ==Телевизиска серија== На 12 октомври 2006 година телевизиската мрежа ''Фокс'' најавија дека стекнале право да снимаат комична серија заснована на книгата која ќе почне со емитување во 2007 година. Но проектот не беше вклучен во нивната телевизиска шема за сезоната 2006-2007 година и сè уште не се знае дали оваа адаптација ќе се оствари. Френкел измени само една сцена а тоа е сцената кога Андреа се појавува на модната ревија на [[Келвин Клајн]], покажувајќи дека нејзината работа е многу повеќе од личен потрчко на Миранда. [[Категорија:Романи]] 0bvm1r1j6v5u5knf3itg29ui8c728v2 0 1083892 5601699 5516320 2026-07-29T06:03:25Z CommonsDelinker 746 Замена на [[File:Carcar.jpg]] со [[File:Carduelis_carduelis_(2012).jpg]] (од страна на [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] поради: [[:c:COM:FR|File renamed]]: this is not the Filipino city of Carcar). 5601699 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Билбилче | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{IUCN|id=106008832 |title=''Carduelis carduelis'' |assessors=[[BirdLife International]] |version=2012.1 |year=2012 |accessdate=16 July 2012}}</ref> | ststus_ref =<ref>{{IUCN2006|assessors=BirdLife International|year=2004|id=53446|title=Carduelis carduelis|downloaded=12 May 2006}}</ref> | image = Carduelis carduelis (2012).jpg | image_caption= |image2=European Goldfinch (Carduelis carduelis) (W1CDR0001491 BD15).ogg | regnum = [[Животни]] | phylum = [[Хордови]] | classis = [[Птици]] | ordo = [[Врапчевидни]] | familia = [[Ѕвингалки]] | genus = Carduelis | species = '''Билбилче''' | binomial = ''Carduelis carduelis'' | binomial_authority = ([[Карл Лине|Linnaeus]],1758) | range_map = Carduelis carduelis map.png | range_map_caption = ''Carduelis carduelis carduelis''<br>1 лето 2 цела година<br>''Carduelis carduelis caniceps''<br>3 лето 4 цела година }} '''Билбилче''' или '''трнарче''', '''каденче''' (''Carduelis carduelis'') — мала [[Врапчевидни|врапчевидна]] птица од [[семејство (биологија)|семејството]] на [[ѕвингалки]]те. Го има и во [[Македонија]]. ==Таксономија и систематизација== Овој вид се дели во две големи групи кои содржат по неколку раси. ;''Carduelis carduelis carduelis'' група: *''Carduelis carduelis balcanica'' југоисточна [[Европа]]; *''Carduelis carduelis brevirostris'' [[Крим]], северен [[Кавказ]]; *''Carduelis carduelis britannica'' британските острови; *''Carduelis carduelis carduelis'' поголемиот дел од европското копно, [[Скандинавија]]; *''Carduelis carduelis loudoni'' јужен Кавказ, [[Иран]]; *''Carduelis carduelis major'' западен [[Сибир]]; *''Carduelis carduelis niediecki'' југозападна [[Азија]], североситочна [[Африка]]; *''Carduelis carduelis parva'', [[Атлантик]], Макаронезија, ([[Канарски Острови|Канарските Острови]], [[Мадејра]]), Иберија, северозападна Африка. *''Carduelis carduelis tschusii'' [[Корзика]], [[Сардинија]], [[Сицилија]]. ;''Carduelis carduelis caniceps'' група: *''Carduelis carduelis caniceps'' јужниот дел на Средна Азија; *''Carduelis carduelis paropanisi'' [[Авганистан]] до западните [[Хималаи]] и [[Тјеншан]]; *''Carduelis carduelis subulata'' јужниот дел на централен Сибир. [[Карл Лине]] ја класифицирал птицата како ''Fringilla carduelis''. [[Филогенија]]та сме ја добиле од Антонио Арнаиз-Вилена.<ref>{{Наведено списание|last=Zamora|first=J|author2= Moscoso J, Ruiz-del-Valle V, Ernesto L, Serrano-Vela JI, Ira-Cachafeiro J, Arnaiz-Villena A|title=Conjoint mitochondrial phylogenetic trees for canaries Serinus spp. and goldfinches Carduelis spp. show several specific polytomies |journal=Ardeola|year=2006|volume=53|issue=1|pages=1–17|url=http://www.ardeola.org/files/1260.pdf}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Arnaiz-Villena|first=Antonio|author2=Alvarez-Tejado M., Ruiz-del-Valle V., García-de-la-Torre C., Varela P, Recio M. J., Ferre S., Martinez-Laso J.|title=Phylogeny and rapid Northern and Southern Hemisphere speciation of goldfinches during the Miocene and Pliocene Epochs|journal=Cell.Mol.Life.Sci.|year=1998|volume=54|issue=9|pages=1031–41|url=http://chopo.pntic.mec.es/biolmol/publicaciones/goldfinches2.pdf|doi=10.1007/s000180050230|pmid=9791543|access-date=2013-05-31|archive-date=2012-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20120321114437/http://chopo.pntic.mec.es/biolmol/publicaciones/goldfinches2.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Arnaiz-Villena|first=A|author2=Gómez-Prieto P, Ruiz-de-Valle V|title=Phylogeography of finches and sparrows|journal=Nova Science Publishers|year=2009|isbn=978-1-60741-844-3|url=https://www.novapublishers.com/catalog/product_info.php?products_id=13642|access-date=2013-05-31|archive-date=2013-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20131103052328/https://www.novapublishers.com/catalog/product_info.php?products_id=13642|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Zamora|first=Jorge|author2=Lowy E, Ruiz-del-Valle V, Moscoso J, Serrano-Vela JI, Rivero-de-Aguilar J, Arnaiz-Villena A|title=Rhodopechys obsoleta (desert finch): a pale ancestor of greenfinches according to molecular phylogeny|journal=J Ornithol|year=2006|volume=147|pages=448–56|doi=10.1007/s10336-005-0036-2|issue=3}}</ref><ref>{{Наведено списание | last = Arnaiz-Villena | first = A. | author2 = Moscoso, J.; Ruiz-del-Valle, V.; Gonzalez, J.; Reguera, R.; Wink, M.; and Serrano-Vela, J. I. | title = Bayesian phylogeny of Fringillidae birds: status of the singular African oriole finch ''Linurgus olivaceus'' and evolution and heterogeneity of the genus ''Carpodacus'' | journal = Acta Zoologica Sinica | volume = 53 | issue = 5 | pages = 826–834 | year = 2007 | url = http://chopo.pntic.mec.es/biolmol/publicaciones/bayesian.pdf | accessdate = 14 December 2009 | archive-date = 2013-06-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130604215557/http://chopo.pntic.mec.es/biolmol/publicaciones/bayesian.pdf | url-status = dead }}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Arnaiz-Villena|first=A|author2=Moscoso J, Ruiz-del-Valle V, González J, Reguera R, Ferri A, Wink M, Serrano-Vale JI|title=Mitochondrial DNA Phylogenetic Definition of a Group'of "Arid-Zone" Carduelini Finches|journal=The Open Ornithology Journal|year=2008|volume=1|pages=1–7|url=http://chopo.pntic.mec.es/biolmol/publicaciones/Arid.pdf|doi=10.2174/1874453200801010001|access-date=2013-05-31|archive-date=2013-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20130604191516/http://chopo.pntic.mec.es/biolmol/publicaciones/Arid.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведено списание|title=mtDNA phylogeography of North American Carduelis pinus group of birds|journal=Ardeola|year=2007|volume=54|pages=1–14|url=http://www.ardeola.org/files/1298.pdf|accessdate=20 July 2010|author=Arnaiz-Villena A, Ruiz-del-Valle V, Moscoso J, Serrano Vela JI, Zamora J.}}</ref> ==Опис== Просечното билбилче е долго 12-13 см, со [[распон на крилја]]та од 21-25 см и тежина од 14 до 19 грама. Половите се во голема мерка слични, со црвено лице, црна и бела глава, топла кафеава боја на горните делови, бели одоздола, со окер делови на слабините и градите, и црни и жолти крилја. Мажјаците имаат малку потемна црвена маска на лицето која се протега веднаш зад окото, а кај женките таа не допира до окото. [[Клун]]от е со боја на слонова коска, долг и заострен, а [[опашка]]та е чаталеста. Возрасните во [[сезонско парење|сезона на размножување]] имаат бел клун, а сивкава или црна точка на врвот во останатиот дел од годината. Младенчињата имаат обична глава и сивкав грб, но се непогрешливи поради жолтите шари на крилјата. Птиците во Средна Азија (''caniceps'' групата) имаат обиченна светла глава зад црвеното лице, без црно и бело на главата како европските и западноазиските птици.<ref>Clement, P., Harris, A., & Davis, J. (1993). ''Finches & Sparrows''. Christopher Helm. ISBN 0-7136-8017-2.</ref><ref>Svensson, L. (1992). Identification Guide to European Passerines. ISBN 91-630-1118-2.</ref> ==Распространетост и живеалиште== Природната распространетост на птицата е [[Европа]], [[Северна Африка]], и западна и средна [[Азија]]. Се среќава во отворена, делумно пошумена земја и е постојан жител во поблагите делови, западно од својот опсег, но [[Преселба на птиците|се доселува]] таму од постудените региони. Може да се случи да направи локални движења за да избегне лоши временски услови. Од Европа, билбилчето е населено во многу области на светот.<ref>Snow, D. W. & Perrins, C. M. (1998). ''The Birds of the Western Palearctic'' concise ed. Oxford University Press. ISBN 0-19-854099-X.</ref> Во 19 век е воведен во многу области на југоисточна [[Австралија]] и веднаш се одомаќинил и проширил.<ref>http://www.birdlife.org.au/bird-profile/european-goldfinch Birdlife.org.au</ref> ==Поведение== [[Image:Carduelis carduelis2.jpg|thumb|left]] [[Image:Gold Finch eggs.jpg|thumb|Гнездо со јајца]] Оваа птица најмногу сака да јаде мали [[семе|семиња]] од разни трње, но се храни и со [[инсекти]] кога ги одгледува младенчињата. Јаде од понудената храна од луѓето преку зима. [[Птичје гнездо|Гнезди]] во надворешните гранки на високите лиснати дрвја, или дури и во бамбус, каде снесува 5-6 [[Јајце|јајца]], што ќе се изведат по 11-14 дена. Во зима, се собираат во групи формирајќи [[јато]] кое брои над 40 птици. Песната на билбилчето е пријатно нежно чрчорење. Повикот е мелодично ''тикеЛИТ'' и песната е пријатен ѕвонлив сплет на треперења и чрчорења, но секогаш вклучувајќи ја и трисилабичната фраза или ''тиЛИТ-тиЛИТ-тиЛИТ''. Во минатото овие птици ги чувале во кафез заради нивното пеење. Бегањето од заробеништво, како и намерното пуштање доведе до колонизација на југоисточниот дел на [[Австралија]] и [[Нов Зеланд]]. Овие птици се привлечени во дворовите на куќите во [[Европа]] и [[Северна Америка]] од хранилките за птици во кои ставаат висококвалетни, хранливи семиња. ==Односи со луѓето== [[File:Carduelis caniceps F.JPG|thumb|left|''Carduelis carduelis caniceps'' во кафез]] Билбилчињата се чуваат во кафез заради нивниот убав изглед и пријатно пеење. Понекогаш луѓето мажјакот го вкрстуваат со женка од семејството на канаринците за да направат птица со најубави пејачки способности. [[File:Raffael 031.jpg|thumb|upright|''Богородица Билбилска'' од [[Рафаел]], (1505-1506)]] Бидејќи ги јаде семињата од трњето, во христијанската симболика тој е поврзан со круната од трње на Исус Христос. Билбилчето се појавува на слики со Богородица и младиот Исус, претставувајќи го како презнаењето што го имале тие за распнувањето. Таква е сликата на [[Рафаел]] ''Madonna del cardellino'' или ''Богородица Билбилска'', насликана 1505-1506 г. во која [[Јован Крстител]] му го подава билбилчето на Исус како предупредување за неговата иднина. Во сликата на Федерико Барочи ''Светото семејство'', билбилчето го држи [[Јован Крстител]] надвор од дофатот на заинтересираната мачка. Во сликата, пак, на Чима да Конелијано ''Мадона и дете'', билбилчето мавта во раката на детето Христос. Билбилчето, исто така, симболизира издржливост, плодност и упорност. Затоа што тоа симболизира страст, се смета за "спасител" и може да се наслика со мува (која означува грев и болест).<ref name="Werness">{{Наведена книга|last=Werness|first=Hope B.|title=Animal Symbolism in World Art|year=2007|publisher=Continuum|isbn=0-8264-1913-5}}</ref> Билбилчето се поврзува и со свети Јероним (преведувачот на Библијата од 4 век), и се појавува во некои негови претстави.<ref name="Werness"/> [[Антонио Вивалди]] компонирал концерт во д-дур за флејта "Il Gardellino" (Р.В. 428, Оп 10 бр 3), каде што појот на билбилчето се имитира од страна на флејтата. ==Билбилчето како мотив во уметноста== * „Лов на штиглици“ - краток расказ на македонскиот писател [[Петко Дабески]].<ref>Никола Гелевски и Владимир Мартиновски (приредувачи), ''Џинџуџе во земјата на афионите: Антологија на македонскиот краток расказ''. Скопје: Темплум, 2022, стр. 74.</ref> ==Наводи== {{reflist}} ==Надворешни врски== {{викивидови-ред|Carduelis carduelis|Билбилче}} {{рв|Carduelis carduelis}} *Information on European Goldfinches [http://www.umd.umich.edu/dept/rouge_river/eugo.html being reported in the U.S. Midwestern states] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110927223136/http://www.umd.umich.edu/dept/rouge_river/eugo.html |date=2011-09-27 }}; includes request for sightings. *[http://ibc.lynxeds.com/species/european-goldfinch-carduelis-carduelis Билбилче, фотографии, видеа и звуци] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160303185525/http://ibc.lynxeds.com/species/european-goldfinch-carduelis-carduelis |date=2016-03-03 }} на Интернет збирката птици *[http://www.ibercajalav.net/img/431_GoldfinchC.carduelis.pdf Возраст и пол (PDF; 3.8 MB) од Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131112140320/http://www.ibercajalav.net/img/431_GoldfinchC.carduelis.pdf |date=2013-11-12 }} [[Категорија:Ѕвингалки]] [[Категорија:Птици на Македонија]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] antfuw4atz4y2ux53ig44hq11s74a7t 0 1085311 5601717 5427540 2026-07-29T07:55:55Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5601717 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Louis-Pierre Vieillot.jpg|мини|Луј-Пјер Виејот]] '''Луј Пјер Вјејо''' ({{langx|fr|Louis Pierre Vieillot}}; [[10 мај]] [[1748]], [[Ивето]] – 1831, [[Руан]]) — [[Франција|француски]] [[орнитолог]]. Опишал за првпат голем број на птици, особено оние што ги сретнал во [[Западни Инди|Западните Инди]] и [[Северна Америка]]. Од нив и денес се користат 26 [[род (биологија)|рода]]. Бил меѓу првите орнитолози што ги проучувале промените во [[перје]]то, и еден од првите што проучувал живи [[птици]] и нивните кожи.<ref name=obit/> ==Животопис== Вјејо е роден во [[Ивето]], [[Горна Нормандија]]. Бил на службен пат на карипскиот остров [[Хиспаниола]], но бил принуден да пребега во [[САД]] за време на [[Француска револуција|Француската револуција]]. Во текот на неговиот престој, Вјејо ги изучувал птиците во земјата, собирајќи материјали за подоцна објавеното дело „Природознание на севернамериканските птици“ (''Histoire naturelle des oiseaux de l'Amérique Septentrionale'', 1808). Во 1800/1801 г. се вратил во Франција, каде се вработил во гласилото „Правен билтен“ (''Bulletin des Lois''). И понатаму продолжил да пишува трудови за птиците, па следната година го издал делото „Природознание на колибријата, птиците-глувци, јакамарите и шеќерниците“ (''Histoire naturelle et générale des colibris, oiseaux-mouches, jacamars et promerops'', 1802) with illustrations by his friend Жан Батист Одбер, followed by „Природознание на најубавите песнопојни птици од топлиот појас“ (''Histoire naturelle des plus beaux oiseaux chanteurs de la zone torride'', 1806). Во трудот „Анализа на нова основна орнитологија“ (''Analyse d'une nouvelle Ornithologie Elémentaire'', 1816), Вјејо го изложил негивот систем на орнитолошка класификација, и продолжил да го разработува во неговиот удел во делото „Нов природонаучен речник“ (''Nouveau Dictionaire d'Histoire Naturelle'', 1816–19). Во 1820 г. продолжил да работи на делото „Енциклопедиско-методична табела“ (''Tableau encyclopédique et méthodique''), започнато од [[Пјер Жозеф Бонатер]] во 1790 г. На крајот од животот го довршил делото „Француска орнитологија“ (''Ornithologie Française'', 1823–30). Се смета дека починал во беда во Руан. == Видови наречени по Вјејо == [[Податотека:Lybius vieilloti plate.jpg|мини|десно|[[Вјејоова брадарка]] (''Lybius vieilloti'')]] Во чест на Вјејо се наречени повеќе птици, меѓу кои [[Вјејоова брадарка|Вјејоовата брадарка]] (''Lybius vieilloti'') и [[порториканска гуштероловна кукавица|порториканската гуштероловна кукавица]] или Вјејоова кукавица (''Saurothera vieilloti''). ==Дела== {{зоолог|Vieillot}} * ''Histoire naturelle des plus beaux oiseaux chanteurs de la zone torride.'' Dufour, Париз 1805. * ''Histoire naturelle des oiseaux de l'Amérique septentrionale.'' Desray, Париз 1807–1808. * ''Analyse d'une nouvelle ornithologie élémentaire.'' d'Éterville, Париз 1816. * ''Mémoire pour servir à l'histoire des oiseaux d'Europe.'' Торино 1816. * ''Ornithologie.'' Lanoe, Париз 1818. * ''Faune française ou Histoire naturelle, générale et particulière des animaux qui se trouvent en France.'' Le Vrault & Rapet Париз, Стразбур, Брисел, 1820–1830. * ''La galerie des oiseaux du cabinet d'histoire naturelle du jardin du roi.'' Aillard & Constant-Chantpie, Париз 1822–1825. * ''Ornithologie française ou Histoire naturelle, générale et particulière des oiseaux de France.'' Pelicier, Париз 1830. == Наводи == {{наводи|refs= <ref name=obit>{{наведено списание|author=Paul H. Oehser|url=http://sora.unm.edu/node/19578|year=1948|journal=Auk|volume=65|issue=4|pages=568–576|title=Louis Jean Pierre Vieillot (1748–1831)|doi=10.2307/4080607}}</ref> }} == Надворешни врски == *[http://gallica.bnf.fr/ La galerie des oiseaux] на „[[Галика]]“ {{fr}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Вјејо, Луј Пјер}} [[Категорија:Француски орнитолози]] [[Категорија:Родени во 1748 година]] [[Категорија:Починати во 1831 година]] [[Категорија:Починати во 1830 година]] 0jzlhpgz8yvvg7oxvs8la79irtbjx8f 0 1092711 5601655 5558883 2026-07-29T03:53:54Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5601655 wikitext text/x-wiki {{Infobox Football biography-retired | playername = Фернандо Љоренте | image = [[Податотека:Sev tren 2016 (8).jpg|200px]] | height = {{height|m=1.95}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1985|2|26}} | cityofbirth = {{роден во|Памплона|}} | countryofbirth = [[Шпанија]] | nationality = {{flagsport|ESP}} [[Шпанија]] | currentclub = | position = [[Напад (фудбал)|напаѓач]] | clubnumber = | retired = 16 февруари 2023 - <small>(37 г.)</small> | youthyears1 = | youthclubs1 = Фунес | youthyears2 = | youthclubs2 = Ривер Ебро | youthyears3 = | youthclubs3 = {{Fb team Athletic Bilbao}} | years1 = 2003-2004 | caps1 = 33 | goals1 = 12 | clubs1 = {{симбол2|600px Giallo e Nero (Strisce).png}} [[Клуб Депортиво Басконија|Басконија]] | years2 = 2004-2005 | caps2 = 16 | goals2 = 4 | clubs2 = {{симбол2|600px Bilbao.png}} [[Билбао Атлетик]] | years3 = 2005-2013 | caps3 = 265 | goals3 = 85 | clubs3 = {{Fb team Athletic Bilbao}} | years4 = 2013-2015 | caps4 = 66 | goals4 = 23 | clubs4 = {{Fb team Juventus}} | years5 = 2015-2016 | caps5 = 23 | goals5 = 4 | clubs5 = {{Fb team Sevilla}} | years6 = 2016-2017 | caps6 = 33 | goals6 = 15 | clubs6 = {{Fb team Swansea City}} | years7 = 2017-2019 | caps7 = 36 | goals7 = 2 | clubs7 = {{Fb team Tottenham}} | years8 = 2019-2021 | caps8 = 20 | goals8 = 3 | clubs8 = {{Fb team Napoli}} | years9 = 2021 | caps9 = 14 | goals9 = 1 | clubs9 = {{Fb team Udinese}} | years10 = 2021-2022 | caps10 = 19 | goals10 = 2 | clubs10 = {{Fb team Eibar}} | nationalyears1 = 2003 | nationalcaps1 = 3 | nationalgoals1 = 2 | nationalteam1 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија до 17 години|Шпанија 17]] | nationalyears2 = 2005 | nationalcaps2 = 4 | nationalgoals2 = 5 | nationalteam2 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија до 20 години|Шпанија 20]] | nationalyears3 = 2005-2006 | nationalcaps3 = 9 | nationalgoals3 = 5 | nationalteam3 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија до 21 година|Шпанија 21]] | nationalyears4 = 2008-2013 | nationalcaps4 = 24 | nationalgoals4 = 7 | nationalteam4 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија]] }} '''Фернандо Хавиер Љоренте Торес''' (роден на [[26 февруари]] [[1985]] година) — поранешен [[Шпанија|шпански]] [[фудбалер]], [[Напад (фудбал)|напаѓач]]. Неговиот прекар бил ''El Rey León'' (превод на мак. Кралот Лав'').<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.as.com/futbol/articulo/rey-leon-area/dasftb/20100526dasdaiftb_40/Tes|title=Un 'rey león' en el área|title=A 'lion king' in the box|publisher=[[Diario AS]]|language=es|date=26 May 2010|access-date=12 September 2010}}</ref> Љоренте ја започнал својата кариера во [[ФК Атлетик Билбао|Атлетик Билбао]], клуб до кои го изодел својот пат низ разни младински категории, за да стане еден од најважните офанзивни играчи за клубот во следната деценија. Во сезоната 2011-2012, тој постигнал 29 гола за клубот во сите натпреварувања и бил наречен "Билбао легенда".<ref name="Standard">{{наведени вести|url=http://www.standard.co.uk/sport/football/chelsea-on-high-alert-after-striker-fernando-llorente-rejects-new-deal-with-athletic-bilbao-8026359.html|title=Chelsea on high alert after striker Fernando Llorente rejects new deal with Athletic Bilbao|publisher=[[Evening Standard]]|date=9 August 2012|access-date=10 August 2012}}</ref> Во 2013 година, како слободен играч потпишал за {{Fb team (N) Juventus}}, со кој освоил две ''[[скудето|скудета]]'', во своите двете години поминати во клубот. Во 2015 година, се вратил во Шпанија, каде го носел дресот на {{Fb team (N) Sevilla}}, а потоа играл за {{Fb team (N) Swansea City}} и за {{Fb team (N) Tottenham}}, стигајќи со вторите до [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 2019 година|финалето]] на [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]] во 2019 година. По две годишен престој одново во Италија, играјќи за {{Fb team (N) Napoli}} и {{Fb team (N) Udinese}}, кариерата ја завршил враќајќи се во Шпанија каде играл за [[ФК Ејбар|Ејбар]]. Љоренте бил [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|шпански репрезентативец]] од 2008 до 2014 година. Тој бил во составот на репрезентацијата која победила на [[Светско првенство во фудбал 2010|Светското првенство 2010]] и [[Европско првенство во фудбал 2012|Европското првенство 2012]]. == Технички одлики == Физички силен [[Напад (фудбал)|напаѓач]], со добра техника и моќен и прецизен удар со глава благодарение на неговата висина (195 см)<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rfef.es/index.jsp?nodo=39&ID=5199 |author=Garazi Barriuso |title=Llorente: remate, regate y corpulencia física para conseguir la Euro de cabeza |editor=rfef.es |language=es |date=6 јуни 2012 |access-date=26 август 2012 |archive-date=2013-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130927190244/http://www.rfef.es/index.jsp?nodo=39&ID=5199 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.calciomercatoweb.it/notizie-calcio/2011/03/24/calciomercato-inter-llorente-obbiettivo-di-leonardo/ |author=Luciano Luca Grassi |title=Calciomercato Inter/ Llorente obbiettivo di Leonardo |editor=calciomercatoweb.it |date=24 март 2011 |access-date=16 август 2012 |archive-date=2014-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140222230910/http://www.calciomercatoweb.it/notizie-calcio/2011/03/24/calciomercato-inter-llorente-obbiettivo-di-leonardo/ |url-status=dead }}</ref> == Клупска кариера == === Рани години === На возраст од 9 години Љоренте започнал да игра фудбал во младинските категории на слабо познатата екипа - Фунес, а следната година се преместил во екипата на [[Ривер Ебро]], клубот од неговото родно место, [[Ринкон де Сото]]. Во [[1996]] година, на возраст од 11, тој се преселил во [[ФК Атлетик Билбао|Атлетик Билбао]], каде влегол во нивното училиште по фудбал во [[Погон Лезама|Лезама]]. === Басконија и Билбао Атлетик === По 7 години во младинскиот тим на Атлетик во [[2003]] се преселил во [[Клуб Депортиво Басконија|Басконија]], каде што играл во [[Терсера дивизион (Шпанија)|третата лига]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.athletic-club.net/web/main.asp?a=0&b=1&c=2&d=1000&berria=1056&idi=2 |title=Staff restructuring |editor=athletic-club.net |date=26 јуни 2003 |access-date=15 јули 2010 |archive-date=2009-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090210184726/http://www.athletic-club.net/web/main.asp?a=0&b=1&c=2&d=1000&berria=1056&idi=2 |url-status=dead }}</ref> Во единствената сезона во клубот, Љоренте постигнал 12 гола во 33 изиграни натпревари, и така тој се вратил во [[Билбао]] за да игра во резервниот тим на Атлетик, [[Билбао Атлетик]] во [[Сегунда дивизион Б]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.athletic-club.net/web/main.asp?a=0&b=1&c=2&d=1000&berria=1956&idi=2 |title=Incorporations of Bilbao Athletic |editor=athletic-club.net |language=es |date=1 јуни 2004 |access-date=15 јуни 2010 |archive-date=2009-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090210183829/http://www.athletic-club.net/web/main.asp?a=0&b=1&c=2&d=1000&berria=1956&idi=2 |url-status=dead }}</ref> По 16 настапи со 4 постигнати голови за Билбао Атлетик во првиот дел од сезоната, Атлетик Билбао му го продолжил договорот до јуни [[2008]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.athletic-club.net/web/main.asp?a=0&b=1&c=2&d=1000&berria=2523&idi=2|title=Fernando Llorente’s contract extension|last=|first=|date=11 декември 2004|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20090210182116/http://www.athletic-club.net/web/main.asp?a=0&b=1&c=2&d=1000&berria=2523&idi=2|archive-date=2009-02-10|dead-url=|access-date=15 јули 2010|editor=athletic-club.net|url-status=dead}}</ref> === Атлетик Билбао === [[Податотека:Fernando Llorente contra el Hércules en el estadio José Rico Pérez.jpg|thumb|left|Љоренте во акција за [[ФК Атлетик Билбао|Атлетик Билбао]] во [[2010]].]] На [[16 јануари]] [[2005]], Љоренте го направил своето деби за првиот тим во натпревар од [[Примера дивизион 2004-2005|првенството]] против [[ФК Еспањол|Еспањол]] (1-1).<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.athletic-club.net/web/main.asp?a=0&b=1&c=2&d=1000&berria=2648&idi=2 |title=Athletic Club 1-Espanyol 1: No luck |editor=athletic-club.net |date=16 јануари 2005 |access-date=15 јули 2010 |archive-date=2009-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090210182125/http://www.athletic-club.net/web/main.asp?a=0&b=1&c=2&d=1000&berria=2648&idi=2 |url-status=dead }}</ref> Три дена подоцна, тој го постигнал првиот гол за Атлетик Билбао благодарение на [[хет-трик]] постигнат во натпревар од [[Шпански фудбалски куп 2004-2005|купот]] против [[ФК Ланзароте|Ланзароте]] (6-0)<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.athletic-club.net/web/main.asp?a=0&b=1&c=2&d=1000&berria=2664&idi=2 |title=Athletic Club 6-Lanzarote 0: It advanced |editor=athletic-club.net |date=20 јануари 2005 |access-date=15 јули 2010 |archive-date=2009-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090210181315/http://www.athletic-club.net/web/main.asp?a=0&b=1&c=2&d=1000&berria=2664&idi=2 |url-status=dead }}</ref> и потоа бил користен во 14 од останатите 19 натпревари на клубот во првенството, како и уште во 3 други натпревари во купот и играл во [[Куп на УЕФА|Купот на УЕФА]] против [[ФК Австрија Виена|Австрија Виена]]. Сезоната 2005-2006 ја започнал постигнувајќи гол во првиот официјален натпревар на Атлетик Билбао против "лутите" баскиски соперници [[ФК Реал Сосиедад|Реал Сосиедад]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.athletic-club.net/web/main.asp?a=0&b=1&c=2&d=1000&berria=3466&idi=2 |title=Athletic Club 3 Real Sociedad 0: An excellent start to the season |editor=athletic-club.net |date=28 август 2005 |access-date=15 јули 2010 |archive-date=2009-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090210181325/http://www.athletic-club.net/web/main.asp?a=0&b=1&c=2&d=1000&berria=3466&idi=2 |url-status=dead }}</ref> Љоренте имал потешкотии да влезе во својата најдобра форма поради некои [[повреда|повреди]], вклучувајќи повреда на [[колено]]то,<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.athletic-club.net/web/main.asp?a=0&b=1&c=2&d=1000&berria=3639&idi=2 |title=Urzaiz fit to play, Prieto, Guerrero and Llorente sidelined |editor=athletic-club.net |4= |date=19 октомври 2005 |access-date=15 јули 2010 |archive-date=2009-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090210184146/http://www.athletic-club.net/web/main.asp?a=0&b=1&c=2&d=1000&berria=3639&idi=2 |url-status=dead }}</ref> [[гастроентеритис]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.athletic-club.net/web/main.asp?a=0&b=1&c=2&d=1000&berria=3905&idi=2 |title=Several players injured as a result of the match |editor=athletic-club.net |date=8 јануари 2006 |access-date=15 јули 2010 |archive-date=2009-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090210182145/http://www.athletic-club.net/web/main.asp?a=0&b=1&c=2&d=1000&berria=3905&idi=2 |url-status=dead }}</ref> и [[мускул|мусклулен]] замор. Тоа се чини била главната причина поради која неговите голови биле во многу помал број отколку што навивачите на клубот очекувале од него. Сезоната ја завршил само со 4 постигнати голови, 2 во Примера и исто толку во купот. На [[13 јули]] [[2006]] Љоренте потпишал нов договор со Атлетик Билбао во трајност до јуни [[2011]] во кој била вметната клаузула помеѓу 30 и 50 милиони [[евро|евра]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.athletic-club.net/web/main.asp?a=0&b=1&c=2&d=1000&berria=4416&idi=2 |title=Llorente's renewal: press conference |editor=athletic-club.net |4= |date=13 јули 2006 |access-date=15 јули 2010 |archive-date=2009-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090210181443/http://www.athletic-club.net/web/main.asp?a=0&b=1&c=2&d=1000&berria=4416&idi=2 |url-status=dead }}</ref> Сезоната 2006-2007 ја почнал како резерва на [[Ариц Адуриз]], [[Хосеба Ечеберија]] и [[Исмаел Урзаиз]], но малиот број на постигнати голови од споменатите [[Напад (фудбал)|напаѓачи]] на Атлетик значеше дека тренерот [[Феликс Сариугарте|Сариугарте]] мора нешто да ротира, дозволувајќи му на Љоренте да се врати во игра и да одигра вкупно 23 натпревари во кои тој постигнал 2 гола. Љоренте одиграл одлично во пред-сезонската кампања (лето 2007) во која постигнал 6 гола и оставил многу силен впечаток. Тоа подоцна ќе му помогне да во поголемиот дел од натпреварите тој биде носител на нападот на Атлетик Билбао во сезоната 2007-2008 сезона. Сезоната ја завршил со 12 постигнати голови (11 првенствени и еден во купот), а серијата ја отворил со два гола на гостувањето на [[Стадион Месталја|Месталја]] против [[ФК Валенсија|Валенсија]] во победата со 3-0 на [[2 декември]] [[2007]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.athletic-club.net/web/main.asp?a=0&b=1&c=2&d=1000&berria=6217&idi=2 |title=Valencia 0 – Athletic Club 3: A perfect match |editor=athletic-club.net |date=2 декември 2007 |access-date=15 јули 2010 |archive-date=2009-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090210183834/http://www.athletic-club.net/web/main.asp?a=0&b=1&c=2&d=1000&berria=6217&idi=2 |url-status=dead }}</ref> Тоа се неговите последни голови во [[2007]] година, но и добра најава за почетокот на [[2008]] кога тој ќе експлодира. Љоренте постигнал уште 9 гола во вториот дел од сезоната, од кој за издвојување се повторно два против Валенсија во победата со 5-1, но сега во [[Билбао]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.athletic-club.net/web/main.asp?a=0&b=1&c=2&d=1000&berria=6731&idi=2 |title=Athletic Club 5 Valencia 1: A perfect night |editor=athletic-club.net |date=20 април 2008 |access-date=15 јули 2010 |archive-date=2009-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090210185218/http://www.athletic-club.net/web/main.asp?a=0&b=1&c=2&d=1000&berria=6731&idi=2 |url-status=dead }}</ref> На крајот на сезоната Љоренте бил најдобар стрелец на Атлетик Билбао. Следната сезона тој бил вклучени во игра во 43 наврати и постигнал 18 голови (14 во Ла Лига и 4 во Копа дел Реј), и е повторно најдобар клупски стрелец. Љоренте продолжува да биде најдобар стрелец на Атлетик Билбао и во сезоните [[ФК Атлетик Билбао сезона 2009-10|2009-2010]] и [[ФК Атлетик Билбао сезона 2010-11|2010-2011]]: во сезоната 2009-2010 со 23 постигнати голови во 51 натпревар од кои 14 во [[Примера дивизион|првенство]] еден во купот и 8 во [[Лига Европа]] (2 во квалификациите и 6 во регуларната фаза); во сезоната 2010-2011 со 19 постигнати голови во 41 натпревар, вклучувајќи 18 во [[Примера Дивисион (Шпанија)|првенството]] (што бил негов личен рекорд) и еден во купот. На [[28 јануари]] [[2012]], Љоренте го постигнал првиот хет-трик во Примера помагајќи му на Атлетик да дојде до победа над [[ФК Рајо Валјекано|Рајо Валјекано]] со 3-2 на гостински терен.<ref>{{наведени вести|url=http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/323841?cc=5739|title=Llorente hits hat-trick in Athletic win|publisher=ESPN Soccernet|date=28 јануари 2012|access-date=1 февруари 2012}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Три дена подоцна го одбележал 100-тиот гол за Атлетик Билбао благодарение на вториот од двата гола кој ги постигнал во текот на полуфиналето на [[Шпански фудбалски куп 2011-12|купот]] против [[Клуб Депортиво Мирандес|Мирандес]] во победата со 2-1.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.athletic-club.net/web/main.asp?a=0&b=1&c=1&d=1000&berria=11631&idi=1 |title=Buen primer paso a la espera de San Mamés |editor=athletic-club.net |date=31 јануари 2012 |access-date=1 февруари 2012 |archive-date=2012-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120204011845/http://www.athletic-club.net/web/main.asp?a=0&b=1&c=1&d=1000&berria=11631&idi=1 |url-status=dead }}</ref> Во наредните два натпревари, двата на домашен терен, тој додал уште три гола од кој еден против Еспањол во првенството и два во реваншот против Мирандес. Својата добра форма ја продолжил и во осминафиналето од [[Лига Европа]] каде Љоренте постигнал гол и во двата натпревари против [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]], помагајќи му на Атлетик да победи во двата натпревари и да помине понатаму со вкупен резултат 5-3.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://kajgana.com/atletik-go-shokira-junajted?page=49&quicktabs_3=0 |title=Атлетик го шокира Јунајтед |accessdate=2014-04-20 |archive-date=2016-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160312042448/http://kajgana.com/atletik-go-shokira-junajted?page=49&quicktabs_3=0 |url-status=dead }}</ref> Во следната фаза тој постигнал два гола и против [[ФК Шалке 04|Шалке]] во победата со 4-2 на патот на неговиот клуб сè до финалето. Таму Атлетик е поразен со убедливи 3-0 од [[ФК Атлетико Мадрид|Атлетико Мадрид]] во шпанското финале.<ref>[http://www.dw.de/%D1%84%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BE-%D0%BC%D1%83-%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B5-%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D0%B0%D1%82%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%BE-%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%B8%D0%B4/a-15939766 Фалкао му донесе титула на Атлетико Мадрид]</ref> Љоренте постигнал 7 гола во Лига Европа и бил еден од најзаслужните за овој успех на клобот, а исто така бил најдобар клупски стрелец и во Примера со постигнати 16 гола. Во август [[2012]] ја објавил својата намера дека нема да го обнови договорот со баскискиот тим, кој истекувал во јуни [[2013]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.vanguardia.com.mx/llamanmercenariosallorenteymartinez-1353464.html |title=Llaman 'mercenarios' a Llorente y Martínez |editor=vanguardia.com.mx |language=es|date=17 август 2012 |access-date=16 март 2014}}</ref> Тоа било повод да биде бојкотиран од страна на некои навивачи<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.adnkronos.com/IGN/News/Sport/Calcio-Athletic-Bilbao-Llorente-rifiuta-rinnovo-contratto_313596292996.html |title=Calcio: Athletic Bilbao, Llorente rifiuta rinnovo contratto |editor=[[Adnkronos]] |date=13 август 2012 |access-date=16 март 2014 |archive-date=2014-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140325005159/http://www.adnkronos.com/IGN/News/Sport/Calcio-Athletic-Bilbao-Llorente-rifiuta-rinnovo-contratto_313596292996.html |url-status=dead }}</ref> и често осуден да седи на клупата така што во сезоната 2012-2013, последна во дресот на Атлетик Билбао, тој постигнал само 5 гола во 36 натпревари во првенството и купот, играјќи главно како резерва на [[Ариц Адуриз|Адуриз]].<ref>{{наведени вести|url=http://www.marca.com/2012/12/27/futbol/equipos/athletic/1356597969.html|title=Aduriz eclipsa a Llorente|publisher=[[Marca]]|language=es|date=27 декември 2012|access-date=20 јули 2013}}</ref><ref>{{наведени вести|url=http://www.football-espana.net/32286/llorente-unveiled-juve-player|title=Llorente unveiled as a Juve player|publisher=football-espana.net|date=2 јули 2013|access-date=20 јули 2013|language=en|archive-date=2017-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20170804053751/http://www.football-espana.net/32286/llorente-unveiled-juve-player|url-status=dead}}</ref> ===Јувентус=== [[Податотека:Fernando_Llorente_JUVE.JPG|thumb|right|200px|Љоренте во дресот на [[ФК Јувентус|Јувентус]] во [[2013]].]] На [[24 јануари]] [[2013]] екипата на [[ФК Јувентус|Јувентус]] објави дека постигнале договор за доведување на Љоренте откако играчот ќе стане слободен, потпишувајќи договор во времетраење од четири години почнувајќи од 1 јули истата година.<ref name="Juventus">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.juventus.com/juve/it/news/Llorente+un+futuro+in+bianconero |title=Llorente, un futuro in bianconero |editor=juventus.com |date=24 јануари 2013 |access-date=24 јануари 2013}}</ref> Тој избрал да го носи дресот со број 14. за својата прва сезона во клубот (2013-2014).<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.corrieredellosport.it/calcio/serie_a/juve/2013/07/01-326817/Juve,+il+giorno+di+Llorente%3A+%C2%ABSono+molto+contento%C2%BB |title=Juve, il giorno di Llorente: «Prenderò il numero 14» |editor=[[Corriere dello Sport]] |date=1 јули 2013 |access-date=1 јули 2013 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213739/http://www.corrieredellosport.it/calcio/serie_a/juve/2013/07/01-326817/Juve,+il+giorno+di+Llorente:+%C2%ABSono+molto+contento%C2%BB |url-status=dead }}</ref> На [[24 август]] [[2013]] тој го направил своето деби во италијанската лига, заменувајќи го [[Мирко Вучиниќ]] во последните минути од натпреварот против [[ФК Сампдорија|Сампдорија]], кој завршил со победа на Јувентус 0-1.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Sampdoria-Juventus/66180 |title=Sampdoria-Juventus 0-1 |editor=legaseriea.it |access-date=25 август 2013 |archive-date=2013-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130827092823/http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Sampdoria-Juventus/66180 |url-status=dead }}</ref> На [[22 септември]], на првиот натпревар како стартер, тој го постигнал првиот гол за Јувентус реализирајќи го последниот гол во натпреварот за победа со 2-1 над [[ФК Хелас Верона|Верона]]. Неговиот гол дошол во последните секунди од првото полувреме откако испратил прецизен удар со глава кој заврши во десната статива од каде топката се одби во мрежата на асистенција на [[Артуро Видал]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Juventus/22-09-2013/serie-a-tevezllorente-rimonta-juve-2-1-verona-2-posto-201211372245.shtml |author=Mirko Graziano |title=Juve, 2-1 al Verona: reti di Tevez e Llorente |editor=[[La Gazzetta dello Sport]] |date=22 септември 2013 |access-date=22 септември 2013}}</ref> На [[2 октомври]], тој го имал своето деби во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]], заменувајќи го [[Леонардо Бонучи]] во натпреварот против [[ФК Галатасарај|Галатасарај]]. Во следната коло, кое се одигра на [[23 октомври]] [[2013]] година, тој го постигнал својот прв гол во врвната европска клупска конкуренција против [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] во натпреварот кој завршил 2-1 за шпанскиот тим.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Juventus/23-10-2013/real-madrid-juventus-2-1-doppietta-ronaldo-gol-llorente-espulso-chiellini-201421727959.shtml |author=Filippo Maria Ricci |title=Real Madrid-Juventus 2-1: doppietta di Ronaldo e gol di Llorente. Espulso Chiellini |editor=[[La Gazzetta dello Sport]] |date=23 октомври 2013 |access-date=25 октомври 2013}}</ref> Во меѓувреме, шпанскиот напаѓач исто така го надмина тешкиот почеток и започна да добива сè поголема минутажа во [[Серија А 2013-2014|Серија А]], па и да биде стартер во повеќето натпревари правејќи му друштво во нападот на [[Карлос Тевез]]. Против [[Удинезе Калчо|Удинезе]] на [[1 декември]], Љоренте постигнал еден од најважните голови за Јувентус во сезоната, носејќи им ја победата на ''бјанконерите'' во првата минута од судиското продолжение (1-0).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://espnfc.com/uk/en/report/377178/report.html?soccernet=true&cc=5739|title=Last-gasp Llorente winner|publisher=ESPN FC|date=1 декември 2013|access-date=2 декември 2013}}</ref> На [[12 јануари]] [[2014]] бил двоен стрелец за Јувентус, во победата со 4-1 во гости против [[ФК Каљари Калчо|Каљари]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.tuttosport.com/calcio/serie_a/juventus/2014/01/12-282360/La+Juve+vince+l%26apos%3Bundicesima.+Il+Cagliari+sconfitto+4-1+FOTO |author=Elvira Erbì |title=La Juve vince l'undicesima. Il Cagliari sconfitto 4-1 |editor=[[Tuttosport]] |date=12 јануари 2014 |access-date=12 јануари 2014 |archive-date=2014-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140114172922/http://www.tuttosport.com/calcio/serie_a/juventus/2014/01/12-282360/La+Juve+vince+l%26apos%3Bundicesima.+Il+Cagliari+sconfitto+4-1+FOTO |url-status=dead }}</ref> На [[16 февруари]], со погодокот против [[ФК Кјево Верона|Кјево]] во победата со 3-1, достигнува до бројката од 10 постигнати гола.<ref>{{наведени вести|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/16-02-2014/juventus-chievo-8074858255.shtml|title=Juventus-Chievo 3-1. Gol di Asamoah, Marchisio e Llorente, autorete Caceres|publisher=[[La Gazzetta dello Sport|gazzetta.it]]|author=G.B. Olivero|date=16 февруари 2014}}</ref> ===Севиља=== На 27 август 2015, како слободен играч потпишал договор со [[ФК Севиља|Севиља]]. ===Свонзи=== На 4 август 2016, Љоренте потпишал двегодишен договор со [[АФК Свонзи Сити|Свонзи Сити]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theguardian.com/football/2016/aug/04/swansea-agree-sign-fernando-llorente-sevilla|title=Swansea agree terms to sign Fernando Llorente from Sevilla on two-year deal|newspaper=The Guardian|date=4 August 2016|access-date=4 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.swanseacity.net/news/article/2016-17/spain-fernando-llorente-joins-swansea-city-sevilla-3227792.aspx|title=World Cup winner Llorente joins Swans|publisher=Swansea City A.F.C|date=5 August 2016|access-date=5 August 2016|archive-date=2016-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20161203011357/http://www.swanseacity.net/news/article/2016-17/spain-fernando-llorente-joins-swansea-city-sevilla-3227792.aspx|url-status=dead}}</ref> Своето деби во Премиер лигата го направил девет дена подоцна, играјќи ги сите 90 минути во победата со 1-0 на гости против [[ФК Барнли|Барнли]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bbc.com/sport/football/36994442|title=Burnley 0–1 Swansea City|publisher=BBC Sport|date=13 August 2016|access-date=13 August 2016}}</ref> ===Тотенхем Хотспар=== На 31 август 2017, Љоренте попишал двегодишен договор со [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем Хотспар]] во трансфер вреден 12.1 милиони фунти.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tottenhamhotspur.com/news/fernando-llorente-first-interview-310817/|title='I can do more in my career, and my dream is to do that here' – Fernando Llorente|publisher=Tottenham Hotspur F.C|date=31 August 2017|access-date=31 August 2017}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.skysports.com/football/news/11675/11013439/fernando-llorente-joins-tottenham-from-swansea|title=Fernando Llorente joins Tottenham from Swansea|publisher=[[Sky Sports]]|date=1 September 2017|access-date=2 January 2018}}</ref> Своето деби за клубот го имал на 13 септември, заменувајќи го [[Хари Кејн]] во последните минути од победата на домашен терен со 3–1 над [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]] во [[УЕФА Лига на шампиони 2017/18|групната фаза од Лигата на шампионите]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.goal.com/en/news/mauricio-pochettino-call-swayed-me-away-from-chelsea/cpmsdgc8rqu51uj759w3m3cwe|title=Tottenham striker Llorente reveals reason behind Chelsea snub|publisher=Goal|first=Matt|last=Dorman|date=15 September 2017|access-date=15 September 2017|archive-date=2018-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20180723003603/http://www.goal.com/en/news/mauricio-pochettino-call-swayed-me-away-from-chelsea/cpmsdgc8rqu51uj759w3m3cwe|url-status=dead}}</ref> Својот прв старт за Тотенхем го направил на 20 септември против [[ФК Барнсли|Барнсли]] во [[Лига куп на Англија|Лига купот]],<ref>{{наведени вести|url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/llorente-asks-tottenham-fans-patience-11207894|title=Tottenham new boy Fernando Llorente begs fans for time after unimpressive first start against Championship Barnsley|newspaper=[[Daily Mirror]]|first=Darren|last=Lewis|date=20 September 2017|access-date=27 October 2017}}</ref> а потоа го започнал и натпреварот против Реал Мадрид во Лигата на шампионите кој завршил 1–1.<ref>{{наведени вести|url=https://www.standard.co.uk/sport/football/real-madrid-1-tottenham-1-cristiano-ronaldo-penalty-denies-spurs-famous-champions-league-win-a3661216.html|title=Real Madrid 1 Tottenham 1: Cristiano Ronaldo penalty denies Spurs famous UEFA Champions League win|newspaper=London Evening Standard|first=James|last=Olley|date=17 October 2017|access-date=21 October 2017}}</ref> Својот прв погодок за Спарс го постигнал на 6 декември 2017, во победата со 3-0 над кипарскиот [[ФК АПОЕЛ|АПОЕЛ]] во Лигата на шампионите.<ref>{{наведени вести|url=https://www.theguardian.com/football/2017/dec/06/tottenham-hotspur-apoel-nicosia-champions-league-match-report|title=Fernando Llorente off the mark for Tottenham in stroll against Apoel|newspaper=The Guardian|first=David|last=Hytner|date=6 December 2017|access-date=6 December 2017}}</ref> Својот прв гол во лигата за Тотенхем, Љоренте го постигнал во победата со 2–0 над неговиот поранешен клуб {{Fb team (N) Swansea City}}.<ref>{{наведени вести|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2018/01/02/swansea-0-tottenham-2-fernando-llorente-scores-return-wales/|title=Swansea 0 Tottenham 2: Fernando Llorente scores on return to Wales as Spurs leapfrog Arsenal|newspaper=The Daily Telegraph|first=Alex|last=Bywater|date=2 January 2018|access-date=2 January 2018}}</ref> == Репрезентативна кариера == [[Податотека:Spain vs England.jpg|thumb|300px|Љоренте (десно, со број 16, чуван од [[Питер Крауч]]) - момент пред неговиот прв гол за [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|шпанската репрезентација]].]] Љоренте ја претставувал [[Фудбалска репрезентација на Шпанија до 20 години|Шпанија]] на [[Светско првенство во фудбал за играчи до 20 години 2005|Светското првенство за играчи до 20 години 2005]], каде со неговите пет гола бил сребрен на листата н стрелеците; еден гол повеќе од него имал [[Лионел Меси]] од [[Аргентина]].<ref>{{наведени вести|url=http://www.athletic-club.net/web/main.asp?a=0&b=1&c=2&d=1000&berria=4085&idi=2|title=Silver Boot|publisher=Athletic Bilbao|date=2 март 2006|access-date=14 декември 2008|archive-date=2009-02-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20090210184750/http://www.athletic-club.net/web/main.asp?a=0&b=1&c=2&d=1000&berria=4085&idi=2|url-status=dead}}</ref> Тој исто така, има забележано настапи и во категориите [[Фудбалска репрезентација на Шпанија до 18 години|под 18]] и [[Фудбалска репрезентација на Шпанија до 19 години|под 19 години]]. На [[14 ноември]] [[2008]] година, селекторот на [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|сениорската репрезентација на Шпанија]] [[Висенте дел Боске]] го повикал Љоренте за пријателскиот натпревар против [[Фудбалска репрезентација на Чиле|сениорската репрезентација на Чиле]].<ref>{{наведени вести|url=http://www.athletic-club.net/web/main.asp?a=0&b=1&c=2&d=1000&berria=7340&idi=2|title=The Spanish national team: Call up|publisher=Athletic Bilbao|date=14 ноември 2008|access-date=14 декември 2008|archive-date=2009-02-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20090210182253/http://www.athletic-club.net/web/main.asp?a=0&b=1&c=2&d=1000&berria=7340&idi=2|url-status=dead}}</ref> Тој се влегол како замена во 72-ата минута во победата со 3-0.<ref>{{наведени вести|url=http://www.iht.com/articles/ap/2008/11/19/sports/SOC-Spain-Chile.php|title=Spain beats Chile 3–0 to cap historic season|publisher=IHT|date=19 ноември 2008|access-date=14 декември 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090212165317/http://www.iht.com/articles/ap/2008/11/19/sports/SOC-Spain-Chile.php|archivedate=2009-02-12|url-status=live}}</ref> Тој го постигнал својот прв гол во победата со 2-0 во пријателски натпревар против [[Фудбалска репрезентација на Англија|Англија]] на [[11 февруари]] [[2009]] година, влегувајќи претходно од клупата за да реализира во 64-тата минута.<ref>{{наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/internationals/7874902.stm|title=Spain 2–0 England |publisher=[[BBC Sport]]|date=11 February 2009|access-date=20 June 2009}}</ref> После 14 постигнати гола за Атлетик во сезоната 2008-09, дел Боске го повикал Љоренте во неговиот список со 23 играчи за [[2009 ФИФА Куп на Конфедерации|Купот на конфедерации 2009]]: тој бил искористен како замена во натпреварот против домаќинот [[Фудбалска репрезентација на Јужна Африка|Јужна Африка]] и постигнал гол во победата со 2-0.<ref>{{наведени вести|url=http://www.fifa.com/confederationscup/matches/round=250116/match=66199/report.html|title=Spain – South Africa|publisher=FIFA.com|date=20 јуни 2009|access-date=20 јуни 2009|archive-date=2013-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20131207050246/http://www.fifa.com/confederationscup/matches/round=250116/match=66199/report.html|url-status=dead}}</ref> За време на сезоната 2009-10, Љоренте не одиграл ниту еден натпревар, бидејќи дел Боске му давал предност на [[Алваро Негредо]]. Тој, сепак, ќе биде избран за [[Светско првенство во фудбал 2010|Светското првенство 2010]], исто така во [[Јужна Африка]], како трет избор напаѓач, каде што тој играл во еден натпревар за подонежните шампиони, појавувајќи се во последните 30 минути од победата со 1-0 против [[Фудбалска репрезентација на Португалија|сениорската репрезентација на Португалија]] во [[Светско првенство во фудбал 2010#Елиминации#Осминафинале|осминафиналето]]. На [[8 октомври]] [[2010]] година, како корист од повредата на [[Фернандо Торес]], Љоренте го започнал натпреварот од квалификациите за [[Евро 2012]] против [[Фудбалска репрезентација на Литванија|Литванија]], во [[Саламанка]]. Со два гола со глава - неговиот најсилен адут - тој придонел за убедлива победа со 3-1. Четири дена подоцна, како замена, тој го постигнал победничкиот гол против [[Фудбалска репрезентација на Шкотска|Шкотска]] во успехот со 3-2 на [[Хемпден Парк]]. Тој беше избран и за финална фаза во [[Полска]] и [[Украина]], но бил неискористен член на тимот на Шпанија кој освоил уште еден турнир. === Хронологија на настапи и голови за репрезентација === {{Репрезентативни настапи|ESP}} {{Cronopar|19-11-2008|Вилјареал|ESP|3|0|CHL|-|Пријателска}} {{Cronopar|11-2-2009|Севиља|ESP|2|0|ENG|1|Пријателска}} {{Cronopar|28-3-2009|Мадрид|ESP|1|0|TUR|-|Пријателска}} {{Cronopar|20-6-2009|Блумфонтејн|ESP|2|0|RSA|1|Конф. куп|2009|Прва фаза}} {{Cronopar|28-6-2009|Рустенбург|ESP|3|2|RSA|-|Конф. куп|2009|за 3. место}} {{Cronopar|29-5-2010|Инсбрук|ESP|3|2|SAU|-|Пријателска}} {{Cronopar|3-6-2010|Инсбрук|ESP|1|0|KOR|1|Пријателска}} {{Cronopar|29-6-2010|Кејптаун|ESP|1|0|POR|-|Светско првенство|2010|Осминафинале}} {{Cronopar|11-8-2010|Мексико|MEX|1|1|ESP|-|Пријателска|14=Мексико (град)}} {{Cronopar|7-9-2010|Буенос Аирес|ARG|4|1|ESP|1|Пријателска}} {{Cronopar|8-10-2010|Саламанка|ESP|3|1|LTU|2|Квалификации за Евро|2012}} {{Cronopar|12-10-2010|Глазгов|SCO|2|3|ESP|1|Квалификации за Евро|2012}} {{Cronopar|17-11-2010|Лисабон|POR|4|0|ESP|-|Пријателска}} {{Cronopar|9-2-2011|Мадрид|ESP|1|0|COL|-|Пријателска}} {{Cronopar|29-3-2011|Каунас|LTU|1|3|ESP|-|Квалификации за Евро|2012}} {{Cronopar|7-6-2011|Порто ла Круз|VEN|0|3|ESP|-|Пријателска}} {{Cronopar|10-8-2011|Бари|ITA|2|1|ESP|-|Пријателска}} {{Cronopar|6-9-2011|Логроњо|ESP|6|0|LIE|-|Квалификации за Евро|2012}} {{Cronopar|11-10-2011|Аликанте|ESP|3|1|SCO|-|Квалификации за Евро|2012}} {{Cronopar|29-2-2012|Малага|ESP|5|0|VEN|-|Пријателска}} {{Cronopar|15-8-2012|Бајамон|PUR|1|2|ESP|-|Пријателска}} {{Cronopar|14-8-2013|Гвајаквил|ECU|0|2|ESP|-|Пријателска}} {{Cronopar|16-11-2013|Малабо|EQG|1|2|ESP|-|Пријателска}} {{Cronopar|19-11-2013|Јохансбург|RSA|1|0|ESP|-|Пријателска}} {{Cronofin|24|7}} ==Титули== ===Клупски=== ===={{знамеикона|Шпанија}} Атлетик Билбао==== *[[Лига Европа]]: 2011–12 - финалист *[[Шпански фудбалски куп]]: 2008–09, 2011–12 - финалист *[[Supercopa de España]]: 2009 - финалист ===={{знамеикона|Италија}} Јувентус ==== *{{Скудето}} '''[[Серија А]]''' (2) : 2013-14, 2014-15 *{{Трофеј-Суперкуп на Италија}} '''[[Суперкуп на Италија]]''' (2) : [[Суперкуп на Италија 2013|2013]], [[Суперкуп на Италија 2015|2015]] *'''{{Трофеј-Куп на Италија}} [[Фудбалски куп на Италија|Куп на Италија]]''' (1) : [[Фудбалски куп на Италија 2014-2015|2014-15]] ===Репрезентативни=== *'''{{Трофеј-Светско првенство во фудбал}} [[ФИФА Светско Првенство]]''' (1) : [[2010 ФИФА Светско Првенство|2010]] *[[File:UEFA European Cup.svg|20px]]'''[[УЕФА Европско првенство]]''' (1) : [[Евро 2012|2012]] ==Хет-трикови== Фернандо Љоренте има два [[хет-трик]]а во својата кариера во периодот додека беше фудбалер на [[ФК Атлетик Билбао|Атлетик Билбао]]; едниот е во Примера, а другиот во Купот на Шпанија. {{football box collapsible |date=19 јануари 2005 |time= 21:30 [[Централно-европско време|ЦЕВ]] |round= [[Шпански фудбалски куп|Копа дел Реј]] |team1= [[ФК Атлетик Билбао|Атлетик Билбао]] |team2= [[ФК Ланзароте|Ланзароте]] |score= 6 &ndash; 0 |report=[http://www.whatsthescore.com/football/spain/spanish-cup/athletic-bilbao-lanzarote-m103987.html Извештај] |stadium= [[Стадион Сан Мамеш|Сан Мамеш]], [[Билбао]] |referee= ? |goals1= '''Љоренте''' {{goal|24||58||65}}<br>[[Хосеба Ечебeрија|Ечебeрија]] {{goal|38}}<br>[[Сантијаго Езкеро|Езкеро]] {{goal|75}}<br>[[Пабло Орбаиз|Орбаиз]] {{goal|78}} |result=W }} {{football box collapsible |date=28 јануари 2012 |time= 18:00 [[Централно-европско време|ЦЕВ]] |round= [[Примера дивизион]] |team1= [[ФК Рајо Валјекано|Рајо Валјекано]] |team2= [[ФК Атлетик Билбао|Атлетик Билбао]] |score= 2 &ndash; 3 |report=[http://www.transfermarkt.co.uk/en/rayo-vallecano-athletic-club/index/spielbericht_1125429.html Извештај] |stadium= [[Кампо де футбол де Валјекас]], [[Мадрид]] |referee= [[Хосе Луис Пардас Ромеро]] |goals1= [[Мичу]] {{goal|11}}<br>[[Алехандро Арибас|Арибас]] {{goal|25}} |goals2= {{goal|16||23||67}} '''Љоренте''' |result=W }} ==Наводи== {{наводи|2}} ==Надворешни врски== * [http://fernandollorente.es/ Официјално мрежно место] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20230204093919/https://fernandollorente.es/ |date=2023-02-04 }} * [http://www.athletic-club.net/web/main.asp?a=1&b=1&c=1&d=0&jokalaria=571&idi=2 Профил на мрежното место на Атлетик Билбао] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131003073333/http://www.athletic-club.net/web/main.asp?a=1&b=1&c=1&d=0&jokalaria=571&idi=2 |date=2013-10-03 }} * [http://int.soccerway.com/players/fernando-llorente-torres/3153/ Фернандо Љоренте на soccerway] * [http://www.transfermarkt.co.uk/en/fernando-llorente/profil/spieler_35564.html Фернандо Љоренте на transfermakt] * [http://www.whoscored.com/Players/13361/Show/Fernando-Llorente Фернандо Љоренте на whoscored] * [http://espnfc.com/player/_/id/46912/fernando-llorente?cc=5739 Фернандо Љоренте на espn] * [http://www.national-football-teams.com/v2/player.php?id=30498 Фернандо Љоренте на national-football-teams.com] {{Состав на Шпанија на СП фудбал 2010}} {{Состав на Шпанија на ЕП фудбал 2012}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Љоренте, Фернандо}} [[Категорија:Шпански фудбалери]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Атлетик Билбао]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Севиља]] [[Категорија:Фудбалери на АФК Свонзи Сити]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Тотенхем]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Наполи]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Удинезе]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Ејбар]] [[Категорија:Родени во 1985 година]] [[Категорија:Наварски фудбалери]] [[Категорија:Баскиски фудбалски репрезентетивци]] ne58yrfhuumff54a4t9gdavugu1geep 0 1094116 5601701 5545533 2026-07-29T07:05:16Z Amherst99 14303 /* */ 5601701 wikitext text/x-wiki {{Infobox mythical creature |Creature_Name = Гоблин |Image_Name =Goya - Caprichos (49).jpg |Image_Caption = |Grouping = [[Бајки]] |Mythology = |Country = [[Скандинавија]], [[Германија]], [[Велика Британија]], [[Ирска]], [[САД]], [[Јужна Кореја]] |Habitat = [[пештера]], [[шума]] }} '''Гоблин''' е [[антропоморфно]] суштество од легендите, со низок раст, налик на гном или џуџе,кое потекнува од средноевропскиот фолклор.Најчесто се прикажува како алчно суштество, љубител на пари. ==Етимологија == Зборот '''гоблин ''' (на фр. gobelin) се среќава уште во 1195, кратко и изолирано споменат, потоа на [[латински]] јазик во средновековието во формата ''gobelinus'', кај [[Ордерик Витал]], назив на еден демон што талкал во околината на регионот [[Евре]] во Франција, потоа во форма на зборот ''gobellin'' на почетокот на 16 век. Терминот се среќава и во христијанскиот латински како ''gobalus'' « домашен дух », веројатно позајмица од грчкото κοβαλος « зол дух »<ref>[http://www.cnrtl.fr/etymologie/gobelin Site du CNRTL : étymologie de "gobelin"]</ref>. На германски називот за гоблин е коболд. == Потекло == Гоблините се легендарни суштества, кои потекнуваат од европскиот [[фолклор]] и од [[германска митологија]], потоа поврзани со другите традиции и легенди на зли духови кои имаат свој корен во разните култури (латинската, грчката, келтската итн.). Гоблинот честопати се поврзува со [[коболд]]от од германскиот фолклор и со ''[[ходгоблин]]от'' од англосаксонскиот фолклор. Има бројни описи на гоблините. [[Албер Допањ]] вели дека тие се некој вид [[Баба Рога]] (што се вика бублин) која живее во [[пештери]]те. Оваа врска со земјата исто така ја истакнува и Карл Грун <ref>Karl Grün, ''Les esprits élémentaires'', 1896</ref>. Според [[Пјер Дибоа]], гоблините се високи од 40-60 сантиметри и се грди. Главата им наликува на јајце и имаат големи и шилести уши. Воедно имаат зајачки заби. Во расказите каде што ги среќаваме, тие можат да бидат добри или лоши: Дом Лукае во нив јасно гледа демонски суштества, додека Росети и Шефел ги споредуваат со [[самовили]]те и со анѓелите. Тие се блиски и со оние мали суштества кои се поврзуваат со модерната технологија (со [[гремлин]]ите и [[коболд]]ите). [[Податотека:Kobold artlibre jnl.jpg|thumb|лево|Коболд]] == Во книжевноста и во стриповите == Во ''[[Хобитот Билбо]]'', [[Џ. Р. Р. Толкин]] го употребил зборот « гоблин » за да опише зли суштества кои живеат под [[Магловити планини]] ; во ''[[Господарот на прстените]] '', тој ги преименувал во [[орка (суштество)|орки]] со цел да се разликуваат од легендарните суштества. Потоа, овие толкинови суштества беа употребени во [[видео игри]], особено во ''[[Замоци и змејови]]'' сепак да забележиме дека во Замоци и Змејови, гоблините се разликуваат од орките и од коболдите. Гоблините инспирирале и некои други замислени фантастични суштества. Гоблините се среќаваат во ''[[Хари Потер]]''. Еден од главните непријатели на [[Спајдермен]] се нарекува Зелениот Гоблин и сл. Книгата со песни за деца на [[Џон Прелуцки]], Ноќ на вештерките е... (It's Halloween) содржи поема насловена "Гоблинот", во која малото момче го опишува гоблинот на следниов начин: "'''A goblin as green as a goblin can be, Who is sitting outside and is waiting for me'''" (Гоблин зелен како што гоблин може да биде, Кој седи на страна и ме чека мене). Во ''Господарот на прстените'' на Толкин, [[орка (суштество)|орките]] и гоблините се сосем различни видови суштества - орките се џуџиња кои поради Злото во нив се претвориле во зли суштества. Во Хобитот Билбо, варгите се сојузници на гоблините. Постојат и гоблини кои се повисоки и чија кожа е целосно бела. Тие не живеат во Средната земја туку северно, близу до планината Гундабад. Варгите од Гундабад се исто така бели. Во филмската трилогија ''[[Господарот на прстените (филм)|Господарот на прстените]]'' на [[Питер Џексон]], специфичен е гоблинот кој живее во пештерата и лудо го сака прстенот. Овој отпрвин бил хобит но поради алчност, се претворил во гоблин. Во играта [[Замоци и змјови]], гоблините се мали хуманоидни суштества, високи 1,20 м. Имаат кожа чија боја оди од жолта до зелена останувајќи секојпат мрачна и замаглена. Очите одат од црвено до портокалово. Живеат најмногу до 50 години. Живеат во подземни пештери, гледаат во темно но не ја мразат дневната светлина. Впрочем некои живеат и во низините каде патролираат за да бидат сигурни дека ниеден натрапник нема да им влезе во пештерите. Организирани се племенски, ги мразат [[џуџе (суштество)|џуџињата]] и [[гном]]ите. Ги припитомуваат ворговите (џиновски волци) кои им помагаат во војна. ==Гоблините во дела, приказни или легенди од светскиот фолклор== * Добронамрниот гоблин, од ''[[Gesta Romanorum]]'' (Англија)<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.apples4theteacher.com/holidays/halloween/kids-short-stories/the-benevolent-goblin.html |title=Apples4theTeacher - short stories |accessdate=2013-10-13 |archive-date=2017-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170827034647/http://www.apples4theteacher.com/holidays/halloween/kids-short-stories/the-benevolent-goblin.html |url-status=dead }}</ref> * [[Кинески гули и гоблини]] (Англија 1928) * [[Ерлкинг]] е зол гоблин од германската легенда. * ''Гоблинот од Адачигахара'' (јапонска бајка)<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rickwalton.com/folktale/japan11.htm |title=Rick Walton - folktale |accessdate=2013-10-13 |archive-date=2007-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825094218/http://www.rickwalton.com/folktale/japan11.htm |url-status=dead }}</ref> * ''Гоблинот Пони'', од [[The Grey Fairy Book]] (француска бајка) * ''Гоблинот Стаорец'', од [[Детето кое црташе мачки]] (јапонска бајка) * ''The Goblins at the Bath House'' (Естонија), од [[Книга за духови и гоблини]] (1969) * ''Гоблините претворени во камен'' (холандска бајка).<ref>''Dutch Fairy Tales for Young Folks'', 1918, compiled by [[William Elliot Griffis]]</ref> * [[Гвин ап Нуд]] владеел со племето гоблини. (велшки фолклор) <ref>[http://www.sacred-texts.com/neu/celt/wfl/wfl01.htm Sacred texts]</ref> * [[Шива]] имал придружба од гоблини и [[гули]] (Индија). * ''Дваесет и два гоблина'' (индиска бајка)<ref>[http://www.sacred-texts.com/hin/ttg/index.htm Sacred texts]</ref> * Крал Гоб (молдавска циганска приказна) Во Јужна Кореја, гоблините се познати како [[Докаеби]] (도깨비). Тие се посебно важни митолошки суштества во корејскиот фолклор. Обично се појавуваат во книгите за деца. === Литература === * [[Paul Sébillot]], "Le Folklore de France”, 1904. * [[Вилијам Шекспир]], ''Сонот на една летна ноќ'' * [[Амели Боске]], ''Легенди на Нормандија'', Ouest-France, 2004. * [[Françoise Morvan]], ''Vie et mœurs des lutins bretons'', Babel-Actes Sud. * [[Françoise Morvan]], ''Lutins et lutines'', Librio. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Гоблини| ]] 571uo01hdw9s1wev4v5yky4s8ba3n3p 0 1100254 5601725 5584244 2026-07-29T08:03:43Z Bjankuloski06 332 5601725 wikitext text/x-wiki {{Infobox Holiday |holiday_name=Игнатовден |image=Freska od Sv. Ilija vo Melnica 10.jpg |caption= Лавовите го растргнуваат Игнатиј. Фреска во црквата „Св. Илија“ при [[Мелнички манастир|Мелничкиот манастир]] во [[Мариово]]. Дело на [[Аврам Дичов]] од [[1881]] г. |nickname= Игњат<br />Игнет |observedby=Христијански земји |date= [[2 јануари]] <small> ([[јулијански календар]]) </small> <br /> [[20 декември]] <small> ([[грегоријански календар]]) </small> |observances= |type=[[христијанство|христијански]] |significance=Ден на [[Игнатиј Богоносец]] |relatedto= [[Нова година]], [[Божик]] }} '''Игнатовден''' (месно: '''Игњет, Игнат''', а некаде и „'''Прв Божик'''“) — [[христијански]] [[празник]] кој се празнува на [[20 декември]], односно на [[2 јануари]] според [[јулијанскиот календар]]. Во народното верување се смета дека на овој ден започнале породилните болки на [[Пресвета Богородица]].Тоа е опеано во народната песна [[s:mk:Се замачи Божја мајка, од Игната до Божика|„Се замачи Божја мајка, од Игната до Божика“]]. Но во преданието на Православната Црква јасно е забележано дека Пресвета Богородица воопшто и немала породилни болки Во Македонија овој празник претставува еден од поголемите празници проследуван со многу обичаи и суеверија. Заедничко за сите македонски региони е тоа што смета дека сè што ќе се прави на овој ден, ќе ви се случува во текот на целата година. ==Игнатиј Богоносец== {{главна|Игнатиј Богоносец}} Свети Игнатиј е роден во [[Сирија]]. Кога тој бил дете, според преданието, [[Исус]] го зел во прегратка и на учениците им рекол: „''Ако не бидете како деца нема да влезете во царството небесно''.“ Поради тоа што Исус го носел во прегратка е наречен ''Богоносец''<ref>[http://www.mn.mk/kultura/3319-Sveti-svestenomacenik-Ignatij-Bogonosec-2I--20XII Свети свештеномаченик Игнатиј Богоносец, 2.I. / 20.XII.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160309080447/http://mn.mk/kultura/3319-sveti-svestenomacenik-ignatij-bogonosec-2i--20xii |date=2016-03-09 }} — „Македонска нација“</ref>. Тој бил ученик на [[Јован Богослов]], како и [[свети Поликарп]], епископот на Смирна. Игнатиј бил третиот епископ на Антиохиja и наследник на [[Еводиј Антиохиски]]. Богоносец се нарекува бидејќи според христијанските преданија, [[Господ|Името на Спасителот]] секогаш го имал во своето срце и постојано му се молел. На [[20 декември]], во ден на пагански празник, свети Игнатиј бил изведен во [[Колосеум]]от. Тој се обратил кон народот: ''“Римски мажи, вие знаете дека сум осуден на смрт, не заради злостораство, туку заради мојот Еден Бог, кон кого со љубов сум приврзан и кон Кого стремам. Јас сум негова пченица и ќе ме смелат забите на ѕверовите, за да станам негов чист леб.''” Веднаш потоа биле пуштени лавовите. Преданието раскажува дека, одејќи кон местото на страдањето, свети Игнатиј постојано го повторувал името на [[Исус Христос]]. Кога го прашале зошто тоа го прави, свети Игнатиј одговорил дека го носи тоа име во своето срце, “''а Оној што е запечатен во моето срце, Него со устата го исповедам''”<ref>[http://ortos.wordpress.com/2009/01/02/свештеномаченик-игнатиј-богоносец/ Свештеномаченик Игнатиј Богоносец] — „Свиток“</ref>. ==Обичаи и верувања== ===Македонија=== На овој де започнуваат подготовките за празникот '''Рождество Христово''' - [[Божик]] и затоа се нарекува и '''Прв Божик'''. Празникот секогаш е пет дена пред Божик и со него започнуваат свеченостите поврзани со зимските празници. Поголем број обичаи поврзани со овој празник упатуваат на заклучокот дека со овој ден започнуваат и новогодишните обичаи, а има и такви што потсетуваат на свеченостите поврзани со далечните пагански прослави на зимската краткодневица и враќањето на сонцето од јужните напоредници. Во таа смисла се обредните огнови познати кај многу народи. ;Велешко На овој ден во Велес се варело пченица и царевка (пченка) заедно за да се подигне бериќетот, а жените заработувале од секоја работа по малку, исто така за да им се подига работата. ;Рзалошко Во Разлошко овој празник се поврзува со Божик па се вели дека од Игнат се замачила Божја мајка: „''замачила се е уш туга Божја маќа''“. ;Гевгелиско Во Гевгелиско, Св. Игнат бил сметан за ''тежок и „уд огин аталија празник''“. Особено го држеле за голем празник и не работеле жените што имале деца. На овој ден се колеле свињи и сучеле сарајлии за Божик. ;Штипско Во Штип празникот го викале '''Игнат - подигнат'''. Тој ден мајките ги теглеле своите деца, „ги подигаат“ за ушите или главата за да растат повеќе. И во овој крај е забележан обичајот полазник. Имено, оној што ќе влезе прв во куќата се верува дека носи среќа или несреќа. Ако тоа бил млад и убав човек (момче или девојка) се сметало дека носат среќа, а ако прв влезел некој старец или баба верувале дека не ќе оди најдобро. Обичајот полазник е забележан и во други краишта на Македонија и е во врска со започнувањето на годината кога се прогнозира среќата на поединецот и заедницата. ;Кумановско Во Кумановско на овој ден се прогнозирала среќата за целата наредна година со жарчиња, обичај познат и во други краишта на Македонија, поврзан и со други празници, како што е новата година. Овој обичај се изведувал вечерта спроти празникот кога жарчиња се ставале на земјата и до секое жарче по едно зрно од разните житни култури (пченка, пченица, ’рж, јачмен, овес и др.) потоа се поклопувале „сас каленицу“ (или со вршник) и на празникот се гледало како изгаснале жарчињата. Се верувало дека тие што согореле добро, со пепел, претскажуваат дека тоа жито добро ќе роди, тие што изгаснале и станале црни јаглења претскажувале дека тоа жито нема да роди. Во овој крај се прогнозирало и на времето, ако е облачно се верувало дека ќе има бериќет, ако е ведро, претскажувало дека годината ќе биде сушна. ;Радовишко Во Радовиш, Св. Игнат го држеле како тежок празник. Овде денот го минувале во тишина, не се пеело, не се викало, дури и децата не се тепале за да не плачат гласно. Утрото сите домашни се заблажувале со едно лажиче благо. ;Скопско Во Скопската Котлина, спроти празникот сечеле шума од три вери т.е. од три вида: [[зеленика]], [[смрека]] и [[даб]]. Овие гранчиња се оставале до вратата под стреата и со нив за идните празници се потсилувал огнот. Спроти празникот се правеле и други обичаи како што е фрлањето костени во трлото за да „рипкаат“ јагнињата како костените. Утрото на Св. Игнет се палел посилен оган во огништето, а потоа, домаќинката ги скоревала децата со кои го изведувале обичајот силење, прпешкање на огнот. Тогаш земале од гранките донесени вечерта и го буричкале (го силеле, го прпешкале) огнот, благословувајќи за добро здравје, за напредок на стоката и богат род на земјоделските култури. ;Охридско Во Охрид на пример, [[Кузман Шапкарев]] запишал дека на Игнатов ден и вечерта спроти [[Бадник]] и на [[Нејатка]] спроти [[Водици]] во Охрид правеле посни питулици од тенка каша печени во специјални питулчарници и после попарени со ореова вода (врела вода со толчени ореви). Со дел од кашата правеле крстови на оџаците, горните прагови на куќните врати, амбарите, бочвите и др. А Спространов забележал дека во Охрид правеле „питулици на черепна“ и велеле дека тоа се „постулиците на Ристоса“. Спространов запишал предание според кое „На Игнет некоја Бојка от Бојковци си перела. Је рекле: Ами денеска је Игнет, зошчо периш? Таја рекла: Ами, Игнет пригнет! Веднуш се извил сокаот за дирегот и ќе ја удаел. Таа го фрлила грнецот со вода, како го држела, го отпушчила поврзлото и фатила да и викат жените, за да видет чудото“. ;Тетовско Во тетовско овој ден се сметал за тежок празник и луѓето не практикувале ништо да позајмуваат. Се сметало дека како ќе се помине овој ден, таква ќе била и целата година. Се случувало дури и постарите да ги заклучуваат вратите од своите домови за да не им влезат лоши луѓе и лошо да им тргне. Ако денеска некој побарал пари, тие не му позајмите, бидејќи сметале тоа ќе се случува во текот на целата година и им веле на луѓето: '''д’нске е Игњат, дојди утре'''. Лошите баби порано оделе од куќа на куќа на денешен ден да позајмат пари макар и за млеко, јајца или нешто слично, само за да на добрите луѓе им тргне лошо годината. Во домот утрото се палело огништето и на децата им се давало слава да фрлаат во огнот и да викаат: жар пилиња, жар јаганца и се редум се ределе желби. На овој ден тетовчани не практикувале да одат некаде, а ниту сакале некој да им влезе дома ;Мавровско Во Мавровскиот крај, за разлика од полошко, се очекувало гости. Сметале дека доколку дојде младо црнокосо момче, годината ќе им била многу бериќетна. Тие на гостите и давала да преткаат во огнот и да благословуваат. ===Бугарија=== Во Бугарија овој ден се нарекува и '''Игназден Идинажден , Идинак ​​, Млада година , Млад ден , Нов ден , Игнат , Игнатовден , Полјаз , Полазовден''' и се смета за традиционален народен празник . Таму од овој ден почнуваат новогодишните и божиќните празници. Вечерта наспроти празникот е првата '''Кадена вечер''' . За неа подготвуваат посни јадења . На трпезата се става сурово жито и ореви . Врз лебот или житото се запалува свеќа, а најстар чади со темјан и јаглен. Пепелта, свеќи и оревите се задржуваат за останатите '''кадени вечери'''. Според христијанската традиција од овој ден почнуваат породилните маки на Богородица. Тоа е периодот во кој младите мајки и жените кои не родиле, наречени „маченици“ не работале, за да забременуваат полесно и децата да ги раѓаат полесно. Следниот ден во црквите има свечена литургија. По тоа кој човек ќе влезе прв во домот утрото се благословувало за здравјето , плодноста и имотот во текот на годината . Полазникот најнапред седнува врз треска или слама кои ги внел веќе во домот, поседува некое време врз нив, за квачките да квачат добро во текот на годината. За благослов тој е опсипуван со пченица и сушено овошје - за плодност. Често бил даруван со кошула, чорапи, пешкир или слично.  На овој ден не се давало заем, за да не се даде береќетот, не се одело по соседи, за да не се бркаат кокошките од дома.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://libruse.bg/calendar/tsarkoven/ignajden |title=''Св. Игнатий Богоносец, Игнажден, Игнатовден, Поляз, Полазовден'' |accessdate=2014-01-02 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305153400/http://libruse.bg/calendar/tsarkoven/ignajden |url-status=dead }}</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Македонски празници]] [[Категорија:Македонски народни обичаи]] [[Категорија:Христијански празници]] [[Категорија:Божик]] kizjaz5wrl4bjztxn7hehs8nhoklmpg 5601727 5601725 2026-07-29T08:04:25Z Bjankuloski06 332 5601727 wikitext text/x-wiki {{Infobox Holiday |holiday_name=Игнатовден |image=Freska od Sv. Ilija vo Melnica 10.jpg |caption= Лавовите го растргнуваат Игнатиј. Фреска во црквата „Св. Илија“ при [[Мелнички манастир|Мелничкиот манастир]] во [[Мариово]]. Дело на [[Аврам Дичов]] од [[1881]] г. |nickname= Игњат<br />Игнет |observedby=Христијански земји |date= [[2 јануари]] <small> ([[јулијански календар|ст. ст.]]) </small> <br /> [[20 декември]] <small> ([[грегоријански календар|н. ст.]]) </small> |observances= |type=[[христијанство|христијански]] |significance=Ден на [[Игнатиј Богоносец]] |relatedto= [[Нова година]], [[Божик]] }} '''Игнатовден''' (месно: '''Игњет, Игнат''', а некаде и „'''Прв Божик'''“) — [[христијански]] [[празник]] кој се празнува на [[20 декември]], односно на [[2 јануари]] според [[јулијанскиот календар]]. Во народното верување се смета дека на овој ден започнале породилните болки на [[Пресвета Богородица]].Тоа е опеано во народната песна [[s:mk:Се замачи Божја мајка, од Игната до Божика|„Се замачи Божја мајка, од Игната до Божика“]]. Но во преданието на Православната Црква јасно е забележано дека Пресвета Богородица воопшто и немала породилни болки Во Македонија овој празник претставува еден од поголемите празници проследуван со многу обичаи и суеверија. Заедничко за сите македонски региони е тоа што смета дека сè што ќе се прави на овој ден, ќе ви се случува во текот на целата година. ==Игнатиј Богоносец== {{главна|Игнатиј Богоносец}} Свети Игнатиј е роден во [[Сирија]]. Кога тој бил дете, според преданието, [[Исус]] го зел во прегратка и на учениците им рекол: „''Ако не бидете како деца нема да влезете во царството небесно''.“ Поради тоа што Исус го носел во прегратка е наречен ''Богоносец''<ref>[http://www.mn.mk/kultura/3319-Sveti-svestenomacenik-Ignatij-Bogonosec-2I--20XII Свети свештеномаченик Игнатиј Богоносец, 2.I. / 20.XII.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160309080447/http://mn.mk/kultura/3319-sveti-svestenomacenik-ignatij-bogonosec-2i--20xii |date=2016-03-09 }} — „Македонска нација“</ref>. Тој бил ученик на [[Јован Богослов]], како и [[свети Поликарп]], епископот на Смирна. Игнатиј бил третиот епископ на Антиохиja и наследник на [[Еводиј Антиохиски]]. Богоносец се нарекува бидејќи според христијанските преданија, [[Господ|Името на Спасителот]] секогаш го имал во своето срце и постојано му се молел. На [[20 декември]], во ден на пагански празник, свети Игнатиј бил изведен во [[Колосеум]]от. Тој се обратил кон народот: ''“Римски мажи, вие знаете дека сум осуден на смрт, не заради злостораство, туку заради мојот Еден Бог, кон кого со љубов сум приврзан и кон Кого стремам. Јас сум негова пченица и ќе ме смелат забите на ѕверовите, за да станам негов чист леб.''” Веднаш потоа биле пуштени лавовите. Преданието раскажува дека, одејќи кон местото на страдањето, свети Игнатиј постојано го повторувал името на [[Исус Христос]]. Кога го прашале зошто тоа го прави, свети Игнатиј одговорил дека го носи тоа име во своето срце, “''а Оној што е запечатен во моето срце, Него со устата го исповедам''”<ref>[http://ortos.wordpress.com/2009/01/02/свештеномаченик-игнатиј-богоносец/ Свештеномаченик Игнатиј Богоносец] — „Свиток“</ref>. ==Обичаи и верувања== ===Македонија=== На овој де започнуваат подготовките за празникот '''Рождество Христово''' - [[Божик]] и затоа се нарекува и '''Прв Божик'''. Празникот секогаш е пет дена пред Божик и со него започнуваат свеченостите поврзани со зимските празници. Поголем број обичаи поврзани со овој празник упатуваат на заклучокот дека со овој ден започнуваат и новогодишните обичаи, а има и такви што потсетуваат на свеченостите поврзани со далечните пагански прослави на зимската краткодневица и враќањето на сонцето од јужните напоредници. Во таа смисла се обредните огнови познати кај многу народи. ;Велешко На овој ден во Велес се варело пченица и царевка (пченка) заедно за да се подигне бериќетот, а жените заработувале од секоја работа по малку, исто така за да им се подига работата. ;Рзалошко Во Разлошко овој празник се поврзува со Божик па се вели дека од Игнат се замачила Божја мајка: „''замачила се е уш туга Божја маќа''“. ;Гевгелиско Во Гевгелиско, Св. Игнат бил сметан за ''тежок и „уд огин аталија празник''“. Особено го држеле за голем празник и не работеле жените што имале деца. На овој ден се колеле свињи и сучеле сарајлии за Божик. ;Штипско Во Штип празникот го викале '''Игнат - подигнат'''. Тој ден мајките ги теглеле своите деца, „ги подигаат“ за ушите или главата за да растат повеќе. И во овој крај е забележан обичајот полазник. Имено, оној што ќе влезе прв во куќата се верува дека носи среќа или несреќа. Ако тоа бил млад и убав човек (момче или девојка) се сметало дека носат среќа, а ако прв влезел некој старец или баба верувале дека не ќе оди најдобро. Обичајот полазник е забележан и во други краишта на Македонија и е во врска со започнувањето на годината кога се прогнозира среќата на поединецот и заедницата. ;Кумановско Во Кумановско на овој ден се прогнозирала среќата за целата наредна година со жарчиња, обичај познат и во други краишта на Македонија, поврзан и со други празници, како што е новата година. Овој обичај се изведувал вечерта спроти празникот кога жарчиња се ставале на земјата и до секое жарче по едно зрно од разните житни култури (пченка, пченица, ’рж, јачмен, овес и др.) потоа се поклопувале „сас каленицу“ (или со вршник) и на празникот се гледало како изгаснале жарчињата. Се верувало дека тие што согореле добро, со пепел, претскажуваат дека тоа жито добро ќе роди, тие што изгаснале и станале црни јаглења претскажувале дека тоа жито нема да роди. Во овој крај се прогнозирало и на времето, ако е облачно се верувало дека ќе има бериќет, ако е ведро, претскажувало дека годината ќе биде сушна. ;Радовишко Во Радовиш, Св. Игнат го држеле како тежок празник. Овде денот го минувале во тишина, не се пеело, не се викало, дури и децата не се тепале за да не плачат гласно. Утрото сите домашни се заблажувале со едно лажиче благо. ;Скопско Во Скопската Котлина, спроти празникот сечеле шума од три вери т.е. од три вида: [[зеленика]], [[смрека]] и [[даб]]. Овие гранчиња се оставале до вратата под стреата и со нив за идните празници се потсилувал огнот. Спроти празникот се правеле и други обичаи како што е фрлањето костени во трлото за да „рипкаат“ јагнињата како костените. Утрото на Св. Игнет се палел посилен оган во огништето, а потоа, домаќинката ги скоревала децата со кои го изведувале обичајот силење, прпешкање на огнот. Тогаш земале од гранките донесени вечерта и го буричкале (го силеле, го прпешкале) огнот, благословувајќи за добро здравје, за напредок на стоката и богат род на земјоделските култури. ;Охридско Во Охрид на пример, [[Кузман Шапкарев]] запишал дека на Игнатов ден и вечерта спроти [[Бадник]] и на [[Нејатка]] спроти [[Водици]] во Охрид правеле посни питулици од тенка каша печени во специјални питулчарници и после попарени со ореова вода (врела вода со толчени ореви). Со дел од кашата правеле крстови на оџаците, горните прагови на куќните врати, амбарите, бочвите и др. А Спространов забележал дека во Охрид правеле „питулици на черепна“ и велеле дека тоа се „постулиците на Ристоса“. Спространов запишал предание според кое „На Игнет некоја Бојка от Бојковци си перела. Је рекле: Ами денеска је Игнет, зошчо периш? Таја рекла: Ами, Игнет пригнет! Веднуш се извил сокаот за дирегот и ќе ја удаел. Таа го фрлила грнецот со вода, како го држела, го отпушчила поврзлото и фатила да и викат жените, за да видет чудото“. ;Тетовско Во тетовско овој ден се сметал за тежок празник и луѓето не практикувале ништо да позајмуваат. Се сметало дека како ќе се помине овој ден, таква ќе била и целата година. Се случувало дури и постарите да ги заклучуваат вратите од своите домови за да не им влезат лоши луѓе и лошо да им тргне. Ако денеска некој побарал пари, тие не му позајмите, бидејќи сметале тоа ќе се случува во текот на целата година и им веле на луѓето: '''д’нске е Игњат, дојди утре'''. Лошите баби порано оделе од куќа на куќа на денешен ден да позајмат пари макар и за млеко, јајца или нешто слично, само за да на добрите луѓе им тргне лошо годината. Во домот утрото се палело огништето и на децата им се давало слава да фрлаат во огнот и да викаат: жар пилиња, жар јаганца и се редум се ределе желби. На овој ден тетовчани не практикувале да одат некаде, а ниту сакале некој да им влезе дома ;Мавровско Во Мавровскиот крај, за разлика од полошко, се очекувало гости. Сметале дека доколку дојде младо црнокосо момче, годината ќе им била многу бериќетна. Тие на гостите и давала да преткаат во огнот и да благословуваат. ===Бугарија=== Во Бугарија овој ден се нарекува и '''Игназден Идинажден , Идинак ​​, Млада година , Млад ден , Нов ден , Игнат , Игнатовден , Полјаз , Полазовден''' и се смета за традиционален народен празник . Таму од овој ден почнуваат новогодишните и божиќните празници. Вечерта наспроти празникот е првата '''Кадена вечер''' . За неа подготвуваат посни јадења . На трпезата се става сурово жито и ореви . Врз лебот или житото се запалува свеќа, а најстар чади со темјан и јаглен. Пепелта, свеќи и оревите се задржуваат за останатите '''кадени вечери'''. Според христијанската традиција од овој ден почнуваат породилните маки на Богородица. Тоа е периодот во кој младите мајки и жените кои не родиле, наречени „маченици“ не работале, за да забременуваат полесно и децата да ги раѓаат полесно. Следниот ден во црквите има свечена литургија. По тоа кој човек ќе влезе прв во домот утрото се благословувало за здравјето , плодноста и имотот во текот на годината . Полазникот најнапред седнува врз треска или слама кои ги внел веќе во домот, поседува некое време врз нив, за квачките да квачат добро во текот на годината. За благослов тој е опсипуван со пченица и сушено овошје - за плодност. Често бил даруван со кошула, чорапи, пешкир или слично.  На овој ден не се давало заем, за да не се даде береќетот, не се одело по соседи, за да не се бркаат кокошките од дома.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://libruse.bg/calendar/tsarkoven/ignajden |title=''Св. Игнатий Богоносец, Игнажден, Игнатовден, Поляз, Полазовден'' |accessdate=2014-01-02 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305153400/http://libruse.bg/calendar/tsarkoven/ignajden |url-status=dead }}</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Македонски празници]] [[Категорија:Македонски народни обичаи]] [[Категорија:Христијански празници]] [[Категорија:Божик]] gq19p8nl2wm7avenm1mcunavfmecp6q 5601731 5601727 2026-07-29T08:07:13Z Bjankuloski06 332 /* Бугарија */ 5601731 wikitext text/x-wiki {{Infobox Holiday |holiday_name=Игнатовден |image=Freska od Sv. Ilija vo Melnica 10.jpg |caption= Лавовите го растргнуваат Игнатиј. Фреска во црквата „Св. Илија“ при [[Мелнички манастир|Мелничкиот манастир]] во [[Мариово]]. Дело на [[Аврам Дичов]] од [[1881]] г. |nickname= Игњат<br />Игнет |observedby=Христијански земји |date= [[2 јануари]] <small> ([[јулијански календар|ст. ст.]]) </small> <br /> [[20 декември]] <small> ([[грегоријански календар|н. ст.]]) </small> |observances= |type=[[христијанство|христијански]] |significance=Ден на [[Игнатиј Богоносец]] |relatedto= [[Нова година]], [[Божик]] }} '''Игнатовден''' (месно: '''Игњет, Игнат''', а некаде и „'''Прв Божик'''“) — [[христијански]] [[празник]] кој се празнува на [[20 декември]], односно на [[2 јануари]] според [[јулијанскиот календар]]. Во народното верување се смета дека на овој ден започнале породилните болки на [[Пресвета Богородица]].Тоа е опеано во народната песна [[s:mk:Се замачи Божја мајка, од Игната до Божика|„Се замачи Божја мајка, од Игната до Божика“]]. Но во преданието на Православната Црква јасно е забележано дека Пресвета Богородица воопшто и немала породилни болки Во Македонија овој празник претставува еден од поголемите празници проследуван со многу обичаи и суеверија. Заедничко за сите македонски региони е тоа што смета дека сè што ќе се прави на овој ден, ќе ви се случува во текот на целата година. ==Игнатиј Богоносец== {{главна|Игнатиј Богоносец}} Свети Игнатиј е роден во [[Сирија]]. Кога тој бил дете, според преданието, [[Исус]] го зел во прегратка и на учениците им рекол: „''Ако не бидете како деца нема да влезете во царството небесно''.“ Поради тоа што Исус го носел во прегратка е наречен ''Богоносец''<ref>[http://www.mn.mk/kultura/3319-Sveti-svestenomacenik-Ignatij-Bogonosec-2I--20XII Свети свештеномаченик Игнатиј Богоносец, 2.I. / 20.XII.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160309080447/http://mn.mk/kultura/3319-sveti-svestenomacenik-ignatij-bogonosec-2i--20xii |date=2016-03-09 }} — „Македонска нација“</ref>. Тој бил ученик на [[Јован Богослов]], како и [[свети Поликарп]], епископот на Смирна. Игнатиј бил третиот епископ на Антиохиja и наследник на [[Еводиј Антиохиски]]. Богоносец се нарекува бидејќи според христијанските преданија, [[Господ|Името на Спасителот]] секогаш го имал во своето срце и постојано му се молел. На [[20 декември]], во ден на пагански празник, свети Игнатиј бил изведен во [[Колосеум]]от. Тој се обратил кон народот: ''“Римски мажи, вие знаете дека сум осуден на смрт, не заради злостораство, туку заради мојот Еден Бог, кон кого со љубов сум приврзан и кон Кого стремам. Јас сум негова пченица и ќе ме смелат забите на ѕверовите, за да станам негов чист леб.''” Веднаш потоа биле пуштени лавовите. Преданието раскажува дека, одејќи кон местото на страдањето, свети Игнатиј постојано го повторувал името на [[Исус Христос]]. Кога го прашале зошто тоа го прави, свети Игнатиј одговорил дека го носи тоа име во своето срце, “''а Оној што е запечатен во моето срце, Него со устата го исповедам''”<ref>[http://ortos.wordpress.com/2009/01/02/свештеномаченик-игнатиј-богоносец/ Свештеномаченик Игнатиј Богоносец] — „Свиток“</ref>. ==Обичаи и верувања== ===Македонија=== На овој де започнуваат подготовките за празникот '''Рождество Христово''' - [[Божик]] и затоа се нарекува и '''Прв Божик'''. Празникот секогаш е пет дена пред Божик и со него започнуваат свеченостите поврзани со зимските празници. Поголем број обичаи поврзани со овој празник упатуваат на заклучокот дека со овој ден започнуваат и новогодишните обичаи, а има и такви што потсетуваат на свеченостите поврзани со далечните пагански прослави на зимската краткодневица и враќањето на сонцето од јужните напоредници. Во таа смисла се обредните огнови познати кај многу народи. ;Велешко На овој ден во Велес се варело пченица и царевка (пченка) заедно за да се подигне бериќетот, а жените заработувале од секоја работа по малку, исто така за да им се подига работата. ;Рзалошко Во Разлошко овој празник се поврзува со Божик па се вели дека од Игнат се замачила Божја мајка: „''замачила се е уш туга Божја маќа''“. ;Гевгелиско Во Гевгелиско, Св. Игнат бил сметан за ''тежок и „уд огин аталија празник''“. Особено го држеле за голем празник и не работеле жените што имале деца. На овој ден се колеле свињи и сучеле сарајлии за Божик. ;Штипско Во Штип празникот го викале '''Игнат - подигнат'''. Тој ден мајките ги теглеле своите деца, „ги подигаат“ за ушите или главата за да растат повеќе. И во овој крај е забележан обичајот полазник. Имено, оној што ќе влезе прв во куќата се верува дека носи среќа или несреќа. Ако тоа бил млад и убав човек (момче или девојка) се сметало дека носат среќа, а ако прв влезел некој старец или баба верувале дека не ќе оди најдобро. Обичајот полазник е забележан и во други краишта на Македонија и е во врска со започнувањето на годината кога се прогнозира среќата на поединецот и заедницата. ;Кумановско Во Кумановско на овој ден се прогнозирала среќата за целата наредна година со жарчиња, обичај познат и во други краишта на Македонија, поврзан и со други празници, како што е новата година. Овој обичај се изведувал вечерта спроти празникот кога жарчиња се ставале на земјата и до секое жарче по едно зрно од разните житни култури (пченка, пченица, ’рж, јачмен, овес и др.) потоа се поклопувале „сас каленицу“ (или со вршник) и на празникот се гледало како изгаснале жарчињата. Се верувало дека тие што согореле добро, со пепел, претскажуваат дека тоа жито добро ќе роди, тие што изгаснале и станале црни јаглења претскажувале дека тоа жито нема да роди. Во овој крај се прогнозирало и на времето, ако е облачно се верувало дека ќе има бериќет, ако е ведро, претскажувало дека годината ќе биде сушна. ;Радовишко Во Радовиш, Св. Игнат го држеле како тежок празник. Овде денот го минувале во тишина, не се пеело, не се викало, дури и децата не се тепале за да не плачат гласно. Утрото сите домашни се заблажувале со едно лажиче благо. ;Скопско Во Скопската Котлина, спроти празникот сечеле шума од три вери т.е. од три вида: [[зеленика]], [[смрека]] и [[даб]]. Овие гранчиња се оставале до вратата под стреата и со нив за идните празници се потсилувал огнот. Спроти празникот се правеле и други обичаи како што е фрлањето костени во трлото за да „рипкаат“ јагнињата како костените. Утрото на Св. Игнет се палел посилен оган во огништето, а потоа, домаќинката ги скоревала децата со кои го изведувале обичајот силење, прпешкање на огнот. Тогаш земале од гранките донесени вечерта и го буричкале (го силеле, го прпешкале) огнот, благословувајќи за добро здравје, за напредок на стоката и богат род на земјоделските култури. ;Охридско Во Охрид на пример, [[Кузман Шапкарев]] запишал дека на Игнатов ден и вечерта спроти [[Бадник]] и на [[Нејатка]] спроти [[Водици]] во Охрид правеле посни питулици од тенка каша печени во специјални питулчарници и после попарени со ореова вода (врела вода со толчени ореви). Со дел од кашата правеле крстови на оџаците, горните прагови на куќните врати, амбарите, бочвите и др. А Спространов забележал дека во Охрид правеле „питулици на черепна“ и велеле дека тоа се „постулиците на Ристоса“. Спространов запишал предание според кое „На Игнет некоја Бојка от Бојковци си перела. Је рекле: Ами денеска је Игнет, зошчо периш? Таја рекла: Ами, Игнет пригнет! Веднуш се извил сокаот за дирегот и ќе ја удаел. Таа го фрлила грнецот со вода, како го држела, го отпушчила поврзлото и фатила да и викат жените, за да видет чудото“. ;Тетовско Во тетовско овој ден се сметал за тежок празник и луѓето не практикувале ништо да позајмуваат. Се сметало дека како ќе се помине овој ден, таква ќе била и целата година. Се случувало дури и постарите да ги заклучуваат вратите од своите домови за да не им влезат лоши луѓе и лошо да им тргне. Ако денеска некој побарал пари, тие не му позајмите, бидејќи сметале тоа ќе се случува во текот на целата година и им веле на луѓето: '''д’нске е Игњат, дојди утре'''. Лошите баби порано оделе од куќа на куќа на денешен ден да позајмат пари макар и за млеко, јајца или нешто слично, само за да на добрите луѓе им тргне лошо годината. Во домот утрото се палело огништето и на децата им се давало слава да фрлаат во огнот и да викаат: жар пилиња, жар јаганца и се редум се ределе желби. На овој ден тетовчани не практикувале да одат некаде, а ниту сакале некој да им влезе дома ;Мавровско Во Мавровскиот крај, за разлика од полошко, се очекувало гости. Сметале дека доколку дојде младо црнокосо момче, годината ќе им била многу бериќетна. Тие на гостите и давала да преткаат во огнот и да благословуваат. ===Бугарија=== Во Бугарија овој ден се нарекува и '''Игназден''', '''Идинажден''', '''Идинак'''​​, '''Млада година''', '''Млад ден''', '''Нов ден''', '''Игнат''', '''Игнатовден''', '''Полјаз''', '''Полазовден''' и се смета за традиционален народен празник . Таму од овој ден почнуваат новогодишните и божиќните празници. Вечерта наспроти празникот е првата '''Кадена вечер''' . За неа подготвуваат посни јадења . На трпезата се става сурово жито и ореви . Врз лебот или житото се запалува свеќа, а најстар чади со темјан и јаглен. Пепелта, свеќи и оревите се задржуваат за останатите '''кадени вечери'''. Според христијанската традиција од овој ден почнуваат породилните маки на Богородица. Тоа е периодот во кој младите мајки и жените кои не родиле, наречени „маченици“ не работале, за да забременуваат полесно и децата да ги раѓаат полесно. Следниот ден во црквите има свечена литургија. По тоа кој човек ќе влезе прв во домот утрото се благословувало за здравјето , плодноста и имотот во текот на годината . Полазникот најнапред седнува врз треска или слама кои ги внел веќе во домот, поседува некое време врз нив, за квачките да квачат добро во текот на годината. За благослов тој е опсипуван со пченица и сушено овошје - за плодност. Често бил даруван со кошула, чорапи, пешкир или слично.  На овој ден не се давало заем, за да не се даде береќетот, не се одело по соседи, за да не се бркаат кокошките од дома.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://libruse.bg/calendar/tsarkoven/ignajden |title=''Св. Игнатий Богоносец, Игнажден, Игнатовден, Поляз, Полазовден'' |accessdate=2014-01-02 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305153400/http://libruse.bg/calendar/tsarkoven/ignajden |url-status=dead }}</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Македонски празници]] [[Категорија:Македонски народни обичаи]] [[Категорија:Христијански празници]] [[Категорија:Божик]] i8d34fr5tupm8dmkblkz7rspj9gdidp 0 1112845 5601410 5601200 2026-07-28T16:14:07Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601410 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Petal-sepal.jpg|мини|Цвет на ''[[Ludwigia octovalvis]]'' на кој се гладаат венечните и чашкините ливчиња.]] '''Чашкините ливчиња''' ({{langx|la|sepala}}, [[еднина|едн.]] ''sepalum'') се наоѓаат на врвот на [[цветна ложа|цветната ложа]]. Тие ги обвиткуваат другите делови на цветот во цветната пупка. Чашкините ливчиња ги штитат нежните, внатрешни делови на [[цвет]]от: ги задржуваат спорите на габите и на бактериите на својата површина, ја одржуваат влажноста и го штитат цветот од [[инсекти]]. Обично се цврсти и зелени по боја. Сите чашкини ливчиња на цветот ја сочинуваат неговата '''[[Чашка (ботаника)|чашка]]''' ({{langx|la|calyx}}). [[Категорија:Растителна морфологија]] 2v3pp9bji1upg7apy0bcg8unoisv1mq 0 1112871 5601461 3258075 2026-07-28T17:24:01Z P.Nedelkovski 47736 Сменета целната страница на пренасочувањето од [[Чашкино ливче]] на [[Чашка (ботаника)]] 5601461 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Чашка (ботаника)]] q4g7frj849z1e76uspz4nhcw1takji3 0 1119781 5601518 5561761 2026-07-28T21:25:42Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5601518 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = {{знамеикона|Швајцарија}} Луцерн | current = ФК Луцерн сезона 2013–14| | image = [[Податотека:FC-Luzern.png|170px]] | fullname = Фудбал Клуб Луцерн | founded = [[12 август]] [[1901]] | ground = [[Свиспорарена]]<br/>[[Луцерн]], [[Швајцарија]] | capacity = 17,000 | owner = {{знамеикона|Швајцарија}} Рудолф Штагер | chrtitle = Претседател | | manager = {{знамеикона|Германија}} [[Маркус Бабел]] | mgrtitle = Тренер | | league = [[Швајцарска Супер лига]] | season = 2025/26 | position = Швајцарска Супер лига, 7-ти | website = http://www.fcl.ch/ | pattern_la1 = _shoulder_stripes_white_stripes_alt | pattern_b1 = _6thinyellowstripes | pattern_ra1 = _shoulder_stripes_white_stripes_alt | pattern_sh1 = _adidaswhite | pattern_so1 = _3 stripes white | leftarm1 = 191970 | body1 = 191970 | rightarm1 = 191970 | shorts1 = 191970 | socks1 = 191970 | pattern_la2 = _blackline | pattern_b2 = _thinblackstripes | pattern_ra2 = _blackline | pattern_sh2 = _black_stripes2 | pattern_so2 = _color_3_stripes_black | leftarm2 = ffff00 | body2 = ffff00 | rightarm2 = ffff00 | shorts2 = ffff00 | socks2 = ffff00 }} '''ФК Луцерн''' е [[Швајцарија|швајцарски]] [[фудбал]]ски клуб од градот [[Луцерн]]. Од сезоната 2006-07 се натпреварува во најсилната конкуренција во својата земја, [[Швајцарска Супер лига|Швајцарската Супер лига]]. Луцерн е основан во [[1901]] година и досега има една титула во швајцарското првенство и двапати го освоиле [[Фудбалски куп на Швајцарија|Купот на Швајцарија]]. Својте домашни натпревари Луцерн ги игра на [[Свиспорарена]], која во [[2011]] година била изградена на местото на стариот [[Стадион Алменд]]. Најголеми соперници му се екипите на [[ФК Санкт Гален|Санкт Гален]], [[ФК Сион|Сион]] и [[ФК Грасхопер|Грасхопер]]. == Историја == Официјалното основање на клубот било на [[12 август]] [[1901]] во ресторанот Сајденхоф. Швајцарската фудбалска асоцијација ги вклучува две години подоцна и во нивната првата сезона играле во трета лига по ранг, поранешната серија Ц. Најголемиот успех на клубот било освојувањето на Швајцарското првенство во [[1989]] година. Исто така Луцерн е двократен носител на [[Фудбалски куп на Швајцарија|Купот на Швајцарија]] во [[1960]] и [[1992]] година. Досега настапувале во два [[УЕФА|европски турнири]] [[Куп на победниците на куповите|Купот на победниците на куповите]] во [[1992]] године и во [[Куп на УЕФА|Купот на УЕФА]] во [[1997]] година. Луцерн испаднал од [[Швајцарска Супер лига|Швајцарската Супер лига]] во [[2002]] година, но повторно се вратил во [[2006]] година. Оттогаш најголемиот успех го имале во [[Швајцарска Супер лига сезона 2011-12|сезоната 2011-12]], кога го освоиле второто место Супер лигата и исто така играле во финалето на Купот на Швајцарија, но и двете натпреварување ги загубиле од екипата на [[ФК Базел|Базел]]. == Хронологија == * 1901 - 1909: ? * 1909 - 1913: [[Првенство во фудбал на Швајцарија|Национална Дивизија A]] * 1913 - 1918: ? * 1918 - 1925: [[Првенство во фудбал на Швајцарија|Национална Дивизија A]] * 1925 - 1932: ? * 1932 - 1936: [[Првенство во фудбал на Швајцарија|Национална Дивизија Б]] * 1936 - 1944: [[Првенство во фудбал на Швајцарија|Национална Дивизија A]] * 1944 - 1953: [[Првенство во фудбал на Швајцарија|Национална Дивизија Б]] * 1953 - 1956: [[Првенство во фудбал на Швајцарија|Национална Дивизија A]] * 1956 - 1958: [[Првенство во фудбал на Швајцарија|Национална Дивизија Б]] * 1958 - 1966: [[Првенство во фудбал на Швајцарија|Национална Дивизија A]] * 1966 - 1967: [[Првенство во фудбал на Швајцарија|Национална Дивизија Б]] * 1967 - 1969: [[Првенство во фудбал на Швајцарија|Национална Дивизија A]] * 1969 - 1970: [[Првенство во фудбал на Швајцарија|Национална Дивизија Б]] * 1970 - 1972: [[Првенство во фудбал на Швајцарија|Национална Дивизија A]] * 1972 - 1974: [[Првенство во фудбал на Швајцарија|Национална Дивизија Б]] * 1974 - 1975: [[Првенство во фудбал на Швајцарија|Национална Дивизија A]] * 1975 – 1979: [[Првенство во фудбал на Швајцарија|Национална Дивизија Б]] * 1979 - 1992: [[Првенство во фудбал на Швајцарија|Национална Дивизија A]] * 1992 – 1993: [[Првенство во фудбал на Швајцарија|Национална Дивизија Б]] * 1993 - 2003: [[Првенство во фудбал на Швајцарија|Национална Дивизија A]] * 2003 - 2006: [[Првенство во фудбал на Швајцарија|Национална Дивизија Б]] * 2006 - : [[Првенство во фудбал на Швајцарија|Национална Дивизија A]] <small>(Легенда: Национална Дивизија A (Швајцарска Супер лига) = 1º ниво / Национална Дивизија Б (Челенџ лига) = 2º ниво / 1.Лига Класик = 3º ниво / 2.Лига Интеррегионал = 4º ниво / 2.Лига = 5º ниво / 3.Лига = 6º ниво / 4.Лига = 7º ниво / 5.Лига = 8º ниво)</small> ==Бои и амблеми== Официјалните бои на клубот се [[сина]] и [[бела]] ([[Податотека:Blu e Bianco2.png|20px]]). ==Стадион== [[Податотека:Swissporarena.luzern.inside.jpg|thumb|Поглед на [[Свиспорарена]], стадионот беше отворен во [[2011]].]] Во периодот [[1934]] и [[2009]] година, Луцерн ги играл своите натпревари на [[Стадион Алменд|Стадионот Алменд]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://justcantbeatthat.com/2009/goodbye-stadion-allmend/ |title=архивска копија |accessdate=2014-11-23 |archive-date=2010-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100118222503/http://justcantbeatthat.com/2009/goodbye-stadion-allmend/ |url-status=dead }}</ref> кој имал теоретски капацитет од 25.000 места. Поради безбедносни причини сепак, [[Швајцарска фудбалска асоцијација|Швајцарската фудбалска асоцијација]] не дозволила повеќе од 13.000 гледачи да присуствуваат во последните години од постоењето на овој стадион. Додека новиот стадион да биде завршен, Луцерн привремено ги играл домашните натпревари на [[Стадион Герсаг|Стадионот Герсаг]] кој се наоѓа во [[Еменбрик]] и на кој настапува екипата на [[ФК Еменбрик|Еменбрик]]. Во јули [[2011]] година, клубот се преселил на новоизградената [[Свиспорарена]], кој се наоѓа на местото на стариот терен. Првиот натпревар на Луцерн на новиот стадион завршил нерешено 0-0 против [[ФК Тун|Тун]].<ref>http://justcantbeatthat.com/2011/31-july-2011-swisspornarena-opens-with-fcl-0-0-tuna/{{Мртва_врска|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Официјалното отворање на стадионот било на [[3 септември]] против Хамбургер во натпревар што завршил 2-2. ==Титули== * '''{{Трофеј-Швајцарија (Супер лига)}} [[Швајцарска Супер лига]]''' ** '''Победник (1) :''' 1988–89. * '''{{Трофеј-Фудбалски куп на Швајцарија}} [[Фудбалски куп на Швајцарија|Куп на Швајцарија]]''' ** '''Победник (2) :''' 1959–60, 1991–92. *** ''Финалист'' (4) : 1996-97, 2004-05, 2006-07, 2011-12. ==Играчи== ===Моментален состав=== {{Fs start}} {{Fs player |no= 1 |nat= SUI |name=[[Давид Зибунг]]|pos=GK}} {{Fs player |no= 2 |nat= URU |name=[[Андрес Ламас]]|pos=DF}} {{Fs player |no= 3 |nat= SUI |name=Ферид Матри|pos=DF}} {{Fs player |no= 4 |nat= AUS |name=[[Оливер Бозаниќ]]|pos=MF}} {{Fs player |no= 5 |nat= CRO |name=[[Каја Рогуљj]]|pos=DF}} {{Fs player |no= 6 |nat= CIV |name=[[Тјери Добаи]]|pos=MF}} {{Fs player |no= 7 |nat= SUI |name=[[Клаудио Лустенбергер]]|pos=DF}} {{Fs player |no= 8 |nat= ALB |name=[[Јамир Хика]]|pos=MF}} {{Fs player |no= 9 |nat= CHI |name=[[Брајан Рабељо]]|pos=MF}} {{Fs player |no= 10 |nat= AUT |name=[[Јакоб Јаншер]]|pos=MF}} {{Fs player |no= 11 |nat= SUI |name=[[Риџ Мобулу]]|pos=MF}} {{Fs player |no= 14 |nat= SUI |name=[[Жером Тисон]]|pos=DF}} {{Fs player |no= 15 |nat= SUI |name=[[Марко Шнеули]]|pos=FW}} {{Fs mid}} {{Fs player |no= 16 |nat= SUI |name=[[Франсоа Афолтер]]|pos=DF}} {{Fs player |no= 17 |nat= SUI |name=[[Клаудио Холенштјн]]|pos=MF}} {{Fs player |no= 18 |nat= ITA |name=[[Лоренцо Буки]]|pos=GK}} {{Fs player |no= 19 |nat= SUI |name=[[Адријант Винтер]]|pos=FW}} {{Fs player |no= 21 |nat= PAR |name=[[Дарио Лескано]]|pos=FW}} {{Fs player |no= 23 |nat= FRA |name=[[Сали Сар]]|pos=DF}} {{Fs player |no= 24 |nat= SUI |name=[[Ален Вис]]|pos=MF}} {{Fs player |no= 26 |nat= SUI |name=Ремо Фреулер|pos=MF}} {{Fs player |no= 28 |nat= POR |name=[[Сава Миладиновиќ Бенто|Сава Бенто]]|pos=MF}} {{Fs player |no= 30 |nat= SUI |name=Јонас Омлин|pos=GK}} {{Fs player |no= 31 |nat= SUI |name=Недим Шачировиќ|pos=DF}} {{Fs player |no= 33 |nat= ALB |name=[[Фидан Алити]]|pos=DF}} {{Fs end}} == Надворешни врски == * [http://www.fcl.ch Официјална страна на клубот] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090418081947/http://www.fcl.ch/ |date=2009-04-18 }} ==Наводи== {{наводи}} {{Швајцарска Супер лига}} [[Категорија:Фудбалски клубови од Швајцарија|Луцерн]] iwbu9cr4mje211qi9b0si81f8iz76hk 0 1124134 5601748 5576559 2026-07-29T08:38:55Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5601748 wikitext text/x-wiki {{другизначења}} {{Инфокутија Место во Германија |Name = Фленсбург |Native_name = Flensburg / Flensborg |Art = Stadt |image_photo = Luftbild Flensburg Schleswig-Holstein Zentrum Stadthafen Foto 2012 Wolfgang Pehlemann Steinberg-Ostsee IMG 6187.jpg |image_caption = Градското пристаниште на Фленсбург |Wappen = DEU Flensburg COA.svg |lat_deg = 54 |lat_min = 46 |lat_sec = 55 |lon_deg = 09 |lon_min = 26 |lon_sec = 12 |Lageplan = Schleswig-Holstein FL.svg |Lageplanbeschreibung = Местоположба на градот Фленсбург во Шлезвиг-Холштајн |Bundesland = Schleswig-Holstein |Kreis = урбан округ |Höhe = 12 |Fläche = 56.38 |Einwohner = 90777 |Stand = 2014-08-26 |PLZ = 24901–24944 |PLZ-alt = 2390 |Vorwahl = 0461 |Kfz = FL |Gemeindeschlüssel = 01 0 01 000 |NUTS = DEF01 |LOCODE = DE FLF |Gliederung = 13 градски окрузи |Adresse = Rathausplatz 1<br/>24937 Фленсбург |Website = [http://www.flensburg.de/ www.flensburg.de] |Bürgermeister = Зимон Фабер |Partei = [[Избирачки сојуз на Јужен Шлезвиг|SSW]] }} '''Фленсбург''' ({{langx|de|Flensburg}}, {{langx|da|Flensborg}}, [[Долногермански јазик|долногермански]]: ''Flensborg'', [[Севернофризиски јазик|севернофризиски]]: ''Flansborj'') — [[Урбани окрузи во Германија|слободен град]] (''kreisfreie Stadt'') во северниот дел на сојузната покраина [[Шлезвиг-Холштајн]], северна [[Германија]]. По [[Кил]] и [[Либек]] е трет најголем град во Шлезвиг-Холштајн, најголем град во областа Шлезвиг и најсеверен слободен град во Германија. Фленсбург се наоѓа на крајот на [[Фленсбуршки Фјорд|Фленсбуршкиот Фјорд]] и на северната граница на [[полуостров]]от [[Ангелн]]. Како средиште на [[Данска|данското]] малцинство во Јужен Шлезвиг, Фленсбург зел водечка улога за признавање на националните малцинства по референдумското изјаснување во 1920 година и по објаснувањето помеѓу Бон и Копенхаген во 1955 година, содржејќи многу дански институции. Од не толку мал дел од околу 90.000 жители, покрај [[Германски јазик|германскиот]] и [[Дански јазик|данскиот јазик]], се говорат и [[Долногермански јазик|долногерманскиот]] и дијалектот [[пету]]. Во рамките на Германија, градот е познат по службата за патен сообраќај, чие седиште е во градот, Фленсбуршкото пиво и ракометниот клуб [[РК Фленсбург-Хандевит]]. Поранешните главни носители на растот во {{римски|19}} и {{римски|20}} век како трговијата со рум и воената настава, со поморската школа Фленсбург-Мирвик, денес играат незначителна улога. Од големо значење за градот се граничниот туризам, Фленсбуршкото пристаниште со историското пристаниште и бродоградилиштето, како и 8.600 студенти на Високата школа Фленсбург и Европскиот универзитет Фленсбург. Во мај 1945 година, Фленсбург бил место на последната влада на [[Нацистичка Германија]], т.н. [[Фленсбуршка влада]] предводена од [[Карл Дениц]]<ref name="D">Фленсбург до крајот на војната не бил прогласен за главен град на државата. Градскиот дел Мирвик бил прогласен за ''привремено седиште на владата''; Broder Schwensen: ''Flexikon. 725 Aha-Erlebnisse aus Flensburg!'', Flensburg 2009, Artikel: „Reichshauptstadt“. (Иако неофицијалано, Фленсбург денес е прогласуван за „привремен главен град“; vgl. dazu etwa [http://www.geschichte-s-h.de/vonabisz/flensburg.htm ''Gesellschaft für Schleswig-Holsteinische Geschichte, Schleswig-Holstein von A bis Z: Flensburg''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150116061225/http://www.geschichte-s-h.de/vonabisz/flensburg.htm |date=2015-01-16 }}, abgerufen am 6. Mai 2014.)</ref>, кој владеел од 1 мај (смртта на Хитлер) една недела додека германската војска не се предала и градот бил окупиран од сојузничките сили. Режимот бил официјално распуштен на 23 мај. Најблиски поголеми градови се [[Кил]] (86 км на југ) и [[Оденсе]] во Данска (92 км на североисток). Центарот на градот се наоѓа 7 километри од [[данска]]та граница. == Географија == [[Податотека:Karte Stadtteile Flensburg.png|мини|Местоположбата на Фленсбург на [[Фленсбуршки Фјорд|Фленсбуршкиот Фјорд]] со градските окрузи и соседните општини]] Фленсбург се наоѓа на крајниот север на сојузната покраина Шлезвиг-Холштајн, иако не директно на [[германско-данска граница|германско-данската граница]], бидејќи општината [[Харисле]] се наоѓа помеѓу Фленсбург и Кралството [[Данска]]. По соседниот град [[Гликсбург (Балтичко Море)|Гликсбург]], тој е вториот најсеверен град во Германија, но бидејќи патот од Фленсбург до данската граница е покус и жителите на Гликсбург мораат да поминат низ Фленсбург, за да отидат во Данска, се вели и дека Фленсбург е најсеверен град.<ref>{{нмс|url=http://www.ndr.de/ratgeber/reise/urlaubsregionen/flensburg_schlei/flensburgerfoerde102.html|title=Die Flensburger Förde - Paradies am Wasser|language=германски|publisher=Norddeutscher Rundfunk|accessdate=24 јуни 2014|archive-date=2013-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20131225194615/http://www.ndr.de/ratgeber/reise/urlaubsregionen/flensburg_schlei/flensburgerfoerde102.html|url-status=dead}}</ref> Фленсбург се наоѓа во внатрешниот агол на [[Фленсбуршки Фјорд|Фленсбуршкиот Фјорд]]. Источниот брег на Фленсбург се наоѓа на полуостровот [[Ангелн]]. Градот се наоѓа на околу 20 метри надморска височина. Стариот град се наоѓа на 12 метри, додека највисоката точка во градот изнесува 63,7 метри. Градската граница е долга 32 километри. === Градски единици === Градот Фленсбург се дели на 13 градски единици, кои подоцна се поделени на 38 статистички окрузи,<ref>{{нмс|url= http://www.flensburg.de/politik-verwaltung/daten-zahlen-fakten/interaktive-stadtteilkarte/index.php|title=Zahlenspiegel Teil 3: Stadtteile|language=германски|publisher=Град Фленсбург|accessdate=6 јануари 2013}}</ref> каде границите на градските единици и градските окрузи се исцртани според границите на старите општини, односно историските парохии. {| class="wikitable" border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" |- bgcolor="#efefef" ! Број !! Градска единица <br><small>''(германско/данско име)''</small> !! Жители<br><small>(состојба 2013 г.)</small><ref name="Sozialatlas 2014"/> !! Доселеници<br><small>(% во вк. нас.)</small><br><small>(состојба 2014 г.)</small><ref name="Sozialatlas 2014">{{нмс|url=http://www.flensburg.de/imperia/md/content/asp/flensburg/soziales_gesundheit/verwaltung_planung/sozialatlas_2014_-_1.pdf|title=Sozialatlas 2014|language=германски|publisher=Град Фленсбург|date=10 ноември 2014|accessdate=21 декември 2014|archive-date=2015-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924013753/http://www.flensburg.de/imperia/md/content/asp/flensburg/soziales_gesundheit/verwaltung_planung/sozialatlas_2014_-_1.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="Tageblatt 2014 zum Sozialatlas">{{Наведена книга|author=Carlo Jolly|publisher=Schleswig-Holsteinischer Zeitungsverlag|title=Die Neustadt ist der jüngste Stadtteil|place=Фленсбург|year=20142|pages=11}}</ref> !! Денешни (статистички) градски окрузи !! Други (поранешни)<br>места и парохии |- | 1 || Алтштат <br>''(Innenstadt; Indre By)'' || style="text-align:right" | 3.324 || style="text-align:right" | 801 (24,1&nbsp;%) || Санкт Николај ''(St. Nikolai; Sankt Nikolaj)'', Санкт Мариен ''(St. Marien; Sankt Mariæ)'' и Нордертор ''(Nordertor; Nørreport)'' || |- | 2 || Нојштат<br>''(Neustadt; Nystaden)'' || style="text-align:right" | 4.134 || style="text-align:right" | 1.138 (27,5&nbsp;%) || Дубург ''(Duburg; Duborg)'', (Нојштат) Норд || |- | 3 || Нордштат<br>''(Nordstadt; Nordstaden)'' || style="text-align:right"| 10.994 || style="text-align:right" | 3.312 (30,1&nbsp;%) || (Харислер) Кројц ''(Kreuz; Kors)'', Галвик ''(Galwik; Galvig)'', Клис ''(Klues; Klus)''|| Остзебад ''(Ostseebad; Østersøbadet)'' |- | 4 || Вестлихе Хее<br>''(Westliche Höhe; Vestlig Høj)'' || style="text-align:right" | 7.897 || style="text-align:right" | 1.427 (18,1&nbsp;%) || Штатпарк ''(Stadtpark; Byparken/Øvelgønne)'', Мариенхелцунг ''(Marienhölzung; Frueskov)'', Санкт Гертруд, (Милен) Фридхоф ''((Mühlen) Friedhof; Møllekirkegård)'' || |- | 5 || Фризишер Берг<br>''(Friesischer Berg; Friserbjerg)'' || style="text-align:right" | 6.686 || style="text-align:right" | 1.293 (19,3&nbsp;%) || Ексе ''(Exe; Eksercerløkke)'', Музеумсберг, Фриденсхигел ''(Friedenshügel; Fredshøj)''|| |- | 6 || Вајхе<br>''(Weiche; Sporskifte)'' || style="text-align:right" | 6.939 || style="text-align:right" | 1.399 (20,2&nbsp;%) || Софиенхоф ''(Sophienhof; Sophiegård)'', Шеферхаус ''(Schäferhaus; Skæferhus)''|| |- | 7 || Зидштат<br>''(Südstadt; Sydstaden)'' || style="text-align:right" | 4.034 || style="text-align:right" | 813 (20,2&nbsp;%) || Мартинсберг ''(Martinsberg; Martinsbjerg)'', Руде, Пелват ''(Peelwatt; Pælevad)''|| |- | 8 || Зандберг<br>''(Sandberg; Sandbjerg)'' || style="text-align:right" | 6.012 || style="text-align:right" | 872 (14,5&nbsp;%) || Ахтер де Мел ''(Achter de Möhl; Fiskergården)'', Аделбилунд, Зиндеруп ''(Sünderup; Sønderup)''|| |- | 9 || Јиргенсби<br>''(Jürgensby; Jørgensby)'' || style="text-align:right" | 7.850 || style="text-align:right" | 1.159 (14,8&nbsp;%) || Јоханесфиртел ''(Johannesviertel; Sankt Hans)'', Санкт Јирген ''(St. Jürgen; Sankt Jørgen)'', Јиргенсгард ''(Jürgensgaard; Jørgensgaard)'', Зендер Фленсбург-Јиргенсби || Холвеге ''(Hohlwege; Hulvejene)'' |- | 10 || Фрирлунд<br>''(Fruerlund; Fruerlund)'' || style="text-align:right" | 6.333 || style="text-align:right" | 1.067 (16,8&nbsp;%) || Бласберг ''(Blasberg; Blæsbjerg)'', Болберг ''(Bohlberg; Bolsbjerg)'', (Фрирлунд) Хоф ''(Hof; Fruerlundgård)'' || Килзенг ''(Kielseng; Kilseng)'' |- | 11 || Мирвик<br>''(Mürwik; Mørvig)'' || style="text-align:right" | 14.334 || style="text-align:right" | 2.454 (17,1&nbsp;%) || Штицпункт Фленсбург-Мирвик (со Зонвик), Осбек ''(Osbek; Osbæk)'', Васерлос ''(Wasserloos; Vandløs)'', Фридхајм, Золитиде ''(Solitüde; Solitude)''|| Блоксберг ''(Blocksberg; Bloksbjerg)'', Енгелсби Дорф, Фаренсоде ''(Fahrensodde; Farnæsodde)'', Кауслунд ''(Kauslund; Kavslund)'', Тветер Холц ''(Twedter Holz; Tvedskov)'', Валдзидлунг Тремеруп, Тветер Фелд |- | 12 || [[Енгелсби]]<br>''(Engelsby; Engelsby)'' || style="text-align:right" | 7.774 || style="text-align:right" | 1.843 (23,7&nbsp;%) || Енгелсби Зид ''(Engelsby Süd; Engelsby syd)'', Фогелзанг ''(Vogelsang; Fuglsang)''|| Трегелсби ''(Trögelsby; Troelsby)'', Твет ''(Twedt; Tved)'', Виндлох ''(Windloch; Vejrgab)'' |- | 13 || Таруп<br>''(Tarup; Tarup)'' || style="text-align:right" | 4.317 || style="text-align:right" | 689 (16,0&nbsp;%) || Таруп || Аделсби |} === Соседни општини === Следниве [[Општини во Германија|општини]] на округот [[Шлезвиг-Фленсбург]] и регионот [[Јужна Данска]] се граничат со градот Фленсбург (започнувајќи од североисток на десно): [[Гликсбург (Балтичко Море)|Гликсбург]] (слободен град), [[Вес]] ([[Лангбалиг (амт)|Амт Лангбалиг]]), [[Масбил]], [[Хируп]], [[Таструп]] и [[Фрајенвил]] (сите во [[Хируп (амт)|Амт Хируп]]), [[Хандевит]] (слободна општина), [[Харисле]] (слободна општина) и [[Општина Обенро]] на данската страна на Фленсбуршкиот Фјорд. Како предградија на Фленсбург се сметаат големиот Харисле, заедно со Васерслебен и Купфермиле, како и Вес и Таструп, бидејќи се силно поврзани со градот и делумно се потпираат на самата градска инфраструктура. Исто така, бидејќи градските автобуски линии веќе со години поминуваат низ Васерслебен, голем број на Фленсбуржани, Васерслебен го сметаат како дел од градот. Воедно, голем број млади од Харисле посетуваат настава во Фленсбург. Учество на годишниот божиќен панаѓур земаат и слободните уметници од Харисле.<ref>{{нмс|url= http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/neujahrsempfang-der-stadt-flensburg-id5376536.html|title=Neujahrsempfang der Stadt Flensburg|language=de|work=Flensburger Tageblatt|date=9 јануари 2014|accessdate=1 март 2014}}</ref> Сепак и покрај повторените предлози од страна на градот Фленсбург за припојување кон него, општината Харисле опстојува на својата самостојност.<ref>{{нмс|url= http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/harrislees-einziger-ehrenbuerger-gestorben-id155224.html|title=Harrislees einziger Ehrenbürger gestorben|author=Felicitas Gloyer|work=Flensburger Tageblatt|date=5 мај 2012|accessdate=1 март 2014}}</ref> Таструп е остаток на поранешната општина Аделби. Со брзиот развој на Зиндеруп, Фленсбург сè повеќе се шири кон Таструп.<ref>{{нмс|url= http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/flensburger-puzzle-der-bauflaechen-id1190646.html|title=Neue Wohngebiete, Flensburger Puzzle der Bauflächen|language=германски|work=Flensburger Tageblatt|date=28 февруари 2011|accessdate=17 март 2014}}</ref> Слично важи и за Вес, каде се наоѓаат единиците Васерлос и Кауслунг кои се шират преку новоградби. Уште една населба, која долго време се развива со Фленсбург, е Мајервик, но сепак припаѓа на градот Гликсбург. Хандевит се развива заедно со Фленсбург, а воедно [[Аеродром Фленсбург-Шеферхаус|Фленсбуршкиот аеродром]] се граничи со градот и недалеку од фленсбуршката градска единица Вајхе. Исто така, заедничката поврзаност од 1990 година се засили со ракометниот клуб [[РК Фленсбург-Хандевит]]. Од другите, Масбил важи за рурално предградие на Фленсбург. === Соседни градови === Фленсбург има развиено административни врски со [[Гликсбург (Балтичко Море)|Гликсбург]] (околу 5.700 жители), како и заедничка соработка во рамките на основаниот европски регион Јужен Јитланд-Шлезвиг од 1997 година, во кој на германската страна се окружните градови [[Хузум]] (22.000 жители) во округот [[Северна Фризија (округ)|Северна Фризија]] и [[Шлезвиг (град)|Шлезвиг]] (23.600 жители) во округот [[Шлезвиг-Фленсбург]], поранешен главен град на [[Војводство Шлезвиг|Војводството Шлезвиг]], како и данска страна со [[Тендер]] (7.500 жители), [[Обенро]] (15.700 жители), [[Хадерслев]] (21.400 жители) и [[Сенербор]] (27.300 жители). По некои од овие градови се наречени некои историски излезни улици, како и по [[Лек (Северна Фризија)|Лек]] (7.600 жители), [[Капелн]] (8.700 жители) и [[Екернферде]] (21.700 жители). Во рамките на проектот на гранична тромеѓа, областа со површина од 1.494,2&nbsp;км² и со околу 240.000 жители, градот соработува со општините Обенро и Сенербор. Заедничката соработка ги опфаќа областите на инфраструктура, туризам, работа, регионално планирање и култура.<ref>{{нмс|url=http://www.grenzdreieck.de/statement/|title=Изјава за индината|publisher=Grænsetrekanten/Grenzdreieck » Aabenraa – Flensburg – Sønderborg|work=www.graensetrekanten.dk|accessdate=17 септември 2014|archive-date=2014-12-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20141229054608/http://www.grenzdreieck.de/statement/|url-status=dead}}</ref><ref>{{нмс|url=http://www.grenzdreieck.de/fileadmin/download/BR_Grenzdreieck.pdf|title=Grenzdreieck – eine Region mit Profil|publisher=Grænsetrekanten/Grenzdreieck » Aabenraa – Flensburg – Sønderborg|work=www.graensetrekanten.dk|5=|accessdate=17 септември 2014|archive-date=2020-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200521010506/http://www.grenzdreieck.de/fileadmin/download/BR_Grenzdreieck.pdf|url-status=dead}}</ref> Во географска гледна точка, блиски големи градови се главниот град на Шлезвиг-Холштајн, [[Кил]] (239.800 жители), како и [[Оденсе]] (170.300 ) и [[Орхус]] (256.000 жители) во Данска; најблизок милионски град е [[Хамбург]] (1,75 мил. жители) на 141 километар на југ. [[Арнис]], најмал град во Германија по број на жители (300 жители) и по површина (0,45&nbsp;км²), се наоѓа околу 36 километри од Фленсбург. Растојанието помеѓу Фленсбург и дадените градови е измерено преку воздушна линија.<ref>{{нмс|url=http://www.luftlinie.org/ |title=Luftlinie.org|accessdate=1 февруари 2015}}</ref> {{Местоположба |средина = |север = [[Орхус]] <small>(161&nbsp;км)</small><br />[[Колдинг]] <small>(79&nbsp;км)</small><br />[[Обенро]] <small>(21&nbsp;км)</small> |североисток = [[Оденсе]] <small>(91&nbsp;км)</small><br />[[Сенербор]] <small>(27&nbsp;км)</small><br />[[Гликсбург (Балтичко Море)|Гликсбург]] <small>(10&nbsp;км)</small> |исток = |југоисток = [[Капелн]] <small>(35&nbsp;км)</small><br />[[Арнис]] <small>(36&nbsp;км)</small><br /> [[Екернферде]] <small>(43&nbsp;км)</small><br />[[Кил]] <small>(68&nbsp;км)</small> |југ = [[Шлезвиг (град)|Шлезвиг]] <small>(30&nbsp;км)</small><br />[[Рендсбург]] <small>(55&nbsp;км)</small><br />[[Хамбург]] <small>(141&nbsp;км)</small> |југозапад = [[Хузум]] <small>(41&nbsp;км)</small> |запад = [[Лек (Северна Фризија)|Лек]] <small>(30&nbsp;км)</small><br />[[Нибил]] <small>(39&nbsp;км)</small> |северозапад = [[Есбјерг]] <small>(99&nbsp;км)</small><br />[[Рибе]] <small>(90&nbsp;км)</small><br />[[Тендер]] <small>(41&nbsp;км)</small> }} === Клима === [[Податотека:Schleppbarkasse Solitüde (Flensburg 2013), Bild 00.jpg|мини|Зима во Фленсбург: Поглед на пристаништето, [[Фленсбуршки Фјорд|Фјордот]] и градскиот округ Јиргенсби (јануари 2013 г.)]] {{Климатска табела | Место = Фленсбург | Извор = [[Германска временска служба]]: Климатски податоци за Германија, [http://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fkldat__D__mittelwerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue Средни вредности за 30-годишен период] како и ''weatherbase'': [http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=33001&cityname=Flensburg-Schleswig-Holstein-Germany Фленсбург, Германија] | Јан_прос_макс = 2 | Фев_прос_макс = 2 | Мар_прос_макс = 6 | Апр_прос_макс = 10 | Мај_прос_макс = 15 | Јун_прос_макс = 18 | Јул_прос_макс = 20 | Авг_прос_макс = 20 | Сеп_прос_макс = 16 | Окт_прос_макс = 11 | Ное_прос_макс = 7 | Дек_прос_макс = 4 | Год_прос_макс = 11 | Јан_прос_мин = 0 | Фев_прос_мин = −1 | Мар_прос_мин = 1 | Апр_прос_мин = 3 | Мај_прос_мин = 7 | Јун_прос_мин = 11 | Јул_прос_мин = 12 | Авг_прос_мин = 12 | Сеп_прос_мин = 10 | Окт_прос_мин = 7 | Ное_прос_мин = 3 | Дек_прос_мин = 1 | Год_прос_мин = 5.5 | Јан_прос = 0.6 | Фев_прос = 0.7 | Мар_прос = 2.7 | Апр_прос = 6.3 | Мај_прос = 11.3 | Јун_прос = 14.9 | Јул_прос = 16.0 | Авг_прос = 15.9 | Сеп_прос = 13.0 | Окт_прос = 9.6 | Ное_прос = 5.2 | Дек_прос = 2.2 | Год_прос = 8.2 | Јан_прос_врнежи = 74.2 | Фев_прос_врнежи = 47.6 | Мар_прос_врнежи = 62.4 | Апр_прос_врнежи = 50.5 | Мај_прос_врнежи = 61.8 | Јун_прос_врнежи = 66.1 | Јул_прос_врнежи = 83.9 | Авг_прос_врнежи = 98.6 | Сеп_прос_врнежи = 89.7 | Окт_прос_врнежи = 87.8 | Ное_прос_врнежи = 105.3 | Дек_прос_врнежи = 90.9 | Год_прос_врнежи = 918.8 | Јан_сончеви_часови_днев = 1.11 | Фев_сончеви_часови_днев = 1.94 | Мар_сончеви_часови_днев = 3.39 | Апр_сончеви_часови_днев = 5.23 | Мај_сончеви_часови_днев = 6.96 | Јун_сончеви_часови_днев = 7.48 | Јул_сончеви_часови_днев = 6.45 | Авг_сончеви_часови_днев = 6.26 | Сеп_сончеви_часови_днев = 4.52 | Окт_сончеви_часови_днев = 2.89 | Ное_сончеви_часови_днев = 1.57 | Дек_сончеви_часови_днев = 1.51 | Год_сончеви_часови_днев = 4.1 | Јан_врнежливи_денови = 19 | Фев_врнежливи_денови = 14 | Мар_врнежливи_денови = 21 | Апр_врнежливи_денови = 20 | Мај_врнежливи_денови = 20 | Јун_врнежливи_денови = 20 | Јул_врнежливи_денови = 21 | Авг_врнежливи_денови = 21 | Сеп_врнежливи_денови = 22 | Окт_врнежливи_денови = 22 | Ное_врнежливи_денови = 22 | Дек_врнежливи_денови = 21 | Год_врнежливи_денови = 243 }} === Природни заштитени подрачја === Од 2003 година постои првото и единствено природно заштитено подрачје во Фленсбург, Тветер Фелд (89&nbsp;ha), кое се наоѓа во градскиот дел Мирвик. Покрај него, познати се уште 14 ареали како заштитени подрачја, во источниот дел на градот Фогерлзанд (околу 278&nbsp;ha) и Осбектал (62&nbsp;ha), во западниот дел се Мариенаутал (137&nbsp;ha) и големата шума на градот, Мариенхелцунг (250&nbsp;ha), како и во северозападниот дел Клисризер Гехелц (106&nbsp;ha).<ref>{{нмс|url=http://www.flensburg.de/imperia/md/content/asp/flensburg/buergerservice/verordnung/landschaftsschutzgebiete.pdf|title=Stadtverordnung über das Landschaftsschutzgebiet in der Stadt Flensburg vom 14. März 2001|publisher=Град Фленсбург|accessdate=24 април 2014|archive-date=2010-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20101226131148/http://www.flensburg.de/imperia/md/content/asp/flensburg/buergerservice/verordnung/landschaftsschutzgebiete.pdf|url-status=dead}}</ref> == Историја == === Потекло на името === Потеклото на името „Фленсбург“ кое првпат се споменало во 1248 година не е докрај јасно. Едни велат дека војводата Кнуд Лавард му дал договор на витезот Флено да изгради замок на крајот на фјордот. Овој замок „Флено“ најверојатно го донел името на градот.<ref>Horst-Dieter Landeck: ''Flensburg.'' Boyens, Heide 2006, S август</ref> Една понова теорија вели, дека името потекнува од името на една мала тврдина, чии основи се најдени во близина на црквата Св. Богородица и кои лежат на еден вид мал остров, полуостров или земјен дел.<ref>Vgl. [http://www.stadtgeschichte-flensburg.de/Flensburgs_Anfaenge.pdf Flensburgs Anfänge] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121210034314/http://www.stadtgeschichte-flensburg.de/Flensburgs_Anfaenge.pdf |date=2012-12-10 }} (3 септември 2010; PDF; 1,4&nbsp;MB)</ref> === Почетоци === Во средината на {{римски|12}} век<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/nachrichten/lokales/husumer-nachrichten/artikeldetails/article/805/eingetaucht-in-die-anfaenge-flensburgs.html|title=Seesperre in der Förde – Eingetaucht in die Anfänge Flensburgs|author=Joachim Pohl|work=Flensburger Tageblatt|date=1 септември 2011|accessdate=10 јули 2014}}{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> постоеле трговски и рибарски населби на местото на подоцнежните цркви Св. Јован, Св. Никола, Св. Богородица и Св. Гертруд. Прва и најстара населба била поновиот дел на Хусбихарде на [[Ангелн]]. Останатите се наоѓале западно од фјордот, покрај потокот Шеребек и Висхарде. Целата област некогаш припаѓала на Кралството Данска. Историчарите посочуваат дека имало повеќе причини за овој избор. Местото служело како сигурно пристаниште во фјордот со заштита од силните ветришта. Покрај тоа, во Фленсбург се вкрстуваат два значајни трговски патишта: низ [[Јитланд]] поминувал „говедскиот пат“, како и трговските пат помеѓу [[Северна Фризија]] и [[Ангелн]]. Уште една причина била големиот улог на харинги. По уништувањето на [[Венди|вендските]] владетели од страна на Данците со Валдемар I и Саксонците со Хајнрих Лавот, областа добила поголема значајност. Во ова време постоеле еснафи, кои веќе се стекнале со одредени права и затоа можеле да влијаат на градската власт. Откако градот бил уништен во борбата во 1248 година помеѓу данскиот крал Ерик IV и неговиот брат и следбеник Абел, Абел започнал со повторна изградба. [[Податотека:Stadtrechtsurkunde Flensburgs von 1284 (The Town Charter of Flensburg).JPG|мини|Градските права на Фленсбург од 1284 година]] Во 1284 година, новото место добило градски права, одобрени од данскиот крал Ерик V и војводата Валдемар IV. Фленсбург прераснал во најзначаен град во [[Војводство Шлезвиг|Војводството Шлезвиг]]. Војводството Шлезвиг претпоставувало дански вазал, а данските владетели биле совладетели и за разлика од јужниот сосед [[Холштајн]] не припаѓало на [[Свето Римско Царство|Светото Римско Царство]]. Како и другите шлезвишки градови, Фленсбург не бил член на [[Ханза]]та. Сепак, одржувал тесни трговски контакти со германските и европските ханзеатски градови. Значајно трговски добро во секое време биле посолените харинги. Биле испорачувани во многу европски земји. Голема моќ во Фленсбург до времето на [[Протестантска реформација|реформацијата]] имале еснафите. Се претпоставува дека во 1263 година или порано бил изграден францисканскиот манастир. === Трговскиот град во средниот век и во раниот нов век === Од 1409 година започнале разјаснувањата помеѓу [[Војводство Холштајн|Холштајн]] и [[Данска]] за превласта над [[Војводство Шлезвиг|Шлезвиг]]. Во 1411 година кралицата Маргарета I донела закон на сила со што презела голем дел од Војводството Шлезвиг и го предала на Данска. Во истата година била изградена и тврдината Дубург над градот. [[Податотека:2011 10 05 Flensburg um 1783 DSCI0053.JPG|мини|Фленсбуршкото пристаните во 1783 година]] [[Податотека:2011 10 05 Hafen Flensburg 1833 DSCI0051.JPG|мини|Бродскиот мост во 1833 година]] На 28 октомври 1412 година умрела Маргарета I на еден брод во Фленсбуршкото пристаниште од [[чума]]. Чумата и другите заразни болести биле голем проблем за средновековните градови. Во потешки ситуации се појавувале [[сипаници]], како и болест од стаорците, [[дизентерија|црвена треска]] и други болести поради кои голем дел од населението на Фленсбург умрело. [[Лепра]]та била изолирана во болницата „Св. Јирген“, која била сместена пред портите на градот (денес: црква „Св. Јирген“).<ref>По податоци на германското „Здружение за лепра“ билницата била првпат основана во 1283 година. Градскиот дел Јиргенсби го добил своето име по истоимената болница, погледнете [http://www.muenster.org/lepramuseum/start.htm Dokumentation: Mittelalterliche Leprosorien in Schleswig-Holstein und Hamburg] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150228231901/http://www.muenster.org/lepramuseum/start.htm |date=2015-02-28 }} и [http://www.muenster.org/lepramuseum/tab-shh.pdf Mittelalterliche Leprosorien in Schleswig-Holstein und Hamburg – Anlage, Details der Leprosorien] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20141210232102/http://www.muenster.org/lepramuseum/tab-shh.pdf |date=2014-12-10 }}, 7 декември 2014</ref> Во 1500 година се раширил [[сифилис]]от. Црковната болница „Свет Дух“ (денес: црква „Св. Дух“) се наоѓала во Големата улица (денес Фленсбуршката пешачка зона). Секојдневието на Фленсбуржаните било тешко, а превозните средства лоши. Главните улици не биле калдрмисани и осветлениt. Прозорци имале само малкуте богати куќи. Секое домаќинство имало добиток во куќата и во дворот. Граѓаните имало неколку крави и свињи, кои секојдневно биле изнесувани од градот за хранење. За време на војната на Данска против [[Ханза]]та и Холштајн, Фленсбург бил освоен и уништен од данските војници во 1426 година, подоцна освоен од холштајнските и ханзините војници во 1431 година. Во 1485 година во градот се случил голем пожар. Воедно, градот не останал поштеден ниту од олујните поплави. На портата Компањи и денес стои нивото на водата кое го оставила поплавата. Од 1526 година влегла лутеранската црква. Претходно проповедал хузумскиот реформатор [[Херман Таст]]. Поддржан од младиот војвода Кристијан, доминиканскиот монах Герд Слеверт ја предводел [[Протестантска реформација|реформацијата]]. Подоцна, Фленсбург се отворил кон германската култура и јазик, додека во околината владеел данскиот јазик. По пропаѓањето на Ханзата во {{римски|16}} век, Фленсбург добил улога на еден од најзначајните трговски градови во [[Скандинавија]]. Постоеле трговски врски од фленсбуршките трговци до [[Средоземно Море]], до [[Гренланд]], како и до [[Кариби]]те. Најважни трговски добра покрај харингите биле [[шеќер]]от и китолово масло. Со крајот на [[Триесетгодишна војна|Триесетгодишната војна]] завршил страшниот период за градот и граѓаните. Падот на царските сили на Валенштајн во 1627 и 1628 година, како и данско-шведските војни во периодите 1643–1645 и 1657–1660 му нанеле штети на самиот градот. === Повторно издигнување како трговски град во {{римски|18}}/{{римски|19}} век === [[Податотека:Flensburg 1830.png|мини|Поглед на Фленсбург (околу 1830 г.)]] Во текот на {{римски|18}} век, благодарение на трговијата со румот, Фленсбург доживеал втор бум. Суровиот шеќер бил увезуван од Данска Западна Индија и бил рафиниран во Фленсбург. Дури во {{римски|19}} век, со почетокот на индустријализацијата, фленсбуршките шеќерани не можеле повеќе да се борат со конкуренцијата од соседните метрополи [[Копенхаген]] и [[Хамбург]]. Румот произведен во Фленсбург бил главно средство во трговијата со Западна Индија, од каде бил извезуван и во цела Европа. По [[Втора шлезвишка војна|Втората шлезвишка војна]] во 1864 година, суровиот шеќер не бил носен повеќе од Данска Западна Индија, туку од некогашната британска [[Јамајка]]. Од некогашните над 20 куќи со рум, кои ги имало во градот, денес постојат само куќата на Јохансен во Мариенштрасе. Градот започнал во {{римски|18}} век да се шири и надвор градските бедеми. Се појавил градскиот дел Нојштат<ref>[http://neu.flensburgernorden.de/uploads/media/3._Ein_altes_Bauverbot_und_seine_Folgen__1596_.pdf Schriften der Gesellschaft für Flensburger Stadtgeschichte e.V. Nr јуни , Ein altes Bauverbot und seine Folgen] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140331162258/http://neu.flensburgernorden.de/uploads/media/3._Ein_altes_Bauverbot_und_seine_Folgen__1596_.pdf |date=2014-03-31 }}; 30 март 2014</ref> и со Хафермаркт и со поголемиот плоштад во близина на Св. Јоханис.<ref>Schriften der Gesellschaft für Flensburger Stadtgeschichte (Hrsg.): ''Flensburg in Geschichte und Gegenwart''. Flensburg 1972, S.&nbsp;439</ref> Помеѓу 1460 и 1864 година, Фленсбург бил по Копенхаген второ најголемо пристаниште во Данска, а надвор од Кралството најголемо. Во 1848 година се случила Битката кај Бау од трговски причини кај фленсбуршкиот Нојштат. По [[Втора шлезвишка војна|Втората шлезвишка војна]] (1864) градот припаднал на [[Прусија]] и стандардниот германски јазик, кој бил присутен во градот особено од реформацијата, станал главен говор во секојдневниот живот на градот. Сепак, и денес постои бројно малцинство на Фленсбуржани кои припаѓаат на данската јазична група. Лекарот Петер Хенингсен во 1875 година заедно со трговци основал морска бања и се обидел да го етаблира Фленсбуршкиот Фјорд. Од плановите останала само бањата на плажата Остзебад.<ref>{{нмс|url=http://www.flensburg.de/sport-freizeit/freizeitangebote/naherholung/foerdebaeder/index.php|title=Fördebäder|publisher=Град Фленсбург|accessdate=1 март 2014}}</ref><ref>Vgl. Falk-Verlag: Stadtplan Flensburg + Umgebungskarte, 2013; таму Остзебад е обележана како Штрандбад</ref> На 1 април 1889 година, Фленсбург станал [[Урбани окрузи во Германија|слободен град]] во рамките на [[Покраина Шлезвиг-Холштајн|Покраината Шлезвиг-Фленсбург]], но останал седиште на округот Фленсбург-Ланд. === Референдум во Шлезвиг === [[Податотека:Abstimmung-schleswig-1920.png|мини|При референдумот во Шлезвиг во 1920 година, три четвртини од гласачите во Фленсбург гласале за останување во [[Вајмарска Република|Германското Царство]]. Потоа, Фленсбург станал пограничен град.]] Во 1920 година се случило народното изјаснување за разграничувањето во Шлезвиг (Јужен Јитланд). Во [[Северен Шлезвиг]], 75% од населението се изјаснило за Данска, иако бројно население во јужните градови во оваа областа се изјасниле за Германија, но биле надгласани од другото население. Така, градовите [[Тендер (град)|Тондерн]] (со 76% гласови за Германија), [[Хејер Согн|Хојер]] (со 73% гласови за Германија), [[Тинглеф]] (со 64% гласови за Германија), [[Зондербург]] на истокот (со 55% гласови за Германија) и [[Апенраде]] на северот (со 54% гласови за Германија), како и јужните области на народното изјаснување, со околу 40-59%, делумно со изјаснување за Германија, отколку за Данска. Во другата половина, [[Јужен Шлезвиг]] заедно со Фленсбург гласале со големо мнозинство за останување во Германија. Надежта на данската страна, дена една или повеќе општини ќе се определат за другата страна, не се остварила. Само во три општини имало послабо данско мнозинство, на островите [[Зилт]] и [[Фер]].<ref>Flensburg Atlas, Flensburg 1978, Karte Nr. 5 und Beiheft zum Flensburg-Atlas, Flensburg 1986</ref> Во [[Версајски договор|Версајскиот договор]] биле одредени измените на гласачките зони и измените во гласањето, како големите делови на внатрешноста, особено на округот Фленсбург, Колундер Валд на Данска, а Фленсбург станал пограничен град.<ref>Peter Wulf: ''Revolution, schwache Demokratie und Sieg in der Nordmark – Schleswig-Holstein in der Weimarer Republik''. In Ulrich Lange (Hrsg.): ''Geschichte Schleswig-Holsteins.'' Wachholtz, Neumünster 1996, ISBN 3-529-02440-6, S.&nbsp;522.</ref> Градот Фленсбург како благодарност од германската влада за прогерманското изјаснување добил повеќе објекти, со кои се развил самиот центар на градот, а градот станал средиште на данските Фленсбуржани. === Националсоцијализмот и Втората светска војна === Со преземањето на власта на националсоцијалистите во 1933 година, градската администрација во Фленсбург исто така се променила и за градоначалник бил поставен Вилхелм Зиферс, долгогодишен член на [[НСДАП]]. Овој бил сменет со Ернст Крахт по една внатрепартиска пресметка кон крајот на 1935 година, кој ги остранил Бизмарковите извори во 1937 година од идеолошки причини. Во времето на националсоцијализмот биле гонети луѓето со еврејско потекло. На 9 ноември 1938 година бил заземен дворецот Јегерслуст од полицијата и [[Шуцштафел|СС]], каде скоро целото еврејско семејство Волф, кое таму живеело, било испратено во концентрациски логор и убиено). Денес постојат 23 камен-плочи низ улиците на Фленсбург од овие причини. Со наоружувањето, Фленсбург станал познат како поморски град и касарна. За време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], градот доживеал само делумна штета од 41 бомба која паднала врз него, вкупно 176 загинати и само 4,7% од целиот град бил уништен.<ref>Karl Baedeker: ''Flensburg.'' Verlag Karl Baedeker, Ostfildern 1977, S.&nbsp;7</ref> На 19 мај 1943 година загинале 15 деца и 2 воспитувачки во една данска градинка. Во текот на 41. воздушен напад на Фленсбург биле целосно уништени околу 1000 станови.<ref>Deutscher Städtetag: ''Statistisches Jahrbuch deutscher Gemeinden.'' Braunschweig 1952, S.&nbsp;376</ref> Од 1943 година, во градот се појавиле групи на отпор, каде член бил и Хани Матизен.<ref>Irene Dittrich und Ludwig Hecker: Auf den Spuren von Verfolgung und Widerstand 1933–1945 in Flensburg, herausgegeben von der: Vereinigung der Verfolgten des Naziregimes – Bund der Antifaschistinnen und Antifaschisten in Flensburg 2013, Seite 41 f.</ref> Во 1944 година бил поставен кампот Фреслев, кој не се наоѓал далеку од границата со градот. На 30 ноември 1944 година бил погубен Фленсбуржанецот [[Јенс Јесен]] како дел од отпорот во Берлин-Плецезе. Кратко по војната во Фленсбург се случила несреќа во еден магацин за муниција во Килсенг со бројни жртви. === Седиште на последната влада === {{Главна статија|Фленсбуршка влада}} [[Податотека:The Second World War 1939 - 1945- Germany- Personalities BU6711.jpg|мини|мај 1945 г. во дворот на полицијата во Нордерхофенден: во присуство на светскиот печат бил даден говор од [[Карл Дениц]] (средина, во униформа на адмирал), зад него [[Алфред Јодл]] и [[Алберт Шпер]].]] Во 1945 година, Фленсбург-Мирвик неколку недели било последното седиште на владата под водство на адмиралот [[Карл Дениц]], кој таму ја префрлил по самоубиството на [[Адолф Хитлер]] на 30 април 1945 година и по освојувањето на [[Берлин]].<ref name="D" /> Оваа привремена влада се наоѓала на работ на поморската школа Мирвик, во спортската школа. Таму биле фатени и уапсени нејзините членови на 23 мај 1945 година од британските трупи. === Повоено време === [[Податотека:Sonwik Marina Panorama 2015.jpg|мини|Некогашната воена база Мирвик, денес современо пристаниште на новиот градски округ Зонвик. (сликано во 2015 г.)]] По крајот на Втората светска војна, Фленсбург потпаднал под британската окупациска зона. Британската воена администрација отворила два логори за згрижување на раселените лица. Мнозинството од нив биле поранешните принудни работници од [[Полска]], [[Украина]], [[Балтик]]от и [[Југославија]]. Во времето по војната пристигнале многу избркани Германци во градот, па така бројот на жители се искачил над 100.000 и Фленсбург неколку години бил голем град. Во овој период во Фленсбург постоела служба на германскиот Црвен крст.<ref>{{нмс|url=https://www.drk-suchdienst.de/de/wir-%C3%BCber-uns/geschichte-des-drk-suchdienstes|title=Geschichte des DRK-Suchdienstes|work=Германски Црвен крст |accessdate=17 јуни 2015}}</ref> Како и во целиот Шлезвиг, и во Фленсбург по 1945 година се развило релативно силно проданско движење. Целта на многумина било припојување на градот кон Данска. Фленсбург неколку години по 1945 година имал градоначалник од данското малцинство. По основањето на [[Западна Германија|Сојузната Република Германија]], во Фленсбург се сместиле воени единици. По германското [[Повторно обединување на Германија|повторно обединување]] бројот на војници повторно се искачил над 8000, бидејќи воените објекти биле обновени или преместени во источните сојузни покраини. Особено, големите поморски единици биле делени со пешадиските единици на [[Мекленбург-Западна Померанија]]. Денес, на местото на поранешните објекти на пристаништето на германската војска, се наоѓаат јахти и спортски бродови (марина Зонвик). Голема улога до денес има германско-данската погранична трговија. Некои дански претпријатија како Данфос, чисто од даночни причини, се преселиле јужно од границата во Фленсбург и во неговите соседни општини. Во 1970 година, округот Фленсбург-Ланд се проширил со општините на општинските заедници [[Меделби]] во округот Јужен Тондерн, а во 1974 година со округот Шлезвиг се здружиле во новиот округ [[Шлезвиг-Фленсбург]], чие окружно седиште станал градот [[Шлезвиг (град)|Шлезвиг]]. Со тоа, Фленсбург ја изгубил својата функција како окружен град, но самиот останал слободен град. За време на снежното невреме во Северна Германија кон крајот на 1978 година, Фленсбург бил отсечен од светот. Дури и тешките моторни возила на германската војска не успеале да го исчистат автопатот А7, а железничкиот сообраќај кон Кил бил прекинат. Невремето било проследено и со плима, која ги поплавила улиците со вода од 1,6 метри над нормалната кота.<ref>{{Наведена книга|author=Helmut Sethe|title=Der große Schnee|publisher=Husum Druck- und Verlagsgesellschaft|place=Хузум|year=1979|isbn=3-88042-074-2|pages=15–20}}</ref> === {{римски|21}} век === Денес, Фленсбург е најголем град во делот Шлезвиг и средишто на германско-данската погранична област. Градот е универзитетско седиште и до денес зависи од морнарицата, пограничната трговија како и својата историја како град на румот. Поради лошата финансиска состојба, градот ја продала Колундската шума во 2006 година на приватно лице. === Припојувања === Првото припојување се случило во 1398 година, кога бил припоен Руде. Кон крајот и почетокот на {{римски|19}} век, големи делови на источниот брег биле припоени, со што се зголемила површината на Фленсбург. Во 1970-тите години сите општини во близина на [[Аделби]] биле припоени, освен [[Таструп]]. <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">Припојувања</div> <div class="NavContent" style="text-align:left;"> До средината на {{римски|19}} век, градската област на Фленсбург имала површина од вкупно 2639 [[хектар]]и (ha). Со тек на време, следниве [[Општини во Германија|општини]] биле припоени во градот Фленсбург: {| class="wikitable" border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" |- bgcolor="#efefef" ! Година !! Места !! Промена во ha |- | 1398<ref name="Engelsby, Mürwik, Jürgensby – Stadtgeschichte vor der Haustür">{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/stadtgeschichte-vor-der-haustuer-id866616.html|title=Енгелсби, Мирвик, Јиргенсби - градската историја пред дворот|author= Герхард Новк|work=Flensburger Tageblatt|date=5 февруари 2009|accessdate=10 јули 2014}}</ref>|| Рудер || |- | 24 февруари 1874 || Зидер- и Нордер-Ст. Јирген || align="right" | 36{{0|,58}} |- | 1874<ref name="C">Schriften der Gesellschaft für Flensburger Stadtgeschichte (Hrsg.): ''Flensburg in Geschichte und Gegenwart''. Flensburg 1972, S.&nbsp;413</ref> || Фишерхоф || align="right" | 3{{0|,58}} |- | 27 јули 1875<ref name="C" /> || Дубург || align="right" | 10,5{{0|,58}} |- | 1877<ref name="C" /> || Холвеге || align="right" | 5,5{{0|,58}} |- | {{0}}1 декември 1900 || Јиргенсби || align="right" | 205{{0|,58}} |- | {{0}}1 април 1909 || Клис || align="right" | 19{{0|,58}} |- | {{0}}1 април 1910 || Енгелсби, Фрирлунд, Твет и Тветерхолц || align="right" | 1458{{0|,58}} |- | {{0|26 април }}1916 || Дел од Клисризеската шума (вкл. вода) || align="right" | 146,5{{0|8}} |- | 26 април 1970 || Аделбилунд (општина [[Аделби]]) || align="right" | 132{{0|,58}} |- | {{0}}1 ноември 1971<ref name="Gemeindeverzeichnis1970bis1982">{{Наведена книга|publisher=Сојузна служба за статистика|title=Historisches Gemeindeverzeichnis für die Bundesrepublik Deutschland. Namens-, Grenz- und Schlüsselnummernänderungen bei Gemeinden, Kreisen und Regierungsbezirken vom 27. Mai 1970 bis 31. Dezember 1982|year=1983|place=Stuttgart/Mainz|isbn=3-17-003263-1|pages=181}}</ref> || одземање на плажите од Васерслебен || align="right" | 147,5{{0|8}} |- | 1972<ref>Beiheft zum Flensburg-Atlas, Flensburg 1986, S. 35</ref> || поместување на границата помеѓу Фленсбург и [[Харисле]], до движењето на западната тангента || align="right" | |- | 24 март 1974<ref name="Gemeindeverzeichnis1970bis1982" /> || Зиндеруп и Таруп (општина [[Аделби]]) || align="right" | 494,58 |- | 1975<ref>''Flensburg Atlas'', Flensburg 1978, Karte Nr. 16</ref> || еден дел од [[Мајервик]] на општината Гликсбург || align="right" | |- | 2007<ref name="Engelsby, Mürwik, Jürgensby – Stadtgeschichte vor der Haustür" /> || преземање на земја од општина [[Таструп]] || |- |- |} </div></div> == Население == Со почетотокот на индустријализацијата во {{римски|19}} век, Фленсбург доживеал силен пораст на населението. Во 1835 година, во градот живееле околу 12.000 жители, додека во 1900 година овој број достигнал скоро 50.000. Во 1945 година, градот Фленсбург ја поминал границата од 100.000 жители, со што станал голем град. Во 1949 година, бројот на жители го достигнал својот историски врв со 108.585 жители (заедно со бегалците). Во 1952 година опаднал повторно бројот под 100.000 и оттогаш е во постојан пад. На 31 декември 2012 година, бројот на жители според [[Статистичка служба за Хамбург и Шлезвиг-Холштајн|Статистичката служба на Хамбург и Шлезвиг-Холштајн]] изнесувал 83.462 жители. Според пописот од 2011 година на Европската Унија, чии резултати биле објавени во 2013 година, биле избројани 82.258 жители, додека регистарот за пријавување на градот во истото време изброил 88.807 жители — разлика од околу 6.500 лица. Додека Фленсбург за тоа мора да издвојува секоја година 3,5 милиони евра, градот во април 2015 година најавил, дека по поднесување на приговор против резултатите на [[Сојузна статистичка служба на Германија|Сојузната статистичка служба]] била поднесена и тужба.<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/stadt-will-gegen-den-zensus-klagen-id9488131.html|title=Volkszählung von 2011: Stadt will gegen den Zensus klagen|author=Тина Лудвиг|work=Flensburger Tageblatt|date=19 април 2015|accessdate=27 мај 2015}}</ref> Од околу 90.000 жители (состојба 2014)<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/sie-alle-halfen-mit-beim-wetterfolg-id7952376.html|title=Flensburger Bürgerwette: Sie alle halfen mit beim Wetterfolg|author=Карло Џоли|work=Flensburger Tageblatt|date=17 октомври 2014|accessdate=27 мај 2015}}</ref> — ''Статистичката служба на градот Фленсбург'' објавила дека до крајот на јуни 2015 година имал 91.499 жители<ref>{{нмс|url=http://www.flensburg.de/imperia/md/content/asp/flensburg/politik_verwaltung/daten-zahlen-fakten/ma062015.pdf|title=Flensburger statistische Daten|work=Statistischer Monatsabschuss Juni 2015|publisher=Статистичка служба на градот Фленсбург|date=јули 2015|accessdate=24 јули 2015|format=[[PDF]]}}</ref> — [[Данци]]те со состојбата од 31 декември 2013 година (со 2.305 лица) го сочинуваат најголемиот дел од странското население, следени од [[Турци]]те (861), [[Полјаци]]те (737), [[Грци]]те (255), [[Руси]]те (250), [[Ирачани]]те (155), [[Босанци]]те (136) и [[Хрвати]]те (136), [[Романци]]те (112), [[Бугари]]те (111), [[Авганистанци]]те (108), [[Италијанци]]те (105), [[Косовари]]те (103) и [[Иранци]]те (101).<ref name="Ausländer in der Stadt Flensburg 2013">{{нмс|url=http://www.flensburg.de/imperia/md/content/asp/flensburg/politik_verwaltung/daten-zahlen-fakten/2statistikengesamt/ausl__nder_2013_komplett.pdf|title=Ausländer in der Stadt Flensburg|publisher=Град Фленсбург|date=31 декември 2013|accessdate=19 јуни 2015|format=[[PDF]]; 130&nbsp;kB}}</ref> Најголемиот дел од 7.565 странци доаѓаат од Европа (вкупно 6.108; состојба 31 декември 2013 г.)<ref name="Ausländer in der Stadt Flensburg 2013" /> и живеат во Нордштат (вкупно 1.748; состојба 2014).<ref name="Sozialatlas 2014" /><ref name="Tageblatt 2014 zum Sozialatlas" /> Во [[агломерација|пошироката област]] на Фленсбург живеат околу 108.000 жители (состојба крај на 2012 г.). Близу Фленсбург се наоѓа површина од 170,28&nbsp;км² на општините [[Харисле]] (11.000 жители), [[Хандевит]] (10.800 жит.), [[Таструп]] (близу 400&nbsp;жит.) и [[Вес]] (2200&nbsp;жит.). Тоа претставува [[густина на населеност]] од 634,2 жит./км².<ref>{{нмс|url= http://www.citypopulation.de/php/germany-agglo_d.php?cid=01001000 |title=Flensburg (Agglomeration, Agglomerationen)|author=Томас Бринкхоф|work=Градско население|date=23 септември 2014|accessdate=1 октомври 2014}}</ref> == Јазици == [[Податотека:Flensburg-Flensborg.jpg|мини|Од 2008 година патоказите низ градот се двојазични, покрај германските називи присутни се и данските.]] Бидејќи во повеќејазичниот Фленсбург се зборувале различни јазици и дијалекти уште од средниот век, јазичната промена е подрастична отколку во другите делови на областа Шлезвиг. Во текот на {{римски|14}} век, јужнојитландскиот бил главен јазик, додека во текот на {{римски|15}} век, него го заменил [[Долногермански јазик|долногерманскиот]]. Подоцна под влијание на [[Протестантска реформација|реформацијата]], во Фленсбург како стандарден јазик се јавува стандардниот [[германски јазик]].<ref name="Wanda Guckes 2011 S40">{{Наведена книга|author=Wanda Guckes|title=Die gegenwärtige sprachliche Situation der dänischen Minderheit in Schleswig-Holstein|publisher=Peter Lang GmbH. Internationaler Verlag der Wissenschaften|place=Frankfurt am Main|year=2011|pages=40|isbn=978-3-631-61391-7}}</ref> До денес се забележува дека главно говорениот германски јазик главно се зборува со изразен долногермански акцент, особено во мелодијата и висината на тонот.<ref name="Wanda Guckes 2011 S41–55">{{Наведена книга|author=Wanda Guckes|title=Die gegenwärtige sprachliche Situation der dänischen Minderheit in Schleswig-Holstein|place=Frankfurt am Main|year=2011|pages=41–55}}</ref> Поголема вредност од долногерманскиот јазик поседува [[Дански јазик|данскиот јазик]] и не само кај данското малцинство. Данскиот јазик е дел од наставната програма во сите германски училишта каде се изучува по англискиот јазик како втор (или трет) странски јазик, додека во училиштата (и градинките) кои ги води Данскиот училиштен сојуз за Јужен Шлезвиг е наставен јазик. Германскиот јазик повлијаел да се предава стандардниот дански јазик, па така покрај стандардниот дијалект јужнојитландски, другите дијалекти се скоро изумрени, како ангелскиот дански јазик.<ref name="Wanda Guckes 2011 S41–55" /> Од [[Фризи]]те населени од Северна Фризија, денес уште малкумина си го говорат својот [[севернофризиски јазик]]. Потеклото во фленсбуршката област на нашироко раширениот поздрав ''Moin Moin'' се претпоставува дека е во долногерманскиот и во [[Источнофризиски јазик|источнофризиските јазици]].<ref>{{нмс|url=http://www.duden.de/rechtschreibung/moin__moin_|title=moin (moin), Moin, (Moin)|work= Duden|accessdate=24 јуни 2014}}</ref> Една особеност, еден јазичен феномен е фленсбуршкиот [[пету]], кој поврзува елементи од стандардниот германски јазик, долногерманскиот јазик, стандардниот дански јазик и јужнојитландскиот јазик. == Религии == [[Податотека:Adelbyer Kirche 0705.JPG|мини|Од припојувањето на [[Таруп]], црквата „Св. Јован“ во [[Аделби]] од {{римски|11}} век е најстара црква во Фленсбург. (2007)]] === Христијанство и цркви === ==== Евангелистичко-лутерански цркви ==== Фленсбург и околината на градот биле традиционален дел на [[Фленсбуршка епископија|Фленсбуршката епископија]], основана во 948 година. Во 1526 година, со првиот лутерански предикт во црквата „Св. Никола“ се вовела [[Протестантска реформација|реформацијата]]. Во 1540 година се создала во војводствата Евангелистичко-лутеранската црква на Шлезвиг-Холштајн, која во 1977 година се споила со црквите во Либек и Хамбург во [[Северноелпска евангелистичко-лутеранска црква|Северноелпска црква]], а во 2012 година во Северна црква. Градот се наоѓа во областа Шлезвиг-Холштајн со епископско седиште во Шлезвиг<ref>{{нмс|url= https://www.nordkirche.de/adressen/visitenkarten/institutionen/detail/institution/sprengel-schleswig-und-holstein.html|title=Sprengel Schleswig und Holstein|work=www.nordkirche.de|publisher=Евангелистичко-лутеранска црква во Северна Германија|date=2 јуни 2012|accessdate= 18 јуни 2015}}</ref> и во црковниот округ Шлезвиг-Фленсбург со седиште исто така во Шлезвиг. Црковниот округ бил создаден на 1 мај 2009 година со спојување на претходните црковни окрузи Фленсбург, Шлезвиг и Ангелн. Нему му припаѓаат 24 црковни општини во рамките на бискупијата Фленсбург, која опфаќа од Фленсбург преку [[Шафлунд]] до [[Егебек]].<ref>{{нмс|url=http://kirchenkreis-schleswig-flensburg.de/kirchenkreis/index.html|title=Црковен округ|publisher=Црковен округ Шлезвиг-Фленсбург|accessdate=18 јуни 2015}}</ref> Трите главни цркви во Стариот град (Св. Никола, Св. Богородица и Св. Јован) припаѓаат на Северната црква. Заедно со германската црква во 1920 година била создадена Данската црква во Јужен Шлезвиг, која се занимавала со црковна работа во рамките на данското малцинство. Нејзина главна црква е црквата „Св. Дух“ во Стариот град.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.dks.folkekirken.dk/Flensborgmen.htm |title=Dansk Kirke i Sydslesvig: ''Flensborg-menigheder'' |accessdate=2015-10-07 |archive-date=2012-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121027050551/http://www.dks.folkekirken.dk/Flensborgmen.htm |url-status=dead }}</ref> Кон нив се вбројува и една мала општина на Независната евангелистичко-лутеранската црква. {{clear|right}} <gallery mode="packed-hover" widths="150" caption="Евангелистичко-лутерански цркви" > Die Nikolaikirche (Flensburg 2013), Bild 05.JPG|Црква „Св. Никола“ на Јужниот плоштад (сликано 2013 г.) Flensburg 2015-08 img04 Evangelische Marienkirche.jpg|Црква „Св. Богородица“ (сликано 2015 г.) Blick über den Bahndamm rüber zur St. Johanniskirche (Flensburg), Bild 01.JPG|Црквата „Св. Јован“ е најстарата од главните цркви во Фленсбург (сликано 2013 г.) Flensburg 2015-08 img09 View from Schlosswall.jpg|Црквата „Св. Јирген“ во [[Јиргенсби]] (2015 г.) Bauer Landstrasse 10, Flensburg.jpg|Св. Петар во Бауерландштрасе (2012 г.) Am Ochsenmarkt 40, Flensburg.jpg|Св. Михаил во градскиот дел Фризишер Берг (2012 г.) Christuskirche (Flensburg).jpg|Црква Христос од 1958 година во [[Мирвик]] (2011) Heiliggeistkirche, Flensburg 2011, Vorweihnachtszeit, Nachtaufnahme, Bild 1.JPG|Црква „Св. Дух“ од 1386 година (сликано 2011 г.) Ansgar Kirche, Ansgar Kirke, Flensburg, Flensborg, Apenrader Straße.JPG|Ансгар Кирке </gallery> ==== Римокатолички цркви ==== [[Податотека:Flensburg 2015-08 img02 Katholische Marienkirche.jpg|мини|Црква „Св. Богородица од 1899 година на католичката црковна општина (сликана 2015 г.)]] Во {{римски|19}} век повторно се населиле [[Римокатоличка црква|католици]] во градот. Во 1899 година била изградена католичката парохиска црква „Св. Богородица“ во центарот на градот. Бидејќи Бискупијата Шлезвиг од реформацијата повеќе не постоела, католичките општини на Фленсбург припаѓале на Апостолскиот Викаријат на Северна Германија. Во 1930 година, областа на Шлезвиг-Холштајн била припоена на [[Оснабричка епископија|Оснабричката епископија]]. Од северните области на оваа бискупија во 1993 година била создадена новата [[Хамбуршка архиепископија|Хамбуршката архиепископија]]. Во рамките на Хамбуршката архиепископија припаѓаат петте парохиски општини „Св. Богородица (во центарот на градот), „Св. Ансгар“ (во [[Мирвик]]), како и „Св. Ана“ (во предградието [[Харисле]]), „Св. Лаврентиј“ ([[Гликсбург (Балтичко Море)|во Гликсбург]]) и „Св. Мартин“ (во [[Тарп]]).<ref>{{нмс|url=http://www.flensburg-erleben.de/content/kirche-erleben|title=Flensburg erleben: Kirche erleben|author=Reinhard Bassus|accessdate=9 јули 2014|archive-date=2014-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20140226073935/http://www.flensburg-erleben.de/content/kirche-erleben|url-status=dead}}</ref> ==== Евангелистички слободни цркви ==== Покрај гореспоменатите цркви во фленсбуршките општини постојат и евангелистички слободни цркви. Овие се [[Баптизам|баптисти]], [[Методизам|методисти]], [[Црква на Адвентистите од седмиот ден|адвентисти од седмиот ден]], слободната христијанска општина на Фленсбург и архе-евангелистичко слободна црква во Фленсбург-Вајхе. ==== Други цркви ==== Други цркви кои се сретнуваат во Фленсбург: од 1899 година Новоапостолска црква со две општини, Христијанската заедница, Прахристијанска општина, Црквата на Исус Христос и [[Јеховини сведоци]] со две општини. ==== Секуларен институт на светата Ангела Меричи ==== Во Фрирлунд постои Секуларен институт на светата Ангела Меричи, едно од малкуте места во Германија, дел од Урсулинките, кој е заснован на основите на светата [[Ангела Меричи]] (1474–1540).<ref>{{нмс|url=http://www.saekularinstitute.de/Institute/Heilige_Ursula.html|title=Gesellschaft der heiligen Ursula – Säkularinstitut Angela Merici|publisher=Arbeitsgemeinschaft der Sekularinstitute in Deutschland e.V.|date=2007|accessdate=10 јануари 2015|archive-date=2015-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924093432/http://www.saekularinstitute.de/Institute/Heilige_Ursula.html|url-status=dead}}</ref> === Јудаизам === Во 1933 година живееле 39 [[Евреи]] во Фленсбург. Со доаѓањето на [[Националсоцијализам|националсоцијализмот]] се влошиле животните услови и симпатијата кон дотогаш интегрираните граѓани — градот важел за „типичен пример во Германија“, што може да донесе [[Антисемитизам|антисемитизмот]]. Некои се иселиле во Палестина.<ref>{{нмс|url=http://www.juedische-allgemeine.de/article/view/id/6779 |title=Leben an der Förde – Ein Buch über die Nachbarschaft von Juden und Nichtjuden in Flensburg|author=Gwendolin Jung|work=Jüdische Allgemeine|date=23 ноември 2006|accessdate=16 јуни 2015}}</ref> Од 1999 година повторно постои мала еврејска општина со над 50 членови, кои најголем дел дошле во Фленсбург по падот на Советскиот Сојуз во 1990-тите години. Нивниот општински центар се наоѓа во улицата Тосбиј.<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/eine-thora-rolle-mit-geschichte-id7927771.html|title=Jüdische Gemeinde Flensburg: Eine Thora-Rolle mit Geschichte|work=Flensburger Tageblatt|date=14 октомври 2014|accessdate=16 јуни 2015}}</ref> === Ислам === Во Фленсбург постојат три муслимански општини, кои се врзани со една џамија. Од 2009 година муслиманите од над 20 земји може да ја посетуваат новоотворената џамија „Масјид ас-Суна“, во која се наоѓа и исламски културен центар, верска настава на германски и арапски јазик и библиотека. Општинскиот центар нуди помош на мигрантите за разни прашања и курсеви по германски јазик.<ref>{{нмс|url=http://www.islamflensburg.de/ueberuns.html|title=Über uns|work=www.islamflensburg.de|publisher=Essalem verein e.V – Das Islamische Kulturzentrum Flensburg|accessdate=16 јуни 2015|archive-date=2015-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20150618161834/http://www.islamflensburg.de/ueberuns.html|url-status=dead}}</ref> Други џамии се Фленсбург Ками на здружението Интеграција и образование во Фленсбург (со седиште во Келн) и Фатих Ками на здружението ДИТИБ - Турско-исламската унија за религија, исто така со седиште во Келн.<ref>{{нмс|url=http://www.moscheesuche.de/moschee/stadt/Flensburg/363|title=Moscheen in Flensburg|work=moscheesuche.de|publisher=Max Krüper|accessdate=16 јуни 2015|archive-date=2015-09-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910223112/http://www.moscheesuche.de/moschee/stadt/Flensburg/363|url-status=dead}}</ref> === Будизам === Во Фленсбург се наоѓа и будистички центар по линијата Карма-Кагју.<ref>{{нмс|url=http://www.buddhismus-flensburg.de/|title=Buddhistisches Zentrum Flensburg|accessdate=16 јуни 2015}}</ref> === Хиндуизам === Со хиндуизмот се поврзува фестивалот „Холи“, фестивалот на боите, кој секоја година се одржува во кампусот на Фленсбуршкиот универзитет како поздравување на летото.<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/video-so-bunt-war-das-holi-festival-2015-in-flensburg-id9967591.html|title=Fest der Farben: Video: So bunt war das Holi-Festival 2015 in Flensburg|work=Flensburger Tageblatt |date=14 јуни 2015|accessdate=17 јуни 2015}}</ref><ref>{{нмс|url=http://www.holi-party.de/flensburg/|title=Holi Flensburg 2015|work=Holi – Fest der Farben|publisher=Deutsches Haus Veranstaltungsstätten GmbH|date=2015|accessdate=17 јуни 2015|archive-date=2015-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20150616223251/http://www.holi-party.de/flensburg/|url-status=dead}}</ref> По [[Ганеша]], најомилениот обллик на светост во хиндуизмот, е наречена една продавница. == Политика == === Управување === На чело на градот Фленсбург со векови стоел Совет, со двајца градоначалници, по еден за Северниот град (Св. Богородица) и еден за Јужниот град (Св. Никола и Св. Јован). Членовите на Советите и градоначалниците биле самите одредувани. Ако си одел член на советот, се бирал наследник од преостанатите членови на Советот, каде секоја од обете градски половини имала исто членови во Советот. Членовите на Советот ја носеле титулата „сенатор“. Советот постоел во Фленсбург до 1742 година; потоа „градоначалникот на Северот“ бил признаен како „управувачки градоначалник“ од земјопоседниците и од данскиот крал. Од титулата „управувачки градоначалник“ подоцна се појавила „прв градоначалник“. „Вториот градоначалник“ ја носил титулата само „градоначалник“. По преминот на градот во [[Прусија]], градоначалникот од 1870 година бил избиран од страна на граѓаните, додека „Првиот градоначалник“ ја добил титулата „градоначалник“ (''Oberbürgermeister'')<ref name="Paul Selk – De Oberlehrer un de Overbörgermeister">{{Наведена книга|author=Paul Selk|title=Flensburger Anekdoten|publisher=Husum Druck- und Verlagsgesellschaft mbH u. Co. KG|place=Husum|year=1978|pages=54–55|isbn=3-88042-072-6}}</ref>. За време на националсоцијализмот, градската управа била под директно водство на [[НСДАП]]. [[Податотека:Rathaus im Sommer, Flensburg 2013, Bild 7.JPG|мини|Фленсбуршкото Градско собрание (2013 г.)]] По Втората светска војна, за време на британската администрација постоела двостепена административна управа. На чело на градот стоел претседачот на Советот и магистрантот избран од советот. Покрај тоа имало предводник на администрацијата. Во 1950 година стапила на сила новата територијална поделба. Потоа била воведена (повторно) титулата „градоначалник“, која го заменила предводникот на администрацијата. Потоа бил избиран од страна на Советот. Претседачот на Советот ја добил титулата „градски претседател“. Бил избиран исто така од Советот по секои општински избори. Од 1999 година, градоначалникот исто така е директно избиран од страна на граѓаните. === Градоначалник === Првиот директно избран градоначалник Херман Штел (CDU) починал на 4 мај 2004 година, откако доживеал удар два дена пред финалето во Германскиот куп.<ref>{{нмс|publisher=RP Digital GmbH|url=http://www.rp-online.de/panorama/deutschland/flensburgs-oberbuergermeister-stirbt-vor-handballspiel-1.2067611|title=Tod nach Schlaganfall|date=5 мај 2004|accessdate=29 октомври 2013}}</ref> За негов наследник на 14 ноември 2004 година со 59% од гласовите бил избран независниот кандидат Клаус Чојшнер, предложен од страна на CDU. Во октомври 2010 година бил избран нов градоначалник во Фленсбург. На изборите на 31 октомври 2010 година имало вкупно девет кандидати.<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/nachrichten/lokales/flensburger-tageblatt/artikeldetails/article/111/sie-alle-wollen-den-ob-abloesen.html|title=Sie alle wollen den OB ablösen|author=Carlo Jolly|work=Flensburger Tageblatt|date=14 септември 2010|accessdate=10 јули 2014}}{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Од нив во вториот круг се нашле Елфи Хеш (со 25,1%, CDU/Зелени) и Зимон Фабер (19,4&nbsp;%, SSW). На 21 ноември 2014 година победил Фабер со 54,8% од гласовите пред Хеш (45,2%). === Совет === Советот<ref name="Paul Selk – De Oberlehrer un de Overbörgermeister" /> е општинско собрание на градот Фленсбург. За местата гласаат граѓаните на секои пет години. Последните избори се одржале на 26 мај 2013 година. === Градско собрание === Старото Градско собрание на градот се наоѓало на поранешниот плоштад Тинг во близина на денешниот Градски театар. Подоцна, како привремено Градско собрание бил користен Регирунгсхоф на Холм. Денес, двете градби повеќе не постојат. Во 1964 година следело преселувањето на градската администрација во новото Градско собрание, сива бетонска градба од 17 ката, која била обновена во 1990-тите години со околу 50 милиони марки. Во непосредно соседство на Градското собрание се наоѓа матичната служба. === Грб === Двата шлезвишки лава го претставуваат симболот на поранешното [[Војводство Шлезвиг]]. Копривата стои за [[Холштајн]] и била првпат употребена од страна на шауенбуршките грофови на Шлезвиг во {{римски|15}} век, која за време на царот била повторно дел од грбот. Кулата ги претставува старите градски права на Фленсбург и на поранешната тврдина, од која веројатно градот го добил своето име. Брановите ја означуваат положбата на [[Фленсбуршки Фјорд|Фленсбуршкиот Фјорд]]. Најстарото поставување на грб на Фленсбур потекнува од средината на {{римски|14}} век. Со тек на време се отстранувале одредени делови. Правото за веење на грбот било донесен од страна на кралот [[Вилхелм II (Германија)|Вилхелм&nbsp;II]] од Прусија во 1901 година и во некој преработен облик на 19 јануари 1937 година од претседателот на [[Покраина Шлезвиг-Холштајн|Покраината Шлезвиг-Холштајн]]. Овој денешен облик повторно се враќа на потеклото на грбот. Логото на Фленсбуршката пиварница, кое се наоѓа на пивските амбалажи на „Фленс“, поседува одредени елементи на фленсбуршкиот грб. [[Податотека:Flagge Flensburg.svg|мини|Знаме на градот Фленсбург]] === Химна === Покрај овие симболи постои исто така и Фленсбуршка песна. Песната била напишана во 1909 година од учителката Ида Марквардсен (1868–1941), која предавала во училиштето Августа-Викторија. Во 1993 година, текстот на песната бил подновен. === Општинска заедница === Од 1 јануари 2008 година, Фленсбург се наоѓа во рамките на една општинска заедница, вршејќи ги административните работи на [[Гликсбург (Балтичко Море)|Гликсбург]]. === Збратимени градови === [[Податотека:Flensburger Städtepartnerschafts-Denkmal vom Bahnhofsvorplatz beim Carlisle Park, Bild 02.JPG|мини|Споменик за збратимените градови во паркот Карлајл:<br />* {{знамеикона|ВБР}} [[Карлајл]] од 1961 г.<br />* {{знамеикона|ГЕР}} [[Нојбранденбург]] од 1987 г.<br />* {{знамеикона|ПОЛ}} [[Слупск]] од 1988 г.]] Во периодот 1954-1956 година, Фленсбург бил партнерски град на [[Швиноујшќе|Швинеминде]]. Партнерскиот статус не се засновал на врските со полската градска управа, туку на врските со избрканите германски граѓани на градот Свинеминде. Подоцна, граѓаните на Свинеминде се населиле во Фленсбург. Во 1965 година, граѓаните на Свинеминде ја одбележиле 200-годишнината од постоењето на градот. На 3 јуни 1765 година, Фридрих Велики му ги доделил градските права на Свинеминде. Фленсбург одржува врски со [[Карлајл]] во Англија (од 1961 г.), со [[Нојбранденбург]] во Мекленбург-Западна Померанија (од 1987 г.) и со [[Слупск]] во Полска (од 1988 г.). Карлајл, Фленсбург и Слупск имаат и тројно партнерство. По англискиот град бил именуван парк во близина на железничката станица.<ref>{{Наведена книга|author=Andreas Oeding, Broder Schwensen, Michael Sturm|title=Flexikon|place=Flexikon |year=2009|pages=41–42}}</ref> Во мај 2014 година, во Фрирлунд, бил именуван парк во чест на полскиот град Слупск, иако била направена грешка при именувањето.<ref>{{нмс|url= http://ratsinfo.flensburg.de/sdnetrim/Lh0LgvGcu9To9Sm0Nl.HayIYu8Tq8Sj1Kg1HauCWqBZo5Ol2OnyIhuGWsFSq4Qp0Oe-Ie1CXuCWn4Oi0Lg-IbvDauHTp8To1Ok0HbwHau8Vt6Pi4Nj2GJ/Beschlusstext_RV-44-2014_-oeffentlich-_Ratsversammlung_22 мај 2014.pdf#search=Slupsk-Park|title= Beschluss der Flensburger Ratsversammlung zur Benennung einer Parkanlage in Fruerlund|publisher= Град Фленсбург|date= 26 мај 2014|accessdate= 17 август 2014}}{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Со истоименуваниот мал град [[Фленсбург (Минесота)|Фленсбург]] во [[САД|американската]] сојузна држава [[Минесота]], градот не одржува никакви официјални врски.<ref>Andreas Oeding, Broder Schwensen, Michael Sturm: ''Flexikon. 725 Aha-Erlebnisse aus Flensburg!'' Flensburg 2009, Artikel ''Flensburg Minnesota''</ref> === Дански генерален конзулат === Данска, покрај амбасадата во Берлин, еден конзулат во Минхен и дванаесет други почесни конзуларни претставништа во Германија, има и генерален конзулат во Фленсбург.<ref>{{нмс|url=http://tyskland.um.dk/de/uber-uns/daenische-vertretungen/|title=Dänische Vertretungen in Deutschland|publisher=Данска амбасада|accessdate=24 јуни 2014|archive-date=2015-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20150920025323/http://tyskland.um.dk/de/uber-uns/daenische-vertretungen/|url-status=dead}}</ref> Речиси еден месец по референдумот во Шлезвиг во јули 1920 година отворила биро за пасоши и визи. == Култура и знаменитости == === Театар === [[Податотека:Stadttheater, Flensburg.JPG|мини|Градскиот театар отворен во 1894 година е главно средиште на покраинскиот театар и симфонискиот оркестар на Шлезвиг-Холштајн (2009 г.).]] [[Податотека:Porticus (Flensburg).jpg|мини|„Портикус“ (''Porticus'') од 1740 година, најстарата [[крчма]] на градот, со малиот театар „Орфеј“ во поткровјето]] ;Претходно Претходник на театарскиот живот во Фленсбург биле — скитниците како улични уметници и куклен претстави — во играта на страста во црквата „Св. Богородица“ во 1450 година и од 1560 година претстави на евангелистичкото латинско училиште, денес Старата гимназија, која понекогаш додава латински делови во училишната комедија на германски јазик.<ref>{{Наведена книга|author=Brigitte Rosinki|title=Vorhang auf!|place= Flensburg|year=2013|isbn=978-3-925856-71-6|pages=8}}</ref> Од 1732 година, магистратот доделил концесии на театарски групи, чии претстави до 1795 година се одржувале во првата сала на Старото Градско собрание (1445–1883). Во Ратхаусхоф на местото на денешниот Градски театар, на 17 септември 1795 година се отворила првата театарска зграда во Фленсбург (''Schauspielhaus''), каде на почетокот свои претстави имале само претстави од дворот на замокот Готорф. Од средината на {{римски|19}} век настанале уште два други театри, чии претстави се одигрувале исклучиво лете и чии имиња биле претстава на Тиволи од [[Копенхаген]]: првиот, стариот „Тиволи“ се наоѓал во една двокатна станбена зграда со отворена [[бина (театар)|бина]]; вториот „Нов Тиволи“, имал бина во еден од омилените локални на Фленсбуржани. До 1906 година, кога пожар ја уништила Халата, во нејзе исто така се одржувале театарски претстави и големи концерти. Претходно, во 1883 година, се одлучил градот за нацртот на театарот, кој единаесет години подоцна бил изграден на истото место на Градскиот театар<ref name="Petuhtanten-Kaffeeklatsch">{{Наведена книга|author=Paul Selk|title=Flensburger Anekdoten|publisher=Husum Druck- und Verlagsgesellschaft mbH u. Co. KG|place=Husum|year=1978|pages=21–23|isbn=3-88042-072-6}}</ref>. Неговиот прв управник, Емил Фрицше, го отворил на 23 септември 1894 година.<ref>{{Наведена книга|author=Klaus Witt|title=Flensburger Theaterleben vom 16. Jahrhundert bis zur Gegenwart|place=Flensburg|year=1953}}</ref> ;Денес Фленсбуршката театарска сцена игра ја одразува јазичната и културна изобилност на градот и постојат околу половина дузина театри со постојани претстави, сите сместени во историски градби во центарот на градот. Бината на Градскиот театар во Ратхаусштрасе е една од водечките места на покраинскиот театар и симфониски оркеста на Шлезвиг-Холштајн, отворен во 1974 година, најголемата покраинска бина во Германија, чии претстави се посветени на операта, театарот и балетот.<ref name="Flexikon 2009" />{{Rp|140–141}} Театарот на [[долногермански јазик]] настапувал во 1920-тите години на долногерманската бина во Фленсбург, која од 1982 година посетува студио со околу 100 седишта.<ref name="Flexikon 2009" />{{Rp|169}} Слободните професионални театри во програмата се појавуваат од 1980-тите години, како што е Пилкентафел (''Theaterwerkstatt Pilkentafel''), кој постои од 1998 година во Јиргенсби.<ref name="Flexikon 2009" />{{Rp|185–186}} Во блиското соседство се наоѓа Театарското училиште на Фленсбург, во чија зграда, театарот Паласт често изведува претстави. Театарски претстави, кабареа, концерти и читања се дел од репертоарот на театарот „Орфеј“, кој постои од 1992 година и со 60 седишта е еден од најмалите театри во Германија. Сместен е во една стара [[фахверк]] куќа над најстарата крчма во Фленсбург, „Портикус“ (''Porticus'') од 1740 година.<ref name="Flexikon 2009" />{{Rp|178}} Недалеку оттаму, се наоѓа Дет лиле Театер ''(Hjemmet)'', аматерски театар на [[дански јазик]] и институција од 1966 година, во чии простории има 80 седишта.<ref name="Flexikon 2009" />{{Rp|144}} Еден друг мал театар со околу 60 седишта е куклениот театар „Кримелмокел“ (''Krimmelmokel Puppentheater''), кој е дел од Германската куќа и главно е наменет за деца од претшколска и улилишна возраст.<ref>[http://www.krimmelmokel.de/ Krimmelmokel Puppentheater], 28 февруари 2014]</ref> Театар без свои постојани претстави е „Руско-германската сцена“,<ref>{{нмс|url=http://www.theater-rdb.de/index.php|title=Russisch-Deutsche Bühne|accessdate=9 април 2015|archive-date=2015-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20150626135701/http://www.theater-rdb.de/index.php|url-status=dead}}</ref> „ИмПроГрам“, импровизирачки театар,<ref name="FT 14. November 2013">{{нмс|url= http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/alles-theater-seit-1450-id4113596.html|title=Stadtgeschichte: Alles Theater – seit 1450 |author=Joachim Pohl|work=Flensburger Tageblatt|date=14 ноември 2013|accessdate=2015-04-09}}</ref><ref>{{нмс|url= http://www.improgramm.de/|title=ImProGramm|accessdate=9 април 2015}}</ref> и од 1996 година<ref name="FT 14. November 2013" /> групата „Брошман & Финке“ (''Broschmann & Finke Theater-Compagnie'').<ref>{{нмс|url=http://www.broschmann-finke.de/|title=Broschmann & Finke Theater Company|accessdate=9 април 2015}}</ref><ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/ein-neues-theater-fuer-flensburg-id1248696.html|title=Broschmann & Finke: Ein neues Theater für Flensburg|author=Joachim Pohl|work=Flensburger Tageblatt|date= 19 март 2011|accessdate=9 април 2015}}</ref> === Кино === [[Податотека:Deutsches Haus, mit Blick über den Berliner Platz (Flensburg 2014).JPG|мини|Салата за приредби од 1930 година: Германската куќа со киното „51 скала“, место на одржување на фленсбуршките денови на краткиот филм и на куклениот театар „Кримелмокел“]] [[Податотека:Ibis Budget Flensburg.JPG|мини|Над најголемото кино во градот, ''UCI Kinowelt'' на Централната автобуска станица, се наоѓа хотелот Фленсбург Сити од групацијата Ибис (2013 г.)]] ;Историја Во 1896 година започнала историјата на киното во Фленсбург, откако бил донесен кинетоскоп. Првите кратки филмови биле прикажани уште истата година на различни места низ градот.<ref name="Aha, Kino">{{Наведена книга|author=Andreas Oeding, Broder Schwensen, Michael Sturm |title=Flexikon. 725 Aha-Erlebnisse aus Flensburg!|place=Flensburg|year=2009|pages=124–125}}</ref> На 8 септември 1906 година било отворено првото кино во градот, „Косморама“ со 123 седишта. Следеле бројни други отворања на кина, меѓу кои биле она во театарот Паласт со 230 места и Лихтшпилхаузес Опера, првото новоизградена кино, кое подоцна било познато како „Германија“ и „Централ Тонфилмтеатер“. По [[Прва светска војна|Првата светска војна]] биле отворени „Еденс“ (подоцна „Корзо“), „Колосеум“ (со околу 1000 места било најголемото кино во градот), „Глорија“ и „Шауенбург“ (подоцна „Капитол“).<ref name="Aha, Kino" /> На 4 март 1930 година бил прикажан првиот филм со звук во киното „Глорија-Паласт“. Во времето на [[Третиот Рајх]] биле прикажувани главно забавни филмови, пред сè во Колосеум. По [[Втора светска војна|Втората светска војна]] имало многу кинопосетители. ;Денес Денес, во Фленсбург останале само две кина. Отвореното програмско кино „51 скала“ (''51 Stufen'') во старата музичка сала на Германската куќа прикажува филмови надвор од редовните, има 120 места и воедно е седиште на фленсбуршките денови на краткиот филм. Името на киното се однесува на искачувањето на скалите до вториот кат и е поттикнато од претходниот класик на [[Алфред Хичкок]], 39 скали од 1935 година.<ref>{{нмс|url=http://www.51stufen.de/kino-51-stufen.html|title=Киното 51 скала|work=51 Stufen – Kino im Deutschen Haus|publisher= Deutsches Haus Veranstaltungsstätten GmbH|accessdate=17 јуни 2015}}</ref> Од 2000 година постои мултиплекс-кино на Централната автобуска станица<ref name="Aha, Kino" />, кое било дел од ланецот на кина Кинополис. Од 2004 година, киното е дел од ланецот Киноплекс и го земало името на новиот ланец.<ref>{{нмс|url=http://www.flensburg-online.de/az/kinoplex.html|title=Kinoplex|work=Flensburg Online|accessdate=26 мај 2015|archive-date=2015-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924013730/http://www.flensburg-online.de/az/kinoplex.html|url-status=dead}}</ref> По уште едно преземање од ''UCI Kinowelt'', името се променило уште еднаш. Кино поседува скоро 2000 места во осум сали и е најголемо во градот. === Фленсбург како филмски град === [[Податотека:003 Kalles Polizei.jpg|мини|Полициската серија ''Da kommt Kalle'' во куќата на весникот ''Flensborg Avis'' (2011 г.)]] Во Фленсбург се снимала телевизиската серија ''Der Landarzt'' во периодот 1986-2012. Исто така, уште една серија од телевизијата ZDF, ''Da kommt Kalle'' (од 2006 г.) била снимана главно во Фленсбург. Освен нив биле снимани и делови на комичниот филм ''Werner – Beinhart!'' од 1990 година во Фленсбург. Во 2004 година режисерот [[Тил Францен]], роден во Фленсбург, го снимал својот прв филм ''Сината граница'' (Германија 2004/2005<ref>{{нмс|url=http://www.filmportal.de/film/die-blaue-grenze_f3d2e4b63a1049f2aa420c052eeeef8c|title=Die blaue Grenze: Deutschland 2004/2005, Spielfilm|work=filmportal.de|accessdate=24 март 2015}}</ref>) во Фленсбург и во соседниот регион [[Јужна Данска]].<ref>{{нмс|url= http://www.dieblauegrenze.de/|title=Die blaue Grenze: Produktionsdaten|publisher=jetfilm Verleih c/o Moviepilot GmbH|accessdate=24 март 2015}}</ref> Отприлика во истиот период снимал документарен филм за Фленсбург, Минесота, во истоимениот град во Минесота. Во кримикомедијата на ZDF ''Das geheime Leben meiner Freundin'' (Германија 2004/2005<ref>{{нмс|url=http://www.filmportal.de/film/das-geheime-leben-meiner-freundin_ff6b3f80cf984239a9f94c336a164d29|title=Das geheime Leben meiner Freundin: Deutschland 2004/2005, TV-Spielfilm|work=filmportal.de|accessdate=24 март 2015}}</ref>), главните улоги ги играле Мариеле Милович и Јирген Фогел. За филмувањето на книгата ''Die Sonnenuhr oder das geheime Leben meiner Freundin Roos'' од [[Мартен ’т Харт]] бил избрана плажа во [[Гликсбург (Балтичко Море)|Гликсбург]], Стариот град на Фленсбург и поморската школа во Мирвик.<ref name="Welt 2004">{{нмс|url=http://www.welt.de/print-welt/article331860/ZDF-verfilmt-t-Haarts-Sonnenuhr-in-Flensburg.html|title=ZDF verfilmt 't Haarts "Sonnenuhr" in Flensburg|work=Die Welt |date=3 август 2004|accessdate=24 март 2015}}</ref> === Архиви и библиотеки === [[Податотека:Hängende Schuhe in der Norderstraße bei der Dänischen Bibliothek, Bild 02.jpg|мини|Шуфити (''Shoefiti'') пред данската Централна библиотека]] Фленсбург е седиште на повеќе библиотеки и архиви: Градскиот архив на Фленсбург, кој се наоѓа во приземјето на Градското собрание од 1964 година, поседува бројни збирки од историјата на Фленсбург. Градската библиотека на Фленсбург во најгорниот кат на трговскиот центар ''Flensburg Galerie'' поседува над 120.000 дела. Со помошта на Заедната и меѓусебната библиотека (порано Централна библиотека на покраината во Фленсбург) во улицата Вајц можат да се позајмуваат книги и од други библиотеки. За заинтересираните читатели од данското малцинство постои данската Централната библиотека за Јужен Шлезвиг во улицата Нордер. Таму се наоѓа „Шлезвишката збирка“ (герм. ''Schleswigsche Sammlung''; дан. Den Slesvigske Samling)'', литература за историјата на Северен и Јужен Шлезвиг на [[Германски јазик|германски]], [[Дански јазик|дански]], [[Долногермански јазик|долногермански]], [[Севернофризиски јазик|севернофризиски]], јужнојитландски и пету. Посебна библиотека имаат студентите на Фленсбуршкиот универзитет, кои за студиски цели можат да позајмат научна литература во Централната универзитетска библиотека Фленсбург. Околу 60.000 дела се сместени во библиотеката на Поморската школа Мирвик. === Музеи и историско пристаните === ==== Музејска планина ==== [[Податотека:Museumsberg Flensburg.JPG|мини|Музејска планина Фленсбург]] Одлучувачка улога за туризмот на градот на фленсбуршката музејска сцена постојат два изложбени комплекси. Првиот комплекс е западно од Стариот град во блиската Музејска планина (''Museumsberg''). Изложбите од 1876 година на тогашниот основан градски музеј се сместени во две градби со шлезвишката уметничка и културна историја од средниот век до денес. Спектарот се движи од рурални соби преку изработки во југендстил и уметнички дела на [[Емил Нолде]] и [[Ерих Хекел]].<ref>[http://www.museumsberg-flensburg.de/ Официјална страница] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20151117023946/http://www.museumsberg-flensburg.de/ |date=2015-11-17 }}, 30 ноември 2012</ref> Во приземјето на куќата „Хајнрих Зауерман“ од 2001 година се наоѓа природонаучниот музеј, во кој е прикажан животинскиот и растителниот свет на северниот дел на Шлезвиг-Холштајн. Во блискиот парк Кристијансен се наоѓа „куќа од леденото време“, сместена во една поранешна градба од 1920 година, која претставува збирка на земјата. Кон музејот припаѓа и Старите гробишта, на кои се подигнати Фленсбуршките лавови од 1862 година, кои потсетуваат на меѓусебните разместување на Германците и Данците. ==== Историско пристаниште ==== [[Податотека:Museumsschiff Alexandra Flensburg Hintergrund St. Jürgen-Kirche Winter.jpg|мини|На старото Фленсбуршко пристаниште е закотвен парниот брод „Александрија“, поморски експонат на Фленсбург; во позадина е црквата „Св. Јирген“ и четвртот на капитените во Јиргенсби (јануари 2015 г.)]] Втор комплекс и значајно туристичко одредиште е историското пристаниште на западната страна на фјордот на Фленсбуршкото пристаниште, на кое се одржуваат разни манифестации и привлекува многу посетители, особено лете. Во 1984 година тука бил отворен бродскиот музеј, сместен во една поранешна царинарница, кој како музејската планина се наоѓа во градски раце и во 2012 година бил повторно отворен во нова градба, по двегодишна градба. Оттогаш, исто така, и поранешната царинарница е дел од бродскиот музеј. Во подрумот се наоѓа музеј посветен на румот, во која се прикажува илјадагодишната историја на фленсбуршката трговија со румот, вклучувајќи ја и трговијата со робови.<ref>{{Наведена книга|author=Томас Овердик|publisher=Rainer Prüss|title=Leinen Los!place=Фленсбург|year=2012|pages=14–17|issn=1610-2827}}</ref> До отворањето на производствениот музеј Браш Рум во 2014 година во Роте Штрасе<ref>{{нмс|url=http://www.braasch.sh/|title=Herzlich willkommen im neuen Braasch Rum Manufaktur Museum|publisher=Wein- & Rumhaus Braasch e.K|accessdate=29 декември 2014}}</ref> претставувал единствен музеј за рум во Германија. Во соработка со музејското пристаниште на Фленсбург, од 1979 година постојат бројни историски едрилици сместени на пристаништето една до друга. Постојан гостин е тукашниот брод Дагмар Аен, изграден во 1931 година. На крајот се наоѓа новоградба од 1991 година, која потсетува на фленсбуршкиот пристаништен кран, кој постоел од 1726 до 1889 година. На другата страна се наоѓа музејското бродоградилиште, кое од 2001 година ја прикажува бродоградбата во минатото. Малку појужно се наоѓа парниот брод „Александрија“ од 1908 година. Последниот пловен патнички парен брод важи за поморска знаменитост на Фленсбург. ==== Рибарски музеј ==== [[Податотека:Das Fischereimuseum Flensburg, Bild 02.JPG|мини|Рибарскиот музеј на источниот брег (2013 г.)]] Туристички обележани се знаменитостите на историското пристаниште преку измислениот фленсбуршки капитенски пат, културна прошетка, на која се додадени други знаменитости во центарот на градот.<ref>[http://www.historischer-hafen.info/ Webpräsenz des Historischen Hafens] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130219085933/http://www.historischer-hafen.info/ |date=2013-02-19 }}, 20 октомври 2012</ref> Точка на патот е старото рибарско пристаниште на источниот брег, на кој се наоѓа мал рибарски музеј, од кое во неговите најдобри времиња прехранувало 150 семејства. Било основано на иницијатива од рибарското здружение основано во 1872 година, во кое денес членуваат 80 рибари (состојба 2012 г.).<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/index.php?id=160&tx_ttnews%5Btt_news%5D=2557716&no_cache=1|title=Die letzten Gallier des Fischereivereins|publisher=shz.de|date=22 август 2012|accessdate=30 ноември 2012|archive-date=2013-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20131004213351/http://www.shz.de/index.php?id=160&tx_ttnews%5Btt_news%5D=2557716&no_cache=1|url-status=dead}}</ref> Музејот се простира на површина од 50&nbsp;м² и поседува еден аквариум од 1500&nbsp;литри, во кој се дава претстава за фауната и флората на Балтичкото Море.<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/eine-leidenschaft-mit-tradition-id7241181.html|title=Fischereiverein Flensburg: Eine Leidenschaft mit Tradition|author=Нико Вазмунд|work=Flensburger Tageblatt|date=25 јули 2014|accessdate=24 јануари 2015}}</ref> ==== Други објекти ==== [[Податотека:Phänomenta Nordertor Nacht 2015.jpg|мини|Феномента близу Северната порта]] Во современи услови постои „Феномента“, научен центар на Фленсбуршкиот универзитет, во кој се проучува природата и технологијата од средината на 1990-тите години. Спорното проширување од неговото отворање во 2008 година претставува силен контраст со блиската Северна порта. Посеверно од него се наоѓа колиба на заштитената ветерница Бермиле од 1792 година. Последната од околу триесетина ветерници во градот<ref>{{нмс|url=https://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/flensburgs-letzte-windmuehle-feiert-runden-geburtstag-id161403.html |title=Flensburgs letzte Windmühle feiert runden Geburtstag|author=Кристин Станцикас|publisher=shz.de|date=23 мај 2012|accessdate=30 ноември 2012}}</ref> ги отвора повеќепати годишно своите врати за посетителите. Во градскиот дел Мирвик постои еднаш неделно пристап до збирката за илјадагодишната поморска историја. Се наоѓа во просториите на Поморската школа во Мирвик, која по правило е забранета за цивилите. <gallery> Schiffahrtsmuseum Flensburg2007.jpg|Бродскиот музеј спротив музејското пристаните (2007 г.) Museumswerft Flensburg - Danske Jagt 04.jpg|Хала за градба на бродови на музејското бродоградилиште (2006 г.) Mhf2.jpg|Обновениот пристаништен кран од 1991 година во музејското пристаниште во Фленсбург (2007 г.) Eiszeit-Haus IGP7439.jpg|Куќа од леденото доба во паркот Кристијансен (2012 г.) </gallery> === Градби === [[Податотека:Nordertor.jpg|мини|Северната порта, изградена на крајот на {{римски|16}} век, остаток на фленсбуршките бедеми, се смета за знаменитост на градот (2006 г.)]] [[Податотека:Kompagnietor Flensburg2007.jpg|мини|Портата Компањи од 1602 година е една од најстарите градби во градот (2007 г.)]] ==== Стар град ==== Фленсбург располага со добро зачуван Стар град со бројни знаменитости од неколку векови. Карактеристична е положбата паралелна со водата. Три од четирите четврти на Стариот град се протегаат долж насоката север-југ кон фјордот. Градежниот бум во царското време довело до делумна надградба на Стариот град и донел значајно проширување на градот. Во Втората светска војна останал скоро неуништен, поставувајќи градежна политика во Фленсбург како и во другите места во повоениот период, каде што биле изгубени старите градби и биле градени нови во преголеми димензии. Ова било попречено од недостигот на пари. Бројни стари градби биле срушени и биле изградени новоградби. Дури кон крајот на 1970-тите години овој тренд прекинал. Подоцна, биле подигнати значајни стари градби или биле изградени современи градби во историски стил. И покрај големата штета во Фленсбург постаи добро зачуван Стар град. По крајот на Првата светска војна, на рабовите на Стариот град се изградиле голем број училишни градби, од кои Старата гимназија е најстара. Нејзината градба и градбата на другите училишта и денес преовладуваат во панорамата на фленсбуршкото внатрешно пристаниште. ==== Зачувани градби ==== <div class="references-small" style="-moz-column-count:2; column-count:2;"> * Црква „Св. Јован“ (''Johanniskirche'') — најстара црква во градското јадро, {{римски|12}} век * Црква „Св. Богородица“ (''Marienkirche'') — доцноготска, преобразена во барок, кула од 1885 година, вредни украси * Црква „Св. Никола“ (''Nikolaikirche'') — готска главна црква со познати оргули од Хајнрих Рингеринк * Црква „Св. Дух“ (''Heiliggeistkirche'') — поранешна капела на болницата на Светиот Дух * Францискански манастир — основан во 1263 година со историски градби * Северната порта — знаменитост на градот * Порта Компањи — изградена 1602 година * Стара фленсбуршка куќа или Екенер куќа — родна куќа на браќата [[Хуго Екенер|Хуго]] и [[Александер Екенер]] * Фленсбуршка куќа — поранешно сиропиталиште, денес дански културен центар * Бројни трговски куќи долж старата главна улица Холм * Гноменкелер — историска гостилница во Холм, важи за архитектонски бисер од {{римски|16}} век * Јужниот плоштад со најстарата куќа во градот * Северниот плоштад * Роте Штрасе (''Rote Straße'') * Јиргенштрасе со капитенскиот четврт, претходно предградие на градот * Олуг-Замсон-Ганг — сокак со мали куќи, историскиот „црвен четврт“ на Фленсбург * Маргаретенхоф — станбен комплекс од {{римски|17}} век или порано, кој бил проширен во {{римски|19}} век * Шифбрике (''Schiffbrücke'') — стара улица во Фленсбуршкото пристаниште * Градски ѕид — остатоци од градскиот бедем кои можат да се видат кај црквата „Св. Никола“ и Францисканскиот манастир * Бергмиле (''Bergmühle''; од 1792 г.) и Виндмиле (''Windmühle''; од 1808 г.) — двете последни ветерници во градот * Бургхоф (''Burghof'') — станбен комплекс со дворски карактер * Германска куќа (''Deutsches Haus'') — сала во центарот на градот од архитекторт Паул Циглер * Главната железничка станица — завршена во 1929 година * Градското собрание — 16 катна градба од 1964 година, обновена во 1997 година * [[Водокула]] Фленсбург-Мирвик — од 1961 година </div> <gallery perrow="6" caption="Зачувани градби"> Flensburg St. Nikolai-Kirche am Südermarkt Foto 2007 Wolfgang Pehlemann Wiesbaden 006 3A.jpg|Црква Св. Никола Ältester Profan-Bau in Flensburg, errichtet ca 1490, Südermarkt 12, Apotheke, Bild 1.JPG|Најстарата градба во Фленсбург од 1490 година на Јужниот плоштад Nordermarkt. Flensburg.jpg|Северниот плоштад Nordermarkt Flensburg Neptunbrunnen Nacht 2015.jpg|Нептунските изводи на Северниот плоштад Hospital und Kloster zum Heiligen Geist, anderes Bild.JPG|Манастирот на Светиот Дух кај поранешниот Францискански манастир Flensburg, Rote Straße, Advent 2011.jpg|Роте Штрасе Alte Post Flensburg (Flensburg).jpg|Старата пошта Flensburg Holm 17 6968.jpg|Граѓанска куќа Burghof, Flensburg.JPG|Бургхоф Flensburg Oluf-Samson-Gang 18 8039.jpeg|Олуф-Замзон-Ганг Flensborghus in Flensburg.jpg |Фленсбуршка куќа Westindienspeicher (Flensburg 2013).JPG|Западноиндиски склад Flensburger Walzenmühle, Bild 002.JPG|Валценмиле Фленсбург St. Petri Kirche und Flensburgs Bergmühle vom Hafen (Ostufer) aus.JPG|Црквата „Св. Петар“ и Бергмиле Johannisstraße 78a, Flensburg.jpg|Маргаретенхоф Flensburg Wasserturm Mürwik.jpg|Водокула Мирвик од 1961 година во народниот парк </gallery> ==== Загрозени градби ==== [[Податотека:Trollturm Süd (Trollseelager II), der Bunker in der Steinstraße beim Trollseeweg (Flensburg 2014), Bild 006.JPG|мини|Кула „Цомбек“ од 1942 година (2014 г.)]] Следниве градби се загрозени, им се направени големи промени и не се сметаат повеќе за историски: * Фленсбуршката пристанишна железница од 1854 година — најстарата зачувана (моментално) железница во Германија, поставена на постоечката железница околу градските бедеми<ref>{{нмс|url=http://www.flensburgjournal.de/2014/09/geburtstagsgruesse-tillykke-med-dagen/|title=Deutschlands älteste Gleisanlage: Geburtstagsgrüße / Tillykke med dagen|author=Hans-E. Henningsen|work=Flensburg Journal|date=26 септември 2014|accessdate=30 септември 2014|archive-date=2014-12-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20141219103211/http://www.flensburgjournal.de/2014/09/geburtstagsgruesse-tillykke-med-dagen/|url-status=dead}}</ref> * Царски двор (''Kaysers Hof'') — со околните стари пристанишни куќи и царските штали.<ref>{{нмс|url= http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/ein-schandfleck-soll-verschwinden-id3294316.html|title=Neues Hotel in Flensburg – Ein Schandfleck soll verschwinden|author=Joachim Pohl|work=Flensburger Tageblatt|date=15 јуни 2013|accessdate=15 април 2014}}</ref> Во тек се градежни работи до 2016 година во дворот на поранешната дискотека ''Rockpalast Speicher''<ref>{{нмс|url= http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/bagger-im-alten-rotlicht-viertel-id8188266.html|title=Hafenumbau in Flensburg: Bagger im alten Rotlicht-Viertel|author=Joachim Pohl|work=Flensburger Tageblatt|date=14 ноември 2014|accessdate=9 мај 2015}}</ref> * Ветерница Св. Јован — една од двете зачувани ветерници во Фленсбург. Единствената ветерница во Фленсбург на источната страна, која се наоѓала во областа [[Ангелн]]. * Кули Цомбек — иако северната кула во Тролзевег е сè уште културен споменик, јужната кула во Штајнштрасе важи како загрозена.<ref>[http://www.ihrsan.de/tl_files/ritschel/pdf/NST_RV140213_Rahmenplan_A3.pdf Rahmenplan RV 13 февруари 2014 (PDF)]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}; 22 октомври 2014</ref> * Поморска клиника во Мирвик — заедно со градбите од поморската школа и водокулата Мирвик во годините 1906 до 1910 година. ==== Загубени градби ==== [[Податотека:Der wesentiche Teil der Duburg auf dem Beyerschen Epitaph in St. Marien (Flensburg) von 1591.JPG|мини|Дубург, стара тврдина од {{римски|15}} век, од која произлегло името на градскиот округ Дубург. (Баварски епитаф од 1591 г.)]] <div class="references-small" style="-moz-column-count:2; column-count:2;"> * Дубург — градска тврдина од {{римски|15}} век * Едебе — тврдина од средниот век, од која денес постојат само руини * Црква Гертруда — црква на Рамсхарде, срушена по реформацијата, а нејзините гробишта биле зачувани до 1822 година * Болница „Св. Јирген“ — срушена по реформацијата, денес таму се наоѓа црквата „Св. Јирген“ * Касарни Дубург — првите касарни во градот од 1872/76 до 1987/95 * Старото Градско собрание — изградено во {{римски|15}} век на Тингплац, срушено во 1833 година * Владејачка палата — политички центар на [[Војводство Шлезвиг|шлезвишките војводи]] во периодот 1851–1864; од 1882 година била привремено Градско собрание, а од 1964 година е изграден нов трговски центар на нејзино место * Ветерница Бакен или Ветерница „Св. Павле“ — сместена во јужниот дел на градот, Зидштат. Претставува ветерница за нафта, од холандски тип и била срушена во 1942 година при сојузничките напади.<ref>''Flensburger Straßennamen''. Gesellschaft für Flensburger Stadtgeschichte, Flensburg 2005 , ISBN 3-925856-50-1, Artikel: Backensmühle sowie: Broder Schwensen und Dieter Nickel: ''Flensburg im Luftkrieg, 1939-1945'', Flensburg 2008, Seite 121</ref> * Амбарот на Маргаретенхоф во улицата Јоханис 78, уништен во 1945 година во бомбардирањата * Маргаретенбург — раскошна вила на винскиот трговец Јенс Штадсхолт од 1873 година. По големиот пожар во 1984 година била срушена.<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/in-liebe-gewidmet-die-margarethenburg-id3418356.html|title=In Liebe gewidmet – die Margarethenburg|author=Felicitas Gloyer|work=Flensburger Tageblatt|date=31 јули 2013|accessdate=8 мај 2015}}</ref> * голем дел од градските бедеми * Изворите на Бизмарк * Водокула во Вајхе — поранешна знаменитост на градскиот дел<ref>Gerhard Nowc: ''Als Weiche noch europäischer Verkehrsknoten war'' im Flensburger Tageblatt, 24 октомври 2014</ref> * Англиска железничка станица — пруска железничка станица * „Блајштифт“ — 216. висок предавател, кој постоел од 1957 до 1990 во Јиргенсби </div> === Значајни споменици === [[Податотека:Flensburger Löwe (Einweihung, Redner Simon Faber).JPG|мини|Фленсбуршките лавови на Старите гробишта се симбол на германско-данските војни]] [[Податотека:Einweihung des Denkmals für Menschen, die sich nicht missbrauchen ließen für einen verbrecherischen Krieg, Bild 01.JPG|мини|Поставувањето на т.н. споменици на дезертери (2014 г.)]] Најстариот споменик е могила, која потсетува на борба помеѓу црковната парохија Св. Никола и црковната парохија Св. Марија.<ref>Andreas Oeding, Broder Schwensen, Michael Sturm: ''Flexikon. 725 Aha-Erlebnisse aus Flensburg!. Flensburg 2009,'' Artikel: ''Denkmale''</ref> За паднатите во Битката кај Бау од 1848 година е поставен обелик во Нојштат и споменик во Бергмиле.<ref>{{нмс|url=http://www.flensburg-szene.de/news-blog-flensburg/news/stadt-flensburg-stimmt-umsetzung-des-turnerdenkmals-zur-sportanlage-eckener-str-zu.html|title=Stadt Flensburg stimmt Umsetzung des Turnerdenkmals zur Sportanlage Eckener Str. zu|work=Flensburg Szene|date=16 декември 2014|accessdate=20 јуни 2015}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Turner-Denkmal: Der Ball liegt jetzt beim TSB Flensburg|work=Flensborg Avis|url=[http://www.fla.de/artikel/Der-Ball-liegt-jetzt-beim-TSB-Flensburg-1b2fb.html Online-Vorschau mit Foto des Turner-Denkmals]|accessdate=20 јуни 2015|archive-date=2015-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924013636/http://www.fla.de/artikel/Der-Ball-liegt-jetzt-beim-TSB-Flensburg-1b2fb.html|url-status=dead}}</ref> Најпознат споменик во градот се Фленсбуршките лавови на Старите гробишта. Споменикот бил откриен во 1862 година, во 1867 година бил пренесен во Берлин, од 1945 до 2011 година стоел во Копенхаген и од септември 2011 година повторно е поставен во Фленсбург на Старите гробишта. Во 1903 година, [[Хелмут Шифелкамп]] во чест на [[Ото фон Бизмарк]] на Јужниот плоштад поставил негов споменик во облик на Бизмарковата фонтана. Фонтаната била отстранети поради идеолошки причини во времето на националсоцијализмот. Исто така, во 1903 година бил поставен споменикот на Врангел на скулптурот Адолф Брит во Градскиот парк и споменикот „Блихер“ посветен на експлозијата на истоимениот брод во 1907 година.<ref>[http://www.flensburger-allerlei.de/ansichten_3.php?aw=1 Motivähnliche Ansichten aus Flensburg!, Denkmäler], 19 јуни 2015</ref> Паднатите на поранешната општина Тветер Холц во [[Прва светска војна|Првата светска војна]] имале споменик од 1920 година во облик на двеметарска пирамида и со написи на 15. жртви.<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/ein-vergessenes-denkmal-unter-baeumen-id9987571.html|title=Twedter Holz in Flensburg: Ein vergessenes Denkmal unter Bäumen|author=Joachim Pohl|work= Flensburger Tageblatt|accessdate=20 јуни 2015}}</ref> Особено значаен споменик бил и за фленсбуршките загинати во Германско-француската војна од 1870 до 1871 година на плоштадот Кристијан Фридрих Фогт. Обелискот со полетан орел на врвот содржел националпатриотски написи, кои во повеќе наврати од непознати лица — последен пат во јануари 2015 година — се вандализирани.<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/tapfere-soehne-flensburgs-farb-anschlag-auf-ehrenmal-id8633341.html|title=Vandalismus: „Tapfere Söhne Flensburgs“ – Farb-Anschlag auf Ehrenmal|author=Gunnar Dommasch |work=Flensburger Tageblatt|date=9 јануари 2015|accessdate=26 мај 2015}}</ref> Слична судбина<ref name="Der Spiegel 1967">{{нмс|url= http://www.spiegel.de/spiegel/print/d-45293116.html|title=Hohlspiegel|work=Der Spiegel|date=24 април 1967|accessdate=3 април 2014}}</ref> имал и споменикот „На стража“ за паднатите војници од региментата „Кралицата“ во Првата светска војна поставен на Бургплац од 1926 до 1874 година.<ref>{{нмс|url=http://www.moinmoin.de/detailansicht-news/wo-ist-der-sitzende-krieger.html|title=Wo ist der »Sitzende Krieger«? Die MoinMoin begab sich auf Spurensuche|work=MoinMoin|date=14 октомври 2014|accessdate=29 април 2015|archive-date=2015-05-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20150526025927/http://www.moinmoin.de/detailansicht-news/wo-ist-der-sitzende-krieger.html|url-status=dead}}</ref> Помеѓу 2003 и 2013 година се поставени вкупни 23 „Штолперштајне“,<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/stadtwanderung-auf-den-spuren-der-verfolgung-id3368946.html|title=Stadtwanderung auf den Spuren der Verfolgung|author=Carlo Jolly|work=Flensburger Tageblatt|date=27 јуни 2013|accessdate=23 јуни 2014}}</ref><ref>{{нмс|url=http://schleswig-holstein.vvn-bda.de/2014/03/11/eine-erfolgsgeschichte-geht-weiter/|title=Eine Erfolgsgeschichte geht weiter: Antifaschistische Stadtwanderung in Flensburg|publisher= VVN BdA Kreisverband Flensburg|date=11 март 2014|accessdate=23 јуни 2014}}</ref> повеќето во центарот на градот. На жртвите од националсоцијалистичкиот период потсетува и спомен-плочата од 1969 година поставена во паркот Карлајл, како и споменик, висок 2,35 метри, на раскрсницата кај Централната автобуска станица, поставен од скулптурот Клеменс М. Штругала и откриен од министерката за правда, култура и Европа на Шлезвиг-Холштајн Анке Шпорендонк на 1 септември 2013 година.<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/stein-skulptur-vor-der-polizeidirektion-id3574591.html|title=Denkmal: Stein-Skulptur vor der Polizeidirektion|author=Bernd Philipsen|work=Flensburger Tageblatt|date=2 септември 2013|accessdate=25 мај 2015}}</ref> Во јануари истата година, Шпорендонк учествувале и во празничното поставување на спомениците на дезертерите.<ref>{{нмс|url=https://www.evangelisch.de/inhalte/91300/07-01-2014/flensburg-denkmal-fuer-deserteure-aufgestellt|title=Flensburg: Denkmal für Deserteure aufgestellt|work=evangelisch.de|publisher= Gemeinschaftswerks der Evangelischen Publizistik (GEP) gGmbH|date=7 јануари 2014|accessdate=21 јуни 2015}}</ref> === Паркови, зелени површини и плажи === Вкупни 197 хектари во Фленсбург се прогласени за рекреативни површини, што претставува 3,5% од вкупна површина на градот, од нив 129 хектари (2,3%) зелени површини (состојба 2011 г.).<ref>{{нмс|url=http://www.statistik-nord.de/uploads/tx_standocuments/A_V_1_j11_Korr.pdf|title=Bodenflächen in Hamburg und Schleswig-Holstein am 31. Dezember 2011|publisher=[[Статистичка служба за Хамбург и Шлезвиг-Холштајн]]|date=15 ноември 2012|accessdate=23 јуни 2014|archive-date=2013-10-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20131021154955/http://www.statistik-nord.de/uploads/tx_standocuments/A_V_1_j11_Korr.pdf|url-status=dead}}</ref> ==== Паркови ==== [[Податотека:Panorama Lutherpark Flensburg.JPG|мини|Покрај Хузум, паркот „Лутер“ во пролет е најгустата површина со [[Качунка|качунки]] во околината. (март 2015 г.)]] Најголем парк со 75 хектари е Фолкспарк („Народен парк“), кој бил отворен во 1925 година во источниот дел на фјордот.<ref name="Gärten und Parks">{{нмс|url=http://www.flensburg.de/sport-freizeit/freizeitangebote/naherholung/gaerten-parks/index.php|title=Gärten & Parks |publisher=Град Фленсбург|accessdate=23 јуни 2014}}</ref> Други паркови, покрај другите, се: Кристијансенпарк од 1797 година (4,2&nbsp;ha), остаток од голем парк, Градскиот парк (2,2&nbsp;ha) од 1903 година, паркот Карлајл по англискиот збратимен град (1&nbsp;ha) и паркот Колунт (1&nbsp;ha) и паркот Лутер.<ref>{{нмс|url=http://www.flensburg.de/sport-freizeit/freizeitangebote/naherholung/gaerten-parks/index.php|title=Gärten & Parks|publisher=Град Фленсбург|accessdate=1 октомври 2014}}</ref> Најмал парк во градот е паркот Флено. ==== Шуми и гробишта ==== [[Податотека:Graureiher Flensburg Sumpf 2015.jpg|мини|[[Сива чапја]] во Мариенхелцунг (2015)]] Најголема шума е Мариенхелцунг (''Marienhölzung''), сместена во западниот дел на градот, во остатоците на некогашната тврдина Едебе. Клизер Валд, исто така во западниот дел, се протега до Васерслебен. Како едни од најстарите зачувани комунални гробишта во Северна Европа, Старите гробишта со површина од 2,6 хектари, денес претставуваат парк со значајни гробни споменици од {{римски|19}} век. Од 1813 до 1953 година, таму се вршеле закопувања.<ref>{{нмс|url= http://www.flensburger-friedhoefe.de/alter-friedhof.html|title=Alter Friedhof|publisher=Flensburger Friedhöfe – Anstalt des öffentlichen Rechts|accessdate=19 јуни 2015}}</ref> Поради недостиг на простор, во 1872 година биле отворени новите гробишта Милен, кои денес се протегаат на 11 хектари и поседуваат 4000 гробни места.<ref>{{нмс|url=http://www.flensburger-friedhoefe.de/muehlenfriedhof.html|title= Ein Garten der Stille mitten in der Stadt|publisher=Flensburger Friedhöfe – Anstalt des öffentlichen Rechts|accessdate=19 јуни 2015}}</ref> Друг гробишта се Фриденсхигел, отворени во 1911 година. Со 12.000 гробни места на 25 хектари претставуваат најголеми гробишта во градот,<ref>{{нмс|url=http://www.flensburger-friedhoefe.de/friedhof-friedenshuegel.html|title=Eine grüne Oase mit alten Bäumen und modernen Themengrabfeldern|publisher=Flensburger Friedhöfe – Anstalt des öffentlichen Rechts|accessdate=18 јуни 2015}}</ref> додека со 8 хектари, гробиштата Аделби се најмали. Во историската капела на гробиштата Милен и на гробиштата Фриденсхигел се одржуваат погреби.<ref>{{нмс|url=http://www.flensburger-friedhoefe.de/kapellen.html|title=Ein würdiger Abschied in historischen Kapellen|publisher=Flensburger Friedhöfe – Anstalt des öffentlichen Rechts|accessdate=18 јуни 2015}}</ref> На страничниот влез на гробиштата Фриденсхигел се наоѓа објект за мулисмански<ref>{{нмс|url=http://www.flensburger-friedhoefe.de/muslimischer-friedhof.html|title=Letzte Ruhe im Namen Allahs |publisher=Flensburger Friedhöfe – Anstalt des öffentlichen Rechts|accessdate=18 јуни 2015}}</ref> и еврејски погреби.<ref>{{нмс|url= http://www.flensburger-friedhoefe.de/juedischer-friedhof.html|title=Der jüdische Friedhof in Flensburg|publisher=Flensburger Friedhöfe – Anstalt des öffentlichen Rechts|accessdate=18 јуни 2015}}</ref> ==== Заштитени подрачја ==== До 2003 година, прво и единствено природно заштитено подрачје во Фленсбург било Тветер Фелд (''Twedter Feld''; 89&nbsp;ha), која се наоѓа во градскиот дел [[Мирвик]]. Понатаму, постоеле 14 ареали прогласени за природни подрачја, во источниот дел се Фогелзанг (околу 278&nbsp;ha) и Осбектал (62&nbsp;ha), во западниот дел Мариенаутал (137&nbsp;ha) и најголемата шума во градот, Мариенхелцунг (250&nbsp;ha), како и во северозападниот дел Клизер Валд (106&nbsp;ha).<ref>{{нмс|url=http://www.flensburg.de/imperia/md/content/asp/flensburg/buergerservice/verordnung/landschaftsschutzgebiete.pdf|title=Stadtverordnung über das Landschaftsschutzgebiet in der Stadt Flensburg vom 14. März 2001|publisher=Град Фленсбург|accessdate=24 април 2014|archive-date=2010-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20101226131148/http://www.flensburg.de/imperia/md/content/asp/flensburg/buergerservice/verordnung/landschaftsschutzgebiete.pdf|url-status=dead}}</ref> ==== Плажи ==== [[Податотека:SolitüdeDünen.jpg|мини|Една од трите плажи во градот: Золитиде во летото 2014 г.]] Во Фленсбург постојат три плажи: Остзебад е плажа во северозападниот дел на брегот на фјордот и постои од 1873 година. Нешто подоцна, во 1924 година, се појавила плажата Золитиде на североисточниот дел од брегот на фјордот. Од таму пешки е достапна Фаренсоде, помала плажа близу истоименото пристаниште за јахти. Како омилено одредиште за излет надвор од градот важи плажата во [[Васерслебен]], која се наоѓа околу шест километри од центарот на градот и е поврзана со патека од Остзебад. ''DLRG Flensburg'' со седиште во Фаренсоде<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/ferien-fuer-hartgesottene-id10335666.html|title=DLRG Fahrensodde: Ferien für Hartgesottene|author=Holger Ohlsen|work=Flensburger Tageblatt|date=30 јули 2015 |accessdate=6 август 2015}}</ref> има станици за спасување од 1982/1983 година во Остзебад и од 1999 година во Золитиде. Месната група на Германското здружение за спасување на животи (''Deutsche Lebens-Rettungs-Gesellschaft''; повторно основана во 1976 г.) била основана во 1950-тите години и се занимава со чување на плажите ''(Strandwache)''.<ref>{{нмс|url=http://flensburg.dlrg.de/wasserrettungsdienst.html|title=Wasserrettungsdienst|publisher=Deutsche Lebens-Rettungs-Gesellschaft Flensburg e.V|accessdate=18 јуни 2015|archive-date=2015-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20150618210348/http://flensburg.dlrg.de/wasserrettungsdienst.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{нмс|url=http://flensburg.dlrg.de/ueber-uns/historie.html|title=Die Geschichte der DLRG Flensburg|publisher=Deutsche Lebens-Rettungs-Gesellschaft Flensburg e.V|accessdate=18 јуни 2015|archive-date=2015-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20150618193840/http://flensburg.dlrg.de/ueber-uns/historie.html|url-status=dead}}</ref> Во 2011 година нудела 20 позиции за ренџери на плажа. Таканаречените „работник за едно евро“ се грижи за редот, собира стакло, ги предупредува сопствениците на кучиња за забраната за кучиња и внимава на сигурноста на плажите.<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/patrouille-weg-stadt-spart-am-strand-id1485036.html|title= Strandranger: Patrouille weg: Stadt spart am Strand|author=Kristof Gatermann und Wolfgang Borm|work=Flensburger Tageblatt|date=30 јуни 2011|accessdate=18 јуни 2015}}</ref> Целогодишна плажа за кучиња постои западно од плажата во Золитиде,<ref>{{нмс|url=http://www.dogs-magazin.de/reise/hundestraende-an-nord-und-ostsee-7471.html|title=Hundestrände an Nord- und Ostsee|work=dogs-magazin.de|publisher=G+J Living & Food GmbH|accessdate=18 јуни 2015|archive-date=2015-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20151213075416/http://www.dogs-magazin.de/reise/hundestraende-an-nord-und-ostsee-7471.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/dreimal-freiheit-fuer-hunde-id5181.html|title=Freilaufflächen: Dreimal Freiheit für Hunde|work=Flensburger Tageblatt|date=7 март 2013|accessdate=18 јуни 2015}}</ref> додека друга плажа за кучиња постои во Остзебад.<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/strand-mit-seebruecke-flair-und-glasscherben-id7248726.html|title=Flensburger Strandtest: Strand mit Seebrücke, Flair und Glasscherben|author=Carlo Jolly|work=Flensburger Tageblatt|date=27 јули 2014|accessdate=18 јуни 2015}}</ref> Во зимата (1 октомври - 31 март) кучињата смеат да бидат на сите плажи.<ref>{{нмс|url=http://blog.flensburg-szene.de/wuff-beratung-uber-hundefreilaufflachen-in-flensburg-erst-im-marz/2952/|title=Wuff! Beratung über Hundefreilaufflächen in Flensburg erst im März|work=blog.flensburg-szene.de|date=6 февруари 2013|accessdate=18 јуни 2015}}{{Мртва_врска|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Други одредишта за излети се во Данска, Лиле Штранд во Колунд (13&nbsp;км), како и на јужниот брег на фјордот плажите во [[Гликсбург (Балтичко Море)|Гликсбург]] во Квелентал (7&nbsp;км), Зандвиг (8&nbsp;км), Шаузенде (15&nbsp;км) и Драј (15&nbsp;км), како и во [[Мункбраруп]] (14&nbsp;км) и во општината [[Лангбалиг]] (17&nbsp;км). === Редовни настани === [[Податотека:Panorama Flensburger Rumregatta 2008.jpg|мини|Регата Рум во 2008 година]] [[Податотека:Flensburger Dampf Rundum 2013, Mehrere Dampfer, Der Dampfer Alexandra darunter, Bild 2.JPG|мини|Дампф Рундум е најголем собир во Европа на парни бродови и локомотиви (сликано 2013 г.)]] [[Податотека:Vom Flensburger Drachenbootrennen, 2013, Bild 05.JPG|мини|Змејски бродови во август 2013 година]] ==== Пристанишни фестивали и регати ==== Како средишно место на редовните настани се смета Фленсбуршкото пристаниште, особено шеталиштето на западниот брег, кое се протега од Фолксбад преку историското пристаниште до крајот на пристаништето. Најголемиот пристаништен фестивал бил — со околу 400.000 посетители во 2010 година<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/nautics-volkszaehlung-im-minutentakt-id2425571.html |title=Nautics: Volkszählung im Minutentakt|author=Gunnar Dommasch|work=Flensburger Tageblatt|date=16 август 2010|accessdate=10 јули 2014}}</ref> — ''Flensburg Nautics'', меѓународен собир на големи едрилици, која од 2004 до 2014 година<ref>{{нмс|url= http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/flensburg-versenkt-die-nautics-id9756701.html|title=Hafenfest: Flensburg versenkt die Nautics|author=Holger Ohlsen|work=Flensburger Tageblatt|date=20 мај 2015|accessdate=16 јуни 2015}}</ref> се одржувала на секои две години во месец август<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/flensburg-nautics-mit-glasperlenspiel-und-loona-id7089901.html|title=Segelschiffe: „Flensburg Nautics“ mit Glasperlenspiel und Loona|work=Flensburger Tageblatt|date=8 јули 2014 |accessdate=10 јули 2014}}</ref> и потсетувала на фрегатите, барките, едрилиците и бригантините кои биле сместени пред 200 години во пристаништето.<ref>{{нмс|url=http://www.flensburg-nautics.de/index1.htm|title=Flensburg Nautics|accessdate=16 јуни 2015}}</ref> Од 1993 година друг голем настан во непарни години претставува Дампф Рундум, кој во 2009 година привлекол 350.000 посетители<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/nachrichten/lokales/flensburger-tageblatt/artikeldetails/artikel/die-festmacher-des-dampf-rundum.html|title=Die „Festmacher“ des Dampf-Rundum|author=Janna Wilke|work=Flensburger Tageblatt|date=28 јули 2009|accessdate=10 јули 2014}}{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. На најголемиот собир во Европа на парни бродови и локомотиви (по коњска сила), домашниот парен брод „Александра“ претставува брод-домаќин.<ref name="Flexikon 2009">{{Наведена книга|author=Andreas Oeding, Broder Schwensen, Michael Sturm|title=Flexikon. 725 Aha-Erlebnisse aus Flensburg!|place=Flensburg|year=2009}}</ref>{{Rp|46, 106}}<ref>{{нмс|url=http://www.flensburg-tourismus.de/kultur-events/veranstaltungshighlights/dampf-rundum/|title=Flensburger Dampf Rundum July 2015|publisher=Flensburg Fjord Tourismus|accessdate=10 јули 2014|archive-date=2014-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714102532/http://www.flensburg-tourismus.de/kultur-events/veranstaltungshighlights/dampf-rundum|url-status=dead}}</ref> Секоја година од музејското пристаниште на Фленсбург се тргнува на регатата Рум. Со околу 120 бродови (2012)<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/nachrichten/lokales/schleswiger-nachrichten/artikeldetails/artikel/ein-hafen-voller-gaffelsegler.html|title=Ein Hafen voller Gaffelsegler|work=Flensburger Tageblatt|date=21 мај 2012|accessdate=10 јули 2014}}{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> важи за најголем собир во Северна Европа.<ref name="Flexikon 2009" />{{Rp|199}}<ref>{{нмс|url=http://www.rumregatta.de/|title=Webpräsenz der Rum-Regatta|publisher=Museumshafen Flensburg e.V|accessdate=10 јули 2014}}</ref> Покрај неа има уште неколку помали регати, како ''Kongelig Classic 1855'' кон крајот на август, која вози од Фленсбург преку Зендерборг кон Обенро, како и ''Flensburger Regatta (von) 1855'' кон крајот на септември. Првата регата од 1855 година ја засновала регатата како спорт во Балтичкото Море.<ref>{{нмс|url=http://www.k-y-flensburg.de/seiten/veranstaltungen.html|title=Flensburger Regatta 1855|publisher=Klassische Yachten Flensburg e.V|accessdate=10 јули 2014|archive-date=2014-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20141104030022/http://www.k-y-flensburg.de/seiten/veranstaltungen.html|url-status=dead}}</ref> Од здружението на музејското пристаниште се одржува „Јаболковото возење“ во октомври (од 1980 г.) и Грогтерн, зимска регата на вториот ден на Божиќ.<ref>{{нмс|url=http://www.museumshafen-flensburg.de/veranstaltungen.html|title=Veranstaltungen|publisher=Museumshafen Flensburg e.V|accessdate=10 јули 2014|archive-date=2013-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20130121155607/http://www.museumshafen-flensburg.de/veranstaltungen.html|url-status=dead}}</ref> Внатрешното пристаниште е редовно место за трките со змејски бродови во август (од 2004 г.), која привлекла дузина екипи и 12.000 гледачи.<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/nachrichten/top-thema/artikel/und-wieder-schaeumte-die-foerde.html|title=Und wieder schäumte die Förde|author=Rainer Wilken|work=Flensburger Tageblatt|date=29 август 2011|accessdate=10 јули 2014}}{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==== Фестивали и панаѓури ==== Најголемиот фестивал во Стариот град на Фленсбург, посетен од неколку стотици илјаци посетители, е „Тумелум“, чие име потекнува од дијалектот пету и значи нешто како „неред“. Тридневниот фестивал започнал на 700-годишнината на градот во 1984 година и се одржува на секои две години во пролетта/летото.<ref name="Flexikon 2009" />{{Rp|235}}<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/nachrichten/lokales/flensburger-tageblatt/artikeldetails/artikel/die-wiedergeburt-des-tummelum.html|title=Die Wiedergeburt des Tummelum|work=Flensburger Tageblatt|date=17 март 2012|accessdate=10 јули 2014}}{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во ноември/декември во центарот на градот се одржува Божиќниот панаѓур. Се поставуваат штандови на кои има [[пиво]], [[пунч]], [[варено вино]] и други алкохолни пијалаци.<ref name="Flexikon 2009" />{{Rp|188}} Војската е позната по нивната супа од грашок, а од 1985 година супата и пунчот се наплаќаат. Годишно се собираат околу 10.000 евра за социјални организации во Фленсбург и Гликсбург. Во 35 години (до 2011 г.), доброволно над 2000 војници собрале повеќе од 280.000 евра<ref name="FT Gemeinnützige Erbensuppe 2011">{{нмс|url= http://www.shz.de/incoming/suppe-vom-bund-jubiliert-id1877446.html|title=Gemeinnützige Erbensuppe: Suppe vom Bund jubiliert|work=shz.de |publisher=Schleswig-Holsteinischer Zeitungsverlag|date=10 декември 2011|accessdate=19 јуни 2015}}</ref> „за добри цели“.<ref>{{нмс|url= http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/tannengruen-punsch-und-erbsensuppe-id268451.html|title=Tannengrün, Punsch und Erbsensuppe |work=Flensburger Tageblatt|date=27 ноември 2012|accessdate=19 јуни 2015}}</ref><ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/ein-hauch-von-punsch-und-lichterglanz-id8280791.html|title=Flensburger Weihnachtsmarkt: Ein Hauch von Punsch und Lichterglanz |author=Cornelia Pfeifer|work=Flensburger Tageblatt|date=25 ноември 2014|accessdate=19 јуни 2015}}</ref> Ексе (скратено од „Ексерцирплац“) во градскиот округ Фризишер Берг е местото на панаѓурите кои се одржуваат двапати годишно. Уште од средината на {{римски|19}} век на местото се одржувале слични панаѓури.<ref name="Flexikon 2009" />{{Rp|57}} ==== Музички и културни настани ==== Кон значајните музички настани во германско-данскиот пограничен регион се вбројуваат меѓународниот народен фестивал „Фолкбалтика“ (''Folkbaltica'') во април/мај (од 2005 г.), на кој учествува и данското малцинство,<ref name="Flexikon 2009" />{{Rp|75}} и во лето фестивалот на оргули Јужен Јитланд-Шлезвиг, основан во 2003 година од црковната општина Свети Никола и данското црковно музичко училиште. Друг важен настан во градот е фестивалот „Фленсбуршка дворска култура“ (''Flensburger Hofkultur'') кон крајот на летото. Овој културен фестивал од 1995 година им нуди на трговците од Стариот град за настани од најразличен вид.<ref name="Flexikon 2009" />{{Rp|109}} Живата музика се прикажува на ''Flensburg unplugged'' во март и на фестивалот ''Honky Tonk'' во септември, основан во 1999 година.<ref name="Flexikon 2009" />{{Rp|111}} За филмските љубители постојат Фленсбуршките денови на краткиот филм (од 2000 г.), кои заедно со фестивалот на анимација ''tricky'' (од 2005 г.) се одржуваат секоја година во октомври. Заедничко место на одржување е киното ''51 Stufen'' во Германската куќа.<ref name="Flexikon 2009" />{{Rp|139}} Со заедничка соработка на Германците и Данците од 2010 година се одржува меѓународниот литературен фестивал ''litteraturfest.nu'', на кој се покануваат познати писатели од нордиските земји.<ref>[http://litteraturfest.nu/show.php Webpräsenz des ''litteraturfest.nu''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120904004928/http://litteraturfest.nu/show.php |date=2012-09-04 }}, 24 септември 2012</ref> Писателите поврзани со морето од 2013 година одржуваат поетски читања во рамките на книжевниот фестивал ''Literaturboot Festival'', на палубата на парниот брод „Александрија“.<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/kultur-in-flensburg-lesen-im-laderaum-id7659371.html|title=Literaturboot-Festival 2014: Kultur in Flensburg: Lesen im Laderaum |author=Joachim Pohl|work=Flensburger Tageblatt|date=12 септември 2014|accessdate=8 април 2015}}</ref><ref>{{нмс|url= http://www.literaturboot.de/2014/05/flensburg-heimathafen-der-maritimen-literatur/|title=Flensburg, Heimathafen der maritimen Literatur! – Das zweite schwimmende Literaturboot Festival steigt im September in Flensburg|work=Literaturboot.de|publisher=Detlef Jens|accessdate= 8 април 2015}}</ref> Данското малцинство се собира во мајјуни на годишна средба (''Årsmøde''). Здружението на Јужен Шлезвиг е организатор на годишните средби, кои првпат се одржале во Фленсбург една година по народното изјаснување во 1920 година.<ref name="Flexikon 2009" />{{Rp|17}} == Спорт == === Клубови === [[Податотека:Jubelnde SG (Champions-League-Sieg, SG-Siegesfeier auf Südermarkt 2014), Bild 005.jpg|мини|Победничка прослава на [[РК Фленсбург-Хандевит]] по победата на [[ЕХФ Лига на шампиони 2013/14|Лигата на шампиони 2013/14]] на Зидермаркт (2014)]] Во 2012 година имало пријавено над 22.500 членови во 76 спортски клубови, од кои најбројни се [[гимнастика]]та со осум клубови; потоа [[фудбал]]от (11 клубови), како и [[едрење]]то (8 клубови), [[ракомет]]от (6 клубови), [[тенис]]от (6 клубови) и [[пливање]]то (2 клуба).<ref>{{нмс|url=http://www.svfl.de/Ueberuns/mitgliederentwicklung_verbaende.pdf|title=Mitgliederentwicklung|publisher=Sportverband Flensburg e.V|accessdate=24 јуни 2014|archive-date=2014-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714134016/http://www.svfl.de/Ueberuns/mitgliederentwicklung_verbaende.pdf|url-status=dead}}</ref> Најголем спортски клуб во градот и во целиот Шлезвиг со над 4000 членови е [[ТСБ Фленсбург]] (состојба 2013 г.),<ref>{{нмс|url= http://www.shz.de/sport/lokaler-sport/lokaler-sport-flensburger-tageblatt/der-tsb-praesentiert-sich-in-der-foerdehalle-id5334.html|title= Der TSB präsentiert sich in der Fördehalle|work=Flensburger Tageblatt|date=7 март 2013|accessdate=23 јуни 2014}}</ref> кој заедно со Хандевитер СВ 1990 го основал [[РК Фленсбург-Хандевит]]. Ракометниот машки дел на клубот, најпознат спортски клуб на Фленсбург, чии домашни натпревари ги одигрува во повеќенаменската [[Фленс-Арена]], е повеќекратен германски и европски освојувач, влегувајќи во Бундеслигата во 2004 година. Други спортски клубови со над 1000 членови покрај ТСБ се и СВ Аделби, ПСВ Фленсбург и спортското друштво на претпријатијата на Фленсбург. === Собиралишта === [[Податотека:Campushalle.jpg|мини|[[Фленс-Арена]] (порано Кампусхале), собиралиште на [[РК Фленсбург-Хандевит]] (2009)]] Најголемо спортско собиралиште е [[Фленсбуршки стадион|Фленсбуршкиот стадион]] изграден во 1927 година во Народниот парк, домашен терен на [[Фленсбург 08]]. На стадионот има место за 10.000 гледачи, од кои 1000 седишта.<ref>{{нмс|author=Andreas Oeding, Broder Schwensen, Michael Sturm|title=Flexikon|place=Flensburg|year=2009|pages=219–220}}</ref> Друг стадион е Стадионот „Манфред Вернер“ во Вајхе, каде игра [[ФК Вајхе]]. Стадионот е наречен по поранешниот играч Манфред Вернер, кој бил прв претседател најпрвин од 1970 до 1972 година во ТСВ Вајхе-Вест, а потоа од 1972 до 2002 година на ФК Вајхе.<ref>{{нмс|url= http://www.etsvweiche.de/fileadmin/etsv_chronik/ETSV_Ehrentafel.pdf|title=ETSV-Ehrentafel|publisher=ETSV Weiche|accessdate=5 мај 2015}}</ref> На рекордниот натпревар на Вајхе против бундеслигашот [[ФК Хамбургер]] кон крајот на јуни 2014 година, на кој Хамбургер победил со 3:2, имало 2.834 гледачи.<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/sport/lokaler-sport/lokaler-sport-flensburger-tageblatt/der-fast-perfekte-fussball-nachmittag-id6999206.html|title=Testspiel: Der (fast) perfekte Fußball-Nachmittag|work=Flensburger Tageblatt|date=30 јуни 2014 |accessdate=5 мај 2015}}</ref> Фудбалските настапи на ТСБ Фленсбург ги одигрува на Екенер Плац. Најголема повеќенаменска сала е [[Фленс-Арена]], до 2012 година наречена Кампусхале, на кампусот на Европскиот универзитет во Фленсбург на Зандберг. На натпреварите на РК Фленсбург-Хандевит доаѓаат до 6500 ракометни обожаватели од Германија и Данска. До преселувањето, од 1991 до 2001 година натпреварите се одигрувале во Фердехале на Фризишен Бег, каде била прославена победата на ЕХФ купот во 1997 година.<ref>{{нмс|url=http://www.sg-flensburg-handewitt.de/mannschaft/hallen/foerdehalle/|title=Fördehalle|publisher=SG Flensburg-Handewitt|accessdate=4 мај 2015|archive-date=2015-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20150415091748/http://www.sg-flensburg-handewitt.de/mannschaft/hallen/foerdehalle/|url-status=dead}}</ref> Данскиот ракометен клуб [[РК Фленсборг]] игра во Идретсхален од 1967 година на Вестлихен Хее, која има 648 седишта.<ref>{{нмс|url= http://www.sdu.de/huse-og-haller/huse-og-haller/idraetshallen/|title=Idrætshallen|publisher=Sydslesvigs danske Ungdomsforeninger |accessdate=4 мај 2015}}</ref> Во истиот градски округ постои ДГФ Фленсбург од 1948 година. Во Идретспарк се наоѓаат три фудбалски игралишта, тениско игралиште, како и други објекти.<ref>{{нмс|url=http://www.dgf-flensborg.de/pdf/DGF-90-Jahre.pdf|title=Idrætsparken|work=Dansk Gymnastik Forening 1923–2013|pages=26–28|publisher=DGF Flensborg|accessdate=5 мај 2015|archive-date=2015-05-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20150505074812/http://www.dgf-flensborg.de/pdf/DGF-90-Jahre.pdf|url-status=dead}}</ref> === Фудбал === [[Податотека:Arndstrasse 5, Flensburg-1.jpg|мини|Фленсбуршкиот стадион со место за околу 10.000 гледачи (2012 г.)]] Почетокот на [[фудбал]]от во Фленсбург го прателе проблеми со просторот. ДО 1914 година, фленсбуршкиот фудбалски клуб ФФК, основан во 1908 година, претходник на [[Фленсбург 08]], играл на единствениот терен. Фудбалскиот терен на машкиот гимнастички клуб се наоѓал во рамките на големата цементна патека на Шиценхоф и главно била користена од гимнастичарите за нивните игри. За извршување на лизгачките спортови, теренот во зима бил под вода. Посебно од гимнастичарите, фудбалерите играле на Ексе и на ливадите на Мариенхелцунг или во дворот на касарната. По крајот на Првата светска војна, бројот на членови во клубот ФФК пораснал од 14 на 640. За овозможување на напредокот на фудбалот, во 1925 година се споиле повеќе клубови. Во 1935 година следело уште едно спојување, кога и се создал денешниот Фленсбург 08. Неколку натпревари се одржале на Фленсбуршкиот стадион во 1927 година, пред да влезе во мирување самиот фудбал во нацистичко време и во времето на војната.<ref>{{нмс|url=http://www.flensburg08.de/verein/08-geschichte?showall=&start=4|title=Vom Sportplatz am Sender ins Flensburger Stadion|author=Horst Höfer|publisher=Flensburg 08|accessdate=18 јуни 2015}}</ref> По војната, Фленсбург 08 бил основач на покраинската лига на Шлезвиг-Холштајн во сезоната 1947/48 и го освоил второто место. Во сезоната 2015/2016, ФК Вајхе играл во регионалната фудбалска лига Север. ТСБ Фленсбург заедно со Фленсбург 08 учествувале во покраинската лига. == Медиуми == === Печатени медиуми === [[Податотека:Sitz des Schleswig-Holsteinischen Zeitungsverlages in (Flensburg-Mürwik Juli 2014).JPG|мини|„Медиумската куќа“ на Шлезвишко-холштајнската издавачка куќа, каде се наоѓа и редакцијата на весникот Фленсбургер Тагеблат (''Flensburger Tageblatt'') (2014 г.)]] Печатарството нагло започнало да се развива со основањето на весникот „Фленсбургер Нордојчен Цајтунг“ во 1864 година.<ref name="FT 19. Mai 2015" /> Една година подоцна се појавил „Фленсбургер Нахрихтен“, претходник на „Фленсбургер Тагеблат“<ref>{{нмс|url= http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/als-die-setzmaschinen-klapperten-id8771986.html|title=150 Jahre Flensburger Tageblatt: Als die Setzmaschinen klapperten|author=Gerhard Nowc|work=Flensburger Tageblatt|date=26 јануари 2015|accessdate=18 јуни 2015}}</ref>. Овие два весници, кои се обраќале на германските граѓани, ги следел „Фленсборг Авис“ во 1869 година, весник на данското малцинство. Како регионален весник од 1872 година постои „Фленсбургер Анонсенблат“.<ref name="FT 19. Mai 2015">{{нмс|url= http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/extrablaetter-zum-kriegsbeginn-1914-id9745436.html|title=150 Flensburger Tageblatt: Extrablätter zum Kriegsbeginn 1914|author=Harald Hohnsbehn|work=Flensburger Tageblatt|date=19 мај 2015|accessdate=16 јуни 2015}}</ref> Од 1980-тите години во Фленсбург работи Шлезвишко-холштајнската издавачка куќа, од која излегува „Фленсбургер Тагеблат“ (со тираж од 30.000 примероци). На дијалектот [[пету]] од 1865 година излегува весникот „Танте Мас“.<ref>{{Наведена книга|author=W. L. Christiansen |title=Petuh ABC|edition=1|publisher=Mohland Verlag|place=Goldebek|year=2003|isbn=3-936120-46-3|pages=85}}</ref><ref>{{Наведена книга|author= Renate Delfs|title=Ohaueha was'n Aggewars|publisher=Schleswiger Druck- und Verlagshaus|place=Schleswig|year=1979|isbn=3-88242-048-0 |pages=59}}</ref> Втор дневен весник е данскиот „Фленсборг Авис“ (тираж 5.200 примероци), кој објавува една третина на германски јазик, а две третини на дански јазик. Потоа, постои месечникот „Фленсбург Журнал“ (тираж 42.000)<ref>{{нмс|url=http://www.flensburgjournal.de/das-magazin/|title=Das Magazin|publisher=Flensburg Journal, Flensburger Nachrichten|date=2014|accessdate=1 април 2014}}</ref> како и огласникот „Вохеншау'' и неделникот ''MoinMoin'', кој постои од 1977 година, кои заедно со други неделници достигнуваат вкупен тираж од 225.000 примероци.<ref>{{нмс|url=http://www.moinmoin.de/verlag/geschichte.html|title=Die Geschichte des Kopp & Thomas Verlag GmbH |publisher=Kopp & Thomas Verlag GmbH|accessdate=1 април 2014}}</ref> === Телевизија и електронски медиуми === [[Податотека:Offener Kanal Flensburg, Bild 01.JPG|мини|Отворениот канал Фленсбург близу црквата „Св. Јирген“ (2013 г.)]] Во Фленсбург, јавна телевизија е „Отворениот канал Фленсбург“. Северногерманската телевизија употребува поранешен музички дел од Германската куќа за аудио студио (од 1950 г.) и телевизија (од 2000 г.) со околу дузина соработници. На Студио Фленсбург постојат дневни вести и репортажи, кои се прават за ''NDR 1 Welle Nord'' или ''Schleswig-Holstein Magazin''. Ова студио било првото северно од Хамбург кое емитувало програма и било седиште на телевизијата до отворањето на студиото во Кил во 1965 година.<ref>{{нмс|url=http://www.ndr.de/wellenord/wir_ueber_uns/studios/flensburg276.html|title=Studio Flensburg|publisher=Norddeutscher Rundfunk|accessdate=1 март 2014|archive-date=2014-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20140301091337/http://www.ndr.de/wellenord/wir_ueber_uns/studios/flensburg276.html|url-status=dead}}</ref> Од 1990 до 1996 година, „Ферде Фец Радио“ емитувало секој петок програма со рок-музика и извештаи од Фленсбург. Постоело и локално радио на дански јазик.<ref>{{нмс|url=http://www.flensburg-online.de/az/az-radio.html|title=Radio in Flensburg|work=Flensburg online|accessdate=3 април 2014|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304074753/http://www.flensburg-online.de/az/az-radio.html|url-status=dead}}</ref> Од 1 октомври 2006 година, Радио Фленсбург емитува програма на интернет и од март 2011 година емитува 24-часа програма.<ref>{{нмс|url=http://www.foerde-radio.de/?page_id=1692|title=Über uns|publisher=Foerde Radio|accessdate=3 април 2014|archive-date=2021-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20210306005245/https://www.foerde-radio.de/?page_id=1692|url-status=dead}}</ref> Од електронските портали со вести од областа се ''Fördeschnack''<ref>{{нмс|url=http://www.foerdeschnack.de/fordeschnack-was-bieten-wir/ |title=Fördeschnack – was bieten wir?|publisher=RS Softwaresysteme UG|accessdate=2 април 2014}}</ref>, ''Flensburger Stadtanzeiger''<ref>{{нмс|url=http://www.flensburger-stadtanzeiger.de/#|title=Flensburger Stadtanzeiger|accessdate=3 април 2014}}</ref> и ''Flensburg-online''.<ref>{{нмс|url=http://www.flensburg-online.de/impressum.html|title=Impressum Flensburg Online|publisher=Nane Jürgensen|accessdate=1 април 2014|archive-date=2016-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20160212191102/http://www.flensburg-online.de/impressum.html|url-status=dead}}</ref> Од 2004 година постои и регионалното електронско списание ''Flensburg Szene''.<ref>{{нмс|url= http://blog.flensburg-szene.de/ueber-uns/|title=Über uns|publisher=Flensburg-Szene Blog Onlinemagazin|date=2014|accessdate=2 април 2014}}</ref> == Стопанство и инфраструктура == === Стопанство === [[Податотека:Agentur fuer Arbeit Flensburg.jpg|мини|Подрачна единица на Сојузната агенција за вработување (2012 г.)]] Како административен и универзитетски град, стопанството на Фленсбург е предводено од јавниот и приватниот услужен сектор, на кои отпаѓа половина од работоспособното население. Индустрискиот сектор го сочинуваат претпријатија, кои се занимаваат со техника, електроника, телекомуникации, издаваштво, машинство, механика и производство на хартија.<ref name="Gutachten 2002">{{Наведена книга|author=konsalt: Gesellschaft für Stadt- und Regionalanalysen und Projektentwicklung mbH (Auftragnehmer)|title=Entwicklungsgutachten Norderstraße|place= Hamburg und Flensburg|year=2002|pages=10–11}}</ref> Околу 40.000 вработени се наоѓаат во околу 5000 претпријатија.<ref>{{нмс|url= http://www.wireg.de/die-region/die-gemeinden/staedte-und-gemeinden-in-flensburg-und-schleswig/?user_dimregionalinformationen_pi1&#91;gemeindeid&#93;=136|title= Städte und Gemeinden in Flensburg und Schleswig: Flensburg|publisher= Wirtschaftsförderungs- und Regionalentwicklungsgesellschaft Flensburg/Schleswig mbH (WiREG)|accessdate= 6 август 2015|archive-date= 2016-03-04|archive-url= https://web.archive.org/web/20160304113020/http://www.wireg.de/die-region/die-gemeinden/staedte-und-gemeinden-in-flensburg-und-schleswig/?user_dimregionalinformationen_pi1%5Bgemeindeid%5D=136|url-status= dead}}</ref> Во 1990-тите години се случило заминувањето на морнарицата од градот. За ден од поранешните најзначајни воени градови во [[Западна Германија]], ова значело губење на работни места, поради што во годините потоа следувала висока стапка на невработеност.<ref name="Gutachten 2002" /> Со тек на време се смирил пазарот на труд. Така, во јуни 2015 година, стапката се спуштила под историските 10%. Вкупно 4822 лица биле невработени, односно стапка од 9,8%. Таква, ниска стапка, не била забележана од 1989 година.<ref>{{нмс|url=https://statistik.arbeitsagentur.de/Navigation/Statistik/Statistik-nach-Regionen/Politische-Gebietsstruktur/Schleswig-Holstein-Nav.html|title=Zeitauswahl der Übersicht für: Bundesland Schleswig-Holstein|publisher=Bundesagentur für Arbeit|accessdate=22 јули 2015|archive-date=2016-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20160220151413/http://statistik.arbeitsagentur.de/Navigation/Statistik/Statistik-nach-Regionen/Politische-Gebietsstruktur/Schleswig-Holstein-Nav.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/arbeitslosenzahl-schrumpft-unter-historische-marke-id10107106.html|title= Erwerbslosenquote: Arbeitslosenzahl schrumpft unter historische Marke|author=Carlo Jolly|work=Flensburger Tageblatt|date=1 јули 2015 |accessdate=22 јули 2015}}</ref> === Погранична трговија === [[Податотека:Scandinavian-Park Handewitt Luftbild.jpg|мини|Скандинавијан Парк на автопатот А7 во [[Хандевит]] (2010 г.)]] Стопанството има корист од пограничната трговија и од извозот на добра и услуги во соседната земја Данска. За тоа, градот во 2006 година ја добил титулата „Извозен првак во Шлезвиг и Холштајн“. Технолошкиот центар во Фленсбург-Руде го има својот удел, каде што се наоѓаат нови претпријатија, кои добиваат простор за работа. Бројни продавници им се обраќаат на своите муштерии на дански; скандинавските претпријатија отвораат подружници на Фјордот. Омилени кај Данците се блиските гранични продавници, во кои може да се најдат дански производи по поповолни германски цени.<ref>{{нмс|url=http://www.flensburg-tourismus.de/?id=509|title=Ein kulturelles Miteinander: Skandinavischer Grenzhandel in Flensburg|publisher=Flensburg Fjord Tourismus|accessdate=24 јуни 2014|archive-date=2014-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20140817224209/http://www.flensburg-tourismus.de/?id=509|url-status=dead}}</ref> 60 гранични продавници јужно од [[германско-данска граница|германско-данската граница]] со своите 3000 вработени прават околу 800 милиони евра промет годишно.<ref name="FT 20. Mai 2015">{{нмс|url=http://www.shz.de/schleswig-holstein/wirtschaft/dosen-pfand-fuer-daenen-angst-um-arbeitsplaetze-in-sh-id9759806.html|title=Grenz-Shops von Nordfriesland bis Fehmarn: Dosen-Pfand für Dänen: Angst um Arbeitsplätze in SH|author=Frank Jung|work=shz.de|date=20 мај 2015|accessdate=22 мај 2015}}</ref> Од блиските погранични области (до 25 километри оддалеченост) според истражување од 2002 година се проценува дека околу 70% од Данците, своите купувања ги извршуваат во Германија.<ref name="Gutachten 002 S. 22–24" /> Најчесто, во поголеми количини се купува тутунот и слатките, но и пиво и вино. Пограничната трговија е ослободена од „такса за шишињата“ до 2018 година,<ref>{{нмс|url= http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/dosenpfand-im-deutsch-daenischen-grenzhandel-kommt-2018-id9934406.html|title=Bier und Softdrinks: Dosenpfand im deutsch-dänischen Grenzhandel kommt 2018|work=Flensburger Tageblatt|date=10 јуни 2015|accessdate=16 јуни 2015}}</ref> што доведува милиони нерециклирани шишиња да завршат во природата.<ref name="FT 20. Mai 2015" /> Исто така, соседите купуваат и домашни апарати, фотографска опрема и бродска опрема.<ref name="Gutachten 002 S. 22–24">{{Наведена книга|author=konsalt: Gesellschaft für Stadt- und Regionalanalysen und Projektentwicklung mbH (Auftragnehmer)|title=Entwicklungsgutachten Norderstraße|place=Hamburg und Flensburg|year=2002|pages=22–24}}</ref> === Трговски центри === На задоволство како на данските така и на германските муштерии, во Фленсбург се наоѓаат два големи трговски центри: Фленсбург Галери (''Flensburg Galerie'') со 70 продавници на 20.000 м² и Холмпасаж (''Holmpassage'') со 15 продавници. Трговијата во центарот има конкуренти на работ на градот, како што се Фердепарк (''Fördepark'') со 50 продавници на 36.290 м², на запад е Сити-Парк (''Citti-Park'') со 55 продавници на 25.000 м²<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/ein-meilenstein-fuer-den-einzelhandel-id3757846.html|title=Citti-Park in Flensburg: Ein Meilenstein für den Einzelhandel|work=Flensburger Tageblatt|date=1 октомври 2013 |accessdate=14 декември 2014}}</ref>, и западно во Хандевит е Скандинавијан Парк со 15 продавници. Повеќето нови градски центри со супермаркети, дисконти и соодветен паркинг ги надминуваат старите трговски улици во градот.<ref>{{нмс|url= http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/innenstadt-contra-einkaufszentren-id6780541.html|title=Einkaufen in Flensburg: Innenstadt contra Einkaufszentren|work=Flensburger Tageblatt|date=8 јуни 2014|accessdate=14 декември 2014}}</ref> {{clear|right}} <gallery mode="packed-hover" widths="100" caption="Погранични продавници и трговски центри во Фленсбург и околината" > Otto Duborg.JPG|Погранична трговија кај „Ото Дуборг“ во Харисле (2012 г.) Fleggaard.JPG|Погранична трговија кај „Флегард“ во Харисле (2008 г.) Poetzsch.JPG|Погренична трговија кај „Печ Крусо“ во Купфермиле (2012 г.) Flensburg Galerie (Eingang vom Holm mit dem Gebäude Holm 59 auf der rechten Seite).JPG|Најголемиот трговски центар во градот е „Фленсбург Галери“ на Холм (2011 г.) Flensburg Holm 39 6978.jpg|„Холмпасаж“ на Холм во центарот (2013 г.) CITTI PARK Flensburg 2010.JPG|„Сити Парк“ на запад (2010 г.) Flensburg Fördepark.jpg|Најголемиот трговски центар на југот е „Фердепарк“ (2002 г.) </gallery> === Туризам === [[Податотека:Europahaus (Flensburg).jpg|мини|Од 2003 година до преселбата во 2012 година тука било седиштето на туристичкото биро]] Градот Фленсбург од јануари 2015 година соработува со локалните туристички организации на соседните општини [[Гликсбург (Балтичко Море)|Гликсбург]], [[Харисле]] и [[Лангбалиг]].<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/taff-tourismus-mit-vier-buchstaben-id6755731.html|title=Flensburger Förde: TAFF: Tourismus mit vier Buchstaben|work=Flensburger Tageblatt|date=5 јуни 2014 |accessdate=10 јули 2014}}</ref> Секоја година градот е посетен од околу седум милиони луѓе и трошат околу 230 милиони евра, од кои половината отпаѓаат на шопингто и гастрономијата.<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/stadt-will-bei-abgabe-mitverdienen-id9805246.html|title= Tourismus: Stadt will bei Abgabe mitverdienen|author=Holger Ohlsen|work=Flensburger Tageblatt|date=27 мај 2015|accessdate=28 мај 2015}}</ref> Во 2013 година, Фленсбург имал 20 сместувачки капацитети - хотели, гостилници, пансиони и хостели - со вкупно 1.450 кревети, кои биле искористени за 230.000 ноќевања, при што просечното времетраење на посетата било 1,8 дена.<ref>{{нмс|url=http://www.statistik-nord.de/uploads/tx_standocuments/GIV1-j13-SH.pdf|title=Beherbergung im Reiseverkehr in Schleswig-Holstein|publisher=[[Статистичка служба за Хамбург и Шлезвиг-Холштајн]]|date=4 март 2014|accessdate=10 јули 2014|archive-date=2014-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714174453/http://www.statistik-nord.de/uploads/tx_standocuments/GIV1-j13-SH.pdf|url-status=dead}}</ref> Најголеми хотели во градот помеѓу другите се „Аркадија Хотел Фленсбург“ (94 соби), „Ајун Хотел Фленсбург“ (73 соби), „Алте Пост“ (71 соба) и Ибис Баџет Фленсбург Сити (68 соби), „Централ Хотел“ (45 соби) и „Дитмерс“ (33 соби), „Ратхаус“ (35 соби), „Фленсбургер Хоф“ (27 соби) и „Нордиг“ (27 соби).<ref>{{нмс|url=http://www.flensburg-tourismus.de/die-region/flensburg/hotels-online-buchen-teaser/|title=Hotels online buchen|publisher=Tourismus Agentur Flensburger Förde GmbH|accessdate=13 мај 2015|archive-date=2015-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20150517043700/http://www.flensburg-tourismus.de/die-region/flensburg/hotels-online-buchen-teaser|url-status=dead}}</ref> Хостелот во Фолкспарк (178 кревети во 39 соби), хостелот „Фленсбург“ и „Фленсбед“ се грижат за посетителите со мал буџет.<ref>{{нмс|url=https://www.uni-flensburg.de/portal-internationales/nach-flensburg-kommen/internationale-studierende/studieninteressierte/schritte-nach-flensburg/wohnen-in-flensburg/|title=Wohnen in Flensburg|publisher=Europa-Universität Flensburg (EUF)|date=12 јуни 2014|accessdate=25 мај 2015|archive-date=2016-04-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160405095345/http://www.uni-flensburg.de/portal-internationales/nach-flensburg-kommen/internationale-studierende/studieninteressierte/schritte-nach-flensburg/wohnen-in-flensburg/|url-status=dead}}</ref> === Јавни установи === [[Податотека:Kraftfahrt-Bundesamt (Fenster mit Rollos bilden an dem Tag Abkürzung KBA), Flensburg-Mürwik Mai 2014, Bild 07.JPG|мини|Сојузната служба за возила (2014 г.)]] Од 1958 година постои Сојузната служба за возила, која го води целосниот регистар за возила во Германија.<ref>{{нмс|url=http://www.kba.de/DE/DasKBA/Aus_der_Geschichte_des_KBA/Zeittafel/zeittafel_inhalt.html?nn=668824|title=Zeittafel|publisher=Kraftfahrt-Bundesamt|accessdate=20 декември 2014|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304230859/http://www.kba.de/DE/DasKBA/Aus_der_Geschichte_des_KBA/Zeittafel/zeittafel_inhalt.html?nn=668824|url-status=dead}}</ref> Со околу 900 вработени, Сојузната служба е еден од најголемите работодавци во градот.<ref>{{нмс|url=http://www.kba.de/DE/DasKBA/Arbeiten_beim_KBA/Die_Beschaeftigten/die_Beschaeftigten_inhalt.html?nn=669056|title=Die Beschäftigten|publisher=Kraftfahrt-Bundesamt|accessdate=20 декември 2014|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304203849/http://www.kba.de/DE/DasKBA/Arbeiten_beim_KBA/Die_Beschaeftigten/die_Beschaeftigten_inhalt.html?nn=669056|url-status=dead}}</ref> Други установи со седиште во Фленсбург се Европскиот центар за малцински прашања, кој бил основан во 1996 година од владите на Германија, Данска и Шлезвиг-Холштајн, Индустриската и трговската комора на Фленсбург, која вклучува 44.000 членки од северниот и западниот дел на Шлезвиг-Холштајн и подружници во [[Хајде]], [[Хузум]] и [[Шлезвиг (град)|Шлезвиг]], како и Занаетчиската комора на Фленсбург, која има околу 10.000 членови. Еден од четирите покраински судови во округот Шлезвиг-Холштајн и наследник на Окружниот суд Фленсбург (1867–1879) — Покраинскиот суд Фленсбург. Најсеверниот суд во Германија е во истата зграда како Основен суд Фленсбург. <gallery widths="160" heights="100" perrow="4"> Heinrichstrasse 34, Flensburg.jpg|Индустриската и трговска комора на Фленсбург Suedergraben22 Flensburg.jpg|Основниот и Покраинскиот суд во Фленсбург Justizvollzugsanstalt Flensburg (Tor).jpg|Затвор во Фленсбург Arbeitsgericht Flensburg.jpg|Трудов суд Фленсбург </gallery> == Образование == === Универзитети === [[Податотека:Marineschule Muerwik.jpg|мини|Поморската школа „Мирвик“ од 1907 година образува офицери]] * [[Европски универзитет Фленсбург]] — имал повеќе од 5.000 студенти (зимски семестар 2014/2015)<ref name="Destatis März 2015">{{Наведена книга|publisher=[[Сојузна статистичка служба на Германија]]|title=Bildung und Kultur, Fachserie 11, Reihe 4.1: Studierende an Hochschulen – Vorbericht – Wintersemester 2014/2015|place=Висбаден|year=2015|url=[https://www.destatis.de/DE/Publikationen/Thematisch/BildungForschungKultur/Hochschulen/StudierendeHochschulenVorb2110410158004.pdf?__blob=publicationFile PDF-Datei]|accessdate=12 април 2015|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304130814/https://www.destatis.de/DE/Publikationen/Thematisch/BildungForschungKultur/Hochschulen/StudierendeHochschulenVorb2110410158004.pdf?__blob=publicationFile|url-status=dead}}</ref>, бил основан во 1946 година како Педагошка висока школа, а во 1994 година станал универзитет. * [[Висока школа Фленсбург]] — имал повеќе од 4.100 студенти (зимски семестар 2014/2015)<ref name="Destatis März 2015" />, бил основан во 1886 година како Кралска машинска школа, која била насочена кон бродското инженерство. Од нејзе се издигнала Висока школа за техника, а во 1973 година настанала Високата школа Фленсбург. * [[Стопанска академија Шлезвиг-Фленсбург]] — главното седиште е во [[Кил]]. * [[Нордиски универзитет]] (NU) — универзитет во Фленсбург и Нојминстер, основан во 1985 година и по четири години затворен, бил третиот приватен универзитет во Германија. === Воени школи === * [[Поморска школа Мирвик]] — офицерска школа на Германската морнарица * Школа за стратегиско изучување <gallery widths="160" heights="100" perrow="4"> Hafen Altes Gymnasium Flensburg2007.jpg|Зградата на Старата гимназија преовладува во панорамата на западниот брег (2007 г.) Goethe-Schule Flensburg Nacht.jpg|Училиштето Гете во Фленсбург, изградено во 1914 година (2011 г.) Duborg Skolen in Flensburg.JPG|До основањето на А. П. Мелер-Сколен во 2006 година во Шлезвиг, Дуборг-Сколен била единствената данска гимназија Universität Flensburg.jpg|Европскиот универзитет на Зандберг (2011 г.) </gallery> == Сообраќај == === Железнички и омнибуски === [[Податотека:Bahnhof Flensburg 2015 Hochformat HDR.jpg|мини|Зградата на денешната железничка станица Фленсбург, изградена во 1928 година (2015 г.)]] Јужно од Стариот град се наоѓа железничката станица од која има брзи врски до [[Орхус]] и [[Хамбург]], а за време на петоците и саботите кон [[Келн]] и [[Берлин]]. Освен тоа, дневно на секои два часа сообраќаат возови на Данските железници кон [[Копенхаген]]. Дополнително има ноќен воз кон градовите Прага, Базел (на 1 ноември 2014 г. укината) и Амстердам преку Фленсбург со Копенхаген. Регионални возови сообраќаат кон [[Кил]] и [[Нојминстер]], а вториот и со застанување во Фленсбург-Вајхе. Еден регионален воз со ознака „Шлезвиг-Холштајн експрес“ вози кон Хамбург. Како дополнување на поранешните железнички пруги кон Нибил и Хузум и поранешната железница околу Фленсбург кон Капелн и Затруп возат брзи автобуси. <gallery widths="160" heights="100" perrow="4"> Flensburger Hafenbahn.png|Фленсбуршката пристанишна железница Flensburghafenbahn 218 407-0.jpg|До 2013 година имало возови на пругата на Фленсбуршката пристанишна железница Flensburg-staedtische-strassenbahn-sl-1-725959.jpg|Линијата 1 на Градската железница во Фленсбург во 1972 година ZOB Flensburg Nacht 2015.jpg|Фленсбуршката автобуска станица била прва во Германија во 1927 година (2015 г.) </gallery> === Бродски === [[Податотека:Flensburg 2015-08 img10 View from Schlosswall.jpg|мини|Индустриското пристаниште во Фленсбург]] Бродскиот сообраќај во Фјордот го има загубено своето значење, кој порано бил многу користен поради поволните цени. Редовни бродски врски постојат во летните месеци кон Гликсбург и околу [[Оксенски Острови|Оксенските Острови]]. Значењето на Фленсбуршкото пристаниште полека се враќа: во 2011 година со 319 брода и околу 510.000 тони добра,<ref>''Bilanz der deutschen Seehäfen 2011''. In: ''Hansa''. Heft 4/2012, S.&nbsp;79, Schiffahrts-Verlag Hansa, Hamburg 2012, {{ISSN|0017-7504}}</ref> во 2012 година со 287 брода и околу 466.501 тон. Кога била затворена фабриката за добиточна храна во летото 2013 година, се случил голем чекор назад, бидејќи една четвртина од сите бродови отпаѓале на нејзе.<ref>''Weniger Güterumschlag in Flensburg – Hafen schlägt 2012 rund 466.000 Tonnen um – Sieben Prozent Rückgang – Weiterer Einbruch droht''. In: ''Täglicher Hafenbericht'' 24 јануари 2013, S.&nbsp;4</ref> Така, во 2013 година биле превезени само 398.229 тони; 227 брода влегле во Фленсбуршкото пристаниште.<ref>Eckhard-Herbert Arndt: ''Weniger Seegüter-Umschlag – Der Flensburger Hafen hat 2013 über 14 Prozent Ladung verloren''. In: ''Täglicher Hafenbericht'' vom 22 јануари 2014, S.&nbsp;15</ref> Во 2014 година биле превезени 367.883 тони.<ref>Eckhard-Herbert Arndt: ''Flensburg verliert Ladung · Umschlagrückgang 2014 liegt bei knapp acht Prozent''. In: ''Täglicher Hafenbericht'' vom 30.&nbsp;Januar 2015, S.&nbsp;3</ref> === Патен === [[Податотека:Short SC.7 Skyvan 3-100 Pink Aviation OE-FDE, FLF Flensburg, Germany PP1118667970.jpg|мини|Авион на пистата на аеродромот [[Аеродром Фленсбург-Шеферхаус|Фленсбург-Шеферхаус]] (2005 г.)]] Автопатот А7 од насока на Хамбург поминува западно од Фленсбург, кој во Данска се води како Е45. Подалеку се наоѓаат и сојузните автопатишта Б199 и Б200. === Воздушен === На запад од градот се наоѓа аеродром [[Аеродром Фленсбург-Шеферхаус|Фленсбург-Шеферхаус]], од каде се обавуваат летови за бизнис, приватни и рекреативни цели. За време на почетокот на цепелините во {{римски|20}} век не биле невообичаен призор, со што започнала историјата на аеродромот Шеферхаус на 8/9 јули 1910 година.<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/landung-des-tollkuehnen-piloten-schall-id1609371.html|title=Beginn der Flugplatzgeschichte Schäferhaus: Landung des tollkühnen Piloten Schall|author= Gerhard Nowc|work=Flensburger Tageblatt|date=22 август 2011|accessdate=16 јуни 2015}}</ref> Во 1923 година било основано Германското воздушно друштво Фленсбург, кое постоело до 1937 година и во 1950 година било обновено како Воздушно-спортско друштво Фленсбург.<ref>{{нмс|url=http://www.luftsportverein-flensburg.de/geschichte-des-lsv|title=Geschichte des LSV|author=Jan Ipsen|publisher=Luftsportverein Flensburg e.V|accessdate=16 јуни 2015|archive-date=2016-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20160321022639/http://www.luftsportverein-flensburg.de/geschichte-des-lsv|url-status=dead}}</ref> == Личности == [[Податотека:Hugo Eckener.jpg|мини|десно|[[Хуго Екенер]] (1868–1954)]] === Почесни граѓани === Меѓу дузината почесни граѓани, најпознати се [[Ото фон Бизмарк]] (1815–1898), кој во над 400 градови бил прогласен за почесен граѓанин и [[Хуго Екенер]] (1868–1954), пионер во возењето цепелин, кој во 1932 година бил и претседателски кандидат. Единствен градоначалник на градот, кој ја добил почеста на почесен граѓанин бил [[Херман Бендикс Тодсен]]. Во негово време се зголемила градската површина на целиот источен брег, како и во Мирвик. === Родени во Фленсбург === Од познати личности кои се родени во Фленсбург меѓу другите се вбројуваат [[Кристијан V (Данска и Норвешка)|Кристијан V]] (1646–1699), крал на Данска и Норвешка, историчарот [[Георг Вајц]] (1813–1886), занаетчијата и основач на југендстил [[Ханс Кристијансен]] (1866–1945), сликарката [[Берта Катарина Ласен]] (1880–1956) и писателката [[Еми Хенингс]] (1885–1948). Тука се родени и претседателот и почесниот претседател на Германскиот спортски сојуз [[Ханс Хансен]] (1926–2007), правникот и директор на Европол, [[Јирген Шторбек]] (р. 1946), политичарката [[Бербел Хен]] и ракометарот [[Хан Холперт]] (р. 1968). === Жители на градот === Други личности, кои во Фленсбург живееле, меѓу другите се [[Вилхелм Менсинга]] (1836–1910), лекар, и [[Адалберт Келм]] (1856–1939), архитект на Поморската школа Мирвик. Сликарот и вајар [[Емил Нолде]] (1867–1956) учел во Фленсбург од 1884 до 1888 година. == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Flensburg}} {{Wikisource1911Enc}} * [http://www.flensburg.de/ Официјална страница] * [http://www.flensburg-tourismus.de/2.html?&UL=1&ACT=4&BUILD=6254&STRMVER=4&CAPREQ=0&L=1 Туристички информации за Фленсбург] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20060519123928/http://www.flensburg-tourismus.de/2.html |date=2006-05-19 }} * [http://www.flensburg-online.de/ Фленсбург онлајн] * [http://www.flensborg-avis.de/ Дански весник во Фленсбург] * [http://www.flensburger-tageblatt.de/ Германски весник во Фленсбург] {{Окрузи во Шлезвиг-Холштајн}} {{Нормативна контрола}} {{избрана}} [[Категорија:Фленсбург| ]] [[Категорија:Пристанишни градови на Балтичкото Море]] [[Категорија:Универзитетски градови во Германија]] [[Категорија:Безокружни градови во Шлезвиг-Холштајн]] q9nagkrc9xr253peemz2l2znd01f6v4 0 1128417 5601519 5532069 2026-07-28T21:52:53Z Bjankuloski06 332 5601519 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Писател | name = Борисав Станковиќ | nickname = Бора | honorific_prefix = | honorific_suffix = | image =Bora Stanković.jpg | image_size = | alt = | caption = Статуа на Станковиќ во [[Врање]] | native_name = Борисав Станковић | native_name_lang = sr | pseudonym = | birth_name = Борисав Станковиќ | birth_date = {{birth date|df=yes|1876|03|31}} | birth_place = [[Врање]], [[Косовски вилает]], [[Отоманска Империја]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1927|10|22|1876|03|31}} | death_place = [[Белград]], [[Кралство Југославија]] | resting_place = [[Белград - Нови гробишта]] | occupation = Писател, [[даночник]] | language = [[српски јазик]] | nationality = Србин | citizenship = | education = | alma_mater = [[Правен факултет, Универзитет во Белград]] | period = [[Српски реализам]] | genre = [[Литературен реализам|Реализам]] | subject = <!-- or: | subjects = --> | movement = | notableworks = <!-- or: | notablework = --> | spouse = Ангелина Станковиќ ({{мом|Милутиновиќ}}) <!-- or: | spouses = --> | partner = <!-- or: | partners = --> | children = 3 ќерки | relatives = | awards = | signature = | signature_alt = | years_active = | module = | website = | portaldisp = <!-- "on", "yes", "true", etc; or omit --> }} '''Борисав „Бора“ Станковиќ''' ({{langx|sr|Борисав „Бора“ Станковић}}; [[Врање]], {{рн|31|март|1876}} — [[Белград]], {{пн|22|октомври|1927}}) — истакнат [[расказ|раскажувач]], [[роман]]описец, [[драма]]тичар и едан од најзначајните писатели на [[српски реализам|српскиот реализам]]. == Животопис == [[Податотека:Borisav Stankovic Serbian Literature Great Men Stamps.jpg|мини|Поштенска марка со ликот на Борисав Станковиќ, дел од серијата марки под името „Великани на српската книжевност“]] Борисав Станковиќ е роден на [[31 март]] [[1876]] година во [[Врање]], од татко Стојан, кој по професија бил [[чевларство|чевлар]], и мајка Васка, ќерка на богатиот [[Трговија|трговец]] од Врање, Ристе Гркот.<ref name="avp"/> Борисав имал помал брат Тимотиј, кој починал на двегодишна возраст.<ref name="avp"/> Борисав рано останал без двајцата родители: татко му умрел во [[1881]] година, а мајка му во [[1883]] година<ref name="avp"/> и оттогаш за него се грижела баба му Злата, мајката на татко му.<ref name="ReferenceA">Јосип Шкавиќ, „Нечиста крв од Борисав Станковиќ“, во: Борисав Станковиќ, ''Нечиста крв''. Скопје: Мисла, Култура, Македонска книга, 1988, стр. 215.</ref> Баба Злата потекнувала од старо, угледно, но сиромашно врањско семејство и често му раскажувала за „старото“ Врање.<ref name="borasanu">http://www.doiserbia.nb.rs/img/doi/0350-0861/2009/0350-08610901051Z.pdf Сања Златановић, Етнографски институт САНУ, Београд, pp. 52</ref> Во Врање, Борисав завршил основно [[училиште]] и седум класа [[Гимназија „Бора Станковиќ“ Врање|гимназија]] (која денес го носи неговото име). Осмиот клас го завршил во [[Ниш]], каде матурирал.<ref name="borasanu"/><ref>Јосип Шкавиќ, „Нечиста крв од Борисав Станковиќ“, во: Борисав Станковиќ, ''Нечиста крв''. Скопје: Мисла, Култура, Македонска книга, 1988, стр. 215-216.</ref> Баба му Злата умрела на [[8 февруари]] [[1896]] година, кога тој се запишал на Економскиот отсек на Правниот факултет во [[Белград]].<ref name="avp"/> Поради недостаток на финансиски средства, бил принуден да му ја продаде семејната куќа на локалниот свештеник.<ref name="avp">http://www.vranjepres.info/sh/1125/10/17687/ {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20141129013504/http://www.vranjepres.info/sh/1125/10/17687/ |date=2014-11-29 }} Дописница - Музеј куќа на Бора Станковиќ/Врање, [[6 март]] [[2008]].</ref><ref name="borasanu"/> Во [[1900]] година дипломирал на [[Правен факултет при Универзитет во Белград|Правен факултет во Белград]] и се оженил со белграѓанката Ангелина Милутиновиќ со која имал три ќерки.<ref name="avp"/> По завршувањето на правниот факултет, одредено време бил невработен.<ref name="ReferenceB">Јосип Шкавиќ, „Нечиста крв од Борисав Станковиќ“, во: Борисав Станковиќ, ''Нечиста крв''. Скопје: Мисла, Култура, Македонска книга, 1988, стр. 216.</ref> Во периодот 1903-1904 поминал неколку месеци во [[Париз]], а по враќањето работел како [[Царина|цариник]] и како [[Данок|даночен]] службеник.<ref name="leksikon1">Југословенски книжевен лексикон, [[Матица српска]], [[1984]], Второ дополнето издание, pp. 776.</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.bora.nis.edu.rs/bora%20stankovic.html |title=Bora Stankovic |accessdate=2015-05-26 |archive-date=2014-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141129015356/http://www.bora.nis.edu.rs/bora%20stankovic.html |url-status=dead }}</ref> Како што запишал во својата [[автобиографија]], во службата напредувал бавно, поради својот непристапен [[темперамент]].<ref name="ReferenceA"/> За време на [[Првата светска војна]], во 1915 година го оставил [[семејство]]то во [[Кралево]] и се повлекол пред непријателот во [[Ниш]].<ref name="vesna2">http://scindeks-clanci.nb.rs/data/pdf/0352-9738/2005/0352-97380533057M.pdf{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - Весна О. Марковиќ, Неколку допуни во Коштана Борисав Станковиќ и нејзините интерпретациии pp. 64</ref> Во [[Подгорица]] бил заробен од [[Австроунгарија|Австроунгарската војска]], а потоа бил интерниран во [[Дервента]].<ref name="leksikon1"/> Во јули [[1916]] година, со помош на еден пријател, бил ослободен и се вратил во Белград. Таму пишувал во рубриката за [[култура]] во ''Београдске новине'' со што го прехранувал семејството.<ref name="vesna2"/> Во [[1920]] година станал службеник во Одделението за [[уметност]] при Министерството за образование.<ref name="leksikon1"/> Борисав Станковиќ умрел на [[22 октомври]] [[1927]] година во Белград, а бил погребан на [[Новите гробишта (Белград)|Новите гробишта]]. == Творештво == Станковиќ започнал да се занимава со пишување уште во училишните денови, кога објавил неколку песни и рскази во училишните весници. Подоцна, неколкупати безуспешно се обидел да ги објави своите раскази во книжевните публикации, а на српската книжевна сцена се пробил дури со збирката раскази „[[Од старото евангелие]]“ (1899), а особено со драмата „[[Коштана (драма)|Коштана]]“. Притоа, тој добил позитивни критики од [[Јанко Веселиновиќ]] во „Ѕвезда“ и од [[Јован Скерлиќ]] во „Српски книжевен гласник“. Така, Скерлиќ подвлекол дека се појавил „сосема оригинален талент“ кој „влегол во книжевноста со свршени дела“ и означил „нов правец во српскиот расказ“, оценувајќи го како „можеби најсилниот раскажувачки талент што кога и да било се појавил во српската литература“.<ref name="ReferenceB"/> Во [[1900]] година, во списанието „Ѕвезда“, Станковиќ го објавил третиот чин од делото „Коштана“ која, според неговите зборови, е „театарска игра во четири чина“. Целата драма била отпечатена во ''Српскиот книжевен гласник'' во [[1902]] година, но Станковиќ повеќепати ја преправал до конечната верзија од [[1904]] година.<ref name="vesna">http://scindeks-clanci.nb.rs/data/pdf/0352-9738/2005/0352-97380533057M.pdf{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - Весна О. Марковиќ, Неколку дополнувања во Коштана од Борисав Станковиќ и нејзино толкување, pp. 61.</ref> Во 1902 година ги објавил збирките раскази „[[Божји луѓе]]“ и „[[Стари денови]]“. Подоцна следувале и збирките „[[Од мојот крај]]“ и „[[Моите познати]]“, како и драмите „[[Ташана]]“ и „[[Јовча]]“.<ref name="ReferenceB"/> Во 1910 година го објавил [[роман]]от „[[Нечиста крв]]“, кој веднаш бил прогласен за ремек-дело на [[Српска книжевност|српската книжевност]].<ref name="borasanu"/><ref name="leksikon2">Југословенски книжевен лексикон, [[Матица српска]], [[1984]], Друго дополнето издание, pp. 777.</ref> Во април [[1924]] година ја прославил триесетгодишнината од книжевното творештво, а неговата драма „Коштана“ повторно била отпечатена и поставена на сцената.<ref name="vesna2"/> Јавувајќи се во времето кога помладата генерација поинтензиво се ориентирала кон западните примери, Станковиќ останал приврзан за реалистичките традиции, а делата му се проткаени со чувство на наклонетост кон патријархалниот свет на стара [[Србија]]. Опишувјќи трагични личности, јунаци кои пропаѓаат како „поетични жртви на љубовта“, тој дал впечатлива слика на родното [[Врање]], на раслојувањето и дегенерацијата на старите трговски семејства и на навлегувањето на селскиот елемент во градот. Бил сликар на страсните судири и носталгија за младоста. Прозата му е вдахновена со чувство на фатализам и источничка сетилност. Покрај раскази и романи, тој бил и драмски писател. Белградските прилики за време на [[Првата светска војна]] ги опишал во мемоарското дело „[[Под окупација]]“ (''Под окупацијом''). Целокупното книжевно дело на Станковиќ е поврзано со [[Врање]], иако тој ретко одел таму и нема податоци дека некогаш бил во околните села. На едно предавање, Станковиќ признал дека своите ликови ги обликувал според приказните што ги слушал при што ги спојувал елементите на повеќе личности со цел неговите ликови да делуваат поцелосни. Неговто творештво се сместува во [[реализам|реализмот]], но има особини кои го приклонуваат кон [[натурализам|натурализмот]]. Новата критика го вбројува во зачетниците на [[модерна српска литература|модерната српска литература]]. Тој го вовел врањанскиот говор во српската литература, поради што бил постојано критикуван од страна на многу современици. Тие го критикувале неговиот јазик и стил на пишување, зборувајќи дека неговите дела се „неписмени и ориентални“. ==Значење и влијание== Станковиќ претставува главен лик во расказот „Гавриловиот принцип“<ref>Vule Žurić, ''Tajna crvenog zamka''. Laguna, Beograd, 2015. стр. 159-180.</ref> и еден од главните ликови во расказот „Аграмерски домино“ на српскиот писател [[Вуле Журиќ]] од 2014 година,<ref>Vule Žurić, ''Tajna crvenog zamka''. Laguna, Beograd, 2015. стр. 73-81.</ref> == Галерија == <gallery> податотека:Kuća Bore Stankovića 26.jpg|Биста во неговата куќа </gallery> == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Станковиќ, Борисав}} [[Категорија:Српски романописци]] [[Категорија:Српски драматурзи]] [[Категорија:Српски писатели]] [[Категорија:Апсолвенти на Белградскиот универзитет]] [[Категорија:Луѓе од Врање]] [[Категорија:Погребани на Новите гробишта (Белград)]] [[Категорија:Починати во Белград]] sb81ibihwrfge9i7ip0u8d1ibfmch1k 5601520 5601519 2026-07-28T21:57:01Z Bjankuloski06 332 5601520 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Писател | name = Борисав Станковиќ | nickname = Бора | honorific_prefix = | honorific_suffix = | image =Bora Stanković.jpg | image_size = | alt = | caption = Статуа на Станковиќ во [[Врање]] | native_name = Борисав Станковић | native_name_lang = sr | pseudonym = | birth_name = Борисав Станковиќ | birth_date = {{birth date|df=yes|1876|03|31}} | birth_place = [[Врање]], [[Косовски вилает]], [[Отоманска Империја]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1927|10|22|1876|03|31}} | death_place = [[Белград]], [[Кралство Југославија]] | resting_place = [[Белград - Нови гробишта]] | occupation = писател, [[даночник]] | language = [[српски јазик|српски]] | nationality = Србин | citizenship = | education = | alma_mater = [[Правен факултет, Универзитет во Белград]] | period = [[Српски реализам]] | genre = [[Литературен реализам|Реализам]] | subject = <!-- or: | subjects = --> | movement = | notableworks = <!-- or: | notablework = --> | spouse = Ангелина Станковиќ ({{мом|Милутиновиќ}}) <!-- or: | spouses = --> | partner = <!-- or: | partners = --> | children = 3 ќерки | relatives = | awards = | signature = | signature_alt = | years_active = | module = | website = | portaldisp = <!-- "on", "yes", "true", etc; or omit --> }} '''Борисав „Бора“ Станковиќ''' ({{langx|sr|Борисав „Бора“ Станковић}}; [[Врање]], {{рн|31|март|1876}} — [[Белград]], {{пн|22|октомври|1927}}) — истакнат [[расказ|раскажувач]], [[роман]]описец, [[драма]]тичар и едан од најзначајните писатели на [[српски реализам|српскиот реализам]]. Особено е познат по делата напишани на [[торлачки дијалекти|врањски дијалект]]. == Животопис == [[Податотека:Borisav Stankovic Serbian Literature Great Men Stamps.jpg|мини|Поштенска марка со ликот на Борисав Станковиќ, дел од серијата марки под името „Великани на српската книжевност“]] Борисав Станковиќ е роден на [[31 март]] [[1876]] година во [[Врање]], од татко Стојан, кој по професија бил [[чевларство|чевлар]], и мајка Васка, ќерка на богатиот [[Трговија|трговец]] од Врање, Ристе Гркот.<ref name="avp"/> Борисав имал помал брат Тимотиј, кој починал на двегодишна возраст.<ref name="avp"/> Борисав рано останал без двајцата родители: татко му умрел во [[1881]] година, а мајка му во [[1883]] година<ref name="avp"/> и оттогаш за него се грижела баба му Злата, мајката на татко му.<ref name="ReferenceA">Јосип Шкавиќ, „Нечиста крв од Борисав Станковиќ“, во: Борисав Станковиќ, ''Нечиста крв''. Скопје: Мисла, Култура, Македонска книга, 1988, стр. 215.</ref> Баба Злата потекнувала од старо, угледно, но сиромашно врањско семејство и често му раскажувала за „старото“ Врање.<ref name="borasanu">http://www.doiserbia.nb.rs/img/doi/0350-0861/2009/0350-08610901051Z.pdf Сања Златановић, Етнографски институт САНУ, Београд, pp. 52</ref> Во Врање, Борисав завршил основно [[училиште]] и седум класа [[Гимназија „Бора Станковиќ“ Врање|гимназија]] (која денес го носи неговото име). Осмиот клас го завршил во [[Ниш]], каде матурирал.<ref name="borasanu"/><ref>Јосип Шкавиќ, „Нечиста крв од Борисав Станковиќ“, во: Борисав Станковиќ, ''Нечиста крв''. Скопје: Мисла, Култура, Македонска книга, 1988, стр. 215-216.</ref> Баба му Злата умрела на [[8 февруари]] [[1896]] година, кога тој се запишал на Економскиот отсек на Правниот факултет во [[Белград]].<ref name="avp"/> Поради недостаток на финансиски средства, бил принуден да му ја продаде семејната куќа на локалниот свештеник.<ref name="avp">http://www.vranjepres.info/sh/1125/10/17687/ {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20141129013504/http://www.vranjepres.info/sh/1125/10/17687/ |date=2014-11-29 }} Дописница - Музеј куќа на Бора Станковиќ/Врање, [[6 март]] [[2008]].</ref><ref name="borasanu"/> Во [[1900]] година дипломирал на [[Правен факултет при Универзитет во Белград|Правен факултет во Белград]] и се оженил со белграѓанката Ангелина Милутиновиќ со која имал три ќерки.<ref name="avp"/> По завршувањето на правниот факултет, одредено време бил невработен.<ref name="ReferenceB">Јосип Шкавиќ, „Нечиста крв од Борисав Станковиќ“, во: Борисав Станковиќ, ''Нечиста крв''. Скопје: Мисла, Култура, Македонска книга, 1988, стр. 216.</ref> Во периодот 1903-1904 поминал неколку месеци во [[Париз]], а по враќањето работел како [[Царина|цариник]] и како [[Данок|даночен]] службеник.<ref name="leksikon1">Југословенски книжевен лексикон, [[Матица српска]], [[1984]], Второ дополнето издание, pp. 776.</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.bora.nis.edu.rs/bora%20stankovic.html |title=Bora Stankovic |accessdate=2015-05-26 |archive-date=2014-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141129015356/http://www.bora.nis.edu.rs/bora%20stankovic.html |url-status=dead }}</ref> Како што запишал во својата [[автобиографија]], во службата напредувал бавно, поради својот непристапен [[темперамент]].<ref name="ReferenceA"/> За време на [[Првата светска војна]], во 1915 година го оставил [[семејство]]то во [[Кралево]] и се повлекол пред непријателот во [[Ниш]].<ref name="vesna2">http://scindeks-clanci.nb.rs/data/pdf/0352-9738/2005/0352-97380533057M.pdf{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - Весна О. Марковиќ, Неколку допуни во Коштана Борисав Станковиќ и нејзините интерпретациии pp. 64</ref> Во [[Подгорица]] бил заробен од [[Австроунгарија|Австроунгарската војска]], а потоа бил интерниран во [[Дервента]].<ref name="leksikon1"/> Во јули [[1916]] година, со помош на еден пријател, бил ослободен и се вратил во Белград. Таму пишувал во рубриката за [[култура]] во ''Београдске новине'' со што го прехранувал семејството.<ref name="vesna2"/> Во [[1920]] година станал службеник во Одделението за [[уметност]] при Министерството за образование.<ref name="leksikon1"/> Борисав Станковиќ умрел на [[22 октомври]] [[1927]] година во Белград, а бил погребан на [[Новите гробишта (Белград)|Новите гробишта]]. == Творештво == Станковиќ започнал да се занимава со пишување уште во училишните денови, кога објавил неколку песни и рскази во училишните весници. Подоцна, неколкупати безуспешно се обидел да ги објави своите раскази во книжевните публикации, а на српската книжевна сцена се пробил дури со збирката раскази „[[Од старото евангелие]]“ (1899), а особено со драмата „[[Коштана (драма)|Коштана]]“. Притоа, тој добил позитивни критики од [[Јанко Веселиновиќ]] во „Ѕвезда“ и од [[Јован Скерлиќ]] во „Српски книжевен гласник“. Така, Скерлиќ подвлекол дека се појавил „сосема оригинален талент“ кој „влегол во книжевноста со свршени дела“ и означил „нов правец во српскиот расказ“, оценувајќи го како „можеби најсилниот раскажувачки талент што кога и да било се појавил во српската литература“.<ref name="ReferenceB"/> Во [[1900]] година, во списанието „Ѕвезда“, Станковиќ го објавил третиот чин од делото „Коштана“ која, според неговите зборови, е „театарска игра во четири чина“. Целата драма била отпечатена во ''Српскиот книжевен гласник'' во [[1902]] година, но Станковиќ повеќепати ја преправал до конечната верзија од [[1904]] година.<ref name="vesna">http://scindeks-clanci.nb.rs/data/pdf/0352-9738/2005/0352-97380533057M.pdf{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - Весна О. Марковиќ, Неколку дополнувања во Коштана од Борисав Станковиќ и нејзино толкување, pp. 61.</ref> Во 1902 година ги објавил збирките раскази „[[Божји луѓе]]“ и „[[Стари денови]]“. Подоцна следувале и збирките „[[Од мојот крај]]“ и „[[Моите познати]]“, како и драмите „[[Ташана]]“ и „[[Јовча]]“.<ref name="ReferenceB"/> Во 1910 година го објавил [[роман]]от „[[Нечиста крв]]“, кој веднаш бил прогласен за ремек-дело на [[Српска книжевност|српската книжевност]].<ref name="borasanu"/><ref name="leksikon2">Југословенски книжевен лексикон, [[Матица српска]], [[1984]], Друго дополнето издание, pp. 777.</ref> Во април [[1924]] година ја прославил триесетгодишнината од книжевното творештво, а неговата драма „Коштана“ повторно била отпечатена и поставена на сцената.<ref name="vesna2"/> Јавувајќи се во времето кога помладата генерација поинтензиво се ориентирала кон западните примери, Станковиќ останал приврзан за реалистичките традиции, а делата му се проткаени со чувство на наклонетост кон патријархалниот свет на стара [[Србија]]. Опишувјќи трагични личности, јунаци кои пропаѓаат како „поетични жртви на љубовта“, тој дал впечатлива слика на родното [[Врање]], на раслојувањето и дегенерацијата на старите трговски семејства и на навлегувањето на селскиот елемент во градот. Бил сликар на страсните судири и носталгија за младоста. Прозата му е вдахновена со чувство на фатализам и источничка сетилност. Покрај раскази и романи, тој бил и драмски писател. Белградските прилики за време на [[Првата светска војна]] ги опишал во мемоарското дело „[[Под окупација]]“ (''Под окупацијом''). Целокупното книжевно дело на Станковиќ е поврзано со [[Врање]], иако тој ретко одел таму и нема податоци дека некогаш бил во околните села. На едно предавање, Станковиќ признал дека своите ликови ги обликувал според приказните што ги слушал при што ги спојувал елементите на повеќе личности со цел неговите ликови да делуваат поцелосни. Неговто творештво се сместува во [[реализам|реализмот]], но има особини кои го приклонуваат кон [[натурализам|натурализмот]]. Новата критика го вбројува во зачетниците на [[модерна српска литература|модерната српска литература]]. Тој го вовел врањанскиот говор во српската литература, поради што бил постојано критикуван од страна на многу современици. Тие го критикувале неговиот јазик и стил на пишување, зборувајќи дека неговите дела се „неписмени и ориентални“. ==Значење и влијание== Станковиќ претставува главен лик во расказот „Гавриловиот принцип“<ref>Vule Žurić, ''Tajna crvenog zamka''. Laguna, Beograd, 2015. стр. 159-180.</ref> и еден од главните ликови во расказот „Аграмерски домино“ на српскиот писател [[Вуле Журиќ]] од 2014 година,<ref>Vule Žurić, ''Tajna crvenog zamka''. Laguna, Beograd, 2015. стр. 73-81.</ref> == Галерија == <gallery> податотека:Kuća Bore Stankovića 26.jpg|Биста во неговата куќа </gallery> == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Станковиќ, Борисав}} [[Категорија:Српски романописци]] [[Категорија:Српски драматурзи]] [[Категорија:Српски писатели]] [[Категорија:Луѓе од Врање]] [[Категорија:Апсолвенти на Белградскиот универзитет]] [[Категорија:Погребани на Новите гробишта (Белград)]] [[Категорија:Починати во Белград]] iy4u73r2fixlka7rusd3mgdhno5mng8 0 1130536 5601411 5601197 2026-07-28T16:14:49Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601411 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Gentianella ciliata a5.jpg|мини|десно|170п|толчник во цвет]] '''Толчникот ({{langx|la|pistillum}})''' е дел од [[цвет]]от на [[скриеносеменици]]те, изграден од еден или повеќе сраснати оплодни ливчиња (карпела), во чива внатрешност се наоѓа шуплина со [[семен зачеток|семени зачетоци]]. Функцијата на толчникот е да ги заштитува семените зачетоци од разни надворешни влијанија, во прв ред од исушувања. Во цветот, толчникот или толчниците (т.е. сите оплодни ливчиња) се организирани во ''женски'' дел од цветот — '''гинецеум''' ({{langx|la|gynoeceum}}). Терминот толчник и во латинскиот и во македонскиот јазик настанал по [[морфологија (биологија)|морфолошка]] аналогија со предметот за уситнување, [[Аван и толчник|толчник]], кој се користи со аван. Некои ботаничари го сметаат овој термин за непотребен, бидејќи често се поистоветува со значењето на терминот карпела (оплодни ливчиња), а во одделни случаи одговара и на целиот гинецеум. Најчесто затоа се говори за гинецеум кој е изграден од одреден број карпели, а терминот толчник се изоставува. Во литературата користењето на терминот толчик е зачестено. == Градба на толчник == [[Податотека:Shema cveta Fabaceae.JPG|мини|десно|370п|шема на цветот на мешунки, со означени делови на толчник]] Кај поголемиот број растенија, на толчникот можат да се разликуваат три дела<ref name="LZ"/>: * жиг или устенце ({{langx|la|stigma}}); * столпче ({{langx|la|stylus}}); * плодник ({{langx|la|ovarium, germen}}). '''Жигот''' се наоѓа на врвот на толчникот и често е рапав или леплив,за да за него лесно можат да се залепат [[полен|поленовите зрна]]. На жигот се наоѓа течност со растителни хормони, кои индуцираат 'ртење на поленовите зрна во [[поленова цевка]]. Жигот е посебно развиен кај цветовите на анемофилни растенија<ref name="LZ"/> (кои се опрашуваат со ветер, нпр. [[Poaceae|треви]] или [[буква]]). Жигот надолу се стеснува во '''столпче''' низ кое поминува поленовата цевка на патот до плодникот. Столпчето кај некои цветови може активно да се свиткува и да го поставува жигот во најповолна положба за [[oprašuvanje|опрашување]]. Ткивото на столпчето најчесто е омекнато и слузесто , а служи за исхрана на поленовите цевки за време на нивното растење кон семените зачетоци. Иако од секоја карпела настанува едно столпче , во цветовите со повеќе карпели тие можат да сраснат во едно, заедничко столпче. Поедини цветови немаат столпче, па жигот во вид на лента или шав<ref name="tatic">-{Tatić B., Blečić V. 1988. Sistematika i filogenija viših biljaka. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva: Beograd. pp. 210—212. ISBN 86-17-00545-9}-</ref> се наоѓа директно на плодникот (појава наречена ''астилија''). '''Плодникот''' е долен, проширен (надуен) дел на толчникот во кој се сместени семени зачетоци и во кој се одвива оплодувањето. == Типови на гинецеум/цветови == Според бројот на оплодни ливчиња кои го градат цветот се разликуваат два основни вида на гинецеум (или цветови)[1]: '''1.монокарпни''' — кои содржат едно оплодно ливче во еден толчник; и '''2.поликарпни''' — кои содржат повеќе оплодни ливчиња; можат да бидат: ''апокарпни'', кога се изградени од повеќе несраснати толчници; и ''ценокарпни'', кога се изградени од сраснати толчници; тие, во зависност од степенот на сраснување,се делат на: синкарпни, паракарпни и лизикарпни гинецеуми. Во зависност од положбата на плодникот кон останатите делови на цветот,се разликуваат: * хипогини цветови, со натцветен плодник; * перигини цветови, во кои се наоѓа сретцветен плодник; и * епигини цветови, во кои е присутен потцветен плодник. Натцветен плодник е оној кој се наоѓа над останатите делови од цветот, посебо цветните ложи и перијантите. Натцветни плодници имааат типските цветови скриеносемениците, помеѓу останатите [[булка|булки]], [[тутун]], [[лен]]а<ref name="LZ"/>. Сретцветен плодник ја опколува вдлабената [[цветна ложа]] која не сраснува со ѕидот на плодникот, а во исто ниво на цветната оска се наоѓа перијантот и плодникот. Сретцветните плодници ги среќаваме во цветовите на [[цреша|цреши]]<ref name="LZ"/> или [[ружа|ружи]], на пример. Потцветен плодник е опколен со вдлабната цветна ложа која сраснува со неа, така да останатите цветни делови се прицврстени за цветната оска над плодникот. Потцветни плодници имаат [[сончоглед]], [[перуника]] и др<ref name="LZ"/>. == Создавање и развиток на толчникот == [[Податотека:ABC-Modell Arabidopsis.svg|мини|десно|200п|'''-<nowiki/>{ABC}- модел на развиток на цветот''': -<nowiki/>{A, B, C}- — три класи на гени; -<nowiki/>{Ke}- [[Чашка (ботаника)|чашка]], -<nowiki/>{Kr}- венче, -<nowiki/>{St}- андрецеум, -<nowiki/>{Fr}- гинецеум]] Толчникот настанува со свиткување на карпелата, така што нејзините ободи се приближуваат и надолжно (адаксијално) сраснуваат. Линијата на сраснување на ободот на карпелата се нарекува '''стомачен (вентралeн) шав'''. На спротивната страна на толчникот се наоѓа средниот нерв на карпелата, кој се нарекува '''грбен(дорзалeн) шав'''. При свиткувањето, [[Лист#Епидермисот|епидермисот]] на лицето на [[листот]](карпелата) се наоѓа на внатрешната, а епидермот на наличјето на надворешната страна на толчникот.<ref name="LZ"/> [[Онтогенетски развиток]] на гинецеумот, како дел на цветен изданок, кај повеќето скриеносеменици е под влијание на производите на регулаторните -<nowiki/>{[[MADS]]-box}- гени од класата -<nowiki/>{C}- (нпр. гени ''agamous''). == Еволуција на толчникот<ref name="tatic"/> == Карпелата, а со тоа и толчникот, се структури [[хомологија (биологија)|хомологни]] на мегаспорофили [[семени папрати]] и [[голосеменици]]. Карпелите на првобитните скриеносеменици биле крупни, листолики, со голем број семени зачетоци (ситуација присутна и кај современи примитивни групи), и со непотполно сраснување. Во тек на еволуцијата, дошло најпрво до потполно сраснување на обрачот на карпелата во толчникот<ref>-<nowiki/>{ Endress P.K. & Igersheim A. 2000. Gynoecium Structure and Evolution in Basal Angiosperms. ''Int. J Plant Sci.'' 161(S6): S211–S223. DOI 10.1086/317572. [http://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/317572?journalCode=ijps апстракт] }-</ref>, а потоа и до еволуциониот тренд на смалување на бројот на карпелите и нивното сраснување во еден, ценокарпен толчник. Паралелно, дошло и до смалување на бројот на спроводните снопчиња во карпелата од три на еден. == Извори == {{reflist}} == Литература == == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Pistil}} * [http://pharyngula.org/index/weblog/comments/mads_boxes_flower_development_and_evolution/ -<nowiki/>{Pharyngula.org}- текст за -<nowiki/>{MADS}- гени, развиток на цветови и филогенија на сриеносеменици] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120124010118/http://pharyngula.org/index/weblog/comments/mads_boxes_flower_development_and_evolution/ |date=2012-01-24 }} * [http://www.anbg.gov.au/glossary/webpubl/carpfus.jpg сликовен приказ на разликата помеѓу апокарпен и синкарпен гинецеум] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071012144325/http://www.anbg.gov.au/glossary/webpubl/carpfus.jpg |date=2007-10-12 }} * [http://www.cartage.org.lb/en/themes/Sciences/BotanicalSciences/ClassificationPlants/Spermatophyta/Angiosperms/FlowerStructure/Evolcarpel.gif сликовен приказ на еволуција на карпелата] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20060430160159/http://www.cartage.org.lb/en/themes/Sciences/BotanicalSciences/ClassificationPlants/Spermatophyta/Angiosperms/FlowerStructure/Evolcarpel.gif |date=2006-04-30 }} * [http://nsdl.lon-capa.org/res/msu/botonl/b_online/ge02/16.gif шема на еволуциони односи на основните типови на гинецеуми]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * -<nowiki/>{Gasser C.S. & Robinson-Beers K. 1993. Pistil Development. ''The Plant Cell'' 5: 1231-1239}- [http://www.plantcell.org/cgi/reprint/5/10/1231.pdf потполн текст на работа] [[Категорија:Цвеќиња| ]] [[Категорија:Растителна морфологија]] m63nudokog7wvq1wn380wjcc3kw57ts 0 1140330 5601814 5440980 2026-07-29T11:09:19Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5601814 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Албанија |type = m |official_name = Фојник |native_name = Finiq |image_flag = |image_shield = |image_skyline = Finiq.jpg |image_caption = Возвишенијата на Делвина и ридот на Фојник во средината, зад рамницата |image_location = |county = [[Валона (област)|Валона]] |municipality = |leader_name = |leader_party = |latd=39|latm=54|lats=|latNS=N |longd=20|longm=3|longs=|longEW=E |elevation = |elevation_min = |elevation_max = |area_munic = 441.20 |population_as_of = 2011 |population_munic = 11862 |population_unit = 1333 |postal_code = 9716 |area_code = 0895 |car_plates = DL |website = }} '''Фојник''' ({{langx|sq|Finiq}}, {{langx|el|Φοινίκη}}, ''Финики'') — [[село]] и [[општина]] во јужна [[Албанија]], 8&nbsp;км од брегот на [[Јонско Море|Јонското Море]] и 20&nbsp;км северно од границата со [[Грција]]. Административно претставува дел од [[Валона (област)|Валонската област]], а се наоѓа во историската област [[Епир (област)|Северен Епир]]. Општината е создадена во 2015 г. со реформа на месната управа, спојувајќи ги дотогашните општини [[Алико]], [[Дебар (Валона)|Дебар]], Фојник, [[Ливаѓе (Албанија)|Ливаѓе]] и [[Месопотам]], кои сега се општински единици. Административен центар е селото [[Дермиш]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.reformaterritoriale.al/images/presentations/Ligji%20ndarja%20territoriale_Fletore_zyrtare.pdf |title=Law nr. 115/2014 |accessdate=2015-08-05 |archive-date=2015-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924085559/http://www.reformaterritoriale.al/images/presentations/Ligji%20ndarja%20territoriale_Fletore_zyrtare.pdf |url-status=dead }}</ref> Во 2011 г. општината имала 11.862 жители и зафаќала {{км2|441}}.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://gis.ceshtjetvendore.gov.al/ |title=Интерактивна карта на управната територијална реформа |accessdate=2015-08-05 |archive-date=2017-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112095248/http://gis.ceshtjetvendore.gov.al/ |url-status=dead }}</ref> Општинската единица Фојник (поранешната општина) по истите податоци има 1.333 жители.<ref name=census11>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.instat.gov.al/media/195841/12__vlore.pdf |title=Резултати од пописот во 2011 г. |accessdate=2015-08-05 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304031315/http://www.instat.gov.al/media/195841/12__vlore.pdf |url-status=dead }}</ref> Мајчин јазик на жителите е [[грчки јазик|грчкиот]]<ref>Badlands-Borderland: A History of Southern Albania/Northern Epirus by T.J. Winnifrith,ISBN 0-7156-3201-9,2003,Page 69,"... 16. [http://books.google.com/books?id=dkRoAAAAMAAJ&q=%22Greek-speaking+children+in+modern+Finiq+%22&dq=%22Greek-speaking+children+in+modern+Finiq+%22&lr=&hl=el&cd=1 Greek-speaking children in modern Finiq ..."]</ref>. Општинската единица Фојник се состои од селата Фојник, Буроња, Члирим, [[Вриони]], Караџа, [[Брегас]] (Вромеро) и Сајани (Блеримас).<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.interreg.gr/inst/interreg/gallery/File/Programmes/Greece%20-%20Albania/Simpliroma%20Programmatismou/EN/18-12-07_Programme_Complement_GREECE%20ALBANIA.doc |title=Greece – Albania Neighbourhood Programme |accessdate=2015-08-05 |archive-date=2012-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120327014915/http://www.interreg.gr/inst/interreg/gallery/File/Programmes/Greece%20-%20Albania/Simpliroma%20Programmatismou/EN/18-12-07_Programme_Complement_GREECE%20ALBANIA.doc |url-status=dead }}</ref> На подрачјето на општината се наоѓа [[антика|античкиот]] град [[Фојника]] — центар на епирското племе [[Хаонци]]. == Поврзано == * [[Фојника]] * [[Хаонци]] == Наводи == {{наводи}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.phoinike.com Општински портал на Фојник] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081028140625/http://www.phoinike.com/ |date=2008-10-28 }} {{Валона (област)}} {{Municipalities of Albania}} [[Категорија:Села во Албанија]] [[Категорија:Валона (област)]] [[Категорија:Епир]] d1c3do07dj9do9qdrsx3qn8hau6ggjn 0 1143689 5601555 5458734 2026-07-29T02:19:58Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 2 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5601555 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Федерико Бернардески | image = [[Податотека:FC Zenit Saint Petersburg vs. Juventus, 20 October 2021 17 (Federico Bernardeschi).jpg|200px]] | height = {{height|m=1.85}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1994|7|29}} | cityofbirth = {{роден во|Карара|}} | countryofbirth = [[Италија]] | nationality = {{flagsport|ITA}} [[Италија]] | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]], [[Напад (фудбал)|напад]] | currentclub = {{Fb team Bologna}} | clubnumber = 10 | agent = {{flagsport|ITA}} [[Бепе Боцо]] | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Fiorentina}} | years1 = 2013–2014 | caps1 = 38 | goals1 = 12 | clubs1 = →{{Fb team Crotone}} | years2 = 2014–2017 | caps2 = 72 | goals2 = 14 | clubs2 = {{Fb team Fiorentina}} | years3 = 2017–2022 | caps3 = 134 | goals3 = 8 | clubs3 = {{Fb team Juventus}} | years4 = 2022–2025 | caps4 = 88 | goals4 = 25 | clubs4 = {{Fb team Toronto}} | years5 = 2025– | caps5 = 5 | goals5 = 0 | clubs5 = {{Fb team Bologna}} | nationalyears1 = 2011-2012 | nationalcaps1 = 7 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|ITA}} [[Фудбалска репрезентација на Италија под 18 години|Италија 18]] | nationalyears2 = 2012 | nationalcaps2 = 1 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|ITA}} [[Фудбалска репрезентација на Италија под 19 години|Италија 19]] | nationalyears3 = 2013-2015 | nationalcaps3 = 2 | nationalgoals3 = 0 | nationalteam3 = {{flagsport|ITA}} [[Фудбалска репрезентација на Италија под 20 години|Италија 20]] | nationalyears4 = 2014-2017 | nationalcaps4 = 16 | nationalgoals4 = 5 | nationalteam4 = {{flagsport|ITA}} [[Фудбалска репрезентација на Италија под 21 година|Италија 21]] | nationalyears5 = 2016-2022 | nationalcaps5 = 39 | nationalgoals5 = 6 | nationalteam5 = {{flagsport|ITA}} [[Фудбалска репрезентација на Италија|Италија]] }} '''Федерико Бернардески''' (роден на [[16 февруари]] [[1994]], во [[Карара]]) — [[Италијанци|италијански]] [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]] или [[Напад (фудбал)|напаѓач]] на [[ФК Болоња|Болоња]] и поранешен [[Фудбалска репрезентација на Италија|италијански репрезентативец]]. Тој ја започнал кариерата во Атлетико Карара и Полиспортива Понзано. Во 2003 година, тој преминал во младинските категории на [[ФК Фјорентина|Фјорентина]], каде што поминал десет години, пред да биде проследен на позајмица во [[ФК Кротоне|Кротоне]] во сезоната 2013–2014 година. Тој се вратил во Фјорентина следната сезона и станал еден од клучните играчи на клубот во следните три сезони. Во јули 2017 година, тој бил продаден на [[ФК Јувентус|Јувентус]] за кој одиграл пет сезони освојувајќи три титули по ред во [[Серија А]] во периодот 2017-2020. Во јули 2022 година, како слободен играч тој потпишал за [[ФК Торонто|Торонто]]. На репрезентативно ниво, тој ја има претставувано [[Фудбалска репрезентација на Италија|Италија]] во младинските категории, а своето деби за сениорскиот тим го направил во 2016 година. Бернардески бил дел од репрезентацијата на Италија, на две Европски првенства во [[Европско првенство во фудбал 2016|2016]] и [[Европско првенство во фудбал 2020|2020]], триумфирајќи на второто со ''Аѕурите'' Неговиот прекар ''[[Филипо Брунелески|Брунелески]]'', го добил по познатиот архитект, заради неговата техника и елеганција на теренот.<ref name="Brunelleschi1">{{наведени вести|last= Tenerani|first= Mario|date= 16 October 2014|title= Bernardeschi, la mano dell'artista: per tutti a Firenze è Brunelleschi|trans-title= Bernardeschi, the artist's hand: for everyone in Florence he is Brunelleschi|url= http://sport.ilmessaggero.it/calcio/bernardeschi_fiorentina-644391.html|language= it|newspaper= [[Il Messaggero]]|location= |access-date= 8 March 2017|archive-date= 2018-08-07|archive-url= https://web.archive.org/web/20180807220530/https://sport.ilmessaggero.it/calcio/bernardeschi_fiorentina-644391.html|url-status= dead}}</ref> ==Технички одлики== Брз, силен, креативен, технички надарен и вреден играч, со добро чувство за позиционирање и око за гол, Бернардески се смета за еден од највозбудливите и најталентираните играчи на Италија во неговата генерација. Најчесто игра со левата нога, и е познат по неговата брзина, агилност и способност да упати моќен и прецизен удар надвор од шеснаесеттникот. Неговата омилена позиција е [[Среден ред (фудбал)#Крило|десно крило]] или надворешен напаѓач во [[4-3-3 | 4-3-3 формацијата]], позиција која му овозможува да игра еден на еден со противниците, или да навлезе низ средината од каде може да шутира или да се поврзе со својте соиграчи од средниот ред и да создаде шанси за соиграчите од нападот со својата посилна лева нога; тој исто така е способен да игра и на левата страна од теренот. Поради неговата тактичка разновидност, издржливост, визија и работа во дефанзивната фаза, како и неговите технички, атлетски и физички атрибути, тој е способен да игра на уште неколку други позиции и бил распореден како [[Напад (фудбал)#Втор напаѓач|втор напаѓач]], како [[Среден ред (фудбал)|офанзивен играч од средниот ред]], како класична десетка (позната во Италија како ''треквартиста''), [[Напад (фудбал)|во врвот на нападот]], или дури и како [[Одбрана (фудбал)#Страничен бек|страничен бек]] или бек-крило по десната страна на теренот.<ref name="Bernardeschi va preso come esempio"/><ref name="Bianconero"/><ref name="Bernardeschi isn’t Del Piero">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.football-italia.net/106148/sacchi-%E2%80%98bernardeschi-isn%E2%80%99t-del-piero%E2%80%99|title=Sacchi: ‘Bernardeschi isn’t Del Piero’|publisher=Football Italia|date=22 July 2017|accessdate=22 July 2017|archive-date=2017-12-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20171209221033/http://www.football-italia.net/106148/sacchi-%E2%80%98bernardeschi-isn%E2%80%99t-del-piero%E2%80%99|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://it.uefa.com/memberassociations/news/newsid=2434351.html?rss=2434351+In+rampa+di+lancio:+attaccanti|title=In rampa di lancio: attaccanti|publisher=UEFA.com|language=it|date=4 January 2017|accessdate=16 February 2017}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.violanews.com/news-viola/radio-bruno-bernardeschi-sulla-trequarti-con-ilicic/|title=Radio Bruno: Bernardeschi sulla trequarti con Ilicic?|trans-title=Radio Bruno: Bernardeschi as an attacking midfielder alongside Ilicic?|publisher=Viola News|language=it|date=26 November 2015|accessdate=26 November 2015}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fiorentina.it/it/news/articolo.37.38155/bernardeschi-il-10-che-fa-il-terzino-applicazione-e-sacrificio-in-attesa-della-qualita.html|title=Bernardeschi, il '10' che fa il terzino. Applicazione e sacrificio, in attesa della qualità|trans-title=Bernardeschi, the "number 10" who plays as a full-back. Dedication and hard-work, still waiting for his quality|publisher=Fiorentina.it|author1=Marco Pecorini|language=it|date=6 November 2015|accessdate=26 November 2015}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.calciomercato.com/news/bernardeschi-il-dieci-che-illumina-l-europa-e-oscura-berardi-187286|title=Bernardeschi, strappa applausi in Europa. E vince il confronto con Berardi|trans-title=Bernardeschi, earns applause in Europe. And he wins the comparison with Berardi|publisher=Calciomercato|language=it|author1=Angelo Taglieri|date=26 November 2015|accessdate=26 November 2015}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.football-italia.net/81613/buffon-bernardeschi-azzurri-exchange|title=Buffon-Bernardeschi, Azzurri exchange|publisher=Football Italia|date=20 March 2016|accessdate=21 March 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.football-italia.net/85295/underestimating-bonaventura|title=Underestimating Bonaventura|publisher=Football Italia|author1=Richard Hall|date=2 June 2016|accessdate=3 June 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fourfourtwo.com/features/federico-bernardeschi-versatile-fiorentina-number-10-being-courted-barcelona|title=Federico Bernardeschi: the versatile Fiorentina number 10 being courted by Barcelona|publisher=FourFourTwo|author1=Balir Newman|date=14 December 2015|accessdate=13 January 2017}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://en.as.com/en/2016/12/28/football/1482954193_720773.html|title=PSG close to signing Cavani understudy Bernardeschi|publisher=As.com|date=28 December 2016|accessdate=13 January 2017|archive-date=2018-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20180929080034/https://en.as.com/en/2016/12/28/football/1482954193_720773.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/fiorentina/gol-assist-magie-firenze-pazza-di-bernardeschi_1132391-201602a.shtml|title=Gol, assist, magie: Firenze pazza di Bernardeschi|publisher=Mediaset|language=it|date=23 December 2016|accessdate=22 July 2017}}</ref> Исто така е одличен изведувач на прекини: корнери, [[Слободен удар (фудбал)|слободни удари]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/fiorentina/2017/02/16/news/borussia_moenchengladbach-fiorentina_0-1_bernardeschi_fa_la_storia-158497907/|title=Borussia Moenchengladbach-Fiorentina 0-1: decide una magia di Bernardeschi|publisher=La Repubblica|language=it|author1=FEDERICO SALA|date=16 February 2017|accessdate=22 July 2017}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lastampa.it/2017/02/16/sport/calcio/capolavoro-di-bernardeschi-su-punizione-la-fiorentina-vince-in-germania-2KNurcI2Nm1y33FkbfQTKN/pagina.html|title=Capolavoro di Bernardeschi su punizione, la Fiorentina vince in Germania|publisher=La Stampa|language=it|date=16 February 2017|accessdate=22 July 2017|archive-date=2018-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20180926170409/http://www.lastampa.it/2017/02/16/sport/calcio/capolavoro-di-bernardeschi-su-punizione-la-fiorentina-vince-in-germania-2KNurcI2Nm1y33FkbfQTKN/pagina.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://it.eurosport.com/calcio/serie-a/2016-2017/la-fiorentina-dimentica-roma-bernardeschi-show-3-0-all-udinese_sto6056295/story.shtml|title=La Fiorentina dimentica Roma: Bernardeschi show, 3-0 all'Udinese|publisher=Eurosport|language=it|author1=Stefano Silvestri|date=11 February 2017|accessdate=22 July 2017}}</ref> и [[Пенал (фудбал)|пенали]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.corrieredellosport.it/news/calcio/coppa-italia/2017/01/11-19844291/coppa_italia_fiorentina_di_rigore_bernardeschi_batte_il_chievo_al_90/|title=Fiorentina di rigore: Bernardeschi batte il Chievo al 90'|publisher=Il Corriere dello Sport|language=it|author1=Gioele Pracucci|date=11 January 2017|accessdate=22 July 2017}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://firenze.repubblica.it/sport/2017/02/11/foto/il_rigore_di_bernardeschi-158104859/1/#1|title=Il rigore di Bernardeschi|publisher=La Repubblica|language=it|date=11 February 2017|accessdate=22 July 2017}}</ref> Тој ги цитирал сонародниците [[Франческо Тоти]], [[Џанкарло Антоњони]], [[Роберто Баџо]] и [[Алесандро Дел Пјеро]] како негови фудбалски идоли и модели од детството; неговата улога на теренот и стилот на игра, исто така, доведува до тоа да Бернардески да биде споредуван со споменатите играчи, како и со [[Мишел Платини]].<ref name="Bernardeschi isn’t Del Piero"/><ref name="I am Fiore's N.10"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.corrieredellosport.it/news/calcio/calcio-mercato/2017/06/23-27070524/bernardeschi_i_miei_idoli_baggio_totti_e_del_piero/|title=Bernardeschi: "I miei idoli? Baggio, Totti e Del Piero"|publisher=Il Corriere dello Sport|language=it|date=23 June 2017|accessdate=22 July 2017}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://it.eurosport.com/calcio/serie-a/2016-2017/bernardeschi-al-2017-chiedo-una-coppa-ma-non-mi-sento-il-nuovo-baggio_sto5994131/story.shtml|title=Bernardeschi: "Al 2017 chiedo una coppa: ma non mi sento il nuovo Baggio"|publisher=Eurosport|language=it|author1=Stefano Dolci|date=28 December 2016|accessdate=22 July 2017}}</ref> ==Клупска кариера== ===Почетоци со Фјорентина и заемот во Кротоне=== Роден во [[Карара]], Федерико почнал да игра фудбал на возраст од шест години во локалниот клуб Атлетико Карара. По една година се префрлил во Понзано, фудбалската школа на [[ФК Емполи|Емполи]], за во 2004 година да се приклучи на младинскиот сектор на {{Fb team (N) Fiorentina}}, по препорака на Иларио Сатурни, тогашен скаут на клубот од [[Фиренца]]. Откако минал низ сите младински категории на Фјорентина, на 2 септември 2013 година клубот го испратил Бернардески на позајмица во [[ФК Кротоне|Кротоне]], во [[Серија Б]].<ref>[http://it.violachannel.tv/vc13-dettaglio-breaking/items/bernardeschi-in-prestito-al-crotone.html BERNARDESCHI IN PRESTITO AL CROTONE] violachannel.tv</ref> Своето професионално деби го имал на 8 септември 2013 година, во натпреварот против [[Делфино Пескара 1936|Пескара]] во Серија Б што завршил 2-2, појавувајќи се во игра во 75-тата минута од клупата за резерви на местото на [[Суфијан Бидауи]].<ref>[http://iltirreno.gelocal.it/massa/sport/2013/09/09/news/bernardeschi-esordio-in-b-con-il-crotone-finisce-2-2-1.7716135 Bernardeschi, esordio in B con il Crotone: finisce 2-2] iltirreno.it</ref> Својот прв гол го постигнал на гостувањето кај {{Fb team (N) Brescia}}, во победата со 2-1 на 21-ви истиот месец.<ref>[http://www.giornaledibrescia.it/sport/brescia-brutto-ko-al-rigamonti-col-crotone-1.1771296 Brescia, brutto ko al Rigamonti col Crotone] giornaledibrescia.it</ref> На 9 ноември 2013, за првпат во кариерата постигнал два гола на еден натпревар, во победата со 2-1 на гостувањето кај {{Fb team (N) Carpi}}.<ref>[http://www.ilrestodelcarlino.it/modena/sport/calcio/2013/11/09/979597-carpi-crotone.shtml Carpi, Cabassi ancora amaro Doppio Bernardeschi, passa il Crotone] ilrestodelcarlino.it</ref> Истото го повторил и на 8 февруари 2014, кога ги постигнал првите два гола за Кротоне во победата со 3-0 над Пескара на [[Стадион Ецио Шида|Ецио Шида]].<ref>[http://www.violanews.com/giovanili/video-doppietta-bernardeschi-fa-volare-il-crotone/ VIDEO: doppio Bernardeschi fa volare il Crotone]</ref> Својата прва професионална сезона ја завршил со 12 голови во 39 настапи во Серија Б. По завршувањето на сезоната Кротоне ја искористил опцијата да откупи половина од договорот на Бернардески. ===Фјорентина=== [[Податотека:Federico Bernardeschi 2 (cropped).jpg|thumb|right|200px|Бернардески за време на својата прва сезона со [[ФК Фјорентина|Фјорентина]] во 2014 година.]] На 20 јуни 2014 година, Фјорентина ја откупила втората половина од договорот на Бернардески која од скоро ја поседувал Кротоне, и повторно ги добила назад целосно правата над играчот.<ref>[http://it.violachannel.tv/vc13-dettaglio-breaking/items/data_20-06-2014_babacar-e-bernardeschi-tornano-alla-fiorentina-.html BABACAR E BERNARDESCHI TORNANO ALLA FIORENTINA] violachannel.tv</ref> По одличната сезона во Кротоне, по враќањето во Фјорентина тој веднаш бил префрлен во првиот тим кој бил под водство на тренерот [[Винченцо Монтела]] и го добил дресот со број 29 за неговата прва професионална сезона во клубот, истиот оној број кој го носел претходната сезона во Кротоне. Своето деби во [[Серија А]] го имал на 14 септември 2014 година, на 20-годишна возраст, влегувајќи од клупата на местото на [[Марио Гомес]] во 57-мата минута од натпреварот на домашен терен против [[ФК Џенова|Џенова]] што завршил без голови 0-0.<ref>[https://us.soccerway.com/matches/2014/09/14/italy/serie-a/acf-fiorentina/genoa-cfc/1836123/ Stagione 2014-15 - 2ª Giornata Match report: Fiorentina - Genoa 0-0] us.soccerway.com</ref> Четири дена подоцна тој дебитирал во европските натпреварувања, во натпреварот од [[УЕФА Лига Европа 2014-2015|Лигата на Европа]] против францускиот [[ФК Генгамп|Генгамп]] одигран на [[Стадион Артемио Франки|Артемио Франки]] (3-0 за Фјорентина), во кој го постигнал својот прв погодок во виолетовиот дрес.<ref>[http://it.uefa.com/uefaeuropaleague/season=2015/matches/round=2000587/match=2014452/index.html Fiorentina, tris d'autore] uefa.com</ref> По солидниот старт на сезоната, на почетокот на ноември, тој се здобил со фрактура на [[малеолус]]от на тренинг, повреда поради која морал да оди на операција; се вратил на теренот дури по шест месеци пауза, на 10 мај 2015 година, во лигашки натпревар против {{Fb team (N) Empoli}}. На 31-ви истиот месец, во последното коло од [[Серија А 2014-2015|првенството]], Бернардески го постигнал својот прв погодок во Серија А во победата со 3-0 над {{Fb team (N) Chievo}}.<ref>{{Наведена мрежна страница|url = http://www.firenzetoday.it/sport/fiorentina-chievo-3-0-tabellino-commenti-pagelle-31-maggio-2015.html|title = Fiorentina-Chievo 3-0 {{!}} I viola vincono il Napoli no: è 4º posto“|accessdate = 30 декември 2015|date = 31 мај 2015}}</ref> Пред почетокот на сезоната [[ФК Фјорентина сезона 2015-2016|2015-2016]] го сменил бројот на дресот, од 29 на 10, приклучувајќи се на списокот на ''десетки'' на Фјорентина на неколку легенди на клубот како [[Џанкарло Антоњони]], [[Роберто Баџо]] и [[Руи Кошта (фудбалер)|Руи Кошта]].<ref name="I am Fiore's N.10">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.football-italia.net/76232/bernardeschi-i-am-fiores-n10|title=Bernardeschi: 'I am Fiore's N.10'|publisher=Football Italia|date=25 November 2015|accessdate=26 November 2015|archive-date=2018-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20180920235044/https://www.football-italia.net/76232/bernardeschi-i-am-fiores-n10|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Fiorentina/30-07-2015/fiorentina-bernardeschi-ha-rinnovato-la-10-baggio-non-presunzione-120758300441.shtml|title=Fiorentina, Bernardeschi ha rinnovato: "La 10 di Baggio? Non è presunzione"|author=Giovanni Sardelli|date=30 јули 2015}}</ref> Бернардески добил доста простор за игра кај новиот тренер португалецот [[Пауло Соуса]] кој најчесто го користел како десен страничен играч во средниот ред. На 26 ноември 2015 година, за првпат постигнал два гола во ист натпревар како играч на Фјорентина, во соочувањето со [[ФК Базел|Базел]] во [[УЕФА Лига Европа 2015-2016|Лигата на Европа]] што завршило 2-2.<ref name="Bernardeschi va preso come esempio">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.corrieredellosport.it/news/calcio/europa-league/2015/11/26-6229164/europa_league_fiorentina_sousa_bernardeschi_va_preso_come_esempio_/?cookieAccept|title=Europa League Fiorentina, Sousa: "Bernardeschi va preso come esempio"|trans-title=Europa League Fiorentina, Sousa: "Bernardeschi should be seen as an example"|publisher=Il Corriere dello Sport|language=it|date=26 November 2015|accessdate=26 November 2015}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|author = Luca Feole|url = http://www.gazzetta.it/Calcio/Europa-League/Fiorentina/26-11-2015/europa-league-basilea-fiorentina-2-2-che-bernardeschi-ma-roncaglia-rovina-tutto-1301084886316.shtml|title = Europa League, Basilea-Fiorentina 2-2: doppio Bernardeschi, ma Roncaglia rovina tutto|accessdate = 30 декември 2015|date = 26 ноември 2015}}</ref> Во последното коло од сезоната во [[Серија А 2015-2016|Серија А]], Бернардески постигнал еден гол и асистирал за уште други два во победата со 4-2 на гостувањето кај {{Fb team (N) Lazio}} во [[Рим]].<ref>{{наведени вести|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Fiorentina/15-05-2016/lazio-fiorentina-2-4-segnano-lulic-vecino-doppietta-bernardeschi-tello-klose-150674474401.shtml|title=Lazio-Fiorentina 2-4: segnano Lulic, Vecino (doppietta), Bernardeschi, Tello e Klose|publisher=La Gazzeta dello Sport|author=Nicola Berardino|date=15 мај 2016|accessdate=14 август 2018}}</ref> Сезоната ја завршил со 41 одигран натпревар во сите натпреварувања и 6 гола. На 23 октомври 2016, првпат во кариерата Бернардески постигнал два гола на еден натпревар во Серија А, во победата со 5-3 на гостувањето кај {{Fb team (N) Cagliari}}.<ref>{{наведени вести|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Fiorentina/23-10-2016/cagliari-fiorentina-kalinic-tripletta-bernardeschi-doppietta-170552235515.shtml|title=Cagliari-Fiorentina 3-5: Kalinic (tripletta) e Bernardeschi (doppietta) show|publisher=La Gazzetta dello Sport|author=Carlo Angioni|date=23 октомври 2016|accessdate=14 август 2018}}</ref> Истото го повторил на 20 ноември, во победата со 4-0 на гостувањето кај {{Fb team (N) Empoli}} во тосканското дерби. На 18 декември 2016 година, во поразот со 3-1 на гости кај Лацио, по излегувањето од игра на [[Јосип Иличиќ]] Бернардески ја носел капитенската лената на својата екипа за првпат. Во натпреварот против {{Fb team (N) Genoa}} на 29 јануари 2017, Бернардески влегол од клупата за резерви и асистирал за голот на [[Никола Калиниќ]] за водство на својата екипа од 3-2, но во самиот финиш од натпреварот поради играње со рака на гол-линијата направил пенал и го заработил првиот цревен картон во кариерата. На 16 февруари 2017 година, на денот на неговиот 23-ти роденден, тој го одлучил првиот натпревар од шеснаесттинафиналето на [[УЕФА Лига Европа 2016-2017|Лигата на Европа]] против германскиот [[ФК Борусија Менхенгладбах|Борусија Мохенхенгладбах]] со прекрасен погодок од слободен удар од околу 25 метри;<ref>{{Наведена мрежна страница|url = http://www.goal.com/it/news/171/europa-league/2017/02/16/32758202/bernardeschi-compleanno-magico-con-la-fiorentina-e-il-mio|title = Bernardeschi, compleanno magico con la Fiorentina: "E' il mio goal più bello"|date = 16 февруари 2017|accessdate = 17 февруари 2017}}</ref> гол со кој Фјорентина победила со 1-0, што исто така била првата историска победа на клубот на гостување во [[Германија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url = http://www.dotsport.it/143565/pagelle-monchengladbach-fiorentina/|title = PAGELLE MÖNCHENGLADBACH FIORENTINA – Prima vittoria storica in Germania, Bernardeschi ipoteca gli ottavi|author = Jacopo Ottenga|date = 16 февруари 2017|accessdate = 17 февруари 2017|archive-date = 2018-10-29|archive-url = https://web.archive.org/web/20181029123037/http://www.dotsport.it/143565/pagelle-monchengladbach-fiorentina/|url-status = dead}}</ref> Третата сезона со Фјорентина ја завршил со 14 гола во 42 натпревари во сите натпреварувања, од кој 11 ги постигнал во првенството. ===Јувентус=== На 24 јули 2017 година, Бернардески потпишал за {{Fb team (N) Juventus}} во трансфер вреден 40 милиони евра (плус 10% за Фјорентина од следната можна продажба, максимално до 5 милиони евра).<ref name="Bianconero">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.juventus.com/it/news/news/2017/bernardeschi-e--bianconero-.php|title=Federico Bernardeschi è bianconero!|date=24 јули 2017}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fourfourtwo.com/my/news/breaking-news-bernardeschi-joins-juventus-eu40m|title=BREAKING NEWS: Bernardeschi joins Juventus for €40m|publisher=FourFourTwo|date=24 July 2017|accessdate=24 July 2017|archive-date=2017-07-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20170729104125/https://www.fourfourtwo.com/my/news/breaking-news-bernardeschi-joins-juventus-eu40m|url-status=dead}}</ref> Договорот бил потпишан на 5 години во трајност до 30 јуни 2022 со годишна плата од 3 милиони евра плус.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/3164156/federico-bernardeschi-seals-40-million-euro-move-to-juventus-from-fiorentina|title=Federico Bernardeschi seals €40m move to Juventus from Fiorentina|publisher=espn|date=24 јули 2017|accessdate=15 август 2018}}</ref><ref name="salary">[https://playerswiki.com/federico-bernardeschi Federico Bernardeschi - Bio, salary, net worth, married, affair, dating ...]</ref> Тој станал втората најскапа продажба на Фјорентина по португалецот Руи Коста во 2001.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://en.as.com/en/2017/07/24/football/1500905687_159451.html |title=Official: Juve make statement with €40m Bernardeschi deal |accessdate=2018-08-15 |archive-date=2018-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181023100422/https://en.as.com/en/2017/07/24/football/1500905687_159451.html |url-status=dead }}</ref> Иако низ медиумите било најавено дека тој е главниот кандидат да го носи слободниот дрес со број 10, на својата презентација Бернардески го одбрал дресот со број 33 велејќи: "''Дресот со бројот 10 е број што ми се допаѓа, но тој треба да се заработи. Мислам дека бројот 33 е правилен избор во овој момент''".<ref>{{наведени вести|url=http://www.ju1897.net/2017/07/bernardeschi-desetku-moram-zasluziti.html|title=Bernardeschi desetku moram zasluziti|publisher=ju1987.net|date=28 јули 2017|accessdate=15 август 2018}}</ref> [[Податотека:Icc-14 43826041222 o (50121710312).jpg|thumb|350px|left|Бернардески (црнa опрема, десно) во дресот на [[ФК Јувентус|Јувентус]] во дуел со [[Иско]] од [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] во летото 2018]] Своето деби за Јувентус го направил на 13 август 2017, влегувајќи во игра во второто полувреме од клупата за резерви на местото на [[Марио Манџукиќ]] во поразот со 2-3 од {{Fb team (N) Lazio}} во [[Суперкуп на Италија 2017|Суперкупот на Италија]] игран на [[Стадион Олимпико|Олимпико]] во [[Рим]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.washingtonpost.com/sports/dcunited/lazio-beats-juventus-3-2-to-win-super-cup-after-wild-finale/2017/08/13/749545d2-806a-11e7-9e7a-20fa8d7a0db6_story.html|title=Lazio beats Juventus 3-2 to win Super Cup after wild finale|publisher=The Washington Post|date=13 August 2017|accessdate=13 August 2017|archive-date=2017-08-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20170822223701/https://www.washingtonpost.com/sports/dcunited/lazio-beats-juventus-3-2-to-win-super-cup-after-wild-finale/2017/08/13/749545d2-806a-11e7-9e7a-20fa8d7a0db6_story.html|url-status=dead}}</ref> Првиот настап за Јувентус во првенството го имал во [[Серија А 2017-2018|третото коло]], во победата со 3-0 над {{Fb team (N) Chievo}} на [[Стадион Јувентус|Алијанц Стедиум]]. На 12 септември 2017, го направил своето деби во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]], играјќи како замена во второто полувреме во поразот со 3-0 од {{Fb team (N) Barcelona}} на [[Камп Ноу]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/12-09-2017/barcellona-juventus-3-0-messi-spaziale-bianconeri-durano-45-220537458449.shtml|title=Barcellona-Juventus 3-0: Messi spaziale, i bianconeri durano 45'|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|author1=Fabiana Della Valle|date=12 September 2017|accessdate=5 December 2017}}</ref> На 1 октомври, во својот прв старт за Јувентус, тој го постигнал својот прв гол за клубот, и асистирал за голот на [[Гонсало Игуаин]], во ремито 2-2 на гостувањето во [[Бергамо]] кај {{Fb team (N) Atalanta}}.<ref>{{Наведена мрежна страница|url = http://www.goal.com/it/notizie/atalanta-juventus-goal-e-assist-per-bernardeschi-alla-prima/haipgt7kohpg18ieyczqsjgbj|title = Atalanta-Juventus, goal e assist per Bernardeschi alla prima da titolare|author = |website = Goal.com|date = 1 октомври 2017|accessdate = 1 октомври 2017}}</ref> На 25 истиот месец го постигнал својот втор гол во дресот на Јувентус со прекрасен удар од работ на шеснаесеттникот во победата со 4-1 на домашен терен над {{Fb team (N) SPAL}}.<ref>{{наведени вести|url=https://sport.sky.it/calcio/serie-a/2017/10/25/juventus-spal-risultato-gol.html|title=Juve-Spal 4-1, gol e highlights: magie di Bernardeschi e Dybala, poi Higuain e Cuadrado|publisher=sky.it|date=25 октомври 2017|accessdate=15 август 2018}}</ref> На 5 декември 2017, Бернардески го постигнал својот прв гол во [[УЕФА Лига на шампиони 2017/18|Лигата на шампионите]] во победата со 2-0 на гостувањето кај [[ФК Олимпијакос|Олимпијакос]], во последниот натпревар од групната фаза.<ref>{{Наведена мрежна страница|url = http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/05-12-2017/olympiacos-juve-0-2-cuadrado-bernardeschi-mandano-allegri-ottavi-24017499259.shtml|title = Olympiacos-Juve 0-2, Cuadrado e Bernardeschi gol per gli ottavi|author = Fabiana Della Valle|website = [[La Gazzetta dello Sport]]|date = 5 декември 2017|accessdate = 5 декември 2017}}</ref> На 6 јануари 2018, го постигнал единствениот гол на натпреварот против {{Fb team (N) Cagliari}}, со кој му донел минимална победа на својот тим со 1-0.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://gds.it/2018/01/07/alla-juve-basta-bernardeschi-le-immagini-della-vittoria-di-cagliari_782188/ |title=Alla Juve basta Bernardeschi, le imagini della vittoria di Cagliari |accessdate=2018-08-15 |archive-date=2019-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190210030739/http://gds.it/2018/01/07/alla-juve-basta-bernardeschi-le-immagini-della-vittoria-di-cagliari_782188/ |url-status=dead }}</ref> Својот последен погодок за сезоната го постигнал на 9 февруари 2018, по прекрасно изведен слободен удар во победата со 2-0 на гостувањето кај неговиот поранешен клуб {{Fb team (N) Fiorentina}}.<ref>{{наведени вести|url=https://it.eurosport.com/calcio/serie-a/2017-2018/l-ex-bernardeschi-e-higuain-la-juventus-vince-2-0-a-firenze_sto6598839/story.shtml|title=L'ex Bernardeschi e Higuain: la Juventus vince 2-0 a Firenze|publisher=it.eurosport|author=Enrico Turcato|date=9 февруари 2018|accessdate=15 август 2018}}</ref> На 18 февруари 2018, Бернардески се здобил со повреда на левото колено во [[Дерби дела Моле|дербито]] против {{Fb team (N) Torino}} (завршило 1-0 за Јувентус) поради која морал да пропушти два месеци од сезоната.<ref>{{наведени вести|url=https://sport.sky.it/calcio/serie-a/2018/02/18/torino-juventus-derby-infortunio-higuain-news.html|title=Infortunio Bernardeschi, preoccupa il ginocchio. Higuain, nulla di serio alla caviglia: gli aggiornamenti|publisher=sky.it|date=18 февруари 2018|accessdate=15 август 2018}}</ref> Своето враќање на теренот го направил на 18 април 2018, точно два месеци откако последен пат играл, влегувајќи од клупата за резерви во финишот од натпреварот против {{Fb team (N) Crotone}} што завршил 1-1.<ref>[http://www.lastampa.it/2018/04/18/sport/la-juve-ritrova-bernardeschi-dopo-due-mesi-6LNCEIjVzPfJsV3A9xLZkN/pagina.html La Juve ritrova Bernardeschi dopo due mesi]{{Мртва_врска|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> На 9 мај 2018 година го освоил својот прв трофеј во кариерата, [[Фудбалски куп на Италија 2017-2018|Купот на Италија]], по победата со 4-0 над {{Fb team (N) Milan}} во финалето играно во Рим; четири дена подоцна, во истиот град, ремито 0-0 против {{Fb team (N) Roma}} му овозможува да се пофали со своето прво [[Серија А 2017-2018|скудето]] во кариерата. [[File:FC Zenit Saint Petersburg vs. Juventus, 20 October 2021 39.jpg|thumb|Бернардески играјќи за [[ФК Јувентус|Јувентус]] против [[ФК Зенит Санкт Петербург|Зенит]] во 2021 година.]] На почетокот на [[ФК Јувентус сезона 2018-2019|следната сезона]], со својот гол во третата минута од судиското продолжение му донел победа на Јувентус на гостувањето кај [[ФК Кјево Верона|Кјево]] (2-3) во првото коло на [[Серија А 2018-2019]].<ref>{{cite web|url=https://ekipa.mk/ronaldo-promashuvashe-bernardeski-donese-triler-pobeda-na-juventus/|title=Роналдо промашуваше, Бернардески донесе трилер-победа на Јувентус|publisher=ekipa.mk|date=18 август 2018|access-date=10 декември 2023}}</ref> Околу месец дена подоцна, тој повторно бил стрелец во последните минути за уште една гостинска победа, овојпат против {{Fb team (N) Frosinone}} во успехот со 0-2. По силниот почеток, во продолжение на сезоната квалитетот на игрите во неговите настапи значително започнал да опаѓа, па и тој паднал во изборот на тренерот [[Масимилијано Алегри]], започнувајќи се почесто на клупата за резерви. Сепак, и покрај тоа, тој крај своето име додал уште неколку одличја; во јануари 2019, го освоил [[Суперкуп на Италија 2019|Суперкупот на Италија]], благодарение на победата од 1-0 над [[ФК Милан|Милан]] во [[Џеда]], а потоа се израдувал повторно на освојување на [[Серија А 2018-2019|скудетото]], откако Јуве одново бил најдобар во Серија А. За време на [[ФК Јувентус сезона 2019-2020|сезоната 2019-2020]], под водство на новиот тренер [[Маурицио Сари]], Бернардески се вратил во преден план во составот на Јувентус, бидејќи Сари бил голем негов љубител изјавувајќи дека "му се допаѓа уште од неговото време во Фјорентина". Но, иако во почетокот ја имал довербата на тренерот во текот на сезоната одново го загубил своето место во тимот. Својот единствен гол во [[Серија 2019-2020|Серија А]] за сезоната го постигнал на 26 јули 2020, во победата со 2-0 на домашен терен над {{Fb team (N) Sampdoria}}, натпревар вреден деветта последователна титула за торинскиот клуб и трета лична за Бернардески. Сепак, и покрај новиот клупски успех, на личен план ова била неуспешна сезона за него, бидејќи токму од оваа година започнала најнегативната фаза во кариерата на Бернардески во Јувентус, сега жртва и на тактички недоразбирања и неспособен да се врати на задоволителни нивоа, иако дал некој позитивни знаци во првите натпревари после паузата предизвикана од [[Пандемија на КОВИД-19|пандемијата на ковид-19]].<ref name="Albanese">{{Cite web|author=Giovanni Albanese|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/13-06-2021/bernardeschi-prima-europei-il-rilancio-poi-tavolo-la-juve-4101945579054.shtml|title=Agenda Bernardeschi: prima l'Europeo per il rilancio, poi al tavolo con la Juve|date=2021-06-13}}</ref> Во [[ФК Јувентус сезона 2020-2021|сезоната 2020-2021]], под водство на новиот тренер [[Андреа Пирло]], тој продолжува да наоѓа дискретен простор за игра, но за прв пат во кариерата завршува сезона без постигнат гол,<ref name="Albanese"/> учествувајќи делумно во успесите на Јувентус во [[Суперкуп на Италија 2020|Суперкупот на Италија]] и [[Куп на Италија 2020-2021|Купот на Италија]]. Особено, искуството со Пирло се покажало како многу лошо, толку многу што на крајот од сезоната крилниот напаѓач јавно го открил своето незадоволство од неговата употреба на теренот од страна на тренерот.<ref>{{cite web|url=https://www.corrieredellosport.it/news/calcio/euro-2020/italia/2021/05/28-82162330/bernardeschi_frecciata_a_pirlo_in_nazionale_gioco_nel_mio_ruolo_|title=Bernardeschi, frecciata a Pirlo: “In Nazionale gioco nel mio ruolo”|date=2021-06-28|language=it}}</ref> Работите не се подобруваат ниту со враќањето на Алегри на клупата во [[Серија А 2021-2022|следната сезона]], во која крилниот напаѓач, и покрај тоа што почесто бил стартер,<ref>{{cite web|url=https://www.tuttosport.com/news/calcio/serie-a/juventus/2022/03/06-90584660/juve_la_variabile_bernardeschi_per_allegri_maggiori_soluzioni_tattiche|title=Juve, la variabile Bernardeschi: per Allegri maggiori soluzioni tattiche|date=2022-03-06|language=it}}</ref> продолжува да има мала улога во хиерархиите на Јувентус: поради оваа причина, Бернардески и клубот не можат да постигнат согласност за обновување на договорот,<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/sala-stampa-allegri-e-bernardeschi-al-fischio-finale|title=Sala Stampa {{!}} Allegri e Bernardeschi al fischio finale|date=2022-05-21|language=it}}</ref> по што играчот го напуштил Торино по пет години, со три освоени титули во лигата, два Купа на Италија и два суперкупа.<ref>{{cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/grazie-di-tutto-federico|title=Grazie di tutto, Federico!|date=2022-06-30|language=it}}</ref> ===Торонто=== На 15 јули 2022 година, играчот се пресели во [[МЛС]], приклучувајќи му се како ''[[Правило за одреден играч|Одреден играч]]'' на [[Канада|канадскиот]] клуб {{Fb team (N) Toronto}}:<ref>{{cite web|url=https://www.torontofc.ca/news/toronto-fc-sign-italian-international-federico-bernardeschi|title=Toronto FC sign Italian international Federico Bernardeschi|date=15 јули 2022|access-date=15 јули 2022|language=en}}</ref> во сезоната [[ФК Торонто сезона 2022|2022]] неговото доаѓање значело формирање на мала „италијанска колонија“ во [[Онтарио]], каде веќе биле неговите сонародници [[Доменико Кришито]] и [[Лоренцо Инсиње]].<ref>{{cite video|url=https://www.tuttosport.com/video/calcio/calcio-estero/2022/07/16-94734957/insigne_bernardeschi_e_criscito_l_italia_e_a_toronto|title=Insigne, Bernardeschi e Criscito: l'Italia è a Toronto|publisher=Tuttosport|data=2022-07-16|language=it}}</ref> На 23 јули, за време на своето деби во МЛС, Бернардески го постигнал својот прв гол во новиот дрес, тресејќи ја мрежата на [[ФК Шарлот|Шарлот]] за 3-0 во победата на домашен терен (4-0).<ref>{{cite web|language=en|url=https://www.torontofc.ca/news/toronto-fc-4-charlotte-fc-0-2022-mls-match-recap|title=Toronto FC 4, Charlotte FC 0 {{!}} 2022 MLS Match Recap|date=2022-07-24}}</ref> ==Репрезентативна кариера== [[Податотека:Federico Bernardeschi.jpg|thumb|right|Бернардески со репрезентацијата под 21 година во 2014]] ====Младински репрезентации==== На 28 февруари 2014, тој бил повикан од селекторот на [[Фудбалска репрезентација на Италија под 21 година|репрезентацијата под 21 година]], [[Лујџи Ди Бјаџо]], за квалификацискиот натпревар за Европското првенство против [[Фудбалска репрезентација на Северна Ирска под 21 година|Северна Ирска]] на 5 март истата година,<ref>[http://www.ansa.it/web/notizie/rubriche/calcio/2014/02/27/21-convocati-Di-Biagio_10155742.html Under 21: i convocati di Di Biagio] Ansa.it</ref> во кој дебитирал за ''Аѕрурините'' играјќи како стартер.<ref>[http://it.uefa.com/under21/season=2015/matches/round=2000412/match=2011559/postmatch/quotes/index.html "Vittoria importante" per Di Biagio] uefa.com</ref> Својот прв гол со репрезентацијата под 21 година го постигнал на 9 септември 2014 година, во квалификацискиот натпревар за [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 2015|Европското под 21 година 2015]] Италија-[[Фудбалска репрезентација на Кипар под 21 година|Кипар]] 7-1.<ref>[http://www.violanews.com/news-viola/video-bernardeschi-show-in-under-21-gol-assist-e-poi-sinfortuna-20140909/ VIDEO Bernardeschi show in Under 21: gol, assist e… poi s'infortuna] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140914181003/http://www.violanews.com/news-viola/video-bernardeschi-show-in-under-21-gol-assist-e-poi-sinfortuna-20140909/ |date=14 settembre 2014 }} violanews.com</ref> Подоцна, учествувал на [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 2015|Европското првенство под 21 година]] во [[Чешка]], каде забележал само еден настап влегувајќи како замена во второто полувреме од натпреварот против [[Фудбалска репрезентација на Португалија под 21 година|Португалија]] (0-0) во групната фаза.<ref>{{Наведена мрежна страница|url = http://www.fiorentina.it/it/news/articolo.37.31149/under-21-oggi-tocca-allitalia-contro-la-svezia-panchina-per-bernardeschi.html|title = Under 21, oggi tocca all’Italia contro la Svezia. Panchina per Bernardeschi|accessdate = 30 декември 2015|date = 18 јуни 2015}}</ref> По пауза од речиси година и половина по неговото последно учество во ноември 2015 година, тој повторно бил повикан во репрезентацијата под 21 година за да го одигра [[Европско првенство во фудбал под 21 година 2017|Европски првенство под 21 година 2017]] во [[Полска]], на кое постигнал 2 гола против [[Фудбалска репрезентација на Германија под 21 година|Германија]] и [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 21 година|Шпанија]], во 4 натпревари за ''Аѕурините''. Италија била елиминирана во полуфиналето од Шпанија. По завршувањето на првенството Бернардески бил избран во [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 2017#Тим на турнирот|''Идеалниот тим на турнирот'']]. ====Сениорска репрезентација==== Од 10-ти до 12 март 2014 година тој бил повикан од селекторот на [[Фудбалска репрезентација на Италија|сениорската репрезентација]] [[Чезаре Прандели]] на органзирано стажирање со цел развивање на младите играчи во пресрет на [[Светско првенство во фудбал 2014|Светското првенство 2014]].<ref>[http://www.figc.it/it/204/39145/2014/03/News.shtml Stage a Roma dal 10 al 12 март: sono 31 i convocati di Prandelli] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150626110530/http://www.figc.it/it/204/39145/2014/03/News.shtml |date=2015-06-26 }} Figc.it</ref> На 19 март 2016 година, тој го добил својот прв повик во [[Фудбалска репрезентација на Италија|италијанската репрезентација]] од тогашниот селектор [[Антонио Конте]], за пријателските натпревари против [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија]] и [[Фудбалска репрезентација на Германија|Германија]].<ref>[http://www.fiorentina.it/it/news/articolo.54.44519/italia-prima-convocazione-per-bernardeschi-ce-anche-astori.html Italia: prima convocazione per Bernardeschi, c'è anche Astori] fiorentina.it</ref> Дебитирал на 24 март 2016 година, на возраст од 22 години, влегувајќи во игра во второто полувреме на местото на [[Антонио Кандрева]] во натпреварот Италија-Шпанија (1-1) одигран во [[Удине]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url = http://www.corrieredellosport.it/news/calcio/italia/2016/03/24-9809742/primo_tempo_buona_italia_ma_eder_non_ingrana_e_anche_morata_non_c/?cookieAccept|title = Bell’Italia, grande Insigne. Ma l’arbitro di Collina ha negato la vittoria|author = Xavier Jacobelli|date = 24 март 2016|accessdate = 24 март 2016}}</ref> Неколку месеци подоцна тој бил вклучен во листата од 23 играчи повикани за [[Европско првенство во фудбал 2016|Европското првенство 2016]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url = http://www.fiorentina.it/it/news/articolo.37.47823/ufficiale-bernardeschi-alleuropeo-tutti-i-convocati-e-il-programma-azzurro.html|title = Ufficiale: Bernardeschi all'Europeo. Tutti i convocati e il programma azzurro|date = 31 мај 2016|accessdate = 31 мај 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.figc.it/it/204/2532719/2016/05/News.shtml|title=Inizia il ‘Sogno Azzurro’: su Rai 1 ufficializzata la lista dei convocati per l’Europeo|date=31 мај 2016|accessdate=31 мај 2015|archive-date=2016-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160603062439/http://www.figc.it/it/204/2532719/2016/05/News.shtml|url-status=dead}}</ref> каде што бил користен само во третиот натпревар од [[Европско првенство во фудбал 2016 - група Е|групата]] во поразот со 1-0 од [[Фудбалска репрезентација на Ирска|Ирска]]. Својот прв гол во репрезентацијата го постигнал на 11 јуни 2017 година, под раководството на селекторот [[Џиан Пјеро Вентура]], во натпреварот од [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2018|Квалификациите за Светското првенство 2018]] против [[Фудбалска репрезентација на Лихтенштајн|Лихтенштајн]] (5-0) во Удине. ==Хронологија на репрезентативните настапи== {{Репрезентативни настапи|ITA}} {{Cronopar|24-3-2016|Удине|ITA|1|1|ESP|-|Пријателска|13={{subon|60}}}} {{Cronopar|29-3-2016|Минхен|GER|4|1|ITA|-|Пријателска}} {{Cronopar|29-5-2016|Та-Кали|ITA|1|0|SCO|-|Пријателска|13={{subon|59}}}} {{Cronopar|6-6-2016|Верона|ITA|2|0|FIN|-|Пријателска|13={{subon|75}}}} {{Cronopar|22-6-2016|Лил|ITA|0|1|IRL|-|Евро|2016|Прва фаза|13={{suboff|60}}|15=[[Европско првенство во фудбал 2016 - група Е#Италија - Ирска|дет.]]}} {{Cronopar|9-10-2016|Скопје|MKD|2|3|ITA|-|Квалификации за Светско првенство|2018|13={{suboff|64}}}} {{Cronopar|15-11-2016|Милано|ITA|0|0|GER|-|Пријателска|13={{subon|67}}}} {{Cronopar|7-6-2017|Ница|ITA|3|0|URU|-|Пријателска|13={{subon|58}}}} {{Cronopar|11-6-2017|Удине|ITA|5|0|LIE|1|Квалификации за Светско првенство|2018|13={{subon|60}}}} {{Cronopar|2-9-2017|Мадрид|ESP|3|0|ITA|-|Квалификации за Светско првенство|2018|13={{subon|70}}}} {{Cronopar|5-9-2017|Реџо Емилија|ITA|1|0|ISR|-|Квалификации за Светско првенство|2018|13={{subon|87}}}} {{Cronopar|6-10-2017|Торино|ITA|1|1|MKD|-|Квалификации за Светско првенство|2018|13={{subon|64}}}} {{Cronopar|13-11-2017|Милано|ITA|0|0|SWE|-|Квалификации за Светско првенство|2018|13={{subon|63}} {{yel|90+2}}}} {{Cronopar|7-9-2018|Болоња|ITA|1|1|POL|-|Лига на нации|2018-2019|Прва фаза}} {{Cronopar|10-10-2018|Џенова|ITA|1|1|UKR|1|Пријателска|13={{suboff|56}}}} {{Cronopar|14-10-2018|Хожов|POL|0|1|ITA|-|Лига на нации|2018-2019|Прва фаза|13={{suboff|80}}}} {{Cronopar|23-3-2019|Удине|ITA|2|0|FIN|-|Квалификации за Евро|2020|13=}} {{Cronopar|8-6-2019|Атина|GRE|0|3|ITA|-|Квалификации за Евро|2020|13={{subon|83}}}} {{Cronopar|11-6-2019|Торино|ITA|2|1|BIH|-|Квалификации за Евро|2020|13={{suboff|80}}}} {{Cronofin|19|2}} ==Клупска статистика== {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- || [[ФК Кротоне сезона 2013-2014|2013-2014]] || {{знамеикона|ITA}} {{Fb team (N) Crotone}} || [[Серија Б 2013-2014|Б]] || 38+1<ref name=off>Плејоф.</ref> || 12+0 || [[Фудбалски куп на Италија 2013-2014|КИ]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 39 || 12 |- || [[ФК Фјорентина сезона 2014-2015|2014-2015]] || rowspan=3|{{знамеикона|ITA}} {{Fb team (N) Fiorentina}} || [[Серија А 2014-2015|А]] || 7 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 2014-2015|КИ]] || 0 || 0 || [[УЕФА Лига Европа 2014-2015|ЛЕ]] || 3 || 2 || - || - || - || 10 || 3 |- || [[ФК Фјорентина сезона 2015-2016|2015-2016]] || [[Серија А 2015-2016|А]] || 33 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија 2015-2016|КИ]] || 1 || 0 || [[УЕФА Лига Европа 2015-2016|ЛЕ]] || 7 || 4 || - || - || - || 41 || 6 |- || [[ФК Фјорентина сезона 2016-2017|2016-2017]] || [[Серија А 2016-2017|А]] || 32 || 11 || [[Фудбалски куп на Италија 2016-2017|КИ]] || 2 || 1 || [[УЕФА Лиг Европа 2016-2017|ЛЕ]] || 8 || 2 || - || - || - || 42 || 14 |- !colspan="3"|Вкупно Фјорентина || 72 || 14 || || 3 || 1 || || 18 || 8 || || - || - || 93 || 23 |- || [[ФК Јувентус сезона 2017-2018|2017-2018]] || rowspan=5|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Juventus}} || [[Серија А 2017-2018|А]] || 22 || 4 || [[Фудбалски куп на Италија 2017-2018|КИ]] || 3 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2017-2018|ЛШ]] || 5 || 1 || [[Суперкуп на Италија 2017|СИ]] || 1 || 0 || 31 || 5 |- || [[ФК Јувентус сезона 2018-2019|2018-2019]] || [[Серија А 2018-2019|А]] || 28 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија 2018-2019|КИ]] || 2 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2018-2019|ЛШ]] || 8 || 0 || [[Суперкуп на Италија 2018|СИ]] || 1 || 0 || 39 || 3 |- || [[ФК Јувентус сезона 2019-2020|2019-2020]] || [[Серија А 2019-2020|А]] || 29 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 2019-2020|КИ]] || 3 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2019/20|ЛШ]] || 6 || 1 || [[Суперкуп на Италија 2019|СИ]] || 0 || 0 || 38 || 2 |- | [[ФК Јувентус сезона 2020-2021|2020-2021]] || [[Серија А 2020-2021|А]] || 27 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 2020-2021|КИ]] || 4 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2020-2021|ЛШ]] || 7 || 0 || [[Суперкуп на Италија 2020|СИ]] || 1 || 0 || 39 || 0 |- | [[ФК Јувентус сезона 2021-2022|2021-2022]] || [[Серија А 2021-2022|А]] || 28 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 2021-2022|КИ]] || 2 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2021-2022|ЛШ]] || 5 || 0 || [[Суперкуп на Италија 2021|СИ]] || 1 || 0 || 36 || 2 |- !colspan="3"|Вкупно Јувентус || 134 || 8 || || 14 || 2 || || 31 || 2 || || 4 || 0 || 183 || 12 |- !colspan=3|Вкупно во кариерата || 160+1 || 32 || || 8 || 2 || || 31 || 9 || || 2 || 0 || 202 || 43 |} ==Титули== ===Клупски=== ==== {{flagsport|ITA}} Јувентус ==== *'''{{Трофеј-Скудето}} [[Серија А]]''' : 3 : [[Серија А 2017-2018|2017-2018]], [[Серија А 2018-2019|2018-2019]], [[Серија А 2019-2020|2019-2020]] *'''{{Трофеј-Куп на Италија}} [[Фудбалски куп на Италија|Куп на Италија]]''' : 2 : [[Фудбалски куп на Италија 2017-2018|2017-2018]], [[Фудбалски куп на Италија 2020-2021|2020-2021]] *'''{{Трофеј-Суперкуп на Италија}} [[Суперкуп на Италија]]''' : 2 : [[Суперкуп на Италија 2018|2018]], [[Суперкуп на Италија 2020|2020]] ===Репрезентација=== ==== {{flagsport|ITA}} Италија ==== *'''{{Трофеј-Европско првенство во фудбал}} [[Европско првенство во фудбал|Европско првенство]]''' : 1 : [[Европско првенство во фудбал 2020|2020]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{рв|Federico Bernardeschi}} {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Италија |image3=Flag of Italy.svg }} *[https://us.soccerway.com/players/filippo-bernardeschi/278876/ Федерико Бернардески на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/federico-bernardeschi/profil/spieler/197300 Федерико Бернардески на transfermakt] *[http://www.espnfc.com/player/180956/federico-bernardeschi Федерико Бернардески на espn] *[https://www.tuttocalciatori.net/Bernardeschi_Federico Федерико Бернардески на tuttocalciatori] *[http://www.goal.com/pt/people/italy/87947/federico-bernardeschi Федерико Бернардески на goal.com]{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[https://www.whoscored.com/Players/122402/Show/Federico-Bernardeschi Федерико Бернардески на whoscored] {{Navboxes |title=Состави на Италија |bg= #0066bc |fg= #FFFFFF |bordercolor= darkblue |list1= {{Состав на Италија на ЕП фудбал под 21 година 2015}} {{Состав на Италија на ЕП фудбал 2016}} {{Состав на Италија на ЕП фудбал под 21 година 2017}} {{Состав на Италија на ЕП фудбал 2020}} }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Бернардески, Федерико}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Италијански фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Фјорентина]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Кротоне]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Торонто]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Болоња]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Родени во 1994 година]] i7xcvtsj4q3f84o6cgwx94h1km10gr7 0 1155258 5601464 3483539 2026-07-28T18:06:32Z Andrew012p 85224 5601464 wikitext text/x-wiki '''Езерец''' може да се однесува на: * [[Езерец (брод)|Езерец]] (или езерски товарен брод) — вид голем товарен брод посебно направен за пловидба и превоз на насипен товар низ [[Големи Езера|Големите Езера]] во Северна Америка. * [[Езерец (Костурско)|Езерец]] — село во [[Костурско]], Егејска Македонија * [[Езерец (Добричко)|Езерец]] — село во [[Добричка област|Добричката област]], Бугарија * [[Езерец (Пиринско)|Езерец]] — маало на с. [[Оштава]], Кресненско, Пиринска Македонија {{Геопојас}} eq03s3x97uwsqf0n9jld96wv2zjernp 0 1156714 5601483 5587638 2026-07-28T20:11:51Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5601483 wikitext text/x-wiki {{Infobox Football club season | боја1 = white | боја2 = black | клуб = Јувентус | сезона = 2015–2016 | тренер = {{знамеикона|Италија}} [[Масимилијано Алегри]] | mgrtitle = Тренер | претседател = {{знамеикона|Италија}} [[Семејство Ањели|Андреја Ањели]] | chrtitle = Сопственик | првенство = [[Серија А 2015-2016|Серија А]] | првенство резултат = {{Трофеј-Скудето}} '''1-ви''' <br> (32. титула) | куп1 = [[Суперкуп на Италија 2015|Суперкуп на Италија]] | куп1 резултат = {{Трофеј-Суперкуп на Италија}} '''шампиони''' <br> (7. титула) | куп2 = [[Фудбалски куп на Италија 2015-2016|Куп на Италија]] | куп2 резултат = {{Трофеј-Куп на Италија}} '''шампиони'''<br> (11. титула) | куп3 = [[УЕФА Лига на шампиони 2015/16|Лига на шампиони]] | куп3 резултат = осминафинале | најдобар стрелец во лигата = {{знамеикона|Аргентина}} [[Пауло Дибала]] (19) | најдобар стрелец за сезоната = {{знамеикона|Аргентина}} [[Пауло Дибала]] (23) | highest attendance = | lowest attendance = | pattern_la1 = _juve1516h | pattern_b1 = _juve1516h | pattern_ra1 = _juve1516h | pattern_sh1 = _juve1516h | pattern_so1 = _juve1516h | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _juve1516a | pattern_b2 = _juve1516a | pattern_ra2 = _juve1516a | pattern_sh2 = _juve1516a | pattern_so2 = _juve1516a | leftarm2 = F799C0 | body2 = F799C0 | rightarm2 = F799C0 | shorts2 = 000000 | socks2 = F799C0 | pattern_la3 = _juve1516t | pattern_b3 = _juve1516t | pattern_ra3 = _juve1516t | pattern_sh3 = _juve1516t | pattern_so3 = _juve1516t | leftarm3 = 000000 | body3 = 000000 | rightarm3 = 000000 | shorts3 = 000000 | socks3 = FFFFFF | претходна сезона = [[ФК Јувентус сезона 2014-2015|2014–15]] | следна сезона = [[ФК Јувентус сезона 2016-2017|2016–17]] }} '''Сезоната 2015-16''' за фудбалскиот клуб '''[[ФК Јувентус|Јувентус]]''' била 118-та од неговото основање и деветта последователна сезона во највисоката лига на [[Фудбал во Италија|италијанскиот фудбал]]. ==Преглед на сезоната== [[Податотека:Dybala 2017 (edited).jpg|thumb|220px|left|Новото засилување аргентинецот [[Пауло Дибала]], и покрај неговата млада возраст, тој набргу станал еден од камен-темелниците на обновениот тим на Јувентус.]] Летото [[2015]] година во историјата на Јувентус било забележано како период во кој клубот направил значително обновување на играчкиот кадар.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://it.eurosport.com/calcio/calciomercato/2012-2013/vidal-e-la-rivoluzione-rischiosa-ma-necessaria-della-juventus_sto4822748/story.shtml|title=Vidal e la rivoluzione rischiosa, ma necessaria, della Juventus|website=eurosport.com|author=Enrico Turcato|date=16 јули 2015}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ilfattoquotidiano.it/2015/07/16/juventus-la-rivoluzione-dopo-lexploit-per-non-ripetere-linter-post-triplete/1881095/|title=Juventus, la rivoluzione dopo l’exploit. Per non ripetere l’Inter post triplete|website=ilfattoquotidiano.it|author=Lorenzo Vendemiale|date=16 јули 2015}}</ref> Сметајќи дека во клубот е завршен еден циклус кој започнал во [[2011]] година, кој му донел четири последователни титули првак на Јувентус, управата на клубот се одлучила за робустно подмладување на играчкиот кадар: со оглед на заминувањето на некои од протагонистите во успесите од претходните сезони, [[Фернандо Љоренте|Љоренте]], [[Андреја Пирло|Пирло]], [[Карлос Тевес|Тевес]] и [[Артуро Видал|Видал]], како и на оние помалку запазените но кој исто така дале голем придонес од клупата како што се [[Анџело Огбона|Огбона]], [[Симоне Пепе|Пепе]] и [[Марко Сторари|Сторари]]. Како нивни замени клубот на [[Масимилијано Алегри|Алегри]] на трансфер пазарот донел неколку играчи со големо интернационално искуство, како колумбиското крило [[Хуан Квадрадо|Квадрадо]], германскиот репрезентативец и светски шампион од 2014 [[Сами Хедира|Хедира]] и хрватскиот напаѓач [[Марио Манџукиќ|Манџукиќ]], но и помалку познати играчи како бразилскиот бек [[Алекс Сандро]], или младиот ветувачки аргентински напаѓач [[Пауло Дибала|Дибала]]<ref name="Crico" >{{Наведена мрежна страница|url=http://contropiede.ilgiornale.it/il-rischio-calcolato-della-juventus/|title=Il rischio calcolato della Juventus|website=contropiede.ilgiornale.it|author=Giorgio Crico|date=18 декември 2015}}</ref> - најскапиот трансфер на Јувентус во оваа година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calciomercato/04-06-2015/dybala-juve-ora-ufficiale-palermo-32-milioni-8-bonus-12030613988.shtml|title=Dybala-Juve, ora è ufficiale: al Palermo 32 milioni + 8 di bonus|website=gazzetta.it|date=4 јуни 2015}}</ref> - и двоецот млади италијански фудбалери, дефанзивецот [[Даниеле Ругани|Ругани]] и напаѓачот [[Симоне Ѕаѕа|Ѕаѕа]].<ref name="Crico" /> Новиот Јувентус официјално ќе дебитира на 8 август 2015 година во Шангај, освојувајќи ја својата седма титула во [[Суперкуп на Италија 2015|Суперкупот на Италија]], победувајќи го [[СС Лацио|Лацио]] со 2-0 благодарение на головите на новите напаѓачи Манџукиќ и Дибала.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/08-08-2015/supercoppa-juventus-lazio-2-0-mandzukic-dybala-allegri-fa-festa-nuovi-120867914905.shtml|title=Juventus-Lazio 2-0: Mandzukic-Dybala, Allegri fa festa con i nuovi|website=gazzetta.it|author=Stefano Cieri|date=8 август 2015}}</ref> Меѓутоа почетокот на [[Серија А 2015-2016|новата сезона во Серија А]] бил далеку од позитивен, бидејќи Јувентус ги загубил својте први два натпревари во првенството од [[Удинезе Калчо|Удинезе]] и [[ФК Рома|Рома]], што им се случило за вторпат во историјата на ''Старата Дама''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/23-08-2015/serie-a-juventus-udinese-0-1-decide-thereau-campioni-d-italia-cadono-1201057441546.shtml|title=Serie A, Juventus-Udinese 0-1: decide Thereau, i Campioni d'Italia cadono|website=gazzetta.it|author=Mirko Graziano|date=23 август 2015}}</ref> за првпат уште од сезоната [[Прима Категорија 1912-1913|1912-1913]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ilpost.it/2015/08/31/ultima-volta-che-la-juventus-perse-le-prime-due-giornate/|title=L’ultima volta che la Juventus perse le prime due giornate di campionato|website=ilpost.it|date=31 август 2015}}</ref> Следните два месеци екипата од Торино - како резултат на неуиграноста на новата група на играчи,<ref name="Crico"/> и многуте физички проблеми со кои се соочувала екипата<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.quotidiano.net/sarri-umilia-allegri-juve-senza-gioco-n%C3%A9-cuore-e-gi%C3%A0-addio-allo-scudetto-1.1341416|title=Sarri umilia Allegri, Juve senza gioco né cuore. E' già addio allo scudetto|website=quotidiano.net|author=Enzo Bucchioni}}</ref><ref name="Post" >{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ilpost.it/2015/12/05/rinascita-juventus/|title=Cos’è cambiato nel gioco della Juventus?|website=ilpost.it|date=5 декември 2015}}</ref> – има големо непостојанство во резултати и не можела да го смени курсот: првата победа во оваа сезона ја остваруваат во четвртото коло, на гостувањето кај [[ФК Џенова|Џенова]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/20-09-2015/genoa-juventus-0-2-autogol-lamanna-rigore-pogba-primi-3-punti-allegri-130197205944.shtml|title=Genoa-Juventus 0-2: autogol Lamanna e rigore di Pogba, primi 3 punti per Allegri|website=gazzetta.it|author=Filippo Grimaldi|date=20 септември 2015}}</ref> a овој тренд на променливи резултати кулминирал со поразот на 28 октомври во [[Реџо Емилија]] против [[УС Сасуоло Калчо|Сасуоло]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2015/10/28/news/sassuolo-juventus_1-0_sansone_riapre_la_crisi_bianconera-126114760/|title=Sassuolo-Juventus 1-0: Sansone riapre la crisi bianconera|website=repubblica.it|date=28 октомври 2015}}</ref> кога по десет кола се нашле на единаесеттото место на табелата со -11 бода од врвот, по што веќе во оваа фаза разни експерти ги исклучиле однапред од борбата за титулата, и набрзина го отфрлиле проектот за обновување одлучен од страна на клубот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/28-10-2015/juve-ciao-scudetto-октомври-nessun-leader-pochi-gol-mandzukic-130693134658.shtml|title=Juve, ciao scudetto a октомври. Nessun leader e pochi gol. E Mandzukic...|website=gazzetta.it|date=28 октомври 2015}}{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.panorama.it/sport/calcio/sassuolo-juventus-1-0-risultato-addio-scudetto/|title=La resa della Juventus: addio scudetto|website=panorama.it|author=Giovanni Capuano|date=28 октомври 2015}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://it.eurosport.com/calcio/serie-a/2015-2016/dentro-la-crisi-della-juventus-quando-la-storia-di-allegri-si-ripete_sto4970061/story.shtml|title=Dentro la crisi della Juventus: quando la storia di Allegri si ripete|website=eurosport.com|author=Simone Eterno|date=29 октомври 2015}}</ref> [[Податотека:Juventus vs Malmoe, 2014, Gianluigi Buffon - CROP (2).jpg|thumb|right|Помеѓу 19-тото и 30-тото коло од сезоната [[Џанлујџи Буфон]], со 974 минути, постави нов рекорд во Серија А за број на минути без примен гол надминувајќи го рекордот од 929 минути на некогашниот голман на Милан [[Себастијано Роси|Роси]] стар 22 години; капитенот на бјанконерите по 43 години вече го надминал клупскиот рекорд на [[Дино Ѕоф|Ѕоф]], како и оној што било кога во историјата на првата италијанска лига бил поставен од друг голман на Јувентус [[Џанпјеро Комби|Комби]], со 934 минути без примен ггол во текот на сезоната [[Прима дивизионе 1925-1926]].]] Сепак, само клубот од Пиедмонт ги затворил редовите биле неколку дена во карантин како би се подигнала атмосферата во соблекувалната, но и тактички да напредуваат, по неуспешните експерименти, за потоа да се потпрат на формацијата [[3-5-2]] која во основата се користела во претходните четири години на успеси<ref name="Post" /><ref name="Barcellona" >{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ultimouomo.com/la-rincorsa-della-juventus/|title=La rincorsa della Juventus|website=ultimouomo.com|author=Fabio Barcellona|date=24 декември 2015}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ultimouomo.com/i-segreti-di-allegri/|title=I segreti di Allegri|website=ultimouomo.com|author=Fabio Barcellona|date=11 мај 2016}}</ref> - почнувајќи да се движат нагоре на табелата со серија на победи, за веќе до Божиќ да бидат меѓу претендентите за титулата;<ref name="Crico" /><ref name="Barcellona" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tuttosport.com/news/calcio/serie-a/juventus/2015/12/22-6982738/la_juventus_punta_alla_storia/|title=La Juventus punta alla storia|website=tuttosport.com|date=22 декември 2015}}</ref> со победата на Мараси над [[ФК Сампдорија|Сампдорија]] Јувентус го затворил првиот круг од првенството (во Италија познат како ''андата'') на второто место,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/juventus/2016/01/10/news/sampdoria-juventus_1-2_nona_sinfonia_bianconera_inter_agganciata_al_secondo_posto-130984681/|title=Sampdoria-Juventus 1-2: nona vittoria in fila, bianconeri al secondo posto|website=repubblica.it|author=Antonio Farinola|date=10 јануари 2016}}</ref> со два бода помалку од зимскиот шампион [[ФК Наполи|Наполи]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/juventus/2016/01/11/news/juve_allegri_giorno_dopo_sampdoria-131020298/|title=Juventus, Allegri: "C'è sempre da soffrire, ma ora ci divertiamo"|website=repubblica.it|author=Timothy Ormezzano|date=11 јануари 2016}}</ref> а потоа ја продолжиле својата низа на победи до директната пресметка со наполитанците на [[Маурицио Сари|Сари]] на 13 февруари во Торино, кога со голот на Ѕаѕа на две минути пред крајот домаќините победиле со 1-0 достигајќи ја својата петнаесетта последователна победа<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2016/02/13/news/juventus-napoli_1-0_zaza_lancia_i_bianconeri_in_testa-133384321/|title=Juventus-Napoli 1-0: Zaza segna il gol sorpasso, bianconeri in testa|website=repubblica.it|author=Marco Gaetani|date=13 февруари 2016}}</ref> - што е најдолгата победничка низа во историјата на Јувентус<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://gazzanet.gazzetta.it/calcio/juventus/la-juve-e-il-record-di-vittorie-contro-linter-per-eguagliare-linter/?intcmp=juventus-record-vittorie-inter|title=La Juve e il record: se batte l’Inter la eguaglia|website=gazzanet.gazzetta.it|author=Fabio Russo|date=14 февруари 2016|accessdate=2016-05-28|archive-date=2017-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20170802210858/http://gazzanet.gazzetta.it/calcio/juventus/la-juve-e-il-record-di-vittorie-contro-linter-per-eguagliare-linter/?intcmp=juventus-record-vittorie-inter|url-status=dead}}</ref> - која ги води, за првпат во сезоната, на врвот на табелата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/13-02-2016/juve-scudetto-rimonta-sogno-11-vetta-3-mesi-mezzo-140657963962.shtml|title=Juve da scudetto: rimonta da sogno, da -11 alla vetta in 3 mesi e mezzo|website=gazzetta.it|author=Ivan Palumbo|date=13 февруари 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://circomassimo.corriere.it/2016/02/13/juve-stadium-piazza-dei-miracoli/|title=Juve Stadium, Piazza dei Miracoli|website=circomassimo.corriere.it|author=Massimo De Luca|date=13 февруари 2016}}</ref> Во следните неколку недели екипата од Пиедмонто ја легитимизира надмоќта благодарение на цврстата одбрана<ref name="Difesa" >{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/20-04-2016/juve-scudetto-nato-difesa-buffon-bonucci-co-non-solo-numeri-150308739732.shtml|title=Juve, scudetto nato in difesa. Buffon, Bonucci & co: non solo numeri|website=gazzetta.it|author=Valerio Clari|date=25 април 2016}}</ref> потпирајќи се на фантастичниот голман [[Џанлуиџи Буфон|Буфон]] и одбранбената тројка позната како ''BBC'' (Би-Би-Си, изведено од првата буква од презимињата) ([[Андреја Барцаљи|Барцалји]] - [[Леонардо Бонучи|Бонучи]] - [[Џорџо Кјелини|Кјелини]]), кој е најпозната во историјата на Јувентус<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://it.sports.yahoo.com/notizie/buffon-barzagli-bonucci-chiellini-i-colossi-075335522.html|title=Buffon, Barzagli, Bonucci, Chiellini: i colossi bianconeri che si fanno spazio tra la leggenda|website=sports.yahoo.com|date=29 февруари 2016|accessdate=2016-05-28|archive-date=2016-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20160402163829/https://it.sports.yahoo.com/notizie/buffon-barzagli-bonucci-chiellini-i-colossi-075335522.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.juventus.com/it/news/speciali/scudetto-2015-2016/i-due-quinquenni-juventus-1935-2016-scudetto.php|title=I due quinquenni|website=juventus.com| quote=Ieri [[Virginio Rosetta|Rosetta]]-[[Umberto Caligaris|Caligaris]]-[[Luis Monti|Monti]], oggi Bonucci, Barzagli e Chiellini. Paragone impossibile, ma suggestivo. Giorgio Chiellini, a sinistra, è la versione moderna e meno romantica di Umberto Caligaris, difensore da tempesta e assalto. tutto impeto e forza fisica. [...] Accostare Andrea Barzagli a Virginio 'Viri' Rosetta è rendere omaggiad una leggenda dei nostri tempi: Barzagli viene, si capisce, da un mondo diverso e lontano, ma di Rosetta riproduce, oltre alla grandezza, anche la juventinità. [...] Leonardo Bonucci ha la classe che richiede l'arduo compito di tamponare e subito proporre gioco. Un regista arretrato, giusto il ruolo (fatte tutte le distinzioni del caso) che Luis Monti interpretava negli anni Trenta}}</ref> - и ако оваа тројка била помалку компактна отколку во минатото поради повреди, сепак со квалитетни алтернативи како Алекс Сандро и Ругани<ref name="Difesa" /> - му овозможуваат на капитенот да го воспостави новиот рекорд [[Серија А статистика|за најмногу минути без примен гол]] од еден голман во италијанската лига (974'),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.legaseriea.it/it/sala-stampa/notizie/info/record-di-imbattibilita-per-buffon-974|title=Record di imbattibilità per Buffon: 974'|website=legaseriea.it|date=20 март 2016|accessdate=2016-05-28|archive-date=2017-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20170802205651/http://www.legaseriea.it/it/sala-stampa/notizie/info/record-di-imbattibilita-per-buffon-974|url-status=dead}}</ref> и заедно со тим да запишат 10 последователни натпревари без примен гол, што не и успеало на ниту една друга екипа во највисоката лига на италијанскиот фудбал.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/12-03-2016/juve-10-gare-consecutive-senza-subire-gol-record-storia-serie-140986903094.shtml|title=Juve, 10 gare consecutive senza subire gol: è record nella storia della Serie A|website=gazzetta.it|author=Ivan Palumbo|date=12 март 2016}}</ref> Момците на Алегри го продолжиле својот пат кон титулата во април, искористувајќи ја кризата во резултатите на Наполи за да избегаат на врвот на поголем дистанца од својте главни соперници,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://circomassimo.corriere.it/2016/04/03/la-domenica-dei-verdetti/|title=La domenica dei verdetti|website=circomassimo.corriere.it|author=Massimo De Luca|date=3 април 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ilfattoquotidiano.it/2016/04/04/serie-a-grazie-napoli-ma-ci-eravamo-illusi-campionato-finito-con-7-giornate-di-anticipo/2605483/|title=Serie A, grazie Napoli ma ci eravamo solo illusi: il campionato è finito 7 giornate prima|website=ilfattoquotidiano.it|author=Lorenzo Vendemiale|date=4 април 2016}}</ref> приближувајќи се многу блиску до наловот италијански шампион со успехот на гостувањето во Фиренца на 24 април со 2-1 - натпревар кој бил решен во последните минути, со голот на [[Алваро Мората|Мората]] и одбранетиот [[Пенал (фудбал)|пенал]] од страна на Буфон -<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Fiorentina/24-04-2016/fiorentina-juventus-1-2-decide-morata-scudetto-gia-domani-150358511058.shtml|title=Fiorentina-Juventus 1-2: decide Morata, scudetto già domani?|website=gazzetta.it|author=Fabiana Della Valle|date=24 април 2016}}</ref> a математички титулата била прославена следниот ден, благодарение на поразот на Наполи во Рим од Рома:<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/juventus/2016/04/25/news/festa_a_vinovo_scudetto-138442986/|title=Juventus campione d'Italia: a Vinovo esplode la festa. Allegri: "Sono ancora più orgoglioso"|website=repubblica.it|author=Timothy Ormezzano|date=25 април 2016}}</ref> со скудетото клубот поставил неколку рекорди како журналистички така статистички - «"Никој во историјата досега не се искачил на врвот од бездната во која беше потонат Јуве на почетокот на сезоната; никој никогаш не поставил стратосферска серија од 24 победи во 25 натпревари, и никој, па дури и великан како [[Дино Ѕоф]], не бил во можност така да ја запечати својата мрежа како Буфон во оваа сезона"» - по осумдесет години Јувентус ги повторил своите ''Quinquennio d'oro'' од златните 1930-ти години со што исто така, успеа да стане првата екипа во историјата на италијанскиот фудбал, која во две различни победнички серии успеала да освои по пет последователни првенства.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ilfattoquotidiano.it/2016/04/25/juventus-campione-ditalia-per-la-quinta-volta-consecutiva-solo-due-precedente-sempre-la-signora-e-il-grande-torino/2662936/|title=Juventus campione d’Italia per la quinta volta consecutiva. Solo due precedenti: sempre la Signora e il Grande Torino|website=ilfattoquotidiano.it|author=Andrea Tundo|date=25 април 2016}}</ref> Паралелно Јувентус се натпреварувал и во куповите. Во [[УЕФА Лигата на шампионите 2015/16|Лигата на шампионите]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lastampa.it/2015/11/27/sport/calcio/qui-juve/barzagli-elogia-la-difesa-il-una-certezza-della-juve-SIHbKzSjXzibTxs7r3MY8L/pagina.html|title=Barzagli elogia la difesa: “Il 3-5-2 è una certezza della Juve”|website=lastampa.it|author=Gianluca Oddenino|date=27 ноември 2015|accessdate=2016-06-01|archive-date=2016-01-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160105173235/http://www.lastampa.it/2015/11/27/sport/calcio/qui-juve/barzagli-elogia-la-difesa-il-una-certezza-della-juve-SIHbKzSjXzibTxs7r3MY8L/pagina.html|url-status=dead}}</ref> финалистите од [[УЕФА Лига на шампиони 2014/15|претходното издание]] добиле доста квалитетна избалансирана група со шампионот на Англија, [[Манчестер Сити]], шпанската екипа [[ФК Севиља|Севиља]] освојувачи на [[Лига Европа 2014-2015|Лигата на Европа]] и германската [[ФК Борусија Менхенгладбах|Борусија Менхенгладбах]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/championsleague/champions-girone-di-ferro-per-la-juve-la-roma-pesca-il-bar%C3%A7a_1075499-201502a.shtml|title=Champions: girone di ferro per la Juve, la Roma pesca il Barça|website=sportmediaset.mediaset.it|date=27 август 2015}}</ref> Торинезите обезбедиле математичка квалификација за нокаут-фазата на едно коло пред крајот, благодарение на победата со 1-0 на 25 ноември над Ман Сити;<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/25-11-2015/juve-manchester-city-1-0-mandzukic-gol-allegri-ottavi-champions-1301074991499.shtml|title=Juve-Manchester City 1-0: Mandzukic gol, Allegri agli ottavi di Champions|website=gazzetta.it|author=Jacopo Gerna|date=25 ноември 2015}}</ref> сепак поразот во последното коло на гости против Севиља го потиснува Јувентус на второто место во нивната група<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/champions/2015/12/08/news/siviglia-juventus_1-0_llorente_condanna_i_bianconeri_al_secondo_posto-129067425/|title=Siviglia-Juventus 1-0, Llorente condanna i bianconeri al secondo posto. Ora rischiano una big|website=repubblica.it|author=Jacopo Manfredi|date=8 декември 2015}}</ref> и пресметка, во осминафиналето, со [[ФК Бајерн Минхен|Бајерн Минхен]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/champions/2015/12/14/news/sorteggio_ottavi_e_sedicesimi_e_europa_league-129443780/|title=Champions League, sorteggio durissimo: negli ottavi Roma-Real Madrid e Juventus-Bayern|website=repubblica.it|date=14 декември 2015}}</ref> Во двата натпревари, бјанконерите биле речиси рамоправни со баварците кој влегле како фавортити, но сепак, неуспеале да минат понатаму иако успеале да се опорават после два гола негатива во првиот натпревар на Јувентус Стедиум,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/champions/2016/02/23/news/juventus-bayern_2-2_dybala_e_sturaro_firmano_la_rimonta_bianconera-134097659/|title=Juventus-Bayern 2-2, Dybala e Sturaro firmano la rimonta bianconera|website=repubblica.it|author=Jacopo Manfredi|date=23 февруари 2016}}</ref> во реваншот на [[Алијанц Арена]] момците на Алегри го имале пласманот понатаму во својте раце сè до првата минута од судиското продолжение кога во 91-вата минута примиле гол за 2-2 и [[Продолжеток (фудбал)|дополнителни двапати по петтнаесет минути]], каде што тимот на [[Жузеп Гвардиола|Гвардиола]] бил подобар со 4-2 и на тој начин го елиминирал минатогодишниот вицешампион од натпреварувањето.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/champions/2016/03/16/news/bayern-juventus_4-2_coman_e_alcantara_spengono_il_sogno_bianconero-135662130/|title=Bayern-Juventus 4-2, Coman e Alcantara spengono il sogno bianconero|website=repubblica.it|author=Jacopo Manfredi|date=16 март 2016}}</ref> Во [[Фудбалски куп на Италија 2015-2016|Купот на Италија]] Јувентус ја започна својата кампања за одбрана на трофејот од осминафиналната рунда, каде на својот стадион го декласира својот [[Дерби дела Моле|градски соперник]] [[ФК Торино|Торино]] со 4-0,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/16-12-2015/coppa-italia-juve-quarti-4-0-torino-derby-zaza-pogba-dybala-1301315299265.shtml|title=Coppa Italia, Juve ai quarti: 4-0 al Torino nel derby|website=gazzetta.it|author=Stefano Cantalupi|date=16 декември 2015}}</ref> за потоа да избори пласман во полуфиналето преку успехот над Лацио во четврт-финалето на гости со 1-0, со голот на [[Стефан Лихтштајнер|Лихтштајнер]] признат благодарение на [[Технологија на гол-линијата|технологијата на гол-линијата]] (која покажа дека топката со целиот обем ја минала гол линијата по ударот на швајцарскиот десен бек на Јувентус).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/20-01-2016/coppa-italia-lazio-juventus-0-1-decide-lichtsteiner-ora-inter-semifinale-140339323370.shtml|title=Coppa Italia, Lazio-Juventus 0-1: decide Lichtsteiner, ora l'Inter in semifinale|website=gazzetta.it|author=Nicola Berardino|date=20 јануари 2016}}</ref> Многу покомплицирано се покажало полуфиналето, каде ''бјанконерите'' одиграле двомеч [[Дерби на Италија]] со [[ФК Интер|Интер]]: И покрај победата со 3-0 во првиот натпревар на домашен терен,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/juventus/2016/01/27/news/juventus_batte_inter-132188450/|title=Juventus-Inter 3-0: si risveglia Morata, i bianconeri ipotecano la finale|website=repubblica.it|author=Francesco Carci|date=27 јануари 2016}}</ref> тие не успеале да се справат со одржувањето на предност во реваншот на Сан Сиро, дозволувајќи им на играчите на [[Роберто Манчини|Манчини]] да одговорат на ист начин (победа со 3-0) по што следувало [[Пенали (фудбал)|изведување на пенали]] во кој Јувентус бил подобар со 5-3 и се изборил за ново финале во натпреварувањето, втора година по ред<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/juventus/2016/03/03/news/inter-juventus_6-5_dcr_bianconeri_in_finale_con_l_affanno-134665505/|title=Coppa Italia, Inter a un soffio dall'impresa: Juventus in finale solo ai rigori|website=repubblica.it|author=Jacopo Manfredi|date=3 март 2016}}</ref> - нешто што не се случило уште од времето на '' [[Трио маџико]] '', педесеттина години пред тоа.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://it.eurosport.com/calcio/coppa-italia/2015-2016/juventus-tra-coppa-italia-e-serie-a-un-record-tira-laltro-nel-segno-della-famiglia-agnelli_sto5286351/story.shtml|title=Juventus: tra Coppa Italia e Serie A un record tira l’altro nel segno della famiglia Agnelli|website=eurosport.com|author=Alessandro Dinoia|date=2 март 2016}}</ref> Во [[Фудбалски куп на Италија 2015-2016#Финале|решавачкиот натпревар]] одигран на 21 мај на Олимпико во Рим, Јувентус ја освоил својата единаесетта титула во италијанскиот куп, втора по ред, победувајќи го [[ФК Милан|Милан]] со 1-0 благодарение на голот на [[Алваро Мората|Мората]] кој дошол во [[Продолжеток (спорт)|второто продолженије]]:<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lastampa.it/2016/05/21/sport/calcio/qui-juve/la-juve-si-prende-anche-la-coppa-italia-milan-battuto-ai-supplementari-KhJUDMWlRKCrPvru3bX3kM/pagina.html|title=La Juve si prende anche la Coppa Italia, Milan battuto 1-0 ai supplementari|website=lastampa.it|author=Matteo De Santis|date=21 мај 2016|accessdate=2016-06-02|archive-date=2016-05-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20160524054243/http://www.lastampa.it/2016/05/21/sport/calcio/qui-juve/la-juve-si-prende-anche-la-coppa-italia-milan-battuto-ai-supplementari-KhJUDMWlRKCrPvru3bX3kM/pagina.html|url-status=dead}}</ref> со тоа торинезите се првиот клуб во историјата на италијанскиот фудбал, кој успеал да ја освои [[Дабл (фудбал)|''двојната'' круна]] во двапати по ред во две години едноподруго; конечно затворањето на сезоната со освојување на сите три сезонски домашни трофеи (Лигата, Купот и Суперкупот на национално ниво) во организација на [[Lega Nazionale Professionisti Serie A|Lega Serie A]], за Јувентус значи нивниот прв [[Требл (фудбал)|национален требл (тројна круна)]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.juventus.com/it/news/news/2016/i-numeri-di-un-ennesima-impresa.php|title=I numeri di un'ennesima impresa|website=juventus.com|date=22 мај 2016}}</ref> ==Дресови== '''Спортска опрема: [[Адидас]]''' <br/> '''Главен спонзор: [[Jeep]]''' {| |- | {{Football kit |pattern_la = _juve1516h |pattern_b = _juve1516h |pattern_ra = _juve1516h |pattern_sh = _juve1516h |pattern_so = _juve1516h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Домашен }} | {{Football kit |pattern_la =_juve1516a |leftarm = FFFFFF |pattern_b =_juve1516a |body = FFFFFF |pattern_ra =_juve1516a |rightarm = FFFFFF |pattern_sh=_juve1516a |shorts = FFFFFF |pattern_so =_juve1516a |socks = FFFFFF |title = Гостински }} | {{Football kit |pattern_la =_juve1516t |leftarm = FFFFFF |pattern_b =_juve1516t |body = FFFFFF |pattern_ra =_juve1516t |rightarm = FFFFFF |pattern_sh =_juve1516t |shorts = FFFFFF |pattern_so =_juve1516t |socks = FFFFFF |title = Резервен }} |} {| |- | {{Football kit |pattern_la =_juve1516gk3 |leftarm = FFFFFF |pattern_b =_juve1516gk3 |body = FFFFFF |pattern_ra =_juve1516gk3 |rightarm = FFFFFF |pattern_sh =_juve1516gk3 |shorts = FFFFFF |pattern_so =_juve1516gk3 |socks = FFFFFF |title = Прв голмански }} | {{Football kit |pattern_la =_juve1516gk2 |leftarm = FFFFFF |pattern_b =_juve1516gk2 |body = FFFFFF |pattern_ra =_juve1516gk2 |rightarm = FFFFFF |pattern_sh =_juve1516gk2 |shorts = FFFFFF |pattern_so =_juve1516gk2 |socks = FFFFFF |title = Втор голмански }} | {{Football kit |pattern_la =_juve1516gk1 |leftarm = FFFFFF |pattern_b =_juve1516gk1 |body = FFFFFF |pattern_ra =_juve1516gk1 |rightarm = FFFFFF |pattern_sh =_juve1516gk1 |shorts = FFFFFF |pattern_so =_juve1516gk1 |socks = FFFFFF |title = Трет голмански }} | {{Football kit |pattern_la =_juve1516gk4 |leftarm = FFFFFF |pattern_b =_juve1516gk4 |body = FFFFFF |pattern_ra =_juve1516gk4 |rightarm = FFFFFF |pattern_sh =_juve1516gk4 |shorts = FFFFFF |pattern_so =_juve1516gk4 |socks = FFFFFF |title = Четврти голмански }} |} ==Состав== {{Fs start}} {{Fs player|no=1|pos=GK|nat=ITA|name=[[Џанлуиџи Буфон]]|other=[[капитен]]}} {{Fs player|no=3|pos=DF|nat=ITA|name=[[Џорџо Кјелини]]}} {{Fs player|no=4|pos=DF|nat=URU|name=[[Мартин Касерес]]}} {{Fs player|no=6|pos=MF|nat=GER|name=[[Сами Хедира]]}} {{Fs player|no=7|pos=FW|nat=ITA|name=[[Симоне Ѕаѕа]]}} {{Fs player|no=8|pos=MF|nat=ITA|name=[[Клаудио Маркизио]]}} {{Fs player|no=9|pos=FW|nat=ESP|name=[[Алваро Мората]]}} {{Fs player|no=10|pos=MF|nat=FRA|name=[[Пол Погба]]}} {{Fs player|no=11|pos=MF|nat=BRA|name=[[Ернанес]]}} {{Fs player|no=12|pos=DF|nat=BRA|name=[[Алекс Сандро]]}} {{Fs player|no=15|pos=DF|nat=ITA|name=[[Андреја Барцаљи]]}} {{Fs player|no=16|pos=MF|nat=COL|name=[[Хуан Квадрадо]]}} {{Fs player|no=17|pos=FW|nat=CRO|name=[[Марио Манџукиќ]]}} {{Fs player|no=18|pos=MF|nat=Габон|name=[[Марио Лемина]]}} {{Fs player|no=19|pos=DF|nat=ITA|name=[[Леонардо Бонучи]]}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=20|pos=MF|nat=ITA|name=[[Симоне Падоин]]}} {{Fs player|no=21|pos=FW|nat=ARG|name=[[Пауло Дибала]]}} {{Fs player|no=22|pos=MF|nat=GHA|name=[[Квадво Асамоа]]}} {{Fs player|no=24|pos=DF|nat=ITA|name=[[Даниеле Ругани]]}} {{Fs player|no=25|pos=GK|nat=BRA|name=[[Норберто Мурара Нето|Нето]]}} {{Fs player|no=26|pos=DF|nat=SUI|name=[[Стефан Лихтштајнер]]}} {{Fs player|no=27|pos=MF|nat=ITA|name=[[Стефано Стураро]]}} {{Fs player|no=33|pos=DF|nat=FRA|name=[[Патрис Евра]]}} {{Fs player|no=34|pos=GK|nat=BRA|name=[[Рубињо (фудбалер)|Рубињо]]}} {{Fs player|no=37|pos=MF|nat=ARG|name=[[Роберто Переира]]}} {{Fs player|no=38|pos=GK|nat=ITA|name=[[Емил Аудеро]]}}<ref name="AggregatoPrimavera">Се приклучиле на тренинг со првиот тим од [[Јувентус Примавера|Примавера]] тимот.</ref> {{Fs player|no=39|pos=FW|nat=ITA|name=Андреја Фавили}}<ref name="AggregatoPrimavera" /> {{Fs player|no=46|pos=DF|nat=ITA|name=Филипо Ромања}}<ref name="AggregatoPrimavera" /> {{Fs player|no=47|pos=MF|nat=ITA|name=[[Лука Клеменца]]}}<ref name="AggregatoPrimavera" /> {{Fs player|no=49|pos=MF|nat=ITA|name=[[Франческо Касата]]}}<ref name="AggregatoPrimavera" /> {{Fs end}} ==Трансфери== ''Прикажани се само побитните операции'' ===Дошле=== [[Податотека:Mario Mandzukic Atlético de Madrid 2014-2015 - 01.jpg|thumb|270px|right|Хрватскиот напаѓач [[Марио Манџукиќ]] бил купен од [[ФК Атлетико Мадрид|Атлетико Мадрид]] за сума од 19 милиони евра. Тој во текот на сезоната оформил одлично партнертство во нападот со уште едно ново засилување на Јувентус, аргентинецот [[Пауло Дибала]], и двајцата заедно постигнале преку 30 голови кој бил од фундаментално значење за клубот.]] [[Податотека:Arturo Vidal (Juventus).jpg|thumb|180px|right|Чилеанецот [[Артуро Видал]] по четири шампионски сезони поминати во Јувентус, го напуштил клубот и се преселил во германскиот [[ФК Бајерн Минхен|Бајерн Минхен]] за сума од 37 милиони евра. Продажбата на Видал е највисокиот излезен трансфер на Јувентус во последните шест години, откако претседателската функција ја презел Андреја Ањели.]] {| class="wikitable sortable" |- ! style="width:80px;"| Дата ! style="width:30px;"| {{tooltip|Поз.|Позиција}} ! style="width:150px;"| Играч ! style="width:150px;"| Од ! style="width:280px;" class="unsortable"| Начин и сума |- | {{dts|format=dmy|2015|6|4}} | align=center| {{sortname||НП|Напад (фудбал)|c}} | {{знамеикона|ARG}} [[Пауло Дибала]] | {{Fb team Palermo}} | align=center| конечно (32 мил. €) плус бонуси (8 мил. €)[http://www.juventus.com/media/native/investor-relations-docs/italiano/comunicati/2015/comunicato%2004062015%20dybala%20ita.pdf] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160316151931/http://www.juventus.com/media/native/investor-relations-docs/italiano/comunicati/2015/comunicato%2004062015%20dybala%20ita.pdf |date=2016-03-16 }} |- | {{dts|format=dmy|2015|6|9}} | align=center| {{sortname||СР|Среден ред (фудбал)|c}} | {{знамеикона|GER}} [[Сами Хедира]] | {{Fb team Real Madrid}} | align=center| Бесплатно [http://www.juventus.com/it/news/news/2014/khedira-bianconero.php] |- | {{dts|format=dmy|2015|6|22}} | align=center| {{sortname||НП|Напад (фудбал)|c}} | {{знамеикона|CRO}} [[Марио Манџукиќ]] | {{Fb team Atletico Madrid}} | align=center| конечно (19 мил. €) плус бонуси (2 мил. €) [http://www.juventus.com/media/native/investor-relations-docs/italiano/comunicati/2015/comunicato+22062015+ronaldo+ita.pdf]{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- | {{dts|format=dmy|2015|7|1}} | align=center| {{sortname||ОД|Одбрана (фудбал)|c}} | {{знамеикона|ITA}} [[Даниеле Ругани]] | {{Fb team Empoli}} | align=center| вратен од заем [http://www.juventus.com/juve/en/news/juventus-complete-full-rugani-purchase] |- | {{dts|format=dmy|2015|7|3}} | align=center| {{sortname||ГМ|Голман (фудбал)|c}} | {{знамеикона|BRA}} [[Норберто Мурара Нето|Нето]] | {{Fb team Fiorentina}} | align=center| Бесплатно [http://www.juventus.com/en/news/news/2015/neto-joins-juventus.php] |- | {{dts|format=dmy|2015|7|7}} | align=center| {{sortname||НП|Напад (фудбал)|c}} | {{знамеикона|ITA}} [[Симоне Ѕаѕа]] | {{Fb team Sassuolo}} | align=center| конечно (18 мил. €) [http://www.juventus.com/en/news/news/2015/zaza-joins-juventus.php] |- | {{dts|format=dmy|2015|7|13}} | align=center| {{sortname||НП|Напад (фудбал)|c}} | {{знамеикона|ARG}} [[Гвидо Вадала]] | {{Fb team Boca Juniors}} | align=center| позајмица до јули 2017 (3.5 мил. €) [http://www.juventus.com/en/news/news/2015/muchas-gracias-carlos.php] |- | {{dts|format=dmy|2015|8|20}} | align=center| {{sortname||ОД|Одбрана (фудбал)|c}} | {{знамеикона|BRA}} [[Алекс Сандро]] | {{Fb team Porto}} | align=center| конечно (26 мил. €) [http://www.juventus.com/media/native/investor-relations-docs/english/price-sensitive-press-releases/2015-2016/comunicato%2020082015%20alexsandro%20eng.pdf] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160127223533/http://www.juventus.com/media/native/investor-relations-docs/english/price-sensitive-press-releases/2015-2016/comunicato%2020082015%20alexsandro%20eng.pdf |date=2016-01-27 }} |- | {{dts|format=dmy|2015|8|25}} | align=center| {{sortname||СР|Среден ред (фудбал)|c}} | {{знамеикона|COL}} [[Хуан Квадрадо]] | {{Fb team Chelsea}} | align=center| позајмица (1.5 мил. €) до јуни 2016 [http://www.juventus.com/en/news/news/2015/cuadrado-joins-juventus-on-loan.php] |- | {{dts|format=dmy|2015|8|31}} | align=center| {{sortname||СР|Среден ред (фудбал)|c}} | {{знамеикона|Габон}} [[Марио Лемина]] | {{Fb team Olympique Marseille}} | align=center| позајмица (0.5 мил. €) плус бонуси (1 мил. €) до јуни 2016, со право на откуп за 9.5 мил. € [http://www.juventus.com/media/native/investor-relations-docs/english/price-sensitive-press-releases/2015-2016/comunicato%2031082015%20accordi%20marsiglia%20eng.pdf] |- | {{dts|format=dmy|2015|8|31}} | align=center| {{sortname||СР|Среден ред (фудбал)|c}} | {{знамеикона|BRA}} [[Ернанес]] | {{Fb team Inter}} | align=center| конечно (11 мил. €) плус бонуси (2 мил. €) [http://www.juventus.com/en/news/news/2015/hernanes-signs-for-juventus-.php] |} ===Заминале=== {| class="wikitable sortable" |- ! style="width:80px;"| Дата ! style="width:30px;"| {{tooltip|Поз.|Позиција}} ! style="width:150px;"| Играч ! style="width:150px;"| Од ! style="width:280px;" class="unsortable"| Начин и сума |- | {{dts|format=dmy|2015|6|30}} | align=center| {{sortname||СР|Среден ред (фудбал)|c}} | {{знамеикона|ITA}} [[Ромуло Орестес Соуза Калдеира|Ромуло]] | {{Fb team Verona}} | align=center| вратен од заем [http://www.juventus.com/en/news/news/2014/romulo-completes-juventus-move.php] |- | {{dts|format=dmy|2015|6|30}} | align=center| {{sortname||НП|Напад (фудбал)|c}} | {{знамеикона|ITA}} [[Алесандро Матри]] | {{Fb team Milan}} | align=center| вратен од заем [http://www.juventus.com/en/news/news/2014/matri-returns-to-juventus.php] |- | {{dts|format=dmy|2015|7|3}} | align=center| {{sortname||ГМ|Голман (фудбал)|c}} | {{знамеикона|ITA}} [[Марко Сторари]] | {{Fb team Cagliari}} | align=center| Бесплатно [http://www.juventus.com/en/news/news/2015/storari-departs-after-five-unforgettable-years.php] |- | {{dts|format=dmy|2015|7|6}} | align=center| {{sortname||СР|Среден ред (фудбал)|c}} | {{знамеикона|ITA}} [[Андреја Пирло]] |{{Fb team New York City}} | align=center| Бесплатно [http://www.juventus.com/en/news/news/2015/thanks-for-everything-maestro.php] |- | {{dts|format=dmy|2015|7|8}} | align=center| {{sortname||СР|Среден ред (фудбал)|c}} | {{знамеикона|ITA}} [[Лука Мароне]] |{{Fb team Carpi}} | align=center| позајмица до јуни 2016 [http://www.juventus.com/en/news/news/2015/marrone-joins-carpi-on-loan.php] |- | {{dts|format=dmy|2015|7|10}} | align=center| {{sortname||ОД|Одбрана (фудбал)|c}} | {{знамеикона|ITA}} [[Анџело Огбона]] | {{Fb team West Ham United}} | align=center| конечно (11 мил. €) [http://www.juventus.com/en/news/news/2015/ogbonna-departs-for-west-ham.php]{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- | {{dts|format=dmy|2015|7|13}} | align=center|{{sortname||НП|Напад (фудбал)|c}} | {{знамеикона|ARG}} [[Карлос Тевес]] | {{Fb team Boca Juniors}} | align=center| конечно (6.5 мил. €) [http://www.juventus.com/en/news/news/2015/muchas-gracias-carlos.php] |- | {{dts|format=dmy|2015|7|28}} | align=center| {{sortname||СР|Среден ред (фудбал)|c}} | {{знамеикона|CHL}} [[Артуро Видал]] | {{Fb team Bayern Munchen}} | align=center| конечно (37 мил. €) плус бонуси (3 мил. €) [http://www.juventus.com/en/news/news/2015/vidal-completes-move-to-bayern-munich.php] |- | {{dts|format=dmy|2015|8|11}} | align=center| {{sortname||СР|Среден ред (фудбал)|c}} | {{знамеикона|ITA}} [[Симоне Пепе]] |{{Fb team Chievo}} | align=center| Бесплатно [http://www.chievoverona.it/en/news/official-simone-pepe-coming-chievoverona] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160305074148/http://www.chievoverona.it/en/news/official-simone-pepe-coming-chievoverona |date=2016-03-05 }} |- | {{dts|format=dmy|2015|8|27}} | align=center| {{sortname||НП|Напад (фудбал)|c}} | {{знамеикона|ESP}} [[Фернандо Љоренте]] | {{Fb team Juventus}} | align=center| Бесплатно [http://www.juventus.com/en/news/news/2015/llorente-completes-move-to-sevilla-.php] |- | {{dts|format=dmy|2015|8|30}} | align=center|{{sortname||НП|Напад (фудбал)|c}} | {{знамеикона|FRA}} [[Кингсли Коман]] | {{Fb team Bayern Munchen}} | align=center| позајмица (7 мил. €) до 2017, со право на откуп за уште 21 мил. € [http://www.juventus.com/en/news/news/2015/coman-completes-loan-move-to-bayern.php] |- | {{dts|format=dmy|2015|8|31}} | align=center| {{sortname||ОД|Одбрана (фудбал)|c}} | {{знамеикона|CHI}} [[Маурисио Исла]] | {{Fb team Olympique Marseille}} | align=center| позајмица до јуни 2016, со право на откуп за 7 мил. € [http://www.juventus.com/media/native/investor-relations-docs/english/price-sensitive-press-releases/2015-2016/comunicato%2031082015%20accordi%20marsiglia%20eng.pdf] |- | {{dts|format=dmy|2015|8|31}} | align=center| {{sortname||ОД|Одбрана (фудбал)|c}} | {{знамеикона|ITA}} [[Паоло де Чеље]] | {{Fb team Olympique Marseille}} | align=center| позајмица до јуни 2016 [http://www.juventus.com/media/native/investor-relations-docs/english/price-sensitive-press-releases/2015-2016/comunicato%2031082015%20accordi%20marsiglia%20eng.pdf] |} ==Натпреварувања во сезоната== ===Суперкуп на Италија=== {{Главна|Суперкуп на Италија 2015}} {{football box collapsible |date = 8 август 2015 |time = 14:00 [[Средноевропско време|CET]] |team1 = {{Fb team Juventus}} |score = 2–0 |report = [http://www.legaseriea.it/it/supercoppa-tim/match-report/2015-16/FINAL/UNI/1/JUVLAZ Извештај] |team2 = {{Fb team Lazio}} |goals1 = [[Марио Манџукиќ|Манџукиќ]] {{goal|69}}<br>[[Пауло Дибала|Дибала]] {{goal|73}} |goals2 = |stadium = [[Стадион Шангај]] |location = [[Шангај]], [[Кина]] |attendance = 30,000 |referee = [[Лука Банти]] |result = W |stack = }} ===Серија А=== {{Главна|Серија А 2015-2016}} ====Завршна табела==== <onlyinclude> <center> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; font-size: 90%;" |+ ! width="7%" | ! width="7%" |{{Abbr|Поз.|Позиција}} ! width="27%" |Екипа ! width="10%" |{{Abbr|Бод|Бодови}} ! width="7%" |{{Abbr|ОН|Одиграни натпревари}} ! width="7%" |{{Abbr|П|Победи}} ! width="7%" |{{Abbr|Н|Нерешени}} ! width="7%" |{{Abbr|И|Изгубени}} ! width="7%" |{{Abbr|ДГ|Дадени голови}} ! width="7%" |{{Abbr|ПГ|Примени голови}} ! width="7%" |{{Abbr|ГР|Гол-разлика}} |- style="background:#99CBFF;" | [[File:Scudetto.svg|20x20px|Шампион на Италија]] [[File:Coccarda Coppa Italia.svg|15px|Освојувач на Купот на Италија]] [[File:Coppacampioni.png|21x21px]] || 1. || style="text-align:left;" |'''{{Fb team Juventus}} || '''91''' || 38 || 29 || 4 || 5 || 75 || 20 || +55 |- style="background:#AFEEEE;" | [[File:Coppacampioni.png|21x21px]] || 2. || style="text-align:left;" |{{Fb team Napoli}} || '''82''' || 38 || 25 || 7 || 6 || 80 || 32 || +48 |- style="background:#CCFFFF;" | [[File:Coppacampioni.png|21x21px]] || 3. || style="text-align:left;" |{{Fb team Roma}} || '''80''' || 38 || 23 || 11 || 4 || 83 || 41 || +42 |- style="background:#B0FFB0;" | [[File:Coppauefa.png|21x21px]] || 4. ||style="text-align:left;" |{{Fb team Inter}} || '''67''' || 38 || 20 || 7 || 11 || 50 || 38 || +12 |- style="background:#CCFFCC;" | [[File:Coppauefa.png|21x21px]] || 5. || style="text-align:left;" |{{Fb team Fiorentina}} || '''64''' || 38 || 18 || 10 || 10 || 60 || 42 || +18 |- style="background:#CCFFCC;" | [[File:Coppauefa.png|21x21px]] || 6. || style="text-align:left;" |{{Fb team Sassuolo}} || '''61''' || 38 || 16 || 13 || 9 || 49 || 40 || +9 |- | || 7. || style="text-align:left;" |{{Fb team Milan}} || '''57''' || 38 || 15 || 12 || 11 || 49 || 43 || +6 |- | || 8. || style="text-align:left;" |{{Fb team Lazio}} || '''54''' || 38 || 15 || 9 || 14 || 52 || 52 || 0 |- | || 9. || style="text-align:left;" |{{Fb team Chievo}} || '''50''' || 38 || 13 || 11 || 14 || 43 || 45 || −2 |- | || 10. || style="text-align:left;" |{{Fb team Empoli}} || '''46''' || 38 || 12 || 10 || 16 || 40 || 49 || −9 |- | ||11.|| style="text-align:left;" |{{Fb team Genoa}} || '''46''' || 38 || 13 || 7 || 18 || 45 || 48 || −3 |- | ||12.|| style="text-align:left;" |{{Fb team Torino}} || '''45''' || 38 || 12 || 9 || 17 || 52 || 55 || −3 |- | ||13.|| style="text-align:left;" |{{Fb team Atalanta}} || '''45''' || 38 || 11 || 12 || 15 || 41 || 47 || −6 |- | ||14.|| style="text-align:left;" |{{Fb team Bologna}} || '''42''' || 38 || 11 || 9 || 18 || 33 || 45 || −12 |- | ||15.|| style="text-align:left;" |{{Fb team Sampdoria}} || '''40''' || 38 || 10 || 10 || 18 || 48 || 61 || −13 |- | ||16.|| style="text-align:left;" |{{Fb team Palermo}} || '''39''' || 38 || 10 || 9 || 19 || 38 || 65 || −27 |- | || 17. || style="text-align:left;" |{{Fb team Udinese}} || '''39''' || 38 || 10 || 9 || 19 || 35 || 60 || −25 |- style="background:#FFCCCC;" | [[File:1downarrow red.svg|15px]] || 18. || style="text-align:left;" |{{Fb team Carpi}} || '''38''' || 38 || 9 || 11 || 18 || 37 || 57 || −20 |- style="background:#FFCCCC;" | [[File:1downarrow red.svg|15px]] || 19. || style="text-align:left;" |{{Fb team Frosinone}} || '''31''' || 38 || 8 || 7 || 23 || 35 || 76 || −41 |- style="background:#FFCCCC;" | [[File:1downarrow red.svg|15px]] || 20. || style="text-align:left;" |'''{{Fb team Verona|Hellas Verona}} || '''28''' || 38 || 5 || 13 || 20 || 34 || 63 || −29 |} </center> {{col-start}} {{col-2}} <small>'''''Легенда:'''''</small><br /> :<small><span style="background-color:#99CBFF;">{{меѓупростори|5}}</span> '''Шампион на Италија''' и се квалификува за групната фаза на '''УЕФА Лигата на шампионите 2016-2017'''</small> :<small><span style="background:#AFEEEE;">{{меѓупростори|5}}</span> Се квалификува за групната фаза на '''УЕФА Лигата на шампионите 2016-2017''' :<small><span style="background:#CCFFFF;">{{меѓупростори|5}}</span> Се квалификува за плејоф рундата (од квалификациите) за '''УЕФА Лигата на шампионите 2016-2017'''</small> :<small><span style="background:#B0FFB0;">{{меѓупростори|5}}</span> Се квалификува за фазата по групи во '''УЕФА Лига Европа 2016-2017'''</small> :<small><span style="background:#CCFFCC;">{{меѓупростори|5}}</span> Се квалификува за третото коло од квалификациите за '''УЕФА Лига Европа 2016-2017'''</small> :<small><span style="background:#FFCCCC;">{{меѓупростори|5}}</span> Испаѓа во '''Серија Б 2016-2017'''</small> {{col-2}} <small>'''''Нотес:'''''<br /> : Три бода за победа, еден за нерешено, нула за пораз. : Во случај на еднаков број на бодови помеѓу две или повеќе екипи, позицијата на табелата на екипата ќе биде одредена по следниве критериуми: :* Освоени бодови во меѓусебните двобои :* Гол-разлика во меѓусебните двобои :* Вкупна гол-разлика :* Вкупен број на постигнати голови :* Ждрепка {{col-end}} ====Натпревари==== {{football box collapsible |round = 1 |date = 23 август 2015 |time = 18:00 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Juventus}} |score = 0–1 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/1/JUVUDI Извештај] |team2 = {{Fb team Udinese}} |goals1 = |goals2 = {{goal|78}} [[Сирил Теро|Теро]] |stadium = [[Стадион Јувентус]] |location = [[Торино]] |attendance = 38,433 |referee = [[Паоло Мацолени]] |result = L |stack = yes }} {{football box collapsible |round = 2 |date = 30 август 2015 |time = 18:00 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Roma}} |score = 2–1 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/2/ROMJUV Извештај] |team2 = {{Fb team Juventus}} |goals1 = [[Миралем Пјаниќ|Пјаниќ]] {{goal|61}}<br>[[Един Џеко|Џеко]] {{goal|79}} |goals2 = {{goal|87}} [[Пауло Дибала|Дибала]] <br>{{sent off|2|74|77}} [[Патрис Евра|Евра]] |stadium = [[Стадион Олимпико]] |location = [[Рим]] |attendance = 56,040 |referee = [[Никола Рицоли]] |result = L |note = |stack = yes }} {{football box collapsible |round = 3 |date = 12 септември 2015 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Juventus}} |score = 1–1 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/3/JUVCHI Извештај] |team2 = {{Fb team Chievo}} |goals1 = [[Пауло Дибала|Дибала]] {{goal|83|пен.}} |goals2 = {{goal|5}} [[Перпарим Хетемај|Хетемај]] |stadium = [[Стадион Јувентус]] |location = [[Торино]] |attendance = 28,899 |referee = Марко Гвида |result = D |stack = yes }} {{football box collapsible |round = 4 |date = 20 септември 2015 |time = 15:00 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Genoa}} |score = 0–2 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/4/GENJUV Извештај] |team2 = {{Fb team Juventus}} |goals1 = [[Армандо Ицо|Ицо]] {{sent off|2|26|44}} |goals2 = {{goal|37|а.г.}} [[Еугенио Ламана|Ламана]]<br>{{goal|60|пен.}} [[Пол Погба|Погба]] |stadium = [[Стадион Лујџи Ферарис]] |location = [[Џенова]] |attendance = 25,115 |referee = [[Паоло Валери]] |result = W |stack = yes }} {{football box collapsible |round = 5 |date = 23 септември 2015 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Juventus}} |score = 1–1 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/5/JUVFRO Извештај] |team2 = {{Fb team Frosinone}} |goals1 = [[Симоне Ѕаѕа|Ѕаѕа]] {{goal|50}} |goals2 = {{goal|90+2}} [[Леонардо Бланшард|Бланшард]] |stadium = [[Стадион Јувентус]] |location = [[Торино]] |attendance = 35,973 |referee = Анџело Червелера |result = D |stack = yes }} {{football box collapsible |round = 6 |date = 26 септември 2015 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Napoli}} |score = 2–1 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/6/NAPJUV Извештај] |team2 = {{Fb team Juventus}} |goals1 = [[Лоренцо Инсиње|Инсиње]] {{goal|26}}<br>[[Гонзало Игуаин|Игуаин]] {{goal|62}} |goals2 = {{goal|63}} [[Марио Лемина|Лемина]] |stadium = [[Стадион Сан Паоло]] |location = [[Неапол]] |attendance = 40,311 |referee = [[Даниеле Орсато]] |result = L |stack = yes }} {{football box collapsible |round = 7 |date = 4 октомври 2015 |time = 18:00 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Juventus}} |score = 3–1 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/7/JUVBOL Извештај] |team2 = {{Fb team Bologna}} |goals1 = [[Алваро Мората|Мората]] {{goal|33}}<br>[[Пауло Дибала|Дибала]] {{goal|53|пен.}}<br>[[Сами Хедира|Хедира]] {{goal|63}} |goals2 = {{goal|5}} [[Антони Муние|Муние]] |stadium = [[Стадион Јувентус]] |location = [[Торино]] |attendance = 39,330 |referee = [[Доменико Чели]] |result = W |stack = yes }} {{football box collapsible |round = [[Дерби д'Италија|8]] |date = 18 октомври 2015 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Inter}} |score = 0–0 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/8/INTJUV Извештај] |team2 = {{Fb team Juventus}} |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Сан Сиро]] |location = [[Милано]] |attendance = 79,154 |referee = [[Паоло Валери]] |result = D |stack = yes }} {{football box collapsible |round = 9 |date = 25 октомври 2015 |time = 15:00 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Juventus}} |score = 2–0 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/9/JUVATA Извештај] |team2 = {{Fb team Atalanta}} |goals1 = [[Пауло Дибала|Дибала]] {{goal|28}}<br>[[Марио Манџукиќ|Манџукиќ]] {{goal|49}}<br>[[Пол Погба|Погба]] {{penmiss}} <small>72'</small> |goals2 = {{sent off|2|57|73}} [[Рафаел Толои|Толои]] |stadium = [[Стадион Јувентус]] |location = [[Торино]] |attendance = 38,720 |referee = Марко Ди Бело |result = W |stack = yes }} {{football box collapsible |round = 10 |date = 28 октомври 2015 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Sassuolo}} |score = 1–0 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/10/SASJUV Извештај] |team2 = {{Fb team Juventus}} |goals1 = [[Никола Сансоне|Сансоне]] {{goal|20}} |goals2 = {{sent off|2|4|39}} [[Џорџо Кјелини|Кјелини]] |stadium = [[Стадион Мапеи]] |location = [[Реџо Емилија]] |attendance = 20,570 |referee = [[Андреја Џервасони]] |result = L |stack = yes }} {{football box collapsible |round = [[Дерби дела Моле|11]] |date = 31 октомври 2015 |time = 18:00 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Juventus}} |score = 2–1 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/11/JUVTOR Извештај] |team2 = {{Fb team Torino}} |goals1 = [[Пол Погба|Погба]] {{goal|19}}<br>[[Хуан Квадрадо|Квадрадо]] {{goal|90+3}} |goals2 = {{goal|51}} [[Чезаре Бово|Бово]] |stadium = [[Стадион Јувентус]] |location = [[Торино]] |attendance = 39,828 |referee = [[Џанлука Роки]] |result = W |stack = yes }} {{football box collapsible |round = 12 |date = 8 ноември 2015 |time = 15:00 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Empoli}} |score = 1–3 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/12/EMPJUV Извештај] |team2 = {{Fb team Juventus}} |goals1 = [[Масимо Макароне|Макароне]] {{goal|19}} |goals2 = {{goal|32}} [[Марио Манџукиќ|Манџукиќ]]<br>{{goal|38}} [[Патрис Евра|Евра]]<br>{{goal|84}} [[Пауло Дибала|Дибала]] |stadium = [[Стадион Карло Кастелани]] |location = [[Емполи]] |attendance = 14,693 |referee = [[Давиде Маса]] |result = W |stack = yes }} {{football box collapsible |round = 13 |date = 21 ноември 2015 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Juventus}} |score = 1–0 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/13/JUVMIL Извештај] |team2 = {{Fb team Milan}} |goals1 = [[Пауло Дибала|Дибала]] {{goal|65}} |goals2 = |stadium = [[Стадион Јувентус]] |location = [[Торино]] |attendance = 40,841 |referee = [[Паоло Мацолени]] |result = W |stack = yes }} {{football box collapsible |round = 14 |date = 29 ноември 2015 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Palermo}} |score = 0–3 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/14/PALJUV Извештај] |team2 = {{Fb team Juventus}} |goals1 = |goals2 = {{goal|54}} [[Марио Манџукиќ|Манџукиќ]] <br>{{goal|89}} [[Стефано Стураро|Стураро]]<br>{{goal|90+3}} [[Симоне Ѕаѕа|Ѕаѕа]] |stadium = [[Стадион Ренцо Барбера]] |location = [[Палермо]] |attendance = 25,737 |referee = [[Паоло Валери]] |result = W |stack = yes }} {{football box collapsible |round = 15 |date = 4 декември 2015 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Lazio}} |score = 0–2 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/15/LAZJUV Извештај] |team2 = {{Fb team Juventus}} |goals1 = |goals2 = {{goal|7|а.г.}} [[Сантијаго Џентилети|Џентилети]] <br>{{goal|32}}[[Пауло Дибала|Дибала]] |stadium = [[Стадион Олимпико]] |location = [[Рим]] |attendance = 27,740 |referee = [[Лука Банти]] |result = W |stack = yes }} {{football box collapsible |round = 16 |date = 13 декември 2015 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Juventus}} |score = 3–1 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/16/JUVFIO Извештај] |team2 = {{Fb team Fiorentina}} |goals1 = [[Хуан Квадрадо|Квадрадо]] {{goal|6}}<br>[[Марио Манџукиќ|Манџукиќ]] {{goal|80}}<br>[[Пауло Дибала|Дибала]] {{goal|90+1}} |goals2 = {{goal|3|пен.}} [[Јосип Иличиќ|Иличиќ]] |stadium = [[Стадион Јувентус]] |location = [[Торино]] |attendance = 36,690 |referee = [[Даниеле Орсато]] |result = W |stack = yes }} {{football box collapsible |round = 17 |date = 20 декември 2015 |time = 12:30 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Carpi}} |score = 2–3 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/17/CARJUV Извештај] |team2 = {{Fb team Juventus}} |goals1 = [[Марко Бориело|Бориело]] {{goal|15}}<br>[[Леонардо Бонучи|Бонучи]] {{goal|90+2|а.г.}} |goals2 = {{goal|18||41}} [[Марио Манџукиќ|Манџукиќ]] <br>{{goal|50}} [[Пол Погба|Погба]] |stadium = [[Стадион Алберто Браља]] |location = [[Модена]] |attendance = 17,755 |referee = Пјеро Џакомели |result = W |stack = yes }} {{football box collapsible |round = 18 |date = 6 јануари 2016 |time = 15:00 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Juventus}} |score = 3–0 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/18/JUVVER Извештај] |team2 = {{Fb team Verona}} |goals1 = [[Пауло Дибала|Дибала]] {{goal|8}}<br>[[Леонардо Бонучи|Бонучи]] {{goal|45}}<br>[[Симоне Ѕаѕа|Ѕаѕа]] {{goal|82}} |goals2 = |stadium = [[Стадион Јувентус]] |location = [[Торино]] |attendance = 38,748 |referee = Џанпаоло Калварезе |result = W |stack = yes }} {{football box collapsible |round = 19 |date = 10 јануари 2016 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Sampdoria}} |score = 1–2 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/19/SAMJUV Извештај] |team2 = {{Fb team Juventus}} |goals1 = [[Антонио Касано|Касано]] {{goal|64}}<br>[[Никлас Моисандер|Моисандер]] {{sent off|0|90+4}} |goals2 = {{goal|17}} [[Пол Погба|Погба]]<br>{{goal|46}} [[Сами Хедира|Хедира]] |stadium = [[Стадион Лујџи Ферарис]] |location = [[Џенова]] |attendance = 25,024 |referee = [[Паоло Мацолени]] |result = W |stack = yes }} {{football box collapsible |round = 20 |date = 17 јануари 2016 |time = 15:00 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Udinese}} |score = 0–4 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/20/UDIJUV Извештај] |team2 = {{Fb team Juventus}} |goals1 = [[Данило Ларангеира|Данило]] {{sent off|0|25}} |goals2 = {{goal|15||26|пен.}} [[Пауло Дибала|Дибала]] <br>{{goal|18}} [[Сами Хедира|Хедеира]]<br>{{goal|42}} [[Алекс Сандро]] |stadium = [[Стадион Фриули]] |location = [[Удине]] |attendance = 25,467 |referee = [[Џанлука Роки]] |result = W |stack = yes }} {{football box collapsible |round = 21 |date = 24 јануари 2016 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Juventus}} |score = 1–0 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/21/JUVROM Извештај] |team2 = {{Fb team Roma}} |goals1 = [[Пауло Дибала|Дибала]] {{goal|77}} |goals2 = |stadium = [[СтадиоН Јувентус]] |location = [[Торино]] |attendance = 38,348 |referee = [[Лука Банти]] |result = W |stack = yes }} {{football box collapsible |round = 22 |date = 31 јануари 2016 |time = 12:30 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Chievo}} |score = 0–4 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/22/CHIJUV Извештај] |team2 = {{Fb team Juventus}} |goals1 = |goals2 = {{goal|6||40}} [[Алваро Мората|Мората]]<br>{{goal|61}} [[Алекс Сандро]]<br>{{goal|67}} [[Пол Погба|Погба]] |stadium = [[Стадион Марк'Антонио Бентегоди]] |location = [[Верона]] |attendance = 25,000 |referee = [[Даниеле Довери]] |result = W |stack = yes }} {{football box collapsible |round = 23 |date = 3 февруари 2016 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Juventus}} |score = 1–0 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/23/JUVGEN Извештај] |team2 = {{Fb team Genoa}} |goals1 = [[Себастијан Де Мајо|Де Мајо]] {{goal|30|а.г.}}<br>[[Симоне Ѕаѕа|Ѕаѕа]] {{sent off|0|90+1}} |goals2 = |stadium = [[Стадион Јувентус]] |location = [[Торино]] |attendance = 37,151 |referee = [[Кармине Русо]] |result = W |stack = yes }} {{football box collapsible |round = 24 |date = 7 февруари 2016 |time = 15:00 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Frosinone}} |score = 0–2 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/24/FROJUV Извештај] |team2 = {{Fb team Juventus}} |goals1 = |goals2 = {{goal|73}} [[Хуан Квадрадо|Квадрадо]]<br>{{goal|90+1}} [[Пауло Дибала|Дибала]] |stadium = [[Стадион Матуса]] |location = [[Фрозиноне]] |attendance = 7,954 |referee = Давиде Маса |result = W |stack = yes }} {{football box collapsible |round = 25 |date = 13 февруари 2016 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Juventus}} |score = 1–0 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/25/JUVNAP Извештај] |team2 = {{Fb team Napoli}} |goals1 = [[Симоне Ѕаѕа|Ѕаѕа]] {{goal|88}} |goals2 = |stadium = [[Стадион Јувентус]] |location = [[Торино]] |attendance = 41,305 |referee = [[Даниеле Орсато]] |result = W |stack = yes }} {{football box collapsible |round = 26 |date = 19 февруари 2016 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Bologna}} |score = 0–0 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/26/BOLJUV Извештај] |team2 = {{Fb team Juventus}} |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Стадион Ренато Дал'Ара]] |location = [[Болоња]] |attendance = 29,463 |referee = [[Масимилијано Ирати]] |result = D |stack = yes }} {{football box collapsible |round = [[Дерби д'Италија|27]] |date = 28 февруари 2016 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Juventus}} |score = 2–0 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/27/JUVINT Извештај] |team2 = {{Fb team Inter}} |goals1 = [[Леонардо Бонучи|Бонучи]] {{goal|47}}<br>[[Алваро Мората|Мората]] {{goal|84|пен.}} |goals2 = |stadium = [[Стадион Јувентус]] |location = [[Торино]] |attendance = 40,204 |referee = [[Џанлука Роки]] |result = W |stack = yes }} {{football box collapsible |round = 28 |date = 6 март 2016 |time = 15:00 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Atalanta}} |score = 0–2 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/28/ATAJUV Извештај] |team2 = {{Fb team Juventus}} |goals1 = |goals2 = {{goal|24}} [[Андреја Барцаљи|Барцалји]]<br>{{goal|86}} [[Марио Лемина|Лемина]] |stadium = [[Стадион Атлети Аѕури д'Италија|Атлети Аѕури д'Италија]] |location = [[Бергамо]] |attendance = 19,770 |referee = [[Паоло Валери]] |result = W |stack = yes }} {{football box collapsible |round = 29 |date = 11 март 2016 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Juventus}} |score = 1–0 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/29/JUVSAS Извештај] |team2 = {{Fb team Sassuolo}} |goals1 = [[Пауло Дибала|Дибала]] {{goal|36}} |goals2 = |stadium = [[Стадион Јувентус]] |location = [[Торино]] |attendance = 39,690 |referee = [[Доменико Чели]] |result = W |stack = yes }} {{football box collapsible |round = [[Дерби дела Моле|30]] |date = 20 март 2016 |time = 15:00 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Torino}} |score = 1–4 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/30/TORJUV Извештај] |team2 = {{Fb team Juventus}} |goals1 = [[Андреја Белоти|Белоти]] {{goal|48|пен.}} |goals2 = {{goal|33}} [[Пол Погба|Погба]] <br>{{goal|42}}, {{sent off|0|87}} [[Сами Хедира|Хедира]]<br>{{goal|63||77}} [[Алваро Мората|Мората]] |stadium = [[Стадион Олимпико ди Торино]] |location = [[Торино]] |attendance = 24,428 |referee = [[Никола Рицоли]] |result = W |stack = yes }} {{football box collapsible |round = 31 |date = 2 април 2016 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Juventus}} |score = 1–0 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/31/JUVEMP Извештај] |team2 = {{Fb team Empoli}} |goals1 = [[Марио Манџукиќ|Манџукиќ]] {{goal|44}} |goals2 = |stadium = [[Стадион Јувентус]] |location = [[Торино]] |attendance = 38,911 |referee = Џанпаоло Калварезе |result = W |stack = yes }} {{football box collapsible |round = 32 |date = 9 април 2016 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Milan}} |score = 1–2 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/32/MILJUV Извештај] |team2 = {{Fb team Juventus}} |goals1 = [[Алекс (фудбалер роден 1982)|Алекс]] {{goal|18}} |goals2 = {{goal|27}} [[Марио Манџукиќ|Манџукиќ]]<br>{{goal|65}} [[Пол Погба|Погба]] |stadium = [[Сан Сиро]] |location = [[Милано]] |attendance = 75,393 |referee = [[Даниеле Орсато]] |result = W |stack = yes }} {{football box collapsible |round = 33 |date = 17 април 2016 |time = 15:00 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Juventus}} |score = 4–0 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/33/JUVPAL Извештај] |team2 = {{Fb team Palermo}} |goals1 = [[Сами Хедира|Хедира]] {{goal|10}}<br>[[Пол Погба|Погба]] {{goal|71}}<br>[[Хуан Квадрадо|Квадрадо]] {{goal|74}}<br>[[Симоне Падоин|Падоин]] {{goal|89}} |goals2 = |stadium = [[Стадион Јувентус]] |location = [[Торино]] |attendance = 39,133 |referee = Пјеро Џакомели |result = W |stack = yes }} {{football box collapsible |round = 34 |date = 20 април 2016 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Juventus}} |score = 3–0 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/34/JUVLAZ Извештај] |team2 = {{Fb team Lazio}} |goals1 = [[Марио Манџукиќ|Манџукиќ]] {{goal|39}}<br>[[Пауло Дибала|Дибала]] {{goal|52|пен.|64}} |goals2 = {{sent off|2|42|49}} [[Патрисио Габарон|Патрик]] |stadium = [[Стадион Јувентус]] |location = [[Торино]] |attendance = 38,655 |referee = [[Паоло Мацолени]] |result = W |stack = yes }} {{football box collapsible |round = 35 |date = 24 април 2016 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Fiorentina}} |score = 1–2 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/35/FIOJUV Извештај] |team2 = {{Fb team Juventus}} |goals1 = [[Никола Калиниќ|Калиниќ]] {{goal|81}}, {{penmiss}} <small>90'</small> |goals2 = {{goal|39}} [[Марио Манџукиќ|Манџукиќ]] <br>{{goal|83}} [[Алваро Мората|Мората]] |stadium = [[Стадион Артемио Франки]] |location = [[Фиренца]] |attendance = 33,650 |referee = [[Паоло Таљавенто]] |result = W |stack = yes }} {{football box collapsible |round = 36 |date = 1 мај 2016 |time = 12:30 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Juventus}} |score = 2–0 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/36/JUVCAR Извештај] |team2 = {{Fb team Carpi}} |goals1 = [[Ернанес]] {{goal|42}}<br>[[Симоне Ѕаѕа|Ѕаѕа]] {{goal|80}} |goals2 = |stadium = [[Стадион Јувентус]] |location = [[Торино]] |attendance = 40,316 |referee = [[Масимилијано Ирати]] |result = W |stack = yes }} {{football box collapsible |round = 37 |date = 8 мај 2016 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Verona}} |score = 2–1 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/37/VERJUV Извештај] |team2 = {{Fb team Juventus}} |goals1 = [[Лука Тони|Тони]] {{goal|43|пен.}}<br>[[Федерико Вивијани|Вивијани]] {{goal|55}} |goals2 = {{goal|90+4|пен.}} [[Пауло Дибала|Дибала]]<br>{{sent off|2|42|90+2}} [[Алекс Сандро]] |stadium = [[Стадион Марк'Антонио Бентегоди]] |location = [[Верона]] |attendance = 23,423 |referee = Фабио Мареска |result = L |stack = yes }} {{football box collapsible |round = 38 |date = 14 мај 2016 |time = 17:00 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Juventus}} |score = 5–0 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/38/JUVSAM Извештај] |team2 = {{Fb team Sampdoria}} |goals1 = [[Патрис Евра|Евра]] {{goal|6}}<br>[[Пауло Дибала|Дибала]] {{goal|15|пен.|37}}<br>[[Џорџо Кјелини|Кјелини]] {{goal|77}}<br>[[Леонардо Бонучи|Бонучи]] {{goal|85}} |goals2 = {{sent off|0|14}} [[Милан Шкриниар|Шкриниар]] |stadium = [[Стадион Јувентус]] |location = [[Торино]] |attendance = 39,272 |referee = Клаудио Гавилучи |result = W |stack = }} ===Куп на Италија=== {{Главна|Фудбалски куп на Италија 2015-2016}} Јувентус го започнал своето учество во [[Фудбалски куп на Италија|Купот на Италија]] директно во осминафиналето, како една од осумтте најдобро рангирани екипи. {{football box collapsible |round = [[Фудбалски куп на Италија 2015-2016#Осминафинале|Осминафинале]] |date = 16 декември 2015 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Juventus}} |score = 4–0 |report = [http://www.legaseriea.it/it/tim-cup/match-report/2015-16/OTTAV/UNI/1/JUVTOR Извештај] |team2 = {{Fb team Torino}} |goals1 = [[Симоне Ѕаѕа|Ѕаѕа]] {{goal|28||51}}<br>[[Пауло Дибала|Дибала]] {{goal|73}}<br>[[Пол Погба|Погба]] {{goal|82}} |goals2 = {{sent off|2|35|49}} [[Кристијан Молинаро|Молинаро]] |stadium = [[Стадио Јувентус]] |location = [[Торино]] |attendance = 27,898 |referee = [[Даниеле Довери]] |result = W |stack = yes }} {{football box collapsible |round = [[Фудбалски куп на Италија 2015-2016#Четвртфинале|Четвртфинале]] |date = 20 јануари 2016 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Lazio}} |score = 0–1 |report = [http://www.legaseriea.it/it/tim-cup/match-report/2015-16/QUART/UNI/1/LAZJUV Извештај] |team2 = {{Fb team Juventus}} |goals1 = |goals2 = [[Стефан Лихтштајнер|Лихтштајнер]] {{goal|66}} |stadium = [[Стадион Олимпико]] |location = [[Рим]] |attendance = 30,799 |referee = [[Антонио Дамато]] |result = W |stack = yes }} {{football box collapsible |round = [[Фудбалски куп на Италија 2015-2016#Полуфинале|Полуфинале<br>Прв натпревар]] |date = 27 јануари 2016 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Juventus}} |score = 3–0 |team2 = {{Fb team Inter}} |report = [http://www.legaseriea.it/it/tim-cup/match-report/2015-16/SEMIF/AND/1/JUVINT Извештај] |goals1 = [[Алваро Мората|Мората]] {{goal|36|пен.|63}}<br>[[Пауло Дибала|Дибала]] {{goal|84}} |goals2 = {{sent off|2|34|70}} [[Џеисон Мурило|Мурило]] |stadium = [[Стадион Јувентус]] |location = [[Торино]] |attendance = 39,441 |referee = [[Паоло Талјавенто]] |result = W |stack = yes }} {{football box collapsible |round = [[Фудбалски куп на Италија 2015-2016#Полуфинале|Полуфинале<br>Втор натпревар]] |date = 2 март 2016 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Inter}} |score = 3–0 |aggregatescore = 3–3 |aet = yes |team2 = {{Fb team Juventus}} |report = [http://www.legaseriea.it/it/tim-cup/match-report/2015-16/SEMIF/RIT/2/INTJUV Извештај] |goals1 = [[Марсело Брозовиќ|Брозовиќ]] {{goal|17||82|пен.}}<br>[[Иван Перишиќ|Перишиќ]] {{goal|49}} |goals2 = |penalties1 = [[Марсело Брозовиќ|Брозовиќ]] {{pengoal}}<br>[[Родриго Паласио|Паласио]] {{penmiss}}<br>[[Реј Манај|Манај]] {{pengoal}}<br>[[Јуто Нагатомо|Нагатомо]] {{pengoal}} |penaltyscore = 3–5 |penalties2 = {{pengoal}} [[Андреја Барцаљи|Барцалји]]<br>{{pengoal}} [[Симоне Ѕаѕа|Ѕаѕа]]<br>{{pengoal}} [[Алваро Мората|Мората]]<br>{{pengoal}} [[Пол Погба|Погба]]<br>{{pengoal}} [[Леонардо Бонучи|Бонучи]] |stadium = [[Сан Сиро]] |location = [[Милано]] |attendance = 29,357 |referee = [[Андреја Џервасони]] |result = L |stack = yes }} {{football box collapsible |round = [[Фудбалски куп на Италија 2015-2016#Финале|Финале]] |date = 21 мај 2016 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Milan}} |score = 0–1 |aet = yes |report = [http://www.legaseriea.it/en/tim-cup/match-report/2015-16/FINAL/UNI/1/MILJUV Извештај] |team2 = {{Fb team Juventus}} |goals1 = |goals2 = [[Алваро Мората|Мората]] {{goal|110}} |stadium = [[Стадион Олимпико]] |location = [[Рим]] |attendance = 67,123 |referee = [[Џанлука Роки]] |result = W |stack = }} ===Лига на шампиони=== {{Главна|УЕФА Лига на шампиони 2015/16}} ====Фаза по групи==== {{Главна|УЕФА Лига на шампиони 2015/16#Група Д}} {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! style="width:250px;"|Табела !width="20"|{{Tooltip| ОН | Одиграни натпревари}} !width="20"|{{Tooltip| Поб. | Победа}} !width="20"|{{Tooltip| Н| Нерешено}} !width="20"|{{Tooltip| Пор. | Пораз}} !width="20"|{{Tooltip| ДГ | Дадени голови}} !width="20"|{{Tooltip| ПГ | Примени голови}} !width="20"|{{Tooltip| ГР | Гол разлика}} !width="20"|{{Tooltip| Бод. | Бодови}} |-bgcolor=#ccffcc |align=left| 1. {{знамеикона|ENG}} {{Fb team Manchester City}} |6||4||0||2||12||8||+4||12 |-bgcolor=#ccffcc |align=left|2. {{знамеикона|ITA}} {{Fb team Juventus}} |6||3||2||1||6||3||+3||11 |-bgcolor=#ccccff |align=left|3. {{знамеикона|ESP}} {{Fb team Sevilla}} |6||2||0||4||8||11||-3||6 |- |align=left|4. {{знамеикона|GER}} {{Fb team Borussia Monchengladbach}} |6||1||2||3||8||12||-4||5 |} {{football box collapsible |round = [[УЕФА Лига на шампиони 2015/16 - Фаза по групи#Манчестер Сити v Јувентус|1]] |date = 15 септември 2015 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Manchester City}} |score = 1–2 |report = [http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2016/matches/round=2000634/match=2015671/index.html Извештај] |team2 = {{Fb team Juventus}} |goals1 = [[Џорџо Кјелини|Кјелини]] {{goal|57|а.г.}} |goals2 = {{goal|70}} [[Марио Манџукиќ|Манџукиќ]]<br>{{goal|81}} [[Алваро Мората|Мората]] |stadium = [[Градски стадион во Манчестер]] |location = [[Манчестер]], [[Англија]] |attendance = 50,363 |referee = [[Дамир Скомина]] ([[Словенија]]) |result = W |stack = yes }} {{football box collapsible |round = [[УЕФА Лига на шампиони 2015/16 - Фаза по групи#Јувентус v Севиља|2]] |date = 30 September 2015 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Juventus}} |score = 2–0 |report = [http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2016/matches/round=2000634/match=2015696/index.html Извештај] |team2 = {{Fb team Sevilla}} |goals1 = [[Алваро Мората|Мората]] {{goal|41}}<br>[[Симоне Ѕаѕа|Ѕаѕа]] {{goal|87}} |goals2 = |stadium = [[Стадион Јувентус]] |location = [[Торино]], [[Италија]] |attendance = 36,499 |referee = [[Јонас Ериксон]] ([[Шведска]]) |result = W |stack = yes }} {{football box collapsible |round = [[УЕФА Лига на шампиони 2015/16 - Фаза по групи#Јувентус v Б. Менхенгладбах|3]] |date = 21 октомври 2015 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Juventus}} |score = 0–0 |report = [http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2016/matches/round=2000634/match=2015711/index.html Извештај] |team2 = {{Fb team Borussia Monchengladbach}} |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Стадион Јувентус]] |location = [[Торино]], [[Италија]] |attendance = 40,940 |referee = [[Крег Топмсон]] ([[Шкотска]]) |result = D |stack = yes }} {{football box collapsible |round = [[УЕФА Лига на шампиони 2015/16 - Фаза по групи#Б. Менхенгладбах v Јувентус|4]] |date = 3 ноември 2015 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Borussia Monchengladbach}} |score = 1–1 |report = [http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2016/matches/round=2000634/match=2015719/index.html Извештај] |team2 = {{Fb team Juventus}} |goals1 = [[Фабијан Џонсон|Џонсон]] {{goal|18}} |goals2 = {{goal|44}} [[Стефан Лихтштајнер|Лихтштајнер]]<br>{{sent off|0|53}} [[Ернанес]] |stadium = [[Борусија-Парк]] |location = [[Менхенгладбах]], [[Германија]] |attendance = 46,217 |referee = [[Бјорн Куиперс]] ([[Холандија]]) |result = D |stack = yes }} {{football box collapsible |round = [[УЕФА Лига на шампиони 2015/16 - Фаза по групи#Јувентус v Манчестер Сити|5]] |date = 25 ноември 2015 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Juventus}} |score = 1–0 |report = [http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2016/matches/round=2000634/match=2015743/index.html Извештај] |team2 = {{Fb team Manchester City}} |goals1 = [[Марио Манџукиќ|Манџукиќ]] {{goal|18}} |goals2 = |stadium = [[Стадион Јувентус]] |location = [[Торино]], [[Италија]] |attendance = 38,193 |referee = [[Феликс Брих]] ([[Германија]]) |result = W |stack = yes }} {{football box collapsible |round = [[УЕФА Лига на шампиони 2015/16 - Фаза по групи#Севиља v Јувентус|6]] |date = 8 декември 2015 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Sevilla}} |score = 1–0 |report = [http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2016/matches/round=2000634/match=2015752/index.html Извештај] |team2 = {{Fb team Juventus}} |goals1 = [[Фернандо Љоренте|Љоренте]] {{goal|65}} |goals2 = |stadium = [[Стадион Рамон Санчес Пизхуан|Рамон Санчес Пизхуан]] |location = [[Севиља]], [[Шпанија]] |attendance = 35,583 |referee = [[Шимон Марсинијак]] ([[Полска]]) |result = L |stack = }} ====Нокаут фаза==== =====Осминафинале===== {{football box collapsible |round = прв натпревар |date = 23 февруари 2016 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Juventus}} |score = 2–2 |report = [http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2016/matches/round=2000635/match=2015767/index.html Извештај] |team2 = {{Fb team Bayern Munchen}} |goals1 = [[Пауло Дибала|Дибала]] {{goal|63}}<br>[[Стефано Стураро|Стураро]] {{goal|76}} |goals2 = {{goal|43}} [[Томас Милер|Милер]]<br>{{goal|55}} [[Арјен Робен|Робен]] |stadium = [[Стадион Јувентус]] |location = [[Торино]], [[Италија]] |attendance = 41,332 |referee = [[Мартин Аткинсон]] ([[Англија]]) |result = D |stack = yes }} {{football box collapsible |round = втор натпревар |date = 16 март 2016 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CEST]] |team1 = {{Fb-rt team Bayern Munchen}} |score = 4–2 |aet = yes |aggregatescore = 6–4 |report = [http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2016/matches/round=2000635/match=2015773/index.html Извештај] |team2 = {{Fb team Juventus}} |goals1 = [[Роберт Левандовски|Левандовски]] {{goal|73}}<br>[[Томас Милер|Милер]] {{goal|90+1}}<br>[[Тијаго Алкантара|Тијаго]] {{goal|108}}<br>[[Кингсли Коман|Коман]] {{goal|110}} |goals2 = {{goal|5}} [[Пол Погба|Погба]]<br>{{goal|28}} [[Хуан Квадрадо|Квадрадо]] |stadium = [[Алијанц Арена]] |location = [[Минхен]], [[Германија]] |attendance = 70,000 |referee = [[Јонас Ериксон]] ([[Шведска]]) |result = L |stack = }} ==Статистика== ===Список на стрелци=== {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !width=15|{{Tooltip|Ранг|Ранкинг}} !width=15|{{Tooltip|Бр.|Број на дресот}} !width=15|{{Tooltip|Поз.|Позиција}} !width=15|{{Tooltip|Нац.|Националност}} !width=145|Име !width=80|'''[[Серија А 2015-2016|Серија А]]''' !width=80|'''[[Суперкуп на Италија 2015|Суперкуп]]''' !width=80|'''[[Фудбалски куп на Италија 2015-2016|Куп на Италија]]''' !width=80|'''[[УЕФА Лига на шампиони 2015/16|УЕФА ЛШ]]''' !width=80|Вкупно |- |'''1''' |21 |[[Напад (фудбал)|НП]] |{{знамеикона|ARG}} |align=left|[[Пауло Дибала]] |19 |1 |2 |1 |'''23''' |- |'''2''' |17 |[[Напад (фудбал)|НП]] |{{знамеикона|CRO}} |align=left|[[Марио Манџукиќ]] |10 |1 |0 |2 |'''13''' |- |'''3''' |9 |[[Напад (фудбал)|НП]] |{{знамеикона|ESP}} |align=left|[[Алваро Мората]] |7 |0 |3 |2 |'''12''' |- |'''4''' |10 |[[Среден ред (фудбал)|СР]] |{{знамеикона|FRA}} |align=left|[[Пол Погба]] |8 |0 |1 |1 |'''10''' |- |'''5''' |7 |[[Напад (фудбал)|НП]] |{{знамеикона|ITA}} |align=left|[[Симоне Ѕаѕа]] |5 |0 |2 |1 |'''8''' |- |rowspan=2|'''6''' |6 |[[Среден ред (фудбал)|СР]] |{{знамеикона|GER}} |align=left|[[Сами Хедира]] |5 |0 |0 |0 |'''5''' |- |16 |[[Среден ред (фудбал)|СР]] |{{знамеикона|COL}} |align=left|[[Хуан Квадрадо]] |4 |0 |0 |1 |'''5''' |- |'''8''' |19 |[[Одбрана (фудбал)|ОД]] |{{знамеикона|ITA}} |align=left|[[Леонардо Бонучи]] |3 |0 |0 |0 |'''3''' |- |rowspan=5|'''9''' |12 |[[Одбрана (фудбал)|ОД]] |{{знамеикона|BRA}} |align=left|[[Алекс Сандро]] |2 |0 |0 |0 |'''2''' |- |18 |[[Среден ред (фудбал)|СР]] |{{знамеикона|GAB}} |align=left|[[Марио Лемина]] |2 |0 |0 |0 |'''2''' |- |26 |[[Одбрана (фудбал)|ОД]] |{{знамеикона|SUI}} |align=left|[[Стефан Лихтштајнер]] |0 |0 |1 |1 |'''2''' |- |27 |[[Среден ред (фудбал)|СР]] |{{знамеикона|ITA}} |align=left|[[Стефано Стураро]] |1 |0 |0 |1 |'''2''' |- |33 |[[Одбрана (фудбал)|ОД]] |{{знамеикона|FRA}} |align=left|[[Патрис Евра]] |2 |0 |0 |0 |'''2''' |- |rowspan=4|'''14''' |3 |[[Одбрана (фудбал)|ОД]] |{{знамеикона|ITA}} |align=left|[[Џорџо Кјелини]] |1 |0 |0 |0 |'''1''' |- |11 |[[Среден ред (фудбал)|СР]] |{{знамеикона|BRA}} |align=left|[[Ернанес]] |1 |0 |0 |0 |'''1''' |- |15 |[[Одбрана (фудбал)|ОД]] |{{знамеикона|ITA}} |align=left|[[Андреја Барцаљи]] |1 |0 |0 |0 |'''1''' |- |20 |[[Среден ред (фудбал)|СР]] |{{знамеикона|ITA}} |align=left|[[Симоне Падоин]] |1 |0 |0 |0 |'''1''' |- |colspan=5|'''Авто-голови''' |3 |0 |0 |0 |'''3''' |- |colspan=5|'''Вкупно''' |'''75''' |'''2''' |'''9''' |'''10''' |'''96''' |} <small> Последен пат ажурирано: 21 мај 2016 </small> ===Асистенции=== {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !width=15|{{Tooltip|Ранг|Ранкинг}} !width=15|{{Tooltip|Бр.|Број на дресот}} !width=15|{{Tooltip|Поз.|Позиција}} !width=15|{{Tooltip|Нац.|Националност}} !width=145|Име !width=80|'''[[Серија А 2015-2016|Серија А]]''' !width=80|'''[[Суперкуп на Италија 2015|Суперкуп]]''' !width=80|'''[[Фудбалски куп на Италија 2015-2016|Куп на Италија]]''' !width=80|'''[[УЕФА Лига на шампиони 2015/16|УЕФА ЛШ]]''' !width=80|Вкупно |- |'''1''' |10 |[[Среден ред (фудбал)|СР]] |{{знамеикона|FRA}} |align=left|[[Пол Погба]] |12<ref>Најдобар асистент во [[Серија А 2015-2016]] со 12 асистенции, заедно со [[Миралем Пјаниќ]] од [[ФК Рома|Рома]].</ref> |1 |0 |2 |'''15''' |- |'''2''' |9 |[[Напад (фудбал)|НП]] |{{знамеикона|ESP}} |align=left|[[Алваро Мората]] |7 |0 |2 |2 |'''11''' |- |'''3''' |21 |[[Напад (фудбал)|НП]] |{{знамеикона|ARG}} |align=left|[[Пауло Дибала]] |9 |0 |0 |0 |'''9''' |- |'''4''' |16 |[[Среден ред (фудбал)|СР]] |{{знамеикона|COL}} |align=left|[[Хуан Квадрадо]] |5 |0 |1 |0 |'''6''' |- |'''5''' |17 |[[Напад (фудбал)|НП]] |{{знамеикона|CRO}} |align=left|[[Марио Манџукиќ]] |4 |0 |0 |1 |'''5''' |- |rowspan=2|'''6''' |12 |[[Одбрана (фудбал)|ОД]] |{{знамеикона|BRA}} |align=left|[[Алекс Сандро]] |3 |0 |0 |1 |'''4''' |- |6 |[[Среден ред (фудбал)|СР]] |{{знамеикона|GER}} |align=left|[[Сами Хедира]] |4 |0 |0 |0 |'''4''' |- |'''8''' |33 |[[Одбрана (фудбал)|ОД]] |{{знамеикона|FRA}} |align=left|[[Патрис Евра]] |3 |0 |0 |0 |'''3''' |- |rowspan=2|'''9''' |8 |[[Среден ред (фудбал)|СР]] |{{знамеикона|ITA}} |align=left|[[Клаудио Маркизио]] |2 |0 |0 |0 |'''2''' |- |22 |[[Среден ред (фудбал)|СР]] |{{знамеикона|GHA}} |align=left|[[Квадво Асамоа]] |1 |0 |1 |0 |'''2''' |- |rowspan=6|'''11''' |37 |[[Среден ред (фудбал)|СР]] |{{знамеикона|ARG}} |align=left|[[Роберто Переира]] |1 |0 |0 |0 |'''1''' |- |11 |[[Среден ред (фудбал)|СР]] |{{знамеикона|BRA}} |align=left|[[Ернанес]] |1 |0 |0 |0 |'''1''' |- |19 |[[Одбрана (фудбал)|ОД]] |{{знамеикона|ITA}} |align=left|[[Леонардо Бонучи]] |1 |0 |0 |0 |'''1''' |- |26 |[[Одбрана (фудбал)|ОД]] |{{знамеикона|SUI}} |align=left|[[Стефан Лихтштајнер]] |1 |0 |0 |0 |'''1''' |- |27 |[[Среден ред (фудбал)|СР]] |{{знамеикона|ITA}} |align=left|[[Стефано Стураро]] |0 |1 |0 |0 |'''1''' |- |15 |[[Одбрана (фудбал)|ОД]] |{{знамеикона|ITA}} |align=left|[[Андреја Барцаљи]] |0 |0 |0 |1 |'''1''' |- |colspan=5|'''Вкупно''' |'''54''' |'''2''' |'''4''' |'''7''' |'''67''' |} <small> Последен пат ажурирано: 25 мај 2016 </small> ===Суви мрежи=== {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !width=15|{{Tooltip|Ранг|Ранкинг}} !width=15|{{Tooltip|Бр.|Број на дресот}} !width=15|{{Tooltip|Поз.|Позиција}} !width=15|{{Tooltip|Нац.|Националност}} !width=145|Име !width=80|'''[[Серија А 2015-2016|Серија А]]''' !width=80|'''[[Суперкуп на Италија 2015|Суперкуп]]''' !width=80|'''[[Фудбалски куп на Италија 2015-2016|Куп на Италија]]''' !width=80|'''[[УЕФА Лига на шампиони 2015/16|УЕФА ЛШ]]''' !width=80|'''Вкупно''' |- |'''1''' |1 |[[Голман|ГМ]] |{{знамеикона|ITA}} |align=left|[[Џанлујџи Буфон]] |21 |1 |0 |3 |'''25''' |- |'''2''' |25 |[[Голман|ГМ]] |{{знамеикона|BRA}} |align=left|[[Норберто Мурара Нето|Нето]] |1 |0 |4 |0 |'''5''' |- |colspan=5|'''Вкупно''' |'''22''' |'''1''' |'''4''' |'''3''' |'''30''' |} <small> Последен пат ажурирано: 21 мај 2016 </small> ===Дисциплина=== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- | rowspan="2" !width=15|'''{{Abbr|Бр.|Број на дрес}}''' | rowspan="2" !width=15|'''{{Abbr|Поз|Позиција}}''' | rowspan="2" !width=15|'''{{Tooltip| Нац | Националност}}''' | rowspan="2" !width=120|'''Играч''' | colspan="3"|'''[[Серија А 2015-2016|Серија А]]''' | colspan="3"|'''[[Суперкуп на Италија 2015|Суперкуп]]''' | colspan="3"|'''[[Фудбалски куп на Италија 2015-2016|Куп на Италија]]''' | colspan="3"|'''[[УЕФА Лига на шампиони 2015/16|УЕФА ЛШ]]''' | colspan="3"|'''Вкупно''' |- !width=34; background:#fe9;"|{{yel}} !width=34; background:#fe9;"|{{sent off|2}} !width=34; background:#ff8888;"|{{sent off}} !width=34; background:#fe9;"|{{yel}} !width=34; background:#fe9;"|{{sent off|2}} !width=34; background:#ff8888;"|{{sent off}} !width=34; background:#fe9;"|{{yel}} !width=34; background:#fe9;"|{{sent off|2}} !width=34; background:#ff8888;"|{{sent off}} !width=34; background:#fe9;"|{{yel}} !width=34; background:#fe9;"|{{sent off|2}} !width=34; background:#ff8888;"|{{sent off}} !width=34; background:#fe9;"|{{yel}} !width=34; background:#fe9;"|{{sent off|2}} !width=34; background:#ff8888;"|{{sent off}} |- |1 |[[Голман|ГМ]] |{{знамеикона|ITA}} |align=left|[[Џанлујџи Буфон]] |1 | | | | | | | | | | | |'''1''' |'''0''' |'''0''' |- |25 |[[Голман|ГМ]] |{{знамеикона|BRA}} |align=left|[[Норберто Мурара Нето|Нето]] | | | | | | | | | | | | |'''0''' |'''0''' |'''0''' |- |34 |[[Голман|ГМ]] |{{знамеикона|BRA}} |align=left|[[Рубињо (фудбалер)|Рубињо]] | | |1 | | | | | | | | | |'''0''' |'''0''' |'''1''' |- |3 |[[Одбрана (фудбал)|ОД]] |{{знамеикона|ITA}} |align=left|[[Џорџо Кјелини]] |4 |1 | | | | |2 | | |1 | | |'''7''' |'''1''' |'''0''' |- |4 |[[Одбрана (фудбал)|ОД]] |{{знамеикона|URU}} |align=left|[[Мартин Касерес]] | | | | | | | | | | | | |'''0''' |'''0''' |'''0''' |- |12 |[[Одбрана (фудбал)|ОД]] |{{знамеикона|BRA}} |align=left|[[Алекс Сандро]] |5 |1 | | | | | | | |1 | | |'''6''' |'''1''' |'''0''' |- |15 |[[Одбрана (фудбал)|ОД]] |{{знамеикона|ITA}} |align=left|[[Андреја Барцаљи]] |2 | | | | | |1 | | | | | |'''3''' |'''0''' |'''0''' |- |19 |[[Одбрана (фудбал)|ОД]] |{{знамеикона|ITA}} |align=left|[[Леонардо Бонучи]] |6 | | | | | |2 | | |1 | | |'''9''' |'''0''' |'''0''' |- |24 |[[Одбрана (фудбал)|ОД]] |{{знамеикона|ITA}} |align=left|[[Даниеле Ругани]] |2 | | | | | |1 | | | | | |'''3''' |'''0''' |'''0''' |- |26 |[[Одбрана (фудбал)|ОД]] |{{знамеикона|SUI}} |align=left|[[Стефан Лихтштајнер]] |5 | | | | | | | | |1 | | |'''6''' |'''0''' |'''0''' |- |33 |[[Одбрана (фудбал)|ОД]] |{{знамеикона|FRA}} |align=left|[[Патрис Евра]] |5 |1 | | | | | | | | | | |'''5''' |'''1''' |'''0''' |- |6 |[[Среден ред (фудбал)|СР]] |{{знамеикона|GER}} |align=left|[[Сами Хедира]] |3 | |1 | | | | | | |1 | | |'''4''' |'''0''' |'''1''' |- |8 |[[Среден ред (фудбал)|СР]] |{{знамеикона|ITA}} |align=left|[[Клаудио Маркизио]] |8 | | | | | |1 | | |1 | | |'''10''' |'''0''' |'''0''' |- |10 |[[Среден ред (фудбал)|СР]] |{{знамеикона|FRA}} |align=left|[[Пол Погба]] |10 | | | | | |2 | | | | | |'''12''' |'''0''' |'''0''' |- |11 |[[Среден ред (фудбал)|СР]] |{{знамеикона|BRA}} |align=left|[[Ернанес]] |6 | | | | | | | | | | |1 |'''6''' |'''0''' |'''1''' |- |16 |[[Среден ред (фудбал)|СР]] |{{знамеикона|COL}} |align=left|[[Хуан Квадрадо]] |2 | | | | | |1 | | |1 | | |'''4''' |'''0''' |'''0''' |- |18 |[[Среден ред (фудбал)|СР]] |{{знамеикона|GAB}} |align=left|[[Марио Лемина]] |4 | | | | | |1 | | | | | |'''5''' |'''0''' |'''0''' |- |20 |[[Среден ред (фудбал)|СР]] |{{знамеикона|ITA}} |align=left|[[Симоне Падоин]] |2 | | | | | | | | | | | |'''2''' |'''0''' |'''0''' |- |22 |[[Среден ред (фудбал)|СР]] |{{знамеикона|GHA}} |align=left|[[Квадво Асамоа]] |1 | | | | | | | | | | | |'''1''' |'''0''' |'''0''' |- |27 |[[Среден ред (фудбал)|СР]] |{{знамеикона|ITA}} |align=left|[[Стефано Стураро]] |6 | | | | | |1 | | |3 | | |'''10''' |'''0''' |'''0''' |- |37 |[[Среден ред (фудбал)|СР]] |{{знамеикона|ARG}} |align=left|[[Роберто Переира]] | | | | | | | | | |1 | | |'''1''' |'''0''' |'''0''' |- |7 |[[Напад (фудбал)|НП]] |{{знамеикона|ITA}} |align=left|[[Симоне Ѕаѕа]] |6 | |1 | | | |3 | | | | | |'''9''' |'''0''' |'''1''' |- |9 |[[Напад (фудбал)|НП]] |{{знамеикона|ESP}} |align=left|[[Алваро Мората]] |6 | | | | | |1 | | |2 | | |'''9''' |'''0''' |'''0''' |- |17 |[[Напад (фудбал)|НП]] |{{знамеикона|CRO}} |align=left|[[Марио Манџукиќ]] |5 | | | | | | | | | | | |'''5''' |'''0''' |'''0''' |- |21 |[[Напад (фудбал)|НП]] |{{знамеикона|ARG}} |align=left|[[Пауло Дибала]] |1 | | | | | |1 | | |1 | | |'''3''' |'''0''' |'''0''' |- |colspan=4|'''Вкупно''' |'''90''' |'''3''' |'''3''' |'''0''' |'''0''' |'''0''' |'''17''' |'''0''' |'''0''' |'''14''' |'''0''' |'''1''' |'''121''' |'''3''' |'''4''' |} <small> Последен пат ажурирано: 21 мај 2015 </small> ==Наводи== {{наводи|2}} {{Серија А 2015-2016}} {{Сезони на ФК Јувентус}} {{Шампионски тимови во Серија А}} [[Категорија:Сезони на ФК Јувентус]] h93kpn8rt7cu192ns38y6sge4wkp4ea 0 1157261 5601664 5421348 2026-07-29T05:00:26Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5601664 wikitext text/x-wiki {{infobox nobility | name = Рудолф II | succession = [[Војводство Австрија|Војвода на Австрија]] | reign = 1282 – 1283 | predecessor = [[Рудолф I (Германија)|Рудолф I]] | successor = [[Албрехт I (Германија)|Албрехт I]] | image =König Rudolf I. mit Agnes von Böhmen.jpg | caption = | house= [[Хабсбуршка династија]] | father = [[Рудолф I (Германија)|Рудолф I]] | mother = [[Гертруда фон Хоенберг]] | spouse = Агнес | issue = [[Јохан Парицида]] | birth_date = 1270 | birth_place = [[Рајнфелден]] | death_date = {{death date|1290|05|10|df=yes}} | death_place = [[Прага]] | burial_place = [[Катедрала „Св. Вид“]], Прага }} '''Рудолф II ''' ({{langx|de|Rudolf II}}, роден на {{роден на||јули|1271}} во [[Рајнфелден]] - починал на {{починал на|10|мај|1290}} во {{починал во|Прага}}) — владетел од [[Хабсбуршка династија|Хабсбуршката династија]] како [[Војводство Швабија|војвода од Швабија]] (1273—1290), [[Војводство Австрија|војвода на Австрија]] и [[Војводство Штаерска|Штаерска]] (до 1282-1283 со [[Албрехт I (војвода на Австрија)|Албрехт I]]). == Рани години== Рудолф II бил син на [[Рудолф I (Германија)|Рудолф I]], основач на [[Хабсбуршка династија|Хабсбуршката династија]]. Во [[1282]] година Рудолф ги поставил своите синови на чело на [[Војводство Австрија]] и [[Војводство Штаерска]]. Така Рудолф станал прв владетел на Австрија од [[Хабсбуршка династија|Хабсбуршката династија]] заедно со неговиот брат [[Албрехт I (војвода на Австрија)|Албрехт I]]. На [[1 јуни]] [[1283]] година, според Договорот од Рајнфилд Рудолф II се откажал од овие територии во корист на Албрехт I и бил поставен за војвода на [[Предна Австрија]]. Рудолф починал на само 19 години во 1290 година без да ги добие договорените надоместоци од својот брат. Како одмазда за недобивањето на наследство, неговиот син [[Јохан Парицида]], роден по неговата смрт, го убил во [[1308]] година Албрехт, поради кое се нарекува „''Родоубиец''“. == Семејство == Рудолф се оженил во [[1289]] година во Прага за Агнес, ќерка на Отокар II и имале еден син: * [[Јохан Парицида]] == Надворешни врски == * Johann Loserth, [http://de.wikisource.org/wiki/ADB:Rudolf_II._(Herzog_von_%C3%96sterreich_und_Steiermark) ''Rudolf II. (Herzog von Österreich und Steiermark).''] In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 29, Duncker & Humblot, Leipzig 1889, S. 542–544. * Constantin von Wurzbach, ''Habsburg, Rudolph II., Herzog von Schwaben''. In: Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich. Band 7. Verlag L. C. Zamarski, Wien 1861, S. 135 f. * ''Rudolf II. (Österreich)'', Datenbank „Gedächtnis des Landes“ zur Geschichte des Landes Niederösterreich (Landesmuseum Niederösterreich) {{S-start}} {{S-hou|[[Хабсбуршка династија]]||1270|10 мај|1290}} {{Succession box| before=[[Рудолф I (Германија)|Рудолф I]]| title=[[Војводство Австрија|Војвода на Австрија]] и [[Војводство Штаерска|Војвода од Штаерска]]<br><small>со [[Албрехт I (Германија)|Албрехт I]]</small>| years=1282-1283| after=[[Албрехт I (Германија)|Албрехт I]] }} {{S-end}} [[Категорија:Војводи од Австрија]] [[Категорија:Војводи на Штаерска]] [[Категорија:Хабсбурговци]] [[Категорија:Родени во 1270 година]] etg4um1ekl10m0oclwp3g0zozxaoszg 0 1157731 5601668 5421596 2026-07-29T05:05:47Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5601668 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Stühlingen Heilig-Kreuz-Kirche Chorbogen Wappen Fürstenberg.jpg|мини|Црква „Светиот крст“ во Штилинген, олтарен лак, грб на Фирстенберг]] '''Фирстенберг-Штилинген''' ({{langx|de|Fürstenberg-Stühlingen}}) — средновековна грофовија во денешна [[Германија]], сместена во областа Штилинген. Се создала со поделба на [[Фирстенберг-Бломберг]] во 1614 година. Била поделена во 1704 година помеѓу синовите на грофот Проспер Фридрих, при што [[Фирстенберг-Фирстенберг]] го земал Јозеф Вилхелм Ернст, а [[Фирстенберг-Вајтра]] го презел неговиот син, Лудвиг Август Егон. == Грофови на Фирстенберг-Штилинген (1614-1704) == * Фридрих Рудолф Фирстенберг (1614-1655) * Максимилијан Франц (1655-1681) * Леополд Марквард (1681-1689) со Проспер Фридрих (1681-1704) {{coord|47|44|44|N|8|26|46|E|type:city(5283)_region:DE_source:ruwiki|display=title}} [[Категорија:Фирстенберговци]] [[Категорија:Земји во Светото Римско Царство]] ltzovindtdn385l7dwdzsuyq6x3zuap 828 1160144 5601756 5547805 2026-07-29T08:55:53Z Bjankuloski06 332 5601756 Scribunto text/plain -- -- This template implements {{Historical populations}} -- local p = {} local lang = mw.getContentLanguage() local Date -- lazy initialization local function ifexist(page) if not page then return false end if mw.title.new(page).exists then return true end return false end local function isempty( s ) return not s or s:match( '^%s*(.-)%s*$' ) == '' end local function splitnumandref( s ) s = s:match( '^%s*(.-)%s*$' ) local t1 = mw.text.unstrip(s) local t2 = s:match( '^([%d][%d,]*)' ) if( t1 == t2 ) then local t3 = s:match( '^[%d][%d,]*(.-)$' ) return t1, t3 else return s, '' end end local function formatnumR(num) return tonumber(lang:parseFormattedNumber(num)) end local function formatnum(num) return lang:parseFormattedNumber(num) and lang:formatNum(lang:parseFormattedNumber(num)) or num end -- this function creates an array with the {year, population, percent change} local function getpoprow(year, popstr, pyear, ppopstr, linktype, percentages, current_year) local pop, popref = splitnumandref( popstr or '') local ppop, ppopref = splitnumandref( ppopstr or '') local percent = '' local yearnum = formatnumR(mw.ustring.gsub(year or '', '^%s*([%d][%d][%.%d]+).*$', '%1') or '') local pyearnum = formatnumR(mw.ustring.gsub(pyear or '', '^%s*([%d][%d][%.%d]+).*$', '%1') or '') local popnum = formatnumR(pop) local ppopnum = formatnumR(ppop) if( linktype == 'US' or linktype == 'USA' ) then if( (yearnum or 0) >= 1790 and yearnum <= current_year and math.fmod(math.floor(yearnum), 10) == 0) then if( yearnum < current_year ) then year = '[[' .. tostring(yearnum) .. ' United States census|' .. year .. ']]' elseif( ifexist(tostring(yearnum) .. ' United States census') ) then year = '[[' .. tostring(yearnum) .. ' United States census|' .. year .. ']]' end end end if(percentages ~= 'off') then local pstr = '—&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;' if(popnum ~= nil and ppopnum ~= nil and (ppopnum > 0)) then if(percentages == 'pagr') then pstr = mw.ustring.format('%.2f', 100*math.abs(math.pow(popnum/ppopnum,1/(yearnum-pyearnum)) - 1)) elseif(percentages == 'monthly') then if Date == nil then Date = require('Module:Date')._Date end local date1 = Date(year) local date2 = Date(pyear) local diff = date1 - date2 local months = (diff.age_days/(365.25/12)) pstr = mw.ustring.format('%.2f', 100*math.abs(math.pow(popnum/ppopnum,1/months) - 1)) else pstr = mw.ustring.format('%.1f', 100*math.abs(popnum/ppopnum - 1)) end if( popnum < ppopnum ) then pstr = '−' .. pstr .. '%' else pstr = '+' .. pstr .. '%' end elseif(popnum ~= nil and ppopnum ~= nil and (ppopnum == popnum)) then pstr = mw.ustring.format('%.2f', 0) .. '%' end percent = pstr end -- strip the fractional part of the year, if there is one year = mw.ustring.gsub(year or '', '^%s*([%d][%d][%d]+)%.[%d]*', '%1') return {year, formatnum(pop) .. popref, percent } end -- this function creates an array with table header labels local function getheadrow(percentages, popname, yearname, percentname) -- year cell if(yearname == '') then yearname = 'Година' end -- population cell if(popname == '') then popname = '<abbr title="Население" class="abbr-header">Нас.</abbr>' end -- percentages cell if( percentages ~= 'off' and percentname == '') then if( percentages == 'pagr' ) then percentname = '<abbr title="Годишен пораст" class="abbr-header">±% год.</abbr>' elseif( percentages == 'monthly' ) then percentname = '<abbr title="Месечен пораст" class="abbr-header">±% мес.</abbr>' else percentname = '<abbr title="Отстотна промена" class="abbr-header">±%</abbr>' end end return {yearname, popname, percentname} end local function rendergraph(frame, data, gwidth, gheight, gthumb, gtype) -- find some data limits local minyear, maxyear, maxpop = 999999, 0, 0 local years = {} local pops = {} for i = 1, #data do local year,pop = data[i][1], data[i][2] -- delink if necessary if year:match('^%s*%[%[[^%[%]]*%|([^%[%]]*)%]%]') then year = year:match('^%s*%[%[[^%[%]]*%|([^%[%]]*)%]%]') end year = year:match('^%s*([%d][%d]*).-$') year = formatnumR(year) pop = formatnumR(pop) if ( year and pop ) then table.insert(years, year) table.insert(pops, pop) minyear = (year < minyear) and year or minyear maxyear = (year > maxyear) and year or maxyear maxpop = (pop > maxpop) and pop or maxpop end end local logbound = 10^(math.floor(math.log(maxpop)/math.log(10)+1)) local scalemajor = logbound/10 local scaleminor = scalemajor/2 maxpop = scalemajor*(math.floor(maxpop/scalemajor + 1)) local timeline = { 'Colors=', ' id:lightgrey value:gray(0.9)', ' id:darkgrey value:gray(0.3)', ' id:sfondo value:rgb(1,1,1)', ' id:barra value:rgb(0.664, 0.664, 0.930)', -- dark lavender '', 'ImageSize = width:' .. tostring(gwidth) .. ' height:' .. tostring(gheight), 'PlotArea = left:44 bottom:27 top:20 right:10', 'DateFormat = x.y', 'Period = from:0 till:' .. tostring(maxpop), 'TimeAxis = orientation:vertical', 'AlignBars = justify', 'ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:' .. tostring(scalemajor) .. ' start:0', 'ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:' .. tostring(scaleminor) .. ' start:0', 'BackgroundColors = canvas:sfondo', 'TextData =', ' pos:(' .. tostring(math.floor(gwidth/2)) .. ',20) textcolor:black fontsize:M', ' text:"Година"', ' pos:(' .. tostring(math.floor(gwidth/2)-15) .. ',' .. tostring(gheight+2) .. ') textcolor:black fontsize:M', ' text:"Население"', 'BarData=' } local yearlabels = math.max(math.floor(gwidth/60), 1) local yearscale = math.max(math.floor((maxyear - minyear)/yearlabels),1) yearscale = 5*math.max(math.floor(yearscale / 5), 1) local barwidth = math.min(math.max(math.floor(gwidth/((maxyear - minyear)*0.5)), 3),8) minyear = yearscale*math.floor(minyear/yearscale) maxyear = yearscale*math.ceil(maxyear/yearscale) for year = minyear,maxyear do local text = ( (year % yearscale) == 0) and ' text:' .. year or '' table.insert(timeline, ' bar:' .. year .. text) end table.insert(timeline,'\nPlotData=\n color:barra width:' .. barwidth .. ' align:left\n') for i = 1, #years do local year = years[i] local pop = pops[i] table.insert(timeline, ' bar:' .. year .. ' from: 0 till:' .. pop) end local timeline = frame:extensionTag{ name = 'timeline', content = '\n' .. table.concat(timeline,'\n') .. '\n' } local graph = mw.html.create('div') if ( gthumb == '' ) then graph :addClass('center') :wikitext(timeline) else graph:addClass('thumb') if ( gthumb == 'left' ) then graph:addClass('tleft') elseif( gthumb == 'right' ) then graph:addClass('tright') else graph:addClass('tnone') :css('margin-left', 'auto') :css('margin-right', 'auto') :css('clear', 'both') end graph:tag('div') :addClass('thumbinner') :css('width', tostring(gwidth + 2) .. 'px') :css('max-width', tostring(gwidth + 2) .. 'px') :css('height', tostring(gheight + 2) .. 'px') :css('max-height', tostring(gheight + 2) .. 'px') :wikitext(timeline) end return tostring(graph) end -- this function renders the population table in a vertical format local function rendervertical(data, head, title, footnote, alignfn, class, style, width, shading, percol, cols, graphpos, graph) -- define a couple helper functions local function addrowcell(trow, tag, text, align, shading, style) cell = trow:tag(tag) cell :css('text-align', align) :css('padding', '1px') :wikitext(text) :css('border-bottom', shading ~= 'off' and '1px solid #bbbbbb' or nil) :cssText(style) end local function addheadcell(trow, text, align, width, pad) cell = trow:tag('th') cell :css('border-bottom', '1px solid var(--color-base, #000000)') :css('padding', pad and ('1px ' .. pad) or '1px') :css('text-align', align) :css('width', width) :wikitext(text) end local colspan = 3 local yearcount = #data local argcount = 2*yearcount if( isempty(width) ) then width = '15em' end -- override the value of cols if percol has been specified if( percol > 0 ) then cols = math.floor( (yearcount - 1) / percol ) + 1 end -- compute the number of rows per col local rowspercol = math.floor( (yearcount - 1) / cols ) + 1 -- specify the colspan for the title and footer lines if( cols > 1 ) then colspan = cols else if (head[3] == '') then colspan = 2 else colspan = 3 end end -- compute outer table width local twidth = width if( (cols > 1) and width:match('^%s*[%d]+[%w]+%s*$') ) then local widthnum = mw.ustring.gsub( width, '^%s*([%d]+)([%w]+)%s*$', '%1' ) local widthunit = mw.ustring.gsub( width, '^%s*([%d]+)([%w]+)%s*$', '%2' ) twidth = tostring(widthnum*cols) .. widthunit end -- create the outer table local root = mw.html.create('table') root :addClass(class) :css('width', twidth) :css('border-top-width', '0') :cssText(style['table']) -- add title if( cols <= 1) then local caption = root:tag('caption') caption :css('padding', '0.25em') :css('font-weight', 'bold') :attr('class', 'caption-purple') :wikitext(title) end if( cols > 1) then local caption = root:tag('td') caption :css('padding', '0.25em') :css('font-weight', 'bold') :attr('colspan', cols) divcaption = caption:tag('div') divcaption :css('margin', '-0.65em -0.565em 0 -0.565em') :css('border-left', '0') :css('border-right', '0') :css('text-align', 'center') :css('padding', '0.3em 0') :attr('class', 'caption-purple') :wikitext(title) root:attr('role', 'presentation') end -- add the graph line (if top graph) if((graphpos == 'top' or graphpos == 't') and graph ~= '') then row = root:tag('tr') cell = row:tag('td') cell :attr('colspan', colspan) :css('border-bottom', '1px solid var(--color-base, #000000)') :wikitext(graph) graph = '' end -- loop over columns and rows within columns local offset = 1 local t = root for c = 1,cols do -- add inner tables if we are rendering more than one column if( cols > 1) then if (c == 1) then row = root:tag('tr') row:css('vertical-align', 'top') cell = row:tag('td') cell :css('padding', '0 0.5em') else cell = row:tag('td') cell :css('padding', '0 0.5em') :css('border-left', 'solid 1px #aaa') end t = cell:tag('table') t :css('border-spacing', '0') :css('width', width) end -- start column headers local hrow = t:tag('tr') hrow:css('font-size', '95%') -- year header addheadcell(hrow, head[1], nil, head[3] ~= '' and '3em' or 'auto', nil, nil) -- population header addheadcell(hrow, head[2], 'right', nil, '2px') -- percentages header if( head[3] ~= '' ) then addheadcell(hrow, head[3], 'right', nil, nil) end -- end column headers -- start population rows for r = 1,rowspercol do -- generate the row if we have not exceeded the rowcount -- shade every fifth row, unless shading = off local s = 'off' if( math.fmod((c - 1)*rowspercol + r, 5) == 0 and r ~= rowspercol) then s = shading end if(offset <= yearcount) then -- start population row local prow = t:tag('tr') -- year cell addrowcell(prow, 'th', data[offset][1], 'center', s, style['year']) -- population cell addrowcell(prow, 'td', data[offset][2], 'right', s, style['pop']) -- percentage cell if( not isempty(head[3]) ) then addrowcell(prow, 'td', data[offset][3], 'right', s, style['pct']) end -- end population row offset = offset + 1 end end end -- add the graph line (if bottom graph) if((graphpos == 'bottom' or graphpos == 'b') and graph ~= '') then row = root:tag('tr') cell = row:tag('td') cell :attr('colspan', colspan) :css('border-top', '1px solid var(--color-base, #000000)') :wikitext(graph) graph = '' end -- add the footnote line if( footnote ~= '') then row = root:tag('tr') cell = row:tag('td') cell :attr('colspan', colspan) :css('border-top', '1px solid var(--color-base, #000000)') :css('font-size', '85%') :css('text-align', alignfn) :wikitext(footnote) end if((graphpos == 'right' or graphpos == 'r') and graph ~= '') then root = mw.html.create('table') :tag('tr') :css('vertical-align', 'top') :tag('td') :wikitext(tostring(root)) :done() :tag('td') :wikitext(graph) :done() :done() :done() graph = '' end if((graphpos == 'left' or graphpos == 'l') and graph ~= '') then root = mw.html.create('table') :tag('tr') :css('vertical-align', 'top') :tag('td') :wikitext(graph) :done() :tag('td') :wikitext(tostring(root)) :done() :done() :done() graph = '' end return graph .. tostring(root) end -- this function renders the population table in a horizontal format local function renderhorizontal(data, head, title, footnote, alignfn, class, style, width, shading, perrow, rows, graphpos, graph) local row local cell local yearcount = #data local argcount = 2*yearcount -- override the value of rows if perrow has been specified if( perrow > 0 ) then rows = math.floor( (yearcount - 1) / perrow ) + 1 end -- compute the number of cols per row local colsperrow = math.floor( (yearcount - 1) / rows ) + 1 -- create the outer table local root = mw.html.create('table') root :addClass(class) :css('font-size', '90%') :cssText(style['table']) -- create title row row = root:tag('tr') cell = row:tag('th') cell :css('padding', '0.25em') :attr('colspan', colsperrow + 1) :wikitext(title) -- add the graph line (if top graph) if((graphpos == 'top' or graphpos == 't') and graph ~= '') then row = root:tag('tr') cell = row:tag('td') cell :attr('colspan', colsperrow + 1) :css('border-bottom', '1px solid var(--color-base, #000000)') :wikitext(graph) graph = '' end -- loop over rows and columns within rows local offset = 1 for r = 1,rows do local rowoffset = offset -- render the years row = root:tag('tr') cell = row:tag('th') cell:wikitext(head[1]) :css('border-top', r > 1 and '2px solid #000' or nil) for c = 1,colsperrow do cell = row:tag('td') if(offset <= yearcount) then cell:wikitext(data[offset][1]) :css('text-align', 'center') :css('border-top', r > 1 and '2px solid #000' or nil) :cssText(style['year']) else cell:css('border-width', r > 1 and '2px 0 0 0' or 0) :css('border-top', r > 1 and '2px solid #000' or nil) end offset = offset + 1 end -- render the pop offset = rowoffset row = root:tag('tr') cell = row:tag('th') cell:wikitext(head[2]) for c = 1,colsperrow do cell = row:tag('td') if(offset <= yearcount) then cell:wikitext(data[offset][2]) :css('text-align', 'right') :css('padding-right', '2px') :cssText(style['pop']) else cell:css('border-width', 0) end offset = offset + 1 end -- render the percentages if(head[3] ~= '') then offset = rowoffset row = root:tag('tr') cell = row:tag('th') cell:wikitext(head[3]) for c = 1,colsperrow do cell = row:tag('td') if(offset <= yearcount) then cell:wikitext(data[offset][3]) :css('text-align', 'right') :css('padding-right', '2px') :cssText(style['pct']) else cell:css('border-width', 0) end offset = offset + 1 end end end -- add the graph line (if bottom graph) if((graphpos == 'bottom' or graphpos == 'b') and graph ~= '') then row = root:tag('tr') cell = row:tag('td') cell :attr('colspan', colsperrow + 1) :css('border-top', '1px solid var(--color-base, #000000)') :wikitext(graph) graph = '' end -- add the footnote line if( footnote ~= '') then row = root:tag('tr') cell = row:tag('td') cell :css('border-top', '2px solid var(--color-base, #000000)') :css('font-size', '85%') :css('text-align', alignfn) :attr('colspan', colsperrow + 1) :wikitext(footnote) end return graph .. tostring(root) end -- this is the main function function p.poptable(frame) local data = {} local style = {} local args = frame.args[1] and frame.args or frame:getParent().args local title = args['title'] or '' local align = args['align'] or '' local clear = args['clear'] or '' local direction = args['direction'] or '' local percentages = args['percentages'] or '' local state = args['state'] or '' local linktype = args['type'] or '' local shading = args['shading'] or 'on' local width = args['width'] or '' local subbox = args['subbox'] or '' local popname = args['pop_name'] or '' local yearname = args['year_name'] or '' local percentname = args['percent_name'] or '' local footnote = args['footnote'] or '' local alignfn = args['align-fn'] or '' local source = args['source'] or '' local graphpos = args['graph-pos'] or '' local graphwidth = args['graph-width'] or '' local graphheight = args['graph-height'] or '' local graphtype = args['graph-type'] or 'line' local percol = tonumber(args['percol']) or 0 local cols = tonumber(args['cols']) or 1 local perrow = tonumber(args['perrow']) or 0 local rows = tonumber(args['rows']) or 1 style['year'] = args['year_style'] style['pop'] = args['pop_style'] style['pct'] = args['pct_style'] -- setup classes and styling for outer table local class = direction == 'horizontal' and 'wikitable' or 'table-pale' if( state == 'collapsed' ) then class = class .. ' collapsible collapsed' end if( isempty(title) ) then title = 'Население во минатото' end if( isempty(align) ) then align = direction ~= 'horizontal' and 'right' or 'center' end if( isempty(alignfn) ) then alignfn = 'left' end if( isempty(clear) ) then clear = align == 'center' and '' or align end local margin = '0.5em 0 1em 0.5em' if( align == 'left' ) then margin = '0.5em 1em 0.5em 0' elseif( align == 'none' ) then margin = '0.5em 1em 0.5em 0' elseif( align == 'center' ) then margin = '0.5em auto' align = '' end if( isempty(subbox) ) then style['table'] = 'border-spacing: 0;' .. (align ~= '' and 'float:' .. align .. ';' or '') .. (clear ~= '' and 'clear:' .. clear .. ';' or '') .. 'margin:' .. margin .. ';' else style['table'] = 'margin:0;' .. 'border-collapse:collapse;' .. 'border:none;' end style['table'] = style['table'] .. (args['table_style'] or '') -- setup the footer text if( source ~= '' ) then source = 'Извор: ' .. source if( footnote ~= '' ) then footnote = footnote .. '<br/>' end end footnote = footnote .. source -- setup the data header cols/rows local head = getheadrow(percentages, popname, yearname, percentname) -- count the total number of population rows local argcount = 0 local rowcount = 0 for k, v in pairs( args ) do if ( (type( k ) == 'number') and (not isempty(args[k])) ) then if( k >= 1 and math.floor(k) == k and k > argcount) then argcount = k end if( math.fmod(k - 1, 2) == 0 ) then rowcount = rowcount + 1 end end end -- here is where we build all the data for the table -- loop over columns and rows within columns local pyear = '' local ppop = '' local offset = 1 local current_year = tonumber(os.date("%Y")) for r = 1,rowcount do -- skip blank rows while(isempty(args[offset]) and offset <= argcount) do offset = offset + 2 end -- generate the row if we have not exceeded the rowcount if(offset <= argcount) then table.insert(data, getpoprow(args[offset], args[offset + 1] or '', pyear, ppop, linktype, percentages, current_year) ) pyear = args[offset] ppop = args[offset+1] or '' offset = offset + 2 end end local graph = '' graphpos = graphpos:lower() -- now that we have the data for the table, render it in the requested format if (direction == 'horizontal') then if graphpos ~= '' then local gwidth = tonumber(graphwidth) or 220 local gheight= tonumber(graphheight) or 180 local gthumb = (graphpos == 'r' or graphpos == 'right' and 'right') or (graphpos == 'l' or graphpos == 'left' and 'left') or '' graph = rendergraph(frame, data, gwidth, gheight, gthumb, graphtype) end return renderhorizontal(data, head, title, footnote, alignfn, class, style, width, shading, perrow, rows, graphpos, graph) else if graphpos ~= '' then local gwidth = tonumber(graphwidth) or (200 * cols) local gheight= tonumber(graphheight) or 180 local gthumb = (graphpos == 'r' or graphpos == 'right' and 'right') or (graphpos == 'l' or graphpos == 'left' and 'left') or '' graph = rendergraph(frame, data, gwidth, gheight, gthumb, graphtype) end return rendervertical(data, head, title, footnote, alignfn, class, style, width, shading, percol, cols, graphpos, graph) end end return p ltvz67tdcr598eo8t86r4377gj99veu 0 1165764 5601827 5532399 2026-07-29T11:58:43Z Bjankuloski06 332 5601827 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Кирил Мицевски | портрет = KIRIL MICEVSKI.tif | px = | опис = | роден-дата = {{роден на|26|април|1922}} | роден-место = {{роден во|Скопје}} | починал-дата = {{починат на|6|февруари|2002}} | починал-место = {{починат во|Скопје}}, {{МКД}} | националност = [[Македонци|Македонец]] | познат = | занимање = ботаничар, биолог | сопружник = | татко = | мајка = | родители = | роднини = | деца = }}'''Кирил Мицевски''' ([[Скопје]], {{рн|29|април|1926}} – {{пн|6|февруари|2002}}) — македонски универзитетски професор, биолог и ботаничар, член на [[МАНУ]]. {{Ботаничар|Micevski}} == Животопис == Роден e на 26 април 1926 година во [[Скопје]], каде се стекнал со основно и средно образование. Во 1951 година дипломирал на [[Филозофски факултет - Скопје|Филозофскиот факултет]] во Скопје, на одделот за биологија. Докторирал во 1958 година и сè до своето пензионирање бил професор на [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет во Скопје]]. Бил на специјалистички престои на повеќе странски универзитети. Бил претседател на Факултетскиот совет и извршувал и други значајни функции на Факултетот, во Академијата и во други научни институции. Академик Мицевски бил член на редакциските одбори на списанијата: „Годишен зборник“ на Природно-математичкиот факултет, „Acta“ и Fragmenta Balcanica“, изданија на Природо-научниот музеј во Скопје, и на списанието „Екологија“. Објавил голем број трудови од одделни гранки на ботаничката наука, односно од неговите флористичко-таксономски и фитоценолошко-типолошки истражувања, што се синтетизирани и систематизирани во 5-томното издание „Флора на Македонија“. Академик Мицевски открил и идентификувал голем број растителни видови, како и растителни заедници, досега непознати за македонската и за светската ботаничка наука. За својата неуморна работа акад. Мицевски е одликуван со повеќе награди, признанија и плакети, а носител е и на Орден на трудот со златен венец. Член е на [[Македонска академија на науките и уметностите|Македонската академија на науките и уметностите]] од 1974 година. Починал на 6 февруари 2002 година. == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Мицевски, Кирил }} [[Категорија:Македонски ботаничари]] [[Категорија:Македонски биолози]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Професори на Природно-математичкиот факултет - Скопје]] 7wgbwv2636n56iblomuqin10ezrl11q 5601828 5601827 2026-07-29T11:58:58Z Bjankuloski06 332 /* Наводи */ 5601828 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Кирил Мицевски | портрет = KIRIL MICEVSKI.tif | px = | опис = | роден-дата = {{роден на|26|април|1922}} | роден-место = {{роден во|Скопје}} | починал-дата = {{починат на|6|февруари|2002}} | починал-место = {{починат во|Скопје}}, {{МКД}} | националност = [[Македонци|Македонец]] | познат = | занимање = ботаничар, биолог | сопружник = | татко = | мајка = | родители = | роднини = | деца = }}'''Кирил Мицевски''' ([[Скопје]], {{рн|29|април|1926}} – {{пн|6|февруари|2002}}) — македонски универзитетски професор, биолог и ботаничар, член на [[МАНУ]]. {{Ботаничар|Micevski}} == Животопис == Роден e на 26 април 1926 година во [[Скопје]], каде се стекнал со основно и средно образование. Во 1951 година дипломирал на [[Филозофски факултет - Скопје|Филозофскиот факултет]] во Скопје, на одделот за биологија. Докторирал во 1958 година и сè до своето пензионирање бил професор на [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет во Скопје]]. Бил на специјалистички престои на повеќе странски универзитети. Бил претседател на Факултетскиот совет и извршувал и други значајни функции на Факултетот, во Академијата и во други научни институции. Академик Мицевски бил член на редакциските одбори на списанијата: „Годишен зборник“ на Природно-математичкиот факултет, „Acta“ и Fragmenta Balcanica“, изданија на Природо-научниот музеј во Скопје, и на списанието „Екологија“. Објавил голем број трудови од одделни гранки на ботаничката наука, односно од неговите флористичко-таксономски и фитоценолошко-типолошки истражувања, што се синтетизирани и систематизирани во 5-томното издание „Флора на Македонија“. Академик Мицевски открил и идентификувал голем број растителни видови, како и растителни заедници, досега непознати за македонската и за светската ботаничка наука. За својата неуморна работа акад. Мицевски е одликуван со повеќе награди, признанија и плакети, а носител е и на Орден на трудот со златен венец. Член е на [[Македонска академија на науките и уметностите|Македонската академија на науките и уметностите]] од 1974 година. Починал на 6 февруари 2002 година. == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Мицевски, Кирил }} [[Категорија:Македонски ботаничари]] [[Категорија:Македонски биолози]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Професори на Природно-математичкиот факултет - Скопје]] h5t5qifff4a0qha37lcnd8db162ab4n 0 1171097 5601715 4605813 2026-07-29T07:54:45Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5601715 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Писател <!-- for more information see [[:Template:Инфокутија Писател/doc]] --> | name = Роже Жилбер Леконт | image =Roger Gilbert-Lecomte tombe.jpg | imagesize = | caption = | birth_name = | birth_date ={{роден на|18|мај|1907}} | birth_place ={{роден во|Ремс}}, [[Франција]] | death_date ={{починал на|31|декември|1943}} | death_place = {{починал во|Париз}}, [[Франција]] | occupation = поет, писател | nationality = | citizenship = Французин | education = | alma_mater = | period = | genre = | subjects = | movement = [[Надреализам]] | spouse = | partner = | children = | relatives = | awards = | notableworks = | influences = | influenced = | signature = }} '''Роже Жилбер Леконт''' ([[француски]]: ''Roger Gilbert-Lecomte'', роден на {{роден на|18|мај|1907}} во {{роден во|Ремс}} - починал на {{починал на|31|декември|1943}} во {{починал во|Париз}}) — француски поет и писател, приврзаник на движењето [[надреализам]]. == Биографија== Роже Жилбер Леконт е роден на {{роден на|18|мај|1907}} во {{роден во|Ремс}}, [[Франција]]. Леконт заедно со [[Рене Домал]], [[Роже Вајан]] и [[Жозеф Шима]], бил соосновач на уметничкото друштво и списанието „''Le Grand Jeu''“. Групата, поврзани со надреалистите, била исклучена од движењето на [[Андре Бретон]]. Жилбер Леконт користел [[дрога]], особено [[морфиум]]. Како што било опишано во неговата поезија, смртта на писателот била резултат на инфекција предизвикана од валканите игли. == Дела == * ''Le grand jeu'' (nos 1, 2, et 3) * ''Testament'' (1955) * ''Sacre et massacre de l'amour (1960) * ''Tétanos mystique'' (1972) * ''Lettres à Benjamin Fondane'' (1985) * ''Monsieur Morphée empoisonneur public'' (1966) * ''Corrrespondance'' (1971) * ''Arthur Rimbaud'' (1971) * ''L'horrible révélation… la seule'' (1973) * ''Œuvres complètes'', 2 volumes (1974-1977) * ''Caves en plein ciel'' (1977) * ''Neuf haï kaï'' (1977) * ''Poèmes et chroniques retrouvés'' (1982) * ''Mes chers petits éternels'' (1992) * ''La vie, l'amour, la mort, le vide et le vent'' * ''Joseph Sima'' (2000) * ''Le miroir noir'' == Надворешни врски == * [http://lavieremoise.free.fr/galerie/oeuvre.php?id_img=1340 Voir sa sépulture, in French] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110720224818/http://lavieremoise.free.fr/galerie/oeuvre.php?id_img=1340 |date=2011-07-20 }} * [http://rogergilbertlecomte.com/Home_Page.html ROGERGILBERTLECOMTE.COM] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160426081558/http://www.rogergilbertlecomte.com/Home_Page.html |date=2016-04-26 }}. {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Леконт, Роже Жилбер }} [[Категорија:Француски писатели]] [[Категорија:Француски поети]] [[Категорија:Француски надреалистички писатели]] kapuinpctxsptgp293yj23xc8a2ur62 0 1175445 5601544 5493533 2026-07-28T23:49:45Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5601544 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Fabergé egg Rome 05.JPG|мини|десно|200п|[[Крунисувачко јајце (Фабержеово јајце)|Крунисувачко јајце]], едно од најпознатите Фабержеови јајца, 1897]] [[Податотека:House of Fabergé - Rose Trellis Egg - Walters 44501.jpg|мини|десно|200п|[[Јајце со плот и рози (Фабержеово јајце)|Јајце со плот и рози]], 1907]] '''Фабержеово јајце''' ({{langx|ru|яйцо Фаберже́}}) — накитено [[јајце]], изработено од фирмата за изработка на накит [[Фаберже (фирма)|Фаберже]]. Јајцата биле изработувани во периодот од 1885 до 1917 година под надзор на [[Петар Карл Фаберже]].<ref name=enc>{{Наведена мрежна страница|title=Fabergé egg|author=New World Encyclopedia|date=12 October 2013|url=http://www.newworldencyclopedia.org/entry/Faberg%C3%A9_egg}}</ref> Најпознатите јајца биле оние изработени за руските императори [[Александар III (Русија)|Александар III]] и [[Николај II (Русија)|Николај II]] како велигденски подароци за нивните сопруги и мајки, иако истите не биле единствените подароци кои ги доделувале за таа намена. Фаберже изготвиле 50 „императорски јајца“, од кои вкупни 43 се сочувани.<ref name=enc/> Двете планирани јајца за празникот [[Велигден]] во 1917 година не биле подарени поради избивањето на [[Руска револуција|Руската револуција]] во која династијата Романови биле симнати од власт и притоа сите членови на царското семејство биле [[Убиство на Романови|убиени]]. Според друга поделба, вкупно било изработено 71 јајце, од кои императорски биле 54.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.mieks.com/faberge-en/eggs.htm |title=Imperial Eggs are those Eggs presented by Tsar Alexander III and Tsar Nicholas II to the Tsarinas Alexandra Fyodorovna and Maria Fyodorovna. |accessdate=2017-04-15 |archive-date=2016-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160807060851/http://www.mieks.com/faberge-en/eggs.htm |url-status=dead }}</ref> Во периодот по револуцијата и национализацијата на Фабержеовата работилница во [[Санкт Петербург]] од страна на [[болшевици]]те во 1918 година, семејството Фаберже ја напуштило Русија. Оттогаш, брендот Фаберже бил продаван неколкупати и неколку фирми продавале производи слични на јајца, користејќи го името Фаберже. Фирмата за производство на накит Виктор Мајер во периодот од 1998 до 2009 година изработувала ограничена серија на реликвиски Фабержеови јајца под лиценца на [[Унилевер]]. Брендот денес е во сопственост на фирмата Фаберже, која изработува накит во коишто јајцата се користат како мотив.<ref name="Corder2011">{{Наведена мрежна страница |last=Corder |first=Rob |url=http://www.professionaljeweller.com/article-10291-faberge-a-regal-renaissance/ |title=Faberge: A Regal Renaissance |publisher=ProfessionalJeweller.com |date=18 November 2011 |accessdate=26 март 2012 |archive-date=2012-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120615213903/http://www.professionaljeweller.com/article-10291-faberge-a-regal-renaissance/ |url-status=dead }}</ref> Изразот „Фабержеови јајца“ станало синоним на раскош и амблем на богатството на царското семејство и на Русија пред револуцијата. Тој исто така станал препознатлив назив за видот на накит изработен во облик на јајца со изненадување и прераснал во еден од симболите на [[Русија]]. == Историја == [[Петар Карл Фаберже]] и јувелирите од неговата фирма го создале првото јајце во 1885 година.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.treasuresofimperialrussia.com/r_chap1_hen.html |title=Яйцо «Курочка» |accessdate=2017-04-15 |archive-date=2012-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120202133640/http://www.treasuresofimperialrussia.com/r_chap1_hen.html |url-status=dead }}</ref> Неговата изработка била нарачана од страна на императорот [[Александар III (Русија)|Александар III]] како велигденско изненадување за неговата сопруга [[Марија Фјодоровна (сопруга на Александар III)|Марија Фјодоровна]]. Првото јајце, т.н. [[Кокошка (Фабержеово јајце)|Кокошка]], однадвор било покриено со бела „лушпа“ и [[емајл]], а внатре „жолчката“ била од безбојно злато. Покрај јајцето била изработена и кокошка од обоено злато. Внатре во кокошката биле сокриени мала копија на императорската круна изработена од злато со брилијанти, како и синџирче со рубински приврзок (по примерот на традицијата на [[матрјошка|матрјошките]]). Идејата за изработка на слични производи од накит не била оригинална: {{цитат|Велигденското јајце на Фаберже било требало да биде слободно претставување на јајце изготвено на почетокот на XVIII век, при што три примерока се познати и денес. Тие се наоѓаат во замокот Розернберг во [[Копенхаген]], во [[Музеј на историја на уметност (Виена)|Музејот на историја на уметност]] во [[Виена]] и во приватна збирка (претходно во уметничката галерија [[Зелен свод]] во [[Дрезден]]). Во сите споменати примери на јајца е скриена кокошка, со чиешто откривање може да се открие и круна, а во неа прстен. Се смета дека императорот сакал да ја израдува сопругата со изненадување, коешто би ја потсетило на добро познатите предмети од данската кралска ризница.<ref>Mogens Bencard, The Hen in the Egg. The Royal Danish Collections, Amalienborg 1999</ref>}} Императорката била толку восхитена со подарокот, така што Фаберже бил назначен на дворски јувелир и добил нарачка да изработува по едно јајце секоја година, при што единствениот услов бил јајцето да биде уникатно и да содржи некакво изненадување. Следниот император, Николај II, ја зачувал традицијата на подарување јајца секоја пролет, при што започнале да се изработуваат две јајца — првото за Марија Фјодоровна, неговата овдовена мајка, и второто за [[Александра Фјодоровна (сопруга на Николај II)|Александра Фјодоровна]], новата императорка. == Дизајнери и мајстори == [[Податотека:Michail Jewlampjewitsch Perchin - russischer Goldschmid.jpg|мини|лево|150п|Михаил Перхин, еден од главните мајстори кои учествувале во создавњето на накитените јајца]] Изготвувањето на секое јајце одземало практично цела година. Структурата на фирмата [[Фаберже (фирма)|Фаберже]] предничела за своето време, при што фирмите за накит што биле здружени биле доволно независни во својата работа. Многуте јувелири кои работеле во Фаберже поседувале сопствени фирми, но сметале дека е чест да се учествува во исполнување на императорската нарачка. Имињата на мајсторите сведочат за меѓународниот состав на групата: од 24 мајстори, 14 биле родени во Финска или работеле по покана од роднините. На почетокот се правел нацрт, а потоа за работа се собирала целата група. Имињата на некои мајстори и јувелири се сочувани и денес. Покрај авторот на сите јајца, Петар Карл Фабеже, особено голем придонес имал и мајсторот [[Михаил Перхин]], а се споменуваат и [[Август Холмстрем]], Алберт Холмстром, Август Холминг, [[Хенрик Вигстрем]], Ерик Колин, Виктор Аре, Јалмар Армфелт, Стефан Вјакева и [[Алма Пил]] — единствената жена уметник, автор на стилот „голомразица на кристал“, која го осмислика познатото [[Зимско јајце (Фабержеово јајце)|Зимско јајце]].<ref>[http://andrejkoymasky.com/liv/fab/fab00.html Fabergé Imperial Easter Eggs — Index]</ref><ref>Tillander-Godenhjelm, Ulla: Fabergé́n suomalaiset mestarit. Helsinki: Tammi, 2011. ISBN 978-951-31-5878-1.</ref><ref>Tillander-Godenhjelm, Ulla: Fabergé ja hänen suomalaiset mestarinsa. Helsinki: Tammi, 2008. ISBN 978-951-31-4262-9.</ref> Серијата на императорски јајца се стекнала со толку голема слава што фирмата Фаберже изработила неколку примероци и за приватни нарачатели (познато е за 15). Меѓу нив особено се издвојува серијата од 7 јајца која стопанственикот Александар Келх ѝ ја подарил на својата сопруга. Освен тоа, постојат уште 8 Фабержеови јајца кои биле изработени за [[Феликс Јусупов]], внукот на [[Алфред Нобел]], [[Ротшилдови]], војвотката Малборо и други непознати лица. Тие не биле толку раскошни како императорските и не биле уникатни, односно често биле повторувања на оние осмислени како за царски подарок. Можно е за благородните лица да биле изработени уште некои примероци, но тие никогаш не биле објавени за разлика од царските јајца, што им остава некоја слобода на умешните [[фалсификат]]ори. Таков пример е јајцето на Ротшилдови коешто во есента 2007 година било ставено на продажба и чија изработка била нарачана од страна на членовите на семејството, но истото речиси цело столетие не било објавено. === Колекции === {| align="right" class="wikitable" style="width: 40%; margin-left: 10px;" |+ Местоположба на Фабержеовите јајца ! |Коллекции ! style="width: 8%" |Кол. |- | '''Императорски:''' |'''54''' |- | [[Фабержеов музеј во Санкт Петербург|Фабержеов музеј]], Санкт Петербург, Русија (Векселбергова збирка) | 11 |- | [[Палата на оружјето (Москва)|Палата на оружјето]], Москва, Русија | 10 |- | [[Виргински музеј на фини уметности]], Ричмонд, САД | 5 |- | [[Метрополитен (музеј)|Метрополитен]], Њујорк, САД | 3 |- | Кралска збирка на Елизабета II, Велика Британија | 3 |- | Фонд на Едуар и Морис Сандоз, Швајцарија | 2 |- | [[Хилвуд (музеј)|Хилвуд]], Вашингтон, САД | 2 |- | [[Уметнички музеј Волтерс]], Балтимор, САД | 2 |- | [[Уметнички музеј на Кливленд]], САД | 1 |- | Збирка на кнезот Алберт, Монако | 1 |- | Приватна збирка на [[Александар Иванов (колекционер)|А. Н. Иванов]] | 1 |- | [[Минералошки музеј (Москва)|Минералошки музеј]], Москва | 1 |- | Приватни колекции | 6 |- | Непозната местоположба | 6 |- | '''Келхови јајца:''' | '''7''' |- | Фабержеов музеј, Санкт Петербург, Русија (Векселбергова збирка) | 2 |- | Кралска збирка на Елизабета II, Велика Британија | 1 |- | Приватни колекции | 4 |- | '''Други јајца:''' | '''10''' |- | Фабержеов музеј, Санкт Петербург, Русија (Векселбергова збирка) | 2 |- | [[Ермитаж]], Санкт Петербург, Русија | 1 |- | Уметнички музеј на Кливленд, САД | 1 |- | Фонд на Едуар и Морис Сандоз, Швајцарија | 1 |- | Приватни колекции | 5 |} Од вкупно 71 познато јајце, денес се сочувани 65. известного яйца до наших дней дошло 65. Огромно мноштво од нив се чуваат во државните музеи. Познато е дека бројот на императорските јајца изнесува 54, од кои денес се сочувани 48 парчиња, изработени по царска нарачка; преостанатите се познати по описи, сметки и стари фотографии, но се смета дека се загубени. Само едно од нив, Георгиевското јајце успеало да ја напушти Советска Русија откако императорката Марија Фјодоровна го земала со себе при враќањето во родната [[Данска]] преку Крим во 1918 година. Другите јајца останале во Петроград. Очигледно, мноштвото од нив исчезнале при збрка, а други (околу 24 парчиња) заедно со другите императорски скапоцености биле превезени во Москва, односно во идното Дијамантското чувалиште на Московскиот Кремљ. Таму јајцата се чувале спакувани некаде до околу 1930 година, кога во рамки на општата продажба на културното наследство на Советска Русија заради стекнување со средства, по наредба на [[Сталин]] 14 од нив биле продадени, при што некои и по цена пониска од 400 американски долари. Со нивната продажба се занимавала организација со име Контора „Антикваријат“. Поголемиот број од нив биле откупени од страна на американскиот претприемач [[Арманд Хамер]] (1898—1990) и англискиот трговец [[Емануел Сноумен]] (1886—1970). По збирката којашто се чува во Московски Кремљ, најголемата збирка се нашла кај њујоршкиот богаташ [[Малколм Форбс]] (1919—1990). Збирката вклучувала 11 императорски јајца, неколку раздвоени изненадувања од непознати или несочувани јајца, како и 4 приватни јајца или вкупно 15. Во февруари 2004 година, наследниците на Форбс збирката се очекувало да ја стават на [[аукција]], каде што веројатно би се продавала парче по парче, но неколку дена пред почетокот на аукцијата целата збирка била откупена од страна на рускиот олигарх [[Виктор Векселберг]]. Од 2013 година, збирката на Виктор Векселберг е изложена во [[Фабержеов музеј во Санкт Петербург|Фабержеовиот музеј во Санкт Петербург]] отворен од негова страна и сместен во дворецот на Наришкини и Шувалови. Сè на сè, Фабержеовите јајца во нивната историска родина, Русија, денес е можно да се видат на четири места. Покрај веќе споменатите [[Палата на оружјето (Москва)|Палата на оружјето]] и Фабержеов музеј во Санкт Петербург, во овие места спаѓаат уште [[Ермитаж]] и [[Минералошки музеј (Москва)|Минералошкиот музеј]]. Рускиот национален музеј во Москва во минатото располагал со едно јајце, кое од 2009 година се наоѓа во Баден-Баден. === Опис === Јајцата биле иработувани од злато, сребро, скапоцени камења итн. Тие понатаму биле украсувани со емајли и накитувани. Понекогаш, мајсторите експериментирали со не толку традиционални материјали, како на пример [[планински кристал]] и скапоцена врста на целулоза. Како доказ за уникатност служи знак оставен од страна на фирмата Фаберже. Вредноста на едно јајце според цените во Руската Империја од XIX-XX век се движела од 1.500-28.300 рубљи. Понекогаш, јајцата биле со поголема природна величина отколку што изгледа на слики, а висината на некои од нив со подложката можела да достигне 20 см. Традиција било во внатрешноста на јајцето да има некое изненадување. Обично тоа биле минијатури со портрети на оној кому јајцето му е посветено и членовите на неговото семејство. Биле изработувани и јајца часовници со механизам на навивање (петли и кукавици). == Поврзано == * [[Велигденски јајца]] * [[Украсување на јајца]] == Наводи == {{наводи|2}} == Литература == * Джон Буф, «Фаберже», М., 1998, ISBN 5-7793-0061-5. * «Блестящая эпоха Фаберже. Санкт Петербург — Париж — Москва», каталог выставки, М., 1992, ISBN 5-87075-021-5. * «Произведения ювелирной фирмы Фаберже», комплект 16 открыток. Составитель С. Коварская. — Ленинград, Аврора, 1987. (Изображение и данные об изделии «Яйцо и фигурка петуха», 1908—1917. Фирма Карла Фаберже, Москва. Серебро, нефрит, бархат, литьё, чеканка. Высота яйца с подставкой 14 см, высота фигурки петуха 5 см. Государственные музеи Московского Кремля). == Надворешни врски == {{ризница-врска|Fabergé eggs}} * [http://fabergeresearch.com/eggs-faberge-imperial-egg-chronology/ Каталог на Фабержеови јајца со фотографии] на fabergeresearch.com {{en}} * [http://fabergemuseum.ru/ru/collection?&sort=name&category=8&start=6 Фабержеови јајца од копекцијата на фондот „Временска врска“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170410214116/http://fabergemuseum.ru/ru/collection?&sort=name&category=8&start=6 |date=2017-04-10 }} на официјлното мрежно место на [[Фабержеов музеј во Санкт Петербург|Фабержеовиот музеј во Санкт Петербург]] {{ru}} * [http://armoury-chamber.kreml.ru/exposure/view/vitrina-20-panagii-xviii---xix-vekov-yuvelirnye-izdeliya-firmy-faberzhe/ Дваесетта витрина на втората сала во Палатата на оружјето, во која се чуваат Фабержеови јајца] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170410213732/http://armoury-chamber.kreml.ru/exposure/view/vitrina-20-panagii-xviii---xix-vekov-yuvelirnye-izdeliya-firmy-faberzhe/ |date=2017-04-10 }} на официјалното мрежно место на музеите на [[Московски Кремљ]] {{ru}} * [http://www.moscowkremlin.ru/faberge/Ns/faberge_r.html Кремљско собрание] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120414194512/http://www.moscowkremlin.ru/faberge/Ns/faberge_r.html |date=2012-04-14 }} {{ru}} * {{youtube|eEtaY5P3xHM|Фабержеови јајца во филмското списание „Сакам сè да знам“}} * [http://www.fabergemuseum.de Фабержеов музеј, Баден-Баден, Германија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100504135916/http://www.fabergemuseum.de/ |date=2010-05-04 }} {{de}} * [http://www.royalcollection.org.uk/egallery/ Официјално мрежно место на англиската кралска збирка] {{en}} * [http://gatchina3000.ru/eggs/ „Фаберже и Гатчина“ — мрежно место со документи] {{ru}} {{Фабержеови јајца}} [[Категорија:Фабержеови јајца| ]] [[Категорија:Руска уметност]] [[Категорија:Династија Романови]] [[Категорија:Јајца]] 2y3sprj2amkri5awb5pzb1hqo7hkqya 0 1176589 5601433 5590253 2026-07-28T17:03:13Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601433 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |name= Црвена детелина |image = Trifolium pratense - Keila2.jpg |status = LC |status_system = IUCN3.1 |status_ref = <ref name=iucn>{{наведен МСЗП |title=''Trifolium pratense'' |author=Lopez Poveda, L.|name-list-style=amp |article-number= e.T174713A20156449 |date= 2012 |doi=10.2305/IUCN.UK.2012.RLTS.T174713A20156449.en |access-date=25 јануари 2024}}</ref> |taxon = Trifolium pratense |authority = [[Карл Линеј|L.]] |synonyms = {{taxon list |''Lagopus pratensis'' |(L.) Bernh. |''Trifolium pratense'' f. ''pratense'' | |''Trifolium pratense'' var. ''pratense'' | |''Trifolium ukrainicum'' |Opperman }} }}'''Црвена детелина''' ([[Биномна номенклатура|научно]]: '''''Trifolium pratense''')'' — [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] тревест вид на [[детелина]] од [[Семејство (биологија)|фамилијата]] [[Fabaceae|бобови]] опишано од [[Карл Линеј]] во 1753 година во книгата ''[[Species Plantarum]]'', кое потекнува од [[Европа]], [[Западна Азија]] и северозападна [[Африка]], но е одомаќинето во многу други региони. == Опис == Растението е повеќегодишно тревесто растение, високо 30–60 см и обично разгрането. [[Стебло|Стебленцата]] се исправени или приподигнати, голи или покриени со ретки раширени или прилегнати влакна. Базалните листови имаат долги дршки, додека кај стеблените листови дршките постепено се скратуваат, а кај најгорните се покуси од листната плочка. [[Лист|Листовите]] се обратнојајцевидни, долгнавесто-ланцетни до кружести, долги до 30 мм и широки до 20 мм, со заоблен врв и ситно назабен раб. Од двете страни, како и по работ, се покриени со полураширени или прилегнати влакна, а понекогаш се и целосно голи. [[Прилисник|Прилисниците]] се ципести, голи или со слабо испакнати жили, ланцетни, во горниот дел триаголни и постепено се стеснуваат во тенок, речиси шилест продолжеток. Најгорните прилисници се пошироки. [[Соцветие|Соцветијата]] се топчести или јајцевидни, со пречник од 15–30 мм, најчесто поединечни, а поретко по две, и се развиваат во пазувите на најгорните листови. [[Чашка (ботаника)|Чашката]] е долга 7–8 мм и има десет жили. Нејзиниот трубест дел е долг околу 3,5 мм и е гол или покриен со ретки прилегнати или раширени влакна. Запците се тенки и шиловидни, со ретки раширени влакна. Во основата се триаголни и имаат три жили, а околу отворот на чашката од внатрешната страна има прстен од влакна. Венчето е пурпурно, розово или поретко бело, долго 10–13 мм. Крилцата се околу 1 мм покуси од барјачето, а лаѓичката е малку покуса од крилцата. [[Плод|Плодот]] е јајцевидна мешунка сместена во чашката, која обично содржи едно [[семе]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1325-1326}}</ref> Домашно одгледуваните примероци се значително поголеми од дивите примероци.<ref name="WFK2006">{{cite book|title=The Wild Flower Key|last1=Rose|first1=Francis|last2=O'Reilly|first2=Clare|date=2006|publisher=Penguin Books Ltd|page=274}}</ref> {{gallery|mode=packed |Trifolium pratense 04.JPG|Латвиски примерок|Triflium pratens stem cross section.png|внатрешниот дел на стеблото|Trifolium pratens leaf epidermis peel.png|Примерок од лист под лупа|Trifolium pratense - Keila.jpg|Цвет|Trifolium pratense albiflorum - Keila.jpg|Примерок со бели цветови}} == Подвидови == Видот има 3 познати [[Подвид|подвидови]]:<ref name="Worldflora">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000213053|title=Trifolium pratense L.|accessdate=4 August 2023}}</ref> * ''Trifolium pratense'' subsp. ''baeticum'' {{Au|([[Boiss.]]) [[Vicioso]]}} * ''Trifolium pratense'' subsp. ''kotulae'' {{Au|([[Pawl.]]) [[Soják]]}} * ''Trifolium pratense'' subsp. ''pratense'' == Распространетост во светот == Црвената детелина е домородна во Европа, Западна Азија и северозападна Африка, но е одомаќинето и на други континенти, како Северна и Јужна Америка. Поточно, црвената детелина била донесена во [[Аргентина]] и [[Чиле]] пред повеќе од 100 години, иако не е јасно како точно била донесена.<ref>{{Наведено списание|last=Rosso|first=B. S.|last2=Pagano|first2=E. M.|date=2005-08-01|title=Evaluation of Introduced and Naturalised Populations of Red Clover(Trifolium pratense L.) at Pergamino EEA-INTA, Argentina|journal=Genetic Resources and Crop Evolution|volume=52|issue=5|pages=507–511|bibcode=2005GRCEv..52..507R|doi=10.1007/s10722-005-0777-z|issn=0925-9864}}</ref> Дополнително, била донесена и во [[Нов Зеланд]].<ref name="Morales-2013">{{Наведено списание|last=Morales|first=Carolina L|last2=Arbetman|first2=Marina P|last3=Cameron|first3=Sydney A|last4=Aizen|first4=Marcelo A|date=2013-07-15|title=Rapid ecological replacement of a native bumble bee by invasive species|journal=Frontiers in Ecology and the Environment|volume=11|issue=10|pages=529–534|bibcode=2013FrEE...11..529M|doi=10.1890/120321|issn=1540-9295}}</ref> == Распространетост во Македонија == Црвената детелина е широко распространето на целата територија на Македонија и расте по ливади и пасишта во низини, брда и планини.<ref name=":0" /> == Екологија == Еден важен опрашувач, кој исто така бил донесен од Европа, е ''[[Bombus ruderatus]]''. Овој бумбар е еден од важните опрашувачи на црвена детелина во Јужна Америка и Нов Зеланд.<ref name="Morales-20132">{{Наведено списание|last=Morales|first=Carolina L|last2=Arbetman|first2=Marina P|last3=Cameron|first3=Sydney A|last4=Aizen|first4=Marcelo A|date=2013-07-15|title=Rapid ecological replacement of a native bumble bee by invasive species|journal=Frontiers in Ecology and the Environment|volume=11|issue=10|pages=529–534|bibcode=2013FrEE...11..529M|doi=10.1890/120321|issn=1540-9295}}</ref> Црвената детелина е подложна на бактериски, како и габични заболувања, вклучувајќи гниење на детелина<ref>{{Наведено списание|last=Öhberg|first=H.|last2=Bång|first2=U.|date=2010|title=Biological control of clover rot on red clover by ''Coniothyrium minitans'' under natural and controlled climatic conditions.|journal=Biocontrol Science and Technology|volume=20|issue=1|pages=25–36|bibcode=2010BioST..20...25O|doi=10.1080/09583150903337805}}</ref> и 'рѓа на црвена детелина ([[Uromyces trifolii-repentis var. fallens|''Uromyces trifolii-repentis'' var. ''fallens'']]). Други проблеми вклучуваат паразитски [[цевчести црви]] и вируси. Повеќегодишната природа на ''Trifolium pratense'' овозможува одржлив и сигурен раст. Понатаму, способноста на видот да [[Врзување на азотот|го врзува азотот]] го поттикнува растот богат со протеини, поддржувајќи широк спектар на диви животни, вклучувајќи елени, мисирки и зајаци. == Употреба == Широко се одгледува како [[Фуражни култури|фуражна]] култура, ценета поради нејзиното [[Врзување на азотот|врзување на азот]], што ја зголемува плодноста на почвата. Поради овие причини, се користи како култура [[Зелено ѓубриво|за зелено ѓубриво]]. Неколку групи на сорти се избрани за земјоделска употреба, главно добиени од ''T.&#x20;pratense'' var. ''sativum''. Видот станал одомаќинет во многу умерени подрачја, вклучувајќи ги Америка и [[Австралазија]] како начин за бегство од одгледување. Црвената детелина станува сè поважна како извор на економска стабилност во Чиле, што ја направи потребата од опрашувачи уште поважна.<ref>{{Наведено списание|last=Arretz|first=P. V.|last2=Macfarlane|first2=R. P.|date=1986-01-01|title=The Introduction of Bombus Ruderatus to Chile for Red Clover Pollination|journal=Bee World|volume=67|issue=1|pages=15–22|doi=10.1080/0005772X.1986.11098855|issn=0005-772X}}</ref> Во Индија, најголем производител на семе од црвена детелина е Станицата за производство на семе од сточна храна Ару на Кашмирскиот оддел за земјоделство.<ref name="Kashmir Mirror 2022">{{Наведени вести|url=https://kashmirmirror.com/director-agriculture-kashmir-choudhary-mohammad-iqbal-visited-aru-pahalgam-2/|title=Director Agriculture Kashmir Choudhary Mohammad Iqbal visited Aru, Pahalgam|date=2022-02-20|work=Kashmir Mirror|access-date=2022-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20220220145630/https://kashmirmirror.com/director-agriculture-kashmir-choudhary-mohammad-iqbal-visited-aru-pahalgam-2/|archive-date=February 20, 2022}}</ref> Две групи црвена детелина биле депонирани во Индиската национална банка за гени во 2019 година од страна на [[Индиски совет за земјоделски истражувања|Индискиот совет за земјоделски истражувања]].<ref>{{Наведени вести|url=https://kashmirmirror.com/2021/10/17/director-agriculture-kashmir-inaugurates-41-varieties-of-high-yielding-fodder-crops-at-fodder-seed-production-farm-aru/|title=Director Agriculture Kashmir Inaugurates 41 varieties of high yielding Fodder Crops at Fodder Seed Production Farm Aru|date=October 17, 2021|work=Kashmir Mirror|archive-url=https://web.archive.org/web/20220820180829/https://kashmirmirror.com/2021/10/17/director-agriculture-kashmir-inaugurates-41-varieties-of-high-yielding-fodder-crops-at-fodder-seed-production-farm-aru/|archive-date=August 20, 2022}}</ref> Исто така се одгледува како [[украсно растение]]. Цветовите и листовите од црвена детелина се хранливи и може да се додадат како гарнир во секое јадење.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ediblewildfood.com/red-clover.aspx|title=Red Clover: Pictures, Flowers, Leaves and Identification {{!}} Trifolium pratense|work=www.ediblewildfood.com|accessdate=2019-02-15}}</ref> Може да се сомелат во [[брашно]]. Цветовите често се користат за правење [[билен чај]], а се користат и во рецепти за есијаци. Нивното [[есенцијално масло]] може да се екстрахира, а неговиот уникатен мирис да се користи во [[Ароматерапија|ароматерапијата]]. == Фитохемија == [[Фитохемија|Фитохемикалиите]] во црвената детелина вклучуваат [[Јаглехидрат|јаглехидрати]], [[Изофлавон|изофлавони]] и други [[Флавоноид|флавоноиди]], како и [[Сапонин|сапонини]].<ref name="drugs">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.drugs.com/npp/red-clover.html|title=Red clover|date=20 November 2025|publisher=Drugs.com|accessdate=2 July 2026}}</ref> Изофлавоните, исто така наречени [[Фитоестроген|фитоестрогени]], имаат структурна сличност со [[Естроген|естрогенот]].<ref name="drugs" /> [[Кумаринска киселина|Кумаринската киселина]] е состојка на црвената детелина. Поради нејзините [[кумарин]] и флавоноидни деривати, црвената детелина треба да се користи со претпазливост кај лица со нарушувања [[Згрутчување на крвта|на коагулацијата]] или на кои им е препишана [[Антикоагуланс|антикоагулантна терапија]].<ref name="drugs2">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.drugs.com/npp/red-clover.html|title=Red clover|date=20 November 2025|publisher=Drugs.com|accessdate=2 July 2026}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=W. Abebe|year=2002|title=Herbal medication: potential for adverse interactions with analgesic drugs|journal=[[Journal of Clinical Pharmacy and Therapeutics]]|volume=27|issue=6|pages=391–401|doi=10.1046/j.1365-2710.2002.00444.x|pmid=12472978|doi-access=free}}</ref> == Во култура == Црвената детелина станала национален цвет на [[Вермонт]] во 1894 година.<ref name="UVM Extension">{{cite web |last1=VanZandt |first1=Nadie |title=Red Clover: State Flower of Vermont |url=https://www.uvm.edu/extension/news/red-clover-state-flower-vermont |publisher=University of Vermont Extension |access-date=26 November 2025 |date=June 5, 2025}}</ref> Исто така, се користела како национален цвет на [[Данска]]. Во 1936 година, Министерството за надворешни работи на Данска објавило дека е национален цвет како дел од меѓународната изложба што се одржала во Аргентина. Сепак, изборот не станал популарен кај јавноста. Во 1987 година ''[[Argyranthemum frutescens]]'' или ''[[Leucanthemum vulgare]]'', ја замениле како национален цветен симбол на нацијата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ambwashington.um.dk/en/menu/InformationaboutDenmark/Culture/DanishNationalSymbols/Other+National+Symbols/|title=Other National Symbols|publisher=Embassy of Denmark, Washington DC|archive-url=https://web.archive.org/web/20070517100210/http://www.ambwashington.um.dk/en/menu/InformationaboutDenmark/Culture/DanishNationalSymbols/Other+National+Symbols/|archive-date=17 May 2007|accessdate=3 April 2015}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://naturstyrelsen.dk/om-os/kontakt/faq/nationalplanter-og-dyr/|title=Nationalplanter og -dyr|publisher=Naturstyrelsen, Danish Ministry of the Environment|language=da|trans-title=Nationalplants and -animals|archive-url=https://web.archive.org/web/20230321144950/https://naturstyrelsen.dk/om-os/kontakt/faq/nationalplanter-og-dyr/|archive-date=21 March 2023|accessdate=28 December 2019}}</ref> == Галерија == <gallery> Red clover closeup.jpg|алт=Blomma i närbild Trifolium pratense subsp. pratense sl14.jpg|алт=Uppskuren Trifolium pratense ssp. pratense. Trifolium pratense subsp. pratense sl15.jpg|алт=Blommor hos Trifolium pratense ssp. pratenseEtt kännetecken är att den nedersta blomman är tydligt längre än de övriga . Trifolium pratense Wiesenklee 2.jpg|алт=Vissnad blomma. Trifolium pratense albiflorum - Keila.jpg|алт=Vitblommande mutation, Trifolium pratense f. albiflorum. Detta är alltså inte en vitklöver. Trifolium.pratense4.-.lindsey.jpg|алт=Rödklöverblad. Trifolium-repens.jpg|алт=Vitklöver (Trifolium repens). Lägg märke till bladens utseende. Trifolium pratense seeds.JPG|алт=Frön. Nordamerikanskt 10-centmynt som storlekjämförelse. Bombus veteranus - Trifolium pratense - Keila.jpg|алт=Sandhumla suger nektar på en rödklöver. Hauhechel-Bläuling, Polyommatus icarus Paarung 1.JPG|алт=Puktörneblåvingar parar sig på en rödklöver. Vingarnas undersidor syns. Hane till vänster; hona till höger. Trifolium floral diagram.jpg|алт=Blomdiagram. 1995. Марка России 0219 hi.jpg|алт=Ryskt frimärke från 1995. Trifolium medium 1.jpg Alpen-Flora (Page 55) BHL10387269.jpg Trifolium pratense - Keila.jpg </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{commons|Trifolium pratense}} {{таксонска лента}} [[Категорија:Детелина]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Македонија]] fqvvft1dd7r9b7cc6v78mbz9y8w8bo6 0 1177960 5601709 5568799 2026-07-29T07:46:59Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5601709 wikitext text/x-wiki {{Bar box |float=right |titlebar=#ddd |title = Религија во Нигер<ref>[http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148711.htm International Religious Freedom Report 2010: Niger]. United States [[Bureau of Democracy, Human Rights and Labor]] (November 17, 2015)</ref> |left1 = '''Религија''' |right1 = '''Процент''' |bars = {{Столбен постоток|[[Ислам]]|green|94}} {{Столбен постоток|[[Традиционална африканска религија|Традиционална религија]]|purple|5.2}} {{Столбен постоток|[[Христијанство]]|red|0.6}} {{Столбен постоток|Останати|silver|0.3}} }} [[Податотека:Mosquée de vendredi à konni 01.jpg|300px|мини|Петочна џамија за време на [[Рамазан]]]] '''Религијата во Нигер''' има значајна улога во животот на [[Нигер|земјата]]. Најголема религија во земјата според последниот попис е [[ислам]]от со околу 94% од вкупното население<ref name="cia">{{Наведена мрежна страница |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ng.html |title=CIA World Factbook |accessdate=2017-06-21 |archive-date=2020-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200424124158/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ng.html |url-status=dead }}</ref>. Огромното мнозинство од муслиманите се сунити припадници на школата [[Малики]].<ref name=report>[http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148711.htm International Religious Freedom Report 2010: Niger]. United States [[Bureau of Democracy, Human Rights and Labor]] (November 17, 2010). ''Статијава содржи текст од овој извор, кој е во [[јавна сопственост]].''</ref>. Други религии кои се практикуваат во Нигер се [[анимизам]] и [[христијанство]]. == Ислам== Исламот на територијата каде денеска се наоѓа Нигер се проширил започнувајќи од [[15 век]], од проширувањето на [[Царство Сонгај]] на запад. Исламот во Нигер иако датира пред повеќе од еден милениум, своја доминација над традиционалните религии добил во текот на 19 и почетокот на 20 век, а бил обележан со влијанијата од соседните општества. Суфиските братства станале доминантна муслиманска организација. И покрај ова, различни интерпретации на исламот коегзистираат и во голема мера во мир едни со други, како и со малцинствата од други вери. Исламот во Нигер претставува мнозинска религија. Верата ја практикуваат повеќе од 94% од населението, иако оваа бројка варира од изворот и процентот на населението кои се класифицирани како Анимисти. Најголемиот дел од муслиманите во Нигер се сунити припадници на школата [[Малики]]. Голем дел од заедниците продолжуваат да ги практикуваат елементите на традиционалните религии кое доведува до дополнително отежнување на статистичките показатели. Освен сунитски муслимани, во земјата живеат и околу 7% шиити и 6% приврзаници на школата [[Ахмадија]]<ref name=report/><ref>{{Наведена мрежна страница | url=http://www.pewforum.org/uploadedFiles/Topics/Religious_Affiliation/Muslim/the-worlds-muslims-full-report.pdf | title=The World's Muslims: Unity and Diversity | accessdate=August 14, 2012 | date=August 9, 2012 | publisher=Pew Forum on Religious & Public life | archive-date=2012-10-24 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121024125551/http://www.pewforum.org/uploadedFiles/Topics/Religious_Affiliation/Muslim/the-worlds-muslims-full-report.pdf | url-status=dead }}</ref>. Хамалистите и Сенусите имале историско влијание на далечниот запад и на североисточниот округ во колонијалниот период, додека во последните триесет години се појавиле и вахабистички следбеници.<ref name="Decalo 1997 p. 261-2, 158, 230">Decalo (1997) p. 261-2, 158, 230</ref>. Муслиманската заедница [[Ахмадија]] е исто така присутна и таа во земјата била основана во [[1956]] година. == Христијанство == Христијанството во земјата било донесено од француски колонијални институции, а неговите приврзаници вклучувале локални верници од образованието, елитата и колонијалните семејства, како и имигранти од соседните крајбрежни земји, особено [[Бенин]], [[Того]] и [[Гана]]<ref name=report/>. Христијаните сочинуваат помалку од 1% од населението. Според една проценка, тие се 0.4% и главно се присутни во регионите на [[Маради]] и [[Догондучи]]<ref name=report/>. Тековните проценки го ставаат актуелното христијанско население на околу 56.000 лица со планиран раст што одговара на околу 84.500 христијани до [[2025]] година.<ref name="database">World Christian Database, www.worldchristiandatabase.org, accessed 3-3-2011</ref>. Денеска во земјата се активни странски христијански мисионерски организации, продолжувајќи ја традицијата која датира од колонијалниот период. Првата католичка мисија била основана во [[1931]] година, додека првите протестантски мисионери пристигнале во [[1924]]. Во доцните 1970-ти имало околу 12.000 католички и 3.000 протестантски преобратеници во Нигер, додека преостанатото христијанско население било составено од странци<ref name=Decalo79>James Decalo. Historical Dictionary of Niger. Scarecrow Press/ Metuchen. NJ&nbsp;— London (1979) ISBN 0-8108-1229-0 pp. 156-7, 193-4.</ref>. == Бахајство== Бахајството во земјата започнала да се шири кон крајот на колонијалниот период.<ref name="UofC">{{Наведена мрежна страница | title = Overview Of World Religions | work = General Essay on the Religions of Sub-Saharan Africa | publisher = Division of Religion and Philosophy, [[University of Cumbria]] | url = http://philtar.ucsm.ac.uk/encyclopedia/sub/geness.html | accessdate = 2008-04-16 | archive-date = 2007-12-09 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071209082606/http://philtar.ucsm.ac.uk/encyclopedia/sub/geness.html | url-status = dead }}</ref> Првите активисти во земјата пристигнале во 1966 година<ref name="rid66">{{Наведена мрежна страница | last = House of Justice | first = Universal | authorlink = Universal House of Justice | title = Ridván Letter, 1966 | work = Ridvan Messages from the Universal House of Justice | publisher = Bahá'í Library Online | year = 1966 | url = http://bahai-library.com/uhj_ridvan_1966 | accessdate = 2008-05-04}}</ref> и растот на религијата стигнало до точка на избор на Национално духовно собрание во [[1975]] година<ref name="sum">{{Наведена мрежна страница | last = Hassall | first = Graham | title = Notes on Research on National Spiritual Assemblies | work = Asia Pacific Bahá'í Studies | publisher = Bahá'í Library Online | url = http://bahai-library.com/hassall_nsas_years_formation | accessdate = 2008-05-04}}</ref>. По периодот на угнетување, кога институциите на религијата станале нелегални кон крајот на 70-тите и 80-тите години, Националното собрание било повторно избрано во [[1992]] година. Бахајството има најголеми поддржувачи во југозападниот дел од земјата каде што бројат околу 5.600 верници<ref name="database" />. == Традиционални религии== Мал процент од популацијата ги практикува традиционалните домородни верски религии. Иако студиите проценуваат дека процентот е околу 6.6% или околу 1.055.000 лица<ref name="database" />, таквите бројки може да бидат погрешни бидејќи постои висока стапка на [[синкретизам]] во муслиманските заедници низ целата земја. Верувањата на африканските традиционални религии вклучуваат и фестивали и традиции, практикувани од некои синкретични муслимански заедници, за разлика од неколку мали заедници кои ја задржиле својата предисламска религија. == Наводи == {{наводи|2}} {{Африка по тема|Религија во}} [[Категорија:Религијата во Нигер| ]] kiv0jehsk1aq1pe1f8sargkd0ca7r09 0 1177978 5601711 5568919 2026-07-29T07:49:44Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5601711 wikitext text/x-wiki {{Bar box |float=right |titlebar=#ddd |title = Религија во Нигерија |left1 = '''Религија''' |right1 = '''Процент''' |bars = {{Столбен постоток|[[Ислам]]|green|50}} {{Столбен постоток|[[Христијанство]]|red|40}} {{Столбен постоток|[[Традиционална африканска религија|Традиционална религија]]|purple|10}} }} [[Податотека:Abuja central mosque, Nigeria.jpg|300px|мини|Централната џамија во [[Абуџа]]]] [[Нигерија]], најголемата африканска земја според бројот на население (преку 182 милиони во [[2015]] година)<ref name=UN2015>{{Наведена книга|title=World Population Prospectus: The 2015 Revision|date=2015|publisher=Department of Economic and Social Affairs , United Nations|page=21|url=http://esa.un.org/unpd/wpp/Publications/Files/Key_Findings_WPP_2015.pdf|accessdate=13 September 2015}}</ref>, е скоро еднакво поделена меѓу [[христијанство]]то и [[ислам]]от, иако точниот однос е неизвесен. Исто така постои и растечка популација на нерелигиозни Нигеријци кои учествуваат со околу 5%. Мнозинството од нигериските муслимани се сунити и се концентрирани во северниот дел на земјата, додека христијаните доминираат на југ. ''Pew Forum'' во извештајот од [[2010]] година направил споредба на извештаите од неколку извори<ref name=pewIandC2010>{{Наведена книга|title=Islam and Christianity in Sub-Saharan Africa: Appendix B|date=2010|publisher=Pew Forum|page=3|url=http://www.pewforum.org/files/2010/04/sub-saharan-africa-appendix-b.pdf|accessdate=13 September 2015|archive-date=2015-11-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20151106074205/http://www.pewforum.org/files/2010/04/sub-saharan-africa-appendix-b.pdf|url-status=dead}}. Pew's own survey info contradicts other Pew reports so there may be an error</ref>. Нигерискиот попис од [[1963]] година покажал дека 36% од населението е христијанин, 38% муслимани и 26% припаѓаат на останати религии. Според податоци од [[2008]] година, 53% се муслимани, 45% христијани и 2% останати. Според анкетата спроведена од Афробарометар во [[2008]] година, 50% се христијани, 49% муслимани и 1% други, додека според истражувањето на Pew Forum, 52% биле муслимани, 46% христијански и 1% други<ref name=pewIandC2010/><ref name="pew2010">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.pewforum.org/uploadedFiles/Topics/Religious_Affiliation/Christian/Christianity-fullreport-web.pdf |title=Global Christianity: A Report on the Size and Distribution of the World’s Christian Population |format=PDF |date= |accessdate=2015-02-03 |archive-date=2013-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130723134849/http://www.pewforum.org/uploadedFiles/Topics/Religious_Affiliation/Christian/Christianity-fullreport-web.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="pew2011">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa |title=Future of the World Muslim Population |format=web |date=January 27, 2011|accessdate=2015-02-03}}</ref>. Според извештајот од 2001 година на ''[[The ​​World Factbook]]'' од [[ЦИА]], околу 50% од населението на Нигерија е муслиманско, 40% се христијани и 10% се придржуваат кон локалните религии<ref name="cia-rel">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2122.html#ni|title=Religions|publisher=[[CIA World Factbook]]|accessdate=1 July 2013|archive-date=2018-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20181220203407/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2122.html#ni|url-status=dead}}</ref>. Поголемиот дел од христијаните во Нигерија се протестанти, додека една четвртина се католици<ref name="pew2010"/>. Од 1990-тите до 2000-тите имало значителен пораст во протестантските цркви. Исламот доминира на северот и има голем број поддржувачи во југозападниот дел од земјата. Нигерија има најголемо муслиманско население во [[Потсахарска Африка]]. Во однос на религиозните припадности на најголемите етнички групи во Нигерија, етничката група [[Хауса]] на северот е главно муслиманска, а западниот дел каде живее народот [[Јоруба]], е поделен главно меѓу исламот, христијанството и традиционалните религии. Народот [[Игбо]] кое живее на источниот дел и народот [[Иџо]] кое живее на југ се претежно христијани (католици) и некои практичари на традиционалните религии<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.thenationonlineng.net/2011/index.php/columnist/thursday/jide-osuntokun/46858-nigeria-a-secular-or-multi-religious-state-2.html |title=Nigeria: a secular or multi religious state - 2 |url-status=dead |accessdate=15 April 2014 |archive-date=2014-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306085141/http://www.thenationonlineng.net/2011/index.php/columnist/thursday/jide-osuntokun/46858-nigeria-a-secular-or-multi-religious-state-2.html }}</ref>. Средниот појас на Нигерија содржи најголем број малцински етнички групи во Нигерија и тие главно се христијани и припадници на традиционални религии со помал процент на муслимани<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.nasarawastate.org/newsday/news/culture/11129114540.html |title=The Middle Belt: History and politics |publisher=Nasarawastate.org |date=2004-11-29 |accessdate=13 March 2012 |archive-date=2018-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180809121806/http://www.nasarawastate.org/newsday/news/culture/11129114540.html |url-status=dead }}</ref><ref>http://www.britannica.com/bps/additionalcontent/18/26525030/The-Middle-Belt-Movement-and-the-Formation-of-Christian-Consciousness-in-Colonial-Northern-Nigeria</ref>. Најголемиот дел од муслиманите во Нигерија се сунити, припадници на школата Малики. Значително малцинство припаѓа и на Шафиската школа. Голем број сунитски муслимани се членови на братствата на [[суфизам|суфизмот]], кои го следат движењето [[Кадирија]], [[Тиџамија]] или [[Ахмадија]]. Постои значително шиитско малцинство. == Поврзано == * [[Ислам во Нигерија]] * [[Христијанство во Нигерија]] == Наводи == {{наводи|2}} {{Африка по тема|Религија во}} [[Категорија:Религијата во Нигерија| ]] mtkftxj2exm6ay0muy5aq1zaz32oyu2 0 1177988 5601712 5568759 2026-07-29T07:51:29Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5601712 wikitext text/x-wiki {{bar box |title=Религија во Мадагаскар |titlebar=#ddd |left1=religion |right1=percent |float=right |bars= {{Столбен постоток|[[Христијанство]]|Blue|41}} {{Столбен постоток|[[Ислам]]|Green|7}} {{Столбен постоток|Останати или [[Африканска традиционална религија|Традиционалисти]]|Yellow|50}} }} '''Религијата во Мадагаскар''' има значајна улога во животот на луѓето во [[Либерија|земјата]]. [[Податотека:FJKM Ampangabe Famonjena, Madagascar (68289).jpg|300px|мини|Црква во Мадагаскар]] == Традиционални религии == Околу половина од населението на [[Мадагаскар]] ги практикува традиционалните религии, кои имаат тенденција да ги нагласуваат врските меѓу живите и мртвите. Тие веруваат дека мртвите им се придружуваат на своите предци во редот на божественоста и дека предците се интензивно загрижени за судбината на нивните живи потомци. Оваа духовна заедница има најголемо мнозинство кај етничката група [[Мерина]] и [[Бецилео]] преку „превртување на мртвите“, кое вклучува јадење, пиење и буквално танцување со мртвите. == Христијанство == Околу 41% од населението е христијанско. Тие се поделени еднакво меѓу римокатоличката и протестантската црква, но има и православни христијани. Многумина го инкорпорираат култот на мртвите со своите други верски убедувања и благословувајќи ги своите мртви во црквата пред да продолжат со традиционалните погребни обреди. Тие, исто така, може да поканат и пастир за да присуствува на церемонијата. Постои историско соперништво меѓу католичките и протестантските маси. Католичките сметаат дека се обесправени во земјата, додека протестантите главно преовладуваат во државната служба, бизнисот и професиите. [[Црквата на Исус Христос на светиите од подоцнежните дни]] има повеќе од 8.000 членови во 33 собранија на Мадагаскар<ref>{{citation |url= http://www.mormonnewsroom.org/facts-and-statistics/country/madagascar/ |contribution= Madagascar |title= Facts and Statistics |work= Newsroom |publisher= LDS Church |date= January 1, 2012 |accessdate= 2013-03-10}}</ref>. == Ислам == Следбениците на исламот претставуваат околу 7% од населението. Тие главно се концентрирани на север, северозапад и југоисток<ref>[http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2009/127241.htm Madagascar]</ref>. == Наводи == {{наводи|2}} {{Африка по тема|Религија во}} [[Категорија:Религијата во Мадагаскар| ]] 0669x8ak0pf8ext0rtqqqsoaxicrp3c 0 1177991 5601713 5569001 2026-07-29T07:52:23Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5601713 wikitext text/x-wiki {{Bar box |float=right |titlebar=#ddd |title = Религија во Сенегал<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sg.html |title=архивски примерок |accessdate=2017-06-22 |archive-date=2020-08-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200831041253/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sg.html |url-status=dead }}</ref> |left1 = '''Религија''' |right1 = '''Процент''' |bars = {{Столбен постоток|[[Ислам]]|green|92}} {{Столбен постоток|[[Христијанство]]|red|7}} {{Столбен постоток|Останати|silver|1}} }} [[Податотека:Saintlouis mosquée.jpg|300px|мини|Џамија во Сен-Луј]] '''Религијата во Сенегал''' има значајна улога во секојдневниот живот на [[Сенегал|земјата]]. Најголема религија во земјата според последниот попис е [[ислам]]от со 92%, додека втора по големина е [[христијанство]]то со 7%. Традиционалните верувања официјално се практикуваат од околу 1% од населението, но припадниците на другите религии честопати се придржуваат на традиционалните практики<ref>http://www.africaguide.com/country/senegal/culture.htm</ref>. Верската слобода во Сенегал, како секуларна држава, е заштитена со закон. Сенегалската култура, општо земено, е религиозно толерантна<ref>http://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2011/af/192751.htm</ref>. == Ислам == За речиси еден милениум, има присуство на ислам во Сенегал. Влијанието на исламот во областа започнало со преобраќање на кралот Такур во [[1040]] година кога го примил исламот. Кралот се обидел да ги конвентира своите поданици, кои денеска се нарекуваат [[Тукулори]]. Во текот на XVII и XVIII век, исламот се користел како структура на моќ и милитаризам. Во [[17 век]], исламот станал религија на елитните и трговските класи<ref name="brillonline">{{Наведена мрежна страница|title=Senegal|url=http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/senegal-COM_1016|work=Encyclopaedia of Islam, Second Edition|publisher=Brill Online|accessdate=2 May 2013}}</ref> . Во [[1776]] година, Тукулори ја собориле од власт на династијата [[Денијанке]] и изградиле теократска олиархија. Под влијание на други исламски движења низ цела [[Западна Африка]], тие работеле милитаристички за да ги преобраќаат паганските региони и да основаат муслимански теократски држави. Околу 92% од населението во Сенегал е муслиманско, а оваа популација го практикува сунитскиот ислам заснован на теоријата на Ашарите. Приближно 1% од муслиманската популација го следат движењето [[Ахмадија]]. Суфизмот е претставен во Сенегал со следниве братства: Тиџанија, Муридизам, Кадирија и Лаинизам. Неодамна, движењето Набилах се појавило и ја изградила својата прва џамија. == Христијанство == Христијанството е втора по големина религија во Сенегал со 7% од населението. Најголемиот дел од христијаните припаѓаат на народот Серер. == Литература== *Cox, Pamela; Kessler, Richard. [http://afraf.oxfordjournals.org/content/79/316/327.extract "'Après Senghor'--A Socialist Senegal?"] ''African Affairs'', Vol. 79, No. 316 (July 1980), pp.&nbsp;327–342 *"La tolérance religieuse, reflet de l'aspiration d'une nation à la démocratie : dans la vie et l'œuvre de quatre auteurs sénégalais : Birago Diop, Cheikh Anta Diop, Léopold S. Senghor, Abdoulaye Sadje," Fondation Konrad Adenauer, 2007, 65 p. *Markovitz, Irving Leonard. [http://dx.doi.org/10.1017/S0022278X00019364 "Traditional Social Structure, the Islamic Brotherhoods, and Political Development in Senegal."] ''The Journal of Modern African Studies'' 8.01 (1970): 73. Print. == Наводи == {{наводи|2}} {{Африка по тема|Религија во}} [[Категорија:Религијата во Сенегал| ]] rnfljsn9t22bcssi4t6y6qotolv4tjb 0 1178048 5601716 5568864 2026-07-29T07:55:09Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5601716 wikitext text/x-wiki {{Bar box |float=right |titlebar=#ddd |title = Религија во Јужен Судан<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://features.pewforum.org/grl/population-percentage.php |title=The Pew Forum - Religious Composition by Country |accessdate=2017-06-23 |archive-date=2013-11-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131116005320/http://features.pewforum.org/grl/population-percentage.php |url-status=dead }}</ref> |left1 = '''Религија''' |right1 = '''Процент''' |bars = {{Столбен постоток|[[Христијанство]]|red|60.5}} {{Столбен постоток|[[Традиционална африканска религија|Традиционална]]|silver|32.9}} {{Столбен постоток|[[Ислам]]|green|6.2}} {{Столбен постоток|Останати|green|0.4}} }} [[Податотека:MariAftretMortvedt-DeimZubeir2017 ICRC-AVarchives V-P-SS-E-01045.jpg|300px|мини|Црква во селото Деим Зубеир]] '''Религијата во Јужен Судан''' има значајна улога во секојдневниот живот на луѓето во [[Јужен Судан|земјата]]. Постојат конфликтни извештаи за религиозните верувања во [[Јужен Судан]], иако сите се согласуваат дека трите главни религии се [[Традиционална африканска религија|Африканската традиционална религија]], [[христијанство]]то и [[ислам]]от. Претседателот на земјата, римокатолик по вероисповед, зборувајќи во катедралата Света Тереза во [[Џуба]], изјавил дека Јужен Судан ќе биде нација која ќе ја почитува слободата на религијата.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.sudanradio.org/south-sudan-respect-freedom-religion-says-goss-president |title=South Sudan To Respect Freedom Of Religion Says GOSS President &#124; Sudan Radio Service |publisher=Sudanradio.org |date=21 February 2011 |accessdate=9 July 2011 |archive-date=2011-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110712011904/http://www.sudanradio.org/south-sudan-respect-freedom-religion-says-goss-president |url-status=dead }}</ref> Според различните извештаи е забележливо дека варираат процентите на приврзаниците на африканската традиционална религија и христијанството.<ref>{{наведени вести |title=South Sudan profile |url=http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-14069082 |newspaper=BBC News |date=8 July 2011 |accessdate=9 July 2011}}</ref><ref>[http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/5424.htm "Background Note: Sudan"] U.S. Department of State 9 November 2010 Retrieved 8 December 2010</ref><ref>Kaufmann, E.P. ''Rethinking ethnicity: majority groups and dominant minorities''. Routledge, 2004, p. 45.</ref><ref>Minahan, J. ''Encyclopedia of the Stateless Nations: S-Z''. Greenwood Press, 2002, p. 1786.</ref><ref>Arnold, G. ''Book Review: Douglas H. Johnson, The Root Causes of Sudan's Civil Wars''. African Journal of Political Science Vol.8 No. 1, 2003, p. 147.</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2012&dlid=208198|title=International Religious Freedom Report 2012 - South Sudan|publisher=[[United States Department of State|U.S. Department of State]]|accessdate=2013-07-09}}</ref><ref>[http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/sdtoc.html Sudan: A Country Study] Federal Research Division, Library of Congress – Chapter 2, Ethnicity, Regionalism and Ethnicity</ref> == Показатели == Во раните 1990-ти години, официјалните документи на Судан како целина (Судан и Јужен Судан) покажале дека голем процент се придржува на африканската традиционална религија (17%) и христијанството (8%). Меѓу христијаните, поголем процент зазимаат [[Римокатоличка црква|Римокатолиците]] и [[Англиканска црква|англиканците]], иако други деноминации се исто така активни, а верувањата на африканските традиционални религии често се помешани со христијанските верувања<ref>''Christianity'', in [http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/sdtoc.html#sd0065 A Country Study: Sudan], U.S. Library of Congress.</ref><ref>[http://www.sabcnews.com/portal/site/SABCNews/menuitem.5c4f8fe7ee929f602ea12ea1674daeb9/?vgnextoid=72dc4ff98fdd3210VgnVCM10000077d4ea9bRCRD&vgnextfmt=default "More than 100 dead in South Sudan attack-officials"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110628225905/http://www.sabcnews.com/portal/site/SABCNews/menuitem.5c4f8fe7ee929f602ea12ea1674daeb9/?vgnextoid=72dc4ff98fdd3210VgnVCM10000077d4ea9bRCRD&vgnextfmt=default |date=2011-06-28 }} SABC News 21 September 2009 Retrieved 5 April 2011</ref><ref>Hurd, Emma [http://news.sky.com/skynews/Home/World-News/South-Sudan-Vote-Result-Overwhelming-Support-For-Indepence-From-North/Article/201102115925377?lid=ARTICLE_15925377_SouthSudanVoteResultOverwhelmingSupportFordepenceFromNorth&lpos=searchresults "Southern Sudan Votes To Split From North"] Sky News 8 February 2011 Retrieved 5 April 2011</ref> . Според најновите податоци спроведени од ''[[Pew Research Center]]'' од декември [[2012]] година, во [[2010]] година имало 6 милиони христијани (60,46%), 3 следбеници на африканската традиционална религија (32,9%), 610.000 муслимани (6.2%) и 50.000 останати од вкупно 9.940.000 луѓе во Јужен Судан<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://features.pewforum.org/grl/population-number.php |title=Pew Forum on Religion |accessdate=2017-06-23 |archive-date=2012-12-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121221010333/http://features.pewforum.org/grl/population-number.php |url-status=dead }}</ref>. == Христијанство == Христијанстово е најголема религиозна група во земјата. Најголем процент од христијанските деноминации зазимаат [[Римокатоличка црква|Римокатолиците]] со 55,83%, [[Англиканска црква|англиканците]] со 24,23%, [[Протестанти]]те со 18,14 %, [[Пентекостализам|Пентекости]] со 0,58 %, [[Баптизам|Баптисти]] со 0,38 % итн. == Наводи == {{наводи|3}} {{Африка по тема|Религија во}} [[Категорија:Религијата во Јужен Судан| ]] tnxxh95duu5n8bpvg3lgyoyol7dmvkk 0 1178080 5601718 5569026 2026-07-29T07:56:41Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5601718 wikitext text/x-wiki {{Bar box |float=right |titlebar=#ddd |title = Религија во Судан |left1 = '''Религија''' |right1 = '''Процент''' |bars = {{Столбен постоток|[[Ислам]]|green|97}} {{Столбен постоток|[[Христијанство]]|red|1.5}} {{Столбен постоток|[[Африканска традиционална религија]]|blue|1.5}} }} [[Податотека:Roman Catholic Cathedral St Matthew side view.jpg|300px|мини|Поглед кон римокатоличката црква „Свети Матеј“ во [[Картум]]]] '''Религијата во Судан''' има значајна улога во секојдневниот живот на луѓето во [[Судан|земјата]]. Најголема религија во земјата е [[ислам]]от со 97%, додека втора по големина е [[христијанство]]то со 1.5% и Африканската традиционална религија со 1.5%. Најголемиот дел од муслиманите се сунити кои припаѓаат на [[Маликиска школа|Маликиската школа]], под влијание на суфизмот. == Ислам == Најголемиот дел од суданските муслимани се приврзаници на сунитскиот огранок на исламот. Огромното мнозинство припаѓаат на [[Маликиска школа|Маликиската школа]], иако има приврзаници и на [[Шафиска школа|Шафиската школа]] и [[Ханифиска школа|Ханифиската школа]]. Шиизмот неодамна пораснал во популарна вера во [[Судан]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://books.google.com/books?id=TktxvDN2QX4C&pg=PA28 |title=A Necessary Engagement: Reinventing America's Relations with the Muslim World |author=Emile Nakhleh |page=28 |website=Books.google.com |date=2008-12-29 |accessdate=2016-03-09}}</ref>. Суфизмот и шиитскиот ислам ја поддржуваат крвната линија на пророкот [[Мухамед]], Ахл ал-Бејт. Некои шиити претпочитаат да ја практикуваат својата вера под чадорот на суфизмот заради безбедност, бидејќи суфизмот има тенденција да биде помалку социјално и политички контроверзен во Судан отколку шиитскиот ислам. Сепак, салафистите и џихадистите извршиле крвави напади врз суфистите, шиитите и други секти за кои тврдат дека се еретички. Сепак, сунитскиот ислам во Судан не е обележан со еднообразно тело на верување и пракса. Некои муслимани се спротивставиле на аспектите на сунистичката ортодоксија, а обредите што не биле од исламско потекло беле широко распространети и прифатени како да се составен дел на исламот или понекогаш да бидат признати како посебни. Големо мнозинство муслимани во Судан се придржуваат кон суфизмот или се под силно влијание од него, со што Судан е едно од најтолерантните земји со муслиманско мнозинство во светот<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://english.al-akhbar.com/node/5193 |title=Salafis vs Sufis: A Simmering Conflict in Sudan |publisher=Al Akhbar English |date=2012-03-14 |accessdate=2016-03-09}}</ref>. == Христијанство == Судан бил претежно христијански во времето пред доаѓањето на исламот во 7 и 8 век. Домородните нубијски коптски христијани продолжиле да составуваат значителен дел од населението на регионите до 19 век, кога повеќето биле присилени да се преобратат во ислам под махдистичката држава (1881-1898). Влијанието на [[Коптска православна црква|Коптската православна црква]] сѐ уште е маргинално присутно во Судан, со неколку стотици илјади останати приврзаници<ref>Sheen J. ''Freedom of Religion and Belief: A World Report.'' Routledge, 1997. p.75.</ref>. Во [[2011]] година, претежно христијанските области во [[Јужен Судан]] се отцепиле од земјата, формирајќи нова држава. Христијаните кои живеат околу Нубијските планини често се предмет на прогонство<ref>{{Наведена мрежна страница|last=Brock |first=Laurie |url=http://50days.org/2013/05/the-martyrs-of-sudan-yesterday-today-tomorrow |title=The Martyrs of Sudan: Yesterday, Today, Tomorrow &#124; 50 Days of Fabulous |website=50days.org |date=2013-05-16 |accessdate=2016-03-09}}</ref>. Воените дејства на суданската влада против народот Нуба се етикетирани како етничко чистење<ref>{{наведени вести|url=http://kristof.blogs.nytimes.com/2011/06/24/crisis-in-sudan-allegations-of-ethnic-cleansing-in-the-nuba-mountains/?_php=true&_type=blogs&_r=0|title=Crisis in Sudan: Allegations of Ethnic Cleansing in the Nuba Mountains|newspaper=[[The New York Times]]|accessdate=2016-03-09}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |last=Boswell |first=Alan |url=http://content.time.com/time/world/article/0,8599,2077376,00.html |title=Darfur Redux: Is 'Ethnic Cleansing' Occurring in Sudan's Nuba Mountains? - TIME |website=Content.time.com |date=2011-06-14 |accessdate=2016-03-09 |archive-date=2016-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161208003526/http://content.time.com/time/world/article/0,8599,2077376,00.html |url-status=dead }}</ref>. == Наводи == {{наводи|2}} {{Африка по тема|Религија во}} [[Категорија:Религијата во Судан| ]] p04r8g0pr5wm1brfzc3alhl8p6uutpq 0 1178083 5601721 5568753 2026-07-29T08:00:32Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5601721 wikitext text/x-wiki {{Bar box |float=right |titlebar=#ddd |title = Религија во Мавританија |left1 = '''Религија''' |right1 = '''Процент''' |bars = {{Столбен постоток|[[Ислам]]|green|100}} }} [[Податотека:Chinguetti 1997 13.jpg|300px|мини|Поглед кон џамијата ви Адрар]] '''Религијата во Мавританија''' има значајна улога во животот на земјата. Најголема религија во земјата е [[ислам]]от и скоро сите се приврзаници на сунитскиот ислам. [[Мавританија]] е земја во [[Африка]], која се граничи со [[Алжир]], [[Мали]], [[Сенегал]] и [[Западна Сахара]] (моментално контролирана од [[Мароко]])<ref name="Leonard2006">{{Наведена книга|author=Thomas M. Leonard|title=Encyclopedia of the Developing World|url=https://books.google.com/books?id=3mE04D9PMpAC&pg=PA1004|accessdate=1 August 2012|year=2006|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-0-415-97662-6|pages=1003–1004}}</ref>. Официјално, 100% од граѓаните во земјата се муслимани<ref name="CIA">{{Наведена мрежна страница|title=Mauritania|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mr.html|publisher=CIA World Factbook|accessdate=1 August 2012|archive-date=2018-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211108/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mr.html|url-status=dead}}</ref>, иако постои мала заедница на христијани, главно од странско потекло<ref name="Group2004">{{Наведена книга|author=Taylor & Francis Group|title=Europa World Year Book 2|url=https://books.google.com/books?id=gP_-8rXzQs8C&pg=PA2851|accessdate=1 August 2012|date=September 2004|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-85743-255-8|pages=2851}}</ref>. Два најголеми редови на суфизмот се [[Кадрија]] и [[Тиџанија]].<ref name="Esposito2004"/> Поради етничките и племенските поделби во земјата, религијата владата ја гледа како суштинска за националното единство<ref name="Annual Report on International Religious Freedom, 2004">{{Наведена книга|title=Annual Report on International Religious Freedom, 2004|url=https://books.google.com/books?id=04dlwzB2SvcC&pg=PA75|accessdate=1 August 2012|date=4 August 2005|publisher=Government Printing Office|isbn=978-0-16-072552-4|pages=75–77}}</ref>. Во земјата со странско потекло има околу 4.500 римокатолици<ref name="Group2004"/>. Исто така, постојат неколку приврзаници на јудаизмот кои работат во земјата.<ref name="Annual Report on International Religious Freedom, 2004"/>. == Ислам== Исламот во земјата бил донесен од страна на муслиманските трговци во [[8 век]]<ref name="Esposito2004">{{Наведена книга|author=John L. Esposito|title=The Oxford Dictionary of Islam|url=https://books.google.com/books?id=6VeCWQfVNjkC&pg=PA196|accessdate=1 August 2012|date=21 October 2004|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-512559-7|page=196}}</ref>. Династијата [[Алморавиди]] се кренале на власт во западниот дел на [[Магреб]] за време на [[11 век]] и го зацврстиле исламот низ целиот регион<ref name="Leonard2006"/>. Иако исламот постоел во регионот пред Алморавидите, нивното владеење го забрзало ширењето на исламот и ги отстранило анимистичките влијанија врз локалните исламски практики<ref name="cs">{{Наведена мрежна страница|title=A Country Study: Mauritania|url=http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/mrtoc.html|work=Country Studies|publisher=Library of Congress|accessdate=6 August 2012}}</ref>. Во околу [[1040]] година, еден од нивните поглавари Јаја ибн Ибрахим бил во [[Мека]]. На враќање престојувал во една џамија во [[Тунис]]. Таму, верските службеници успеале да го убедат дека неговото племе доста слабо го цени и познава исламот како религија. Теолозите од [[Тунис]] го советувале дека треба нешто да преземе во тој поглед. Така, заедно решиле дека најдобро решение би било да му го испратат верскиот мисионер Абдула ибн Јасин, кој во тој регион бил застапник на сунитската школа на исламот. Денеска, околу 99% од населението на земјата е муслиманско. == Христијанство == Христијанството е малцинска религија во земјата. Во државата има околу 4.500 римокатолици, во рамките на една бискупија - [[Римокатоличка бискупија во Нуакшот]]. Во државата нема повеќе од 200 [[Протестанти]], меѓу кои и странци. И покрај строгиот државен закон и терор против евангелизацијата, мавританските христијани растат во бројот и се проценува дека има од 400 до 1000 етнички мавритански христијани.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.worldwatchlist.com.au/country.cfm?country=mauritania |title=World Watch List 2010: #8. Mauritania |accessdate=2017-06-24 |archive-date=2010-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101025073206/http://www.worldwatchlist.com.au/country.cfm?country=mauritania |url-status=dead }}</ref> Во еден период од осум месеци, [[Miracle Channel]], норвешко-шведски ТВ канал, емитувал христијански собири во мавританската пустина со по над 160 луѓе.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.tbve.no/nyheter/media/saa-paa-miracle-channel-midt-i-mauritanias-oerken.html |title=Troens Bevis Verdens Evangelisering - Så på Miracle Channel midt i Mauritanias ørken - Norwegian language |accessdate=2017-06-24 |archive-date=2012-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120306225506/http://www.tbve.no/nyheter/media/saa-paa-miracle-channel-midt-i-mauritanias-oerken.html |url-status=dead }}</ref> Распространувањето на христијанската книжевност и евангелизацијата на муслиманите во државата е забранета. Библиите ретко се печатат и се распространуваат. Државната опресија вклучува и апсење на христијани поради нивните верувања. Има и затворање на цркви. Преобратот од ислам во христијанство е казниво со смрт и другите религии не се признати од државата. Сето ова ја прави државата една од најнеразвиените во светот со еден од најнискиот индекс на демократија, слобода на верско изразување и почитување на основните човекови права. == Наводи == {{наводи|2}} {{Африка по тема|Религија во}} [[Категорија:Религијата во Мавританија| ]] hipgzl2rlfqrwdvdujb44g5p9unzkq2 0 1178090 5601724 5568699 2026-07-29T08:02:53Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5601724 wikitext text/x-wiki {{Bar box |float=right |titlebar=#ddd |title = Религија во Есватини<ref name=pewswazi>[http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf Religious composition by country] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160310101254/https://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf |date=2016-03-10 }}, Pew Research, Washington DC (2012)</ref> |left1 = '''Религија''' |right1 = '''Удел''' |bars = {{Столбен постоток|[[Христијанство]]|red|88.1}} {{Столбен постоток|Нерелигиозни|black|10.1}} {{Столбен постоток|Народна вера|blue|1}} {{Столбен постоток|[[Ислам]]|green|0.2}} {{Столбен постоток|Останати|silver|0.6}} }} {{double image|right|The new church in Bethel, Swaziland.jpg|190|Location Swaziland AU Africa.svg|140|Црква во Есватини од 1930 година}} [[Податотека:Voormalige GK Goedgegun, kerkgebou.jpg|300px|мини|Поглед кон лутеранската црква во Есватини]] '''Религијата во Есватини''' има значајна улога во секојдневниот животот на луѓето во [[Есватини|земјата]]. Најголема религија во земјата според последниот попис на ''Pew Research'' е [[христијанство]]то со 88.1% или 1,2 милиони жители, додека повеќе од 10% не немаат определена религија или се нерелигиозни.<ref name=pewswazi/>. Според извештајот за верска слобода на американскиот [[Стејт департмент]] од [[2012]] година, локалните верски водачи проценуваат дека 90% од населението на Есватини е христијанин, 2% муслимани, додека под 10% припаѓаат на други верски групи<ref name=StateDept14>{{Наведена мрежна страница|last1=US State Dept|url=https://www.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2012&dlid=208202#wrapper|accessdate=17 July 2014|title=Religious Freedom Index 2012}}</ref>. Според ''CIA world factbook'', 40% припаѓаат на [[Сионска христијанска црква|Сионската христијанска црква]], 20% на Римокатоличката црква додека 10% се муслимани, а дополнителни 30% припаѓаат на [[Англиканска црква|Англиканската црква]], [[Бахајството]]то, [[Методизам|Методизмот]] или [[Јудаизмот]]. Во други извори според ''Clay Potts'', религиозната демографија е 80% христијанска и 20% традиционална религија.<ref name=ClayPotts14>{{Наведена мрежна страница|last1=Claypotts Trust|title=FACTS ABOUT SWAZILAND|url=http://www.claypotts.org/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=29&Itemid=29|website=Claypotts Trust|publisher=Designed and Hosted by Computronics Systems|accessdate=20 July 2014|archive-date=2017-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20170527140631/http://claypotts.org/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=29&Itemid=29|url-status=dead}}</ref>. Англиканските, протестантските и домородните африкански цркви, меѓу кои и африканските сионисти и римокатолиците, го сочинуваат мнозинството христијани во земјата<ref name=report>{{Наведена мрежна страница |url= http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=161 |author = Religious Intelligence |title = Country Profile: Swaziland (Kingdom of Swaziland) |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080626110027/http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=161 |archivedate=28 June 2008}}</ref>. На [[18 јули]] [[2012]] година, Елина Вамукоја била избрана за англикански епископ од Есватини. На [[17 ноември]] [[2012]] година станала првата жена која е посветена како епископ во Африка<ref name="report"/><ref name=StateDp14>{{Наведена мрежна страница|last1=US State Dept|url=https://www.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2012&dlid=208202#wrapper| title=Religious Freedom Index 2012|accessdate=17 July 2014}}</ref>. Уставот на Есватини, кој стапил на сила на [[8 февруари]] [[2006]] година, предвидува слобода на религијата. Владата ја почитува слободата на религијата.<ref name=report/>, но сепак има извештаи од [[2012]] година за општествена дискриминација врз основа на верска припадност, верување или практика.<ref name=StateDept14 />. == Наводи == {{наводи|2}} {{Африка по тема|Религија во}} [[Категорија:Религијата во Есватини| ]] td45ll69fw6dr5xei7kqgj80wyux988 0 1178093 5601726 5569032 2026-07-29T08:04:06Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5601726 wikitext text/x-wiki {{Bar box |float=right |titlebar=#ddd |title = Религија во Танзанија<ref name="CIATONGA">{{Наведена мрежна страница|url= https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tz.html|title= Africa :: TANZANIA|publisher= CIA The World Factbook|accessdate= 2017-06-25|archive-date= 2020-11-27|archive-url= https://web.archive.org/web/20201127225447/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tz.html|url-status= dead}}</ref> |left1 = '''Религија''' |right1 = '''Процент''' |bars = {{Столбен постоток|[[Христијанство]]|red|61.4}} {{Столбен постоток|[[Ислам]]|green|35.2}} {{Столбен постоток|[[Африканска народна вера]]|blue|1.8}} {{Столбен постоток|Останати/Нерелигиозни|black|1.6}} }} [[Податотека:Mbulu Tanzania kanisa 2012 Tamino.jpg|300px|мини|Поглед кон католичката црква во [[Мбулу]]]] '''Религијата во Танзанија''' има значајна улога во секојдневниот живот на луѓето во [[Танзанија|земјата]]. Тековните статистички податоци за религијата во Танзанија се недостапни затоа што верските истражувања биле елиминирани од извештаите на владините пописи од [[1967]] година. Религиозните водачи и социолози проценуваат дека муслиманските и христијанските заедници се приближно еднакви по големина, од кои секој учествува со 30 до 40 проценти од населението, додека остатокот се состои од практичари на други религии или на домородните религии и луѓе без религија<ref name=report>[https://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2007/90124.htm International Religious Freedom Report 2007: Tanzania]. United States [[Bureau of Democracy, Human Rights and Labor]] (September 14, 2007). ''Статијава содржи текст од овој извор, кој е во [[јавна сопственост]].''</ref>. == Статистички податоци == Долго време според поголемиот дел од податоците, се проценува дека околу една третина од населението го следи [[ислам]]от, [[христијанство]]то и [[Африканска традиционална религија|традиционалните религии]]<ref>So repeated here: {{Наведена мрежна страница|last=(USA government)|first=Central Intelligence Agency|title=The World Fact Book|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tz.html|accessdate=25 May 2014|archive-date=2020-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20201127225447/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tz.html|url-status=dead}}</ref>. Анкетата на Pew од [[2010]] година покажа дека 19,8% од испитаниците се муслимани, 74,2% се христијани, 3,2% ги следат традиционалните африкански религии, 2,7% се останати или нерелигиознии и 0,1% се [[Хиндуизам|хиндуисти]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.pewforum.org/files/2014/04/Religious-Diversity-full-report.pdf |title="Global Religious Diversity", ''Pew Forum on Religion and Public Life'', 2014, page 22, accessed 17 October 2014 |accessdate=2017-06-25 |archive-date=2017-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170117230803/http://www.pewforum.org/files/2014/04/Religious-Diversity-full-report.pdf |url-status=dead }}</ref> Статистиката поврзана со религијата за Танзанија се смета за заштитена и несигурна во поглед на добиените резултати<ref>{{Наведена мрежна страница | last=Abdulaziz Y. Lodhi and David Westerlund | title=African Islam in Tanzania | url=http://www.muslimpopulation.com/africa/Tanzania/African%20Islam%20in%20Tanzania.php | accessdate=25 May 2014}}</ref>. Околу 98% од населението во [[Занзибар]] е муслиманско<ref name="irf"/>. Исто така постојат и активни заедници на други религиозни групи, како што се будисти, хиндусти, сики и бахаи<ref name="irf">{{Наведена мрежна страница | url= https://www.state.gov/documents/organization/222317.pdf | title=International Religious Freedom Report for 2013 | publisher=United States Department of State | accessdate=17 October 2014}}</ref>. == Аврамски религии == === Христијанство === [[Христијанство во Танзанија|Христијанството во Танзанија]] е најголемата религија во државата. Според студијата на [[Бирото за демократија, човекови права и труд]] на [[САД]] од [[2009]], 62% од вкупното население се [[христијани]], 35% се [[муслимани]] и 3% останати религии.<ref>{{Наведена мрежна страница | author = [[U.S. Department of State]] | date = 26 October, 2009 | title = International Religious Freedom Report 2009: Tanzania | format = | work = United States [[Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor]] | url = http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2009/127259.htm | accessdate = 5 October 2010}} ''Статијава содржи текст од овој извор, кој е во [[јавна сопственост]].''</ref> Според ЦИА, 30% од населението се христијани, муслиманите биле 35%, а локални религии се 35%.<ref>{{Наведена мрежна страница | author = [[CIA]] | date = | title = CIA World Factbook: Tanzania | format = | work = | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tz.html | accessdate = 16 April 2011 | archive-date = 2020-11-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20201127225447/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tz.html | url-status = dead }}</ref> Христијаните во државата се претежно Католици, но и лутеранци, англиканци, Мормони и Јеховини Сведоци.<ref>{{Наведена мрежна страница | author = [[U.S. Department of State]] | date = 26 October, 2009 | title = International Religious Freedom Report 2009: Tanzania | format = | work = United States [[Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor]] | url = http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2009/127259.htm | accessdate = 5 October 2010}} ''Статијава содржи текст од овој извор, кој е во [[јавна сопственост]].''</ref> Православната црква тврди дека има околу 60.000 приврзаници во Танзанија<ref name ="tt2">{{Наведена мрежна страница |url=http://orthodoxytz.com/Philemon.asp |title=архивска копија |accessdate=2017-06-25 |archive-date=2018-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180619040320/http://orthodoxytz.com/Philemon.asp |url-status=dead }}</ref>. Студијата од [[2015]] година проценува околу 180.000 христијански верници од муслиманско потекло во земјата, од кои повеќето се протестанти од некоја деноминација.<ref>{{Наведено списание|last1=Johnstone|first1=Patrick|last2=Miller|first2=Duane|title=Believers in Christ from a Muslim Background: A Global Census|journal=IJRR|date=2015|volume=11|page=14|url=https://www.academia.edu/16338087/Believers_in_Christ_from_a_Muslim_Background_A_Global_Census|accessdate=20 November 2015|archive-date=2019-05-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526085738/https://www.academia.edu/16338087/Believers_in_Christ_from_a_Muslim_Background_A_Global_Census|url-status=dead}}</ref> === Ислам=== Исламот е религија на околу 15% од луѓето од [[Танзанија]] или околу 16.73 милиони (35%) според други извори<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tz.html |title=The World Fact Book: Tanzania |last1= |first1= |last2= |first2= |date= |website= |publisher= |accessdate=26 January 2014 |archive-date=2020-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201127225447/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tz.html |url-status=dead }}</ref>. На копното, муслиманските заедници се концентрирани во крајбрежните области, а некои големи муслимански мнозинства ги има и во внатрешноста на урбаните средини, особено по должината на поранешните патни каравани. Повеќе од 99% од населението на [[Занзибарски Архипелаг|Занзибарскиот Архипелаг]] е муслиманско. Најголемиот дел од муслиманите се сунити кои припаѓаат на [[Шафиска школа|Шафиската школа]], под влијание на суфизмот, но постојат и мали заедници кои го следат [[Ахмадија]] или пак се [[шиити]]. Според истражувачкиот центар на Pew, две третини од муслиманското население во Танзанија е сунитско, додека останатото е шиитско (20%) или припадници на Ахмадија (15%)<ref>{{Наведена мрежна страница | url=http://www.pewforum.org/uploadedFiles/Topics/Religious_Affiliation/Muslim/the-worlds-muslims-full-report.pdf | title=The World's Muslims: Unity and Diversity | accessdate=August 14, 2012 | date=August 9, 2012 | publisher=Pew Forum on Religious & Public life | archive-date=2012-10-24 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121024125551/http://www.pewforum.org/uploadedFiles/Topics/Religious_Affiliation/Muslim/the-worlds-muslims-full-report.pdf | url-status=dead }}</ref>. === Бахајство=== Бахајството во Танзанија било донесено во [[1950]] година<ref name="BN245">{{наведен нестручен часопис| title = News from Other Lands; Africa|magazine= Bahá'í News |date=April 1951 | page =12 | url =http://www.teachingandprojects.com/meansandmaterials.htm | issue = 242}}</ref>, додека првиот жител кој го прифатил бахајството било во [[1952]] година<ref name="Unfold">{{Наведена книга| last = Effendi | first = Shoghi | authorlink = Shoghi Effendi | title = Unfolding Destiny | publisher = UK Bahá'í Publishing Trust | edition = 1981 | location = Haifa, Palestine |page=266 | url =http://reference.bahai.org/en/t/se/UD/ud-341.html | isbn = }}</ref><ref name="BN259">{{наведен нестручен часопис| title = International News; Two New Territories Opened |magazine= Bahá'í News |date=September 1952 | page =4 | url =http://www.teachingandprojects.com/meansandmaterials.htm | issue = 259}}</ref>. Во [[1956]] година било избрано регионално собрание<ref name="stats">{{Наведена мрежна страница| url = http://bahai-library.com/handscause_statistics_1953-63%26chapter%3D1| title = The Bahá'í Faith: 1844-1963: Information Statistical and Comparative, Including the Achievements of the Ten Year International Bahá'í Teaching & Consolidation Plan 1953-1963| others = | pages = 25, 117, 118, 128| accessdate = 2017-06-25| archive-date = 2013-10-23| archive-url = https://web.archive.org/web/20131023055741/http://bahai-library.com/handscause_statistics_1953-63%26chapter%3D1| url-status = dead}}</ref><ref name="HassallFormation">{{Наведена мрежна страница| last = Hassall | first = Graham | title = Notes on Research on National Spiritual Assemblies | work = Research notes | publisher = Asia Pacific Bahá'í Studies | url =http://bahai-library.com/hassall_nsas_years_formation | accessdate = 2008-12-21}}</ref> Во [[2005]] година верниците на бахајството биле проценети на околу 163.800 приврзаници<ref name="WCE-05">{{Наведена мрежна страница | title = Most Baha'i Nations (2005) | work = QuickLists > Compare Nations > Religions > | publisher = The Association of Religion Data Archives | year = 2005 | url = http://www.thearda.com/QuickLists/QuickList_40c.asp | accessdate = 2009-07-04 | archive-date = 2010-04-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100414021730/http://www.thearda.com/QuickLists/QuickList_40c.asp | url-status = dead }}</ref>. == Наводи == {{наводи|2}} {{Африка по тема|Религија во}} [[Категорија:Религијата во Танзанија| ]] i460622qm8eoybon2jglt3fou496dju 0 1178095 5601729 5568916 2026-07-29T08:06:07Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5601729 wikitext text/x-wiki {{Bar box |float=right |titlebar=#ddd |title = Религија во Того<ref name="cia">[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/to.html Togo]. CIA – The World Factbook. Cia.gov. Посетено на 8 January 2012.</ref> |left1 = '''Религија''' |right1 = '''Процент''' |bars = {{Столбен постоток|[[Африканска традиционална религија]]|blue|51}} {{Столбен постоток|[[Христијанство]]|red|29}} {{Столбен постоток|[[Ислам]]|green|20}} }} [[Податотека:St jean 1.jpg|300px|мини|Поглед кон црквата „Свети Јован“]] '''Религијата во Того''' има значајна улога во секојдневниот живот на луѓето во [[Того|земјата]]. Според податоци на ''[[CIA Factbook]]'', 51% од населението ја практикува [[Африканска традиционална религија|Африканската традиционална религија]], 29% се [[Христијанство|христијани]] и 20% се [[Ислам|муслимани]]<ref name="cia"/>. Околу 50% од населението се придржува кон традиционалните африкански верувања, вклучувајќи го и [[Анимализам|анимализмот]], [[Фетишизам|фетишизмот]], култот на предците, силите на природата итн. Христијанството во Того започнало да се шири од средината на [[15 век]], по доаѓањето на португалските колонизатори. Најголемиот дел од муслиманите се сунити кои припаѓаат на [[Маликиска школа|Маликиската школа]], под влијание на суфизмот<ref name="cia"/>. == Наводи == {{наводи|2}} {{Африка по тема|Религија во}} [[Категорија:Религијата во Того| ]] mlnw434fbevygns51vg3hi4gae1ue0i 0 1178102 5601732 5592773 2026-07-29T08:07:27Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5601732 wikitext text/x-wiki {{Bar box |title=Религија во Уганда |titlebar=#ddd |left1=религија |right1=пороцент |float=right |bars= {{Столбен постоток|[[Католицизам]]|Red|42}} {{Столбен постоток|[[Протестантство]]|Blue|42}} {{Столбен постоток|[[Ислам]]|Green|14}} {{Столбен постоток|Останати|blue|2}} }} [[Податотека:Rubaga Cthedral.jpg|300px|мини|Катедралата Рубага, седиштето на Римокатоличката црква]] '''Религијата во Уганда''' има значајна улога во секојдневниот живот на луѓето во [[Уганда|земјата]]. Уганда е религиозно разновидна нација, а [[христијанство]]то и [[ислам]]от се најголемите религии. Според пописот од [[2014]] година, над 84% од населението било христијанско, додека околу 14% од населението се придржувало на исламот<ref name="census-2014"/>. Во [[2009]] година, во северниот и западниот дел на [[Нил]] доминирале [[Римокатоличка црква|Римокатолиците]], додека во округот Иганга во источниот дел од земјата имало сконцентрирано најголем процент на муслимани<ref name="state2009"/>. Слободата на религијата е загарантирана со уставот на [[Уганда]], но од религиските групи се очекува да бидат регистрирани кај владата. Некои религии кои се сметаат за култови се ограничени. Католичката црква, Црквата на Уганда, Православната црква и Врховниот совет на муслиманите на Уганда се регистрирани според законот. Повеќето други верски групи се регистрираат годишно како невладини организации<ref name="state2009"/>. == Статистички податоци == {| class="wikitable" border="1" style="width: 100%; float:bottom; font-size:90%;" |+ style="font-size:110%;" | Религиозна припадност во Уганда<ref name="Census 2002"/> |- ! Припадност ! 1991 ! 2002 ! 2014 <ref name="census-2014">[http://www.ubos.org/onlinefiles/uploads/ubos/NPHC/2014%20National%20Census%20Main%20Report.pdf Census 2014 Final Results]</ref> |- | [[Христијани]] | 85.4% | 85.2% | 84.5% |- | style="text-align:left; text-indent:30px;"| [[Римокатоличка црква|Римокатолици]] | 44.5% | 41.9% | 39.3% |- | style="text-align:left; text-indent:30px;"| [[Црква на Уганда]] ([[Англиканска црква|англиканци]]) | 39.2% | 35.9% | 32.0% |- | style="text-align:left; text-indent:30px;"| [[Пентекостализам|Пентекости]] | -<ref group="note" name="1991census">Пописот од [[1991]] година немал посебни категории за „Никоја“ и [[Пентекостализам|Пентекости]], па категоријата „Други христијани“ од [[1991]] година ги вклучува Пентекостите а во категоријата „Други христијани“ од [[1991]] година спаѓаат Бахајството и категоријата „Никоја“.</ref> | 4.6% | 11.1% |- | style="text-align:left; text-indent:30px;"| [[Црква на Адвентистите од седмиот ден|Адвентисти]] | 1.1% | 1.5% | 1.7% |- | style="text-align:left; text-indent:30px;"| [[Баптизам|Баптисти]] | -<ref group="note" name="2014census">Во пописите од [[1991]] и [[2002]] година немало посебни категории за „Баптисти“, а имало и посебни категории за „Други христијани“ и „Други нехристијани“ и „Бахајство“", па категоријата од 2014 „Други“ ги опфаќа и овие (без Баптистите). Пописот наведува дека „Други“ ги вклучува оние религии со помалку од 1% од населението и конкретно ги споменува [[Армијата на спасот]], [[Бахајство]], [[Јеховини сведоци]], [[Презвитеријанство]], [[Хиндуизам]], [[Јудаизам]] и [[Будизам]].</ref> | -<ref group="note" name="2014census"/> | 0.3% |- | style="text-align:left; text-indent:30px;"| [[Православие|Православни]] | <0.1% | 0.1% | 0.1% |- | style="text-align:left; text-indent:30px;"| Останати [[христијани]] | 0.6% | 1.2%<ref group="note">Ако Пентекостите се спојат за да овозможат подобра споредба со пописот од 1991 година за „Други христијани“, нивниот процент би бил 5,8%.</ref> | -<ref group="note" name="2014census"/> |- | [[Ислам|Муслимани]] | 10.5% | 12.1% | 13.7% |- | [[Традиционална африканска религија|Традиционалисти]] | - | 1.0% | 0.1% |- | [[Бахајство|Бахаи]] | -<ref group="note" name="1991census"/> | 0.1% | -<ref group="note" name="2014census"/> |- | None | -<ref group="note" name="1991census"/> | 0.9% | 0.2% |- | Останати нехристијански верници | 4.0% | 0.7%<ref group="note">Доколку Бахајството и „Никој“ се спојат за да овозможат подобра споредба со пописот од 1991 за „Други нехристијани“, нивниот процент би бил 1.7%</ref> | -<ref group="note" name="2014census"/> |- | Останати | -<ref group="note" name="2014census"/> | -<ref group="note" name="2014census"/> | 1.4% |- | colspan="4"| '''Notes''' <references group="note"/> |} == Христијанство == [[File:Bugonga Church of Uganda.jpg|Црква во Уганда|thumb]] Според националниот попис од октомври [[2002]] година, христијаните од сите деноминации сочинуваат 85,1% од населението на Уганда<ref name="Census 2002">{{Наведена мрежна страница | url=http://www.ubos.org/onlinefiles/uploads/ubos/pdf%20documents/2002%20Census%20Final%20Reportdoc.pdf | title=2002 Uganda Population and Housing Census - Main Report | publisher=Uganda Bureau of Statistics | accessdate=2008-03-26 }}</ref>. [[Римокатоличката црква]] има најголем број приврзаници (41,9% од вкупното население). Најголема протестантска црква е Англиканската црква на Уганда, дел од светската англиканска заедница која има на 35,9%. [[Пентекостализам|Пентекостите]] зазимаат 4,6%, додека 1,0% биле групирани под категоријата „Други христијани“<ref name="Census 2002"/>. [[Јеховини сведоци|Јеховините сведоци]] работат во Уганда под името на „''Меѓународна библиска асоцијација на студентите''“ и работат на вкупно десет јазици, вклучувајќи ги [[свахилски јазик]] и [[луганда]]. Следбениците на [[Вилијам Бранхам]] тврдат дека имаат десетици илјади верници, благодарение на голем дел од напорите за превод и дистрибуција на „Гласот на Бог“<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://branham.org/offices/20090715_AHistoryOnUganda |title=архивски примерок |accessdate=2017-06-25 |archive-date=2010-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101120213817/http://branham.org/offices/20090715_AHistoryOnUganda |url-status=dead }}</ref>. [[Презвитеријанство|Презвитеријаните]] во Уганда имаат 100-200 собранија. Реформираната презвитеријанска црква во Уганда била формирана како резултат на поделбата во Презвитеријанската црква. [[Црква на Исус Христос на светиите од подоцнежните дни|Црквата на Исус Христос на светиите од подоцнежните дни]] тврди дека има повеќе од 14.000 членови во 27 собранија во Уганда. Тие исто така имаат два семејни центри за историја<ref>{{citation | url= http://www.mormonnewsroom.ug/facts-and-statistics/country/uganda| title= Facts and Statistics: Uganda | publisher= LDS Church |accessdate= 2016-05-25 }}</ref>. [[Квекери]]те имаат два годишни состаноци. Во [[2001]] година броеле околу 3.000 членови<ref> {{Наведена мрежна страница | last = Zarembka | first = David | title = Friends Peace Teams: African Great Lakes Initiative | date = 2001 | url = http://www.quaker.org/qpr/zarembka-paper.htm}}</ref>. Една студија од [[2015]] година проценува дека околу 35.000 христијански верници имаат муслиманско потекло<ref>{{Наведено списание|last1=Johnstone|first1=Patrick|last2=Miller|first2=Duane|title=Believers in Christ from a Muslim Background: A Global Census|journal=IJRR|date=2015|volume=11|page=15|url=https://www.academia.edu/16338087|accessdate=6 December 2015|archive-date=2020-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20200620130545/https://www.academia.edu/16338087/Believers_in_Christ_from_a_Muslim_Background_A_Global_Census/|url-status=dead}}</ref>. == Ислам== [[File:Laika ac Gaddafi National Mosque, Kampala (6693328097).jpg|thumb|Џамија во Уганда]] Исламот во Уганда пристигнал од север и преку внатрешните мрежи на источноафриканската крајбрежна трговија до средината на [[19 век]]. Некои муслимани во [[Баганда]] го следеле примерот на [[Мутеса I]] кога тој заедно со своето семејство го прифатил исламот. Според Националниот попис во [[2002]] година, исламот во Уганда се практикувал од 12,1% од населението. Сепак, ''[[Pew Research Center]]'' во [[2014]] година проценува дека 11,5% од населението на земјата биле муслимани<ref>{{Наведена мрежна страница | url=http://assets.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/11/2014/04/Religious-Diversity-appendix-2.pdf | title=Global Religious Diversity: Appendix 2, Religious Diversity Index Scores and Religious Adherents by Region and Country | publisher=Pew Research Center | date=4 April 2014 | access-date=19 January 2017}}</ref>. Најголемиот дел од муслиманите во Уганда се сунити. Мали шиитски малцинства и припадници на Ахмадија се исто така присутни<ref>{{Наведена мрежна страница | url=http://www.pewforum.org/uploadedFiles/Topics/Religious_Affiliation/Muslim/the-worlds-muslims-full-report.pdf | title=The World's Muslims: Unity and Diversity | accessdate=14 August 2012 | date=9 August 2012 | publisher=Pew Forum on Religious & Public life | archive-date=2012-10-24 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121024125551/http://www.pewforum.org/uploadedFiles/Topics/Religious_Affiliation/Muslim/the-worlds-muslims-full-report.pdf | url-status=dead }}</ref>. Според проценките објавени во [[2009]] година, округот Иганга на исток од Уганда има најголем процент муслимани<ref name="state2009">{{Наведена мрежна страница | last=United States Department of State | title=Uganda | work=International Religious Freedom Report 2009 | date=26 October 2009 | url=https://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2009/127261.htm | accessdate = 2010-06-05}}</ref>. Во јуни [[2016]] година, најмалку шест муслимански селани убиле христијанка во селото Наиговија Луука откако одбила да ја даде својата земја за изградба на муслиманска џамија<ref name="Christian">{{Наведена мрежна страница |url=http://christiantimes.com/article/uganda-muslim-woman-kills-infant-baby-fed-during-ramadan-christian-widow-murdered-for-refusing-land-for-muslim-mosque/58282.htm |title="Christian widow murdered for refusing to give her land for mosque; Muslim woman kills infant baby fed during Ramadan", ''Christian Times'', 4 July 2016, accessed 25 December 2016 |accessdate=2017-06-25 |archive-date=2017-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170120165847/http://www.christiantimes.com/article/uganda-muslim-woman-kills-infant-baby-fed-during-ramadan-christian-widow-murdered-for-refusing-land-for-muslim-mosque/58282.htm |url-status=dead }}</ref>. Муслиманските роднини на една христијанка ја отруле својата ќерка која јадела во текот на денот на Рамазан<ref name="Christian"/>. Во извештајот од јули [[2016]] година, поранешниот имам го изгубил своето семејство, дом и бизнис откако неговото семејство и роднини дознале дека станал христијанин. Тој избегал откако ги слушнал нивните планови за негово убиство<ref>[http://christiantimes.com/article/imam-in-uganda-loses-family-home-and-business-after-converting-to-christianity/59618.htm Muslim Imam converts to Christianity in Uganda; Resulting persecution sees him lose family, home and business]{{Мртва_врска|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. 26 July 2016. Retrieved 25 December 2016</ref>. == Хиндуизам== [[File:Africa's Bahai temple in Kampala.jpg|Бахајски храм|thumb]] Хиндуизмот во Уганда пристигнал кога колонијалната [[Британска Империја]] довела хиндуистички верници заедно со другите индиски работници во своите источноафрикански колонии кон крајот на 19 и почетокот на 20 век<ref name="MittalThursby2009p87"/><ref name="Knott2016p91">{{Наведена книга|author=Kim Knott|title=Hinduism: A Very Short Introduction|url=https://books.google.com/books?id=-Ts6CwAAQBAJ&pg=PA91 |year=2016|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-874554-9|pages=91–92}}</ref>. Оваа имиграција во Уганда требало да помогне во изградбата на железничката пруга [[Кенија]]-[[Уганда]] која ги поврзува делови од Уганда и Кенија<ref name="JonesRyan2006p10">{{Наведена книга|author1=Constance Jones|author2=James D. Ryan|title=Encyclopedia of Hinduism|url=https://books.google.com/books?id=OgMmceadQ3gC&pg=PA10 |year=2006|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-0-8160-7564-5|pages=10–11}}</ref><ref name="Nyep48">{{Наведена книга|author=Malory Nye|title=A Place for Our Gods: The Construction of an Edinburgh Hindu Temple Community|url=https://books.google.com/books?id=QF5cAgAAQBAJ&pg=PA48|year=2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-78504-7|pages=48–50}}</ref>. Најголемото заминување на Хиндустите од Уганда се случило кога генералот [[Иди Амин]] ги протерал и им ги конфискувал нивните имоти во [[1972]] година<ref name="JonesRyan2006p10"/><ref name="Nyep48"/><ref name=fick199>{{Наведена книга|author=David S. Fick|title=Entrepreneurship in Africa: A Study of Successes|url=https://books.google.com/books?id=EL0366oH3ckC&pg=PA199 |year=2002|publisher=Greenwood Publishing|isbn=978-1-56720-536-7|page=199}}</ref> Покрај градењето на големи инфраструктурни проекти, Хиндусите биле дел од глобалното движење на работници во делови од Британската Источна Африка, со цел да им помогнат на британската влада да воспостави услуги, малопродажни пазари и административна поддршка.<ref name="MittalThursby2009p87">{{Наведена книга|author1=Sushil Mittal|author2=Gene Thursby|title=Studying Hinduism: Key Concepts and Methods|url=https://books.google.com/books?id=QdBFq2Ia79AC&pg=PA87|year=2009|publisher=Routledge|isbn=978-1-134-41829-9|pages=87–88}}</ref><ref name="Knott2016p91"/><ref>{{Наведена книга|author1=David Levinson|author2=Karen Christensen|title=Encyclopedia of Community: From the Village to the Virtual World|url=https://books.google.com/books?id=t1geOjQ6R0MC&pg=PA592|year=2003|publisher=Sage Publications|isbn=978-0-7619-2598-9|page=592}}</ref>. Британците поканиле индиски работници бидејќи локалната квалификувана работна сила била недостапна. На врвот на инфраструктурните проекти во Уганда-Кенија, од [[Индија]] биле донесени 32.000 луѓе<ref name=Wolmar182/>. Речиси 2.500 работници загинале поради тешки и небезбедни работни услови за време на овие проекти. По завршувањето на проектот, речиси 70% од работниците се вратиле во [[Индија]], додека околу 6.000 биле апсорбирани во други британски операции, како што се малопродажбата и администрацијата<ref name=Wolmar182>{{Наведена книга| last = Wolmar| first = Christian| authorlink = Christian Wolmar| year = 2009| title = Blood, Iron & Gold: How the Railways Transformed the World| url = https://archive.org/details/bloodirongoldhow0000wolm_n5b3| location = London| publisher = Atlantic| pages = [https://archive.org/details/bloodirongoldhow0000wolm_n5b3/page/182 182]–183}}</ref><ref>{{Наведена книга| last1=Otte| first1=T. G.| last2=Neilson| first2=Keith (eds.)| title=Railways and International Politics: Paths of Empire, 1848–1945| series=Military History and Policy| year=2012| publisher=Routledge| location=London| isbn=9780415651318| pages=8–9}}</ref>. == Бахајство== Бахајството во Уганда започнало да расте во [[1951]] година, а четири години подоцна во земјата веќе имало 500 верници на 80 локации, вклучувајќи 13 локални духовни собранија<ref name="africa">{{Наведена мрежна страница | last =Hassall | first = Graham | title = References to Africa in the Bahá'í Writings | work = Asian/Pacific Collection | publisher = Asia Pacific Bahá'í Studies | date = 2003-08-26 | url = http://bahai-library.com/hassall_africa_bahai_writings | accessdate = 2008-06-21}}</ref>. Во време на владеењето на Иди Амин, бахајството било забрането а Енох Олинга заедно со неговот семејство биле убиени<ref name="enoch">{{Наведено списание | first = N. Richard | last = Francis | contribution = Enoch Olinga -Hand of the Cause of God, Father of Victories | year = 1998 | publisher = Bahá'í Faith Website of Reno, Nevada | url = http://bahai-library.com/francis_olinga_biography }}</ref>. Денес, заедницата продолжува да расте, иако процентот на населението опфаќа од 19.000 на 105.000. == Наводи == {{наводи|3}} {{Африка по тема|Религија во}} [[Категорија:Религијата во Уганда| ]] ioghrd7hv84g9lad1spt53jcf67l9ci 0 1178172 5601733 5568571 2026-07-29T08:09:18Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5601733 wikitext text/x-wiki {{bar box |float=right |title=Верници во Боцвана<ref name=pew>[http://www.globalreligiousfutures.org/countries/botswana/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=20100 Pew Research Center's Religion & Public Life Project: Botswana] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131216190527/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/botswana/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=20100 |date=2013-12-16 }}. [[Pew Research Center]]. 2010.</ref> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|Протестанти|red|66}} {{Столбен постоток|Нерелигиозни|black|20}} {{Столбен постоток|Католици|green|7}} {{Столбен постоток|Стари верувања|silver|6}} {{Столбен постоток|Останати|blue|1}} }} [[Податотека:Catholic Christ the King Cathedral 20200211.jpg|300px|мини|Поглед кон католичката катедрала „Христос Кралот“ во [[Габороне]]]] '''Религијата во Боцвана''' има значајна улога во секојдневниот живот на луѓето во [[Боцвана|земјата]]<ref name=report/>. Земјата обезбедува слобода на верска исповед. [[Христијанство]]то е најзастапена религија во [[Боцвана]], со над 70% од населението. == Христијанство == Христијанство пристигнало во [[Боцвана]] во средината на 1870-тите, во времето на колонијалното владеење. Процесот на ширење на христијанството се ширел релативно брзо за разлика од соседните африкански земји, бидејќи регионалните наследни племенски поглавари, познати како Дикгоси, го примиле христијанството а тоа предизвикало прифаќање на религијата од цела племинска група<ref name="SwartzTaylor2013p67"/>. Овие поглавари го прифатиле христијанството бидејќи сметале дека христијанските мисионери ќе им помогнат во снабдувањето на оружје со кое тие ќе се спротивстават на бунтовниците од југ<ref name="SwartzTaylor2013p67">{{Наведена книга|author1=Sharlene Swartz|author2=Monica Taylor|title=Moral Education in Sub-Saharan Africa: Culture, Economics, Conflict and AIDS|url=https://books.google.com/books?id=xcbhAQAAQBAJ&pg=PA67|year=2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-98249-4|pages=67–69}}</ref>. По доаѓањето на христијанството во земјата, мисионерите основале христијански училишта и се обиделе да стават крај на старите обичаи, како што се традицијата ''Богвера'' (церемонија за машкоста) и ''Богжале'' (церемонија за женственоста), церемонии кои традиционално се поврзани со социјалното прифаќање на подготвеноста на некој од половите да стапи во брак. Сепак, овие традиции продолжиле кај некои семејства и покрај мисионерските практики<ref name="SwartzTaylor2013p67"/>. Често, христијанските мисионери биле вклучувани политички како преведувачи меѓу племенските поглавари и колонијалните администратори<ref name="Bongmba2015p389">{{Наведена книга|author=Elias Kifon Bongmba|title=Routledge Companion to Christianity in Africa|url=https://books.google.com/books?id=9pZACwAAQBAJ&pg=PA389|year=2015|publisher=Routledge|isbn=978-1-134-50577-7|pages=389–390}}</ref>. По прогласување на независност во [[1966]] година, високи претставници на христијанската мисија и свештеници биле вклучени во политичкиот живот на земјата<ref name="Bongmba2015p389"/>. Но во 1970-тите години некои нови водачи започнале иницијатива за враќање на старите традиции, во кое делумно и успеале<ref name="SwartzTaylor2013p67"/>. Новите водачи исто така спроведувале и политика на верска толеранција и слобода<ref name=report/>. Но наставните програми во голема мера останале со христијанска терминологија и идеологија.<ref name="SwartzTaylor2013p67"/>. Се проценува дека 70% од граѓаните на Боцвана во [[2001]] година се изјасниле како христијани<ref name=report>[http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2007/90083.htm International Religious Freedom Report 2007: Botswana]. United States [[Bureau of Democracy, Human Rights and Labor]] (September 14, 2007). ''Статијава содржи текст од овој извор, кој е во [[јавна сопственост]].''</ref>. Во [[2006]] година властите објавиле извештај според кој 63% биле христијани од разни деноминации, 2% биле приврзаници на традиционалните домородни религии и сите други религиозни групи (будизмот, хиндуизмот, исламот, јудаизмот) процентоално биле застапени со помалку од 1% од населението на земјата<ref name="U.S. Department of State2016">{{Наведена мрежна страница | title=International Religious Freedom Report for 2015, Country Report: Botswana | author=U.S. Department of State | year=2016| url=http://www.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm | accessdate=2016-10-18}}</ref>. Муслиманите според истиот извештај се застапени со 0,4% и хиндусите со 0,3%<ref>{{Наведена книга|author=Pew Research Center|publisher=PRG, Washington DC|title=Religious Composition by Country: Global Religious Landscape|url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|year=2012|access-date=2017-06-28|archive-date=2016-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310101254/https://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|url-status=dead}}</ref>. == Наводи == {{наводи|2}} {{Африка по тема|Религија во}} [[Категорија:Религијата во Боцвана| ]] b1fhuthaauzuhbz550awqdw5bbnj6qf 0 1178275 5601734 5568584 2026-07-29T08:11:26Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5601734 wikitext text/x-wiki {{bar box |title=Религија во |titlebar=#ddd |left1=Религија |right1=Процент |float=right |bars= {{Столбен постоток|[[Ислам]] |green|60.5}} {{Столбен постоток|[[Христијанство]] |Orange|23.2}} {{Столбен постоток|Стара религија |Orange|15.3}} {{Столбен постоток|Останати |Orange|1}} }} [[Податотека:Cathedrale Ouagadougou.jpg|300px|мини|Поглед кон католичката црква во [[Уагадугу]]]] '''Религијата во Буркина Фасо''' е доминантна од страна на муслиманите со околу 60,5 % од вкупниот број на население. Поголемиот дел од муслиманите во [[Буркина Фасо]] се Маликиски Сунити, со длабоко влијание на суфизмот<ref name=RGPH2006>{{Наведена мрежна страница|url=http://cns.bf/IMG/pdf/Depliant_Resultats_Definitifs_du_RGPH_2006.pdf|title=Recensement général de la population et de l'habitation de 2006|author=Comité national du recensement|date=July 2008|work=|publisher=Conseil national de la statistique|accessdate=20 January 2011|archive-date=2011-04-21|archive-url=https://www.webcitation.org/5y6X4VifJ?url=http://cns.bf/IMG/pdf/Depliant_Resultats_Definitifs_du_RGPH_2006.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name=report2010>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148665.htm|title=International Religious Freedom Report 2010: Burkina Faso|publisher=United States [[Bureau of Democracy, Human Rights and Labor]]|date=November 17, 2010}} Статијава содржи текст од овој извор, кој е во [[јавна сопственост]].</ref> Шиитската гранка на исламот, исто така има мало присуство во земјата. Голем број сунитски муслимани се членови на братствата на суфизмот, кои го следат движењето Тиџамија. Се проценува дека во земјата живеат 23,2% христијани (19,0% се католици, 4,2% се протестанти), 15,3% ја следат Африканската традиционална религија, 0,6% се припадници на други религии и 0,4% се нерелигиозни.<ref name=RGPH2006/><ref name=report2010/> Денес постојат повеќе од 60 различни етнички групи во земјата<ref name=report2010/>. == Статистика== Статистиките за религија во [[Буркина Фасо]] се неточни, бидејќи исламот и христијанството често се практикуваат во тандем заедно со африканските традиционални религии. Според владините истражувања и пописот од [[2006]] година, 60,5% се припадници на исламот и поголемиот дел од оваа група припаѓаат на [[Сунити]]те. Значителен број на сунитските муслимани се идентификуваат како Тиџаниски суфисти. Исто така, Владата проценува дека околу 23,2% се христијани (19% се католици и 4,2% припадници на различни протестантски деноминации), 15,3% ги почитуваат традиционалните домородни верувања, 0,6% се со другите религии<ref name=RGPH2006/><ref name=report2010/>. == Наводи == {{наводи|2}} {{Африка по тема|Религија во}} [[Категорија:Религијата во Буркина Фасо| ]] smrl0929pi6weq7lp94scus6hw7itfc 0 1178280 5601735 5568602 2026-07-29T08:13:09Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5601735 wikitext text/x-wiki {{bar box |title=Религија во Габон(2012)<ref name="CIATONGA">{{Наведена мрежна страница|url= https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gb.html|title= Africa :: GABON|publisher= CIA The World Factbook|accessdate= 2017-06-29|archive-date= 2008-12-10|archive-url= https://web.archive.org/web/20081210040038/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gb.html|url-status= dead}}</ref> |titlebar=#ddd |left1=Религија |right1=процент |float=right |width=250px |bars= {{Столбен постоток|[[Римокатолици]]|Blue|41.9}} {{Столбен постоток|Останати христијани|cyan|32.4}} {{Столбен постоток|[[Протестанти]]|#6495ED|13.7}} {{Столбен постоток|[[Муслимани]] |green|6.4}} {{Столбен постоток| непознато|yellow|5}} {{Столбен постоток|[[Анимизам|Анимисти]] |black|0.3}} {{Столбен постоток|Останати|pink| 0.3}} }} [[Податотека:Église catholique Sainte Thérèse de l’Enfant Jésus d’Angone.jpeg|300px|мини|Поглед кон католичката црква „Света Тереза“]] '''Религијата во Габон''' има значајна улога во секојдневниот живот на луѓето во [[Габон|земјата]]. Постојат поголем број на религиозни групи, а најголеми се христијанството (римокатолицизмот и протестантството), исламот, како и традиционални локални верски убедувања.<ref name=report>[http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2007/90098.htm International Religious Freedom Report 2007: Gabon]. United States [[Bureau of Democracy, Human Rights and Labor]] (September 14, 2007). ''Статијава содржи текст од овој извор, кој е во [[јавна сопственост]].''</ref>. Голем број на христијани практикуваат обичаи од традиционалните локални верски убедувања<ref name=report/>. Околу 88% од населението се христијани, 6% се муслимани 6% ја практикуваат старата религија или се атеисти<ref name="CIATONGA"/>. Уставот на Габон ја гарантира слободата на вероисповед, а Владата генерално го почитува ова право во практиката<ref name=report/>. ==Христијанство== [[Христијанство]]то пристигнало во Габон преку португалските трговци во почетокот на [[16 век]]<ref name="Fahlbusch1999p376"/>. Монасите на италијанските [[Капацини (монашки ред)|капуцини]] во текот на [[17 век]] започнале свои мисионерства во земјата. Португалските мисионери ги протерале на италијанските монаси во [[1777]] година. Веќе кон средината на [[19 век]] започнале протестантските мисии, додека католицизмот претходно своите позиции ги зацврстил во текот на португалската колонијална ера. Со почетокот на француската колонијална власт кон [[1890]] гоидина започнале француски мисионери да доаѓаат во земјата, а свои мисии имале и евангелските цркви од средината на [[XX век]].<ref name="Fahlbusch1999p376">{{Наведена книга|author=Erwin Fahlbusch|title=The Encyclopedia of Christianity|url=https://books.google.com/books?id=yaecVMhMWaEC&pg=PA376|year=1999|publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing|isbn=978-90-04-11695-5|page=376}}</ref>. ==Ислам== [[Ислам]]от е во мала мера присутен во [[Габон]], со околу 6% од вкпното население. Најголем дел од муслиманите се сунити. Еден од поранешните претседатели на земјата го прифатил исламот во [[1971]] година. И покрај тоа што се претежно христијанскиот народ, [[Омар Бонго]] придонел земјата да се вклучи во Исламската коалиција во [[1974]] година, а бил воведен и еднопартискиот систем, кој пак бил поништен и бил вратен повеќепартискиот систем во 1990-тите години.<ref>{{Наведено списание | last=Ngolet | first=Francois | title=Ideological Manipulations and Political Longevity: The Power of Omar Bongo in Gabon since 1967 | journal=African Studies Review | publisher=Cambridge University Press | volume=43 | issue=2 | year=2000 | page=55 | doi=10.2307/524984 | accessdate=2016-11-11}}</ref><ref>{{Наведена книга|author=Erwin Fahlbusch|title=The Encyclopedia of Christianity|url=https://books.google.com/books?id=yaecVMhMWaEC&pg=PA376|year=1999|publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing|isbn=978-90-04-11695-5|page=375}}</ref>. == Наводи == {{наводи|2}} {{Африка по тема|Религија во}} [[Категорија:Религијата во Габон| ]] aw1y2nh7x58y4o28qhlwkhvjer18o3j 0 1178348 5601736 5568614 2026-07-29T08:15:07Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5601736 wikitext text/x-wiki {{bar box |title=Религија во Гвинеја<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gv.html |title=архивски примерок |accessdate=2017-06-30 |archive-date=2015-09-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150919074825/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook//geos/gv.html |url-status=dead }}</ref> |titlebar=#ddd |left1=Религија |right1=процент |float=right |width=250px |bars= {{Столбен постоток|[[Муслимани]] |green|85}} {{Столбен постоток|[[Римокатолици]]|Blue|8}} {{Столбен постоток|Останати|pink|7}} }} [[Податотека:Great Mosque of N'zérékoré.jpg|300px|мини|Поглед кон Големата џамија во Нзерекоре]] '''Религијата во Гвинеја''' има значајна улога во секојдневниот живот на луѓето во [[Гвинеја|земјата]]. Постојат поголем број на религиозни групи, а најголеми се [[ислам]]от и [[христијанство]]то. Околу 85% од населението се муслимани а 8% се христијани додека 7% припаѓаат на останатите религиозни групи или се нерелигиозни, според податоци на ''[[CIA factbook]]''<ref name="state.gov">[http://www.state.gov/documents/organization/208368.pdf "Guinea 2012 International Religious Freedom Report", US State Department, Bureau of Democracy, Human Rights and Labor.]</ref>. Според ''ARDA'', 84.8% се муслимани, 3.7% се христијани, и 11.3% се анимисти<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Guinea|url=http://www.thearda.com/internationalData/countries/Country_101_2.asp|website=ARDA|accessdate=25 May 2016|archive-date=2017-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20170213133948/http://www.thearda.com/internationalData/countries/Country_101_2.asp|url-status=dead}}</ref>. == Ислам == Најголемиот дел од муслиманите се сунити кои припаѓаат на [[Маликиска школа|Маликиската школа]], под влијание на суфизмот, додека има и верници од редот Тиџанија и Кадирија<ref name="ODI">{{Наведена книга|last=Esposito|first=John L.|title=The Oxford Dictionary of Islam|url=http://books.google.com/books?id=E324pQEEQQcC&pg=PA97|accessdate=17 November 2016|date=21 October 2004|publisher=Oxford University Press|isbn=9780199757268|page=97}}</ref><ref name=USDoS>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.state.gov/documents/organization/222269.pdf |title=Guinea 2013 Religious Freedom Report |publisher=[[United States Department of State]]}}</ref>. Исламот се проширил од неговото [[Мека|родно место]] во Арапскиот Полуостров во [[Африка]]. [[Сундијата Кеита]] (1217-1255), основач на [[Царство Мали]] (кое опфаќало дел на денешна [[Гвинеја]], како и други земји), не бил муслиман, но од 1300 година неговите наследници го прифатиле исламот<ref name=Hill>{{Наведена мрежна страница |url=http://spice.fsi.stanford.edu/docs/the_spread_of_islam_in_west_africa_containment_mixing_and_reform_from_the_eighth_to_the_twentieth_century |title=The Spread of Islam in West Africa: Containment, Mixing, and Reform from the Eighth to the Twentieth Century |last=Hill |first=Margeri |publisher=[[Stanford University#Freeman Spogli Institute for International Studies|Freeman Spogli Institute for International Studies]]}}</ref>. Десеттиот владетел на империјата, Муса I (1280-1337), исламот го направил државна религија<ref name=Hill/> . [[Фута Џалон]], планински регион на Гвинеја, станал упориште на исламот од крајот на [[17 век]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://commons.erau.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1007&context=db-humanities |title=Nation Building and the Politics of Islamic Internationalism in Guinea: Toward an Understanding of Muslims' Experience of Globalization in Africa |last=Camara |first=Mohamed S. |publisher=[[Embry–Riddle Aeronautical University]]}}</ref>. Имаматот Фута Џалон, муслиманска теократска држава, била основана околу [[1725]] година<ref>{{Наведена книга|last=Davidson|first=Basil|title=West Africa Before the Colonial Era: A History to 1850|url=http://books.google.com/books?id=4SEiBQAAQBAJ&pg=PA86|date=29 October 2014|publisher=Routledge|isbn=9781317882657|page=86}}</ref>. Во времето на [[Француска Западна Африка ‎|колонијалната ера]], во [[1891]] година била основана [[Француска Гвинеја]], но новата власт имала мала улога во влијанието на религијата<ref name=Hill/>. По прогласувањето на независност во [[1958]] година, првиот претседател на земјата, со марксистички погледи, се обидел да го намали влијанието на исламот, но неговата популарност се намалила и во [[1970]] година тој морал да започне преговори со муслиманските институции за озаконување на неговото владеење<ref name=ODI/>. Во [[1982]] година била изградена Големата џамија во главниот град [[Конакри]], со финансии од саудискиот крал<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.isesco.org.ma/blog/2015/06/11/conakry-capital-of-islamic-culture-in-the-african-region-for-2011/ |title=Conakry: Capital of Islamic Culture in the African Region for 2011 |publisher=[[Islamic Educational, Scientific and Cultural Organization]] |accessdate=2017-06-30 |archive-date=2018-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181205013924/https://www.isesco.org.ma/blog/2015/06/11/conakry-capital-of-islamic-culture-in-the-african-region-for-2011/ |url-status=dead }}</ref>. Оваа џамија е најголемата џамија во [[Западна Африка]], со внатрешен просор кој може да се собере 10.000 верници<ref name=USAToday>{{наведени вести |title=Famous Places in Guinea, Africa |author=Justin Schamotta |newspaper=[[USA Today]] |url=http://traveltips.usatoday.com/famous-places-guinea-africa-32917.html |access-date=2017-06-30 |archive-date=2022-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221204225942/https://traveltips.usatoday.com/famous-places-guinea-africa-32917.html |url-status=dead }}</ref>. == Христијанство == [[Христијанство]]то е втора најголема религија во земјата. Таа вклучува верници од [[Римокатоличка црква|Римокатолици]], [[Англиканска црква|англиканци]], [[Баптизам|Баптисти]], [[Евангелизам|Евангелисти]], [[Црква на Адвентистите од седмиот ден|Адвентисти]] и други припаници. [[Јеховини сведоци]] се активни во земјата и признати од страна на Владата<ref name="state.gov"/>. == Верско насилство == Во јули [[2013]] година започнале етничко-религиозни борби во градот [[Нзерекоре]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.reuters.com/article/2013/07/17/us-guinea-violence-idUSBRE96G00820130717 |title="Guinea's Conde appeals for calm after 11 killed in ethnic clashes", Reuters, July 16, 2013. |accessdate=2017-06-30 |archive-date=2014-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006190639/http://www.reuters.com/article/2013/07/17/us-guinea-violence-idUSBRE96G00820130717 |url-status=dead }}</ref> помеѓу етничката група Кпеле кои се христијани или анимисти, и етничката група Конијанке, кое се муслимани. Во конфликтот загинале најмалку 54 луѓе<ref>[http://www.bbc.com/news/world-africa-23335719 "Guinean troops deployed after deadly ethnic clashes", BBC Africa, 17 July 2013.]</ref>. == Наводи == {{наводи|2}} {{Африка по тема|Религија во}} [[Категорија:Религијата во Гвинеја| ]] co5q0ewvpy6bhtyf7ax3mohztyl7szr 0 1178504 5601737 5568677 2026-07-29T08:16:49Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5601737 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable floatright" |+ Eritrea religious groups |- ! ''Стејт департмент'' (2011)<ref name="webcitation.org">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/2854.htm |title=Eritrea |publisher=U.S. State Department |archiveurl=https://www.webcitation.org/5ywEZKW1R?url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/2854.htm |archivedate=2011-05-25 |accessdate=2017-07-03 |url-status=live }}</ref> !! ''Pew Research'' (2009)<ref name="pewforum.org">[http://www.pewforum.org/files/2009/10/Muslimpopulation.pdf Mapping the Global Muslim Population] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180619214725/http://www.pewforum.org/files/2009/10/Muslimpopulation.pdf |date=2018-06-19 }}. Pew Research. October 2009</ref> |- | {{bar box |left1='''Религија''' |right1='''Процент''' |bars= {{Столбен постоток|[[Христијанство]]|purple|50}} {{Столбен постоток|[[Ислам]]|yellow|48}} {{Столбен постоток|Останати|brown|2}} }} || {{bar box |left1='''Религија''' |right1='''Процент''' |bars= {{Столбен постоток|[[Христијанство]]|purple|63}} {{Столбен постоток|[[Ислам]]|yellow|36}} {{Столбен постоток|Останати|brown|1}} }} |} [[Податотека:Roman Catholic church.jpg|300px|мини|Поглед кон католичката црква во [[Асмара]]]] '''Религијата во Еритреја''' има значајна улога во секојдневниот живот на луѓето во [[Еритреја|земјата]]. Религијата се состои главно од Аврамските вери. Од мај [[2002]] година, владата на земјата официјално ги признала [[Еритрејска православна црква|Еритрејската православна црква]], [[Еритрејска католичка црква|Еритрејската католичка црква]], Евангелско-Лутеранската црква и исламот. Од сите други вери и религии во принцип се бара да се регистрираат иако во пракса не им е дозволено да се регистрираат<ref name="Religious persecution in Eritrea">{{наведени вести | url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/3663654.stm | title=Religious persecution in Eritrea|publisher= BBC News| accessdate=11 December 2009 | date=17 September 2004 | first=Jonah | last=Fisher}}</ref>. Меѓу другото, владата за регистрација на една религиозна група бара да се достават лични податоци за членството на групата<ref name="Religious persecution in Eritrea"/>. Постојат две главни религии во [[Еритреја]], [[христијанство]] и [[ислам]]. Сепак, бројот на приврзаниците е предмет на дебата. Во [[2010]] година, Стејт департментот проценил дека 50% од населението се муслимани, а околу 48% се христијани<ref name="USDoS">http://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2007/90096.htm</ref>. Според ''Pew Research Center'', околу 62,9% од населението во Еритреја во [[2010]] година биле христијани, а 36,2% муслимани. Останатите 0,9% од жителите припаѓале на другите религии, вклучувајќи ги и традиционалните вери и анимизмот<ref name="PRC">{{Наведена мрежна страница |url=http://features.pewforum.org/global-christianity/total-population-percentage.php |title=архивски примерок |accessdate=2017-07-03 |archive-date=2018-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211223/http://www.pewforum.org/global-christianity/total-population-percentage.php |url-status=dead }}</ref>. [[Кралство Аксум]], кои покривало голем дел од денешна северна [[Етиопија]] и [[Еритреја]], се појавило некаде околу првиот или вториот век<ref name="Munro-Hay57">Munro-Hay, Stuart (1991) [http://www.dskmariam.org/artsandlitreature/litreature/pdf/aksum.pdf Aksum: An African Civilization of Late Antiquity] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130123223427/http://www.dskmariam.org/artsandlitreature/litreature/pdf/aksum.pdf |date=2013-01-23 }}. Edinburgh: University Press, p. 57 ISBN 0-7486-0106-6.</ref><ref name="Paul B. Henze 2005">Henze, Paul B. (2005) ''Layers of Time: A History of Ethiopia'', ISBN 1-85065-522-7.</ref>. Жителите изградиле голем број на големи [[Стела|стели]], кои служеле за религиозна намена во претхристијанските времиња<ref name="Eospvo">{{Наведена книга|last=Brockman|first=Norbert|title=Encyclopedia of Sacred Places, Volume 1|year=2011|publisher=ABC-CLIO|isbn=159884654X|page=30|url=https://www.google.com/books?id=JkSk4euA-TEC}}</ref>. Повеќе од 200 години по формирањето на кралството, во земјата било донесено христијанството под водство на кралот [[Езана]].<ref>[http://workmall.com/wfb2001/ethiopia/ethiopia_history_ethiopia_and_the_early_islamic_period.html Aksumite Ethiopia]. Workmall.com (24 March 2007). Посетено на 3 March 2012.</ref>. Еритреја исто така била една од првите земји со исламски населби во Африка, бидејќи дел од прогонетите муслимани од Мека се населиле во овој регион. == Наводи == {{наводи|2}} {{Африка по тема|Религија во}} [[Категорија:Религијата во Еритреја| ]] r6ld944zo859q3glhvbwtkjgfr7j2rh 0 1178519 5601739 5568725 2026-07-29T08:19:02Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5601739 wikitext text/x-wiki {{bar box |title=Религија во Република Конго |titlebar=#ddd |left1=Религија |right1=процент |float=right |width=250px |bars= {{Столбен постоток|[[Протестанти]]|purple|51.4}} {{Столбен постоток|[[Римокатолици]]|Blue|33}} {{Столбен постоток|Останати христијани|silver|4.4}} {{Столбен постоток|Останати или нерелигиозни|black|14.1}} }} [[Податотека:Église Évangélique du Congo, Brazza.jpg|300px|мини|Поглед кон евангелистичката црква на Конго, [[Бразавил]]]] '''Религијата во Република Конго''' има значајна улога во секојдневниот живот на луѓето во [[Република Конго|земјата]]. Најголема религија во Република Конго е [[христијанство]]то со околу 85,9% од населението на земјата. Од христијанските деноминации, 51,4% се Протестанти, 33% се Римокатолици, и 19,9% се други протестанти. Муслиманите се 1,6% од вкупниот број на население и главно исламот е присутен поради приливот на странски работници во урбаните центри<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cf.html |title=Congo, Republic of the |publisher=CIA – The World Factbook |accessdate=2017-07-03 |archive-date=2020-08-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200831033756/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cf.html |url-status=dead }}</ref>. Повеќето муслимански работници во урбаните центри се имигранти од [[Западна Африка]] и од [[Либан]], а некои, исто така, и од [[Северна Африка]]. Западноафриканските имигранти пристигнале во најголем дел од [[Мали]], [[Бенин]], [[Того]], [[Мавританија]] и [[Сенегал]]. Муслиманите во најголем дел се сунити, додека во земјата живеат и околу 6.000 следбеници на [[Ахмадија]]<ref name="pew">{{Наведена мрежна страница | url=http://www.pewforum.org/uploadedFiles/Topics/Religious_Affiliation/Muslim/the-worlds-muslims-full-report.pdf | title=The World's Muslims: Unity and Diversity | accessdate=February 22, 2014 | date=August 9, 2012 | publisher=Pew Forum on Religious & Public life | archive-date=2012-10-24 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121024125551/http://www.pewforum.org/uploadedFiles/Topics/Religious_Affiliation/Muslim/the-worlds-muslims-full-report.pdf | url-status=dead }}</ref>. Мал број на христијани го поддржуваат [[Кимбангизам|Кимбангизмот]],синкретистичко движење кое потекнува од соседна [[Демократска Република Конго]]. Задржувајќи многу елементи на христијанството, [[Кимбангизам|Кимбангизмот]] исто така го признава нејзиниот основач како пророк и вклучува африкански традиционални верувања, како обожавање на предците. == Наводи == {{наводи|2}} {{Африка по тема|Религија во}} [[Категорија:Религијата во Република Конго| ]] 7nbm6kaez26w07q1u3ydruo58vu4bpu 0 1178540 5601740 5568723 2026-07-29T08:20:54Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5601740 wikitext text/x-wiki {{bar box |title=Религија во Демократска Република Конго |titlebar=#ddd |left1=Религија |right1=процент |float=right |width=250px |bars= {{Столбен постоток|[[Римокатолици]]|Blue|36.8}} {{Столбен постоток|[[Протестанти]]|purple|32}} {{Столбен постоток|Останати христијани|silver|11.2}} {{Столбен постоток|[[Ислам]]|Green|12}} {{Столбен постоток|Стари религии|brown|3}} {{Столбен постоток|Останати или нерелигиозни|black|4}} }} [[Податотека:Cathédrale Saints-Pierre-et-Paul, Lubumbashi.jpg|300px|мини|Катедралата „Свети Петар и Павле“ во [[Лубумбаши]], седиште на архиепископот на Римокатоличката архиепископија ]] '''Религијата во Демократска Република Конго''' има значајна улога во секојдневниот живот на луѓето во [[Демократска Република Конго|земјата]]. Најголема религија во [[Демократска Република Конго]] е [[христијанство]]то со околу 80% од населението на земјата. Од христијанските деноминации, 50% се [[Римокатоличка црква|Римокатолици]] додека 20% се [[Протестантство|Протестанти]]. Муслиманите (главно сунити) претставуваат 10% од населението, а другите (вклучувајќи ги синкретичките секти и домородните верувања) се околу 10%, според ''CIA World Factbook''. [[Хиндуизам|Хиндуизмот]] кој не е широко распространет, зазема 0,18% од популацијата<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cg.html |title=CIA World Factbook: DR Congo |accessdate=2017-07-03 |archive-date=2018-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181228133805/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cg.html |url-status=dead }}</ref>. [[Кимбангизам|Кимбангизмот]] се гледал како закана за колонијалниот режим и бил забранет од страна на [[Белгијци]]те. Неговите следбеници бројат околу 3 милиони луѓе,<ref name=Adherents>[http://adherents.com/adhloc/Wh_365.html "Zaire (Democratic Republic of Congo)", Adherents.com – Religion by Location.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110629051439/http://www.adherents.com/adhloc/Wh_365.html |date=2011-06-29 }} Sources quoted are ''CIA Factbook'' (1998), 'official government web site' of ''Democratic Republic of Congo''. Retrieved 25 may 2007.</ref>. 62% од протестантските деноминации во земјата се верници на Христовата црква на Конго. Честопати, оваа црква се нарекува во земјата само како Протестантска црква, бидејќи таа опфаќа повеќе од 20% од сите протестанти во земјата<ref name="religiouslyremapped.info">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.religiouslyremapped.info/Religiously_Remapped/Downloads_files/Religiously_Remapped-3.0-Full_Document.pdf |title=Religiously Remapped - Mapping Religious Trends In Africa - Dataset of Religious Affiliations |accessdate=2017-07-03 |archive-date=2014-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714175649/http://www.religiouslyremapped.info/Religiously_Remapped/Downloads_files/Religiously_Remapped-3.0-Full_Document.pdf |url-status=dead }}</ref>. Исламот е воведен и главно се шири од страна на арапските трговци.<ref>referenced by the European Christian orientalist Timothy Insoll. The Archaeology of Islam in Sub-Saharan Africa By Timothy Insoll</ref>. Традиционалните религии се [[монотеизам]], [[анимизам]], витализам, гатење и магии, главно варираат во голема мера меѓу етничките групи. Синкретичките секти често се припојуваат кон христијанството со традиционалните верувања и ритуали, а не можат да бидат прифатени како дел од христијанството. Сепак, реалено бројот на лица кои може да се категоризираат во една или друга верска група е ограничен. == Наводи == {{наводи|2}} {{Африка по тема|Религија во}} [[Категорија:Религијата во Демократска Република Конго| ]] 2dyslzj39cbp2zfata88zjqgj4793ex 0 1178546 5601741 5568720 2026-07-29T08:23:28Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5601741 wikitext text/x-wiki {{bar box |title=Религија во Комори |titlebar=#ddd |left1=Религија |right1=процент |float=right |width=250px |bars= {{Столбен постоток|[[Ислам]]|Green|98}} {{Столбен постоток|[[Христијанство]]|Blue|2}} }} [[Податотека:Mosquée du vendredi.jpg|300px|мини|Поглед кон Големата петочна џамија]] '''Религијата во Комори''' има значајна улога во секојдневниот живот на луѓето во [[Комори|земјата]]. Најголема религија во Комори е [[ислам]]от, кој претставува државна религија на земјата според нејзиниот устав ратификуван во [[2001]] и ревидиран во [[2009]] година<ref name=comorosconst>{{Наведена мрежна страница|title=Comoros 2001 (rev. 2009)|url=https://www.constituteproject.org/constitution/Comoros_2009?lang=en#1|website=Constitute|accessdate=23 April 2015}}</ref><ref name=merriman134/><ref name=ottenheimer46>{{Наведена книга|author1=Martin Ottenheimer|author2=Harriet Ottenheimer|title=Historical Dictionary of the Comoro Islands|url=https://books.google.com/books?id=Ruu0JZGFcXAC |year=1994|publisher=Scarecrow|isbn=978-0-8108-2819-3|page=46}}, Quote: "Islam - the official and predominant religion of the Comoros, (...) According to local legend, Islam was first introduced to the islands in 650 AD (...)".</ref>. == Поглед == {{double image|right|Mosque in Moroni, Comoros (3923026238).jpg|160|Mutsamudu Friday Mosque (9983245486).jpg|160|Џамии во Комори}} Во земјата 98% од вкупниот број на население се муслимани и речиси сите припаѓаат на сунитскиот ислам<ref>{{Наведена книга|author1=Martin Ottenheimer|author2=Harriet Ottenheimer|title=Historical Dictionary of the Comoro Islands|url=https://books.google.com/books?id=Ruu0JZGFcXAC |year=1994|publisher=Scarecrow|isbn=978-0-8108-2819-3|page=73}}</ref> . По воениот удар во [[1999]] година, Уставот до 2000 година не ја гарантирал слободата на вероисповед. Новиот Устав кој бил ратификуван во декември [[2001]] година обезбедил еднаквост на сите жители, без разлика на полот, потеклото, расата или религијата.<ref name=comorosconst/><ref name=merriman134/>. Според член 41 од новиот устав во земјата бил формиран Совет на улемите (исламски научници) за помагање на властите во нивните одлуки кои влијаат на религиозниот живот во [[Комори]]. Уставот на Коморите исто така наведува дека исламскиот карактер на државата не може да се промени и го прави исламскиот закон обврзувачки за сите граѓани на Коморите.<ref name=merriman134>{{Наведена книга|author=Scott A. Merriman|title=Religion and the State: An International Analysis of Roles and Relationships|url=https://books.google.com/books?id=cf3WCQAAQBAJ&pg=PA145 |year=2009|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-59884-134-3|pages=145–146}}</ref>. Напуштањето на исламот и преминување во друга религија е кривично дело, исто како и во [[Мавританија]], [[Судан]] и [[Иран]], кое може да доведе до смртна казна.<ref>{{Наведена книга|author=Erwin Fahlbusch|title=The Encyclopedia of Christianity|url=https://books.google.com/books?id=C5V7oyy69zgC&pg=PA163|year=2005|publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing|isbn=978-0-8028-2416-5|page=163}}</ref>. Студиите на исламските стихови се задолжителни во јавните училишта, дури и за децата на оние кои не се муслимани. Сепак, малцинствата имаат право да работат во нивните сопствени училиште без употреба на исламските стихови<ref name=merriman134/><ref>{{Наведена книга|author1=Martin Ottenheimer|author2=Harriet Ottenheimer|title=Historical Dictionary of the Comoro Islands|url=https://books.google.com/books?id=Ruu0JZGFcXAC |year=1994|publisher=Scarecrow|isbn=978-0-8108-2819-3|pages=47-48}}</ref>. == Ислам== Според локалната легенда, исламот бил донесен на Коморите во [[7 век]] за време на животот на [[Мухамед]] од страна на два благородници кои ја посетиле [[Мека]]<ref name=verin>{{Наведено списание|author=Pierre Vérin|title=Mtswa Muyindza et l’introduction de l’Islam à Ngazidja; au sujet de la tradition et du texte de Pechmarty|journal=Etudes Océan Indien|volume=2|year=1982|pages=95–100}}</ref>. Историските докази покажуваат фрка исламот бил донесен од страна на арапските. Во текот на својата историја, исламот има долга и централна улога во Коморите. Владејачките семејства научиле арапски, извршиле [[Хаџ]] и одржувале врски со други муслимански заедници. Хасан Ибн Иса, кој живеел во текот на 16 век, тврдел дека има директно потекло од исламскиот пророк Мухамед и во негово време биле изградени голем број на џамии. Денес, околу 98% од населението во Коморите се сунитски муслимани<ref name=merriman134/>. Исламот и неговите институции помогнале во интеграцијата на општеството и идентификација со светот надвор од островот. Жителите на земјата ги следат верските празници совесно и строго се придржуваат кон религиозната ортодоксност. Во текот на колонизацијата, [[Французи]]те не се обиделе да ги заменат исламските практики и биле внимателни кон почитувањето на шеријатот. Денеска во земјата се почитуваат и слават сите муслимански празници, како Курбан бајрам, Мухарем, Ашура, Мавлид и Рамазан. Во земјата има повќе од сто џамии и медреси. Сите деца одат во исламско училиште на возраст од пет години, каде ги научуваат основите на исламот и арапската лингвистиката. == Христијанство== Христијанството во Коморите е малцинска религија. Во државата има околу 2% христијанско население<ref name=merriman134/>, од кои најголем процент се Римокатолиците<ref name=merriman134/><ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dcmrs.html Catholic Hierarchy – Vicariate Apostolic of Archipelago of the Comores]</ref>, по кое следуваат Протестантите и Адвентистите. Владата има тенденција да ги дискриминира другите вери, особено [[христијанство]]то. Постојат две римокатолички цркви и една протестантска црква. Пред државниот удар во [[1999]] година, владата го ограничила користењето на овие цркви. Вознемирувањето и социјалната дискриминација на христијаните е честа појава во земјата. Во [[2006]] година биле уапсени 4 лица во главниот град. Религиските заедници не може да се регистрираат во државата, а мисионерите не можат да ги обавуваат своите задачи, освен оние хуманитарните. Самиот закон во државата вели дека тој кој проповедува друга религија освен Исламот ќе биде затворен. Ова ја прави државата со слаб индекс на демократија, почитување на основните човекови права и ја става во групата на земји каде се прогонуваат религиските заедници кои се малцинство. == Наводи == {{наводи|2}} {{Африка по тема|Религија во}} [[Категорија:Религијата во Коморите| ]] 1octse75l10fl25v8dk2rchs432qwam 0 1178550 5601742 5568663 2026-07-29T08:25:07Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5601742 wikitext text/x-wiki {{bar box |title=Религија |titlebar=#ddd |left1=религија |right1=процент |float=right |bars= {{Столбен постоток|Христијани|Blue|93}} {{Столбен постоток|Муслимани|Red|1}} {{Столбен постоток|Останати|Gray|6}} }} [[Податотека:Santa Isabel Malabo 20131224 140204.jpg|300px|мини|Поглед кон црквата „Света Елизабета“ во [[Малабо]]]] '''Религијата во Екваторска Гвинеја''' има значајна улога во секојдневниот живот на луѓето во [[Екваторска Гвинеја|земјата]]. Најголема религија во [[Екваторска Гвинеја]] е [[христијанство]]то со околу 93% од населението на земјата, од кои 87% се [[Римокатоличка црква|Римокатолици]]. 5% од населението практикуваат локални религии и 2% се муслимани, бахаисти и останати религии<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2007/90095.htm |title=U.S. Department of State |publisher=State.gov |date=2007-09-14 |accessdate=2010-05-03}}</ref>. == Наводи == {{наводи|2}} {{Африка по тема|Религија во}} [[Категорија:Религијата во Екваторска Гвинеја| ]] 12hg4xmojmy8kwvohuxwoft5nn9jsck 0 1185394 5601413 5559066 2026-07-28T16:19:58Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601413 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |name = Качунка |image = Crocus sativus2.jpg |image_caption = Расцветана качунка |genus = Качунки |species = sativus |authority = [[Карл Линеј|L.]] |synonyms = {{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | *''Crocus autumnalis'' <small>Sm.</small> nom. illeg. *''Crocus officinalis'' <small>(L.) Honck.</small> *''Crocus orsinii'' <small>Parl.</small> *''Crocus pendulus'' <small>Stokes</small> *''Crocus setifolius'' <small>Stokes</small> *''Geanthus autumnalis'' <small>Raf.</small> *''Safran officinarum'' <small>Medik.</small> }} |synonyms_ref =<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-327454 |title=The Plant List: A Working List of All Plant Species |accessdate=23 April 2015}}</ref> }} '''Качунка''' или '''шафран''' ({{науч|Crocus sativus}}) — повеќегодишна билка од родот [[качунки]] и семејството на [[перуники]]. Може да достигне висина до 30 см. Растението нема правилно стебло: шест венечни ливчиња, венечен цвет, заедно со две тесни ливчиња, растат од подземна [[луковица]]. Ливчињата се наслонети кон земјата и на неколку сантиметри од тлото, се шират на лево. Ваквата градба на цветот, без изразени поделби на цветните [[Чашка (ботаника)|чашки]] и круна, во ботаниката се нарекува [[перигон (ботаника)|перигон]]. [[Толчник]]от кај сите качунки е златнопортокалова боја и најчесто, има истобојни [[Прашник|прашници]]. На врвот од толчникот се наоѓа ''жиг'' или ''нишка'' (''Croci stigmata''), органели чија задача е да се прилагодат на поленовите зрна. Жиговите и денес се користат како исушен зачин и за бојадисување на намирниците, посебно колачи, а се користат и во медицината. Во поголема мера качунката е отровна. ==Распространетост== Растението е најзастапено во [[Иран]]. Околу Средоземјето и во [[Франција]], [[Шпанија]], [[Мароко]], [[Грција]], [[Турција]], [[Италија]] и [[Австралија]]. Годишното производство изнесува околу 200 тони. Во Иран се произведуваат приближно 170 до 180 тони годишно. ==Вкус на зачинот== Качунката има силен ароматичен вкус, пикантен и малку горчи, но и вкус на земјата во која се задржил долго време. Вкусот му е истовремено и цветен, малку лут и сличен на мед, мошусот, но и јодот. После неколку месеци тој пушта комплексен спектар на арома. Поседува различни состојки. ==Качунката како мотив во уметноста== * „Качунчице, цветице“ — македонска народна (лазарска) песна.<ref>''Народна поезија'', „Кочо Рацин“, Скопје, 1964, стр. 23.</ref> * „Качунка“ — песна на [[Јозо Т. Бошковски - Јон|Јозо Т. Бошковски]] од 1981 година.<ref>Јозо Т. Бошковски, ''Деца и цвеќиња и ѕвезди'', Нов свет, Скопје, 1981, стр. 13.</ref> ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== *{{рвр|Crocus sativus}} *{{викивидови-ред|Crocus sativus|Качунка}} [[Категорија:Перуники]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Лековити растенија]] tv38rzopumqd4neq0yie35fkp3c9v95 0 1191310 5601488 5599665 2026-07-28T20:36:46Z Bjankuloski06 332 5601488 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Salix alba leaves.jpg|мини|Фотографија од Бела врба]] '''Бела врба''' (''Salix alba'') — листопадно дрво од семејството на [[врби]]те (''Salicaceae''). ==Опис == Белата врба е [[листопадно дрво]], високо до 30 м со широка крошна. Кората е кафеавосива, избраздена. Врвовите на гранките се свиени надолу. Листовите се ланцетасти со заострени врвови и тесно клинасто стеснети во кратка дршка. Лицето на лиската е темнозелено и мазно, опачината е бела со ситни полегнати влакна. Дводомо растение е. Машките и женските цветови се со пупки, реси. Машките цветови се со по два прашника; а кон основата со две нектарии. Во женскиот цвет се толчникот, а подоцна плодот скоро седи. Плодот е чаура со многу ситно семе. Цвета од март до јуни {{никулец}} {{Ризница-врска|Salix alba}} [[Категорија:Врба]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Украсни дрва]] [[Категорија:Флора на Македонија]] kyzq78m3zjlev8i87c69chdakl17xya 5601489 5601488 2026-07-28T20:37:13Z Bjankuloski06 332 5601489 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Salix alba leaves.jpg|мини|Фотографија од Бела врба]] '''Бела врба''' (''Salix alba'') — листопадно дрво од семејството на [[врби]]те (''Salicaceae''). ==Опис == Белата врба е [[листопадно дрво]], високо до 30 м со широка крошна. Кората е кафеавосива, избраздена. Врвовите на гранките се свиени надолу. Листовите се ланцетасти со заострени врвови и тесно клинасто стеснети во кратка дршка. Лицето на лиската е темнозелено и мазно, опачината е бела со ситни полегнати влакна. Дводомо растение е. Машките и женските цветови се со пупки, реси. Машките цветови се со по два прашника; а кон основата со две нектарии. Во женскиот цвет се толчникот, а подоцна плодот скоро седи. Плодот е чаура со многу ситно семе. Цвета од март до јуни == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Salix alba}} {{ботаника-никулец}} [[Категорија:Врба]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Украсни дрва]] [[Категорија:Флора на Македонија]] tsr933w8o0yp5607xcyp2e206omymq9 0 1191661 5601430 5225665 2026-07-28T16:58:51Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601430 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | name = Брусница | image = Cranberry bog.jpg | image_caption = Полупотопена грмушка | image_upright = 1.1 | taxon = Vaccinium subg. Oxycoccus | authority = (Hill) A.Gray | subdivision_ranks = Видови | subdivision = ''[[Vaccinium erythrocarpum]]''<br /> ''[[Vaccinium japonicum]]''<br /> ''[[Vaccinium macrocarpon]]''<br /> ''[[Vaccinium microcarpum]]''<br /> ''[[Vaccinium oxycoccos]]'' }} '''Брусница''' ([[науч.]] ''Vaccinium'' subg. ''Oxycoccus'') — подрод на родот [[боровинки (род)|боровинки]] (''Vaccinium'') од семејството на [[вресови]]те (''Ericaceae''). Тоа е група на џуџести жбунести зимзелени растенија кои растат во мочуриште на [[северната полутопка]]. Ја сочинуваат четири вида: ''[[Vaccinium erythrocarpum]]'', ''[[Vaccinium macrocarpon]]'', ''[[Vaccinium microcarpum]]'' и ''[[Vaccinium oxycoccos]]''. Плодовите на свите врсти на брусница можат да се јадат и имаат широка примена во [[прехранбена индустрија|прехранбената индустрија]], и во индустријата на лекови. Латинското име на подродот ''oxycoccos'' потекнува од грчкиот збор ''ὀξύς'' - „кисело” и ''κόκκος'' - „бобинка” и е во потесна врска со вкусот на плодовите. Доселениците во [[Нова Англија]] за време на [[XVII век]] овие растенија често се нарекувале и „медени бобинки” бидејќи зрелите плодови биле омилена храна на [[мечка|мечките]]. Американските домородци се меѓу првите плодови на брусница кои се користени во исхраната. Првата званична фарма на брусница во [[Северна Америка]] ја основал Хенри Хол во [[1816]] година, а за време на [[1820-тите]] почнале и првите испорачки во [[Европа]]. Во [[САД]] брусницата традиционално се јаде за време на [[Божиќ]] и [[Ден на благодарноста|Денот на благодарноста]]. Сите врсти на брусница се ползечки вечнозелени грмушки со тенки гранки со должина од 15 до 30 см. Кореновиот систем е многу долг, а на коренот живеат габички, кои се поврзани со [[биолошки клетки]] образувајќи ја [[микориза]]та (симбиотски облик на интеракција измеѓу габите и корените на големите растенија). Габичките од земјиштето ги земаат [[хранливите материи]], ги разградуваат и потоа ги носат до кореновиот систем кој го храни растението. Листовите се со должина од 3 до 15 мм и ширина од 1−6 мм. Листовите се со темнозелена боја од страна на лицето, и пепеласто бела на обратната страна, и не паѓаат преку зимата. Долниот дел на листот обложен е со восок кој ја штити [[стома]]та на листот од загушување од мочуришка вода. [[Цвет]]овите се бледо виолетови, правилно се свртени кон земјата. Дршката на кој се развиваат цветовите е со должина и до 5 см. На [[Чашка (ботаника)|чашката]] се наоѓаат по 4 [[Чашкино ливче|чашкини ливчиња]], тие се со шарки наназад. Секој цвет има по 8 [[прашници]] и еден [[толчник]]. Цветот од мај до јуни трае по 18 дана. Плодот има округла кон елипсовидна бобинка со црвена боја. Растенијата кои растат во мочуришта даваат покрупен плод и нивните бобици можат да имаат пречник и до 16 мм. Во внатрешноста на секој плод се наоѓаат ситни семки кои птиците преку изметот го разнесуваат, со што се врши размножавањето на растенијата. Секое поединечно растение годишно произведува и по стотина плодови. == Стопанско производство == [[Податотека:Cranberrys beim Ernten.jpeg|мини|Жетва на брусница ви Њу Џерси]] Брусницата денес комерцијално се одгледува претежно во [[САД]] и во [[Канада]]. Во САД најголеми произведувачи се државите [[Масачусетс]], [[Њу Џерси]], [[Орегон]], [[Вашингтон]] и [[Висконсин]], а во Канада се државите [[Британска Колумбија]], [[Њу Бранзвик]], [[Онтарио]], [[Нова Шкотска]], [[Остров Принцот Едвард|Островот Принц Едвард]], [[Њуфаундленд]] и [[Квебек]]. Во долината на реката [[Фрејзер]] во [[Британска Колумбија|Британската Колумбија]] се наоѓаат огромни фарми за раст на брусница во кој се произведуваат околу 95 % од вкупната канадска продукција (засадени се околу 1.500 хектари на кој годишно се произведуваат 17 милиони килограми). Помала количина на плантажи се одгледуваат и во јужна [[Аргентина]], [[Чиле]] и [[Холандија]], а помалку и во [[Македонија]]. === Во Македонија === Во 2021 г. во Македонија се произведени 301,57 тони брусници.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fao.org/faostat/en/#data/QCL|title=Произведено количрство на брусници во Македонија|date=24 март 2023|work=FAOSTAT|publisher=[[Организација за храна и земјоделство на ООН]]|accessdate=25 октомври 2023}}</ref> == Нутритивни и медицински својства == Нутритивно гледано, свежата брусница дава 46 килокалории на 100 грама плод. Содржи најмногу вода (87 %), потоа јаглехидрати (12 %), а остатокот го сочинуваат белковини и масти (1%). Од минералот, најзастапени се [[калиум]], [[фосфор]], [[калциум]] и [[манган]], а има и [[железо]] и сосема малку [[натриум]]. Ова овошје не содржи [[холестерол]], а многу е со редок натриум. Наместо тоа, брусницата изобилува со [[Витамин Ц]], [[флавоноид]]и и [[полифенолоиди]] соединенија кои позитивно влијаат на здравјето. Брусницата е богата со [[антиоксиданси]], [[кверцетин]], [[селен]], и со витамините [[Витамин А|А]], [[Витамин Ц|Ц]] и [[Витамин Е|Е]]), па затоа ова овошје се препорачува во исхраната. Антиоксиданси се, супстанции кои ги чуваат клетките од оксидатиен стрес и погубен впечаток на слободните радикали, кои во организмот настануваат поради различни надворешни влијанија. Овие слободни радикали ја зголемуваат шансата за настанување на болести на [[срце]]то, [[Тумор на мозок|тумор]] и многу други болести. Брусницата е добра за смалување на болести на срцето и крвните садови, таа е во прв ред на смалување на зголемените вредности на ЛДЛ холестерол ([[лош холестерол]]) и триглицериди во крвта, а го зголемува нивото на ХДЛ холестерол ([[добар холестерол]]). Антицијанидите од брусницата, кои го дава ова овошје светлоцрвена боја, влијаат на спречување на оксидативно оштетување кај ендотелните клетки. Здравствените ефекти на конзумирање на ова овошје со ова не се завршува. Заради нисото содржување на натриумот (а нешто поголемо на калиумот), брусницата делува на снижување на крвниот притисок. Сокот од брусница благотворно делува на проблемите на [[уринарниот систем]] == Поврзано == == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Cranberries}} * [https://zelenaberza.com.mk/zoshto-makedonskite-zemjodelczi-retko-sadat-brusnicza/ За причините за малата застапеност на брусницата во македонското земјоделство], Зелена берза * [https://zenskimagazin.mk/lek-za-zachuvuvanje-na-zdravjeto-na-zenata-brusnicata-ima-mnogu-pridobivki Лек за зачувување на здравјето на жената] во ''Женски магазин'' {{Таксонска лента|from=Q13181}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Боровинки (род)]] [[Категорија:Бобинки]] [[Категорија:Лековити растенија]] ifbxby7kspdrxkjpj2cakvq85f5fuaa 0 1192628 5601434 5584779 2026-07-28T17:04:14Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601434 wikitext text/x-wiki {{taxobox |name = Галичичка чуваркуќа<br>''Sempervivum galicicum'' |image = Sempervivum galicicum 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg |regnum = [[Растенија]] |unranked_divisio = [[Скриеносеменици]] |unranked_classis = [[Евдикоти]] |unranked_ordo = [[Јадрени евдикоти]] |ordo = [[Каменоломковидни]] |familia = [[Дебелци]] |genus = [[Чуваркуќа (род)|Чуваркуќа]] |species = '''Галичичка чуваркуќа''' |binomial = ''Sempervivum galicicum'' |binomial_authority = A.C.Smith |}} '''Галичичка чуваркуќа'''<ref>''Sempervivum galicicum (A.C.Sm.) Micevski, Fl. Republ. Makedonija 1(4): 1095. 1998.''</ref> ([[науч.]] ''Sempervivum galicicum'') — локален ендемит во флората на Македонија од семејството на [[дебелци]]те (''Crassulaceae''), познат само за планината [[Галичица]]. Се развива во пукнатини на карпи и камењари, на карбонатна геолошка подлога.<ref>[http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2489325 ''Sempervivum ciliosum var. galicicum A.C.Sm.'']</ref> ==Опис== Повеќегодишно тревесто растение; Стебло 10–25&nbsp;см високо, густо жлездесто-влакнесто, со неколку топчести розети и со многубројни листови до соцветието. ===Листови=== Листовите на розетата збиени, долгнавесто-елиптични или ланцетни, на врвот кусо заострени, 12-15x4-5&nbsp;мм, зелени, на врвот пурпурни, по работ до врвот со густи цилии, од обете страни со густи жлездести влакна, а на долната страна со трепки. Стеблените листови му се поголеми, на врвот пурпурни, од обете страни со густи жлездести влакна, а по работ и со долги трепки. ===Цвет=== Цветовите му се скоро приседнати, градат цимозно, густо жлездесто-влакнесто соцветие со долги [[цилии]]. [[Чашка (ботаника)|Чашката]] му е жлездесто-влакнеста, 4–5&nbsp;мм долга, со 3–4&nbsp;мм долги ланцетни и заострени сегменти. Венечните ливчиња ѕвездесто му се распоредени, 7 x 1,75–2&nbsp;мм, ланцетни, на врвот кусо заострени, по работ и од грбната страна со ретки жлездести влакна; прашничките филаменти му се бледокремови, а антериите ѓолти. Карпелите 3–5&nbsp;мм долги, жлездесто-влакнести. Столпчињата 1,5&nbsp;мм долги, исправени или малку искривени. ==Екологија== По варовнички камењари и карпи над 1400 м. ==Распространетост== *[[Галичица]]: на варовнички камењар, 1400–1900 м (leg. K. Micevski) (MKNH) *[[Галичица]]: на варовнички камењар над с. [[Царина]], 1800 м (leg. K. Micevski) (MKNH) *[[Галичица]]: по варовнички карпи во околината на чешмата, 1550 м (leg. K. Micevski) (MKNH) *[[Галичица]]: над [[Преслап]], наваровнички камењар, 1925 м (leg. K. Micevski) (MKNH) *[[Галичица]]: на врвот северно од [[Преслап]], на варовник, 1930 м (leg. K. Micevski) (MKNH) *[[Галичица]]: [[Стара Галичица]], на варовнички камењар, 1870–1960 м (leg. K. Micevski) (MKNH) *[[Галичица]]: [[Стара Галичица]], во околината на [[Казанот]], на варовнички карпи, 1800–2090 м (leg. V. Matevski & M. Kostadinovski) (MKNH) *[[Галичица]]: [[Томорос]], на варовнички камењар, 1500–1700 м (leg. K. Micevski) (MKNH) == Галерија == <gallery mode="packed" heights="250px"> Податотека:Sempervivum galicicum 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на ''Sempervivum galicicum'' Податотека:Sempervivum galicicum 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на ''Sempervivum galicicum'' Податотека:Sempervivum galicicum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на ''Sempervivum galicicum'' </gallery> == Наводи == {{наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Чуваркуќи]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Галичица]] [[Категорија:Ендемска флора на Галичица]] 0yszxay7mgj9cnrqj7207eqmk3wa4ur 0 1194230 5601710 4581643 2026-07-29T07:47:01Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5601710 wikitext text/x-wiki {{Infobox Fabergé egg | name = Јајце со подвижни минијатури | image =15 - Richmond - VMFA - Imperial Rock Crystal Easter Egg with Revolving Miniatures (1896) (39923872531) (cropped).jpg | caption = | year_delivered = 1896 | made_for = [[Николај II (Русија)|Никола II]] | recipient = [[Александра Фјодоровна]] | owner = [[Музеј на современа уметност во Вирџинија]] | acquisition_year = 1947 | workmaster = [[Михаил Перхин]] | materials = [[злато]], [[кварц]], [[смарагд]]и, [[дијамант]]и, [[емајл]] | height = 248&nbsp;мм | width = 98&nbsp;мм | surprise_in_egg = Со притискање на смарагдот на врвот се отвораат минијатурни слики внатре во јајцето }} '''Јајце со подвижни минијатури''' — царско [[Фабержеово јајце]], едно од низата од педесет и две [[Накит|украсени]] [[Јајце|јајца]] направено под водство на [[Петар Карл Фаберже]] за [[Русија|руското]] [[Руско Царство|царско семејство]] во 1896 година. Било создадено за царицата [[Александра Фјодоровна]]. Моментално јајцето се наоѓа во [[Музеј на современа уметност во Вирџинија|Музејот на современа уметност во Вирџинија]].<ref name="Faberge">{{нмс|author=Дејвид Парк Кари|year=1995|title=Faberge|publisher=Virginia Museum of Fine Arts}}</ref> == Дизајн == Јајцето било создадено од [[Михаил Перхин]], вработен во работилницата Фаберже, додека минијатурите биле дело на Јоханес Ценграф.<ref name=Faberge/> Високо е околу 248 мм на својот постамент со пречник од 98 мм.<ref>{{Наведена книга|title=Fabergé Eggs A Retrospective Encyclopedia|last=Lowes|first=Will |author2=McCanless, Christel Ludewig|year=2001|publisher=Scarecrow Press Inc.|isbn=0-8108-3946-6|page=47|ref=refLowes2001}}</ref> Надворешната покривка е од [[кварц]] опкружена со зелено [[емајл]]ирано [[злато]] надополнето со [[дијамант]]и. На врвот на јајцето е 27 каратен [[сибир]]ски [[смарагд]] надополнет од зелено емајлирано злато. Овој смарагд во [[кабошон]] стил е еден од најголемите [[Скапоцен камен|скапоцени камења]] кои Фаберже ги користел во било кое од царските јајца.<ref name="ReferenceA">Lowes 2001, pg. 47</ref> Основата на јајцето е на подножје од кварц. Основата се состои од обоено емајлирано злато обиколено двапати со избрусени дијаманти како рози. Има монограми на царицата. == Изненадување == Во ова јајце постојат дванаесет минијатурни слики. Сликите се различни дворци значајни за царицата. Секое место има специјална место за Никола и Александра во нивните први денови. Кога ќе се притисне големиот смарагд на врвот се вклучува механизам кој ги ротира минијатурните слики во јајцето. Кука оди надолу и ги повлекува врамените слики како страници од книга, па така само две слики може целосно да се видат во исто време.<ref name= "Faberge"/> Секоја минијатура е врамена во злато со смарагд на врвот. Местата на сликите се: * Нов дворец Дармштат: Дворецот каде што е родена принцезата. * Кранихштајн, Хесен: Омилената летна резиденцијата во младоста на принцецата. * Замок Балморал, Шкотска: Одредиште за одмор во детството на бабата на Александра, [[Кралица Викторија|кралицата Викторија]]. * Тврдина Кобург: Дворецот каде Никола и Александра се вериле при свадбата на братот на Александра, Ернст Лудвиг со Викторија Мелита во 1894 година. * Замок Волфсгартен, Хесен: Замок за ловење на семејството на Александра. * Замок Виндзор, близу Лондон: Резиденцијата на кралицата Викторија каде Александра одела како дете. * Дворец Каткарт, Харогејт: Интернат каде Александра ги посетувала бањите во Харогејт. * Замок Розенау, Кобург: Место кое Никола и Александра го посетиле еден ден по нивната веридба. * Куќа Озборн: Место каде Никола ја посетил Александра додека биле верени. * Зимскиот дворе, Санкт Петербург: Местото на свадбата на Никола и Александра. * Дворец Аничков, Санкт Петербург: Резиденција на Марија Фјодоровна, каде Александра ја поминала првата година во Русија. * Дворец Александар, Царско Село, близу Санкт Петербург: омилената зимска резиденција на семејството.<ref name= "Faberge"/> == Историја == Јајцето било подарено од [[Никола II (Русија)|Никола II]] на Александра Фјодоровна на 24 март 1896 година.<ref name= "Faberge"/> Во 1909 година, јајцето било сместено во [[Зимски дворец|Зимскиот дворец]]. Јајцето било одземено од [[Привремена руска влада|Привремената руска влада]] и преместено во Оружениот замок во [[Московски кремљ|Кремљ]] во [[Москва]] заедно со околу 40 други јајца. Во 1930 година, ова јајце било едно од десетте продадени на [[Виктор Хамер (бизнисмен)|Галерии Хамер]] од [[Њујорк (град)|Њујорк]] за 8.000 [[Руска рубља|рубљи]] или околу 4.000 [[американски долар]]и. Во 1945 година јајцето било последно од петте царски велигденски јајца купени од Лилијан Томас Прат, жена на извршниот директор на Џенерал Моторс, [[Џон Ли Прат]]. По смртта на Лилијан Томас Прат во 1947 година, јајцето било подарено на [[Музеј на современа уметност во Вирџинија|Музејот на современа уметност]] во [[Ричмонд (Вирџинија)|Ричмонд]], [[Вирџинија]].<ref>Lowes 2001, pgs. 47-48</ref> == Поврзано == * [[Фабержеови јајца]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://vmfa.museum/collections/faberge/ Збирки од Музејот за современа уметност Вирџинија] {{Фабержеови јајца}} [[Категорија:Фабержеови јајца]] [[Категорија:Дела од 1896 година]] md0jaelo0mr8lzuhepg1j1vq2g85m8k 0 1194770 5601484 5599509 2026-07-28T20:23:18Z Dandarmkd 31127 5601484 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Зграда | name = Палата Рубен | native_name = | image = Палата_Рубен_-_денес.jpg | image_alt = | caption = Куќата во 2017 година | former_names = | alternate_names = | map_type = | map_alt = | map_caption = | building_type = [[Куќа]] | architectural_style = | structural_system = | cost = |address = бул. „Илинден“ бр. 78<ref name="МММН">{{нмс | author= | title=Палата Рубен | url=https://mmmn.icomos.org.mk/buildings/MNSK13 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20260723213209/https://mmmn.icomos.org.mk/buildings/MNSK13 | work= | publisher=Мониторинг на македонското модернистичко наследство | archivedate=2026-07-23 | date= | accessdate= 23 јули 2026}}</ref> или 80<ref name="февруари2023">{{Наведена мрежна страница |title=Регистрирани недвижни добра по надлежност на националните установи |page=49 |author= |publisher=[[Управа за заштита на културното наследство на Македонија]] |url=http://uzkn.gov.mk/mk/wp-content/uploads/2023/03/registrirano-nedvizno-kulturno-nasledstvo.pdf |accessdate=24 јули 2026 |date=февруари 2023 |archive-date=2023-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407105431/http://uzkn.gov.mk/mk/wp-content/uploads/2023/03/registrirano-nedvizno-kulturno-nasledstvo.pdf |url-status=live }}</ref> | location = [[Дебар Маало]], [[Скопје]], | client = Емил Рубен | owner = Семејство Рубен | current_tenants = | landlord = | location_country = [[Македонија]] | altitude = | start_date = | completion_date = 1927 | inauguration_date = | demolition_date = | height = | diameter = | other_dimensions = | floor_count = | floor_area = | main_contractor = | architect = [[Иван Артемушкин]] | structural_engineer = | services_engineer = | civil_engineer = | other_designers = | quantity_surveyor = | awards = | designations = [[Список на културно наследство на Македонија|Споменик на културата]] (09.10.2015) | url = | references = }} '''Палата Рубен''' ― [[куќа]] на семејството на познатиот [[Скопје|скопски]] [[Стоматологија|заболекар]] Емил Рубен. Градбата била изведена во 1927 година, и била проектирана од [[архитект]]от [[Иван Артемушкин]]. Се наоѓа во населбата [[Дебар Маало]], спроти Фонтаната „Лотос“ во [[Градски парк (Скопје)|Градскиот парк]] во Скопје. Преживувајќи го [[Скопски земјотрес 1963|скопскиот земјотрес од 1963]], палатата станала еден од најпознатите месни примери за [[архитектура]]та во периодот меѓу дветте светски војни. Таа е прогласена за значајно [[Список на културно наследство на Македонија|културно наследство]]. ==Историја== [[Податотека:Палата_Рубен_-_стара_изглед.jpg|мини|лево|Палата Рубен - стар изглед]] Палатата Рубен била изградена во 1927 година, по проект на [[Руси|рускиот]] [[архитект]] [[Иван Артемушкин]], по нарачка на семејството Рубен. Таа била изградена на аголот на улиците „Престолонаследник Александар“ (денес бул. „Илиден“) и „Јеврејска“ (денес ул. „Наум Наумовски Борче“).<ref name="МММН">{{нмс | author= | title=Палата Рубен | url=https://mmmn.icomos.org.mk/buildings/MNSK13 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20260723213209/https://mmmn.icomos.org.mk/buildings/MNSK13 | work= | publisher=Мониторинг на македонското модернистичко наследство | archivedate=2026-07-23 | date= | accessdate= 23 јули 2026}}</ref> Во еден период, имало доградба на поткровје до фасадна линија (првобитно било повелечено од фронт). Поставени биле натстрешници на некои од [[балкон]]ите. Во еден друг период имало промена на надворешната столарија, односно биле поставени [[Поливинил хлорид|ПВЦ]] прозорци на една фасада. Исто така, бил затворен преминот кон двор, на кој била поставена украсна метална ограда.<ref name="МММН">{{нмс | author= | title=Палата Рубен | url=https://mmmn.icomos.org.mk/buildings/MNSK13 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20260723213209/https://mmmn.icomos.org.mk/buildings/MNSK13 | work= | publisher=Мониторинг на македонското модернистичко наследство | archivedate=2026-07-23 | date= | accessdate= 23 јули 2026}}</ref> Зградата била прогласена за значајно културно наследство врз основа на Уп. бр. 18-522 од 9 октомври 2015 година.<ref name="февруари2023">{{Наведена мрежна страница |title=Регистрирани недвижни добра по надлежност на националните установи |page=49 |author= |publisher=[[Управа за заштита на културното наследство на Македонија]] |url=http://uzkn.gov.mk/mk/wp-content/uploads/2023/03/registrirano-nedvizno-kulturno-nasledstvo.pdf |accessdate=24 јули 2026 |date=февруари 2023 |archive-date=2023-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407105431/http://uzkn.gov.mk/mk/wp-content/uploads/2023/03/registrirano-nedvizno-kulturno-nasledstvo.pdf |url-status=live }}</ref> Истата година, Конзерваторскиот центар - Скопје направил реставрација на фасадата следејќи ја првобитната документација од архитектот Артемушкин.<ref name="МММН">{{нмс | author= | title=Палата Рубен | url=https://mmmn.icomos.org.mk/buildings/MNSK13 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20260723213209/https://mmmn.icomos.org.mk/buildings/MNSK13 | work= | publisher=Мониторинг на македонското модернистичко наследство | archivedate=2026-07-23 | date= | accessdate= 23 јули 2026}}</ref> == Архитектонски одлики == Градбата е слободностоечка, што е необично за градска палата, на рамна површина. Градбата се состои од приземје, три ката и поткровје. Зградата има двор и два главни влеза. Иако поставен на агол меѓу две улици, нема нагласен третман кон истиот или активно приземје. Првиот пристап е од бул. „Илиден“ кон првиот кат, каде сè уште е сместено главното живеалиште на семејството. Вториот влез е од ул. „Наум Наумовски Борче“ и овозможува пристап кон сите катови преку скалишниот простор сместен во задниот дел на градбата.<ref name="МММН">{{нмс | author= | title=Палата Рубен | url=https://mmmn.icomos.org.mk/buildings/MNSK13 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20260723213209/https://mmmn.icomos.org.mk/buildings/MNSK13 | work= | publisher=Мониторинг на македонското модернистичко наследство | archivedate=2026-07-23 | date= | accessdate= 23 јули 2026}}</ref> Градбата била изѕидана со ѕидови дебели 45 цм од тула, армиранобетонски меѓукатни конструкции и скали. Таа се одликува со специфична катна височина од 3.50 м, а во приземјето таа изнесува дури 3.80 м. Зградата е изведена со систем за греење, пумпа за вода, како и резервар за вода сместен на мансардниот дел од скалишниот простор.<ref>Преземено од техничката документација на Архивот на Град Скопје. Сиг.: 6.1.348.49</ref><ref name="МММН">{{нмс | author= | title=Палата Рубен | url=https://mmmn.icomos.org.mk/buildings/MNSK13 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20260723213209/https://mmmn.icomos.org.mk/buildings/MNSK13 | work= | publisher=Мониторинг на македонското модернистичко наследство | archivedate=2026-07-23 | date= | accessdate= 23 јули 2026}}</ref> Градбата има повеќеводен кос покрив со дрвена потконструкција и е покриен со [[Ќерамида|ќерамиди]]. Посебна монументалност на градбата била постигната преку обработката на фасадите, а бидејќи првобитниот контекст бил со ниска изграденост, архитетот си дозволил украсно развивање на три од четирите фасади. Со денешната ситуација, затворена е источната фасада и нејзината видливост со улицата. Градбата има три улични [[Фасада|фасади]] со [[Пиластер|пиластри]] и венци, секоја различна од останатите. Тие биле перфорирани со ритмички поставени прозорци, во нагласени вертикални сегменти, испакнати или вдлабнати од фасадната обвивка. Овие сегменти се дополнително украсени со релјефни орнаменти, рустични ниши и столбови. Строгоста во изборот на неопходните стилски облици како елементи кои обврзуваат, е согледана во непогрешливиот избор на [[Дорски ред|дорски]] [[Капител|столбови]] во приземјето како основа врз која е развиено целокупното расчленување на [[Лак (архитектура)|лачно]] исфрлениот волумен на предната фасада.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/62409149|title=Arhitektonskite stilovi vo makedonskata arhitektura od krajot na 19 vek i periodot meǵu dvete svetski vojni|last=Kokan.|first=Grčev|date=2003|publisher=Institut za folklor "Marko Cepenkov"--Skopje|isbn=9989642516|location=Skopje|oclc=62409149}}</ref> Прозорците се изработени од чамово [[Дрво (материјал)|дрво]], а надворешните врати од [[Бор (дрво)|борово]] дрво. Дворот од една страна граничи со друга зграда, од другите две ограден со [[бетон]]ска ограда со вертикални столпчиња и продори во горна зона; украсни метални порти при три влеза во двор (затворен отворениот премин кон дворот) и еден кон главен влез во зградата; бетонски скулптурален мост за влез низ тераса во приземје. Внатрешноста на куќата изобилува со раскошни простории, високи тавани и стилски [[мебел]].<ref name="МММН">{{нмс | author= | title=Палата Рубен | url=https://mmmn.icomos.org.mk/buildings/MNSK13 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20260723213209/https://mmmn.icomos.org.mk/buildings/MNSK13 | work= | publisher=Мониторинг на македонското модернистичко наследство | archivedate=2026-07-23 | date= | accessdate= 23 јули 2026}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Ruben Palace}} {{КНМ-Центар}} [[Категорија:Куќи во Скопје]] [[Категорија:Дебар Маало]] [[Категорија:Појавено во 1927 година во Македонија]] qq4ldks6xrw48pxk110ao1wez4gbzct 0 1201377 5601781 4738705 2026-07-29T10:39:07Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5601781 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Wien - Griechenkirche zur Heiligen Dreifaltigkeit.JPG|300px|мини|Поглед кон грчката православна црква „Света Троица“, [[Виена]]]] '''Православието во Австрија''' — тоталитет на сите [[Православие|православни]] цркви во Австрија. Повеќето цркви припаѓаат на Вселенскиот собор на цркви во [[Австрија]]. Во [[2011|2011 година,]] бројот на православните [[христијани]] во Австрија беше околу 352 илјади луѓе и тие претставувале околу 4.2 % од населението. Во 1967 година, австрискиот парламент го усвои "Федералниот закон за православните" за утврдување на официјалниот статус на православните [[парохија|парохии]] на сите јурисдикции.<ref>[http://rusk.ru/st.php?idar=111159 Русская линия / Библиотека периодической печати / Православие в Австрии]</ref> == Руска православна црква == [[Руска православна црква|Руската православна црква]] во Австрија е претставена од Виенската и Австриската епархија. Во 19 век во Виена била изградена величествената Катедрала на Св. Никола, која денес е позната по архитектурата.<ref name="autogenerated1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pravoslavie.ru/put/070123151608.htm|title=Православие в Австрии|publisher=|accessdate=2014-09-27|lang=}}</ref> == Цариградска патријаршија == Грчките трговци за првпат се појавиле во Австрија во [[17 век]]. Првите богослужби беа спроведени со посети на свештеници. Во [[1776]]  година со посебен декрет на императорот на Грците им било дозволено слободно да ги извршуваат богослужбите според [[Православие|православните]] канони, иако оваа одредба не ги изедначила со римокатолиците. Од [[1991|1991 година,]] епархијата е раководена од страна на митрополитот Михаил (Стајкос). Во [[1994|1994 година]] Австриската архиепископија под јурисдикција на [[Цариградска патријаршија|Цариградската патријаршија]] добила официјална државно признание. Во однос на грчкото православие, од значење е и Катедралата на Светото Тројство во [[Виена]] како и Катедралата Св. Ѓорѓи. Исто така, во Австрија постојат пет грчки парохии. == Српска православна црква == [[Српска православна црква|Српската православна црква]] во Австрија има голем број на српски [[Парохија|парохии]]. Во Виена се наоѓа Катедралата на Свети Сава (1893 година), првата српска црква во Австрија како и Црквата на Успението на Пресвета Богородица, Успенската црква (1974) и Црквата на Воскресението (2002). == Бугарска православна црква == Во 1967 година во [[Виена]] била изградена првата [[Бугарска православна црква|бугарска црква]] и таа била посветена на [[Свети Јован Рилски]]. == Поврзано == * [[Религија во Австрија]] * [[Демографија на Австрија]] == Извори== * {{Наведена книга|last=Kiminas|first=Demetrius|title=The Ecumenical Patriarchate: A History of Its Metropolitanates with Annotated Hierarch Catalogs|year=2009|url=https://books.google.com/books?id=QLWqXrW2X-8C|publisher=Wildside Press LLC}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.metropolisvonaustria.at/index.php/de/ Metropolis of Austria] * [http://www.patriarchatus.hu/index_new_gr.html Greek-Orthodox Exarchate of Hungary and Central Europe] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180901055057/http://www.patriarchatus.hu/index_new_gr.html |date=2018-09-01 }} * [http://www.crkva.at/ Serbian Orthodox Diocese of Austria and Switzerland] {{sr}} {{de}} [[Категорија:Христијанството во Австрија]] 9noiarsfk4g7tkx8ek6k4v5rlfj0baf 0 1203561 5601783 4850937 2026-07-29T10:41:13Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5601783 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Roland Yuno Rech.jpg|300px|мини|Зенски мајстор Роланд Јуно Реч при медитација]] '''Зазен''' ([[кинески]]: зуо-чан<ref name="Kembridž-94-97"/>) е седечка [[медитација]] која се користи во [[зен]]-будизмот. Се изведува во одредена седечка положба, со рамномерен ритам на дишење и во опуштена и неактивна состојба на духот. [[Ум (будизам)|Ум]]от едноставно се задржува во сегашниот момент, буден и свесен.<ref name="Kembridž-94-97">Kembridžova ilustrovana istorija religije (pp. 94-97), Stylos, Novi Sad. 2006. ISBN 978-86-7473-281-6.</ref> Телото се држи исправено, со прекрстени нозе, задржан здив, додека умот е слободен од какви било придружувања, желби, поими и судови. Целта на зазенот е да достигне [[сатори]]ј. [[Доген]] го свел будизмот на практикување на зенот или „седечка медитација“, каде што свесниот тек на содржината на [[Ум (будизам) | ум]]от се посматра без запирање на кој било поединечен предмет, сè додека не се смири и не се собере, не доживувајќи веќе никакво вплетување. Во оваа состојба е можно да се доживее [[Пробудување (будизам)|пробудување]].<ref name="Kembridž-98-105">Kembridžova ilustrovana istorija religije (pp. 98-105), Stylos, Novi Sad. 2006. ISBN 978-86-7473-281-6.</ref> == Литература == * Kembridžova ilustrovana istorija religije, Stylos, Novi Sad. 2006. ISBN 978-86-7473-281-6. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.mro.org/zmm/teachings/meditation.php Instructions for Zen Meditation] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101018174023/http://www.mro.org/zmm/teachings/meditation.php |date=2010-10-18 }} * [http://www.sanshinji.org/pdf/zazen_instructions.pdf Zazen instruction] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120917101027/http://www.sanshinji.org/pdf/zazen_instructions.pdf |date=2012-09-17 }} by Shohaku Okumura * [http://www.dogensanghalosangeles.org/dsla/zazen.html How to Sit Zazen] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150316031504/http://www.dogensanghalosangeles.org/dsla/zazen.html |date=2015-03-16 }} [[Категорија:Зен]] [[Категорија:Медитација]] [[Категорија:Религиски пракси]] [[Категорија:Будизмот во Јапонија]] 3z74to7jsz0by4e3ngd438i64kdzre3 0 1214067 5601667 5585675 2026-07-29T05:03:58Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5601667 wikitext text/x-wiki {{taxobox |name = Фикус |fossil_range = {{fossilrange|Maastrichtian|Present}} |image = Sycomoros old.jpg |image_caption = Sycamore fig, ''[[Ficus sycomorus]]'' |parent_authority = [[Dumort.]] |taxon = Ficus (plant) |authority = [[Carl Linnaeus|L.]] |subdivision_ranks = [[Species]] |subdivision = Околу 800 |type_species = Ficus carica |type_species_authority = L.<ref name="IPNI">{{cite web |url=https://www.ipni.org/n/327905-2 |title=''Ficus'' L., Sp. Pl. 2: 1059 (1753) |website=[[International Plant Names Index]] (IPNI) |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |year=2025 |access-date=10 June 2025}}</ref> |synonyms = {{species list|header=28 Synonyms|hidden=yes |Boscheria|Carruth. |Bosscheria|de Vriese & Teijsm. |Caprificus|Gasp. |Covellia|Gasp. |Cystogyne|Gasp. |Dammaropsis|Warb. |Erosma|Booth |Erythrogyne|Vis. |Galoglychia|Gasp. |Gonosuke|Raf. |Macrophthalma|Gasp. |Mastosuke|Raf. |Necalistis|Raf. |Oluntos|Raf. |Perula|Raf. |Pharmacosycea|Miq. |Plagiostigma|Zucc. |Pogonotrophe|Miq. |Rephesis|Raf. |Stilpnophyllum|(Endl.) Drury |Sycomorphe|Miq. |Sycomorus|Gasp. |Synoecia|Miq. |Tenorea|Gasp. |Tremotis|Raf. |Urostigma|Gasp. |Varinga|Raf. |Visiania|Gasp. }} |synonyms_ref = }} [[Податотека:Ficus carica tree.jpg|мини|''Ficus carica'']] '''Фикус''' ([[науч.]]: ''Ficus'') ― род што опфаќа околу 850 видови [[Дрво|дрвја]], [[џбун]]ови, [[лијани]] и [[епифити]] од фамилија дудови ([[Црници|Moraceae]]). Посебно го има во тропските предели, а меѓу нив, нам најпознатиот вид ни e [[смоква]] (''Ficus carica'') кој се гаи поради исклучиво благ и вкусен[[плод]]. == Значај == Различни видови на ова билка спаѓаат во многу важни растителни заеднци во екосистеми на [[Тропска дождовна шума|тропски дождовни шуми]] а многу видови се негуваат како украсни растенија и собни билки, со засекување на кората на (''[[Ficus elastica]]'') се добива бел густ сок кој се употребуваа за производство на [[каучук]] битен во производство на гума. ==Митологија== Некои видови на фикус имаат култен и културен значај како места на обожување и сенишни места. Според будистичко предание, [[Гаутама Буда]] се просветлил под дрво на света смоква (''[[Ficus religiosa]]''), кое станало познато и како [[Боди дрво]].<ref>{{cite web |url=https://buddhists.org/buddhist-art/the-bodhi-tree/ |title=The Bodhi Tree: Uniting all Worlds |website=Buddhists.org |access-date=17 January 2020 |archive-date=2019-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191112204038/https://buddhists.org/buddhist-art/the-bodhi-tree/ |url-status=dead }}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category|Ficus}} * [https://www.figweb.org/Ficus/index.htm Figweb] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20260227201312/https://www.figweb.org/Ficus/index.htm |date=2026-02-27 }} * [http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019/browse/classification/kingdom/Plantae/genus/Ficus/fossil/0/match/1 World checklist of Ficus species from the Catalogue of Life], 845 видови набројани од M. Hassler's World Plants. * [https://www.figweb.org/Interaction/Video/index.htm Video: Interaction of figs and fig wasps] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20251213184516/https://www.figweb.org/Interaction/Video/index.htm |date=2025-12-13 }} * [https://www.hort.purdue.edu/newcrop/morton/fig.html Смоква] * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/5038116.stm BBC: Fig fossil clue to early farming] * [https://www.etawau.com/Flora/Family__Moraceae/Genus_Ficus.htm Видови фикус на Борнео]{{Мртва_врска|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Листопадни дрва]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] om8ca8c4p5jik0jrxfvy5mnjisfnzmi 0 1216970 5601708 3817070 2026-07-29T07:42:11Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5601708 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Victoria by Knut Hamsun.png|мини|Викторија од Кнут Хамсун]] '''Викторија''' (''Victoria'') е [[роман]] на норвешкиот писател [[Кнут Хамсун]] од 1898 година. ==Содржина== ==Осврт кон делото== „Викторија“ спаѓа во модернистичката фаза од творештвото на Хамсун и претставува дел од трилогијата која со сочинуваат и романите „[[Пан (роман)|Пан]]“ и „[[Глад (роман)|Глад]]“. Во овој роман, Хамсун испеал [[химна]] за [[љубов]]та, составена од тешко дофатливи и дисонантни [[Мелодија|мелодии]].<ref>„Белешка о писцу“, во: Кнут Хамсун, ''Пан''. Београд: Политика и Народа књига, 2004, стр. 172.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Кнут Хамсун]] [[Категорија:Норвешки романи]] [[Категорија:Книги од 1898 година]] 6on34b93mxrkawg1ik3zej6ziywm7mt 0 1217060 5601785 5569167 2026-07-29T10:42:43Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5601785 wikitext text/x-wiki {{bar box |float=right |title=Верници во Унгарија |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|Римокатолици|red|37.2}} {{Столбен постоток|Калвинисти|green|11.6}} {{Столбен постоток|лутеранци|blue|2.2}} {{Столбен постоток|Гркокатолици|yellow|1.8}} {{Столбен постоток|Останати|orange|1.9}} {{Столбен постоток|Атеисти|black|18.2}} {{Столбен постоток|не е наведено|brown|27.2}} }} '''Религиите во Унгарија се''' претставена од неколку верски народи. [[Податотека:MatyasTemplomFotoThalerTamas20162.JPG|300px|мини|Поглед кон [[Црква Свети Матијаш|црквата Свети Матијаш]] во [[Будимпешта]]]] == Историја == Мнозинството од населението на [[Унгарија]] биле [[христијанизација|христијанизирани]] во текот на [[10 век]]. Првиот унгарски крал, Свети [[Иштван I]] го прифатил [[Западно христијанство|западното христијанство]], иако неговата мајка, ''Саролт'', била крстена по источниот обред. Унгарија останала претежно католичка земја до [[16 век]], односно до појавата на [[Протестантска реформација|реформацијата]] и [[Лутеранство]]то, каде [[Калвинизам|калвинизмот]] бил прифатен од скоро цела популација. Во втората половина на [[16 век]], сепак, [[Исусовци|Езуитите]] предводени преку својата кампања на [[Контрареформација]] меѓу [[Унгарци]]те, успеале ниовниот процент да го намалат. До [[17 век]], Унгарија веќе била католичка земја. Во некои од источните делови на земјата околу [[Дебрецен]], сѐ уште постојат протестантски заедници. [[православие]]то во Унгарија е на религијата главно на некои национални малцинства во земјата, особено, [[Романци]], [[Руси]], [[Украинци]] и [[Срби]]. [[Унгарија]] е традиционално римокатоличка. Ширењето на протестантството, исто така, влијаеше и на Унгарија, како и во [[Австрија]] и [[Италија]], каде [[протестантство]]то се засили, а националните малцинства се асимилираа, иако тие беа мнозинство. [[Калвинизам|Калвинизмот се]] проширил лично и се сметал за симбол на Унгарците. Во [[16 век|16]] [[16 век|век,]] тие го сочинувале мнозинството во цела Унгарија, а денес најголемиот број се наоѓа во источниот дел на Унгарија. Хрватските свештеници одиграа голема улога во спречувањето на ширењето на протестанството и задржувањето на римокатолицизмот во Унгарија. Во Унгарија, тие емигрирале во раната модерна [[Евреи|еврејска]] ера и биле голема заедница. Многумина подоцна беа убиени во [[Холокауст]]от или се преселиле на запад. Постои мала заедница на гркокатолици. Последица на советското комунистичко владеење над Унгарија била силна [[:sr:Атеизам|атеизација]] [[Атеизам|на]] општеството. == Религиозна структура == [[Централна разузнавачка агенција|ЦИА]] проценува од [[2011|2011 година]] годишен говор за следниов верски состав:<ref name="CIA">[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2122.html CIA] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20181220203407/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2122.html |date=2018-12-20 }} ''The World Factbook — Central Intelligence Agency - Field listing: Religions''. {{En}} Посетено на 31. октобра 2016. године</ref> Со пописот на населението во Унгарија [[2011]] оваа состојба беше одредена <ref name="Census2011">[http://www.ksh.hu/docs/hun/xftp/idoszaki/nepsz2011/nepsz_orsz_2011.pdf Попис становништва у Мађарској 2011. године - извештај] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190717211318/http://www.ksh.hu/docs/hun/xftp/idoszaki/nepsz2011/nepsz_orsz_2011.pdf |date=2019-07-17 }}. стр. 23 {{Hu}}</ref> : * Римокатолици 37,1% * [[Калвинизам|Калвинисти]] 11,6% * [[Лутеранство|Лутеране]] 2.2% * гркокатолиците 1,8% * други религии 1,9% (вклучува сунитски муслимани , [[јудаизам]] и други) <ref name="ksh.hu"> {{Наведена мрежна страница|url=http://www.ksh.hu/nepszamlalas/docs/tables/regional/00/00_2_1_7_1_en.xls|title=2 јануари 7.1 Становништво по вери, деноминацији и главним демографским ознакама, 2011. године|publisher=Централна статистичка агенција Мађарске|format=XLS|accessdate=27 декември 2016. године}} {{Hu}} {{En}}</ref> * нерелигиозна 16,7% * [[Атеизам|атеисти]] 1,5% * необјаснето 27,2% == Галерија == <gallery> |Религии во Европа во римското време Податотека:Expansion of christianity.jpg|Ширењето на христијанството во Европа и Медитеранот Податотека:Great Schism 1054 with former borders-.png|Европа во време на голем раскол [[1054]] година Податотека:Modern history; Europe (1904) (14785615523).jpg|Религија во Европа, Медитеранот и Блискиот Исток [[1100]] година Податотека:Europe religions 1560.jpg|Религии во Европа [[1560]] година </gallery> == Поврзано== *[[Христијанството во Унгарија]] *[[Унгарска грчка католичка црква]] * [[Унгарци]]те * [[Унгарија]] == Наводи == <references group="" responsive=""></references> == Надворешни врски == [[Категорија:Религијата по земја]] [[Категорија:Религијата во Украина| ]] oh704ndcospdbw5zr0icth7yg64mr62 0 1219696 5601542 5510703 2026-07-28T23:29:12Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5601542 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = ФК Судува<br />FK Sūduva | image = [[Податотека:FK_Suduva.png]] | current = | fullname = Фудбалски Клуб Судува <br /> Futbolo klubas "Sūduva" | nickname = | founded = 1968 | ground = Судува (''ARVI arena'')<br/>[[Маријамполе]], [[Литванија]] | capacity = 6.250 | chairman = Видмантас Мураускас | manager = | league = [[ТОПЛИГА]]<ref>[https://toplyga.lt/naujiena/naujasis-lietuvos-futbolo-cempionato-pavadinimas-toplyga/9300 Naujasis Lietuvos futbolo čempionato pavadinimas – TOPLYGA]</ref> | season = [[А лига на Литванија 2025|2025]] | position = 4. место | largestwin = | worstdefeat = | topscorer = | fansgroup = | honours = | pattern_la1 = | pattern_b1 =_thinredsides | pattern_ra1 = | leftarm1 = ffffff | body1 = ffffff | rightarm1 = ffffff | shorts1 = ffffff | socks1 = ffffff | pattern_la2 = | pattern_b2 = _sligo1617h | pattern_ra2 = | leftarm2 = FF0000 | body2 = FF0000 | rightarm2 = FF0000 | shorts2 = FF0000 | socks2 = FF0000 | pattern_la3 =_blackshoulders | pattern_b3 =_ | pattern_ra3 =_blackshoulders | leftarm3 = 000000 | body3 = 000000 | rightarm3 = 000000 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000 }} [[Податотека:Marijampoles stadiono tribunos.JPG|мини|десно|350п|Стадионот Судува ({{langx|lt|ARVI Arena}})]] '''ФК Судува''' ({{langx|lt|Futbolo klubas Sūduva}}) — [[Литванија|литвански]] [[фудбал]]ски клуб од [[Маријамполе]]. Моментално настапува во А Лига на Литванија. == Историја == Фудбалскиот Клуб Судува бил формално формиран во [[1968]] година. [[2017]] и [[2018]] година стана шампион на земјата. == Успеси == === Национални успеси === * '''Шампион на Литванија (3):''' :2017, 2018, 2019 * '''Освојувач на [[Куп на Литванија|Купот на Литванија]] (3):''' :2006, 2009, 2019 * '''Освојувач на Супер Куп (4):''' :2009, 2018, 2019, 2022<ref>https://www.sportas.lt/naujiena/451019/11-m-baudiniu-serijos-metu-triumfaviusi-suduva-iskovojo-lff-supertaure</ref> == Сезони (2000.—) == {|class="wikitable" ! Сезона ! Hиво ! Лига ! Место ! Наводи |- | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''2000.''' | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''3.''' | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''Втора лига''' | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://almis.sritis.lt/ltu00lyga2s.html |title=Lithuania 2000 |accessdate=2019-03-18 |archive-date=2018-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181021053802/http://almis.sritis.lt/ltu00lyga2s.html |url-status=dead }}</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2001.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''Прва лига''' | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| '''2.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito01.html#1lyga Lithuania 2001]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2002.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5f5F5" style="text-align:center;"| '''6.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito02.html#alyga Lithuania 2002]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2003.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5f5F5" style="text-align:center;"| '''6.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito03.html#alyga Lithuania 2003]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2004.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5f5F5" style="text-align:center;"| '''7.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito04.html#alyga Lithuania 2004]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2005.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5f5F5" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito05.html#alyga Lithuania 2005]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2006.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5f5F5" style="text-align:center;"| '''5.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito06.html#alyga Lithuania 2006]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2007.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| '''2.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito07.html#alyga Lithuania 2007]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2008.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5f5F5" style="text-align:center;"| '''4.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito08.html#alyga Lithuania 2008]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2009.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5f5F5" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito09.html#alyga Lithuania 2009]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2010.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| '''2.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2010.html#alyga Lithuania 2010]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2011.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5f5F5" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2011.html#alyga Lithuania 2011]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2012.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5f5F5" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2012.html#alyga Lithuania 2012]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2013.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5f5F5" style="text-align:center;"| '''4.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2013.html#alyga Lithuania 2013]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2014.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5f5F5" style="text-align:center;"| '''5.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2014.html#alyga Lithuania 2014]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2015.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5f5F5" style="text-align:center;"| '''4.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2015.html#alyga Lithuania 2015]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2016.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5f5F5" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2016.html#alyga Lithuania 2016]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2017.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2017.html#alyga Lithuania 2017]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[А лига на Литванија 2018|2018]].''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2018.html#alyga Lithuania 2018]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2019.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2019.html#alyga Lithuania 2019]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2020.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| '''2.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2020.html#alyga Lithuania 2020]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2021.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| '''2.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2021.html#alyga Lithuania 2021]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2022.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''6.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2022.html#alyga Lithuania 2022]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2023.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''7.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2023.html#alyga Lithuania 2023]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2024.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''9.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2024.html#alyga Lithuania 2024]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2025''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''4.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2025.html#alyga Lithuania 2025]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2026''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[ТОПЛИГА]]''' | bgcolor="#" style="text-align:center;"| '''.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2026.html#alyga Lithuania 2026]</ref> |- |} == Грб и клупски бои == {| width=33% | |{{Football kit | pattern_la=| pattern_b=_blackcollar | pattern_ra=| leftarm=ffffff | body=FFFFff| rightarm=ffffff | shorts=ffffff | socks=FFFFff | title= Домашни }} |{{Football kit | pattern_la=| pattern_b=_redsides | pattern_ra=| leftarm=ffffff | body=FFFFFF| rightarm=ffffff | shorts=ffffff | socks=FF0000 | title= Домашни }} |{{Football kit | pattern_la=| pattern_b=_whitecollar | pattern_ra=| leftarm=ff0000 | body=FF0000| rightarm=ff0000 | shorts=FF0000 | socks=FF0000 | title= Гостински }} |{{Football kit | pattern_la=| pattern_b=_whitesides | pattern_ra=| leftarm=ff0000 | body=FF0000| rightarm=ff0000 | shorts=FF0000 | socks=FF0000 | title= Гостински }} |{{Football kit | pattern_la=| pattern_b=_whitecollar | pattern_ra=| leftarm=000000 | body=000000| rightarm=000000 | shorts=000000 | socks=000000 | title= Резервни }} |{{Football kit | pattern_la=| pattern_b=_whitesides | pattern_ra=| leftarm=000000 | body=000000| rightarm=000000 | shorts=000000 | socks=000000 | title= Резервни }} |} == Наводи == {{наводи|3}} == Надворешни врски == * [http://www.fksuduva.lt/ Официјално мрежно место ФК Судува] * [https://toplyga.lt/komanda/suduva toplyga.lt] ФК Судува {{A лига на Литванија}} [[Категорија:Европски шампиони|Судува]] [[Категорија:Фудбалски клубови од Литванија|Судува]] cvvpguukcu7c7q60nwy0plutwvx8fzm 0 1219728 5601538 5415021 2026-07-28T22:50:29Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5601538 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = ФК Паланга<br />FK Palanga | image = [[Податотека:FK_Palanga_2010.png]] | current = | fullname = Фудбалски Клуб Паланга <br /> Futbolo klubas "Palanga" | nickname = | founded = 2010 | ground = Централен стадион <br/>[[Паланга]], [[Литванија]] | capacity = 1.400 | chairman = x | manager = x | league = x | season = x | position = x | largestwin = | worstdefeat = | topscorer = | fansgroup = | honours = |pattern_la1=|pattern_b1=|pattern_ra1=| leftarm1=FFFF00|body1=FFFF00|rightarm1=FFFF00|shorts1=FFFF00|socks1=FFFF00| pattern_la2=|pattern_b2=|pattern_ra2=| leftarm2=3340AF|body2=3340AF|rightarm2=3340AF|shorts2=3340AF|socks2=3340AF| }} '''ФК Паланга''' ({{langx|lt|Futbolo klubas "Palanga"}}) — [[Литванија|литвански]] [[фудбал]]ски клуб од [[Паланга]]. Моментално настапува во А лига на Литванија. ==Историја== Фудбалскиот клуб Паланга бил формално формиран во [[2010]] година. [[2017]] година стана шампион на Прва лига. ==Успеси== ===Национални успеси=== * '''Шампион на Прва лига (1):''' :2017 * '''Шампион на Друга лига (1):''' :2011 == Сезони (2011.—2020.) == {|class="wikitable" ! Сезона ! Hиво ! Лига ! Место ! Наводи |- | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''2011.''' | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''3.''' | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''Втора лига''' | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://almis.sritis.lt/ltu11lyga2w.html |title=Lithuanian 2011 LFF 2 Lyga Zone West |accessdate=2019-03-19 |archive-date=2018-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180820035409/http://almis.sritis.lt/ltu11lyga2w.html |url-status=dead }}</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2012.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''Прва лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''8.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2012.html#1lyga Lithuania 2012]</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2013.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''Прва лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''12.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2013.html#1lyga Lithuania 2013]</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2014.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''Прва лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''12.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2014.html#1lyga Lithuania 2014]</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2015.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''Прва лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''5.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2015.html#1lyga Lithuania 2015]</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2016.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''Прва лига''' | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| '''2.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2016.html#1lyga Lithuania 2016]</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2017.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''Прва лига''' | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2017.html#1lyga Lithuania 2017]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[А лига на Литванија 2018|2018]].''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''7.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2018.html#alyga Lithuania 2018]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2019.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''7.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2019.html#alyga Lithuania 2019]</ref> |- |} == Наводи == {{наводи|3}} == Надворешни врски == * [http://www.fkpalanga.lt/ Официјално мрежно место ] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190707223826/http://fkpalanga.lt/ |date=2019-07-07 }} {{A лига на Литванија}} [[Категорија:Фудбалски клубови од Литванија|Паланга]] dqv5ci3k67s4kmjly6djtplbsolthul 0 1219734 5601539 5510704 2026-07-28T23:11:11Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5601539 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = ФК Ритерjaj <br />FK Riteriai | image = [[Податотека:FK_Riteriai.png|250p]] | current = | fullname = Фудбалски Клуб Ритерjaj<br /> Futbolo klubas "Riteriai" | nickname = | founded = 2005 | ground = ЛФФ<br/>[[Вилнус]], [[Литванија]] | capacity = 5.067<ref>https://fkzalgiris.lt/stadionai/</ref> | chairman = | manager = | league = [[ТОПЛИГА]]<ref>[https://toplyga.lt/naujiena/naujasis-lietuvos-futbolo-cempionato-pavadinimas-toplyga/9300 Naujasis Lietuvos futbolo čempionato pavadinimas – TOPLYGA]</ref> | season = 2025 | position = 9. место, A лига | largestwin = | worstdefeat = | topscorer = | fansgroup = | honours = | pattern_la1=|pattern_b1=|pattern_ra1| leftarm1=FFFF00|body1=FFFF00|rightarm1=FFFF00|shorts1=FFFF00|socks1=FFFF00| pattern_la2=|pattern_b2=|pattern_ra2=| leftarm2=282146|body2=282146|rightarm2=282146|shorts2=282146|socks2=282146| }} [[Податотека:Vetros_stadionas.jpeg|мини|десно|300п|Стадионот ЛФФ]] '''ФК Ритерјај''' ({{langx|lt|Futbolo klubas Riteriai}}) — [[Литванија|литвански]] [[фудбал]]ски клуб од [[Вилнус]]. Моментално настапува во А лига на Литванија. == Историја == Фудбалскиот Клуб Ритерjaj бил формално формиран во [[2005]] година. Основан во [[Тракај]], под името [[ФК Тракај]]. Во 2019 бил преименуван и станал '''ФК Ритерjaj''' ''(Витези)''.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://lff.lt/news/5637/vilniuje-vyko-pirmasis-2019-m-lff-vk-posedis/ |title=архивски примерок |accessdate=2019-03-19 |archive-date=2019-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190129181904/https://lff.lt/news/5637/vilniuje-vyko-pirmasis-2019-m-lff-vk-posedis/ |url-status=dead }}</ref> == Успеси == === Национални успеси === * '''Шампион на Литванија (0):''' :2. место: 2015, 2016. :3. место: 2017, 2018, 2019. * '''[[Куп на Литванија|Купот на Литванија]] (0):''' :Финалиста (1): 2016. * '''Супер Куп (0):''' :Финалиста (2): 2016, 2017. == Сезони (2010.—) == {|class="wikitable" ! Сезона ! Hиво ! Лига ! Место ! Наводи |- | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''2010.''' | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''3.''' | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''Втора лига''' | bgcolor="#F5f5F5" style="text-align:center;"| '''4.''' | <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://almis.sritis.lt/ltu10lyga2s.html |title=Lithuania 2010 |accessdate=2019-03-19 |archive-date=2018-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181021053827/http://almis.sritis.lt/ltu10lyga2s.html |url-status=dead }}</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2011.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''Прва лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''4.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2011.html#1lyga Lithuania 2011]</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2012.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''Прва лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''4.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2012.html#1lyga Lithuania 2012]</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2013.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''Прва лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2013.html#1lyga Lithuania 2013]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2014.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''4.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2014.html#alyga Lithuania 2014]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2015.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| '''2.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2015.html#alyga Lithuania 2015]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2016.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| '''2.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2016.html#alyga Lithuania 2016]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2017.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2017.html#alyga Lithuania 2017]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[А лига на Литванија 2018|2018]].''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2018.html#alyga Lithuania 2018]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2019.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2019.html#alyga Lithuania 2019]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2020.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''6.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2020.html#alyga Lithuania 2020]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2021.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''6.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2021.html#alyga Lithuania 2021]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2022.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''5.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2022.html#alyga Lithuania 2022]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2023''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#FFAAAA" style="text-align:center;"| '''10.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2023.html#alyga Lithuania 2023]</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2024.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''Прва лига''' | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2024.html#1lyga Lithuania 2013]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2025.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#FFCCCC" style="text-align:center;"| '''9.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2025.html#alyga Lithuania 2025]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2026''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[ТОПЛИГА]]''' | bgcolor="#" style="text-align:center;"| '''.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2026.html#alyga Lithuania 2026]</ref> |- |} == Наводи == {{наводи|3}} == Надворешни врски == * [http://www.fkriteriai.lt/ Официјално мрежно место ФК Ритерјај] * [https://toplyga.lt/komanda/riteriai toplyga.lt] ФК Ритерјај {{A лига на Литванија}} [[Категорија:Фудбалски клубови од Литванија|Ритерјај]] duec35jnmmivods8z6rc83k0i4bbb5e 0 1219739 5601541 5415026 2026-07-28T23:28:48Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5601541 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = ФК Стумбрас<br />FK Stumbras | image = [[Податотека:FK_Stumbras.png]] | current = | fullname = Фудбалски Клуб Стумбрас <br /> Futbolo klubas "Stumbras" | nickname = | founded = 2015 | ground = НФА <br/>[[Каунас]], [[Литванија]] | capacity = 1.000 | chairman = x | manager = x | league = x | season = x | position = x | largestwin = | worstdefeat = | topscorer = | fansgroup = | honours = | pattern_la1=_levski1718h| pattern_b1=_levski1718h|pattern_ra1=_levski1718h|pattern_sh1 =_whitesides|pattern_so1 = | leftarm1=0040ff|body1=0040ff|rightarm1=0040ff|shorts1=0040ff|socks1=FFFFFF | pattern_la2=_stumbras1819h| pattern_b2=_stumbras1819h|pattern_ra2=_stumbras1819h|pattern_sh2 =_redsides|pattern_so2 = | leftarm2=282146|body2=282146|rightarm2=282146|shorts2=282146|socks2=FF0000 }} '''ФК Стумбрас''' ({{langx|lt|Futbolo klubas "Stumbras"}}) — [[Литванија|литвански]] [[фудбал]]ски клуб од [[Каунас]]. == Историја == Фудбалскиот клуб Стумбрас бил формално формиран во [[2013]] година. Во летото 2019 година, клубот престана да постои. Конечно, тие беа елиминирани од елитната поделба.<ref>https://alyga.lt/naujiena/stumbro-klubo-nebeliko-lietuvos-futbolo-zemelapyje/6174</ref> == Успеси == === Национални успеси === * '''Шампион на Литванија (0):''' :4. место: 2018 * '''Освојувач на [[Куп на Литванија|Купот на Литванија]] (1):''' :Освојувач (1): 2017. :Финалиста (1): 2018. * '''Освојувач на Супер Куп (0):''' :Финалиста (1): 2018. == Сезони (2013.—2019.) == {|class="wikitable" ! Сезона ! Hиво ! Лига ! Место ! Наводи |- | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''2013.''' | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''3.''' | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''Втора лига''' | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| '''2.''' | <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://almis.sritis.lt/ltu13lyga2s.html |title=Lithuanian 2013 LFF 2 Lyga Zone South |accessdate=2019-03-19 |archive-date=2018-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180820033544/http://almis.sritis.lt/ltu13lyga2s.html |url-status=dead }}</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2014.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''Прва лига''' | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2014.html#1lyga Lithuania 2014]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2015.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''7.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2015.html#alyga Lithuania 2015]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2016.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''5.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2016.html#alyga Lithuania 2016]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2017.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''7.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2017.html#alyga Lithuania 2017]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[А лига на Литванија 2018|2018]].''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''4.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2018.html#alyga Lithuania 2018]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2019.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#FFCCCC" style="text-align:center;"| '''8.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2019.html#alyga Lithuania 2018]</ref> |} == Наводи == {{наводи|3}} == Надворешни врски == * [http://www.fcstumbras.lt/ Официјално мрежно место ] * RSSSF.com {{A лига на Литванија}} [[Категорија:Фудбалски клубови од Литванија|Стумбрас]] gxaxmpe13btqhcr7858s1h6aqsl5b7j 0 1219746 5601485 5415028 2026-07-28T20:31:49Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5601485 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = ФК Атлантас<br />FK Atlantas | image = | current = | fullname = Фудбалски Клуб Атлантас <br /> Futbolo klubas "Atlantasas" | nickname = | founded = 1962 (1996) | ground = Клајпеда централен<br/>[[Клајпеда]], [[Литванија]] | capacity = 4.000 | chairman = x | manager = x | league = x | season = x | position = x | largestwin = | worstdefeat = | topscorer = | fansgroup = | honours = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = _adidas_green | pattern_so1 = _3_stripes_green | leftarm1 = FECD37 | body1 = FECD37 | rightarm1 = FECD37 | shorts1 = 1952CD | socks1 = FECD37 | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = _adidas_green | pattern_so2 = _3_stripes_green | leftarm2 = 1952CD | body2 = 1952CD | rightarm2 = 1952CD | shorts2 = FECD37 | socks2 = 1952CD }} '''ФК Атлантас''' ({{langx|lt|Futbolo klubas "Atlantas"}}) — [[Литванија|литвански]] [[фудбал]]ски клуб од [[Клајпеда]]. Моментално настапува во А лига на Литванија. ==Историја== Фудбалскиот клуб Атлантас бил формално формиран во [[1996]] година. ==Успеси== ===Национални успеси=== * '''Шампион на Литванија (0):''' :2. место: 2001, 2002, 2013. * '''Освојувач на [[Куп на Литванија|Купот на Литванија]] (2):''' :Освојувач (2): 2001, 2003. :Финалиста (1): 2004. * '''Освојувач на Супер Куп (0):''' == Сезони (2004.—2020.) == {|class="wikitable" ! Сезона ! Hиво ! Лига ! Место ! Наводи |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2004.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito04.html#alyga Lithuania 2004]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2005.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''7.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito05.html#alyga Lithuania 2005]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2006.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''6.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito06.html#alyga Lithuania 2006]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2007.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''6.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito07.html#alyga Lithuania 2007]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2008.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''6.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito08.html#alyga Lithuania 2008]</ref> |- | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''2009.''' | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''3.''' | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''Втора лига''' | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://almis.sritis.lt/ltu09lyga2w.html |title=Lithuanian 2009 LFF 2 Lyga Zone West |accessdate=2019-03-19 |archive-date=2021-11-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211123062951/http://almis.sritis.lt/ltu09lyga2w.html |url-status=dead }}</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2010.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''Прва лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''7.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2010.html#1lyga Lithuania 2010]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2011.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''11.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2011.html#alyga Lithuania 2011]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2012.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''8.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2012.html#alyga Lithuania 2012]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2013.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| '''2.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2013.html#alyga Lithuania 2013]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2014.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2014.html#alyga Lithuania 2014]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2015.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2015.html#alyga Lithuania 2015]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2016.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''4.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2016.html#alyga Lithuania 2016]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2017.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''4.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2017.html#alyga Lithuania 2017]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[А лига на Литванија 2018|2018]].''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''6.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2018.html#alyga Lithuania 2018]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[А лига на Литванија 2019|2019]].''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''6.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2019.html#alyga Lithuania 2019]</ref> |- | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''2020.''' | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''3.''' | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''Втора лига''' | bgcolor="#FFFFff" style="text-align:center;"| '''4.''' | |- |} == Грб и клупски бои == {| width=55% |- ||{{Football kit |pattern_la = _blueline |pattern_b = _bluecollar |pattern_ra = _blueline |pattern_sh = _yellowsides |pattern_so = _blueline |leftarm = FFF200 |body = FFF200 |rightarm = FFF200 |shorts = 0048E0 |socks = FFF200 |title = Традиционална }} ||{{Football kit |pattern_la = _blueline |pattern_b = _bluecollar |pattern_ra = _blueline |pattern_sh = _yellowsides |pattern_so = _yellowline |leftarm = FFF200 |body = FFF200 |rightarm = FFF200 |shorts = 0048E0 |socks = 0048E0 |title = Традиционална }} ||{{Football kit |pattern_la = _yellowflareatshoulder |pattern_b = _yellowcollar |pattern_ra = _yellowflareatshoulder |pattern_sh = _yellowsides |pattern_so = _yellowline |leftarm = 0048E0 |body = 0048E0 |rightarm = 0048E0 |shorts = 0048E0 |socks = 0048E0 |title = Гостински }} |{{Football kit |pattern_la=_whiteborder |pattern_b=_whitestripes |pattern_ra = _whiteborder |pattern_sh=_whitesides |pattern_so=_hoops_white |leftarm=0048E0 |body=0048E0 |rightarm=0048E0 |shorts=0048E0 |socks= 0048E0 |title=2015 Гостински }} |{{Football kit | pattern_la = _atlantas1718h | pattern_b = _atlantas1718h | pattern_ra = _atlantas1718h | pattern_sh = _yellowsides | pattern_so = | leftarm = FFE517 | body = FFE517 | rightarm = FFE517 | shorts = 0048BA | socks = FFE517 | title= 2017 Домашни }} |{{Football kit | pattern_la = _atlantas1718a | pattern_b = _atlantas1718a | pattern_ra = _atlantas1718a | pattern_sh = _bluesides | pattern_so = | leftarm = 0048BA | body = 0048BA | rightarm = 0048BA | shorts = FFE517 | socks = FFE517 | title= 2017 Гостински }} |{{Football kit | pattern_la=_blackshoulders| pattern_b=_blackshoulders| pattern_ra=_blackshoulders| leftarm=ffffff | body=ffffff| rightarm=ffffff | shorts=ffffff | socks=ffffff | title= 2018 Домашни (голман) }} |} == Наводи == {{наводи|3}} == Надворешни врски == * [http://www.atlantas.lt/ Официјално мрежно место ] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20040322191930/http://www.atlantas.lt/ |date=2004-03-22 }} {{A лига на Литванија}} [[Категорија:Фудбалски клубови од Литванија|Атлантас]] 6gz2l2pw5riwrphd70umlbz4hcwixc8 0 1220542 5601543 5601255 2026-07-28T23:29:49Z MACEDONIANZZ 130957 5601543 wikitext text/x-wiki {{внимание}} {{Infobox musical artist | Name = DNK | Img = | Img_size = |Img_capt = | Background = group_or_band | birth_place = [[Скопје]] | Genre = [[Поп музика|поп]] | Occupation = | Label = [[Авалон продукција]] | URL = | years_active = [[2001]] - [[2025]] | current_members = [[Владимир Блажев-Панчо]]<br>[[Андреј Ѓорѓиески]] }} '''DNK''' — македонска [[поп]]-група. Основанa е во 2001 година. Членови на групата биле [[Владимир Блажев-Панчо|Владимир Блажев — Панчо]] (29 јули 1979 — 14 октомври 2025) и [[Андреј Ѓорѓиески|Андреја Ѓорѓиески — Андреј]] (9 февруари 1982 — 16 март 2025).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://dnk.mk/%d0%b1%d0%b8%d0%be%d0%b3%d1%80%d0%b0%d1%84%d0%b8%d1%98%d0%b0/|title=Биографија|work=DNK|language=en-US|accessdate=2020-10-16|archive-date=2020-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20201020115222/http://dnk.mk/%D0%B1%D0%B8%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%98%D0%B0/|url-status=dead}}</ref> '''Андреј''' загинал ноќта на 16 март, враќајќи се во клубот да спаси луѓе по избувнувањето на [[Пожар во ноќен клуб во Кочани|Пожарот во ноќниот клуб во Кочани]]. По седум месеци од трагедијата животот го загубил и '''Владимир''' ('''Панчо''') == Создавање на групата и првиот сингл == Како музичари со претходно искуство и музичко образование, '''Андреј''' и '''Панчо''' во 2001 година одлучуваат да започнат заедничка кариера. Пред формирањето на '''ДНК''', Андреј бил член на групата [[Tnt|''ТНТ'']], а Панчо настапувал со ''[[ОК Бенд]]''. '''Андреј''' има завршено ниже и средно музичко образование и студирал на Музичката академија во [[Скопје]]. Истата година го објавуваат својот прв сингл, „''[[Девојка за везден]]''“, за кој снимаат и видеоспот, со што официјално го означуваат почетокот на групата '''ДНК'''. == Албумот ''Пази дете'' (2003) == „''[[Пази дете]]''“ е првото официјално издание на македонската група '''ДНК''', објавено во април 2003 година. Иако често се нарекува албум, всушност станува збор за [[Миниалбум|EP]] (мини-албум) со вкупно 8 песни. Изданието е објавено од [[Adria Artists]] и претставува почеток на кариерата на дуото. По формирањето на '''ДНК''' во 2001–2002 година, '''Андреј''' и '''Панчо''' започнале да работат на материјал што ги комбинирал [[Поп-музика|поп]], [[Хип-хоп музика|хип-хоп]] и [[Ритам и блуз|R&B]] влијанијата. На [[Миниалбум|EP]]-то се наоѓаат пет нови песни од '''ДНК''', како и три песни од нивните поранешни состави – [[Tnt|ТНТ]] (во кој членувал '''Андреј''') и [[ОК Бенд|ОК]] (во кој членувал '''Панчо'''). На тој начин изданието претставува мост помеѓу нивните претходни музички кариери и новиот проект '''ДНК'''. * Список на песни {| class="wikitable" |+''Пази дете'' !Наслов !Гости |- |1.''Ма'' |[[Генче]] |- |2.''Девојка за везден'' |/ |- |3.''Благодарам однапред'' |/ |- |4.''Сè што сакам'' |[[Маја Саздановска]] |- |5.''Пази дете'' |[[Жиле]] |- |6.''Во афект'' |[[ТНТ бенд|ТНТ]] |- |7.''Девојка со говорна мана'' |[[ОК Бнед]] |- |8.''Во боја'' |[[ТНТ Бенд|ТНТ]] |} == Враќање на сцената и проширување на музичките активности == По двегодишна пауза, '''ДНК''' повторнo се активира во 2006 година. Во годините што следуваат, '''Андреј''' и '''Панчо''', покрај работата со групата, го прошируваат своето музичко ангажирање и на други полиња од музичката индустрија. '''Панчо''' станува резидент [[DJ]] во некои од најпознатите клубови во [[Македонија]] и регионот, а подоцна ја основа агенцијата ''[[Sure Shotz Entertainment]]'', преку која во [[Македонија]] организира настапи на повеќе светски и балкански [[Ритам и блуз|R&B]] и [[Хип-хоп музика|хип-хоп]] артисти, меѓу кои [[Edo Maajka]], [[Connect]], [[V.I.P.]] и [[DJ Oli Dobolli]]. Во истиот период, '''Андреј''' работи како музички уредник на комедиската телевизија [[К-15 Телевизија|К-15 ТВ]], а е и продуцент на музичкото шоу „[[Мојата ѕвезда]]“, од кое произлегуваат повеќе нови музички таленти. Како долгогодишни соработници и пријатели на продуцентот [[Врчак]], членовите на '''ДНК''' се меѓу основачите на „[[Продукција Република]]“, каде воедно стануваат и нејзини први ексклузивни изведувачи. Групата остварува забележителни настапи на фестивалот „[[Макфест]]“, каде се претставува со песните „''Таа тоа го крие''“, „''Полна месечина''“ и „''Прв''“ (дует со [[Врчак]]). == Албумот ''Кажано е се'' (2010) == Во 2010 година '''ДНК''' го издава својот деби-албум „''[[Кажано е сѐ]]''“, објавен под издавачката куќа „[[Продукција Република]]“. Продуцент на албумот е [[Врчак]], а изданието содржи 18 песни, меѓу кои и сингловите „''Полна месечина''“, „''Пази се од мене''“, „''Навлечен на тебе''“, „''Таа тоа го крие''“ и други. Албумот содржи 18 композиции: {| class="wikitable" |+''Кажано е се'' !Наслов !Гости |- |1.''Спонзоруша'' |/ |- |2.''Таа тоа го крие'' |/ |- |3.''Благодарам однапред'' |/ |- |4.''Љубовта'' |/ |- |5.''Кажано е се'' |/ |- |6.''Сама'' |[[Врчак]] |- |7.''Змеј'' |[[Connect]],[[Врчак]] |- |8.''Jump'' |/ |- |9.''Навлечен на тебе'' |[[Врчак]] |- |10.''Пука'' |[[VIP]] |- |11.''Дали би...?'' |[[Врчак]] |- |12.''Пази се од мене'' |[[Врчак]] |- |13.''Отровна'' |[[Роберт Билбилов|Робер Билбилов]] |- |14.''Прв'' |[[Врчак]] |- |15.''Полна месечина'' |/ |- |16.''Луда'' |[[Врчак]],[[Тамара Тодевска]] |- |17.''Пука'' (Long version) |/ |- |18.''Пази се од мене'' (RMX by REXONA) |/ |} == Јубилеен концерт на ДНК – 10 години постоење (2011) == По повод 10 години од основањето на групата, '''ДНК''' го одржа својот голем јубилеен концерт на 24 септември 2011 година во [[Метрополис Арена]] во [[Скопје]]. Овој настап беше еден од најзначајните моменти во дотогашната кариера на '''Андреј''' и '''Панчо''', бидејќи претставуваше круна на нивната прва деценија активност на македонската музичка сцена. Концертот следеше по големиот успех на нивниот деби-албум „''[[Кажано е сѐ]]''“ (2010) и беше првиот голем самостоен концерт на групата. На сцената '''ДНК''' ги изведоа своите најпознати песни од првиот период, меѓу кои „''Полна месечина''“, „''Таа тоа го крие''“, „''Пази се од мене''“, „''Навлечен на тебе''“ и други хитови. == Синглот ''Авион'' (2012) == „''[[Сингл Авион|Авион]]''“ е сингл на македонската [[поп-група]] '''ДНК''', објавен во 2012 година како најава за нивниот втор [[студиски албум]] „[[Албум Срце|''Срце'']]“ (2013). Песната е една од нивните најемотивни балади и се вбројува меѓу најпрепознатливите песни од тој период. По успехот на албумот „''[[Кажано е сѐ]]''“ (2010), '''ДНК''' продолжија со нов материјал. „[[Сингл Авион|Авион]]“ беше еден од првите синглови што го најавија новиот музички правец на групата – помелодичен и поемотивен звук, со поголем акцент на вокалната интерпретација. == Акустичен концерт во Универзална сала во Скопје (2012) == Во септември 2012 година, '''ДНК''' одржува посебен акустичен концерт во [[Универзална сала – Скопје|Универзална сала]] во [[Скопје]], претставувајќи ги своите најпознати песни во ново, поинакво аранжманско издание. За разлика од нивните стандардни настапи со [[Поп-музика|поп]] и [[Хип-хоп музика|хип-хоп]] елементи, концертот беше реализиран со поддршка од камерен оркестар и бенд во живо, што им овозможи на песните да добијат поакустичен и пософистициран звук. Настанот претставуваше уште еден чекор во музичкиот развој на групата, покажувајќи ја нивната способност да ги прилагодат своите композиции во различни музички форми. == Албумот ''Срце'' (2013) == „''[[Албум Срце|Срце]]''“ е вториот [[студиски албум]] на македонската група '''ДНК''', објавен на 1 јануари 2013 година од издавачката куќа [[Adria Artists]]. Албумот содржи 16 песни и трае околу 57 минути. Со ова издание '''ДНК''' го продолжи успехот постигнат со „''[[Кажано е сѐ]]''“ и се зацврсти како една од најпопуларните [[Поп-музика|поп-групи]] во [[Македонија]]. По огромниот успех на дебитантскиот албум „''[[Кажано е сѐ]]''“ и распродадените концерти во [[Скопје]], '''ДНК''' започна да работи на нов материјал. Во јуни 2012 година беше објавен синглот „[[Сингл Авион|Авион]]“, кој го најави новиот албум. Музички, „''[[Албум Срце|Срце]]''“ нуди помодерен звук, со повеќе [[Ритам и блуз|R&B]], [[Поп-музика|поп]] и денс-елементи, но и [[Балада|емотивни балади]]. * Список на песни {| class="wikitable" |+''Срце'' !Наслов !Гости |- |1.''Срце'' |/ |- |2.''Авион'' |/ |- |3.''Што сака нека биде'' |/ |- |4.''Добра девојка'' |/ |- |5.''Дада'' |/ |- |6.''Старлета'' |/ |- |7.''Мочање'' |[[Afu-Ra]] |- |8.''Преку кур'' |/ |- |9.''Опуштено'' |/ |- |10.''Моето маало'' |[[Елена Ристеска]] |- |11.''Невина'' |[[Gidra Connect]] |- |12''.Од утро до мрак'' |[[Магдалена Цветкоска|Магдалена Цветковска-Ена]] |- |13.''Нисам глуп'' |[[Марко Ѓуровски]] |- |14.''Диско џунгла'' |[[Маја Саздановска]] |- |15.''Rolling in the Deep'' (Live) |/ |- |16.''Авион'' (Remix) |/ |} == Албумот ''Уште еден ден'' (2016) == „''[[Уште еден ден]]''“ е третиот [[студиски албум]] на македонската поп-група '''ДНК''', објавен на 9 мај 2016 година преку издавачката куќа [[Adria Artist]]<nowiki/>s. Албумот содржи 12 песни и има времетраење од околу 41 минута. По големиот успех на албумите „''[[Кажано е сѐ]]''“ (2010) и „[[Албум Срце|''Срце'']]“ (2013), '''ДНК''' продолжија со поинаков и позрел пристап. „''[[Уште еден ден]]''“ покажува помирен и посериозен период во творештвото на '''Андреј''' и '''Панчо''' – со повеќе емотивни теми, животни приказни и лични пораки. * Список на песни {| class="wikitable" |+Уште еден ден !Наслов !Гости |- |1.''Стојам сам'' |/ |- |2.''Само таа знае како'' |/ |- |3.''Имав се'' |/ |- |4.''Некој друг'' |/ |- |5.''Темно е'' |/ |- |6.''Уште еден ден'' |/ |- |7.''Север и југ'' |/ |- |8.''Најмила'' |/ |- |9.''Ѕвер'' |/ |- |10.''Фрази љубовни'' |[[Тамара Тодевска]] |- |11.''Она е од Шутка'' |[[Baby Dooks]] |- |12.''Јас и ти'' |/ |} == Концерт „15 години ДНК“ – Метрополис Арена (2017) == Концертот по повод 15 години постоење на '''ДНК''' се одржа на 12 мај 2017 година во [[Метрополис Арена]], [[Скопје]]. Тоа беше еден од најголемите концерти во кариерата на групата и претставуваше прослава на нивната децениска работа на македонската музичка сцена.Концертот беше организиран како прослава на 15 години од формирањето на '''ДНК''' (2002–2017), но истовремено беше и концертна промоција на нивниот трет [[студиски албум]] „''[[Уште еден ден]]''“ (2016). * На концертот биле изведени голем број од најпознатите песни на '''ДНК''', меѓу кои: {| class="wikitable" |+Песни на концертот по повод 15 години ДНК !Наслов !Гости |- |1.''Авион'' |/ |- |2.''Опуштено'' |/ |- |3.''Таа тоа го крие'' |/ |- |4.''Само таа знае како'' |/ |- |5.''Стојам сам'' |[[Елена Ристеска|Елена Ристевска]] |- |6.''Едно тело'' |[[Дарко Илиевски]] |- |7.''Дада'' |/ |- |8.''Старлета'' |/ |- |9.''Ѕвер'' |/ |- |10.''Некој друг'' |/ |- |11.''Што сака нека биде'' |/ |- |12.''Благодарам однапред'' |[[Tavitijan Brothers]] |- |13.''Уште еден ден'' |[[Лазар Цветковски]] |- |14.''Север и југ'' |/ |- |15.''Најмила'' |[[Мина Блажев]] |- |16.''Срце'' |/ |- |17.''Фрази љубовни'' |[[Тамара Тодевска]] |- |18.''Она е од Шутка'' |/ |- |19.''Отровна си'' |[[Роберт Билбилов]] |- |20.''Од утро до мрак'' |[[Магдалена Цветкоска|Магдалена Цветковска-Ена]] |- |21.''Навлечен на тебе'' |/ |- |22.''Пази се од мене'' |/ |} == Албумот The best of (2018) == „''[[The Best Of]]''“ е компилациски албум ([[greatest hits]]) на македонското дуо '''ДНК''', објавен во 2018 година (дигитално издание достапно и во 2019 година). Албумот претставува збирка на најголемите хитови на групата од нивниот дотогашен 15-годишен период на работа – од почетоците со „''[[Пази дете]]''“, па до песните од албумот „''[[Уште еден ден]]''“ (2016). Албумот содржи 23 песни, со времетраење од околу 1 час и 20 минути. * Список на песни {| class="wikitable" |+''The best of'' !Наслов !Гости |- |1.''Авион'' |/ |- |2.''Стојам сам'' |/ |- |3.''Најмила'' |/ |- |4.''Некој друг'' |/ |- |5.''Север и југ'' |/ |- |6.''Срце'' |/ |- |7.''Благодарам однапред'' |/ |- |8.''Пола човек'' |/ |- |9.''Што сака нека биде'' |/ |- |10.''Невозможна мисија'' |/ |- |11.''Само таа знае како'' |/ |- |12.''Дада'' |/ |- |13.''Пази се од мене'' |[[Врчак]] |- |14.''Старлета'' |/ |- |15.''Ѕвер'' |/ |- |16.''Таа тоа го крие'' |/ |- |17.''Опуштено'' |/ |- |18.''Фрази љубовни'' |[[Тамара Тодевска]] |- |19.''Она е од Шутка'' |[[Baby Dooks]] |- |20.''Навлечен на тебе'' |[[Врчак]] |- |21.''Од утро до мрак'' |[[Магдалена Цветкоска|Магдалена Цветковска-Ена]] |- |22.''Полна месечина'' |/ |- |23.''Дијамант'' |/ |} == Синглови (2018-2022) == Во 2018, тие ја издаваат компилацијата “[[The Best Of днк|The Best Of]]”, која содржи 22 популарни песни и бонус песната “''Дијамант''”. Во 2019, '''ДНК''' издава 4 синглови: “''Кога би знаела се''”, “''Ромео и Јулија''”, “''Ние''” и “''Горе или доле''”. На почетокот на 2020 година тие го издаваат последниот сингл насловен “''Јави ми''" со анимирано видео. Во март, тие оддржаа онлајн концерт на [[YouTube]] и [[Фејсбук|Facebook]]. Во 2021 година, издаваат 4 синглови: "''Денови во ноќи''", "''Сите патишта''", "''Кобра''" и "''Ваков таков''" Во 2022 година тие издаваат 4 синглови: "''Лава''", "''Милион денови''", "''Романи''" и нивниот голем хит "''Ако утре ме нема''". == Концерт „20 години ДНК“ – Арена „Борис Трајковски“ (2022) == Концертот „20 години '''ДНК'''“ се одржа на 3 декември 2022 година во [[А1 Арена „Борис Трајковски]]“ во [[Скопје]] и беше најголемиот јубилеен концерт во дотогашната кариера на групата. Со него '''Панчо''' и '''Андреј''' одбележаа две децении од постоењето на '''ДНК''' (2002–2022). Настапот траеше повеќе од два часа и содржеше голем број од најпознатите песни на '''ДНК'''. Меѓу изведените песни беа: {| class="wikitable" |+Песни на коцертот по повод 20 години ДНК !Наслов !Гости |- |1.''Романи'' |/ |- |2.''Таа тоа го крие'' |/ |- |3.''Авион'' |/ |- |4.''Таа знае како'' |/ |- |5.''Едно тело'' |/ |- |6.''Ромео и Јулија'' |/ |- |7.''Милион денови'' |/ |- |8.''Најмила'' |[[Мина Блажев]] |- |9.''Оди Ѕвездо'' |[[Наум Петрески]] |- |10.''Стојам сам'' |[[Наум Петрески]] |- |11.''Горе или доле'' |/ |- |12.''Што сака нека биде'' |/ |- |13.''Север и југ'' |/ |- |14.''Громови на душа'' |/ |- |15.''Срце'' |/ |- |16.''5 до 2'' |[[Young dadi]] |- |17.''Ваков таков'' |[[Young dadi]] |- |18.''Лава'' |[[Таско (рапер)|Таско]] |- |19.''Она е од Шутка'' |/ |- |20.''Едерлези'' |[[Џамбо Агушев Оркестар]] |- |21.''Ако утре ме нема'' |[[Џамбо Агушев Оркестар]] |- |22.''Фрази љубовни'' |[[Тамара Тодевска]] |- |23.''Од утро до мрак'' |[[Магдалена Цветкоска|Магдалена Цветковска-Ена]] |- |24''.Навлечен на тебе'' |/ |- |25.''Полна месечина'' |/ |- |26.''Пази се од мене'' |/ |} == Албум ''Дваесет'' (2022) == „''[[Дваесет]]''“ е четвртиот [[студиски албум]] на македонската поп-група '''ДНК''', објавен на 4 декември 2022 година од издавачката куќа [[Adria Artists]]. Албумот содржи 12 песни со вкупно времетраење од околу 39 минути и е издаден по повод 20 години постоење на '''ДНК'''. Албумот беше објавен веднаш по големиот јубилеен концерт „20 години '''ДНК'''“ во [[Арена „Борис Трајковски]]“ во [[Скопје]]. Насловот „''[[Дваесет]]''“ симболизира две децении музичка кариера и претставува ново поглавје за групата, комбинирајќи современ поп-звук со препознатливите емотивни текстови на '''ДНК'''. * Список на песни {| class="wikitable" |+Дваесет !Наслов !Гостин |- |1.''Кога би знаела се'' |/ |- |2.''Ромео и Јулија'' |[[IRIE SCRATCH]] |- |3.''Горе или доле'' |/ |- |4.''Ние'' |/ |- |5.''Јави ми'' |/ |- |6.''Македонија на Европско'' |/ |- |7.''Денови во ноќи'' |/ |- |8.''Ваков таков'' |[[Јанг Дади|Young dadi]] |- |9.''Лава'' |[[Таско (рапер)|Таско]] |- |10.''Ако утре ме нема'' |[[Џамбо Агушев Оркестар]] |- |11.''Милион денови'' |/ |- |12.''Романи'' |/ |} == Синглови (2024-2025) == Во 2024 година издаваат синглови: "''Посреќна''", "''Животе брате''", "''Амајлија''" и "''Чаршија''“. Во 2025 година го издаваат нивниот последен сингл "''Фала''". == Пожарот во дискотеката ,,Пулс" во Кочани == На 16 март 2025 година, [[Андреј Ѓорѓиески|Андреја Ѓорѓиески- Андреј]] загина во [[Пожар во ноќен клуб во Кочани|пожарот во ноќниот клуб во Кочани]], заедно со фотографот на бендот [[Александар Ефремов]], пратечкиот вокал [[Сара Пројковска]], тапанарот [[Ѓорѓи Ѓоргиев]], клавијатуристот [[Филип Стевановски]] и бас гитаристот [[Александар Кoларов|Александар Коларов]]. Двајца од членовите на бендот го преживеале првичниот пожар, но починале подоцна попладне. [[Владимир Блажев-Панчо|Владимир Блажев]] познат како "'''Панчо'''" се здобил со изгореници на лицето и рацете, и му била дадена терапија со кислород, оставајќи го единствениот преживеан член на бендот, додека не почина во октомври 2025. Од пожарот загинаа сите членови на бендот освен пратечкиот вокал [[Ана]] и гитаристот [[Горан Тонев]]. == Дискографија == === Албуми и компилации<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://open.spotify.com/artist/1RkwPT2wRa0k8cMdCsUCal|title=DNK|work=Spotify|language=en|accessdate=2020-11-02}}</ref> === '''ДНК''' има издадено 4 [[Студиски албум|студиски албуми]], една "''[[Best of]]''" компилација и едно [[Миниалбум|EP]]. {| class="wikitable" |+ДНК - албуми, компилации и EP !наслов !година !број на песни |- |Пази дете |2003 |8 |- |Кажано е се |2010 |18 |- |Срце |2013 |16 |- |Уште еден ден |2016 |12 |- |The Best of |2018 |22 |- |Дваесет |2022 |12 |} === Видео записи<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.youtube.com/channel/UC-tpJQa07AiNHBh1Xre-dxQ|title=DNKofficial - YouTube|work=www.youtube.com|accessdate=2020-11-02}}</ref> === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- |''Девојка за везден'' |2002 |/ |- |''Пази дете'' |2003 |/ |- |''Благодарам однапред'' |2004 |/ |- | '' Полна месечина '' || 2008 || Владимир Митревски-Ѓуле |- | '' Навлечен на тебе'' || 2008 || Владимир Митревски-Ѓуле |- | '' Змеј '' || 2009 || Владимир Митревски-Ѓуле |- |'' Пази се од мене '' || 2009 || / |- |'' Едно тело '' || 2010 || Огнен Шапковски |- | '' Спонзоруша ''|| 2011 || / |- | '' Кажано е се '' || 2011 || / |- |''DADA '' || 2011 || Томато продукција |- | '' Од утро до мрак'' || 2011 || Томато продукција |- | '' Авион '' || 2012 || / |- | '' Диско џунгла'' || 2012 || Томато продукција |- | '' Старлета '' || 2013 || Томато продукција |- | '' Што сака нека биде '' || 2013 || / |- | '' Север и југ '' || 2014 || Томато продукција |- | '' Опуштено '' || 2014 || / |- | '' Она е од Шутка '' || 2014 || Томато продукција |- | '' Најмила '' || 2015 || Томато продукција |- | '' Само таа знае како '' || 2016 || Томато продукција |- | '' Стојам сам '' || 2016 || / |- | '' Јас и ти '' || 2016 || Томато продукција |- | '' Аеродром '' || 2016 || Томато продукција |- | '' Звер '' || 2016 || Владимир Митревски-Ѓуле |- | '' Некој друг'' || 2017 || Томато продукција |- | '' Уште еден ден'' || 2017 || Томато продукција |- | '' Невозможна мисија'' || 2017 || Даниел Јовески |- | '' Пола човек'' || 2018 || [[Александар Ристовски - Принц]] |- | '' Дијамант'' || 2018 || Александар Ристовски - Принц |- | '' Кога би знаела се'' || 2019 || CRNI SRBI PRODUCTION |- | '' Горе или Доле'' || 2019 || Даниел Јовески |- | '' Ромео и Јулија'' || 2019 || Илија Димкоски |- | '' Ние'' || 2019 || Даниел Јовески |- | '' Јави ми'' || 2020 || Никола Димов |- | '' Денови во ноќи'' || 2021 || Даниел Јовески |- | '' Кобра'' || 2021 || Валон Азири |- | '' Сите патишта'' || 2021 || / |- | ''Ваков таков'' || 2021 || / |- | ''Ако утре ме нема'' || 2022 || Владимир Митревски-Ѓуле |- | ''Милион денови'' || 2022 || Владимир Митревски-Ѓуле |- | ''Романи'' || 2022 ||Даниел Јовески |- | ''Мами'' || 2023 || / |- | ''Посреќна'' || 2023 || / |- | ''Животе брате'' || 2024 ||Огнен Шапковски |- | ''Амајлија'' || 2024 || Даниел Јовески |- | ''Чаршија'' || 2024 || Огнен Шапковски |- | ''Фала'' || 2025 || Огнен Шапковски |} == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Македонски поп-групи]] [[Категорија:Музички групи основани во 2001 година]] hocdzvwfwnt66nx2suvjpier9at6fug 5601803 5601543 2026-07-29T10:56:41Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5601803 wikitext text/x-wiki {{внимание}} {{Infobox musical artist | Name = DNK | Img = Андреј Ѓорѓиески.jpg | Img_size = 300 |Img_capt = ДНК на настап | Background = group_or_band | birth_place = [[Скопје]] | Genre = [[Поп музика|поп]] | Occupation = | Label = [[Авалон продукција]] | URL = | years_active = [[2001]] - [[2025]] | current_members = [[Владимир Блажев-Панчо]]<br>[[Андреј Ѓорѓиески]] }} '''DNK''' — македонска [[поп]]-група. Основанa е во 2001 година. Членови на групата биле [[Владимир Блажев-Панчо|Владимир Блажев — Панчо]] (29 јули 1979 — 14 октомври 2025) и [[Андреј Ѓорѓиески|Андреја Ѓорѓиески — Андреј]] (9 февруари 1982 — 16 март 2025).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://dnk.mk/%d0%b1%d0%b8%d0%be%d0%b3%d1%80%d0%b0%d1%84%d0%b8%d1%98%d0%b0/|title=Биографија|work=DNK|language=en-US|accessdate=2020-10-16|archive-date=2020-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20201020115222/http://dnk.mk/%D0%B1%D0%B8%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%98%D0%B0/|url-status=dead}}</ref> '''Андреј''' загинал ноќта на 16 март, враќајќи се во клубот да спаси луѓе по избувнувањето на [[Пожар во ноќен клуб во Кочани|Пожарот во ноќниот клуб во Кочани]]. По седум месеци од трагедијата животот го загубил и '''Владимир''' ('''Панчо''') == Создавање на групата и првиот сингл == Како музичари со претходно искуство и музичко образование, '''Андреј''' и '''Панчо''' во 2001 година одлучуваат да започнат заедничка кариера. Пред формирањето на '''ДНК''', Андреј бил член на групата [[Tnt|''ТНТ'']], а Панчо настапувал со ''[[ОК Бенд]]''. '''Андреј''' има завршено ниже и средно музичко образование и студирал на Музичката академија во [[Скопје]]. Истата година го објавуваат својот прв сингл, „''[[Девојка за везден]]''“, за кој снимаат и видеоспот, со што официјално го означуваат почетокот на групата '''ДНК'''. == Албумот ''Пази дете'' (2003) == „''[[Пази дете]]''“ е првото официјално издание на македонската група '''ДНК''', објавено во април 2003 година. Иако често се нарекува албум, всушност станува збор за [[Миниалбум|EP]] (мини-албум) со вкупно 8 песни. Изданието е објавено од [[Adria Artists]] и претставува почеток на кариерата на дуото. По формирањето на '''ДНК''' во 2001–2002 година, '''Андреј''' и '''Панчо''' започнале да работат на материјал што ги комбинирал [[Поп-музика|поп]], [[Хип-хоп музика|хип-хоп]] и [[Ритам и блуз|R&B]] влијанијата. На [[Миниалбум|EP]]-то се наоѓаат пет нови песни од '''ДНК''', како и три песни од нивните поранешни состави – [[Tnt|ТНТ]] (во кој членувал '''Андреј''') и [[ОК Бенд|ОК]] (во кој членувал '''Панчо'''). На тој начин изданието претставува мост помеѓу нивните претходни музички кариери и новиот проект '''ДНК'''. * Список на песни {| class="wikitable" |+''Пази дете'' !Наслов !Гости |- |1.''Ма'' |[[Генче]] |- |2.''Девојка за везден'' |/ |- |3.''Благодарам однапред'' |/ |- |4.''Сè што сакам'' |[[Маја Саздановска]] |- |5.''Пази дете'' |[[Жиле]] |- |6.''Во афект'' |[[ТНТ бенд|ТНТ]] |- |7.''Девојка со говорна мана'' |[[ОК Бнед]] |- |8.''Во боја'' |[[ТНТ Бенд|ТНТ]] |} == Враќање на сцената и проширување на музичките активности == По двегодишна пауза, '''ДНК''' повторнo се активира во 2006 година. Во годините што следуваат, '''Андреј''' и '''Панчо''', покрај работата со групата, го прошируваат своето музичко ангажирање и на други полиња од музичката индустрија. '''Панчо''' станува резидент [[DJ]] во некои од најпознатите клубови во [[Македонија]] и регионот, а подоцна ја основа агенцијата ''[[Sure Shotz Entertainment]]'', преку која во [[Македонија]] организира настапи на повеќе светски и балкански [[Ритам и блуз|R&B]] и [[Хип-хоп музика|хип-хоп]] артисти, меѓу кои [[Edo Maajka]], [[Connect]], [[V.I.P.]] и [[DJ Oli Dobolli]]. Во истиот период, '''Андреј''' работи како музички уредник на комедиската телевизија [[К-15 Телевизија|К-15 ТВ]], а е и продуцент на музичкото шоу „[[Мојата ѕвезда]]“, од кое произлегуваат повеќе нови музички таленти. Како долгогодишни соработници и пријатели на продуцентот [[Врчак]], членовите на '''ДНК''' се меѓу основачите на „[[Продукција Република]]“, каде воедно стануваат и нејзини први ексклузивни изведувачи. Групата остварува забележителни настапи на фестивалот „[[Макфест]]“, каде се претставува со песните „''Таа тоа го крие''“, „''Полна месечина''“ и „''Прв''“ (дует со [[Врчак]]). == Албумот ''Кажано е се'' (2010) == Во 2010 година '''ДНК''' го издава својот деби-албум „''[[Кажано е сѐ]]''“, објавен под издавачката куќа „[[Продукција Република]]“. Продуцент на албумот е [[Врчак]], а изданието содржи 18 песни, меѓу кои и сингловите „''Полна месечина''“, „''Пази се од мене''“, „''Навлечен на тебе''“, „''Таа тоа го крие''“ и други. Албумот содржи 18 композиции: {| class="wikitable" |+''Кажано е се'' !Наслов !Гости |- |1.''Спонзоруша'' |/ |- |2.''Таа тоа го крие'' |/ |- |3.''Благодарам однапред'' |/ |- |4.''Љубовта'' |/ |- |5.''Кажано е се'' |/ |- |6.''Сама'' |[[Врчак]] |- |7.''Змеј'' |[[Connect]],[[Врчак]] |- |8.''Jump'' |/ |- |9.''Навлечен на тебе'' |[[Врчак]] |- |10.''Пука'' |[[VIP]] |- |11.''Дали би...?'' |[[Врчак]] |- |12.''Пази се од мене'' |[[Врчак]] |- |13.''Отровна'' |[[Роберт Билбилов|Робер Билбилов]] |- |14.''Прв'' |[[Врчак]] |- |15.''Полна месечина'' |/ |- |16.''Луда'' |[[Врчак]],[[Тамара Тодевска]] |- |17.''Пука'' (Long version) |/ |- |18.''Пази се од мене'' (RMX by REXONA) |/ |} == Јубилеен концерт на ДНК – 10 години постоење (2011) == По повод 10 години од основањето на групата, '''ДНК''' го одржа својот голем јубилеен концерт на 24 септември 2011 година во [[Метрополис Арена]] во [[Скопје]]. Овој настап беше еден од најзначајните моменти во дотогашната кариера на '''Андреј''' и '''Панчо''', бидејќи претставуваше круна на нивната прва деценија активност на македонската музичка сцена. Концертот следеше по големиот успех на нивниот деби-албум „''[[Кажано е сѐ]]''“ (2010) и беше првиот голем самостоен концерт на групата. На сцената '''ДНК''' ги изведоа своите најпознати песни од првиот период, меѓу кои „''Полна месечина''“, „''Таа тоа го крие''“, „''Пази се од мене''“, „''Навлечен на тебе''“ и други хитови. == Синглот ''Авион'' (2012) == „''[[Сингл Авион|Авион]]''“ е сингл на македонската [[поп-група]] '''ДНК''', објавен во 2012 година како најава за нивниот втор [[студиски албум]] „[[Албум Срце|''Срце'']]“ (2013). Песната е една од нивните најемотивни балади и се вбројува меѓу најпрепознатливите песни од тој период. По успехот на албумот „''[[Кажано е сѐ]]''“ (2010), '''ДНК''' продолжија со нов материјал. „[[Сингл Авион|Авион]]“ беше еден од првите синглови што го најавија новиот музички правец на групата – помелодичен и поемотивен звук, со поголем акцент на вокалната интерпретација. == Акустичен концерт во Универзална сала во Скопје (2012) == Во септември 2012 година, '''ДНК''' одржува посебен акустичен концерт во [[Универзална сала – Скопје|Универзална сала]] во [[Скопје]], претставувајќи ги своите најпознати песни во ново, поинакво аранжманско издание. За разлика од нивните стандардни настапи со [[Поп-музика|поп]] и [[Хип-хоп музика|хип-хоп]] елементи, концертот беше реализиран со поддршка од камерен оркестар и бенд во живо, што им овозможи на песните да добијат поакустичен и пософистициран звук. Настанот претставуваше уште еден чекор во музичкиот развој на групата, покажувајќи ја нивната способност да ги прилагодат своите композиции во различни музички форми. == Албумот ''Срце'' (2013) == „''[[Албум Срце|Срце]]''“ е вториот [[студиски албум]] на македонската група '''ДНК''', објавен на 1 јануари 2013 година од издавачката куќа [[Adria Artists]]. Албумот содржи 16 песни и трае околу 57 минути. Со ова издание '''ДНК''' го продолжи успехот постигнат со „''[[Кажано е сѐ]]''“ и се зацврсти како една од најпопуларните [[Поп-музика|поп-групи]] во [[Македонија]]. По огромниот успех на дебитантскиот албум „''[[Кажано е сѐ]]''“ и распродадените концерти во [[Скопје]], '''ДНК''' започна да работи на нов материјал. Во јуни 2012 година беше објавен синглот „[[Сингл Авион|Авион]]“, кој го најави новиот албум. Музички, „''[[Албум Срце|Срце]]''“ нуди помодерен звук, со повеќе [[Ритам и блуз|R&B]], [[Поп-музика|поп]] и денс-елементи, но и [[Балада|емотивни балади]]. * Список на песни {| class="wikitable" |+''Срце'' !Наслов !Гости |- |1.''Срце'' |/ |- |2.''Авион'' |/ |- |3.''Што сака нека биде'' |/ |- |4.''Добра девојка'' |/ |- |5.''Дада'' |/ |- |6.''Старлета'' |/ |- |7.''Мочање'' |[[Afu-Ra]] |- |8.''Преку кур'' |/ |- |9.''Опуштено'' |/ |- |10.''Моето маало'' |[[Елена Ристеска]] |- |11.''Невина'' |[[Gidra Connect]] |- |12''.Од утро до мрак'' |[[Магдалена Цветкоска|Магдалена Цветковска-Ена]] |- |13.''Нисам глуп'' |[[Марко Ѓуровски]] |- |14.''Диско џунгла'' |[[Маја Саздановска]] |- |15.''Rolling in the Deep'' (Live) |/ |- |16.''Авион'' (Remix) |/ |} == Албумот ''Уште еден ден'' (2016) == „''[[Уште еден ден]]''“ е третиот [[студиски албум]] на македонската поп-група '''ДНК''', објавен на 9 мај 2016 година преку издавачката куќа [[Adria Artist]]<nowiki/>s. Албумот содржи 12 песни и има времетраење од околу 41 минута. По големиот успех на албумите „''[[Кажано е сѐ]]''“ (2010) и „[[Албум Срце|''Срце'']]“ (2013), '''ДНК''' продолжија со поинаков и позрел пристап. „''[[Уште еден ден]]''“ покажува помирен и посериозен период во творештвото на '''Андреј''' и '''Панчо''' – со повеќе емотивни теми, животни приказни и лични пораки. * Список на песни {| class="wikitable" |+Уште еден ден !Наслов !Гости |- |1.''Стојам сам'' |/ |- |2.''Само таа знае како'' |/ |- |3.''Имав се'' |/ |- |4.''Некој друг'' |/ |- |5.''Темно е'' |/ |- |6.''Уште еден ден'' |/ |- |7.''Север и југ'' |/ |- |8.''Најмила'' |/ |- |9.''Ѕвер'' |/ |- |10.''Фрази љубовни'' |[[Тамара Тодевска]] |- |11.''Она е од Шутка'' |[[Baby Dooks]] |- |12.''Јас и ти'' |/ |} == Концерт „15 години ДНК“ – Метрополис Арена (2017) == Концертот по повод 15 години постоење на '''ДНК''' се одржа на 12 мај 2017 година во [[Метрополис Арена]], [[Скопје]]. Тоа беше еден од најголемите концерти во кариерата на групата и претставуваше прослава на нивната децениска работа на македонската музичка сцена.Концертот беше организиран како прослава на 15 години од формирањето на '''ДНК''' (2002–2017), но истовремено беше и концертна промоција на нивниот трет [[студиски албум]] „''[[Уште еден ден]]''“ (2016). * На концертот биле изведени голем број од најпознатите песни на '''ДНК''', меѓу кои: {| class="wikitable" |+Песни на концертот по повод 15 години ДНК !Наслов !Гости |- |1.''Авион'' |/ |- |2.''Опуштено'' |/ |- |3.''Таа тоа го крие'' |/ |- |4.''Само таа знае како'' |/ |- |5.''Стојам сам'' |[[Елена Ристеска|Елена Ристевска]] |- |6.''Едно тело'' |[[Дарко Илиевски]] |- |7.''Дада'' |/ |- |8.''Старлета'' |/ |- |9.''Ѕвер'' |/ |- |10.''Некој друг'' |/ |- |11.''Што сака нека биде'' |/ |- |12.''Благодарам однапред'' |[[Tavitijan Brothers]] |- |13.''Уште еден ден'' |[[Лазар Цветковски]] |- |14.''Север и југ'' |/ |- |15.''Најмила'' |[[Мина Блажев]] |- |16.''Срце'' |/ |- |17.''Фрази љубовни'' |[[Тамара Тодевска]] |- |18.''Она е од Шутка'' |/ |- |19.''Отровна си'' |[[Роберт Билбилов]] |- |20.''Од утро до мрак'' |[[Магдалена Цветкоска|Магдалена Цветковска-Ена]] |- |21.''Навлечен на тебе'' |/ |- |22.''Пази се од мене'' |/ |} == Албумот The best of (2018) == „''[[The Best Of]]''“ е компилациски албум ([[greatest hits]]) на македонското дуо '''ДНК''', објавен во 2018 година (дигитално издание достапно и во 2019 година). Албумот претставува збирка на најголемите хитови на групата од нивниот дотогашен 15-годишен период на работа – од почетоците со „''[[Пази дете]]''“, па до песните од албумот „''[[Уште еден ден]]''“ (2016). Албумот содржи 23 песни, со времетраење од околу 1 час и 20 минути. * Список на песни {| class="wikitable" |+''The best of'' !Наслов !Гости |- |1.''Авион'' |/ |- |2.''Стојам сам'' |/ |- |3.''Најмила'' |/ |- |4.''Некој друг'' |/ |- |5.''Север и југ'' |/ |- |6.''Срце'' |/ |- |7.''Благодарам однапред'' |/ |- |8.''Пола човек'' |/ |- |9.''Што сака нека биде'' |/ |- |10.''Невозможна мисија'' |/ |- |11.''Само таа знае како'' |/ |- |12.''Дада'' |/ |- |13.''Пази се од мене'' |[[Врчак]] |- |14.''Старлета'' |/ |- |15.''Ѕвер'' |/ |- |16.''Таа тоа го крие'' |/ |- |17.''Опуштено'' |/ |- |18.''Фрази љубовни'' |[[Тамара Тодевска]] |- |19.''Она е од Шутка'' |[[Baby Dooks]] |- |20.''Навлечен на тебе'' |[[Врчак]] |- |21.''Од утро до мрак'' |[[Магдалена Цветкоска|Магдалена Цветковска-Ена]] |- |22.''Полна месечина'' |/ |- |23.''Дијамант'' |/ |} == Синглови (2018-2022) == Во 2018, тие ја издаваат компилацијата “[[The Best Of днк|The Best Of]]”, која содржи 22 популарни песни и бонус песната “''Дијамант''”. Во 2019, '''ДНК''' издава 4 синглови: “''Кога би знаела се''”, “''Ромео и Јулија''”, “''Ние''” и “''Горе или доле''”. На почетокот на 2020 година тие го издаваат последниот сингл насловен “''Јави ми''" со анимирано видео. Во март, тие оддржаа онлајн концерт на [[YouTube]] и [[Фејсбук|Facebook]]. Во 2021 година, издаваат 4 синглови: "''Денови во ноќи''", "''Сите патишта''", "''Кобра''" и "''Ваков таков''" Во 2022 година тие издаваат 4 синглови: "''Лава''", "''Милион денови''", "''Романи''" и нивниот голем хит "''Ако утре ме нема''". == Концерт „20 години ДНК“ – Арена „Борис Трајковски“ (2022) == Концертот „20 години '''ДНК'''“ се одржа на 3 декември 2022 година во [[А1 Арена „Борис Трајковски]]“ во [[Скопје]] и беше најголемиот јубилеен концерт во дотогашната кариера на групата. Со него '''Панчо''' и '''Андреј''' одбележаа две децении од постоењето на '''ДНК''' (2002–2022). Настапот траеше повеќе од два часа и содржеше голем број од најпознатите песни на '''ДНК'''. Меѓу изведените песни беа: {| class="wikitable" |+Песни на коцертот по повод 20 години ДНК !Наслов !Гости |- |1.''Романи'' |/ |- |2.''Таа тоа го крие'' |/ |- |3.''Авион'' |/ |- |4.''Таа знае како'' |/ |- |5.''Едно тело'' |/ |- |6.''Ромео и Јулија'' |/ |- |7.''Милион денови'' |/ |- |8.''Најмила'' |[[Мина Блажев]] |- |9.''Оди Ѕвездо'' |[[Наум Петрески]] |- |10.''Стојам сам'' |[[Наум Петрески]] |- |11.''Горе или доле'' |/ |- |12.''Што сака нека биде'' |/ |- |13.''Север и југ'' |/ |- |14.''Громови на душа'' |/ |- |15.''Срце'' |/ |- |16.''5 до 2'' |[[Young dadi]] |- |17.''Ваков таков'' |[[Young dadi]] |- |18.''Лава'' |[[Таско (рапер)|Таско]] |- |19.''Она е од Шутка'' |/ |- |20.''Едерлези'' |[[Џамбо Агушев Оркестар]] |- |21.''Ако утре ме нема'' |[[Џамбо Агушев Оркестар]] |- |22.''Фрази љубовни'' |[[Тамара Тодевска]] |- |23.''Од утро до мрак'' |[[Магдалена Цветкоска|Магдалена Цветковска-Ена]] |- |24''.Навлечен на тебе'' |/ |- |25.''Полна месечина'' |/ |- |26.''Пази се од мене'' |/ |} == Албум ''Дваесет'' (2022) == „''[[Дваесет]]''“ е четвртиот [[студиски албум]] на македонската поп-група '''ДНК''', објавен на 4 декември 2022 година од издавачката куќа [[Adria Artists]]. Албумот содржи 12 песни со вкупно времетраење од околу 39 минути и е издаден по повод 20 години постоење на '''ДНК'''. Албумот беше објавен веднаш по големиот јубилеен концерт „20 години '''ДНК'''“ во [[Арена „Борис Трајковски]]“ во [[Скопје]]. Насловот „''[[Дваесет]]''“ симболизира две децении музичка кариера и претставува ново поглавје за групата, комбинирајќи современ поп-звук со препознатливите емотивни текстови на '''ДНК'''. * Список на песни {| class="wikitable" |+Дваесет !Наслов !Гостин |- |1.''Кога би знаела се'' |/ |- |2.''Ромео и Јулија'' |[[IRIE SCRATCH]] |- |3.''Горе или доле'' |/ |- |4.''Ние'' |/ |- |5.''Јави ми'' |/ |- |6.''Македонија на Европско'' |/ |- |7.''Денови во ноќи'' |/ |- |8.''Ваков таков'' |[[Јанг Дади|Young dadi]] |- |9.''Лава'' |[[Таско (рапер)|Таско]] |- |10.''Ако утре ме нема'' |[[Џамбо Агушев Оркестар]] |- |11.''Милион денови'' |/ |- |12.''Романи'' |/ |} == Синглови (2024-2025) == Во 2024 година издаваат синглови: "''Посреќна''", "''Животе брате''", "''Амајлија''" и "''Чаршија''“. Во 2025 година го издаваат нивниот последен сингл "''Фала''". == Пожарот во дискотеката ,,Пулс" во Кочани == На 16 март 2025 година, [[Андреј Ѓорѓиески|Андреја Ѓорѓиески- Андреј]] загина во [[Пожар во ноќен клуб во Кочани|пожарот во ноќниот клуб во Кочани]], заедно со фотографот на бендот [[Александар Ефремов]], пратечкиот вокал [[Сара Пројковска]], тапанарот [[Ѓорѓи Ѓоргиев]], клавијатуристот [[Филип Стевановски]] и бас гитаристот [[Александар Кoларов|Александар Коларов]]. Двајца од членовите на бендот го преживеале првичниот пожар, но починале подоцна попладне. [[Владимир Блажев-Панчо|Владимир Блажев]] познат како "'''Панчо'''" се здобил со изгореници на лицето и рацете, и му била дадена терапија со кислород, оставајќи го единствениот преживеан член на бендот, додека не почина во октомври 2025. Од пожарот загинаа сите членови на бендот освен пратечкиот вокал [[Ана]] и гитаристот [[Горан Тонев]]. == Дискографија == === Албуми и компилации<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://open.spotify.com/artist/1RkwPT2wRa0k8cMdCsUCal|title=DNK|work=Spotify|language=en|accessdate=2020-11-02}}</ref> === '''ДНК''' има издадено 4 [[Студиски албум|студиски албуми]], една "''[[Best of]]''" компилација и едно [[Миниалбум|EP]]. {| class="wikitable" |+ДНК - албуми, компилации и EP !наслов !година !број на песни |- |Пази дете |2003 |8 |- |Кажано е се |2010 |18 |- |Срце |2013 |16 |- |Уште еден ден |2016 |12 |- |The Best of |2018 |22 |- |Дваесет |2022 |12 |} === Видео записи<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.youtube.com/channel/UC-tpJQa07AiNHBh1Xre-dxQ|title=DNKofficial - YouTube|work=www.youtube.com|accessdate=2020-11-02}}</ref> === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- |''Девојка за везден'' |2002 |/ |- |''Пази дете'' |2003 |/ |- |''Благодарам однапред'' |2004 |/ |- | '' Полна месечина '' || 2008 || Владимир Митревски-Ѓуле |- | '' Навлечен на тебе'' || 2008 || Владимир Митревски-Ѓуле |- | '' Змеј '' || 2009 || Владимир Митревски-Ѓуле |- |'' Пази се од мене '' || 2009 || / |- |'' Едно тело '' || 2010 || Огнен Шапковски |- | '' Спонзоруша ''|| 2011 || / |- | '' Кажано е се '' || 2011 || / |- |''DADA '' || 2011 || Томато продукција |- | '' Од утро до мрак'' || 2011 || Томато продукција |- | '' Авион '' || 2012 || / |- | '' Диско џунгла'' || 2012 || Томато продукција |- | '' Старлета '' || 2013 || Томато продукција |- | '' Што сака нека биде '' || 2013 || / |- | '' Север и југ '' || 2014 || Томато продукција |- | '' Опуштено '' || 2014 || / |- | '' Она е од Шутка '' || 2014 || Томато продукција |- | '' Најмила '' || 2015 || Томато продукција |- | '' Само таа знае како '' || 2016 || Томато продукција |- | '' Стојам сам '' || 2016 || / |- | '' Јас и ти '' || 2016 || Томато продукција |- | '' Аеродром '' || 2016 || Томато продукција |- | '' Звер '' || 2016 || Владимир Митревски-Ѓуле |- | '' Некој друг'' || 2017 || Томато продукција |- | '' Уште еден ден'' || 2017 || Томато продукција |- | '' Невозможна мисија'' || 2017 || Даниел Јовески |- | '' Пола човек'' || 2018 || [[Александар Ристовски - Принц]] |- | '' Дијамант'' || 2018 || Александар Ристовски - Принц |- | '' Кога би знаела се'' || 2019 || CRNI SRBI PRODUCTION |- | '' Горе или Доле'' || 2019 || Даниел Јовески |- | '' Ромео и Јулија'' || 2019 || Илија Димкоски |- | '' Ние'' || 2019 || Даниел Јовески |- | '' Јави ми'' || 2020 || Никола Димов |- | '' Денови во ноќи'' || 2021 || Даниел Јовески |- | '' Кобра'' || 2021 || Валон Азири |- | '' Сите патишта'' || 2021 || / |- | ''Ваков таков'' || 2021 || / |- | ''Ако утре ме нема'' || 2022 || Владимир Митревски-Ѓуле |- | ''Милион денови'' || 2022 || Владимир Митревски-Ѓуле |- | ''Романи'' || 2022 ||Даниел Јовески |- | ''Мами'' || 2023 || / |- | ''Посреќна'' || 2023 || / |- | ''Животе брате'' || 2024 ||Огнен Шапковски |- | ''Амајлија'' || 2024 || Даниел Јовески |- | ''Чаршија'' || 2024 || Огнен Шапковски |- | ''Фала'' || 2025 || Огнен Шапковски |} == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Македонски поп-групи]] [[Категорија:Музички групи основани во 2001 година]] 1c8wfgtqz13wkeqw0145jsm2mz78dkg 5601806 5601803 2026-07-29T10:58:25Z Тиверополник 1815 5601806 wikitext text/x-wiki {{внимание}} {{Infobox musical artist | Name = DNK | Img = Андреј Ѓорѓиески.jpg | Img_size = 300 |Img_capt = ДНК на настап | Background = group_or_band | birth_place = [[Скопје]] | Genre = [[Поп музика|поп]] | Occupation = | Label = [[Авалон продукција]] | URL = | years_active = [[2001]] - [[2025]] | current_members = [[Владимир Блажев-Панчо]]<br>[[Андреј Ѓорѓиески]] }} '''DNK''' — македонска [[поп]]-група. Основанa е во 2001 година. Членови на групата биле [[Владимир Блажев-Панчо|Владимир Блажев — Панчо]] (29 јули 1979 — 14 октомври 2025) и [[Андреј Ѓорѓиески|Андреја Ѓорѓиески — Андреј]] (9 февруари 1982 — 16 март 2025).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://dnk.mk/%d0%b1%d0%b8%d0%be%d0%b3%d1%80%d0%b0%d1%84%d0%b8%d1%98%d0%b0/|title=Биографија|work=DNK|language=en-US|accessdate=2020-10-16|archive-date=2020-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20201020115222/http://dnk.mk/%D0%B1%D0%B8%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%98%D0%B0/|url-status=dead}}</ref> '''Андреј''' загинал ноќта на 16 март, враќајќи се во клубот да спаси луѓе по избувнувањето на [[Пожар во ноќен клуб во Кочани|Пожарот во ноќниот клуб во Кочани]]. По седум месеци од трагедијата животот го загубил и '''Владимир''' ('''Панчо''') == Создавање на групата и првиот сингл == Како музичари со претходно искуство и музичко образование, '''Андреј''' и '''Панчо''' во 2001 година одлучуваат да започнат заедничка кариера. Пред формирањето на '''ДНК''', Андреј бил член на групата [[Tnt|''ТНТ'']], а Панчо настапувал со ''[[ОК Бенд]]''. '''Андреј''' има завршено ниже и средно музичко образование и студирал на Музичката академија во [[Скопје]]. Истата година го објавуваат својот прв сингл, „''[[Девојка за везден]]''“, за кој снимаат и видеоспот, со што официјално го означуваат почетокот на групата '''ДНК'''. == Албумот ''Пази дете'' (2003) == „''[[Пази дете]]''“ е првото официјално издание на македонската група '''ДНК''', објавено во април 2003 година. Иако често се нарекува албум, всушност станува збор за [[Миниалбум|EP]] (мини-албум) со вкупно 8 песни. Изданието е објавено од [[Adria Artists]] и претставува почеток на кариерата на дуото. По формирањето на '''ДНК''' во 2001–2002 година, '''Андреј''' и '''Панчо''' започнале да работат на материјал што ги комбинирал [[Поп-музика|поп]], [[Хип-хоп музика|хип-хоп]] и [[Ритам и блуз|R&B]] влијанијата. На [[Миниалбум|EP]]-то се наоѓаат пет нови песни од '''ДНК''', како и три песни од нивните поранешни состави – [[Tnt|ТНТ]] (во кој членувал '''Андреј''') и [[ОК Бенд|ОК]] (во кој членувал '''Панчо'''). На тој начин изданието претставува мост помеѓу нивните претходни музички кариери и новиот проект '''ДНК'''. * Список на песни {| class="wikitable" |+''Пази дете'' !Наслов !Гости |- |1.''Ма'' |[[Генче]] |- |2.''Девојка за везден'' |/ |- |3.''Благодарам однапред'' |/ |- |4.''Сè што сакам'' |[[Маја Саздановска]] |- |5.''Пази дете'' |[[Жиле]] |- |6.''Во афект'' |[[ТНТ бенд|ТНТ]] |- |7.''Девојка со говорна мана'' |[[ОК Бнед]] |- |8.''Во боја'' |[[ТНТ Бенд|ТНТ]] |} == Враќање на сцената и проширување на музичките активности == По двегодишна пауза, '''ДНК''' повторнo се активира во 2006 година. Во годините што следуваат, '''Андреј''' и '''Панчо''', покрај работата со групата, го прошируваат своето музичко ангажирање и на други полиња од музичката индустрија. '''Панчо''' станува резидент [[DJ]] во некои од најпознатите клубови во [[Македонија]] и регионот, а подоцна ја основа агенцијата ''[[Sure Shotz Entertainment]]'', преку која во [[Македонија]] организира настапи на повеќе светски и балкански [[Ритам и блуз|R&B]] и [[Хип-хоп музика|хип-хоп]] артисти, меѓу кои [[Edo Maajka]], [[Connect]], [[V.I.P.]] и [[DJ Oli Dobolli]]. Во истиот период, '''Андреј''' работи како музички уредник на комедиската телевизија [[К-15 Телевизија|К-15 ТВ]], а е и продуцент на музичкото шоу „[[Мојата ѕвезда]]“, од кое произлегуваат повеќе нови музички таленти. Како долгогодишни соработници и пријатели на продуцентот [[Врчак]], членовите на '''ДНК''' се меѓу основачите на „[[Продукција Република]]“, каде воедно стануваат и нејзини први ексклузивни изведувачи. Групата остварува забележителни настапи на фестивалот „[[Макфест]]“, каде се претставува со песните „''Таа тоа го крие''“, „''Полна месечина''“ и „''Прв''“ (дует со [[Врчак]]). == Албумот ''Кажано е се'' (2010) == Во 2010 година '''ДНК''' го издава својот деби-албум „''[[Кажано е сѐ]]''“, објавен под издавачката куќа „[[Продукција Република]]“. Продуцент на албумот е [[Врчак]], а изданието содржи 18 песни, меѓу кои и сингловите „''Полна месечина''“, „''Пази се од мене''“, „''Навлечен на тебе''“, „''Таа тоа го крие''“ и други. Албумот содржи 18 композиции: {| class="wikitable" |+''Кажано е се'' !Наслов !Гости |- |1.''Спонзоруша'' |/ |- |2.''Таа тоа го крие'' |/ |- |3.''Благодарам однапред'' |/ |- |4.''Љубовта'' |/ |- |5.''Кажано е се'' |/ |- |6.''Сама'' |[[Врчак]] |- |7.''Змеј'' |[[Connect]],[[Врчак]] |- |8.''Jump'' |/ |- |9.''Навлечен на тебе'' |[[Врчак]] |- |10.''Пука'' |[[VIP]] |- |11.''Дали би...?'' |[[Врчак]] |- |12.''Пази се од мене'' |[[Врчак]] |- |13.''Отровна'' |[[Роберт Билбилов|Робер Билбилов]] |- |14.''Прв'' |[[Врчак]] |- |15.''Полна месечина'' |/ |- |16.''Луда'' |[[Врчак]],[[Тамара Тодевска]] |- |17.''Пука'' (Long version) |/ |- |18.''Пази се од мене'' (RMX by REXONA) |/ |} == Јубилеен концерт на ДНК – 10 години постоење (2011) == По повод 10 години од основањето на групата, '''ДНК''' го одржа својот голем јубилеен концерт на 24 септември 2011 година во [[Метрополис Арена]] во [[Скопје]]. Овој настап беше еден од најзначајните моменти во дотогашната кариера на '''Андреј''' и '''Панчо''', бидејќи претставуваше круна на нивната прва деценија активност на македонската музичка сцена. Концертот следеше по големиот успех на нивниот деби-албум „''[[Кажано е сѐ]]''“ (2010) и беше првиот голем самостоен концерт на групата. На сцената '''ДНК''' ги изведоа своите најпознати песни од првиот период, меѓу кои „''Полна месечина''“, „''Таа тоа го крие''“, „''Пази се од мене''“, „''Навлечен на тебе''“ и други хитови. == Синглот ''Авион'' (2012) == „''[[Сингл Авион|Авион]]''“ е сингл на македонската [[поп-група]] '''ДНК''', објавен во 2012 година како најава за нивниот втор [[студиски албум]] „[[Албум Срце|''Срце'']]“ (2013). Песната е една од нивните најемотивни балади и се вбројува меѓу најпрепознатливите песни од тој период. По успехот на албумот „''[[Кажано е сѐ]]''“ (2010), '''ДНК''' продолжија со нов материјал. „[[Сингл Авион|Авион]]“ беше еден од првите синглови што го најавија новиот музички правец на групата – помелодичен и поемотивен звук, со поголем акцент на вокалната интерпретација. == Акустичен концерт во Универзална сала во Скопје (2012) == Во септември 2012 година, '''ДНК''' одржува посебен акустичен концерт во [[Универзална сала – Скопје|Универзална сала]] во [[Скопје]], претставувајќи ги своите најпознати песни во ново, поинакво аранжманско издание. За разлика од нивните стандардни настапи со [[Поп-музика|поп]] и [[Хип-хоп музика|хип-хоп]] елементи, концертот беше реализиран со поддршка од камерен оркестар и бенд во живо, што им овозможи на песните да добијат поакустичен и пософистициран звук. Настанот претставуваше уште еден чекор во музичкиот развој на групата, покажувајќи ја нивната способност да ги прилагодат своите композиции во различни музички форми. == Албумот ''Срце'' (2013) == „''[[Албум Срце|Срце]]''“ е вториот [[студиски албум]] на македонската група '''ДНК''', објавен на 1 јануари 2013 година од издавачката куќа [[Adria Artists]]. Албумот содржи 16 песни и трае околу 57 минути. Со ова издание '''ДНК''' го продолжи успехот постигнат со „''[[Кажано е сѐ]]''“ и се зацврсти како една од најпопуларните [[Поп-музика|поп-групи]] во [[Македонија]]. По огромниот успех на дебитантскиот албум „''[[Кажано е сѐ]]''“ и распродадените концерти во [[Скопје]], '''ДНК''' започна да работи на нов материјал. Во јуни 2012 година беше објавен синглот „[[Сингл Авион|Авион]]“, кој го најави новиот албум. Музички, „''[[Албум Срце|Срце]]''“ нуди помодерен звук, со повеќе [[Ритам и блуз|R&B]], [[Поп-музика|поп]] и денс-елементи, но и [[Балада|емотивни балади]]. * Список на песни {| class="wikitable" |+''Срце'' !Наслов !Гости |- |1.''Срце'' |/ |- |2.''Авион'' |/ |- |3.''Што сака нека биде'' |/ |- |4.''Добра девојка'' |/ |- |5.''Дада'' |/ |- |6.''Старлета'' |/ |- |7.''Мочање'' |[[Afu-Ra]] |- |8.''Преку кур'' |/ |- |9.''Опуштено'' |/ |- |10.''Моето маало'' |[[Елена Ристеска]] |- |11.''Невина'' |[[Gidra Connect]] |- |12''.Од утро до мрак'' |[[Магдалена Цветкоска|Магдалена Цветковска-Ена]] |- |13.''Нисам глуп'' |[[Марко Ѓуровски]] |- |14.''Диско џунгла'' |[[Маја Саздановска]] |- |15.''Rolling in the Deep'' (Live) |/ |- |16.''Авион'' (Remix) |/ |} == Албумот ''Уште еден ден'' (2016) == „''[[Уште еден ден]]''“ е третиот [[студиски албум]] на македонската поп-група '''ДНК''', објавен на 9 мај 2016 година преку издавачката куќа [[Adria Artist]]<nowiki/>s. Албумот содржи 12 песни и има времетраење од околу 41 минута. По големиот успех на албумите „''[[Кажано е сѐ]]''“ (2010) и „[[Албум Срце|''Срце'']]“ (2013), '''ДНК''' продолжија со поинаков и позрел пристап. „''[[Уште еден ден]]''“ покажува помирен и посериозен период во творештвото на '''Андреј''' и '''Панчо''' – со повеќе емотивни теми, животни приказни и лични пораки. * Список на песни {| class="wikitable" |+Уште еден ден !Наслов !Гости |- |1.''Стојам сам'' |/ |- |2.''Само таа знае како'' |/ |- |3.''Имав се'' |/ |- |4.''Некој друг'' |/ |- |5.''Темно е'' |/ |- |6.''Уште еден ден'' |/ |- |7.''Север и југ'' |/ |- |8.''Најмила'' |/ |- |9.''Ѕвер'' |/ |- |10.''Фрази љубовни'' |[[Тамара Тодевска]] |- |11.''Она е од Шутка'' |[[Baby Dooks]] |- |12.''Јас и ти'' |/ |} == Концерт „15 години ДНК“ – Метрополис Арена (2017) == Концертот по повод 15 години постоење на '''ДНК''' се одржа на 12 мај 2017 година во [[Метрополис Арена]], [[Скопје]]. Тоа беше еден од најголемите концерти во кариерата на групата и претставуваше прослава на нивната децениска работа на македонската музичка сцена.Концертот беше организиран како прослава на 15 години од формирањето на '''ДНК''' (2002–2017), но истовремено беше и концертна промоција на нивниот трет [[студиски албум]] „''[[Уште еден ден]]''“ (2016). * На концертот биле изведени голем број од најпознатите песни на '''ДНК''', меѓу кои: {| class="wikitable" |+Песни на концертот по повод 15 години ДНК !Наслов !Гости |- |1.''Авион'' |/ |- |2.''Опуштено'' |/ |- |3.''Таа тоа го крие'' |/ |- |4.''Само таа знае како'' |/ |- |5.''Стојам сам'' |[[Елена Ристеска|Елена Ристевска]] |- |6.''Едно тело'' |[[Дарко Илиевски]] |- |7.''Дада'' |/ |- |8.''Старлета'' |/ |- |9.''Ѕвер'' |/ |- |10.''Некој друг'' |/ |- |11.''Што сака нека биде'' |/ |- |12.''Благодарам однапред'' |[[Tavitijan Brothers]] |- |13.''Уште еден ден'' |[[Лазар Цветковски]] |- |14.''Север и југ'' |/ |- |15.''Најмила'' |[[Мина Блажев]] |- |16.''Срце'' |/ |- |17.''Фрази љубовни'' |[[Тамара Тодевска]] |- |18.''Она е од Шутка'' |/ |- |19.''Отровна си'' |[[Роберт Билбилов]] |- |20.''Од утро до мрак'' |[[Магдалена Цветкоска|Магдалена Цветковска-Ена]] |- |21.''Навлечен на тебе'' |/ |- |22.''Пази се од мене'' |/ |} == Албумот The best of (2018) == „''[[The Best Of]]''“ е компилациски албум ([[greatest hits]]) на македонското дуо '''ДНК''', објавен во 2018 година (дигитално издание достапно и во 2019 година). Албумот претставува збирка на најголемите хитови на групата од нивниот дотогашен 15-годишен период на работа – од почетоците со „''[[Пази дете]]''“, па до песните од албумот „''[[Уште еден ден]]''“ (2016). Албумот содржи 23 песни, со времетраење од околу 1 час и 20 минути. * Список на песни {| class="wikitable" |+''The best of'' !Наслов !Гости |- |1.''Авион'' |/ |- |2.''Стојам сам'' |/ |- |3.''Најмила'' |/ |- |4.''Некој друг'' |/ |- |5.''Север и југ'' |/ |- |6.''Срце'' |/ |- |7.''Благодарам однапред'' |/ |- |8.''Пола човек'' |/ |- |9.''Што сака нека биде'' |/ |- |10.''Невозможна мисија'' |/ |- |11.''Само таа знае како'' |/ |- |12.''Дада'' |/ |- |13.''Пази се од мене'' |[[Врчак]] |- |14.''Старлета'' |/ |- |15.''Ѕвер'' |/ |- |16.''Таа тоа го крие'' |/ |- |17.''Опуштено'' |/ |- |18.''Фрази љубовни'' |[[Тамара Тодевска]] |- |19.''Она е од Шутка'' |[[Baby Dooks]] |- |20.''Навлечен на тебе'' |[[Врчак]] |- |21.''Од утро до мрак'' |[[Магдалена Цветкоска|Магдалена Цветковска-Ена]] |- |22.''Полна месечина'' |/ |- |23.''Дијамант'' |/ |} == Синглови (2018-2022) == Во 2018, тие ја издаваат компилацијата “[[The Best Of днк|The Best Of]]”, која содржи 22 популарни песни и бонус песната “''Дијамант''”. Во 2019, '''ДНК''' издава 4 синглови: “''Кога би знаела се''”, “''Ромео и Јулија''”, “''Ние''” и “''Горе или доле''”. На почетокот на 2020 година тие го издаваат последниот сингл насловен “''Јави ми''" со анимирано видео. Во март, тие оддржаа онлајн концерт на [[YouTube]] и [[Фејсбук|Facebook]]. Во 2021 година, издаваат 4 синглови: "''Денови во ноќи''", "''Сите патишта''", "''Кобра''" и "''Ваков таков''" Во 2022 година тие издаваат 4 синглови: "''Лава''", "''Милион денови''", "''Романи''" и нивниот голем хит "''Ако утре ме нема''". == Концерт „20 години ДНК“ – Арена „Борис Трајковски“ (2022) == Концертот „20 години '''ДНК'''“ се одржа на 3 декември 2022 година во [[А1 Арена „Борис Трајковски]]“ во [[Скопје]] и беше најголемиот јубилеен концерт во дотогашната кариера на групата. Со него '''Панчо''' и '''Андреј''' одбележаа две децении од постоењето на '''ДНК''' (2002–2022). Настапот траеше повеќе од два часа и содржеше голем број од најпознатите песни на '''ДНК'''. Меѓу изведените песни беа: {| class="wikitable" |+Песни на коцертот по повод 20 години ДНК !Наслов !Гости |- |1.''Романи'' |/ |- |2.''Таа тоа го крие'' |/ |- |3.''Авион'' |/ |- |4.''Таа знае како'' |/ |- |5.''Едно тело'' |/ |- |6.''Ромео и Јулија'' |/ |- |7.''Милион денови'' |/ |- |8.''Најмила'' |[[Мина Блажев]] |- |9.''Оди Ѕвездо'' |[[Наум Петрески]] |- |10.''Стојам сам'' |[[Наум Петрески]] |- |11.''Горе или доле'' |/ |- |12.''Што сака нека биде'' |/ |- |13.''Север и југ'' |/ |- |14.''Громови на душа'' |/ |- |15.''Срце'' |/ |- |16.''5 до 2'' |[[Young dadi]] |- |17.''Ваков таков'' |[[Young dadi]] |- |18.''Лава'' |[[Таско (рапер)|Таско]] |- |19.''Она е од Шутка'' |/ |- |20.''Едерлези'' |[[Џамбо Агушев Оркестар]] |- |21.''Ако утре ме нема'' |[[Џамбо Агушев Оркестар]] |- |22.''Фрази љубовни'' |[[Тамара Тодевска]] |- |23.''Од утро до мрак'' |[[Магдалена Цветкоска|Магдалена Цветковска-Ена]] |- |24''.Навлечен на тебе'' |/ |- |25.''Полна месечина'' |/ |- |26.''Пази се од мене'' |/ |} == Албум ''Дваесет'' (2022) == „''[[Дваесет]]''“ е четвртиот [[студиски албум]] на македонската поп-група '''ДНК''', објавен на 4 декември 2022 година од издавачката куќа [[Adria Artists]]. Албумот содржи 12 песни со вкупно времетраење од околу 39 минути и е издаден по повод 20 години постоење на '''ДНК'''. Албумот беше објавен веднаш по големиот јубилеен концерт „20 години '''ДНК'''“ во [[Арена „Борис Трајковски]]“ во [[Скопје]]. Насловот „''[[Дваесет]]''“ симболизира две децении музичка кариера и претставува ново поглавје за групата, комбинирајќи современ поп-звук со препознатливите емотивни текстови на '''ДНК'''. * Список на песни {| class="wikitable" |+Дваесет !Наслов !Гостин |- |1.''Кога би знаела се'' |/ |- |2.''Ромео и Јулија'' |[[IRIE SCRATCH]] |- |3.''Горе или доле'' |/ |- |4.''Ние'' |/ |- |5.''Јави ми'' |/ |- |6.''Македонија на Европско'' |/ |- |7.''Денови во ноќи'' |/ |- |8.''Ваков таков'' |[[Јанг Дади|Young dadi]] |- |9.''Лава'' |[[Таско (рапер)|Таско]] |- |10.''Ако утре ме нема'' |[[Џамбо Агушев Оркестар]] |- |11.''Милион денови'' |/ |- |12.''Романи'' |/ |} == Синглови (2024-2025) == Во 2024 година издаваат синглови: "''Посреќна''", "''Животе брате''", "''Амајлија''" и "''Чаршија''“. Во 2025 година го издаваат нивниот последен сингл "''Фала''". == Пожарот во дискотеката ,,Пулс" во Кочани == На 16 март 2025 година, [[Андреј Ѓорѓиески|Андреја Ѓорѓиески- Андреј]] загина во [[Пожар во ноќен клуб во Кочани|пожарот во ноќниот клуб во Кочани]], заедно со фотографот на бендот [[Александар Ефремов]], пратечкиот вокал [[Сара Пројковска]], тапанарот [[Ѓорѓи Ѓоргиев]], клавијатуристот [[Филип Стевановски]] и бас гитаристот [[Александар Кoларов|Александар Коларов]]. Двајца од членовите на бендот го преживеале првичниот пожар, но починале подоцна попладне. [[Владимир Блажев-Панчо|Владимир Блажев]] познат како "'''Панчо'''" се здобил со изгореници на лицето и рацете, и му била дадена терапија со кислород, оставајќи го единствениот преживеан член на бендот, додека не почина во октомври 2025. Од пожарот загинаа сите членови на бендот освен пратечкиот вокал [[Ана]] и гитаристот [[Горан Тонев]]. == Дискографија == === Албуми и компилации<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://open.spotify.com/artist/1RkwPT2wRa0k8cMdCsUCal|title=DNK|work=Spotify|language=en|accessdate=2020-11-02}}</ref> === '''ДНК''' има издадено 4 [[Студиски албум|студиски албуми]], една "''[[Best of]]''" компилација и едно [[Миниалбум|EP]]. {| class="wikitable" |+ДНК - албуми, компилации и EP !наслов !година !број на песни |- |Пази дете |2003 |8 |- |Кажано е се |2010 |18 |- |Срце |2013 |16 |- |Уште еден ден |2016 |12 |- |The Best of |2018 |22 |- |Дваесет |2022 |12 |} === Видео записи<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.youtube.com/channel/UC-tpJQa07AiNHBh1Xre-dxQ|title=DNKofficial - YouTube|work=www.youtube.com|accessdate=2020-11-02}}</ref> === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- |''Девојка за везден'' |2002 |/ |- |''Пази дете'' |2003 |/ |- |''Благодарам однапред'' |2004 |/ |- | '' Полна месечина '' || 2008 || Владимир Митревски-Ѓуле |- | '' Навлечен на тебе'' || 2008 || Владимир Митревски-Ѓуле |- | '' Змеј '' || 2009 || Владимир Митревски-Ѓуле |- |'' Пази се од мене '' || 2009 || / |- |'' Едно тело '' || 2010 || Огнен Шапковски |- | '' Спонзоруша ''|| 2011 || / |- | '' Кажано е се '' || 2011 || / |- |''DADA '' || 2011 || Томато продукција |- | '' Од утро до мрак'' || 2011 || Томато продукција |- | '' Авион '' || 2012 || / |- | '' Диско џунгла'' || 2012 || Томато продукција |- | '' Старлета '' || 2013 || Томато продукција |- | '' Што сака нека биде '' || 2013 || / |- | '' Север и југ '' || 2014 || Томато продукција |- | '' Опуштено '' || 2014 || / |- | '' Она е од Шутка '' || 2014 || Томато продукција |- | '' Најмила '' || 2015 || Томато продукција |- | '' Само таа знае како '' || 2016 || Томато продукција |- | '' Стојам сам '' || 2016 || / |- | '' Јас и ти '' || 2016 || Томато продукција |- | '' Аеродром '' || 2016 || Томато продукција |- | '' Звер '' || 2016 || Владимир Митревски-Ѓуле |- | '' Некој друг'' || 2017 || Томато продукција |- | '' Уште еден ден'' || 2017 || Томато продукција |- | '' Невозможна мисија'' || 2017 || Даниел Јовески |- | '' Пола човек'' || 2018 || [[Александар Ристовски - Принц]] |- | '' Дијамант'' || 2018 || Александар Ристовски - Принц |- | '' Кога би знаела се'' || 2019 || CRNI SRBI PRODUCTION |- | '' Горе или Доле'' || 2019 || Даниел Јовески |- | '' Ромео и Јулија'' || 2019 || Илија Димкоски |- | '' Ние'' || 2019 || Даниел Јовески |- | '' Јави ми'' || 2020 || Никола Димов |- | '' Денови во ноќи'' || 2021 || Даниел Јовески |- | '' Кобра'' || 2021 || Валон Азири |- | '' Сите патишта'' || 2021 || / |- | ''Ваков таков'' || 2021 || / |- | ''Ако утре ме нема'' || 2022 || Владимир Митревски-Ѓуле |- | ''Милион денови'' || 2022 || Владимир Митревски-Ѓуле |- | ''Романи'' || 2022 ||Даниел Јовески |- | ''Мами'' || 2023 || / |- | ''Посреќна'' || 2023 || / |- | ''Животе брате'' || 2024 ||Огнен Шапковски |- | ''Амајлија'' || 2024 || Даниел Јовески |- | ''Чаршија'' || 2024 || Огнен Шапковски |- | ''Фала'' || 2025 || Огнен Шапковски |} == Наводи == {{наводи}} {{рв|DNK (pop group)}} [[Категорија:Македонски поп-групи]] [[Категорија:Музички групи основани во 2001 година]] 9tbqziwurnbztsq7u4j21v216f9ui8n 0 1234221 5601672 4433056 2026-07-29T05:17:34Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5601672 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Virdung eintrag.jpg|мини|Личниот запис за имотот на Јоханес Вирдунг во печатена печатена книга I g:2º / 50, бр. 2 од Градската библиотека во Мајнц = (Евклид, филозофот од Мегара, платонскиот математичар, Домарот: Тој во овој том ги содржи сите што се стремат кон суштината на математиката, книгите за елементите. xiii) Венеција 1505]] '''Јохан''', '''Ханс''' или '''Јоханес Вердунг''' од '''Хасфурт''' славен [[Астрологија|астролог]] на почетокот на шеснаесеттиот век од [[Курпфалц]].<ref>Dates given as c.1465-c.1535.{{Мртва врска|date=January 2018}}.</ref> Тој е астролог на дворот во [[Хајделберг]], [[Курпфалц]]. Автор е на повеќе дела под генеричките имиња (''Prognosticon'', ''Practica''), вклучувајќи го и милениумско дело, ''Practica von dem Entchrist'' во период околу 1510 година.<ref>There is the 1584 ''Joannis Hasfurti medici ac astrologi praestantissimi'', the title of which implies Virdung had a reputation as physician; he may not have contributed more than his name.</ref> Тој бил дописник на [[Јохан Тритемиј|ЈоханТритемиј]]. Еден од првите извори за легендата [[Фауст]] се појавува во едно од писмата на Тритемиј до Вирдунг.<ref>20 August 1507, (German language). In connection with this, describes Virdung as 'mathematician and court astrologer'.</ref> Вирдунг студирал на [[Универзитет во Лајпциг|Лајпцишкиот универзитет]] на почетокот од 1481 година, а подоцна и во [[Краков]] од 1484 до 1486 или 1487 година. Се враќа во Лајпциг во 1487 година, каде што дипломирал како „Магистер“ во 1491 година.<ref>Steinmetz, "Johann Virdung von Hassfurt", in ''Astrologi hallucinati'' p. 197.</ref> Се верува<ref>By Kazimierz Piekarski</ref> дека Вирдунг бил дел од школата на астрономот [[Алберт Бруџевски]], и студирал заедно со [[Јохан Глоговски]]<ref>Jan Glogowczyk, Jan Glogau, Jan of Glogow (1455-1507). See [[:pl:Jan z Głogowa]].</ref> во [[Краков]] . == Белешки == {{reflist|2}} == Наводи == *Max Steinmetz (1986), "Johann Virdung von Hassfurt, sein Leben und seine astrologischen Flugschriften", in ''Astrologi hallucinati, stars at the end of the world in Luther's time'' *Lynn Thorndike''Johann Virdung of Hassfurt again'' Isis 25, 1936, p.&nbsp;363; ''Faust and Johann Virdung of Hassfurt'', Isis 26, 1936/37, p.&nbsp;321; ''Another Virdung Manuscript'', Isis 34, 1942/43, p.&nbsp;291; ''Johann Virdung of Hassfurt: dates of birth and death'', Isis 37, 1947, p.&nbsp;74 {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Вирдунг, Јохан}} [[Категорија:Германски астролози]] [[Категорија:Родени во 1455 година]] [[Категорија:Христијански астролози]] [[Категорија:Луѓе од Курпфалц]] d5kxiaie0bef7e7c4soilwcajcjdo3f 0 1240763 5601474 5576497 2026-07-28T19:05:31Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5601474 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Референдум|name=Уставен референдум во Турција 2017|title=Референдум за одобрување [http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2017/02/20170211-1.htm на 18 предложени измени и дополнувања] на [[Устав на Турција|Уставот на Турција]]<br />([[#Initial proposals|Подетално]])|date=16 април 2017|location=Турција и турска дијаспора|yes=25157463|no=23779141|invalid=862251|electorate=58291898|mapdivision=[[Покраини во Турција|провинции]] и региони|map=Turkish constitutional referendum 2017.png|notes={{centre|[http://www.ysk.gov.tr/doc/dosyalar/docs/2017Referandum/2017HO-Ornek135.pdf Официјалнни резултати]}}}} {{Turkish constitutional referendum, 2017}} {{Уставна историја на Турција}} '''Уставен референдум во Турција''' — референдум кој се одржал на [[16 април]] [[2017]] година во [[Турција]] за тоа дали да се одобрат 18-те предложени амандмани на [[Устав на Турција|Уставот на Турција]], кои биле предложени од владејачката [[Партија на правдата и развојот|Партија на Правдата и развојот]] (АКП) и [[Партија на националното движење|Партијата на националното движење]] (МХП). Со освојувањето на предлогот, канцеларијата на Премиерот била укината и постојниот [[парламентарен систем]] на управување бил заменет со извршно претседателство и [[претседателски систем]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.reuters.com/article/us-turkey-politics-constitution-idUSKBN153238|title=Turkish parliament nears approval of presidential system sought by Erdoğan|date=19 January 2017|work=Reuters}}</ref> Бројот на места во Парламентот било предложено да се собере од 550 на 600 додека на претседателот му била дадена поголема контрола врз именувањето во Врховниот одбор на судии и обвинители (ХСИК).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.yahoo.com/news/turkish-committee-clears-draft-expanding-erdogans-powers-073856037.html|title=Turkish committee clears draft expanding Erdoğan's powers|publisher=|accessdate=16 April 2017|archive-date=2017-04-11|archive-url=https://archive.today/20170411215303/https://www.yahoo.com/news/turkish-committee-clears-draft-expanding-erdogans-powers-073856037.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-01-21/turkey-parliament-triggers-referendum-on-presidential-system-iy6kd8n6|title=Turkey Parliament Triggers Referendum on Presidential System|date=22 January 2017|publisher=Bloomberg}}</ref> Референдумот се одржал под вонредна состојба која била прогласена по [[Обид за државен удар во Турција (2016)|неуспешниот обид за воен удар]] во јули 2016 година. Раните резултати покажале предност од 51–49% за кампањата „Да“. Во невиден потег, Врховниот изборен совет (YSK) дозволил гласачките ливчиња без печат да бидат прифатени како валидни. Некои противници на реформата го осудиле овој потег за незаконски, тврдејќи дека дури 1,5 милиони гласачки ливчиња биле обележани, и одбиле да ги признаат резултатите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2017/04/16/erdogan-claims-victory-turkish-referendum-result-swiftly-challenged/|title=Erdoğan claims victory in Turkish referendum but result swiftly challenged by opposition|last=|date=|work=Telegraph.co.uk|accessdate=18 April 2017}}</ref> Големи протести избувнале по објавување на резултатите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazeteduvar.com.tr/gundem/2017/04/18/bircok-ilde-referandum-protestolari/|title=Birçok ilde referandum ve YSK protestosu|date=2017-04-18|publisher=Gazeteduvar.com.tr|accessdate=2017-10-02}}</ref> Во последователните извештаи, [[Организација за безбедност и соработка на Европа|Организацијата за безбедност и соработка во Европа]] (ОБСЕ) и Парламентарното собрание на Советот на Европа (ПАЦЕ) ја критикувале неправедноста за време на кампањата и ја прогласиле одлуката на ЈСК за незаконска.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://ataturk.org.uk/wp-content/uploads/2017/05/Se%C3%A7im-G%C3%B6zlemi-ilk-rapor.pdf |title=архивска копија |accessdate=2020-04-14 |archive-date=2018-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180902095518/http://ataturk.org.uk/wp-content/uploads/2017/05/Se%C3%A7im-G%C3%B6zlemi-ilk-rapor.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.habererk.com/dunya/akpm-referandum-raporunu-acikladi-ysk-karari-yasaya-aykiri-h32325.html|title=AKPM referandum raporunu açıkladı 'YSK kararı yasaya aykırı'|date=2017-09-01|publisher=Habererk.com|accessdate=2017-10-02}}</ref> Извршно претседателство е долгогодишен предлог на владејачката АКП и нејзиниот основач, сегашниот претседател на Турција, [[Реџеп Таип Ердоган]] . Во октомври 2016 година, Партијата за националистичко движење (МХП) ја објавила својата соработка за изготвување нацрт-предлози со владата, при што комбинираната поддршка и од пратениците на АКП и на МХП била доволна за да ги предложат предлозите на референдум по парламентарното гласање во јануари. Оние што се изјасниле за предлогот, тврделе дека промените се неопходни за силна и стабилна Турција, тврдејќи дека извршното претседателство ќе им донесе крај на нестабилните коалициони влади кои доминирале во турската политика од 1960-тите до 2002 година. Оние кои биле против уставните промени, сметале дека предлозите ќе концентрираат премногу моќ во рацете на Претседателот и одземање на законодавната власт од парламентот. Критичарите тврдат дека предложениот систем ќе личи на „''избрана диктатура''“ без можност за извршување одговорност на извршната власт, што ќе доведе ефикасно до „''демократско самоубиство''“ и [[автократија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://qz.com/950313/turkey-is-preparing-to-vote-on-a-constitutional-referendum-that-gives-president-recep-tayyip-erdogan-unprecedented-power/|title=Turkey is about to use democracy to end its democracy|publisher=|accessdate=16 April 2017}}</ref> Три дена пред референдумот, еден од помошниците на Ердоган повикал на федерален систем доколку преовладува гласањето „Да“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://t24.com.tr/haber/bahceli-danismani-eyalet-sistemi-diyorsa-erdogan-da-ses-cikarmiyorsa-ulkuculerin-karari-ne-olabilir,399000|title=Bahçeli: Danışmanı "eyalet sistemi" diyor, Erdoğan ses çıkarmıyorsa, ülkücülerin kararı ne olabilir?|work=|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20170416232049/http://t24.com.tr/haber/bahceli-danismani-eyalet-sistemi-diyorsa-erdogan-da-ses-cikarmiyorsa-ulkuculerin-karari-ne-olabilir,399000|archive-date=16 April 2017|accessdate=16 April 2017}}</ref> Двете страни на кампањата се обвинети за употреба на разделувачка и екстремна реторика, при што Ердоган ги обвинил своите противници дека се терористи што соработуваат со оние кои го извршиле пропаднатиот пуч во 2016 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/siyaset/674799/Erdogan_dan__hayir__diyenlere__terorist_ten_sonra__darbeci__sopasi.html|title=Erdoğan'dan 'hayır' diyenlere 'terörist'ten sonra 'darbeci' sopası|publisher=}}</ref> Кампањата била нарушена со обвинувања за државно сузбивање против оние кои биле против, а од друга страна оние кои биле „за“, можеле слободно да ги искористат државните капацитети и финансирањето за да организираат митинзи и настани за кампањи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2017/02/turkey-referendum-erdogan-tone-policing-backfires.html|title=In run-up to referendum, Turks can say anything but 'no'|date=17 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170411220747/http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2017/02/turkey-referendum-erdogan-tone-policing-backfires.html|archive-date=11 April 2017|accessdate=16 April 2017}}</ref> Водечките членови на кампањата „Не“, во кои биле вклучени многу високи поранешни членови на МХП, како Мерал Акшенер, Умит Оздаг, Синан Оган и Јусуф Халачоглу, во текот на кампањата биле подложени на насилство и на ограничувања на кампањата. Кампањата „Да“ се соочила со ограничувања во предизборната кампања од повеќе европски земји, при што германската, холандската, данската и швајцарската влада ги откажале или барале суспендирање на настаните за кампањата „Да“, насочени кон турските гласачи кои живеат во странство. Ограничувањата предизвикале сериозно влошување на дипломатските односи и предизвикале дипломатска криза меѓу Турција и [[Холандија]]. Исто така, биле забележани за неправилностите во гласањето, при што гласачите „Да“ во Германија биле фатени како се обидуваат да гласаат повеќепати од еднаш, а исто така било откриено дека поседувале гласачки ливчиња пред да започне процесот за гласање во странство.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://yarinhaber.net/guncel/51782/almanyada-referandum-oylamasinda-hile-iddiasi-akp-yoneticisi-secimden-once-pusulayla-poz-verdi|title=Almanya’da referandum oylamasında hile iddiası:AKP yöneticisi seçimden önce pusulayla poz verdi|last=habercisi|first=YARIN &#124; Güzel günlerin|publisher=|accessdate=2020-04-14|archive-date=2019-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20190214203506/http://yarinhaber.net/guncel/51782/almanyada-referandum-oylamasinda-hile-iddiasi-akp-yoneticisi-secimden-once-pusulayla-poz-verdi|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.milligazete.com.tr/almanyadaki_referandum_sandiginda_hile/460084|title=Milli Gazete - Almanyadaki referandum sandığında hile|archive-url=https://web.archive.org/web/20170411220846/http://www.milligazete.com.tr/almanyadaki_referandum_sandiginda_hile/460084|archive-date=11 April 2017|accessdate=16 April 2017}}</ref> Европските набудувачи на изборите изјавиле дека гласањето не ги исполнува меѓународните стандарди.<ref name="IrregularWSJ">[https://www.wsj.com/articles/inside-turkeys-irregular-referendum-1493150990 Inside Turkey’s Irregular Referendum], ''The Wall Street Journal''</ref> == Заднина == [[Податотека:Turkish_constitutional_referendum_vote_and_envelope.jpg|мини|Гласач за гласање и [[плик]] користен на референдумот. „Евет“ преведува на Да, додека „Хајер“ преведува на Не.]] Воведување претседателски систем било предложено од тогашниот министер за правда [[Џемил Чичек]] и тој бил поддржан од тогашниот премиер [[Реџеп Таип Ердоган|Ердоган]] во 2005 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://arsiv.ntv.com.tr/news/303471.asp|title=Gündem başkanlık tartışması|date=3 January 2005|publisher=[[NTV Turkey]]|language=tr|accessdate=29 October 2016}}</ref> Оттогаш, сегашниот претседателски систем неколкупати бил отворено поддржан од водачите на [[Партија на правдата и развојот|Партијата за правда и развој]], заедно со „новиот устав“. Потпретседателот на Партијата за правда и развој, [[Хајати Јазиџи|Хајати Јазиџи, го]] предложил април 2017 година како датум на референдумот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.birgun.net/haber-detay/akp-den-baskanlik-aciklamasi-nisan-ayinda-referanduma-gidilebilir-132029.html|title=AKP'den başkanlık açıklaması: Nisan ayında referanduma gidilebilir|work=|publisher=[[BirGün]]|language=tr|archive-url=https://web.archive.org/web/20161029180116/http://www.birgun.net/haber-detay/akp-den-baskanlik-aciklamasi-nisan-ayinda-referanduma-gidilebilir-132029.html|archive-date=29 October 2016|accessdate=29 October 2016}}</ref> == Уставни измени == === Првични предлози === На [[10 декември]] [[2016]] година, по разговорите на Комисијата во Собранието, биле повлечени 3 предлози, останувајќи 18 амандмани. Предлогот на целиот текст на [[турски јазик]] и сегашниот турски устав се наоѓаат на следните врски.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://anayasadegisikligi.barobirlik.org.tr/pdf/anayasadegisikligikanunteklifi.pdf|title=TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ : SIRA SAYISI: 447|work=Anayasadegisikligi.barobirlik.org.tr|format=PDF|accessdate=28 February 2017|archive-date=2017-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202013412/http://anayasadegisikligi.barobirlik.org.tr/pdf/anayasadegisikligikanunteklifi.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.anayasa.gov.tr/icsayfalar/mevzuat/1982anayasas%C4%B1.html|title=Anayasa Mahkemesi|date=|work=Anayasa.gov.tr|archive-url=https://web.archive.org/web/20170217143256/http://anayasa.gov.tr/icsayfalar/mevzuat/1982anayasas%C4%B1.html|archive-date=17 February 2017|accessdate=28 February 2017}}</ref> Најважните измени ја дала Унијата на адвокатите<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://anayasadegisikligi.barobirlik.org.tr/Anayasa_Degisikligi.aspx|title=TBB &#124; Anayasa Değişikliği Teklifi'nin Karşılaştırmalı ve Açıklamalı Metni|date=|work=Anayasadegisikligi.barobirlik.org.tr|accessdate=28 February 2017|archive-date=2018-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225063850/http://anayasadegisikligi.barobirlik.org.tr/Anayasa_Degisikligi.aspx|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable mw-collapsible" |- ! colspan=3| Опис на амандманите |- ! Предлог&nbsp;# !! Член!! Опис на промената |- | 1 || Член 9 || Судството се бара да постапува под услов на непристрасност. |- | 2 || Член 75 || Бројот на места во [[Големо национално собрание на Турција|Парламентот]] е зголемен од 550 на 600. |- | 3 || Член 76 || Возраста за кандидатура треба да се спушти од 25 на 18, додека условот да се заврши задолжителната воена служба треба да се отстрани. Поединците со односи со војската нема да имаат право да се кандитираат. |- | 4 || Член 77 || Мандатот на парламентот е продолжен од четири на пет години. [[Избори во Турција|Парламентарни и претседателски избори]] ќе се одржуваат истиот ден на секои пет години, при што претседателските избори ќе одат во втор круг, доколку ниту еден кандидат не осигури мнозинство во првиот круг. |- | 5 || Член 87 || Функциите на парламентот се * Донесување, промена, отстранување на законите. * Прифаќање на меѓународни договори. * Дискусија за зголемување или намалување на буџетот (преку Комисијата за буџет) и прифаќање или отфрлање на буџетот на Генералното собрание. * Назначување на 7 члена на Врховниот совет на судии и обвинители (ХСЈК) * И користење на други овластувања напишани во уставот |- | 6 || Член 89 || За надминување на претседателското вето, Собранието треба да го донесе истиот предлог-закон со апсолутно мнозинство (301). |- | 7 || Член 98 || Парламентот сега ги открива кабинетот и [[Потпретседателот]] со „''парламентарно истражување''“, „''парламентарна истрага''“, „''генерална дискусија''“ и „''писмено прашање''“. Интерпелацијата е укината и се заменува со „ ''парламентарна истрага''“. Потпретседателот треба да одговори на „''Пишаните прашања''“ во рок од 15 дена. |- | 8 || Член 101 || За да застане како претседателски кандидат, поединецот бара одобрување на една или повеќе партии кои освоиле 5% или повеќе на претходните парламентарни избори и 100.000 избирачи. Избраниот претседател повеќе не треба да го прекине членството во партијата ако го има тоа. |- | 9 || Член 104 || Претседателот станува и шеф на државата и шеф на владата, со моќ да назначува и разрешува министри и потпретседатели. Претседателот може да издаде уредби за извршната власт. Ако законодавството донесе закон за истата тема за која Претседателот издаде извршна наредба, уредбата ќе стане неважечка и парламентарното право ќе стане валидно. |- | 10 || Член 105 || Парламентот може да отвори парламентарна истрага со апсолутно мнозинство (301). Парламентот расправа за предлогот за 1 месец. По завршувањето на дискусијата, парламентарната истрага може да започне во парламентот со три петтини (360) гласови „за“. По завршувањето на истрагите, парламентот може да гласа за да го обвини Претседателот со две третини (400) гласови „За“. |- | 11 || Член 106 || Претседателот може да назначи еден или повеќе Потпретседатели. Доколку Претседателството остане празно, тогаш треба да се одржат нови избори за претседател во рок од 45 дена. Доколку парламентарните избори треба да се одржат во рок од помалку од една година, тие ќе се одржат во ист ден како и предвремените претседателски избори. Доколку парламентот остане повеќе од една година пред да истече мандатот, тогаш новоизбраниот претседател служи до крајот на парламентарниот мандат, по што се одржуваат и претседателски и парламентарни избори. Ова не смета за двојно ограничување на Претседателот. Парламентарните истраги за евентуални злосторства извршени од потпретседателите и министрите можат да започнат во Собранието со три петтини од гласовите. По завршувањето на истрагите, парламентот може да гласа за да ги обвини потпретседателите или министрите со двотретинско гласање „за“. Доколку бидат прогласени за виновни, заменик-претседателот или министерот за кој станува збор се отповикуваат од должноста само ако нивниот криминал е оној што ги спречува да се кандидираат за избори. Ако заседавач е назначен за министер или заменик претседател, нивниот парламентарен мандат ќе престане. |- | 12 || Член 116 || Претседателот и три петтини од Собранието можат да одлучат да ги обноват изборите. |- | 13 || Член 119 || Способноста на Претседателот да прогласи [[вонредна состојба]] сега е на сила на парламентарно одобрување. Собранието може да го продолжи, отстрани или скрати. Вонредните состојби можат да бидат продолжени до четири месеци во исто време, освен за време на војната, каде што нема да се бара такво ограничување. За секој претседателски декрет издаден за време на [[вонредна состојба]] ќе треба одобрение од парламентот. |- | 14 || Член 125 || Делата на Претседателот сега се предмет на судска контрола. |- | 15 || Член 142 || Воените судови се укинуваат, освен ако не се подигнат да ги испитаат дејствата на војниците во услови на војна. |- | 16 || Член 146 || [[Претседател на Турција|Претседател]] порано назначуваше еден судија од Вишиот воен апелационен суд и еден од Вишиот воен управен суд. Бидејќи воените судови би биле укинати, бројот на судии во [[Уставен суд на Турција|Уставниот суд]] ќе се намали на 15 од 17. Како резултат на тоа, претседателските именувани лица ќе бидат намалени на 12 од 14, додека Парламентот ќе продолжи да назначува по три. |- | 17 || Член 159|| Врховниот совет на судии и обвинители е преименуван во „''Одбор на судии и јавни обвинители''“, членовите се намалени на 13 од 22, одделенијата се намалуваат на 2 од 3. 4 члена ги именува Претседателот, 7 ќе ги именува Големото собрание. Кандидатите за Врховниот одбор на судии и јавни обвинители (ХСИК) ќе треба да добијат 2/3 (400) гласови за да го поминат првиот круг и ќе треба 3/5 (360) гласови во вториот круг за да станат членови на ХСИК. (Другите 2 члена се [[Министерство за правда (Турција)|Министерот за правда]] и Потсекретарот на Министерството за правда, што останува непроменето). |- | 18 || Член 161 || Претседателот му предлага фискален буџет на Големото собрание 75 дена пред фискалната нова година. Членовите на Комисијата за буџет можат да направат измени во буџетот, но членовите на парламентот не можат да даваат предлози за промена на јавните расходи. Доколку буџетот не биде одобрен, тогаш ќе се предложи привремен буџет. Доколку привремениот буџет не биде одобрен, буџетот од претходната година би се користел со односот на претходната година.<ref group="note">Овој индекс на прираст е дефиниран од Министерството за финансии и одредува измени на даноците и казните со апсолутна вредност.</ref> |- | 19 || Неколку членови|| Адаптација на неколку членови на уставот со други измени, главно пренесување на извршната власт на владата на Претседателот |- | 20 || Привремен член 21 || Следните претседателски и општи избори ќе се одржат на 3 ноември 2019 година. Изборот на Одборот на судии и обвинители изборите ќе се направи во рок од 30 дена од денот на одобрувањето на овој закон. Воените судови ќе бидат укинати откако законот ќе стапи во сила. |- | 21 || Применливост на амандманите 1-17 || Амандманите (2, 4 и 7) ќе стапат во сила по новите избори, другите измени (освен привремениот член) ќе стапат на сила откако ќе се заколне новоизбраниот претседател. Овој уставен амандман ќе се гласа на референдум како целина. |} ;Забелешка {{reflist|group=note}} === Парламентарна уставна комисија === [[Податотека:AKP_constitutional_proposals_at_TBMM.jpg|десно|мини|230x230пкс|АКП ги презентира своите уставни предлози до претседателот на парламентот Исмаил Караман, декември 2016 година]] [[Податотека:TBMM_Constitutional_Commission_2.jpg|десно|мини|230x230пкс|Парламентарната уставна комисија ги разгледува предложените измени]] Откако биле потпишани од 316 пратеници на АКП, 21-те предложени измени биле доставени до претседателот на Големото национално собрание и потоа биле упатени до парламентарната уставна комисија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.aydinlik.com.tr/politika/2016-aralik/yeni-anayasa-teklifi-meclis-baskanligi-nda|title=Yeni anayasa teklifi Meclis Başkanlığı'nda|date=29 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161229032330/https://www.aydinlik.com.tr/politika/2016-aralik/yeni-anayasa-teklifi-meclis-baskanligi-nda|archive-date=29 December 2016|accessdate=16 April 2017}}</ref> Парламентарната уставна комисија, предводена од пратеникот на АКП, Мустафа Шентоп, започнала да ги прегледува предлозите во декември 2016 година, порано од предвидениот датум од јануари 2017 година. Уставната комисија била формирана од 25 члена од кои 15 од АКП, 5 се од ЦХП, 3 од ПДП и 2 од МХП, според составот на парламентот. Бидејќи АКП имала големо мнозинство на местата на комисијата, од медиумските коментатори се очекувало дека ќе има минимален развој на изненадувања во фазата на преглед на амандманите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.amerikaninsesi.com/a/tbmm-anayasa-komisyonunda-gerilimli-gorusme/3651582.html|title=TBMM Anayasa Komisyonu’nda Gerilimli Görüşme|last=Yıldız Yazıcıoğlu Abone|date=26 December 2016|work=Amerikaninsesi.com|language=tr|accessdate=28 February 2017}}</ref> Дебатите во комисијата започнале да се загреваат, при што се забележани повремени тепачки меѓу пратениците.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sozcu.com.tr/2016/gundem/anayasa-komisyonunda-tartisma-1584254/|title=Anayasa Komisyonu’nda tansiyon yükseldi – Sözcü Gazetesi|date=24 December 2016|work=Sozcu.com.tr|accessdate=28 February 2017}}</ref> Уставната комисија има моќ да ги измени или отфрли предложените измени пред да бидат дадени на гласање за сите пратеници. Комисијата направила мали измени на бројни предлози, како што е зголемување на бројот на членови на Врховниот одбор на судии и обвинители од 12 на 13 членови<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://tr.sputniknews.com/turkiye/201612281026533126-cumhurbaskani-kararname-yetkisi/|title=Cumhurbaşkanının kararname yetkisi anayasa teklifinden çıkarıldı|last=|date=28 December 2016|work=Tr.sputniknews.com|accessdate=28 February 2017}}</ref> Така, комисијата одбила три од 21 предложени измени, намалувајќи го уставниот пакет од 21 предлог на 18. Петтиот предлог, со кој се создале „''резервни пратеници''“ бил контроверзен и отфрлен со само три потписи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ntv.com.tr/turkiye/yedek-milletvekilligiiptal,61ptk2i0wU6sGCzlfHByYA|title=Yedek milletvekilliği iptal|date=27 December 2016|publisher=NTV|accessdate=28 February 2017}}</ref> Било објавено дека пратениците на АКП се спротивставиле на создавање „резервни пратеници“<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://t24.com.tr/haber/anayasa-degisikligi-teklifi-18-maddeye-dusuruldu,380048|title=Anayasa değişikliği teklifi 18 maddeye düşürüldü - Politika|date=|publisher=T24|accessdate=28 February 2017}}</ref> Исто така бил отфрлен и 15-тиот предлог што му давало на Претседателот право да ги структурира државните служби и државните институции преку уредби.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.birgun.net/haber-detay/anayasa-teklifi-degisti-21-maddeden-ikisi-iptal-141183.html|title=Anayasa teklifi değişti: 21 maddeden ikisi iptal|work=Birgun.net|accessdate=28 February 2017}}</ref> Еден ден подоцна, на [[29 декември]], 14-тиот предлог што му давало право на претседателот да назначи високи бирократски службеници исто така бил одбиен. Комисијата го завршила процесот на одобрување на 30 декември, отфрлајќи 3 од вкупно 21 предлози.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://uk.businessinsider.com/r-plans-for-stronger-turkish-presidency-pass-first-hurdle-2016-12?r=US&IR=T|title=Plans to expand the powers of Turkey's Erdoğan have passed the first hurdle|publisher=Businessinsider.com|accessdate=28 February 2017|archive-date=2017-04-14|archive-url=https://archive.today/20170414113542/http://uk.businessinsider.com/r-plans-for-stronger-turkish-presidency-pass-first-hurdle-2016-12?r=US&IR=T|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" ! colspan="22" | Резултати од процесот на преглед на парламентарната уставна комисија |- ! Предлог ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! 20 ! 21 |- | style="background: #EBEBEB" | '''Резултат''' |{{Tick}} |{{Tick}} |{{Tick}} |{{Tick}} |{{Cross}} |{{Tick}} |{{Tick}} |{{Tick}} |{{Tick}} |{{Tick}} |{{Tick}} |{{Tick}} |{{Tick}} |{{Cross}} |{{Cross}} |{{Tick}} |{{Tick}} |{{Tick}} |{{Tick}} |{{Tick}} |{{Tick}} |} === Парламентарно гласање === [[Податотека:Turkish_MPs_voting_for_constitution_2017.jpg|мини|230x230пкс| Пратениците гласаат за предложените измени, јануари 2017 година]] По завршувањето на расправите за Уставната комисија, 18-те предлози биле доставени до парламентот за ратификација. На уставните измени им требало мнозинство од три петтини (330 гласови) за да се изгласа на референдум и двотретинско мнозинство (367 гласови) да бидат ратификувани директно. [[Партија на правдата и развојот|Претставниците на Партијата за правда и развој]] (АКП) тврделе пред гласањето дека дури и ако се постигне прагот од 367, владата нема да ги ратификува измените без референдум.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/turkiye/642636/AKP__367_den_vazgecemedi.html|title=AKP, 367'den vazgeçemedi|date=9 December 2016|agency=Cumhurriyet|language=tr}}</ref> Парламентот гласал за секој од 18-те предлози одделно во две фази. Првиот круг бил индикатор за тоа дали амандманите ќе соберат доволно поддршка, а амандманите ќе бидат предложени од сите страни присутни во собранието. Во вториот круг, партиите веќе не смеале да предложат измени во предлозите. Земени биле предвид резултатите од вториот круг, со потребни 330 гласови за да се испратат на референдум или 367 за директно спроведување на одлуките. Конечното гласање за сите одобрени предлози во целост, со истите прагови, било преземено на крајот на вториот круг, при што целиот процес било решено да се распушти доколку гласовите „За“ паднат под 330.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.konhaber.com/haber-anayasa_degisikligi_sureci_nasil_isleyecek-640988.html|title=Anayasa değişikliği süreci nasıl işleyecek? - Konhaber - Türkiye'nin İnternet Gazetesi|work=Konhaber.com|accessdate=28 February 2017}}</ref> Од вкупно 550 пратеници, 537 имале право на глас. 11 пратеници од [[Демократска партија на народите (Турција)|Демократската партија]] на [[Демократска партија на народите (Турција)|Народната партија]] (ПДП) биле во притвор за обвиненија за тероризам и не биле во можност да учествуваат во гласањето, а останатите 48 пратеници на ПДП го бојкотирале гласањето, откако нивното барање уапсените пратеници да бидат донесени во парламентот за да гласаат било одбиено <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.diken.com.tr/tutuklu-hdp-vekillerinden-itiraz-anayasa-gorusmeleri-ic-tuzuge-aykiri-durdurun/|title=Tutuklu HDP vekillerinden itiraz: Anayasa görüşmeleri iç tüzüğe aykırı, durdurun - Diken|date=7 January 2017|work=Diken.com.tr|accessdate=28 February 2017}}</ref> Претседателот на парламентот, Исмаил Караман, кој немал можност да учествува во гласањето поради неговата функција, бил хоспитализиран за време на гласањето, кое означувало и дека заменик-претседателот на АКП, Ахмет Ајдин, нема да има можност да гласа.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.cagdasses.com/guncel/58624/ismail-kahraman-hastaneye-kaldirildi|title=İsmail Kahraman hastaneye kaldırıldı!|date=29 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170417161134/http://www.cagdasses.com/guncel/58624/ismail-kahraman-hastaneye-kaldirildi|archive-date=17 April 2017|agency=Cagdas Ses|language=tr}}</ref> Од 537 пратеници со право на глас, АКП имала 315, ЦХП 133, МХП 39, ПДП 48 и 2 биле независни. Од 39 пратеници на МХП, 6 отворено изјавиле дека ќе гласаат против амандманите, зголемувајќи го вкупниот број пратеници кои гласиле „Да“ на 348. 133 пратеници на ЦХП и двајцата независни, гласале со одговор „Не“, додека ПДП го бојкотирала гласањето <ref>{{Наведени вести|url=https://tr.sputniknews.com/turkiye/201701101026704224-baskanlik-sistem-oylama-fire/|title=Başkanlık sisteminin ilk oylamasında fire hesabı|date=10 January 2017|agency=Sputnik Turkiye|language=tr}}</ref> {| class="wikitable" ! colspan="10" | Теоретска распределба на гласови според партиски линии |- ! colspan="3" | Партија ! Водач ! Партиска позиција ! Вкупно пратеници ! Со право на глас ! Гласале „Да“ ! Гласале „Не“ ! Графичко претставување |- | style="background:#fdc400; width:4px; text-align:center;" | | АКП | [[Партија на правдата и развојот|Партија за правда и развој]] | Бинали Јилдрим |{{tick|15}} Да | 317 | 315 година | 315 година | 0 | rowspan="4" |[[File:TBMM_at_January_2017.png|340x340пкс]] |- | style="background:#e30000; width:4px; text-align:center;" | | ЦХП | [[Републиканска народна партија]] | Кемал Каличдароглу |{{cross|15}} Не | 133 | 133 | 0 | 133 |- | style="background:#870000; width:4px; text-align:center;" | | МХП | Партија за националистичко движење | Девлет Бахчели |{{tick|15}} Да | 39 | 39 | 33 | 6 |- | style="background:#b000b8; width:4px; text-align:center;" | | HDP | [[Демократска партија на народите (Турција)|Демократска партија на народите]] | Селахатин Демирташ / Серпил Кемалбај |{{cross|15}} Не | 59 | 48 | colspan="2" style="background:#ececec" |{{centre|''Бојкотирале''}} |- | style="background:{{Independent (politician)/meta/color}}; width:4px; text-align:center;" | | | [[Независен политичар|Независни]] | |{{cross|15}} Не {{Мали|(both)}} | 2 | 2 | 0 | 2 | {{Мали|''MPs ordered by party line. Black denotes MPs ineligible to vote''}} |- ! colspan="5" | Вкупно ! 550 ! 537 година ! 348 ! 141 !{{tick|15}} Референдум |} Парламентарното гласање започнало на 9 јануари, со завршувањето на првиот круг од гласањето на 15 јануари. Опозициските политичари го критикувале брзиот начин на кој било спроведено гласањето.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.internethaber.com/baykaldan-cok-sert-anayasa-cikisi-1745505h.htm|title=Baykal'dan çok sert anayasa çıkışı|work=Interethaber.com|accessdate=28 February 2017}}</ref> Гласањето било погодено од бројни нерегуларности, при што пратениците на ЦХП ги сакале пратениците на АКП отворено да го дадат својот глас.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://nediyor.com/chpli-ozkanin-oylamaya-mudahale-isyani/|title=CHP'li Özkan'ın oylamaya müdahale isyanı|last=|date=9 January 2017|work=Nediyor.com|archive-url=https://archive.today/20170415164529/https://nediyor.com/chpli-ozkanin-oylamaya-mudahale-isyani/|archive-date=15 April 2017|accessdate=28 February 2017}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://tr.sputniknews.com/bidebunudinle/201701101026712149-akparti-orhan-deligiz-anayasa-oylamasi-acik-oy/|title=AK Partili Deligöz: 'Ulan alın açık oy kullanıyorum, ne yapacaksınız?' dedim|last=|date=16 January 2017|work=Tr.sputniknews.com|accessdate=28 February 2017}}</ref> Министерот за здравство, [[Реџеп Акдаг]] отворено признал дека тој сторил кривично дело.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cumhuriyet.com.tr/video/video/657859/AKP_liler_acik_oy_kullandi_ortalik_karisti...__Saglik_Bakani_Akdag__Sana_mi_soracagim_lan_.html|title=Cumhuriyet Gazetesi - (Video) AKP'liler açık oy kullandı ortalık karıştı... Sağlık Bakanı Akdağ: Sana mı soracağım lan!|last=|date=|work=Cumhuriyet.com.tr|accessdate=28 February 2017}}</ref> Пратениците на АКП одговориле на обидите да се снимат отворено со непријателство, при што повремено се воделе тепачки меѓу пратениците од владата и опозицијата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sozcu.com.tr/2017/gundem/saglik-bakani-recep-akdag-acik-oy-kullandi-1613271/|title=Sağlık Bakanı açık oy kullandı uyarılara sert tepki gösterdi – Sözcü Gazetesi|date=|work=Sozcu.com.tr|accessdate=28 February 2017}}</ref> Пратеничката од партијата ЦХП, Фатма Каплан Хуријет, наводно, била давена од водачот на парламентарната група на АКП, Мустафа Елиташ, откако ги снимила Елиташ и премиерот Бинали Јилдирем како јавно гласаат.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.evrensel.net/haber/303753/fatma-kaplan-hurriyet-bu-goruntuleri-cektigi-icin-darbedildi|title=Fatma Kaplan Hürriyet bu görüntüleri çektiği için darbedildi|date=12 January 2017|work=Evrensel.net|accessdate=28 February 2017}}</ref> Неколкумина пратеници биле хоспитализирани, додека подиумот каде што пратениците се појавувале да одржуваат говори бил дислоциран со тоа што еден од 15.000 микрофони бил пријавен како исчезнат.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hurriyet.com.tr/meclis-kursusundeki-15-bin-euroluk-mikrofon-kayip-40334862|title=Meclis kürsüsündeki 15 bin Euro’luk mikrofon kayıp - Son Dakika Gündem Haberleri|last=Hürriyet Haber|date=|work=Hurriyet.com.tr|accessdate=28 February 2017}}</ref> Вториот круг на гласање бил комплетиран на 20 јануари, при што биле одобрени сите предложени измени. Конечниот предлог за усвојување на одобрените амандмани бил одобрен со 339 гласови, надминувајќи го прагот од 330 гласа за одржување референдум, но не го надминал прагот од 367 гласови, потребни за директно донесување на амандманите. ===Гласање на членовите=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="3" |Предлог ! rowspan="2" style="width:20em" |Опис ! colspan="4" style="width:20em;" |Прв круг ! colspan="4" style="width:20em;" |Втор круг ! rowspan="3" |Резултати |- !Вкупно членови !Да !Не !Друго ! rowspan="2" |Вкупно членови ! rowspan="2" |Да ! rowspan="2" |Не ! rowspan="2" |Друго |- |Предлог да се започне со процесот на гласање |480 |'''338''' |134 |3 |- |1 |Неутралност на судството |484 |'''347''' |132 |5 |486 |'''345''' |140 |1 |{{tick}} |- |2 |Зголемување на бројот на пратеници на 600 од 550 |480 |'''343''' |133 |3 |485 |'''342''' |139 |4 |{{tick}} |- |3 |Подобност за парламентарна кандидатура |485 |'''341''' |139 |5 |486 |'''342''' |137 |6 |{{tick}} |- |4 |Избори на секои пет години и за парламентот и за претседателството |486 |'''343''' |139 |4 |486 |'''342''' |138 |6 |{{tick}} |- |5 |Надлежности и одговорности на парламентот |354 |'''343''' |7 |4 |486 |'''342''' |140 |4 |{{tick}} |- |6 |Органи за ревизија на парламентот |483 |'''343''' |137 |3 |485 |'''342''' |138 |5 |{{tick}} |- |7 |Избор на претседател |482 |'''340''' |136 |6 |484 |'''340''' |136 |8 |{{tick}} |- |8 |Должности на претседателот |481 |'''340''' |135 |6 |483 |'''339''' |138 |6 |{{tick}} |- |9 |Казнена одговорност на Претседателот |485 |'''343''' |137 |5 |483 |'''341''' |137 |5 |{{tick}} |- |10 |Потпретседателство и министерства |483 |'''343''' |135 |5 |481 |'''340''' |136 |5 |{{tick}} |- |11 |Обновување на изборите |483 |'''341''' |134 |8 |481 |'''342''' |135 |4 |{{tick}} |- |12 |Вонредна состојба |482 |'''344''' |133 |5 |484 |'''342''' |138 |4 |{{tick}} |- |13 |Укинување на воените судови |482 |'''343''' |133 |6 |484 |'''343''' |136 |5 |{{tick}} |- |14 |Висок совет на судии и обвинители |483 |'''341''' |133 |9 |487 |'''342''' |139 |6 |{{tick}} |- |15 |Регулирање на буџетот |483 |'''341''' |134 |8 |486 |'''342''' |141 |3 |{{tick}} |- |16 |Адаптација на други членови |482 |'''341''' |134 |7 |486 |'''342''' |141 |3 |{{tick}} |- |17 |Привремен член за транзиција кон новиот систем |484 |'''342''' |135 |7 |485 |'''341''' |139 |5 |{{tick}} |- |18 |Претседателот може да биде член на партијата |481 |'''344''' |131 |6 |488 |'''343''' |142 |3 |{{tick}} |- ! colspan="6" |'''Предлог за донесување на одобрените измени (330 за референдум, 367 за директно спроведување)''' !488 !339 !142 !7 !{{tick}} |} == Прием == [[Податотека:Yeniçeri_Özdağ_Halaçoğlu.jpg|десно|мини|230x230пкс| Пратениците на МХП, Озџан Оздаг, Умит Оздаг и Јусуф Халачоглу, изјауваат дека се спротивставуваат на предложените уставни измени]] Амандманите биле примени со сериозни критики од опозициските партии и невладините организации, при што критиките се фокусирале особено на ерозијата на [[Поделба на власта|раздвојувањето на власта]] и укинувањето на парламентарната одговорност. Уставните правни експерти како што се Кемал Ѓозлер и Ибрахим Кабоглу тврделе дека промените ќе резултираат да Собранието стане делотворно немоќно, додека извршниот претседател ќе има контроли врз извршната, законодавната и судската власт.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.anayasa.gen.tr/elveda-anayasa-v1.htm|title=Kemal Gözler, Kuvvetler Ayrılığı, Elveda Anayasa: 10 Aralık 2016 Tarihli Anayasa Değişikliği Teklifi Hakkında Bİr Eleştiri|work=Anayasa.gen.tr|accessdate=28 February 2017}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://tr.sputniknews.com/politika/201612271026505410-akp-anayasa-padisah-kaboglu/|title='AKP'nin anayasa teklifi en büyük kırılma, padişahlık ötesi bir durum söz konusu'|last=|date=27 December 2016|work=Tr.sputniknews.com|accessdate=28 February 2017}}</ref> На 4 декември Ататургистичката асоцијација за мисли ( АПТ ), Здружението за поддршка на современото живеење (ÇYDD) и Конфедерацијата на синдикатите одржале митинг во [[Анкара]] и покрај тоа што ги повлекле нивните дозволи од гувернерот на Анкара, повикувајќи на отфрлање на претседателски систем со образложение дека се заканува независност на судството и секуларни демократски вредности.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://add.org.tr/4-aralikta-baskanliga-dur-demek-icin-anitkabirdeydik/|title=HALK BAŞKANLIK SİSTEMİNE "HAYIR" DİYEREK ANITKABİR’E YÜRÜDÜ - Atatürkçü Düşünce Derneği|date=29 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161229033636/http://add.org.tr/4-aralikta-baskanliga-dur-demek-icin-anitkabirdeydik/|archive-date=29 December 2016|accessdate=16 April 2017}}</ref> Амандманите првично биле примени со мешани одговори од опозициската ЦХП, кои долго време била критички настроена кон уставните планови на АКП. Набргу откако предлозите биле објавени и доставени до парламентот на 10 декември, премиерот Бинали Јилдрим објавил дека ЦХП е во согласност со 5 од предложените измени.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.marmaragazetesi.com/basbakan-yildirimdan-yeni-anayasa-teklifiyle-ilgili-ilk-aciklama-chpnin-de-mutabik-o-118020h.htm|title=Başbakan Yıldırım'dan Yeni Anayasa Teklifiyle İlgili İlk Açıklama: CHP'nin de Mutabık Olduğu Maddeler Var|date=|work=Marmaragazetesi.com|accessdate=28 February 2017}}</ref> Сепак, приемот од ЦХП бил негативен, при што заменик-претседателот на партијата Селин Сајек Боке тврдел дека предлозите во суштина создале „ [[Султан|''султанат'']] “.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://tr.sputniknews.com/politika/201612111026258592-chp-selin-sayek-boke-anayasa-teklifi/|title=CHP'li Böke: Meclis'e sunulan padişahlık teklifidir|last=|date=|work=Tr.sputniknews.com|accessdate=28 February 2017}}</ref> Водачот на парламентарната група Левент Ѓок, еден од првите што ги коментирал објавените предлози, изјавил дека промените ќе вратат 140 години од турската парламентарна демократија, повикувајќи ги сите партии да ги отфрлат предлозите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hurriyet.com.tr/chpden-anayasa-teklifine-iliskin-ilk-aciklama-40303012|title=CHP'den anayasa teklifine ilişkin ilk açıklama - Son Dakika Gündem Haberleri|last=Nursima Keskin|date=|work=Hurriyet.com.tr|accessdate=28 February 2017}}</ref> Друг од водачите на парламентарната група на ЦХП, Озѓур Озел, ги нарекол предлозите како „''промена на режимот''“, при што парламентот во суштина ќе биде немоќен да ги контролира министрите и да ги држи пред одговорност.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cumhuriyet.com.tr/video/video_haber/649071/CHP_li_Ozgur_Ozel_den_baskanlik_karsiti__kefenli_hodri_meydan__konusmasi.html|title=Cumhuriyet Gazetesi - (Video) CHP'li Özgür Özel'den başkanlık karşıtı "kefenli hodri meydan" konuşması|last=|date=22 December 2016|work=Cumhuriyet.com.tr|accessdate=28 February 2017}}</ref> Озел изјавил дека АКП најверојатно нема да ги добие потребните 330 гласови за да се спроведат измените преку референдум, наведувајќи дека тој ќе биде изненаден доколку бројот на пратениците што ќе гласат достигне 275.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.birgun.net/haber-detay/chp-li-ozgur-ozel-275-in-uzerine-cikamazlar-139010.html|title=CHP'li Özgür Özel: 275'in üzerine çıkamazlar|date=10 December 2016|work=Birgun.net|archive-url=https://archive.today/20170416082138/http://www.birgun.net/haber-detay/chp-li-ozgur-ozel-275-in-uzerine-cikamazlar-139010.html|archive-date=16 April 2017|accessdate=28 February 2017}}</ref> Пратеникот на ЦХП, Селина Доган, изјавил дека авторитарната природа на предлозите ефикасно ќе стави крај [[Приклучување на Турција кон ЕУ|на преговорите за пристапување на Турција во ЕУ]], наведувајќи го недостатокот на каква било релевантност за европските вредности.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ensonhaber.com/chpli-dogan-anayasa-teklifi-yasalasirsa-ab-sureci-biter-2016-12-28.html|title=CHP'li Doğan: Anayasa teklifi yasalaşırsa AB süreci biter|date=|work=Ensonhaber.com|accessdate=28 February 2017}}</ref> Пратеникот на ЦХП, Џемал Октан Јуксел, изјавил дека предлозите наликуваат на уставот на [[Сирија]] на [[Башар ал Асад|Асад]], наведувајќи дека тоа нема да биде национален устав, туку „''пренесен устав од Сирија''“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://t24.com.tr/haber/chpli-vekil-bu-teklif-diktator-esadin-suriye-anayasasinin-kopyasi-dedi-karsilastirmali-metin-sundu,378834|title=CHP'li vekil "Bu teklif, diktatör Esad'ın Suriye anayasasının kopyası" dedi, karşılaştırmalı metin sundu - Politika|date=|publisher=T24|accessdate=28 February 2017}}</ref> И покрај тоа што имале официјална поддршка на националистичката МХП, било објавено дека турските националисти исто така биле претерано критични и за предлозите и за вклученоста на нивната партија во нивниот нацрт.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.yenicaggazetesi.com.tr/yeni-anayasa-teklifi-ulkuculeri-ayaga-kaldirdi-152555h.htm|title=Yeni Anayasa teklifi Ülkücüleri ayağa kaldırdı|date=|work=Yenicaggazetesi.com.tr|accessdate=28 February 2017}}</ref> Бахчели, кој историски и дал поддршка на АКП во контроверзни ситуации, бил предмет на критики од сите најголеми партии за неговата одлука да ги поддржи уставните измени, опишани како „''задната градина''“, „''животната линија''“ или „''резервната гума'' „од критичарите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.diken.com.tr/chpnin-sarayin-yedek-lastigi-sozlerine-mhpden-yanit-pkknin-don-lastigi/|title=CHP'nin ‘Saray’ın yedek lastiği’ sözlerine MHP'den yanıt: PKK’nın don lastiği|date=14 October 2016|publisher=Diken|accessdate=28 February 2017}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.milliyet.com.tr/chp-li-gok-mhp-akp-ye-can-simidi/siyaset/detay/2206328/default.htm|title=CHP'li Gök: MHP, AKP'ye can simidi olmuş - Haberler|date=|work=Milliyet.com.tr|accessdate=28 February 2017}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazete2023.com/siyaset/ulkuculer-mhp-yi-akp-nin-arka-bahcesi-yaptirmayacak-h54576.html|title=Ülkücüler MHP'yi AKP'nin arka bahçesi yaptırmayacak|date=16 October 2016|work=Gazete2023.com|accessdate=28 February 2017|archive-date=2017-04-16|archive-url=https://archive.today/20170416085140/http://www.gazete2023.com/siyaset/ulkuculer-mhp-yi-akp-nin-arka-bahcesi-yaptirmayacak-h54576.html|url-status=dead}}</ref> На 24 октомври 2016 година, 5 од 40-те пратеници на парламентот на МХП изјавиле дека ќе ги отфрлат уставните предлози, наспроти нивната партиска позиција.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ntv.com.tr/turkiye/mhpli-5-milletvekili-baskanlik-teklifine-hayir-diyecek,kYMnwxBvGEaajwVqNBFFJA|title=MHP'li 5 milletvekili '&#39;başkanlık'&#39; teklifine '&#39;hayır'&#39; diyecek|date=24 October 2016|publisher=NTV|accessdate=28 February 2017}}</ref> Имит Оздаг, кој бил кандидат за водач против Бахчели и еден од петте пратеници кои биле критични за промените, го повикал членството на неговата партија во ноември.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.haberturk.com/gundem/haber/1324638-mhpden-ihrac-edilen-umit-ozdag-konustu|title=MHP'den ihraç edilen Ümit Özdağ konuştu &#124; Gündem Haberleri|date=16 November 2016|work=Haberturk.com|accessdate=28 February 2017}}</ref> Анкетата објавена од Гезичи во декември покажале дека скоро две третини од приврзаниците на МХП се против предложените измени, иако приврзаниците на МХП исто така биле најмногу неодлучни меѓу другите партии.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sozcu.com.tr/2016/gundem/yeni-anayasa-anketinden-cok-konusulacak-sonuclar-1590584/|title=Yeni Anayasa anketinden çok konuşulacak sonuçlar – Sözcü Gazetesi|date=28 December 2016|work=Sozcu.com.tr|accessdate=28 February 2017}}</ref> На 27 декември, пратеникот на МХП, Кадир Коџдемир, станал петтиот пратеник од неговата партија што јавно изјавил дека се спротивставува на предлозите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://61hayat.com/tr-TR/haberler/15439/mhpli-vekil-tweet-atti-anayasa-hesabi-karisti|title=MHP'li vekil tweet attı, Anayasa hesabı karıştı! - 61 Hayat İnternet Gazetesi|last=|date=|work=61hayat.com|accessdate=28 February 2017|archive-date=2017-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202165433/http://61hayat.com/tr-TR/haberler/15439/mhpli-vekil-tweet-atti-anayasa-hesabi-karisti|url-status=dead}}</ref> Говорејќи малку по објавувањето на предлозите, портпаролот на ХДП, Ајхан Билген, ги критикувал предложените измени за антидемократски и против принципот на судска независност. Наведувајќи го предложеното создавање „''извршни налози''“ што Претседателот може да го донесе по волја без парламентарно испитување, Билген ја критикувал природата на измените, нарекувајќи ги слабо напишани и обид за прикривање на уставните прекршувања што се случиле според сегашниот устав .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.haberturk.com/gundem/haber/1335019-hdpden-yeni-anayasa-teklifi-aciklamasi|title=HDP'den yeni anayasa teklifi açıklaması &#124; Gündem Haberleri|date=|work=Haberturk.com|accessdate=28 February 2017}}</ref> Сепак, на 18 декември, пратеникот на ХДП, Кадри Јилдрим, тврдел дека нема да има причина да се отфрлат предлозите доколку промените содржат посебен „статус“ за турските Курди и уставно право на образование за курдските граѓани на нивниот мајчин [[Курдски јазик|курдски]] јазик.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/siyaset/647436/HDP_li_Yildirim_dan_baskanlik_sistemi_icin_iki_sart.html|title=HDP'li Yıldırım'dan başkanlık sistemi için iki şart - Cumhuriyet Siyaset Haberleri|last=|date=18 December 2016|work=Cumhuriyet.com.tr|accessdate=28 February 2017}}</ref> Ова довело до шпекулации дека ХДП би можела да биде убедена да ги поддржи измените од страна на владата на АКП, иако МХП ќе биде мала веројатност заеднички да ги поддржи сите измени, кои исто така ги одобрува и ХДП.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sozcu.com.tr/2016/yazarlar/can-atakli/baskanlik-sistemine-hdp-bombasi-1575649/|title=Архивиран примерок|archive-url=https://web.archive.org/web/20161229170912/http://www.sozcu.com.tr/2016/yazarlar/can-atakli/baskanlik-sistemine-hdp-bombasi-1575649/|archive-date=29 December 2016|accessdate=2016-12-28}}</ref> На 21 декември, ЦХП и ХДП изјавиле дека ќе поднесат амандман со кои предлозите би се прогласиле за „неуставни“, но предлогот бил отфрлен од пратениците.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://tr.sputniknews.com/turkiye/201612211026421091-chp-hdp-anayasa/|title=CHP ve HDP'nin 'değişiklik teklifi Anayasa'ya aykırı' önergeleri kabul edilmedi|last=|date=21 December 2016|work=Tr.sputniknews.com|accessdate=28 February 2017}}</ref> Измените добиле и сериозни критики надвор од Турција. Еден коментатор отишол дотаму што изјавил дека „''доколку мнозинството гласа Да, ова ќе биде крај на парламентарната демократија во Турција''“.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2017/apr/14/turkey-constitution-referendum-despotism-erdogan-crush-opposition|title=Turkey could be about to leap from division to despotism|date=2017-04-14|work=The Guardian|access-date=2017-04-15|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> Невладината организација „ Хјуман рајтс воч“ изјавила дека измените се „''огромна закана за човековите права, владеењето на правото и демократската иднина на земјата''“.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.hrw.org/news/2017/01/18/turkey-president-bids-one-man-rule|title=Turkey: President Bids for One-Man Rule|date=2017-01-18|work=Human Rights Watch|access-date=2017-04-15|language=en}}</ref> ''„Економист“'' заклучил дека „''гласањето „Да“, ќе ја омаловажи земјата со избран диктатор''“.<ref name=":0">{{Наведени вести|url=http://www.economist.com/|title=The Economist - World News, Politics, Economics, Business & Finance|access-date=2017-04-15}}</ref> [[Венецијанска комисија|Венецијанската комисија]] на [[Совет на Европа|Советот на Европа]] во своето мислење во март 2017 година за уставните измени ги дефинирала како „''закана за демократијата''“ и предупредила за „''опасностите од дегенерација на предложениот систем кон авторитарен и личен режим''“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.venice.coe.int/webforms/documents/?pdf=CDL-AD(2017)005-e|title=Venice Commission :: Council of Europe|publisher=}}</ref> Исто така, пред да се одржи гласањето, веб- страницата openDemocracy објавила дека некои европски весници објавиле загриженост дека референдумот за 2017 година претставува нешто како „ <nowiki><i>активен акт</i></nowiki> “ за Ердоган.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.opendemocracy.net/can-europe-make-it/franck-d-vell/does-turkey-s-ongoing-purge-resemble-1933-enabling-act-in-nazi-germ|title=Does Turkey’s ongoing purge resemble the 1933 Enabling Act in Nazi Germany?|last=Düvell|first=Franck|date=March 28, 2017|work=opendemocracy.net|publisher=OpenDemocracy|accessdate=April 17, 2017|quote=The constitutional reform in Turkey of 2016 and the conditions under which it is being pushed through recall legal procedures like the Enabling Act 1933 by which the Nazis came to power in Germany in the 1930s. This has been noted by many international and in particular German, Austrian and Swiss media including ‘Die Tagesschau’, ‘Der Standard’ and ‘Neue Zuricher Zeitung’.|archive-date=2017-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20170517142944/https://www.opendemocracy.net/can-europe-make-it/franck-d-vell/does-turkey-s-ongoing-purge-resemble-1933-enabling-act-in-nazi-germ|url-status=dead}}</ref> == Позиции во кампањата == Владејачката партија АКП и опозицијата МХП се потписнички на амандманите. МХП ја обезбедила нивната условна поддршка сè додека не се исполнат нивните услови.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ulusalkanal.com.tr/gundem/iste-mhp-nin-baskanlik-sartlari-h125292.html|title=İşte MHP'nin başkanlık şartları|publisher=[[Ulusal Kanal]]|language=tr|accessdate=29 October 2016}}</ref> Првичната позиција на опозицијата ЦХП била да се почека до измените. Водачот на ЦХП, Каличдароглу, еднаш споменал за вметнување на измените во Големото собрание.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.diken.com.tr/kilicdaroglu-baskanlik-icin-meclisi-bekleyecek-hele-bir-gelsin-gorelim/|title=Kılıçdaroğlu, 'başkanlık' için Meclis'i bekleyecek: Hele bir gelsin görelim - Diken|date=12 October 2016|work=Diken|language=tr|accessdate=11 December 2016}}</ref> Подоцна, ЦХП одлучила да го изгласа „''Не''“ на гласањето и ги започнала на митинзите со слоганот ''„Türkiye'yi Böldürmeyeceğiz''“ ( [[Турски јазик|турски]] : ''Нема да ја'' поделиме ''Турција'' ). Четвртата партија на парламентот ХДД била против измените. === Политички партии === {| class="wikitable sortable collapsible collapsed" style="border:none;width:85%" |+ ! Избор ! colspan="3" | Партија ! Водач ! Политичка ориентација ! Реф. |- ! colspan="7" | '''Партии''' кои учествувале последните општи избори |- ! rowspan="3" |{{tick|15}} Да | style="background:#fdc400; width:4px; text-align:center;" | | АКП | [[Партија на правдата и развојот|Партија за правда и развој]] | Бинали Јилдирим | Десно крило | <ref name="sozcu.com.tr">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sozcu.com.tr/2017/gundem/son-dakika-haberi-hangi-parti-referandumda-ne-oy-kullanacak-1661303|title=Hangi parti referandumda ne oy kullanacak – Sözcü Gazetesi|date=|work=Sozcu.com.tr|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- | style="background:#870000; width:4px; text-align:center;" | | МХП | Партија на националистичко движење (извршен директор на партијата) | Девлет Бахчели | Далеку-десно | |- | style="background:{{Great Union Party/meta/color}}; width:4px; text-align:center;" | | ББП | Партија на Велика Унија (партиски извршен) | Мустафа Дестисти | Далеку-десно | <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/siyaset/695361/BBP_de_ayristi__Once_Saray_da_gorusme__sonra__hayir__aciklamasi_ardindan_yalanlama..._Karar_verildi.html|title=BBP de ayrıştı: Önce Saray'da görüşme, sonra 'hayır' açıklaması ardından yalanlama... Karar verildi|date=10 March 2017|work=cumhuriyet.com.tr|accessdate=10 March 2017}}</ref> |- ! rowspan="15" |{{cross|15}} Не | style="background:#e30000; width:4px; text-align:center;" | | ЦХП | [[Републиканска народна партија]] | Кемал Киличдароглу | Лево-крило / Кемализам | <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sozcu.com.tr/2017/gundem/son-dakika-haberi-hangi-parti-referandumda-ne-oy-kullanacak-1661303/|title=Hangi parti referandumda ne oy kullanacak – Sözcü Gazetesi|date=|work=Sozcu.com.tr|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- | style="background:#870000; width:4px; text-align:center;" | | МХП | Партија за националистичко движење (внатрепартиски фракции) | Колективно водство | Далеку-десно | <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dw.com/tr/muhalif-mhpliler-tek-adama-hay%C4%B1r/a-37614092|title=Muhalif MHP'liler: Tek adama hayır|publisher=[[Deutsche Welle]]}}</ref> |- | style="background:#b000b8; width:4px; text-align:center;" | | HDP | [[Демократска партија на народите (Турција)|Демократска партија на народите]] | Селахатин Демирташ и Фиген Јуксекдаг | Лево-крило | |- | style="background:{{Felicity Party/meta/color}}; width:4px; text-align:center;" | | Саадет | Партија на среќата | Темел Карамолаоглу | Десно крило | |- | style="background:{{Great Union Party/meta/color}}; width:4px; text-align:center;" | | ББП | Внатрешни партиски фракции на Голема унија | Колективно водство | Далеку-десно | <ref>{{Наведени вести|url=http://www.sozcu.com.tr/2017/gundem/desticinin-karari-bbpyi-baglamaz-1726807/|title=Destici'nin kararı, BBP'yi bağlamaz|work=[[Sözcü]]}}</ref> |- | style="background:#d40000; width:4px; text-align:center;" | | Ватан | Патриотска партија | Догу Перинчек | Лево-крило / Кемализам | |- | style="background:#cc0; width:4px; text-align:center;" | | ХАК-ПАР | Партија за права и слободи | Рефик Каракоч | Лево-крило | <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.yonelishaber.com/hak-par-referandum-kararini-acikladi-83345hd.html|title=Hak-Par referandum kararını açıkladı|work=Yonelishaber.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20170222110729/http://www.yonelishaber.com/hak-par-referandum-kararini-acikladi-83345hd.html#|archive-date=22 February 2017|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- | style="background:{{People's Liberation Party/meta/color}}; width:4px; text-align:center;" | | HKP | Партија за народно ослободување | Нурулах Анкут | Далеку-лево | <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://kurtuluspartisi.org/bu-is-anayasa-oylamasi-filan-degil-be-yahu|title=Bu iş Anayasa Oylaması filan değil be yahu! &#124; Halkın Kurtuluş Partisi|date=|work=Kurtuluspartisi.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170208032721/http://kurtuluspartisi.org/bu-is-anayasa-oylamasi-filan-degil-be-yahu/|archive-date=8 February 2017|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- | style="background:#CD0000; width:4px; text-align:center;" | | ДП | Демократска партија | Ѓултекин Ујсал | Центар десно | <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ulusalkanal.com.tr/gundem/demokrat-parti-de-referandum-oyunu-acikladi-h140044.html|title=Demokrat Parti de referandum oyunu açıkladı|date=19 January 2017|work=Ulusalkanal.com.tr|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- | style="background:#B2362C; width:4px; text-align:center;" | | КП | Комунистичка партија | Ариф Хикмет Баса | Далеку-лево | <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.kp.org.tr/tr/bildiriler/baskanlik-anayasasina-karsi-nasil-mucadele-edilir|title=Başkanlık anayasasına karşı nasıl mücadele edilir?|date=|work=KP.org.tr|accessdate=1 March 2017}}</ref> |- | style="background:{{Democratic Left Party (Turkey)/meta/color}}; width:4px; text-align:center;" | | ДСП | Демократска партија на левицата | Ондер Аксакал | Центар-лево | <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cnnturk.com/turkiye/dsp-referandumda-oyunu-acikladi|title=DSP referandumda oyunu açıkladı - CNN TÜRK - tarafsız güvenilir haberler|date=|work=Cnnturk.com|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- | style="background:{{Liberal Democratic Party (Turkey)/meta/color}}; width:4px; text-align:center;" | | ЛДП | Либерално демократска партија | Ѓултекин Тиепанџи | Центар | |- | style="background:#00f; width:4px; text-align:center;" | | Пратеник | Национална партија | Ајкут Едибали | Десно крило | <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.yenicaggazetesi.com.tr/tarihi-hayir-toplantisi-an-be-an-yenicagda-157295h.htm|title=Ülkücüler 'hayır'da birleşti: "Niyet hayır, akıbet hayır!"|date=18 February 2017|work=Yenicaggazetesi.com.tr|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- | style="background:#CD0000; width:4px; text-align:center;" | | ДИП | Партија на вистинска патека | Четин Озачикгоз | Центар десно | <ref name="Aydinlik050217">{{Наведени вести|url=https://www.aydinlik.com.tr/politika/2017-subat/merkez-sag-hayir-diyecek|title=Merkez sağ hayır diyecek|date=5 February 2017|work=Aydınlık}}</ref> |- | style="background:{{Independent Turkey Party/meta/color}}; width:4px; text-align:center;" | | БТП | Независна партија на Турција | Хајдар Баш | Центар | <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.yenimesaj.com.tr/gundem/btp-den-kritik-referandum-aciklamasi-h13039009.html|title=BTP'den kritik referandum açıklaması|date=2 February 2017|work=Yenimesaj.com.tr|archive-url=https://web.archive.org/web/20170207113329/http://www.yenimesaj.com.tr/gundem/btp-den-kritik-referandum-aciklamasi-h13039009.html|archive-date=7 February 2017|accessdate=28 February 2017}}</ref> |} {| class="wikitable sortable collapsible collapsed" style="border:none;width:85%" |+ ! colspan="7" |Останати партии |- !Избор ! colspan="3" |Партија !Водач !Полтичка ориентација !Навод. |- ! rowspan="2" |{{tick|15}} Yes | style="background:#007CC2; width:4px; text-align:center;" | |Јени Дунја |Партија на Новиот Свет |Еманулах Ѓундуз |Десно крило |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.yenikonya.com.tr/haber-662557-_Yeni_anayasaya_destek_verdi.html|title=Yeni anayasaya destek verdi|date=18 January 2017|work=Yenikonya.com.tr|accessdate=28 February 2017|archive-date=2017-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20170212091134/http://www.yenikonya.com.tr/haber-662557-_Yeni_anayasaya_destek_verdi.html|url-status=dead}}</ref> |- | style="background:#0c0; width:4px; text-align:center;" | |HÜDA PAR |Партија на слободната кауза |Зекерија Јапиџиоглу |Десно крило |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.yenicaggazetesi.com.tr/huda-par-referandumda-evet-diyecegini-acikladi-157064h.htm|title=Hüda-Par referandumda 'evet' diyeceğini açıkladı|date=15 February 2017|work=Yenicaggazetesi.com.tr|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- ! rowspan="2" |{{Conditional yes|15}} Conditional yes |- | style="background:#00652D; width:4px; text-align:center;" | |Osmanlı |Отоманска партија |Ибрахим Унје |Далеку-десно |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.facebook.com/osmanlipartisii/photos/a.1547179935581147.1073741828.1546818272283980/1681626145469858|title=Osmanlı Parti İktidar Kongresini Yaptı|date=1 March 2017|work=Facebook.com|accessdate=7 March 2017|quote=(...) bu sisteminizin içerisine "İDAM" koyarsanız Millette gönül hoşluğu ile evet der, Osmanlı Partisi olarak biz "EKSİK" ama şartlı olarak Türk milleti ile evet diyeceğiz, ancak şartımız "Tecavüzcülere ve Vatan Hainlerine" İdamı getirmek ve "Ayasofya Camiini İbadete açmaktı" Bu şartlarımızı da kabul ederlerse bizde "Evet" deriz.}}</ref> |- ! rowspan="42" |{{cross|15}} No |- | style="background:#f00; width:4px; text-align:center;" | |TSİP |Социјалистичка работничка партија на Турција |Тургут Коџак |Далеку-лево |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tsip1974.com/yeni_sayfa_1910.htm#.WKDEPNTRjs1|title=Biz Hayir'A Haziriz Ya Siz?|date=|work=Tsip1974.com|accessdate=28 February 2017|archive-date=2017-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20170212090911/http://www.tsip1974.com/yeni_sayfa_1910.htm#.WKDEPNTRjs1|url-status=dead}}</ref> |- | style="background:#CB181E; width:4px; text-align:center;" | |TKP |Комунистичка партија на Турција |Хусејн Карабулут |Далеку-лево |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tkp.org.tr/tr/parti-gundemi/yeter|title=YETER!|date=|work=TKP.org.tr|accessdate=1 March 2017}}</ref> |- | style="background:{{Freedom and Solidarity Party/meta/color}}; width:4px; text-align:center;" | |ÖDP |Партија на слободата и солидарноста |колективно водство |Лево-крило |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.evrensel.net/haber/304711/odp-hayirda-umut-var|title=ÖDP: ‘Hayır’da umut var|date=19 January 2017|work=Evrensel.net|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- | style="background:{{Labour Party (Turkey)/meta/color}}; width:4px; text-align:center;" | |EMEP |Работничка партија |Селма Ѓуркан |Далеку-лево |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.evrensel.net/haber/304070/emep-baskanlik-dayatmasini-protesto-etti|title=EMEP başkanlık dayatmasını protesto etti|date=14 January 2017|work=Evrensel.net|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- | style="background:#fff; width:4px; text-align:center;" | |DSİP |Револуционерна социјалистичка работничка партија |Мелтем Орал & Шенол Каракаш |Далеку-лево | |- | style="background:#00b; width:4px; text-align:center;" | |YP |Татковинска партија |Садетин Тантан |Десно крило |<ref name="Aydinlik050217"/> |- | style="background:#fff; width:4px; text-align:center;" | |AYP |Партија на полумесечината |Серап Ѓулхан |центар |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.facebook.com/388497761197207/photos/a.388500281196955.85149.388497761197207/1326108047436169/|title=TÜRKİYE CUMHURİYET'İNİN BÖLÜNMEZ... - Ayyildiz Partisi Genel Merkezi|date=25 January 2017|publisher=[[Facebook]]|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- | style="background:#CD0000; width:4px; text-align:center;" | |EHP |Партија на работничко движење |Сибел Узун |Лево-крило |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ehp.org.tr/aciklamalar/1909/ehp-gencligi--demokrasi-laiklik-ve-gelecegimiz-icin--tek-adamliga-baskanliga-hayir|title=Gençliği: Demokrasi, Laiklik ve Geleceğimiz İçin: Tek adamlığa, Başkanlığa Hayır|date=|publisher=EHP|accessdate=28 February 2017|archive-date=2017-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20170212091053/http://www.ehp.org.tr/aciklamalar/1909/ehp-gencligi--demokrasi-laiklik-ve-gelecegimiz-icin--tek-adamliga-baskanliga-hayir|url-status=dead}}</ref> |- | style="background:#fff; width:4px; text-align:center;" | |İKP |Работничка братска партија |Мехмет Шади Озансу |Лево-крило |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://iscikardesligi.org/referandumda-hayir-ya-sonra/|title=Referandumda "HAYIR"! Ya sonra? &#124; İşçi Kardeşliği Gazetesi|date=|work=Iscikardesligi.org|accessdate=28 February 2017|archive-date=2017-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20170305160225/http://iscikardesligi.org/referandumda-hayir-ya-sonra/|url-status=dead}}</ref> |- | style="background:#CD0000; width:4px; text-align:center;" | |DİP |Револуционерна работничка партија |Омер Сунгур Савран |далеку-лево |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://gercekgazetesi.net/dip-bildirisi/dip-merkez-komitesinin-referandum-cagrisi-kardes-kavgasi-degil-sinif-kavgasi-sermayeye|title=DİP Merkez Komitesi'nin referandum çağrısı: Kardeş kavgası değil sınıf kavgası: sermayeye, emperyalizme ve istibdada HAYIR! &#124; Gerçek Gazetesi|date=7 October 2011|work=Gercekgazetesi.net|language=tr|archive-url=https://web.archive.org/web/20170212091405/http://gercekgazetesi.net/dip-bildirisi/dip-merkez-komitesinin-referandum-cagrisi-kardes-kavgasi-degil-sinif-kavgasi-sermayeye|archive-date=12 February 2017|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- | style="background:#074; width:4px; text-align:center;" | |DBP |Партија за демократски региони |Емине Ајна |центар-лево |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cnnturk.com/turkiye/hdp-ve-dbp-hayir-kampanyasi|title=HDP ve DBP 'hayır' kampanyası - CNN TÜRK - tarafsız güvenilir haberler|date=|work=Cnnturk.com|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- | style="background:#000; width:4px; text-align:center;" | |HEPAR |Партија за правата и еднаквоста |Јуџел Саваш |Далеку-десно |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.yenicaggazetesi.com.tr/tantan-surec-parti-kavgasina-donustu-156463h.htm|title=Tantan: Süreç, parti kavgasına dönüştü|date=|work=Yenicaggazetesi.com.tr|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- | style="background:#fff; width:4px; text-align:center;" | |ESP |Социјалистичката партија на угнетените |Султан Улусој |далеку-лево |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.evrensel.net/haber/305507/esp-tek-adam-diktatorlugune-birlikte-hayir-diyoruz|title=ESP: Tek adam diktatörlüğüne birlikte hayır diyoruz|date=25 January 2017|work=Evrensel.net|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- | style="background:#fff; width:4px; text-align:center;" | |TİKP |Работничка селска партија на Турција |Исмаил Дурна |лево-крило |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://odatv.com/bir-parti-daha-hayir-dedi-2102171200.html|title=Bir parti daha "hayır" dedi|date=|work=Odatv.com|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- | style="background:{{Motherland Party (Turkey)/meta/color}}; width:4px; text-align:center;" | |ANAP |Татковинска партија |Ибрахим Челеби |центар-десно | |- | style="background:#fff; width:4px; text-align:center;" | |Dev-Parti |Револуционерна народна партија |Џелал Озџан |лево-крило |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://odatv.com/bir-sol-parti-daha-karar-verdi-2401171200.html|title=Bir sol parti daha karar verdi|date=|work=Odatv.com|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- | style="background:#fff; width:4px; text-align:center;" | |MTP |Националистичка партија на Турција |Ахмет Јилмаз Бујукекмекџи Yılmaz |центар |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.facebook.com/MTP.org.tr/posts/1241221689292091|title=Milliyetçi Türkiye Partisi shared Ahmet... - Milliyetçi Türkiye Partisi|date=|publisher=[[Facebook]]|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- | style="background:#fff; width:4px; text-align:center;" | |ÖSP |Партија на слободата и социјализмот |Синан Чифтјурек |Далеку-лево |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.facebook.com/ozgurlukvesosyalizmpartisi/posts/1330041860386157|title=ÖSP (Partiya Azadî û Sosyalîzmê) shared... - ÖSP (Partiya Azadî û Sosyalîzmê)|date=27 January 2017|publisher=[[Facebook]]|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- | style="background:#00A8D4; width:4px; text-align:center;" | |1920 TKP |Партија за социјалистичко ослободување |Шенер Аташ |далеку-лево |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.tkp.org/icerik/meclis-baskanlik-dayatmasini-kabul-etti-1872|title=Meclis başkanlık dayatmasını kabul etti|date=23 January 2017|publisher=tkp.org}}</ref> |- | style="background:#00994C; width:4px; text-align:center;" | |Yeşil Sol |Зелена лева партија на иднината |Наџи Сонмез |лево-крило |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.evrensel.net/haber/306969/yesil-sol-partiden-bir-hayir-yeter-kampanyasi|title=Yeşil Sol Parti’den ‘Bir Hayır Yeter’ kampanyası|date=4 February 2017|work=Evrensel.net|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- | style="background:#4D346D; width:4px; text-align:center;" | |TİVEP |Партија за невработени и работници на Турција |Рифат Серџан |центар-лево |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.facebook.com/TurkiyeIssizlerVeEmekcilerPartisi/photos/a.537645929615411.1073741825.393743797338959/1294186190628044/|title=TEK ADAM ANAYASASINA HAYIR !... - Türkiye Işsizler Ve Emekçiler Partisi|date=11 February 2017|publisher=[[Facebook]]|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- | style="background:#fff; width:4px; text-align:center;" | |SYKP |Socialist Refoundation Party |Tülay Hatimoğlulları Oruç |Far-left |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sykp.org.tr/2017/01/28/sykp-fasizme-tek-adam-diktatorlugune-hayir/|title=Faşizme ve tek adam diktatörlüğüne hayır! - Sosyalist Yeniden Kuruluş Partisi|last=|date=|publisher=SYKP|accessdate=28 February 2017|archive-date=2017-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20170212091239/http://www.sykp.org.tr/2017/01/28/sykp-fasizme-tek-adam-diktatorlugune-hayir/|url-status=dead}}</ref> |- | style="background:#D50F80; width:4px; text-align:center;" | |KP |Партија на жените |Бенал Јазган |Феминизам | |- | style="background:#fff; width:4px; text-align:center;" | |TURAN |Партија на Големото Турско Движење |Варол Есен |далеку-десно |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.facebook.com/TuranPartisi/posts/1653760598253583|title=YÜCE TÜRK SOYU... Elbette #HAYIR.!!!... - TURAN Hareketi Partisi|date=3 February 2017|publisher=[[Facebook]]|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- | style="background:#fff; width:4px; text-align:center;" | |HHP |Партија на правата и мирот |Ѓурзел Јилдриз |центар |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hakvehuzurpartisi.org.tr/gursel-yildiz-anayasa-degisikligine-kesinlikle-kendim-ve-partim-adina-hayir/|title=Gürsel YILDIZ" Anayasa değişikliğine kesinlikle kendim ve partim adına –HAYIR" - Hak ve Huzur Partisi - Haklı ve Huzurlu bir gelecek|date=|publisher=Hak ve Huzur Partisi|accessdate=28 February 2017|archive-date=2017-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211160229/http://www.hakvehuzurpartisi.org.tr/gursel-yildiz-anayasa-degisikligine-kesinlikle-kendim-ve-partim-adina-hayir/|url-status=dead}}</ref> |- | style="background:#f00; width:4px; text-align:center;" | |HTKP |Народна комунистичка партија на Турција |Емре Јаган |далеку-лево |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.htkp.org.tr/turkiye-komunist-partisi-siyasete-sokaklara-mucadeleye-geri-dondu/|title=Türkiye Komünist Partisi siyasete, sokaklara, mücadeleye geri döndü!|date=25 December 2016|publisher=htkp.org.tr|archive-url=https://web.archive.org/web/20170914215940/http://www.htkp.org.tr/turkiye-komunist-partisi-siyasete-sokaklara-mucadeleye-geri-dondu/|archive-date=14 September 2017|accessdate=6 February 2017}}</ref> |- | style="background:#fff; width:4px; text-align:center;" | |CİHAP |Партија на универзумот |Куршад Емре Огретмек |центар |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.facebook.com/cihanpartisi/posts/708087546025563|title=Cihan Partisi - Cihan Partisi shared Kürşad Emre...|date=31 January 2017|publisher=[[Facebook]]|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- | style="background:#fff; width:4px; text-align:center;" | |Anayol |Партија на Главниот Пат |Зафер Мајдан |центар-лево |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.facebook.com/groups/1668835663391047/permalink/1807076266233652/|title=Security Check Required|date=|publisher=[[Facebook]]|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- | style="background:#fff; width:4px; text-align:center;" | |TÜHAP |Народна партија на Турција |Мехмед Четин |центар | |- | style="background:#fff; width:4px; text-align:center;" | |MMP |Партија за национална борба |Ахмед Каја |Десно крило |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1623889167917894&id=1482788625361283|title=KADINLARIMIZI CANLA, BAŞLA GÖREVE DAVET EDİYORUZ...|last=Kaya|first=Ahmet|date=19 January 2017}}</ref> |- | style="background:#fc0; width:4px; text-align:center;" | |ASP |АС Партија |Џавит Кајикџи |Десно крило |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://ckayikci.blogspot.com/2017/01/as-parti-yeni-yil-mesaji.html|title=As Parti Genel Başkan Açiklamalari: As Parti Yeni Yil Mesaji|last=|date=|work=Ckayikci.blogspot.com|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- | style="background:#fff; width:4px; text-align:center;" | |İDP |Работничка демократска партија |Октај Челик |лево-крило |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://iscicephesi.net/2017/02/isci-dusmani-ve-baskici-tek-adam-duzenine-hayir/|title=İşçi düşmanı ve baskıcı tek adam düzenine HAYIR! – İşçi Cephesi|last=|date=4 February 2017|work=Iscicephesi.net|accessdate=28 February 2017|archive-date=2017-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211162505/http://iscicephesi.net/2017/02/isci-dusmani-ve-baskici-tek-adam-duzenine-hayir/|url-status=dead}}</ref> |- | style="background:#900; width:4px; text-align:center;" | |TKH |Комунистичко движење на Турција |Еркан Пинарбаши |далеку-лево |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://tkh.org.tr/2017/01/baskanliga-hayir-komiteleri-icin-goreve/|title=Başkanlığa Hayır Komiteleri için göreve!|date=10 January 2017|publisher=tkh.org.tr|accessdate=2020-04-14|archive-date=2017-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20170207114111/http://tkh.org.tr/2017/01/baskanliga-hayir-komiteleri-icin-goreve/|url-status=dead}}</ref> |- | style="background:#fff; width:4px; text-align:center;" | |Devrimci |Партија на обединетите револуционери |Уфук Ѓулу |лево-крило |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://devrimciparti.org/hayir-cephesinde-birleselim/|title=HAYIR cephesinde birleşelim - Devrimci Parti|date=11 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211161433/http://devrimciparti.org/hayir-cephesinde-birleselim/|archive-date=11 February 2017|accessdate=16 April 2017}}</ref> |- | style="background:#FFD300; width:4px; text-align:center;" | |AP |Партија на правдата |Веџдет Оз |центар-десно |<ref>{{Наведени вести|url=http://www.ulusalkanal.com.tr/gundem/adalet-partisi-referandum-oyunu-acikladi-h142875.html|title=Adalet Partisi referandum oyunu açıkladı|date=3 February 2017|publisher=Ulusal Kanal}}</ref> |- | style="background:#fff; width:4px; text-align:center;" | |TBP |Обединета партија на Турција |Хусејн Екиџи |Кемализам |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.facebook.com/turkiyebirlik.org.tr/photos/a.1713356888910882.1073741827.1704506106462627/1862651263981443/|title=TC ANAYASASINA GÖRE YENİ YASANIN ANAYASA MAHKEMESİNDEN GEÇMEMESİ GEREKİYOR|date=1 February 2017|publisher=Türkiye Birlik Partisi}}</ref> |- | style="background:#CD0000; width:4px; text-align:center;" | |SEP |Социјалистичка работничка партија |Ѓокче Шентурк |лево-крило |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://bolsevik.org/guncel/sep-tek-adam-israri-ulkeyi-batiriyor-baskanliga-hayir.html|title=SEP: TEK ADAM ISRARI ÜLKEYİ BATIRIYOR! Başkanlığa #HAYIR! &#124; Sosyalist Emekçiler Partisi Girişimi &#124;Sosyalizm Kazanacak!|date=|work=Bolsevik.org|accessdate=28 February 2017|archive-date=2017-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20170207113021/http://bolsevik.org/guncel/sep-tek-adam-israri-ulkeyi-batiriyor-baskanliga-hayir.html|url-status=dead}}</ref> |- | style="background:#fff; width:4px; text-align:center;" | |EYP |Партија на универзалниот пат |Метин Ѓулер |Алевизам |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.facebook.com/evrenselyolpartisi/posts/1392623940810185|title=EVRENSEL YOL PARTİSİ GENEL MERKEZİMİZDE HEP BİRLİKTE #HAYIR DEDİK|date=5 February 2017|publisher=Evrensel Yol Partisi}}</ref> |- | style="background:#fff; width:4px; text-align:center;" | |Büyük |Голема турска партија |Тевфик Дикер |центар-десно |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.facebook.com/BuyukParti/photos/a.1595362434090015.1073741828.1595352117424380/1674420839517507/|title=Aziz seçmenler|date=10 February 2017|publisher=Büyük Türkiye Partisi}}</ref> |- | style="background:#fff; width:4px; text-align:center;" | |DGP |Демократска младинска партија |Еркин Чозели |центар |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.facebook.com/demokratikgencparti/photos/a.192527341215079.1073741828.192522261215587/205032099964603/|title=Demokratik Genç Parti Added A New Photo. - Demokratik Genç Parti|date=29 January 2017|publisher=[[Facebook]]|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- | style="background:turquoise; width:4px; text-align:center;" | |Ulusal Parti |Национална партија |Ѓокче Фират Чулхаоглу |далеку-десно |<ref name="Ulusal Parti">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.turksolu.com.tr/kisiye-gore-anayasa-yapmak-devlet-olmakla-celisir/|title=Kişiye göre Anayasa yapmak devlet olmakla çelişir – Türk Solu Gazetesi|date=13 February 2017|work=Turksolu.com.tr|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312150857/http://www.turksolu.com.tr/kisiye-gore-anayasa-yapmak-devlet-olmakla-celisir/|archive-date=12 March 2017|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- !Неутрален | style="background:#089A09; width:4px; text-align:center;" | |Hak Parti |Партија на правата и вистината |Дурсун Ѓунеш & серкан Аслан |Исламизам |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hakvehakikatpartisi.com/?Syf=18&Hbr=943234&/Hak-ve-Hakikat-Partisi-Genel-Ba%C5%9Fkan%C4%B1-Say%C4%B1n-Dursun-G%C3%9CNE%C5%9E-taraf%C4%B1ndan-yap%C4%B1lan-Referandum-A%C3%A7%C4%B1klamas%C4%B1|title=Referandum Açıklaması|date=|work=Hakvehakikatpartisi.com|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- ! rowspan="2" |Boycott | style="background:#04830D; width:4px; text-align:center;" | |PAK |Слободна курдска партија |Мустафа Озчелик |Курдска независност |<ref name="cumhuriyet1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/turkiye/689997/Uc_partiden_referandumu_boykot_karari.html#|title=Üç partiden referandumu boykot kararı|date=|work=cumhuriyet.com.tr|accessdate=3 March 2017}}</ref> |- | style="background:#d40000; width:4px; text-align:center;" | |PSK |Курдска социјалистичка партија |Месут Тек |Курдска независност | |} === Останати групи === {| class="wikitable sortable collapsible collapsed" style="border:none;width:85%" |+ ! colspan="5" |Останати групи |- !Избор !NGO !Вид !Политичка ориентација !Навод |- ! rowspan="4" |{{tick|15}} Да | Отоманско (Османоглу) семејство |Поранешна османлиска династија | - |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.habersitesi.com/hanedan-reisi-dundar-osmanoglu-turkiye-rejimini-degil-sistemini-degistiriyor-34846h.htm|title=Hanedan Reisi Dündar Osmanoğlu: Türkiye Rejimini Değil Sistemini Değiştiriyor|date=|work=Habersitesi.com|accessdate=28 February 2017|archive-date=2017-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211181022/http://www.habersitesi.com/hanedan-reisi-dundar-osmanoglu-turkiye-rejimini-degil-sistemini-degistiriyor-34846h.htm|url-status=dead}}</ref> |- |Независни здруженија на индустријалци и стопанственици (MSİAD) |Бизнис организација | Десно |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.milliyet.com.tr/musiad-genel-baskani-nail-olpak-bursa-yerelhaber-1779594/|title=Müsiad Genel Başkanı Nail Olpak: - Bursa Haberleri|date=15 January 2017|work=Milliyet.com.tr|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- | Отоманска порта | Организација | Десно |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.yesilafsin.com/gundem/osmanli-ocaklari-dernegi-genel-baskani-canpolat-sandiga-h14459.html|title=Osmanlı Ocakları Derneği Genel Başkanı Canpolat: "Sandığa giderek 'evet' oyu kullanarak yetinmeyeceğiz"|date=6 February 2017|work=Yesilafsin.com|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- |Конфедерација на синдикати од јавни службеници (Мемур-Сен) | Синдикат | Центар-десно |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://ekonomi.haber7.com/is-dunyasi/haber/2250403-memur-senden-referanduma-destek|title=Memur-Sen'den referanduma destek! - Ekonomi Haberleri|last=rigobert|date=26 January 2017|work=Ekonomi.haber7.com|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- ! rowspan="20" |{{cross|15}} Не | Сојуз на комори на турски инженери и архитекти (ТММОБ) | Синдикат | Центар-лево |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.evrensel.net/haber/306963/tmmob-mucadele-edecegiz-hayir-diyecegiz-basaracagiz|title=TMMOB: Mücadele edeceğiz, ‘Hayır’ diyeceğiz, başaracağız|date=4 February 2017|work=Evrensel.net|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- | Турско медицинско здружение (ТТБ) | Медицинска унија | Центар-лево |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.birgun.net/haber-detay/ttb-baskani-rasit-tukel-baski-ve-zulme-karsi-hayir-144988.html|title=TTB Başkanı Raşit Tükel: Baskı ve zulme karşı "Hayır"|date=29 January 2017|work=Birgun.net|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- | Дисиденти на МХП | Внатрепартиска опозиција | Национализам |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hurriyetdailynews.com/haber-detay.aspx?pageID=238&nID=109219&NewsCatID=338|title=Dissidents from opposition MHP form group to say ‘no’ in Turkey’s referendum - POLITICS|date=13 September 2011|work=Hurriyetdailynews.com|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- | Дисиденти од ББП | Внатрепартиска опозиција | Далеку-десно |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sozcu.com.tr/2017/gundem/desticinin-karari-bbpyi-baglamaz-1726807|title=Destici'nin kararı, BBP'yi bağlamaz|work=Sözcü}}</ref> |- | Конфедерација на јавни работнички синдикати на Турција (Türkiye Kamu-Sen) | Синдикат | Центар-десно |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.yenicaggazetesi.com.tr/referandumda-hayir-diyecegini-aciklayan-kamu-sene-saldiri-155552h.htm|title=Referandumda 'Hayır' diyeceğini açıklayan Kamu-Sen'e saldırı|date=25 January 2017|work=Yenicaggazetesi.com.tr|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- | Конфедерација на јавни работнички синдикати (КЕСК) | Синдикат | Лево-крило |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.birgun.net/haber-detay/kesk-baskanlik-referandumuna-hayir-diyor-145176.html|title=KESK, Başkanlık Referandumuna "HAYIR" diyor|date=31 January 2017|work=Birgun.net|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- | Конфедерација на прогресивните синдикати на Турција (ДССК) | Синдикат | Лево-крило |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hurriyet.com.tr/disk-referandum-karari-memleketin-ve-iscile-40358144|title=DİSK (Referandum kararı) : Memleketin ve işçilerin geleceği için 'hayır' - İstanbul Haberleri|last=|date=|work=Hurriyet.com.tr|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- | Обединета конфедерација на синдикати на јавни службеници (Бирлешик Каму-İш) | Синдикат | Кемализам |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.birlesikkamuis.org.tr/haber-857-baskanlik-rejimine-hayir-yasasin-cumhuriyet-yasasin-demokrasi.html|title=Başkanlik Rejimine Hayir! Yaşasin Cumhuriyet Yaşasin Demokrasi|date=|work=Birlesikkamuis.org.tr|accessdate=28 February 2017|archive-date=2017-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211080234/http://www.birlesikkamuis.org.tr/haber-857-baskanlik-rejimine-hayir-yasasin-cumhuriyet-yasasin-demokrasi.html|url-status=dead}}</ref> |- |Асоцијација на Ататурски мисли (АПД) | | Кемализам |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://add.org.tr/neden-hayir-diyoruz/|title=NEDEN HAYIR DİYORUZ? - Atatürkçü Düşünce Derneği|date=12 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170212005630/http://add.org.tr/neden-hayir-diyoruz/|archive-date=12 February 2017|accessdate=16 April 2017}}</ref> |- | Младински сојуз на Турција (ТГБ) | Младинска организација | Кемализам |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://tgb.gen.tr/genclik-birligi/terore-karsi-birlige-evet-baskanliga-hayir-22477|title=Teröre Karşı Birliğe Evet, Başkanlığa Hayır!|date=17 January 2017|work=Tgb.gen.tr|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- | Републиканска женска асоцијација (ЦКД) | Женска организација | Кемализам |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cumhuriyetkadinlari.org.tr/gerici-anayasaya-hayir|title=Gerici Anayasaya Hayır &#124; Cumhuriyet Kadınları Derneği|work=Cumhuriyetkadinlari.org.tr|language=tr|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211083947/http://www.cumhuriyetkadinlari.org.tr/gerici-anayasaya-hayir#|archive-date=11 February 2017|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- | Асоцијација за пензионирани воени офицери на Турција (TESUD) | Организација на воени ветерани | Кемализам |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ulusalkanal.com.tr/gundem/emekli-subaylar-referandum-oyunu-acikladi-h142250.html|title=Emekli subaylar referandum oyunu açıkladı|date=31 January 2017|work=Ulusalkanal.com.tr|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- | Сојуз на уметници на Турција (ТСБ) | Уметничка организација | Кемализам |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.aydinlik.com.tr/kose-yazilari/mehmet-farac/2017-ocak/bu-rest-televole-den-degil|title=Bu rest ‘televole’den değil!..|date=11 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211081059/https://www.aydinlik.com.tr/kose-yazilari/mehmet-farac/2017-ocak/bu-rest-televole-den-degil|archive-date=11 February 2017|accessdate=16 April 2017}}</ref> |- | Уметничка иницијатива | Уметничка организација | Лево-крило |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://haber.sol.org.tr/toplum/sanatcilar-girisimi-cumhuriyetin-idam-fermanina-hayir-184328|title=Sanatçılar Girişimi: Cumhuriyetin idam fermanına hayır! &#124; soL Haber Portalı|date=|work=Haber.sol.org.tr|language=tr|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- | Турска правна институција | Институција | Кемализам |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.turkhukukkurumu.org.tr/basina-ve-kamuoyuna-duyurular/116-turk-hukuk-kurumu-baskanlarinin-yuce-turk-ulusu-na-seslenisi.html|title=Türk Hukuk Kurumu Başkanlarının Yüce Türk Ulusu'na Seslenişi|date=|publisher=Turk Hukuk Kurumu|accessdate=28 February 2017|archive-date=2017-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211174746/http://www.turkhukukkurumu.org.tr/basina-ve-kamuoyuna-duyurular/116-turk-hukuk-kurumu-baskanlarinin-yuce-turk-ulusu-na-seslenisi.html|url-status=dead}}</ref> |- | Национално уставно движење | Аналитички центар | Кемализам |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ulusalkanal.com.tr/gundem/milli-anayasa-hareketi-baskani-hasan-korkmazcan-millet-egemenliginden-vazgecmeyecektir-h140477.html|title=Milli Anayasa Hareketi Başkanı Hasan Korkmazcan: Millet, egemenliğinden vazgeçmeyecektir|date=21 January 2017|work=Ulusalkanal.com.tr|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- |Intellectuals' Hearth | |Националзам |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://aydinlarocagi.org/aci-gercekleri-orten-evet-hayir-maci/|title=Acı Gerçekleri Örten Evet-Hayır Maçı… – Aydınlar Ocağı|last=|date=|work=Aydinlarocagi.org|accessdate=28 February 2017|archive-date=2017-02-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20170219021826/http://aydinlarocagi.org/aci-gercekleri-orten-evet-hayir-maci/|url-status=dead}}</ref> |- |Конфедерација на турските племиња (TÜRKBOY) | |Национализам |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://aa.com.tr/tr/politika/kilicdaroglu-hayir-platformu-uyelerini-kabul-etti/752813|title=Kılıçdaroğlu, 'Hayır Platformu' üyelerini kabul etti|date=17 February 2017|work=Aa.com.tr|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- |Здружение на социјалните мисли (ТДД) | | Национализам |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://toplumsaldd.blogspot.com.tr/2017/02/tek-adam-yonetimine-ve-sultanliga-hayir.html|title=TOPLUMSAL DÜŞÜNCE DERNEĞİ: Tek Adam Yönetimine ve Sultanlığa HAYIR!, Toplumsal Düşünce Derneği Gn. Başkanı Av. Fethi BOLAYIR|last=|date=19 May 2012|work=Toplumsaldd.blogspot.com.tr|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- | Турска левица | Списание | Трета позиција |<ref name="Ulusal Parti"/> |- !Неутрални | Конфедерација на турските синдикати (ХАК-İŞ) | Синдикат | Десно |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ilkha.com/haber/48883/referandumda-cikacak-her-iki-sonuc-icin-de-bu-dogrudur-diyemiyoruz|title="Referandumda çıkacak her iki sonuç için de bu doğrudur diyemiyoruz"|date=31 January 2017|work=Ilkha.com|accessdate=28 February 2017|archive-date=2017-02-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20170208034230/http://www.ilkha.com/haber/48883/referandumda-cikacak-her-iki-sonuc-icin-de-bu-dogrudur-diyemiyoruz|url-status=dead}}</ref> |} == Кампањи == === Кампања „Да“ === [[Податотека:AK_Party_YES_2017.png|мини|Лого на кампањата на АКП „''Нашата одлука е да''“]] [[Податотека:Erdoğan_Kahramanmaraş_referendum_2017.png|мини| [[Реџеп Таип Ердоган]] води кампања за гласање „Да“ во Кахраманмараш, 17 февруари 2017 година]] Кампањата „Да“ ја предводле претежно политичари од [[Партија на правдата и развојот|Партијата за правда и развој]] (АКП), како и политичари од партијата Националистичко движење (МХП) лојални на водачот [[Девлет Бахчели]]. Првично очекувајќи почеток на кампањата од [[7 февруари]], АКП ја започнал својата официјална кампања на [[25 февруари]] со презентација на премиерот [[Бинали Јилдирим]] на спортскиот стадион во [[Анкара]]. Во услови на слаби резултати во анкетите на јавното мислење во февруари, Ердоган, наводно, побарал од провладините анкетари да ги прекинат акнетите до крајот на март, додека исто така биле предложени предлози за заеднички изборни митинзи од водечките политичари на АКП и МХП.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazetevatan.com/ak-parti-ve-mhp-nin-ilk-ortak-mitingi-canakkale-de-1040271-siyaset/|title=AKP ve MHP'nin ilk ortak mitingi Çanakkale'de &#124; Siyaset Haberleri|date=|publisher=Gazetevatan.com|accessdate=2017-03-13}}</ref> Кампањата „Да“ била критикувана за нејзината кампања против поединци кои гласале „Не“, асоцирајќи ги со бројни терористички организации. Премиерот [[Бинали Јилдирим]] тврдејќи дека тие би гласале „Да“ затоа што [[Курдска работничка партија|Курдистанската работничка партија]] (ПКК) и таканаречената терористичка организација „Фетулах Ѓулен“ (ФЕТИ) би гласале „Не“, иако и двете организации историски се залагале за извршно претседателство.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/turkiye/671005/Binali_Yildirim__PKK__FETO__HDP__Hayir__diyor_onun_icin__Evet__diyoruz.html|title=Binali Yıldırım: PKK, FETO, HDP 'Hayır' diyor onun için 'Evet' diyoruz|publisher=}}</ref> Претседателот [[Реџеп Таип Ердоган]] исто така, предизвикал контроверзии кога тврдел дека тие што гласаат „Не“ се поддржувачи на заговорниците за [[Обид за државен удар во Турција (2016)|обидот за пуч]] во [[Обид за државен удар во Турција (2016)|2016 година]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sozcu.com.tr/2017/gundem/erdogan-hayir-diyenleri-darbeci-ilan-etti-1675847/|title=Erdoğan ‘hayır’ diyenleri darbeci ilan etti – Sözcü Gazetesi|date=2017-02-13|publisher=Sozcu.com.tr|accessdate=2017-03-13}}</ref> Кампањата „Да“ била спроведена преку изборни митинзи што ги одржувал премиерот [[Бинали Јилдирим]], водечки политичари на АКП заедно со претседателот Ердоган, одржувајќи митинзи на „''јавно отворање на кампањата''“, слични на неговите тактики на општите избори во јуни [[2015]] година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sabah.com.tr/gundem/2017/02/17/cumhurbaskani-erdogan-kahramanmarasta-1487360761|title=Cumhurbaşkanı Erdoğan Kahramanmaraş'ta - Son Dakika Haberler|last=21:11|date=2017-02-17|publisher=Sabah.com.tr|accessdate=2017-03-13}}</ref> Водачот на МХП Девлет Бахчели спровел конференции во корист на кампањата „Да“, при што првата се случила во [[Конија]] на [[12 февруари]] [[2017]] година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ensonhaber.com/mhp-lideri-devlet-bahceli-konyada-2017-02-11.html|title=MHP lideri Devlet Bahçeli Konya'da|date=|publisher=Ensonhaber.com|accessdate=2017-03-13}}</ref> На 1[[0 март]], Партијата на Големата унија (ББП) предводена од [[Мустафа Дестиџи]] објавила дека тие ќе ја поддржат кампањата „Да“, со што вкупниот број партии што го поддржувале предлогот во тој момент се зголемил на шест.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dunya.com/gundem/bbp-referandum-kararini-acikladi-haberi-353185|title=BBP, referandum kararını açıkladı &#124; Gündem|date=|publisher=Dunya.com|accessdate=2017-03-13}}</ref> И ББП и МХП претрпеле сериозно спротивставување на нивната поддршка при што членовите на ББП повикале на оставка на Дестиџи по неговата објава.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.yenicaggazetesi.com.tr/sivasta-desticiye-referandum-protestosu-158749h.htm|title=Sivas’ta Destici’ye referandum protestosu|date=|publisher=Yenicaggazetesi.com.tr|accessdate=2017-03-13}}</ref> МХП претрпела бран оставки, внатрепартиски суспензии и соперничка кампања за неприфаќање на предлогот предводен од високи националистички политичари, со анкети за мислења кои укажувале дека значителното мнозинство гласачи на МХП имаат намера да гласаат против предлозите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.birgun.net/haber-detay/mhp-de-hayircilar-dan-toplu-istifa-144337.html|title=MHP'de, 'hayırcılar'dan toplu istifa|date=2017-01-24|publisher=Birgun.net|accessdate=2017-03-13}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cnnturk.com/turkiye/mhpde-toplu-istifa01|title=MHP'de toplu istifa - CNN TÜRK - tarafsız güvenilir haberler|date=2017-01-21|publisher=Cnnturk.com|accessdate=2017-03-13}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sozcu.com.tr/2017/gundem/mhp-yonetiminden-toplu-istifa-1647781/|title=MHP yönetiminde art arda istifalar! – Sözcü Gazetesi|last=Sözcü Ankara|date=2017-01-28|publisher=Sozcu.com.tr|accessdate=2017-03-13}}</ref> Повеќето анкети процениле дека процентот на прифаќање на кампањата „Не“ во МХП е помеѓу 50% до 80%, при што преостанатите гласачи кои би го прифатиле предлогот се движел помеѓу 20-25%.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://t24.com.tr/haber/mhplilerin-yuzde-501i-hayir-yuzde-247si-evet-diyor-kalanlar-kararsiz,384575|title="MHP'lilerin yĂźzde 50,1'i 'HayÄąr', yĂźzde 24.7'si 'Evet' diyor; kalanlar kararsÄąz" - GĂźndem|date=|publisher=T24|accessdate=2017-03-13}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.birgun.net/haber-detay/mhp-nin-yuzde-80-i-hayir-diyecek-147974.html|title='MHP'nin yüzde 80'i hayır diyecek'|date=2017-02-23|publisher=Birgun.net|accessdate=2017-03-13}}</ref> Политичарите кои го поддржувле предлогот „Не“ и од МХП и од ББП тврделе дека над 95% од нивните приврзаници на партијата сакаат да гласаат против, разминувајќи се со извршната одлука на нивната партија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sozcu.com.tr/2017/gundem/mhpli-halacoglu-mhpnin-yuzde-90i-hayir-oyu-verecek-1709803|title=MHP’li Halaçoğlu: MHP’nin yüzde 90’ı ‘hayır’ oyu verecek – Sözcü Gazetesi|date=|publisher=Sozcu.com.tr|accessdate=2017-03-13}}</ref> {| class="wikitable" |+ Клучните партии кои воделе кампања за гласање „Да“ ! colspan="3" | Партија ! Водач ! Детали |- | style="background:#fdc400; width:4px; text-align:center;" | | АКП | [[Партија на правдата и развојот|Партија за правда и развој]] | [[Бинали Јилдирим]] | Погледнете ја кампањата |- | style="background:#870000; width:4px; text-align:center;" | | МХП | Партија на националистичко движење (извршен директор на партијата) | [[Девлет Бахчели]] | Погледнете ја кампањата |} === Кампања „Не“ === [[Податотека:Kılıçdaroğlu_referandum_Diyarbakır_2017.jpg|мини| Водачот на ЦХП, Кемал Киличдароглу се обраќа на митингот со поддршка на предлогот „Не“ во [[Дијарбекир]] ]] ЦХП го обелоденила своето лого и слоган на кампањата, на [[28 февруари]], користејќи го слоганот „''Geleceğim için Hayır'''“ (преведувајќи го слоганот како ''Не за мојата иднина''). Партијата го испланирала својот прв изборен митинг во [[Амасија]], иако прелиминарните митинзи започнале да се одржуваат од водачот на партијата [[Кемал Киличдароглу]] од [[21 декември]] [[2016]] година во [[Адана]] и од пратеникот од дисидент [[Мухарем Инџе]] на [[8 март]] [[2017]] година во Зонгулдак. Пратениците на ЦХП, исто така, оствариле серија посети во странство за поддршка, при што поранешниот водач [[Дениз Бајкал]] одржал митинг во [[Франција]]<ref>{{Наведени вести|url=http://www.ensonhaber.com/deniz-baykal-fransada-hayir-istedi-2017-03-07.html|title=Deniz Baykal Fransa'da 'hayır' istedi|date=7 March 2017|agency=En Son Haber|language=tr}}</ref>. Политичарите-дисиденти на МХП од висок профил, како Мерал Акшенер, Синан Оган, Умит Оздаг и Јусуф Халачоглу, ја започнале кампањата „Не“ заснована врз турскиот национализам, совладувајќи ја официјалната кампања „Да“ на МХП. Кампањата на дисидентите привлекла значително поголема популарност од официјалните водачи на МХП кои биле за предлогот, со анкети кои покажале дека огромното мнозинство гласачи на МХП имаат намера да ја пробијат партиската линија и да гласаат „Не“. Покрај дисидентите на МХП, Турското здружение на адвокати и нејзиниот претседател Метин Фејзиоглу и водачот на партијата „Не“, Туна Беклевич <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://tr.sputniknews.com/turkiye/201703021027467075-hayir-partisi-yozgatta-referandum-icin-konusmamiz-engellendi/|title=Hayır Partisi: Yozgat’ta referandum için konuşmamız engellendi|last=Sputnik|work=tr.sputniknews.com|language=tr|accessdate=2018-03-11}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.deutschlandfunk.de/tuerkei-nein-partei-gegen-allmaechtigen-erdogan-gegruendet.795.de.html?dram:article_id=378623|title=Türkei - "Nein"-Partei gegen allmächtigen Erdogan gegründet|work=Deutschlandfunk|access-date=2018-03-11|language=de-DE}}</ref><ref>{{Наведување|title=Türkei: NEIN-Partei bekämpft Erdogans Präsidentschaftspläne {{!}} Europamagazin|url=http://www.daserste.de/information/politik-weltgeschehen/europamagazin/sendung/tuerkei-referendum-nein-100.html|language=de-DE|access-date=2018-03-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180311141032/http://www.daserste.de/information/politik-weltgeschehen/europamagazin/sendung/tuerkei-referendum-nein-100.html|archivedate=11 March 2018}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.imaret.com.tr/hayir-partisi-karaman-da-gazetecilerle-bulustu/2705/|title="HAYIR PARTİSİ" KARAMAN'DA GAZETECİLERLE BULUŞTU|work=imaret.com.tr|access-date=2018-03-11|language=tr-TR|archive-date=2017-11-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20171117065355/http://www.imaret.com.tr/hayir-partisi-karaman-da-gazetecilerle-bulustu/2705/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.birgun.net/haber-detay/hayir-partisi-nin-kurucusu-beklevic-ak-parti-bitti-cigerini-biliyorum-145364.html|title=Hayır Partisi'nin kurucusu Bekleviç: 'AK Parti bitti, ciğerini|work=www.birgun.net|accessdate=2018-03-11}}</ref> тргнале на национална турнеја, со намера да се сретнат со месното население во бројни градови и села со цел да се даде поддршка за гласањето „Не“.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.sozcu.com.tr/2017/gundem/isimiz-ulkenin-tapusunu-hic-kimseye-vermemek-1750383/|title=İşimiz ülkenin tapusunu hiç kimseye vermemek!|agency=Sozcu|language=tr}}</ref> Организаторите на кампањата „Не“ се соочиле со наводна принуда и сузбивање поддржана од владата. На [[1 март]], најголемата опозициска [[Републиканска народна партија]] (ЦХП) открила извештај од 78 точки во врска со нерегуларностите и задушувањето на кампањите „Не“, при што заменик-водачот Озтурк Јилмаз тврдел дека оние кои воделе кампања за гласање „Не“ се соочувале со страв и состојба на принуда.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://t24.com.tr/haber/chp-hayir-diyenlere-baskiyi-78-maddeyle-raporladi,391520|title=CHP, 'hayÄąr' diyenlere baskÄąyÄą 78 maddeyle raporladÄą - GĂźndem|date=|publisher=T24|accessdate=2017-03-13}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/siyaset/693113/CHP_li_Ozturk_Yilmaz___Hayir__diyenler_baski_altinda.html|title=CHP'li Öztürk Yılmaz: 'Hayır' diyenler baskı altında|publisher=}}</ref> Водачот на парламентарната група на ЦХП, Енгин Алтај, исто така, ја критикувал владата дека користела државни средства за финансирање на кампањата „Да“, додека ги потиснала гласачите „Не“, тврдејќи дека нивното однесување не им дозволувало да зборуваат за „''демократија''“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/siyaset/695681/CHP_li_Engin_Altay__Bu_kotu_bir_haber.html|title=CHP'li Engin Altay: Bu kötü bir haber|publisher=}}</ref> {| class="wikitable" |+ Клучните партии кои воделе кампања за гласање „Не“ ! colspan="3" | Партија ! Водач ! Детали |- | style="background:#e30000; width:4px; text-align:center;" | | ЦХП | [[Републиканска народна партија]] | [[Кемал Киличдароглу]] | Погледнете ја кампањата |- | style="background:#870000; width:4px; text-align:center;" | | МХП | Партија на националистичко движење (опозиција во партијата) | Колективно водство | Погледнете ја кампањата |- | style="background:#b000b8; width:4px; text-align:center;" | | HDP | [[Демократска партија на народите (Турција)|Демократска партија на народите]] | Селахатин Демирташ | Погледнете ја кампањата |} == Контроверзии и недолично однесување == Наводите за изборно однесување, неправилности во текот на кампањата и принуда на државните приврзаници на „Не“ биле широко распространети пред, за време и по референдумот. Европските набудувачи на изборите изјавиле дека референдумот не ги исполнува меѓународните стандарди.<ref name="IrregularWSJ"/> === Државно потиснување на гласачите на „Не“ === Владата на АКП и Генералниот директорат за безбедност (полиција) биле критикувани за користење тактики со цел да се ограничат кампањските способности на приврзаниците на „Не“, преку апсења, контрола на медиумите и политичко потиснување. На [[23 јануари]] [[2017]] година, универзитетските студенти што воделе кампања подоцна гласање „Не“ на патнички траект во [[Истанбул]] биле уапсени од безбедносните службеници за „''навреда на претседателот''“, при што нивните апсења биле запрени.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.birgun.net/haber-detay/vapurda-hayir-sarkisi-soyleyen-genclere-gozaltiyi-yolcular-engelledi-144395.html|title=Vapurda 'Hayır' şarkısı söyleyen gençlere gözaltıyı yolcular|date=2017-01-24|publisher=Birgun.net|accessdate=2017-03-13}}</ref> На [[31 јануари]], членот на Советот на [[Републиканска народна партија|Републиканската партија]], Сера Кадигил, била уапсена и подоцна била ослободен под обвинение за „''навреда на верските вредности и поттикнување омраза''“ за кампањата за гласање „Не“ на социјалните медиуми.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazeteduvar.com.tr/gundem/2017/01/31/hayir-dedigim-icin-alindim-serra-kadigil/|title='Hayır dediğim için gözaltına alındım'|date=2017-01-31|publisher=Gazeteduvar.com.tr|accessdate=2017-03-13}}</ref> Во [[Бурса]], гласач кој открил дека гласа „Не“, бил пријавен во полиција, а подоцна бил уапсен.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://gazeteyolculuk.net/bursada-hayir-oyu-verecegini-aciklayan-bir-yurttas-muhbir-vatandas-tarafindan-ihbar-edilerek-tutuklandi|title=Bursa'da 'hayır' oyu vereceğini açıklayan bir yurttaş, 'muhbir vatandaş' tarafından ihbar edilerek tutuklandı|date=2017-03-03|publisher=Gazete Yolculuk|accessdate=2017-03-13}}</ref> Националните телевизиски канали биле во голема мера во прилог на кампањата „Да“. Една студија покажала дека поддржувачите на „Да“ добиле 90% од емитувањето.<ref name=":0"/> Турскиот суд ја забранил песната на прокурдската [[Демократска партија на народите (Турција)|Демократска партија]] (''ХДП'') ''Bejin Na'' (Кажи Не) што ја поддржувала кампањата за „Не“ со образложение дека тоа е спротивно на уставот и поттикнува омраза.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.reuters.com/article/us-turkey-referendum-no-campaign/with-media-muzzled-turkish-no-voters-seek-alternative-channels-idUSKBN17D235|title=With media muzzled, Turkish 'no' voters seek alternative channels|last=Mehmet Emin Caliskan|date=|publisher=Reuters.com|accessdate=2017-10-02}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://freemuse.org/news/austriaturkey-concert-cancelled-song-banned-related-to-referendum-vote/|title=Austria/Turkey: Concert cancelled, song banned related to referendum vote|last=Freemuse|work=Freemuse|language=en-GB|accessdate=2019-02-03|archive-date=2019-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20190203085006/https://freemuse.org/news/austriaturkey-concert-cancelled-song-banned-related-to-referendum-vote/|url-status=dead}}</ref> Општините каде мнозинството од советниците биле од владејачката партија исто така, се обиделе да ги ограничат настаните во предизборната кампања на гласачите „Не“ со тоа што им се негирале правата да одржат митинзи на јавни места во салите на заедниците. Мерал Акшенер, водечка националистичка политичарка и една од најистакнатите поддржувачина кампањата „Не“, била спречена да одржува говори кога нејзините места за кампањи во Јалова и Одрин нагло биле затворени непосредно пред почетокот на митингот, а постерите често биле искинувани.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.viratrabzon.com/haber/evet-baskisi-meral-aksenerin-toplanti-afislerini-de-soktuler-33682.html|title=Evet baskısı: Meral Akşener'in toplantı afişlerini de söktüler - www.viratrabzon.com &#124; Trabzon İnternet Gazetesi|date=2017-03-09|publisher=www.viratrabzon.com|accessdate=2017-03-13|archive-date=2017-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312072413/http://www.viratrabzon.com/haber/evet-baskisi-meral-aksenerin-toplanti-afislerini-de-soktuler-33682.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.yenicaggazetesi.com.tr/milliyetcilere-iptal-baski-ve-saldirilar-suruyor-158680h.htm|title=Milliyetçilere iptal, baskı ve saldırılar sürüyor!|date=|publisher=Yenicaggazetesi.com.tr|accessdate=2017-03-13}}</ref> На 11 февруари додека зборувала во хотелската сала во Чанаккале, местото на настанот претрпело прекин на електрична енергија и проопозиционите медиуми овој чин го прогласиле за симбол на угнетувачката тактика против кампањата „Не“. Откако првично биле спречени од полицијата за немири, присутните на конференцијата ги користеле своите телефонски светла за да овозможат да продолжи настанот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ocakmedya.com/genel/2017/02/11/meral-aksenerin-konusma-yaptigi-salonda-elektrikler-kesildi/|title=Meral Akşener'in konuşma yaptığı salonda elektrikler kesildi|last=Emrullah Bayrak|date=2014-06-20|publisher=Ocak Medya|accessdate=2017-03-13|archive-date=2017-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312074519/http://www.ocakmedya.com/genel/2017/02/11/meral-aksenerin-konusma-yaptigi-salonda-elektrikler-kesildi/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.birgun.net/haber-detay/meral-aksener-in-hayir-toplantisina-engelleme-146512.html|title=Meral Akşener'in 'hayır' toplantısına engelleme|date=2017-02-11|publisher=Birgun.net|accessdate=2017-03-13}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gercekgundem.com/siyaset/257464/meral-aksenere-engelleme-girisimi|title=Meral Akşener'e engelleme girişimi - Gerçek Gündem|last=Barış Yarkadaş|date=2017-02-11|publisher=Gercekgundem.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312071647/http://www.gercekgundem.com/siyaset/257464/meral-aksenere-engelleme-girisimi|archive-date=12 March 2017|accessdate=2017-03-13}}</ref> === Забрани на кампањата „Да“ во странство === Изборната кампања во странство, дури и во дипломатските претставништва, е нелегална според турскиот закон .<ref name="illegal1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dpa-international.com/topic/turkish-law-prohibits-campaigning-abroad-row-europe-deepens-170309-99-595734|title=Turkish law prohibits campaigning abroad - as row with Europe deepens|last=Gold|first=Shabtai|last2=Merey|first2=Can|publisher=[[Deutsche Presse-Agentur]]|accessdate=13 March 2017|last3=Say|first3=Linda|archive-date=2017-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312173023/http://www.dpa-international.com/topic/turkish-law-prohibits-campaigning-abroad-row-europe-deepens-170309-99-595734|url-status=dead}}</ref><ref name="illegal2">{{Наведена мрежна страница|url=http://news.xinhuanet.com/english/2017-03/12/c_136123094.htm|title=Host of ‘political’ Turkish rally in Austria scraps event after police see ‘no legal grounds’ to act|publisher=[[Xinhua]]|accessdate=13 March 2017}}</ref> Сепак, повеќето политички партии во Турција, вклучително и ЦХП и владејачката АКП, го прекршиле законот.   <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">&#x5D;</sup> [[Податотека:Mevlüt_Çavuşoğlu_statement_on_Germany,_2017.png|мини| Министерот за надворешни работи Чавушоглу дава изјава по откажувањето на предизборните настани во [[Германија]] ]] На почетокот на март, предизборните кампањи за поддршка на предлогот „Да“ биле забранети во [[Германија]], [[Австрија]], [[Швајцарија]], [[Данска]] и [[Холандија]] .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.birgun.net/haber-detay/danimarka-yildirim-dan-ziyareti-iptal-etmesini-istedi-150553.html|title=Danimarka, Yıldırım'dan ziyareti iptal etmesini istedi|date=|publisher=Birgun.net|accessdate=2017-03-13}}</ref> ==== Германија ==== Во [[Германија]], локалните општини ги повлекле дозволите за предизборната кампања на министерот за правда Бекир Боздаг во Гагњенау и на настанот на министерот за економија Нихат Зејбекчи во [[Келн]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sozcu.com.tr/2017/dunya/son-dakika-almanya-bekir-bozdaga-verdigi-izni-geri-cekti-1709980/|title=Almanya Bekir Bozdağ’a verdiği miting iznini geri çekti – Sözcü Gazetesi|last=Sozcu.com.tr|date=|publisher=Sozcu.com.tr|accessdate=2017-03-13}}</ref> Додека властите наведувале за загриженост во врска со безбедноста, недоволните капацитети на изнајмените места и неправилности во организацискиот процес, турската влада остро ги осудила откажувањата и тврдела дека тие биле директно поврзани со антитурската агенда на германската федерална влада.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.amerikaninsesi.com/a/turkiyeden-almanyaya-skandal-ve-cifte-standart-tepkisi/3748249.html|title=Türkiye’den Almanya’ya 'Skandal ve Çifte Standart' Tepkisi|last=Birazdan 20:41 - 21:00 VOA - TGRT Haber|date=2017-03-03|publisher=Amerikaninsesi.com|language=tr|accessdate=2017-03-13}}</ref> Турскиот министер за надворешни работи Мевлут Чавушоглу изјавил дека Германија покажала „''двојни стандарди''“ и непочитување на „''човековите права и слобода на говорот''“ со откажување на настаните. После негативната реакција на германската федерална влада на предложениот митинг на [[Реџеп Таип Ердоган]], Ердоган ја обвинил Германија за „ ''[[Националсоцијализам|нацистички]] стил на тактика''“, предизвикувајќи силна осуда од германските власти и извори на дипломатски односи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.amerikaninsesi.com/a/erdoganin-nazi-benzetmesine-almanyadan-yanit/3751238.html|title=Erdoğan'ın Nazi Benzetmesine Almanya'dan Yanıt|last=Birazdan 20:41 - 21:00 VOA - TGRT Haber|date=2017-03-06|publisher=Amerikaninsesi.com|language=tr|accessdate=2017-03-13}}</ref> Турската влада исто така ја обвинила [[Германија]] за финансирање и поддршка на [[Курдска работничка партија|Курдистанската работничка партија]] (ПКК), која е обележана како терористичка организација и во двете држави.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.amerikaninsesi.com/a/erdogan-almanyayi-terore-yardim-ve-yataklikta-sucladi/3748898.html|title=Erdoğan Almanya’yı Teröre Yardım ve Yataklıkla Suçladı|last=Birazdan 20:41 - 21:00 VOA - TGRT Haber|date=2017-03-03|publisher=Amerikaninsesi.com|language=tr|accessdate=2017-03-13}}</ref> Чавушоглу требало да се сретне со неговиот германски колега на [[8 март]], а закажаните кампањи во [[Хамбург]] исто така биле откажани заради нерегуларности со местата. Затоа Чавушоглу се обратил во конзулатот во [[Хамбург]], и покрај тоа што турскиот закон забранува изборни кампањи во дипломатски мисии.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.amerikaninsesi.com/a/cavusoglu-hamburg-konusmasini-baskonsolosluk-rezidansinda-yapacak/3753707.html|title=Çavuşoğlu Hamburg Konuşmasını Başkonsolosluk Rezidansında Yapacak|last=Birazdan 20:41 - 21:00 VOA - TGRT Haber|date=2017-03-07|publisher=Amerikaninsesi.com|language=tr|accessdate=2017-03-13}}</ref> Поништувањата во Германија биле исполнети со осуда од најголемата опозициска партија која ја поддржувала кампањата „Да“ при што поранешниот водач Дениз Бајкал ја откажал планираната посета на Германија како резултат на тоа.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.amerikaninsesi.com/a/baykal-dan-almanya-gezisi-iptal-aciklamasi/3753886.html|title=Baykal'dan Almanya Gezisi İptal Açıklaması|last=Birazdan 20:41 - 21:00 VOA - TGRT Haber|date=2017-03-07|publisher=Amerikaninsesi.com|language=tr|accessdate=2017-03-13}}</ref> ==== Дипломатска криза со Холандија ==== [[Податотека:Turkey_Holland_referendum_protests_2.jpg|мини|Протести пред Холандската амбасада во времето на Холандско-турската криза]] Дипломатска криза се случила меѓу Турција и Холандија на 11 март, откако на официјалниот авион на Чавушоглу му било забрането да слета во земјата. Подоцна истиот ден, конвојот на министерката за семејства и социјална политика, Фатма Бетул Сајан Каја, бил запрен од [[Холандија|холандската]] полиција, блокирајќи го нејзиниот пристап до турскиот конзулат во [[Ротердам]] . Подоцна Каја била прогласена за ''непожелна личност'', со прогласена регионална вонредна состојба и од нејзиниот конвој било побарано да ја напушти земјата. Затоа, Каја била принудена да се врати во [[Германија]], додека Чавушоглу заминал за [[Франција|Франција за]] да присуствува на друг настан за кампањата. Насилни протести на турските иселеници избувнале во Ротердам по протерувањето на двајцата министри, при што полицијата уапсила 12 луѓе.<ref name="haber1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.haber7.com/dunya/haber/2279496-hollanda-gozalti-sayisini-acikladi|title=Hollanda gözaltı sayısını açıkladı! - DÜNYA Haberleri|date=|publisher=Haber7.com|accessdate=2017-03-13}}</ref> Холандската влада претходно ги замолила турските министри да се воздржат од кампањи во земјата, плашејќи се дека реториката за поделба на кампањата ќе донесе поделби во турската заедница.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.yenicaggazetesi.com.tr/hollanda-basbakani-ruttedan-yeni-aciklama-158964h.htm|title=Hollanda Başbakanı Rutte'dan yeni açıklama|date=|publisher=Yenicaggazetesi.com.tr|accessdate=2017-03-13}}</ref> Премиерот [[Марк Руте]] изјавил дека преговорите со турската влада за да се овозможи мал говор на министерот сè уште се водат, кога Чавушоглу јавно се заканил со санкции доколку министрите бидат спречени од кампања. Токму овие закани ја направиле ситуацијата нерешлива за холандската влада.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.milliyet.com.tr/hollanda-basbakani-rutte-den-iptal-dunya-2411809/|title=Hollanda Başbakanı Rutte'den iptal kararıyla ilgili açıklama - Dünya Haberleri|date=|publisher=Milliyet.com.tr|accessdate=2017-03-13}}</ref> Многу луѓе во Турција застанале на страната на турската влада во врска со ова прашање, при што главната опозиција на кампањата „Не“ ја објавила својата поддршка за владата и ја повикала АКП да ги замрзне дипломатските односи со Холандија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cnnturk.com/turkiye/son-dakika-kilicdaroglu-hollanda-ile-iliskilerinizi-askiya-alin|title=Son dakika Kılıçdaroğlu: Hollanda ile ilişkilerinizi askıya alın - CNN TÜRK - tarafsız güvenilir haberler|date=|publisher=Cnnturk.com|accessdate=2017-03-13}}</ref> Сите настани во предизборната кампања на ЦХП подоцна биле суспендирани во солидарност, додека просистичкиот камп „Не“ на МХП, исто така, изразил осуда против холандската влада за нивните постапки.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.abcgazetesi.com/meral-aksenerden-hollanda-yorumu-avrupaya-dovdurmeyiz-46635h.htm|title=Meral Akşener'den Hollanda yorumu: Avrupa'ya dövdürmeyiz|date=|publisher=Abcgazetesi.com|accessdate=2017-03-13}}</ref><ref name="haber1"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://haber.sol.org.tr/toplum/kilicdaroglu-hollandaya-kizdi-chp-tum-yurtdisi-programini-iptal-etti-188580|title=Kılıçdaroğlu Hollanda'ya kızdı, CHP tüm yurtdışı programını iptal etti &#124; soL Haber Portalı|date=|publisher=Haber.sol.org.tr|language=tr|accessdate=2017-03-13}}</ref> Во холандскиот парламент, сите партии, освен партијата Денк со две места, ги поддржале одлуките на холандската влада. [[Реџеп Таип Ердоган|Реџеп Таип Ердоган го]] повторил тврдењето дека европските влади кои ги прекинале предизборните кампањи се „''нацистички остатоци''“, кои холандската влада ги осудила како „''неприфатливи''“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-39242707|title=Turkey's Erdoğan calls Dutch authorities 'Nazi remnants' - BBC News|date=|publisher=Bbc.co.uk|accessdate=2017-03-13}}</ref> === Неотпечатени ливчиња === На денот на референдумот, додека гласањето било во тек, Врховниот изборен совет на Турција укинал правило според кое се бара секое гласачко ливче да има службен печат. Наместо тоа, донело одлука дека гласачките ливчиња без печат ќе се сметаат за валидни, освен ако не се докаже дека се измамнички. Затоа што гласачките ливчиња имале не само марки, туку и други мерки на безбедност, според советот нив ги правело нелегитимни.<ref name=":2">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ysk.gov.tr/ysk/content/conn/YSKUCM/path/Contribution%20Folders/Kararlar/2017-560.pdf|title=Yüksek Seçim Kurulu 560 No'lu Kararı|last=|first=|date=|work=Yüksek Seçim Kurulu|accessdate=|archive-date=2018-04-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20180423191845/http://www.ysk.gov.tr/ysk/content/conn/YSKUCM/path/Contribution%20Folders/Kararlar/2017-560.pdf|url-status=dead}}</ref> Врховниот изборен совет поднел кривична пријава до службените лица што го предизвикале проблемот со тоа што не ги печатиле ливчињата.<ref name=":3">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ysk.gov.tr/cs/groups/public/documents/document/ndq0/mdiz/~edisp/yskpwcn1_4444023324.pdf|title=Yüksek Seçim Kurulu 573 No'lu Kararı|last=|first=|date=|work=|accessdate=|archive-date=2017-09-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20170906034842/http://www.ysk.gov.tr/cs/groups/public/documents/document/ndq0/mdiz/~edisp/yskpwcn1_4444023324.pdf|url-status=dead}}</ref> Опозициските партии тврделе дека биле прифатени дури 1,5 милиони гласачки ливчиња без печат.<ref name="WaPo1">{{Наведени вести|url=https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2017/04/16/heres-why-turkish-opposition-parties-are-contesting-the-referendum-results/|title=Here’s why Turkish opposition parties are contesting the referendum results|date=16 April 2017|work=Washington Post}}</ref> Опозициските партии [[Републиканска народна партија|ЦХП]] и ХДП изјавиле дека ќе ги оспорат резултатите. Водачот на ЦХП, Кемал Киличдароглу изјавил дека со укинувањето на правилото е прекршен турскиот закон. Според Мерал Акшенер, „Не“ победил со 52 проценти.<ref>[http://www.cumhuriyet.com.tr/video/video/722176/Meral_Aksener_oran_verdi_ve_isyan_etti__Yaziklar_olsun.html Meral Akşener oran verdi ve isyan etti: Yazıklar olsun] cumhuriyet.com.tr</ref> Демократската партија на народите ги оспорила резултатите од изборите што ги објавила провладината агенција Анадолу и инсистирала на тоа дека 1,5 милиони гласови без валидни марки треба да бидат поништени.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nytimes.com/2017/04/16/world/europe/turkey-referendum-polls-erdogan.html|title=Erdoğan Claims Vast Powers in Turkey After Narrow Victory in Referendum|last=Kingsley|first=Patrick|date=16 April 2017|publisher=|accessdate=18 April 2017}}</ref> == Анкети за мислења == === На национално ниво === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; line-height:14px;" ! rowspan="2" style="width: 120px;" |Дата<br /><br />на спроведување ! rowspan="2" style="width: 300px;" |Органиазција на спроведување анкета ! rowspan="2" class="unsortable" style="width: 65px;" |Големина на примерокот ! colspan="3" |Неопределено гласање ! rowspan="2" class="unsortable" | ! colspan="2" |Гласање Да/Не |- ! class="unsortable" style="background: rgb(0, 129, 66); width: 100px; color: white;" |Да ! class="unsortable" style="background: rgb(220, 36, 31); width: 100px; color: white;" |Не ! class="unsortable" style="background: gray; width: 90px; color: white;" |Неопределено ! class="unsortable" style="background: rgb(0, 129, 66); width: 100px; color: white;" |Да ! class="unsortable" style="background: rgb(220, 36, 31); width: 100px; color: white;" |Не |- ! class="unsortable" |16 април 2017 ! class="unsortable" |[http://ysk.gov.tr/doc/dosyalar/docs/2017Referandum/2017HO-Ornek136.pdf Nationwide results] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200110070645/http://www.ysk.gov.tr/doc/dosyalar/docs/2017Referandum/2017HO-Ornek136.pdf |date=2020-01-10 }} ! class="unsortable" | ! class="unsortable" style="background: rgb(0, 129, 66); width: 100px;" |'''{{Бело|51.2}}''' ! class="unsortable" |48.8 ! class="unsortable" |– ! class="unsortable" | ! class="unsortable" style="background: rgb(0, 129, 66); width: 100px;" |'''{{Бело|51.2}}''' ! class="unsortable" |48.8 |- |11–13 април 2017 |[https://web.archive.org/web/20170416125643/http://www.orcarastirma.com.tr/wp-content/uploads/2017/04/16-N%C4%B0SAN-REFERANDUM-OY-TERC%C4%B0HLER%C4%B0.pdf ORC] |3.980 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''59.4''' |40.6 |– | rowspan="9" | | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''59.4''' |40.6 |- |11–13 април 2017 |[http://www.jamesinturkey.com/yes-still-ahead-watch-istanbul/ Qriously] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170415201214/http://www.jamesinturkey.com/yes-still-ahead-watch-istanbul/ |date=2017-04-15 }} |? | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''44.1''' |30.6 |25.3 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''59.0''' |41.0 |- |8–13 април 2017 |[http://www.milliyet.com.tr/adil-gur-referandum-anketini-siyaset-2432577/ A&G] |6,048 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''52.9''' |34.1 |13.0 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''60.8''' |39.2 |- |8–12 април 2017 |[http://www.sozcu.com.tr/2017/gundem/son-dakika-son-referandum-anketi-aciklandi-flas-sonuclar-var-1790998/ THEMİS] |– |46.1 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''53.9''' |– |46.1 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''53.9''' |- |7–10 април 2017 |[https://gazetekarinca.com/2017/04/referanduma-uc-gun-kala-konda-ve-sonar-anketleri-ne-diyor/ KONDA] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200131173635/http://gazetekarinca.com/2017/04/referanduma-uc-gun-kala-konda-ve-sonar-anketleri-ne-diyor/ |date=2020-01-31 }} |3,462 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''46.9''' |44.1 |9.0 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''51.5''' |48.5 |- |5–10 април 2017 |[http://www.sozcu.com.tr/2017/gundem/iste-son-referandum-anketi-yuzde-53-1787544/ AKAM] |8,160 |39.3 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''45.7''' |15.0 |46.2 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''53.8''' |- |5–10 април 2017 |[http://www.diken.com.tr/mak-anketi-evet-yuzde-56-5-hayir-yuzde-43-5/ MAK] |5,500 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''54.6''' |41.4 |4.0 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''56.5''' |43.5 |- |5–10 април 2017 |[http://www.sozcu.com.tr/2017/gundem/referanduma-4-gun-kala-anket-sirketleri-ne-diyor-iste-son-anket-sonuclari-1787925/ ANAR] |4,189 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''52.0''' |48.0 |– | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''52.0''' |48.0 |- |8–9 април 2017 |[http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/turkiye/719617/Gezici_den_son_referandum_anketi.html Gezici] |1,399 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''46.6''' |43.5 |9.9 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''51.3''' |48.7 |- !9 април 2017 ! colspan="8" |Завршно гласање за турските иселеници во странство |- |2–8 април 2017 |[http://t24.com.tr/haber/konsensustan-son-referandum-anketi-evet-mi-onde-hayir-mi,398577 Konsensus] |2,000 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''49.0''' |46.7 |4.3 | rowspan="9" | | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''51.2''' |48.8 |- |1–8 април 2017 |[http://www.mynet.com/haber/guncel/subat-nisan-karsilastirmali-anket-sonucu-2979593-1 THEMİS] |600 |41.7 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''47.3''' |11.0 |46.9 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''53.1''' |- |4–6 април 2017 |[http://www.jamesinturkey.com/yes-still-ahead-but-gap-narrows-in-new-turkish-referendum-poll/ Qriously] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170419072559/http://www.jamesinturkey.com/yes-still-ahead-but-gap-narrows-in-new-turkish-referendum-poll/ |date=2017-04-19 }} |2,593 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''43.5''' |31.1 |25.4 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''58.3''' |41.7 |- |1–4 април 2017 |[http://www.cumhuriyet.com.tr/foto/foto_haber/714513/6/Net_Arastirma_nin_son_referandum_anketi.html NET] |2,700 |45.9 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''47.3''' |6.8 |49.2 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''50.8''' |- |1–2 април 2017 |[http://www.diken.com.tr/gezici-arastirmaya-gore-ruzgar-tersine-dondu-evet-yuzde-53-3-hayir-yuzde-46-7/ Gezici] |– | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''53.3''' |46.7 |– | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''53.3''' |46.7 |- |15 март–2 април 2017 |[http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/siyaset/720684/Hayir_mi_onde__evet_mi__CHP_nin_yeni_anketinde_carpici_detaylar.html CHP] |4,681 |33.2 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''43.0''' |22.7 |43.6 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''56.4''' |- |28–30 март 2017 |[http://www.jamesinturkey.com/fortnight-turkey-votes-yes-votes-soar-high/ Qriously] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170408011600/http://www.jamesinturkey.com/fortnight-turkey-votes-yes-votes-soar-high/ |date=2017-04-08 }} |3,418 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''43.6''' |27.4 |29.0 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''61.4''' |38.6 |- |24–27 март 2017 |[https://web.archive.org/web/20170808024433/http://www.orcarastirma.com.tr/wp-content/uploads/2017/03/24-27-MART-2017-%C3%96ZEL-G%C3%9CNDEM-ARA%C5%9ERTIRMASI.pdf ORC] |2,740 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''55.4''' |44.6 |– | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''55.4''' |44.6 |- |27 март 2017 |[https://web.archive.org/web/20170501071223/http://www.birgun.net/haber-detay/konsensus-arastirma-nin-son-referandum-anketinde-hayir-onde-152658.html Konsensus] |1,555 |43.1 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''45.2''' |11.8 |48.8 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''51.2''' |- !27 март 2017 ! colspan="8" | Гласањето за турските иселеници во странство започнува во 120 различни претставништва во странство во 57 земји, како и во царинските терминали. |- |10–24 март 2017 |[http://www.diken.com.tr/sonar-anketi-hayir-yuzde-512-evet-yuzde-48-8-hayir-rahatca-ifade-edilemiyor/ Sonar] {{refn|The polling firm concluded that despite the lead of stated 'Yes' votes, there were some 'No' voters who claimed otherwise out of fear and a large number of 'No' voters not answering at all, leading to the conclusion that 'No' voters were in the lead by 51.2%)|group=n}} |5,000 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''43.34''' |43.30 |13.36 | rowspan="7" | |48.8 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''51.2''' |- |18–22 март 2017 |[http://www.birgun.net/haber-detay/avrasya-kamuoyu-arastirma-referandum-anketini-acikladi-152353.html AKAM] |2,032 |37.0 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''46.2''' |16.8 |44.5 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''55.5''' |- |17 март 2017 |[https://web.archive.org/web/20170501031749/http://www.birgun.net/haber-detay/gezici-den-yeni-referandum-anketi-sandiga-gitmeyenlerin-oyu-etkili-olacak-151336.html Gezici] |– |43.5 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''45.5''' |11.0 |48.9 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''51.1''' |- |17 март 2017 |[http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/siyaset/701000/Bir_referandum_anketi_de_CHP_den..._Net_rakam_aciklandi.html CHP] |– |42.0 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''46.0''' |12.0 |47.7 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''52.3''' |- |8–15 март 2017 |[http://www.sozcu.com.tr/2017/gundem/akpnin-1767913/ Times] |2,000 |42.3 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''51.7''' |6.0 |44.3 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''55.7''' |- |10–15 март 2017 |[http://www.sozcu.com.tr/2017/gundem/chpli-baskandan-referandum-anketi-1748084/#&gid=1&pid=3 CHP] |5,000 |40.2 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''54.8''' |5.0 |42.3 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''57.7''' |- |6–13 март 2017 |[http://www.internethaber.com/cok-carpici-referandum-anket-sonuclari-bu-pazar-secim-olsa-1762141h.htm Politic's] |2,753 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''46.2''' |36.9 |16.9 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''55.7''' |44.3 |- !12 март 2017 ! colspan="8" | Дипломатска криза избувна меѓу Турција и [[Холандија ]], откако Холандија им забрани на турските министри да водат кампања во [[Ротердам]] |- |3–9 март 2017 |[http://www.superhaber.tv/avrasya-arastirma-referandum-anketinde-yuzde-575-hayir-oyu-bulmayi-basardi-44120-haber AKAM] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170312050801/http://www.superhaber.tv/avrasya-arastirma-referandum-anketinde-yuzde-575-hayir-oyu-bulmayi-basardi-44120-haber |date=2017-03-12 }} |8,120 |35.6 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''48.2''' |16.2 | rowspan="3" | |42.4 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''57.6''' |- |1–7 март 2017 |[https://web.archive.org/web/20170312051332/http://www.aksam.com.tr/siyaset/orc-son-dakika-referandum-anket-sonuclari-aciklandi-10032017/haber-603901 ORC] |3,140 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''51.6''' |38.7 |9.7 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''57.2''' |42.8 |- |25 Feb&nbsp;– 2 март 2017 |[http://www.haberler.com/tarihe-gecti-dunyada-onegi-yok-her-4-secmenden-9327340-haberi/?oku=1 MAK] |5,400 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''53.0''' |37.0 |10.0 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''58.9''' |41.1 |- !1 март 2017 ! colspan="8" | Претседателот Реџеп Таип Ердоган, наводно, побарал од провладините анкетари да престанат да спроведуваат анкети до крајот на март <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/siyaset/688490/Erdogan_dan_sirketlere__anket__talimati___Durdurun_.html|title=Erdoğan'dan şirketlere 'anket' talimatı: 'Durdurun'|publisher=}}</ref> |- |16–21 февруари 2017 |[http://www.birgun.net/haber-detay/avrasya-kamuoyu-arastirmalari-merkezi-referandum-anketi-sonucunu-acikladi-147689.html AKAM] |4,060 |34.9 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''45.2''' |19.9 | rowspan="3" | |43.6 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''56.4''' |- |16–19 февруари 2017 |[https://web.archive.org/web/20170308165034/http://www.gercekgundem.com/galeri/siyaset/11387/net-arastirmadan-referandum-anketi NET] |3,535 |43.8 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''45.8''' |10.4 |48.9 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''51.1''' |- |10–18 февруари 2017 |[http://www.cumhuriyet.com.tr/foto/foto_haber/684118/1/Fark_artiyor..._iste_son__baskanlik__anketinin_sonucu.html THEMİS] |1,985 |36.2 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''49.3''' |14.5 |42.4 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''57.6''' |- !10 февруари 2017 ! colspan="8" | Претседателот Реџеп Таип Ердоган го одобри референдумот, со датумот потврден како недела, 16 април 2017 година |- |9 февруари 2017 |[https://twitter.com/ahakanbayrakci/status/829448536680980489 Sonar] |– | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''43.0''' |40.0 |17.0 | rowspan="7" | | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''51.8''' |48.2 |- |8 февруари 2017 |[http://odatv.com/chpnin-yaptirdigi-anket-sonucunu-acikliyorum-0902171200.html CHP] |– |41.0 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''48.0''' |11.0 |46.1 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''53.9''' |- |4–5 февруари 2017 |[http://www.cumhuriyet.com.tr/foto/foto_galeri/675727/1/_Evet__mi_onde__Hayir__mi__iste_Gezici_nin_son_referandum_anketi.html Gezici] |2,860 |43.7 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''45.7''' |10.6 |48.9 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''51.1''' |- |26 јануари &nbsp;– 1 февруари 2017 |[http://duzgunhaber.com.tr/son_anketten_cikan_surpriz-_dort_partinin_son_durumu_ne-79319 MAK] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170218120509/http://duzgunhaber.com.tr/son_anketten_cikan_surpriz-_dort_partinin_son_durumu_ne-79319 |date=2017-02-18 }} |5,400 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''52.0''' |35.0 |13.0 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''59.8''' |40.2 |- |30 јануари 2017 |[http://www.sonsecimanketi.com/genar-baskanlik-sistemi-anketinde-sok-sonuclar GENAR] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170312050921/http://www.sonsecimanketi.com/genar-baskanlik-sistemi-anketinde-sok-sonuclar |date=2017-03-12 }} |– | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''55.0''' |45.0 |– | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''55.0''' |45.0 |- |24–29 јануари 2017 |[http://www.haberler.com/konsensus-un-referandum-anketi-52-evet-9252906-haberi/ Konsensus] |1,499 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''44.2''' |41.1 |14.7 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''51.8''' |48.2 |- |26 јануари 2017 |[https://web.archive.org/web/20170430230615/http://www.birgun.net/haber-detay/gezici-beklenen-anketi-birgun-e-acikladi-hayir-surpriz-degil-145625.html Gezici] |– |41.8 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''58.2''' |– |41.8 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''58.2''' |- !21 јануари 2017 ! colspan="8" | Парламентот гласа за сите 18 предложени уставни измени да одат на референдум |- |6–19 јануари 2017 |[http://www.ocakmedya.com/turkiye/2017/02/02/pazar-referandum-olsa-evet-mi-kazanir-yoksa-hayir-mi-metropoll-anketi/ MetroPoll] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170504001523/http://www.ocakmedya.com/turkiye/2017/02/02/pazar-referandum-olsa-evet-mi-kazanir-yoksa-hayir-mi-metropoll-anketi/ |date=2017-05-04 }} |2,000 |42.4 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''44.0''' |13.6 | rowspan="7" | |49.1 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''50.9''' |- |11–17 јануари 2017 |[https://web.archive.org/web/20170206185458/http://www.zernews.com/2017/01/akam-dan-kapsamli-referandum-anketi-mhp-yarisi-hayir-ci.html?m=1 AKAM] |2,240 |42.4 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''57.6''' |– |42.4 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''57.6''' |- |1–11 јануари 2017 |[http://www.aksam.com.tr/guncel/iste-son-anket-referandumda-evet-yuzde-62/haber-585477 ORC] |2,340 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''62.0''' |38.0 |– | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''62.0''' |38.0 |- |3–10 јануари 2017 |[http://duzgunhaber.com.tr/son_anketten_surpriz_sonuclar_cikti-78421 Optimar] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170127030032/http://duzgunhaber.com.tr/son_anketten_surpriz_sonuclar_cikti-78421 |date=2017-01-27 }} |2,043 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''46.3''' |40.0 |13.7 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''53.6''' |46.4 |- |1–25 декември 2016 |[http://www.birgun.net/haber-detay/sonar-arastirma-baskanlik-anketi-sonuclarini-acikladi-141227.html Sonar] |5,000 |42.3 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''44.6''' |13.1 |48.7 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''51.3''' |- |7–16 декември 2016 |[http://www.khas.edu.tr/uploads/TSSEA2016.pptx KHAS] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20171101235054/http://www.khas.edu.tr/uploads/TSSEA2016.pptx |date=2017-11-01 }} |1,000 |36.9 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''42.2''' |20.9 |46.6 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''53.4''' |- |15 декември 2016 |[http://www.haberler.com/orc-anketinde-siyasi-partilerin-son-durumu-9067740-haberi/ ORC] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170103213647/http://www.haberler.com/orc-anketinde-siyasi-partilerin-son-durumu-9067740-haberi/ |date=2017-01-03 }} |2,450 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''61.0''' |39.0 |– | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''61.0''' |39.0 |- !1–8 декември 2016 ! colspan="8" | АКП и МХП се согласија за нацрт-уставните предлози и ги упатиле до Собранието на консултација <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dw.com/tr/ba%C5%9Fkanl%C4%B1k-sistemi-haftaya-meclise-geliyor/a-36604491|title=Başkanlık sistemi haftaya meclise geliyor - TÜRKİYE - DW.COM - 1 декември 2016|date=2 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202113141/http://www.dw.com/tr/ba%C5%9Fkanl%C4%B1k-sistemi-haftaya-meclise-geliyor/a-36604491|archive-date=2 December 2016|accessdate=16 април 2017}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/siyaset/642352/AKP_ve_MHP_Anayasa_metninde_uzlasti..._Uzmanlar_uyariyor__15_Temmuz_anayasasi.html|title=AKP ve MHP Anayasa metninde uzlaştı... Uzmanlar uyarıyor: 15 Temmuz anayasası - Cumhuriyet Siyaset Haberleri|last=|date=8 December 2016|work=Cumhuriyet.com.tr|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- |21 Nov&nbsp;– 6 декември 2016 |[http://www.haber7.com/foto-galeri/42015-turkiye-siyasi-gundem-arastirmasi-aralik-2016/p İVEM]{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва врска}} |3,650 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''50.0''' |39.0 |11.0 | rowspan="5" | | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''56.2''' |43.8 |- |25 Nov&nbsp;– 3 декември 2016 |[http://www.sozcu.com.tr/2016/gundem/yeni-anayasa-anketinden-cok-konusulacak-sonuclar-1590584/ Gezici] |– |42.0 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''58.0''' |– |42.0 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''58.0''' |- |30 ноември 2016 |[http://www.timeturk.com/metropol-den-baskanlik-sistemi-anketi/haber-378563 MetroPoll] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170201065305/http://www.timeturk.com/metropol-den-baskanlik-sistemi-anketi/haber-378563 |date=2017-02-01 }} |– |49.0 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''51.0''' | - |43.3 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''56.7''' |- |26–27 ноември 2016 |[http://www.internethaber.com/bugun-referandum-olsa-mhp-ak-parti-uzlasmasi-sonrasi-ilk-anket-1736079h.htm A&G] |3,010 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''45.7''' |41.6 |12.7 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''52.4''' |47.6 |- | data-sort-value="2016-11-15" |15–17 ноември 2016 |[http://www.haberturk.com/gundem/haber/1330440-cumhurbaskanligi-sistemi-olmali-471-baskanlik-sistemine-gecilmeli--458 Andy-AR] |1,516 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''47.1''' |41.3 |8.5 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''53.3''' |46.7 |- !31 октомври 2016 ! colspan="8" | АКП ги претстави своите уставни предлози до МХП, започнувајќи преговори меѓу двете партии <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.abcgazetesi.com/akpnin-mhpye-goturecegi-baskanlik-teklifi-belli-oldu-32655h.htm|title=AKP'nin MHP'ye götüreceği başkanlık teklifi belli oldu|date=31 October 2016|work=Abcgazetesi.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220052331/http://www.abcgazetesi.com/akpnin-mhpye-goturecegi-baskanlik-teklifi-belli-oldu-32655h.htm|archive-date=20 December 2016|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- | data-sort-value="2016-10-16" |10–16 октомври 2016 |[http://www.sabah.com.tr/galeri/turkiye/iste-en-kapsamli-baskanlik-sistemi-anketi ORC] |21,980 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''55.9''' |36.2 |7.9 | | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''60.7''' |39.3 |- !11–12 октомври 2016 ! colspan="8" | Премиерот ги прифаќа повиците на МХП за АКП да ги поднесе своите предлози во парламентот <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://t24.com.tr/haber/basbakan-bahcelinin-referandum-teklifini-kabul-ediyoruz-baskanlik-icin-derhal-adim-atacagiz-karari-millet-verecek,364561|title=Başbakan: Bahçeli'nin referandum teklifini kabul ediyoruz; başkanlık için derhal adım atacağız, kararı millet verecek! - Politika|date=|publisher=T24|accessdate=28 February 2017}}</ref> |- !15–16 Jul 2016 ! colspan="8" |[[Обид за државен удар во Турција (2016)|2016 Turkish coup d'état attempt]] |- |5–12 јуни 2016 |[http://www.haberler.com/orc-anketi-ak-parti-yuzde-53-5-hdp-6-9-8552463-haberi/ ORC] |2,240 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''58.9''' |41.1 |– | rowspan="14" | | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''58.9''' |41.1 |- |1 јуни 2016 |[https://web.archive.org/web/20170508014336/http://www.birgun.net/haber-detay/erdogan-a-anket-soku-halk-baskanlik-istemiyor-114304.html MetroPoll] |1,200 |41.9 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''47.5''' |10.5 |46.9 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''53.1''' |- |30 мај 2016 |[http://www.haberler.com/kamuoyundan-baskanliga-destek-yildirim-a-guven-8482666-haberi/ Optimar] |1,508 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''49.3''' |41.6 |9.1 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''54.2''' |45.8 |- |5–6 мај 2016 |[http://www.turkiyegazetesi.com.tr/gundem/368004.aspx ORC] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170329154637/http://www.turkiyegazetesi.com.tr/gundem/368004.aspx |date=2017-03-29 }} |1,265 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''58.4''' |41.6 |– | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''58.4''' |41.6 |- |25–29 април 2016 |[http://www.sonsecimanketi.com/mak-danismanlikin-baskanlik-sistemi-anketi MAK] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20161202234640/http://www.sonsecimanketi.com/mak-danismanlikin-baskanlik-sistemi-anketi |date=2016-12-02 }} |5,500 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''57.0''' |33.0 |10.0 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''63.3''' |36.7 |- |25 април 2016 |[http://www.sonsecimanketi.com/mak-danismanlikin-baskanlik-sistemi-anketi AKAM] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20161202234640/http://www.sonsecimanketi.com/mak-danismanlikin-baskanlik-sistemi-anketi |date=2016-12-02 }} |1,214 |35.0 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''45.7''' |19.3 |43.4 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''56.6''' |- |19 април 2016 |[https://web.archive.org/web/20170501081238/http://www.birgun.net/haber-detay/gezici-arastirma-nin-son-secim-anketinde-ilginc-sonuclar-109478.html Gezici] |– | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''55.2''' |35.5 |9.3 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''60.9''' |39.1 |- |2–6 март 2016 |[http://www.haberler.com/orc-anketi-ak-parti-nin-oyu-yuzde-54-e-cikti-8246385-haberi/?oku=1 ORC] |4,176 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''57.0''' |43.0 |– | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''57.0''' |43.0 |- |12 февруари 2016 |[https://web.archive.org/web/20170329215545/http://www.hurhaber.com/iste-ivem-arastirma-nin-son-secim-anketi-2016-haberi-56587.html İVEM] |– | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''60.0''' |31.0 |9.0 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''65.9''' |34.1 |- |27 јануари – 3 февруари 2016 |[http://www.ensonhaber.com/orcnin-baskanlik-ve-secim-anketi-2016-02-05.html ORC] |8,329 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''56.1''' |43.9 |– | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''56.1''' |43.9 |- |1 јануари 2016 |[http://www.turkiyegazetesi.com.tr/gundem/336837.aspx GENAR] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160304041425/http://www.turkiyegazetesi.com.tr/gundem/336837.aspx |date=2016-03-04 }} |4,900 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''55.0''' |40.8 |4.2 | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" |'''57.4''' |42.6 |- |18 мај 2015 |[http://www.sonsecimanketi.com/geziciden-carpici-anket-sonuclari Gezici] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170108221407/http://www.sonsecimanketi.com/geziciden-carpici-anket-sonuclari |date=2017-01-08 }} |4,860 |23.8 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''76.2''' |– |23.8 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''76.2''' |- |23 февруари 2015 |[http://t24.com.tr/haber/gezici-arastirma-sirketinin-anketine-gore-halk-baskanlik-medyaya-baski-ve-ekonomi-hakkinda-ne-dusunuyor,288219 Gezici] |3,840 |23.2 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''76.8''' |– |23.2 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''76.8''' |- |3 февруари 2015 |[http://www.sonsecimanketi.com/baskanlik-sistemi-hakkinda-halk-ne-dusunuyor MetroPoll] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20161224130129/http://www.sonsecimanketi.com/baskanlik-sistemi-hakkinda-halk-ne-dusunuyor |date=2016-12-24 }} |– |34.3 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''42.2''' |23.5 |44.8 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;" |'''55.2''' |} === Во странство === {| class="wikitable" style="text-align: center; line-height: 14px; font-size: 95%;" ! rowspan="2" style="width: 120px;" | Дата на спроведување ! rowspan="2" style="width: 300px;" | Организација ! rowspan="2" class="unsortable" style="width: 65px;" | Големина на примерокот ! colspan="3" | Неопределено гласање ! rowspan="2" class="unsortable" | ! colspan="2" | Гласање Да/Не |- ! class="unsortable" style="background: rgb(0, 129, 66); width: 100px; color: white;" | Да ! class="unsortable" style="background: rgb(220, 36, 31); width: 100px; color: white;" | Не ! class="unsortable" style="background: gray; width: 90px; color: white;" | Неопределени ! class="unsortable" style="background: rgb(0, 129, 66); width: 100px; color: white;" | Да ! class="unsortable" style="background: rgb(220, 36, 31); width: 100px; color: white;" | Не |- ! 16 април 2017 година ! Резултати во странство ! ! style="background: rgb(0, 129, 66); width: 100px; color: white;" | '''59,5''' ! 40,5 ! - ! ! style="background: rgb(0, 129, 66); width: 100px; color: white;" | '''59,5''' ! 40,5 |- | 10 април 2017 година | [http://www.internethaber.com/yurtdisi-referandum-sonuclari-belli-oldu-fark-inanilmaz-1768153h.htm МАК] | Излез анкета | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" | '''62.0''' | 38.0 | - | | style="background: #DEFDE6; width: 100px;" | '''62.0''' | 38.0 |- ! 27 март - 9 април 2017 година ! colspan="8" | Во странство гласањето за турските иселеници се одвива во 120 репрезентации во 57 земји. |} == Резултати == === Севкупни резултати === {| class=wikitable style=text-align:right |- !scope="col" |Избор !Гласови на национално ниво !% !Гласови во странство !% !Гласови од царина !% !Вкупно гласови !% |- |align=left|{{tick}} '''Да''' || '''24,325,633''' || '''51.18''' || '''778,833''' ||'''59.46''' ||'''52,997''' ||'''54.17''' ||'''25,157,463''' ||'''51.41''' |- |align=left|{{cross}} Не|| 23,203,316 || 48.82 || 530,988 ||40.54 ||44,837 ||45.83 ||23,779,141 ||48.59 |- |scope="col" | {{align|center|'''Важечки гласови'''}} || '''47,528,949''' || '''98.25''' || '''1,309,821''' || '''98.80''' || '''97,834''' || '''99.23''' || '''48,936,604''' || '''98.27''' |- |scope="col" | {{align|center|Неважечки&nbsp;гласови}} || 845,627 || 1.75 ||15,861 || 1.20 ||763 || 0.77 ||862,251 ||1.73 |- !scope="col" |{{align|center|'''Излезност'''}} !! {{right|48,374,576}} !! {{right|87.45}}!! {{right|1,325,682}} !! {{right|44.60}} !! {{right|98,597}} !! {{right|3.32}}!! {{right|49,798,855}}!!{{right|85.43}} |- |scope="col" |{{align|center|Регистрирани&nbsp;гласови}} || colspan="2" | {{centre|55,319,222}} || colspan="4" | {{centre|2,972,676}}|| colspan="2"| {{centre|58,291,898}} |- |align=left colspan=10|Извор: [http://www.ysk.gov.tr/ysk/content/conn/YSKUCM/path/Contribution%20Folders/SecmenIslemleri/Secimler/2017HO/2017HO-Ornek136.pdf Врховен изборен совет на Турција(YSK)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170517012447/http://www.ysk.gov.tr/ysk/content/conn/YSKUCM/path/Contribution%20Folders/SecmenIslemleri/Secimler/2017HO/2017HO-Ornek136.pdf |date=2017-05-17 }} |} === Резултати по провинција === {|class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- !rowspan="1" |Покраина !rowspan="1" |Регистрирани гласачи !rowspan="1" |Гласале !rowspan="1" |Важечки гласови !rowspan="1" |Неважечки гласови !rowspan="1" |Да !rowspan="1" |Да (%) !rowspan="1" |Не !rowspan="1" |Не (%) !rowspan="1" |Излезност (%) |- |[[Адана (покраина)|Адана]] |1,510,122 |1,302,288 |1,281,151 |21,137 |535,932 |41.83% |'''745,219''' |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''58.17%''' |86.24% |- |[[Адијаман (покраина)|Адијаман]] |390,493 |336,098 |329,957 |6,141 | '''230,176''' |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''69.76%''' | 99,781 | 30.24% |86.07% |- |[[Афјонкарахисар (покраина)|Афјонкарахисар]] |500,722 |446,104 |435,854 |10,250 | '''281,392''' |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''64.56%''' | 154,462 | 35.44% |89.09% |- |[[Агри (покраина)|Агри]] |292,701 |208,469 |202,528 |5,941 | 87,257 | 43.08% | '''115,271''' |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''56.92%''' |71.22% |- |[[Аксарај (покраина)|Аксарај]] |261,111 |220,403 |215,895 |4,508 | '''162,985''' |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''75.49%''' | 52,910 | 24.51% |84.41% |- |[[Амасија (покраина)|Амасија]] |242,414 |219,528 |215,727 |3,801 | '''121,360''' |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''56.26%''' | 94,367 | 43.74% |90.56% |- |[[Анкара (покраина)|Анкара]] |3,853,894 |3,467,364 |3,415,752 |51,612 |1,668,601 |48.85% |'''1,747,151''' |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''51.15%''' |89.97% |- |[[Анталија (покраина)|Анталија =]] |1,636,742 |1,429,076 |1,403,836 |25,240 | 574,421 | 40.92% | '''829,415''' |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''59.08%''' |87.31% |- |[[Ардахан (покраина)|Ардахан]] |67,435 |54,178 |52,984 |1,194 | 23,455 | 44.27% | '''29,529''' | style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''55.73%''' |80.34% |- |[[Артвин (покраина)|Артвин]] |127,944 |108,868 |106,478 |2,390 | 49,974 | 46.93% | '''56,504''' | style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''53.07%''' |85.09% |- |[[Ајдин (покраина)|Ајдин]] |794,509 |699,942 |687,056 |12,886 | 245,016 | 35.66% | '''442,040''' | style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''64.34%''' | 88.09% |- |[[Баликесир (покраина)|Баликесир]] |917,350 |824,390 |810,339 |14,051 | 368,741 | 45.50% | '''441,598''' |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''54.50%''' |89.87% |- |[[Бартин (покраина)|Бартин]] |144,809 |124,867 |120,904 |3,963 | '''67,744''' |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''56.03%''' | 53,160 | 43.97% |86.23% |- |[[Батман (покраина)|Батман]] | | | | | 96,139 | 36.35% | 168,376 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''63.65%''' | |- |[[Бајбурт (покраина)|Бајбурт]] | | | | | 37,629 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''81.70%''' | 8,431 | 18.30% | |- |[[Билеџик (покраина)|Билеџик]] | | | | | 65,867 | 48.86% | 68,954 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''51.14%''' | |- |[[Бинѓол (покраина)|Бинѓол]] | | | | | 95,987 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''72.57%''' | 36,273 | 27.43% | |- |[[Битлис (покраина)|Битлис]] | | | | | 87,852 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''59.35%''' | 60,170 | 40.65% | |- |[[Болу (покраина)|Болу]] | | | | | 120,685 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''62.26%''' | 73,162 | 37.74% | |- |[[Бурдур (покраина)|Бурдур]] | | | | | 87,451 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''51.75%''' | 81,550 | 48.25% | |- |[[Бурса (покраина)|Бурса]] | | | | | 987,904 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''53.21%''' | 868,788 | 46.79% | |- |[[Чанаккале (покраина)|Чанаккале]] | | | | | 139,974 | 39.54% | 213,991 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''60.46%''' | |- |[[Чанкири (покраина)|Чанкири]] | | | | | 79,760 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''73.35%''' | 28,980 | 26.65% | |- |[[Чорум (покраина)|Чорум]] | | | | | 219,394 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''64.49%''' | 120,814 | 35.51% | |- |[[Денизли (покраина)|Денизли]] | | | | | 289,984 | 44.53% | 361,198 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''55.47%''' | |- |[[Дијарбекир (покраина)|Дијарбекир]] | | | | |251,733 |32.41% |525,089 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''67.59%''' | |- |[[Дузџе (покраина)|Дузџе]] | | | | | 164,122 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''70.56%''' | 68,476 | 29.44% | |- |[[Одрин (покраина)|Одрин]] | | | | | 78,907 | 29.51% | 188,513 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''70.49%''' | |- |[[Елазиг (покраина)|Елазиг]] | | | | | 240,774 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''71.79%''' | 94,620 | 28.81% | |- |[[Ерзинџан (покраина)|Ерзинџан]] | | | | | 80,903 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''60.50%''' | 52,816 | 39.50% | |- |[[Ерзурум (покраина)|Ерзурум]] | | | | | 300,589 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''74.48%''' | 103,007 | 25.52% | |- |[[Ескишехир (покраина)|Ескишехир]] | | | | | 236,994 | 42.43% | 321,623 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''57.57%''' | |- |[[Газиантеп (покраина)|Газиантеп]] | | | | | 603,954 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''62.45%''' | 363,136 | 37.55% | |- |[[Гиресун (покраина)|Гиресун]] | | | | | 164,567 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''61.66%''' | 102,329 | 38.34% | |- |[[Ѓумушхане (покраина)|Ѓумушхане]] | | | | | 54,601 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''75.16%''' | 18,050 | 24.84% | |- |[[Хаќари (покраина)|Хаќари]] | | | | | 41,104 | 32.42% | 85,689 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''67.58%''' | |- |[[Хатај (покраина)|Хатај]] | | | | |401,405 |45.65% |477,978 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''54.35%''' | |- |[[Игдир (покраина)|Игдир]] | | | | | 30,817 | 34.80% | 57,736 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''65.20%''' | |- |[[Испарта (покраина)|Испарта]] | | | | | 148,917 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''56.04%''' | 116,809 | 43.96% | |- |[[Истанбул (покраина)|Истанбул]] | | | | |4,479,272 |48.65% |4,728,318 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''51.35%''' | |- |[[Измир (покраина)|Измир]] | | | | |870,658 |31.20% |1,919,745 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''68.80%''' | |- |[[Кахраманмараш (покраина)|Кахраманмараш]] | | | | | 458,349 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''73.96%''' | 161,395 | 26.04% | |- |[[Карабук (покраина)|Карабук]] | | | | | 88,969 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''60.68%''' | 57,646 | 39.32% | |- |[[Караман (покраина)|Караман]] | | | | | 94,289 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''63.85%''' | 53,386% | 36.15 | |- |[[Карс (покраина)|Карс]] | | | | | 70,920 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''50.98%''' | 68,189 | 49.02% | |- |[[Кастамону (покраина)|Кастамону]] | | | | | 147,530 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''64.82%''' | 80,078 | 35.18% | |- |[[Кајсери (покраина)|Кајсери]] | | | | | 557,397 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''67.76%''' | 265,239 | 32.24% | |- |[[Килис (покраина)|Килис]] | | | | |44,461 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''64.09%''' |24,912 |35.91% | |- |[[Крккале (покраина)|Крккале]] | | | | | 103,784 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''62.42%''' | 62,478 | 37.58% | |- |[[Лозенград (покраина)|Лозенград]] | | | | | 68,552 | 26.87% | 170,574 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''71.33%''' | |- |[[Кршехир (покраина)|Кршехир]] | | | | | 72,363 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''53.25%''' | 63,520 | 46.75% | |- |[[Коџаели (покраина)|Коџаели]] | | | | | 650,336 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''56.69%''' | 496,925 | 43.31% | |- |[[Конија (покраина)|Конија]] | | | | |928,602 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''72.88%''' |345,610 |27.12% | |- |[[Ќутахија (покраина)|Ќутахија]] | | | | | 261,275 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''70.31%''' | 110,314 | 29.69% | |- |[[Малатија (покраина)|Малатија]] | | | | | 323,638 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''69.57%''' | 141,539 | 30.43% | |- |[[Маниса (покраина)|Маниса]] | | | | | 417,386 | 45.67% | 496,622 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''54.33%''' | |- |[[Мардин (покраина)|Мардин]] | | | | | 149,733 | 40.98% | 215,653 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''59.02%''' | |- |[[Мерсин (покраина)|Мерсин]] | | | | | 387,611 | 35.98% | 689,748 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''64.02%''' | |- |[[Мугла (покраина)|Мугла]] | | | | | 184,507 | 30.70% | 416,584 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''69.30%''' | |- |[[Муш (покраина)|Муш]] | | | | | 87,314 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''50.56%''' | 85,370 | 49.44% | |- |[[Невшехир (покраина)|Невшехир]] | | | | | 117,548 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''65.59%''' | 61,663 | 34.41% | |- |[[Нигде (покраина)|Нигде]] | | | | | 118,141 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''59.80%''' | 79,427 | 40.20% | |- |[[Орду (покраина)|Орду]] | | | | | 275,328 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''61.89%''' | 169,544 | 38.11% | |- |[[Османије (покраина)|Османије]] | | | | | 169,918 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''57.84%''' | 123,860 | 42.16% | |- |[[Ризе (покраина)|Ризе]] | | | | | 155,028 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''75.55%''' | 50,158 | 24.45% | |- |[[Сакарија (покраина)|Сакарија]] | | | | | 413,078 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''68.06%''' | 193,897 | 31.94% | |- |[[Самсун (покраина)|Самсун]] | | | | | 507,303 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''63.55%''' | 290,932 | 36.45% | |- |[[Шанлаурфа (покраина)|Шанлаурфа]] | | | | | 599,073 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''70.82%''' | 246,835 | 29.18% | |- |[[Сирт (покраина)|Сирт]] | | | | | 69,121 | 47.81% | 74,365 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''52.19%''' | |- |[[Синоп (покраина)|Синоп]] | | | | | 73,324 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''57.75%''' | 53,651 | 42.25% | |- |[[Шрнак (покраина)|Шрнак]] | | | | |58,607 |28.30% |148,482 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''71.70%''' | |- |[[Сивас (покраина)|Сивас]] | | | | | 262,404 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''71.28%''' | 105,730 | 28.72% | |- |[[Текирдаг (покраина)|Текирдаг]] | | | | | 242,247 | 38.91% | 380,348 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''61.09%''' | |- |[[Токат (покраина)|Токат]] | | | | | 226,835 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''63.18%''' | 132,188 | 36.82% | |- |[[Трабзон (покраина)|Трабзон]] | | | | | 316,308 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''66.45%''' | 159,681 | 33.55% | |- |[[Тунџели (покраина)|Тунџели]] | | | | |9,859 |19.59% |40,478 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''80.41%''' | |- |[[Ушак (покраина)|Ушак]] | | | | | 109,263 | 47.03% | 123,053 | style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''52.97%''' | |- |[[Ван (покраина)|Ван]] | | | | |193,584 |42.72% |259,575 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''57.28%''' | |- |[[Јалова (покраина)|Јалова]] | | | | |71,929 |49.73% |72,708 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''50.27%''' | |- |[[Јозгат (покраина)|Јозгат]] | | | | | 179,911 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''74.27%''' | 62,338 | 25.73% | |- |[[Зонгулдак (покраина)|Зонгулдак]] | | | | | 186,197 | 49.35% | 191,117 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''50.65%''' | |- !Резултати од целата земја ! 58,366,647 ! 49,799,163 ! 48,934,116 ! 865,047 ! 25,157,025 !style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''51.41%''' ! 23,777,091 ! 48.59% ! 85.32% |} ===Резултати од дијаспора=== {|class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- !rowspan="1" |Земја !rowspan="1" |Да !rowspan="1" |Да (%) !rowspan="1" |Не !rowspan="1" |Не(%) |- |[[албанија]] |153 |41.80% |213 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''58.20%''' |- |[[Алжир]] |356 |43.00% |472 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''57.00%''' |- |[[Австралија]] |5,960 |41.82% |8,290 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''58.18%''' |- |[[Австрија]] |38,215 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''73.23%''' |13,972 |26.77% |- |[[Азербејџан]] |1,024 |38.31% |1,649 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''61.69%''' |- |[[Бахреин]] |69 |13.56% |440 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''86.44%''' |- |[[Белгија]] |54,083 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''74.98%''' |18,044 |25.02% |- |[[Босна и Херцеговина]] |750 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''61.83%''' |463 |38.17% |- |[[Бугарија]] |365 |28.65% |909 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''71.35%''' |- |[[Канада]] |3,247 |27.92% |8,384 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''72.08%''' |- |[[Кина]] |213 |23.77% |683 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''76.23%''' |- |[[Чешка]] |73 |12.54% |509 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''87.46%''' |- |[[Данска]] |6,604 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''60.63%''' |4,288 |39.37% |- |[[Египет]] |259 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''59.00%''' |180 |41.00% |- |[[Финска]] |558 |28.45% |1,403 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''71.55%''' |- |[[Франција]] |91,266 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''64.85%''' |49,475 |35.15% |- |[[Грузија]] |285 |40.66% |416 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''59.34%''' |- |[[Германија]] |412,149 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''63.07%''' |241,353 |36.93% |- |[[Грција]] |176 |22.62% |602 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''77.38%''' |- |[[Унгарија]] |232 |25.75% |669 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''74.25%''' |- |[[Иран]] |121 |45.32% |146 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''54.68%''' |- |[[Ирак]] |119 |34.59% |225 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''65.41%''' |- |[[Ирска]] |173 |19.93% |695 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''80.07%''' |- |[[Израел]] |284 |43.43% |370 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''56.57%''' |- |[[Италија]] |2,135 |37.94% |3,492 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''62.06%''' |- |[[Јапонија]] |416 |36.11% |736 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''63.89%''' |- |[[Јордан]] |349 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''75.87%''' |111 |24.13% |- |[[Казахстан]] |636 |41.41% |900 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''58.59%''' |- |[[Косово]] |404 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''57.14%''' |303 |42.86% |- |[[Кувајт]] |191 |23.38% |626 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''76.62%''' |- |[[Киргистан]] |499 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''57.36%''' |371 |42.64% |- |[[Либан]] |1,058 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''93.88%''' |69 |6.12% |- |[[Луксембург]] |5,987 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''62.86%''' |3,538 |37.14% |- |[[Македонија]] |618 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''57.97%''' |448 |42.03% |- |[[Холандија]] |82,672 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''70.94%''' |33,871 |29.06% |- |[[Нов Зеланд]] |32 |17.68% |149 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''82.32%''' |- |[[Северен Кипар]] |19,225 |45.18% |23,324 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''54.82%''' |- |[[Норвешка]] |2,193 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''57.20%''' |1,641 |42.80% |- |[[Оман]] |138 |24.04% |436 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''75.96%''' |- |[[Полска]] |302 |25.61% |877 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''74.39%''' |- |[[Катар]] |241 |18.89% |1,035 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''81.11%''' |- |[[Романија]] |824 |44.64% |1,022 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''55.36%''' |- |[[Русија]] |833 |26.02% |2,368 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''73.98%''' |- |[[Саудиска Арабија]] |4,475 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''55.06%''' |3,653 |44.94% |- |[[Сингапур]] |284 |44.31% |357 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''55.69%''' |- |[[ЈАР]] |126 |36.84% |216 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''63.16%''' |- |[[шпанија]] |172 |13.32% |1,119 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''86.68%''' |- |[[Судан]] |240 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''65.93%''' |124 |34.07% |- |[[Шведска]] |4,367 |47.09% |4,902 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''52.91%''' |- |[[Швајцарија]] |19,181 |38.08% |31,193 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''61.92%''' |- |[[Тајланд]] |27 |12.92% |182 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''87.02%''' |- |[[Туркменистан]] |510 |43.74% |656 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''56.26%''' |- |[[Украина]] |341 |35.74 |613 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''64.26%''' |- |[[Обединети Арапски Емирати]] |395 |13.31% |2,572 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''86.69%''' |- |[[Обединето Кралство]] |7,177 |20.26% |28,247 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''79.79%''' |- |[[САД]] |5,296 |16.20% |27,397 |style="background: #FDDEDE; width: 100px;"| '''83.80%''' |- |[[Узбекистан]] |169 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''53.65%''' |146 |46.35% |- |Гранички реони |52,961 |style="background: #DEFDE6; width: 100px;"|'''54.17%''' |44,816 |45.83% |- !Вкупно резултати од дијаспората !831,208 !59.09% !575,365 !40.91% |} == Реакции == === Суверени држави === * {{Знаме|Austria}} – Министерот за надворешни работи [[Себастијан Курц]] изразил спротивставување на пристапот на Турција во Европската унија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.euractiv.com/section/global-europe/news/reactions-turkey-urged-to-heal-divisions-after-poll/|title=Reactions: Turkey urged to heal divisions after poll|publisher=}}</ref> * {{АЗЕ}} – Претседателот [[Илхам Алиев]] бил првиот меѓународен водач што го поддржал турскиот претседател, велејќи дека резултатот покажал „голема поддршка на турскиот народ“ за политиката на Ердоган.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=http://aa.com.tr/en/turkey/world-leaders-congratulate-erdogan-on-referendum-win/798500|title=World leaders congratulate Erdoğan on referendum win|work=Anadolu Agency|accessdate=2017-04-18}}</ref> * {{Знаме|Belarus}} – Претседателот [[Александар Лукашенко]] и честитал на Турција за успешниот референдум. * {{КИН}} – Кинескиот вицепремиер Лиу Јандонг, кој бил во посета на Турција за време на референдумот, им честитал на Ердоган и на турскиот народ за победата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hurriyetdailynews.com/erdogan-set-to-visit-china-in-may-to-join-belt-and-road-summit-.aspx?pageID=238&nID=112154&NewsCatID=510|title=Erdoğan set to visit China in May to join "Belt and Road Summit" - BUSINESS|work=Hürriyet Daily News {{!}} LEADING NEWS SOURCE FOR TURKEY AND THE REGION|accessdate=2017-04-18}}</ref> * {{Знаме|Cyprus}} – Владиниот портпарол [[Никос Христодулидес]] рекол дека Кипар се надева дека ставот на Турција ќе ги придвижи мировните преговори напред кон наведената цел за повторно обединување на островот како федерација. * {{ФРА}} – Претседателот [[Франсоа Оланд]] изјавил дека турскиот народ има право да одлучи како да организира политички институции, но резултатите од референдумот покажуваат дека Турција е поделена околу реформите. * {{Знаме|Georgia}} – Премиерот Горги Квирикашвили и честитал на Турција за резултатите од референдумот и истакнал дека стабилниот развој на Турција е важен за Грузија. * {{ГЕР}} – Канцеларката [[Ангела Меркел]] рела дека тесниот резултат на референдумот покажал дека Турција е поделена и извештаите за нерегуларностите треба да се сфатат сериозно.<ref name="divided">{{Наведени вести|url=https://www.usnews.com/news/world/articles/2017-04-17/merkel-and-gabriel-say-respect-right-of-turks-to-decide-on-constitution|title=European Leaders Say Vote Shows 'Deeply Divided' Turkey}}</ref> Питер Алтмајер, шеф на канцеларијата на Меркел, изјавил дека Германија „ќе го почитува резултатот што се оствари со слободно и демократско гласање“. На прашањето дали резултатот е навистина слободен и демократски, тој рекол дека ќе почека за пресудата на набудувачите на изборите.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.reuters.com/article/us-turkey-referendum-germany-idUSKBN17I0O4|title=Germany glad bitter Turkish referendum campaign over: foreign minister}}</ref> * {{ИРН}} – Иранскиот министер за надворешни работи, [[Мохамед Џавад Зариф]], упатил честитка до неговиот турски колега Чавушоглу<ref>{{Наведени вести|url=http://www.presstv.com/Detail/2017/04/17/518421/Iran-Turkey-Mohammad-Javad-Zarif-Mevlut-Cavusoglu-referendum|title=PressTV-Zarif offers congratulations over Turkey 'Yes' vote|access-date=2017-04-18|archive-date=2017-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20170613015104/http://presstv.com/Detail/2017/04/17/518421/Iran-Turkey-Mohammad-Javad-Zarif-Mevlut-Cavusoglu-referendum|url-status=dead}}</ref> * {{ИРА}} – Потпретседателот на Ирак, Осама ел-Наџејфи, испратил порака со честитки до турскиот претседател. * {{Знаме|Kazakhstan}} – Претседателот [[Нурсултан Назарбаев]] испратил телеграма со честитки до Ердоган. * {{Знаме|Nigeria}} – Претседателот Махамеду Бухари им честитал на народот и владата на Турција за успешниот крај на референдумот во земјата. * {{ПАК}} –Претседателот Мамнун Хусеин и премиерот Наваз Шариф исто така му честитале на турскиот народ за победата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pakistantoday.com.pk/2017/04/17/president-pm-congratulate-erdogan-turkish-people-on-referendum/|title=President, PM congratulate Erdoğan, Turkish people on referendum|accessdate=2017-04-18}}</ref> * {{Знаме|Palestinian Authority}} – Претседателот [[Махмуд Абас]] упатил честитки до турскиот претседател. * {{КАТ}} – Емирот на Катар Тамим бин Хамад Ал Тани му честитал на турскиот претседател за победата. * {{РУС}} – Претседателот [[Владимир Путин]] му честита на турскиот претседател во име на рускиот народ.<ref>{{Наведени вести|url=http://en.trend.az/world/turkey/2743987.html|title=Putin congratulates Erdoğan on outcome of Turkey's Constitutional referendum|date=2017-04-18|work=Trend.Az|access-date=2017-04-18|language=ru-RU|archive-date=2017-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20170419103220/http://en.trend.az/world/turkey/2743987.html|url-status=dead}}</ref> * {{Знаме|Saudi Arabia}} – Кабинетот на Саудиска Арабија му честитал на Ердоган и на турскиот народ за успешниот референдум за уставните амандмани.<ref>{{Наведени вести|url=http://english.aawsat.com/theaawsat/news-middle-east/saudi-arabia/saudi-arabia-congratulates-turkey-successful-referendum-process|title=Saudi Arabia Congratulates Turkey on Successful Referendum Process - ASHARQ AL-AWSAT English|last=Al-awsat|first=Asharq|date=2017-04-18|work=ASHARQ AL-AWSAT English|access-date=2017-04-18|language=en-US|archive-date=2017-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20170517235044/http://english.aawsat.com/theaawsat/news-middle-east/saudi-arabia/saudi-arabia-congratulates-turkey-successful-referendum-process|url-status=dead}}</ref> * {{Знаме|Somalia}} – Претседателот на Сомалија, Мохамед Фармајо им честитал на народот и владата на Турција за успешниот референдум за иднината на Турција * {{САД}} – Претседателот [[Доналд Трамп]] му честитал за победата на претседателот.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.haaretz.com/middle-east-news/turkey/1.783894|title=Trump Called Erdoğan to Congratulate Him on Referendum Results|last=Reuters|date=2017-04-18|work=Haaretz|access-date=2017-04-18|language=en|archive-date=2017-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20170917193434/http://www.haaretz.com/middle-east-news/turkey/1.783894|url-status=dead}}</ref> === Регионални организации === * {{EU}} - Портпаролот на претседателот на Европската комисија, Jeanан-Клод Јункер изразил загриженост во врска со наводите за нерегуларности на референдумот и ги повикал турските граѓански власти да започнат транспарентни истраги.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/world/2017/apr/18/turkey-should-investigate-referendum-vote-irregularities-says-eu-commission|title=Turkey should investigate referendum vote 'irregularities', says EU commission|last=Boffey|first=Daniel|date=2017-04-18|work=The Guardian|access-date=2017-04-18|location=London|issn=0261-3077}}</ref> == Поврзано == * [[Уставен референдум во Турција (2007)]] * [[Уставен референдум во Турција (2010)]] ==Белешки== {{reflist|group=n}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.ysk.gov.tr Официјална страница на Врховниот изборен совет] * [http://www.cnnturk.com/referandum-2017 Во живо референдум Турција] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170409032939/http://www.cnnturk.com/referandum-2017 |date=2017-04-09 }} [[Категорија:Поделба на власта]] [[Категорија:Референдуми во Турција]] byvvuyrkdwdazkjfy63xm3kl8yaualy 0 1243800 5601622 5472254 2026-07-29T02:49:38Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5601622 wikitext text/x-wiki {{Infobox Football biography-retired | playername = Феличе Борел | image = [[Податотека:Felice Placido Borel - 1930s - FBC Juventus.jpg|200px]] | fullname = Феличе Пласидо Борел | height = {{height|m=1.75}} | dateofbirth = {{birth date|1914|4|5|df=y}} | cityofbirth = {{роден во|Ница|}} | death_date = {{death date and age|1993|1|21|1914|4|5|df=y}} | countryofbirth = [[Франција]] | nationality = {{flagsport|ITA (1861-1946)}} [[Италија]] | position = {{Football/FW}} | currentclub = | clubnumber = | retired = [[1949]] <small>(35 г.)</small> | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Torino}} | years1 = 1932-1941 | caps1 = 205 | goals1 = 119 | clubs1 = {{Fb team Juventus}} | years2 = 1941-1942 | caps2 = 25 | goals2 = 7 | clubs2 = {{Fb team Torino}} | years3 = 1942-1946 | caps3 = 75 | goals3 = 24 | clubs3 = {{Fb team Juventus}} | years4 = 1946-1948 | caps4 = 1 | goals4 = 0 | clubs4 = {{Fb team Alessandria 1912}} | years5 = 1948-1949 | caps5 = 1 | goals5 = 0 | clubs5 = {{Fb team Napoli}} | nationalyears1 = 1933-1941 | nationalcaps1 = 3 | nationalgoals1 = 1 | nationalteam1 = {{flagsport|ITA (1861-1946)}} [[Фудбалска репрезентација на Италија|Италија]] | manageryears1 = 1942-1946 | managerclubs1 = {{Fb team Juventus}} | manageryears2 = 1946-1948 | managerclubs2 = {{Fb team Alessandria 1912}} | manageryears3 = 1948-1949 | managerclubs3 = {{Fb team Napoli}} | manageryears4 = 1954-1955 | managerclubs4 = {{Симбол2|Flag blue HEX-539ADE.svg}} Фосанезе | manageryears5 = 1966-1967 | managerclubs5 = {{Fb team Ternana}} }} '''Феличе Пласидо Борел''' (роден на {{роден на|5|април|1914}} година во [[Ница]]) — поранешен [[Италијанци|италијански]] [[фудбал]]ер и фудбалски тренер, кој играл на позицијата {{Football/FW}}. Тој бил [[Светско првенство во фудбал|светски шампион]] со [[Фудбалска репрезентација на Италија|италијанската репрезентација]] на [[Светско првенство во фудбал 1934|Светското првенство 1934]]. == Биографија == Борел бил познат по прекарот ''Farfallino'' (малата пеперутка).<ref>{{citation|Sappino|p. 96|title=vol. 1: Protagonisti}}.</ref> Тој е син на [[Ернесто Борел|Ернесто]] и помлад брат на [[Алдо Борел|Алдо]], кои исто така биле фудбалери; за да се разликува од својот брат, во фудбалските алманаси Феличе се појавувал и како '''Борел II'''. Феличе учел во класично средно училиште.<ref>{{наведени вести|author=Gianni Romeo|language=it|url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,20/articleid,0902_01_1990_0094_0020_25594016/|title=Borel: «È tutto da rifare»|publisher=La Stampa|date=25 април 1990|p=20}}</ref> ==Технички одлики== Борел обично играл како [[Напад (фудбал)|централен напаѓач]], и се смета за еден од најдобрите [[Напад (фудбал)|напаѓачи]] на Италија и на Јувентус на сите времиња. Тој бил познат по неговата брзина, движење, шут, реализација, дриблинг, тимската игра и техничките квалитети. Во подоцнежните години од кариерата тој обично играл како [[Напред (фудбал)#Внатрешен напаѓач|внатрешен напаѓач]], ''[[Среден ред (фудбал)#Мецала|мецала]]'', па дури и како [[Среден ред (фудбал)#Централен играч од средниот ред|централен играч од средниот ред]]. И покрај неговите големи фудбалски квалитети, тој бил доста склон кон повреди.<ref name="storiedicalcio">{{Наведена мрежна страница |url=https://storiedicalcio.altervista.org/blog/borel.html |title=BOREL Felice Placido: il volo di Farfallino | publisher=storiedicalcio |language=it |last=Caminiti |first=Vladimiro |access-date=19 May 2020 }}</ref><ref name="tuttojuve">{{Наведена мрежна страница |url=https://www.tuttojuve.com/gli-eroi-bianconeri/gli-eroi-in-bianconero-felice-placido-borel-464560 |title=Gli eroi in bianconero: Felice Placido BOREL |publisher=Tutto Juve |language=it |last1=Bedeschi |first1=Stefano |date=1 April 2019 |access-date=19 May 2020 |archive-date=2021-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210723201854/https://www.tuttojuve.com/gli-eroi-bianconeri/gli-eroi-in-bianconero-felice-placido-borel-464560 |url-status=dead }}</ref><ref name="Treccani">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.treccani.it/enciclopedia/felice-placido-borel_%28Enciclopedia-dello-Sport%29/ |title=BOREL, Felice Placido |publisher=Treccani: Enciclopedia del Calcio (2002) |language=it |last1=Garanzini |first1=Gigi |access-date=19 May 2020 }}</ref> ==Кариера== ===Клупска кариера=== [[File:Felice Placido Borel at the Campo Juventus, 1930s.jpg|thumb|left|Борел со {{Fb team (N) Juventus}} во 1930-тите.]] Феличе Борел го имал своето деби во [[Серија А]] со екипата на {{Fb team (N) Juventus}} со само осумнаесет години, на 2 октомври 1932 година, по натпревар во кој неговиот тим бил поразен од {{Fb team (N) Napoli}}.<ref name=Treccani/> Од 1932 до 1935 година, тој придонел за освојување на 3 последователни [[Скудето|скудета]], и бил најдобар стрелец во сезоните [[Серија А 1932-1933|1932-33]] (со 29 гола на 28 настапи) и [[Серија А 1933-1934|1933-34]] (со 31 гол на 34 настапи):<ref name=Treccani/> во првата, бројот на голови бил поголем од бројот на одиграните натпревари, поставувајќи рекорд кој бил изедначен од [[Кристијан Виери]] [[Серија А 2002-2003|седумдесет години подоцна]] со 24 гола на 23 настапи.<ref name=marcatore>{{Citation|Panini|p. 503}}.</ref> Тој, исто така, бил и најмладиот играч кој станал најдобар стрелец во италијанската лига.<ref>{{Наведена мрежна страница|author=Mirko Graziano|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/30-11-2016/inter-icardi-doppietta-gol-capocannoniere-borel-nielsen-1701057314937.shtml|title=Inter, Icardi ne segna sempre due|date=30 ноември 2016}}</ref> Во сезоната 1937-1938, тој го освоил и својот прв трофеј во [[Фудбалски куп на Италија|Купот на Италија]] со Јувентус. Сепак, и покрај тоа што бил голем протагонист на Јувентус во периодот познат како ''Quinquennio d'oro'' (пет освоени скудета по ред), неговиот придонес во повеќето сезони бил ограничен со бројни повреди.<ref name=Treccani/> По само една сезона во {{Fb team (N) Torino}}, тој повторно се вратил во „Старата дама“, останувајќи таму до 1946 година.<ref name=Treccani/> Тој потоа ја завршил кариерата бранејќи ги боите на [[УС Алесандрија 1912|Алесандрија]] и [[ФК Наполи|Наполи]], во последниот клуб дури играјќи во [[Серија Б]] (неговата единствена сезона во понизок ранг), пред да замине во пензија во 1949 година. ===Репрезентативна кариера=== Тој одиграл 3 натпревари за [[Фудбалска репрезентација на Италија|италијанската репрезентација]], постигнувајќи еден гол; и тоа на своето деби против {{NazNB|FUrep|HUN}}.<ref name=Nazionale>{{Citation|Panini|p. 615}}.</ref> Учествувал на [[Светско првенство во фудбал 1934|Светското првенство 1934]], главно како резерва за напаѓачот на [[ФК Болоња|Болоња]] [[Анџело Скијавио]],<ref>{{наведени вести|author=Aldo Pacor|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1986/05/07/meazza-perse-poker-il-premio-del-duce.html|title=Meazza perse a poker il premio del duce|publisher=la Repubblica|date=7 мај 1986|p=21}}</ref> играјќи само во повторениот натпревар од четвртфиналето против {{NazNB|FUrep|ESP}}.<ref name=Nazionale/> ==Хронологија на репрезентативните настапи== {{Репрезентативни настапи|ITA (1861-1946)}} {{Cronopar|22-11-1933|Будимпешта|HUN (1918-1940)|0|1|ITA (1861-1946)|1|Куп на Цен. Европа}} {{Cronopar|3-12-1933|Фиренца|ITA (1861-1946)|5|2|CHE||Куп на Цен. Европа}} {{Cronopar|1-6-1934|Фиренца|ITA (1861-1946)|1|0|ESP (1931-1939)||Светско првенство|1934|Четвртфинале}} {{Cronofin|3|1}} ==Клупска статистика== {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- |[[ФК Јувентус сезона 1932-1933|1932-1933]]||rowspan=9|{{flagsport|ITA (1861-1946)}} {{Fb team (N) Juventus}} || [[Серија А 1932-1933|А]] || 28 || 29 || - || - || - || [[Митропа куп 1933|МК]] || 4 || 1 || 32 || 30 |- |[[ФК Јувентус сезона 1933-1934|1933-1934]]|| [[Серија А 1933-1934|А]] || 34 || 31<ref name=statistiche>{{Citation|Panini|p. 501}}.</ref> || - || - || - || [[Митропа куп 1934|МК]] || 6 || 5 || 40 || 36 |- |[[ФК Јувентус сезона 1934-1935|1934-1935]]|| [[Серија А 1934-1935|А]] || 29 || 14<ref name=statistiche/> || - || - || - || [[Митропа куп 1935|МК]] || 7 || 6 || 36 || 20 |- |[[ФК Јувентус сезона 1935-1936|1935-1936]]|| [[Серија А 1935-1936|А]] || 8 || 5<ref>4 според Enciclopediadelcalcio.it, cfr. Myjuve.it.</ref> || [[Фудбалски куп на Италија 1935-1936|КИ]] || 0 || 0 || - || - || - || 8 || 5 |- |[[ФК Јувентус сезона 1936-1937|1936-1937]]|| [[Серија А 1936-1937|А]] || 26 || 17 || [[Фудбалски куп на Италија 1936-1937|КИ]] || 2 || 1 || - || - || - || 28 || 18 |- |[[ФК Јувентус сезона 1937-1938|1937-1938]]|| [[Серија А 1937-1938|А]] || 14<ref>15 според Enciclopediadelcalcio.it, cfr. Myjuve.it.</ref> || 7 || [[Фудбалски куп на Италија 1937-1938|КИ]] || 3 || 4 || [[Митропа куп 1938|МК]] || 0 || 0 || 17 || 11 |- |[[ФК Јувентус сезона 1938-1939|1938-1939]]||[[Серија А 1938-1939|А]] || 19 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 1938-1939|КИ]]|| 1 || 0 || - || - || - || 20 || 1 |- |[[ФК Јувентус сезона 1939-1940|1939-1940]]||[[Серија А 1939-1940|А]]|| 17 || 6 || [[Фудбалски куп на Италија 1939-1940|КИ]] || 3 || 2 || - || - || - || 20 || 8 |- |[[ФК Јувентус сезона 1940-1941|1940-1941]] || [[Серија А 1940-1941|А]]|| 30 || 8 || [[Фудбалски куп на Италија 1940-1941|КИ]]|| 2 ||2 || - || - || - || 32 || 10 |- |[[ФК Торино сезона 1941-1942|1941-1942]]|| {{flagsport|ITA (1861-1946)}} {{Fb team (N) Torino}} ||[[Серија А 1941-1942|А]] || 25 || 7 || [[Фудбалски куп на Италија 1941-1942|КИ]]|| 1 || 0 || - || - || - || 26 || 7 |- |[[ФК Јувентус сезона 1942-1943|1942-1943]]||rowspan=3|{{flagsport|ITA (1861-1946)}} {{Fb team (N) Juventus}} || [[Серија А 1942-1943|А]] || 25<ref>14 според Enciclopediadelcalcio.it, cfr. Myjuve.it.</ref> || 7<ref>3 според Enciclopediadelcalcio.it, cfr. Myjuve.it.</ref> || [[Фудбалски куп на Италија 1942-1943|КИ]] || 0 || 0 || - || - || - || 25 || 7 |- |[[ФК Јувентус сезона 1944|1944]]|| [[Кампионато Алта Италија 1944|АИ]] || 22 || 5 || - || - || - || - || - || - || 22 || 5 |- |[[ФК Јувентус сезона 1945-1946|1945-46]]|| [[Дивизионе Национале 1945-1946|ДН]] || 28<ref>27 според Enciclopediadelcalcio.it, cfr. Myjuve.it.</ref> || 12<ref>10 според Enciclopediadelcalcio.it, cfr. Myjuve.it.</ref> || - || - || - || - || - || - || 28 || 12 |- ! colspan="3"|Вкупно Јувентус || 280 || 142 || || 11 || 9 || || 17 || 12 || 308 || 163 |- |[[УС Алесандрија 1912 сезона 1946-1947|1946-1947]]|| rowspan=2|{{flagsport|ITA}} [[УС Алесандрија 1912|Алесандрија]] || [[Серија А 1946-1947|А]] || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 1 || 0 |- |[[УС Алесандрија 1912 сезона 1947-1948|1947-1948]]|| [[Серија А 1947-1948|А]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || - || - |- |[[ФК Наполи сезона 1948-1949|1948-1949]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Napoli}} || [[Серија Б 1948-1949|Б]] || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 1 || 0 |- ! colspan="3"|Вкупно во кариерата || 307 || 149 || || 12 || 9 || || 17 || 12 || 336 || 170 |- |} ==Титули== ===Клупски=== ===={{flagsport|ITA (1861-1946)}} Јувентус ==== *'''{{Трофеј-Скудето}} [[Серија А]]''' : 3 : [[Серија А 1932-1933|1932-1933]], [[Серија А 1933-1934|1933-1934]], [[Серија А 1934-1935|1934-1935]] *'''{{Трофеј-Куп на Италија}} [[Фудбалски куп на Италија|Куп на Италија]]''' : 1 : [[Фудбалски куп на Италија 1937-1938|1937-1938]] ===Репрезентативни=== ===={{flagsport|ITA (1861-1946)}} Италија ==== *'''{{Трофеј-Светско првенство во фудбал}} [[Светско првенство во фудбал|Светско првенство]]''' : 1 : [[Светско првенство во фудбал 1934|1934]] ===Поединечни=== *[[Капоканониере|Најдобар стрелец]] во [[Серија А]] : 2 : 1932-1933 <small>(29 гола)</small>, 1933–1934 <small>(31 гол)</small><ref name="tuttojuve"/> == Наводи == {{наводи}} == Библиографија == * {{Cite book (bibliography) | author=Marco Sappino|title=Dizionario biografico enciclopedico di un secolo del calcio italiano|location=Milano|publisher=Baldini & Castoldi|year=2000|isbn=88-8089-862-0|cid=Sappino}} * {{Cite book (bibliography) | author=Giorgio Armadori|author2=Christian Armadori|title=Tra storia e leggenda - Almanacco illustrato della Ternana dalle origini al 2000|publisher=Ternana Calcio|year=2001|isbn=88-434-0859-3|cid=Armadori}} * {{Cite book (bibliography) | felice-placido-borel_(Enciclopedia-dello-Sport) |title=BOREL, Felice Placido|author=Gigi Garanzini|year=2002}} * {{Cite book (bibliography) | title=Almanacco illustrato del calcio 2019|location=Modena|publisher=Panini Editore|year=2018|isbn=9771129338008|cid=Panini}} ==Надворешни врски== {{рв|Felice Borel}} {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Италија |image3=Flag of Italy.svg }} *[https://int.soccerway.com/players/felice-placido-borel/109419/ Феличе Борел на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/felice-borel/profil/spieler/237858 Феличе Борел на transfermarkt] *[https://www.espn.com.sg/football/player/_/id/78609/felice-borel-ii Феличе Борел на espn] *[http://www.enciclopediadelcalcio.it/BorelFelice.html Феличе Борел на enciclopediadelcalcio.it] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200217050712/http://www.enciclopediadelcalcio.it/BorelFelice.html |date=2020-02-17 }} {{Navboxes | title = Тренерски ангажмани | list1 = {{Тренери на ФК Јувентус}} {{Тренери на ФК Наполи}} }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Борел, Феличе}} [[Категорија:Италијански фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Торино]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Наполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Тренери на ФК Наполи]] [[Категорија:Француски фудбалери]] [[Категорија:Починати во 1993 година]] hgffc56q3382y0tejsrhne07o29arpx 0 1247238 5601679 4933667 2026-07-29T05:43:31Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5601679 wikitext text/x-wiki [[Податотека:À bout de souffle movie logo.png|мини|Оригиналното лого на филмот ''À bout de souffle'' (1960), преземено од оригиналниот постер]] '''„Без здив“''' ([[француски]]: ''À bout de souffle'') — француски [[филм]] од 1960 година, во [[режија]] на [[Жан-Лик Годар]] по [[сценарио]]то на [[Франсоа Трифо]]. Главните улоги ги толкуваат: [[Жан-Пол Белмондо]], [[Џин Себерг]], Даниел Буланже, Анри-Жак Уе, [[Жан-Пјер Мелвил]], [[Ришар Балдучи]], Жан-Лик Годар. Филмот бил награден со „Сребрена мечка“ на [[Берлински филмски фестивал|Берлинскиот филмски фестивал]].<ref>[https://www.imdb.com/title/tt0053472/awards?ref_=tt_awd IMDb, Breathless (1960) Awards (пристапено на 21.7.2020)]</ref> == Содржина == Мишел (го игра Белмондо) вози украден [[автомобил]] со голема брзина поради што го брка полициска потера. Притоа, тој убива еден полицаец, а потоа заминува во [[Париз]] каде посетува неколку познаници. Таму ја среќава Американката Патриција (ја игра Себерг) и се сместува во нејзината хотелска соба. Во меѓувреме, весниците известуваат за [[убиство]]то, а [[полиција]]та го идентификува Мишел и започнува потрага по него.<ref>[https://www.imdb.com/title/tt0053472/ IMDb, Breathless (1960) (пристапено на 21.7.2020)]</ref> Еден случаен минувач на улицата го препознава Мишел и го пријавува и полицијата, која ја испрашува Патриција. Таа успева да му побегне на полицискиот агент и го предупредува Мишел. Тој краде неколку автомобили, а потоа се среќава со Антонио (го игра Уе), кој треба да му предаде одреден износ [[пари]] што треба да му овозможат на Мишел да побегне во [[Рим]]. Мишел и Патриција се кријат во еден стан, но Патриција се јавува во полицијата и потоа му кажува на Мишел дека го предала. Иако има можност да побегне, Мишел решава да остане. Полицијата пристигнува во мигот кога Антонио му ги предава парите и пука во него. Смртно ранет, Мишел трча по [[улица]]та, следен од Патриција, но на крајот паѓа и умира. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Француски филмови]] [[Категорија:Филмови на француски јазик]] [[Категорија:Филмови од 1960 година]] [[Категорија:Култни филмови]] [[Категорија:Црно-бели филмови]] [[Категорија:Филмови на Жан-Лик Годар]] [[Категорија:Филмови со Жан-Пол Белмондо]] [[Категорија:Филмови со Џин Себерг]] [[Категорија:Филмови со Жан-Лик Годар]] [[Категорија:Филмови со Даниел Буланже]] [[Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Париз]] [[Категорија:Криминалистички филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] gjm2gilg26uk21bz18ozpixdnymoopw 0 1247380 5601549 5434421 2026-07-29T02:12:36Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5601549 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = Федериго Тоци <br/> Federigo Tozzi | image = Federigo Tozzi 1910.jpg | imagesize = 200px | caption = Тоци во1910 | pseudonym = | birth_date = 1 јануари 1883 | birth_place = [[Сиена]] | death_date = 21 мает, 1920 | death_place = [[Рим]] | occupation = | nationality = [[Италија]]нец | period = | genre = | subject = | movement = | debut_works = | influences = | influenced = | signature = | website = | footnotes = }} '''Федериго Тоци''' ({{langx|it| Federigo Tozzi }} - 1 јануари 1883 [[Сиена]] - 21 март 1920 , [[Рим]]) бил [[италија]]нски [[писател]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.britannica.com/biography/Federigo-Tozzi/ |title=Federigo Tozzi |accessdate=2020-07-24 |archive-date=2020-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201013180645/https://www.britannica.com/biography/Federigo-Tozzi |url-status=dead }}</ref>. ==Животопис== Тој бил син на гостилничар. Првично работел како службеник во железница, но ја презел семејната гостилница по смртта на неговиот татко. Во 1911 година ја објавил својата прва книга поезија. Две години подоцна, тој започнал да работи на неговиот прв роман - „Со затворени очи “. Преку својата книжевна активност, тој го привлкол вниманието на писателот [[Лујџи Пирандело]], кој постојано го го поддржувал. Тоци починал во 1920 година од комбинација на [[грип]] и [[пневмонија]]<ref>[http://www.treccani.it/enciclopedia/federigo-tozzi/ Tòzzi, Federigo]</ref>. До ден денес го истакнуваат за прв италијански модернист. Според [[Итало Калвино]], тој е еден од најголемите европски писатели со италијанско потекло. Неговиот стил е концизен и лаконски. Според [[Алберто Моравија]], Тоци опишувал големи трагедии со едноставни зборови.<ref>[https://www.ilpalio.siena.it/5/personaggi/50/ Federigo Tozzi nasce a Siena]</ref>. == Творештво== * ''Sверови'' (1917)<ref>[https://www.ndbooks.com/author/federigo-tozzi/#// Federigo Tozzi’s beautiful, strange love stories]</ref>. * ''Со затворени очи'' (1919)' * ''Три крстови'' (1920) * ''Стопанството'' (1921) * ''Егоист'' (1923) * ''Спомени на служителот'' (1927) * ''Раскази'' * ''Ѕверови, работи, луѓе'' *''Семејството'' *''Вистината'' * '' Неодамна луѓе '' *''Наследството'' *''Љубовта“, роман *''Млади луѓе“, роман <ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.mondadoristore.it/libri/Federigo-Tozzi/aut00000733/ |title=Federigo-Tozzi |accessdate=2020-07-24 |archive-date=2020-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200724233415/https://www.mondadoristore.it/libri/Federigo-Tozzi/aut00000733/ |url-status=dead }}</ref>. ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== * [http://www.bibliotecaitaliana.it/exist/bibit/browse/autore.xq?autore=Tozzi,%20Federigo Works by Federigo Tozzi] at [https://web.archive.org/web/20070916073204/http://www.bibliotecaitaliana.it/ Biblioteca Italiana] (in Italian) * [https://web.archive.org/web/20160308165443/http://premioletterariocastelfiorentino.it/aspettando/aspettando_2003/aspettando_testi_03.htm Omaggio a Federigo Tozzi] * [https://web.archive.org/web/20160307015132/http://premioletterariocastelfiorentino.it/video/video_2003.htm Nel paese di mio padre] == Библиографија == * Pasquale Voza, ''Tozzi tra paese ed Europa'', in AA.VV., ''Per Tozzi'' Editori Riuniti, Roma, 1985 * Cristof Weinand, ''La città simbolica in Federigo Tozzi'', en ''Symbolon'', Anno II, número 3-4. * Ruggero Puletti, ''Federigo Tozzi: la provincia come confino'', en AA.VV., ''Per Tozzi'', editori Riuniti, Roma, 1985 * Jeuland-Meynaud M., ''Lettura antropologica della narrativa di Federigo Tozzi'', Roma, Bulzoni Editore, 1991 * El presente artículo es en su mayor parte la traducción del artículo original que se puede encontrar en la Wikipedia de idioma italiano. {{DEFAULTSORT:Тоци, Федериго}} [[Категорија:Италијански писатели од 20 век]] [[Категорија:Родени во 1883 година]] [[Категорија:Починати во 1920 година]] [[Категорија:Починати од шпански грип]] bd6vpg7xl56dp39dfl6pzgqpr7ydox9 0 1250556 5601537 5501532 2026-07-28T22:37:29Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5601537 wikitext text/x-wiki {{Infobox Football club season | клуб = [[ФК Милан|Милан]] | сезона =2020-2021 | тренер = [[Стефано Пиоли]] | mgrtitle = Тренер | претседател = [[Паоло Скарони]] | стадион = [[Сан Сиро]] | првенство = [[Серија А]] | првенство резултат = [[Серија А 2020-2021|''2-ро'']] | куп1 = [[Куп на Италија во фудбал|Куп на Италија]] | куп1 резултат = [[Куп на Италија во фудбал 2020-2021|''Полуфинале'']] | куп2 = [[Лига Европа]] | куп2 резултат = [[Лига Европа 2020-2021|''16-финале'']] | најдобар стрелец во лигата = <br>[[Златан Ибрахимовиќ]] (18) | најдобар стрелец за сезоната = <br>Златан Ибрахимовиќ(17) | highest attendance = | lowest attendance = | average attendance = | pattern_la1 = _milan2021h | pattern_b1 = _milan2021h | pattern_ra1 = _milan2021h | pattern_sh1 = | pattern_so1 = _milan2021hl | leftarm1 = 7D0B1D | body1 = 7D0B1D | rightarm1 = 7D0B1D | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _milan2021a | pattern_b2 = _milan2021a | pattern_ra2 = _milan2021a | pattern_sh2 = | pattern_so2 = _milan2021hl | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _milan2021t | pattern_b3 = _milan2021t | pattern_ra3 = _milan2021t | pattern_sh3 = _milan2021t | pattern_so3 = _milan2021t | leftarm3 = 1574A2 | body3 = 1574A2 | rightarm3 = 1574A2 | shorts3 = 1574A2 | socks3 = 1574A2 | претходна сезона = [[ФК Милан сезона 2019-2020|2019–20]] | следна сезона = [[ФК Милан сезона 2021-2022|2021–22]] }} '''Сезоната 2020-2021 година''' — 122-ра сезона во историјата на [[ФК Милан]] и нивната 87-ма (вкупно 109-та) во најсилното италијанско фудбалско првенство. Милан се натпреварува во [[Серија А]] и во [[Фудбалски куп на Италија|Купот на Италија]]. Милан исто така се квалификувал во [[Лига Европа]]. ==Случувања== На [[22 јули]] [[2020]] година, [[Стефано Пиоли]] го продолжил неговиот истечен договор со Милан за уште 2 сезони. Претходниот ден, Милан обезбедил пласман во Лигата на Европа за сезоната 2020-21 благодарение на победата на гостувањето кај Сасуоло. ==Играчи== <!-- READ HERE FIRST: do not add players who are not listed on the official website (see reference below) --> {{Updated|23 мај 2021}}.<ref>{{cite web |title=First Team 2020/21 |url=https://www.acmilan.com/en/teams/men-first-team/all |website=Acmilan.com |publisher=[[A.C. Milan|Associazione Calcio Milan]] |accessДата=9 September 2020}}</ref> {|class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%; width:100%" |- !style="background:#c90c0f; color:white; text-align:center"|{{abbr|Број|Број}} !style="background:#c90c0f; color:white; text-align:center"|Име !style="background:#c90c0f; color:white; text-align:center"|{{abbr|Нац.|Националност}} !style="background:#c90c0f; color:white; text-align:center"|Позиција !style="background:#c90c0f; color:white; text-align:center"|Дата на раѓање (години) !style="background:#c90c0f; color:white; text-align:center;"| Потпишал<br>во !style="background:#c90c0f; color:white; text-align:center;"| Крај на<br>договор !style="background:#c90c0f; color:white; text-align:center;"| Потпишал од !style="background:#c90c0f; color:white; text-align:center;"| Цена на трансфер !style="background:#c90c0f; color:white; text-align:center;"| Забелешка !style="background:#c90c0f; color:white; text-align:center;"| Натпревари !style="background:#c90c0f; color:white; text-align:center;"| Голови |- ! colspan="12" style="background:#000000; color:white; text-align:center" | Голмани |- |style="text-align:right"|'''1''' |[[Чиприан Татарушану]] |style="text-align:center"|{{знамеикона|ROM}} |[[Голман (фудбал)|GK]] |style="text-align:right"|{{birth date and age|df=yes|1986|2|9}} |style="text-align:center"|2020 |style="text-align:center"|2023 |style="text-align:left"|{{знамеикона|FRA}} [[ФК Олимпик Лион|Лион]] |style="text-align:right"|€500,000 | |5 |0 |- |style="text-align:right"|'''90''' |[[Антонио Донарума]] |style="text-align:center"|{{знамеикона|ITA}} |[[Голман (фудбал)|GK]] |style="text-align:right"|{{birth date and age|df=yes|1990|7|7}} |style="text-align:center"|2017 |style="text-align:center"|2021 |style="text-align:left"|{{знамеикона|GRE}} [[ФК Астерас Триполи|ФК Астерас]] |style="text-align:right"|€300,000 |од [[ФК Милан Примавера|Примавера]] |3 |0 |- |style="text-align:right"|'''96''' |[[Андреас Јунгдал]] |style="text-align:center"|{{знамеикона|DEN}} |[[Голман (фудбал)|GK]] |style="text-align:right"|{{birth date and age|df=yes|2002|2|22}} |style="text-align:center"|2019 |style="text-align:center"|2022 |style="text-align:left"|{{знамеикона|DEN}} [[ФК Велје Болдклуб]] |style="text-align:right"|€800,000 |од [[ФК Милан Примавера|Примавера]] |0 |0 |- |style="text-align:right"|'''99''' |[[Џанлујџи Донарума]] |style="text-align:center"|{{знамеикона|ITA}} |[[Голман (фудбал)|GK]] |style="text-align:right"|{{birth date and age|df=yes|1999|2|25}} |style="text-align:center"|2015 |style="text-align:center"|2021 |style="text-align:left"|{{знамеикона|ITA}} [[ФК Милан Примавера|Примавера]] |style="text-align:right"|Слободен |од [[ФК Милан Примавера|Примавера]] |251 |0 |- ! colspan="12" style="background:#000000; color:white; text-align:center" | Одбрана |- |style="text-align:right"|'''2''' |[[Давиде Калабрија]] |style="text-align:center"|{{знамеикона|ITA}} |[[одбрана (фудбал)|RB]] / [[одбрана (фудбал)|LB]] |style="text-align:right"|{{birth date and age|df=yes|1996|12|6}} |style="text-align:center"|2015 |style="text-align:center"|2022 |style="text-align:left"|{{знамеикона|ITA}} [[ФК Милан Примавера|Милан Примавера]] |style="text-align:right"|Слободен |од [[ФК Милан Примавера|Милан Примавера]] |151 |5 |- |style="text-align:right"|'''5''' |[[Диогу Далот]] |style="text-align:center"|{{знамеикона|POR}} |[[одбрана (фудбал)|RB]] / [[одбрана (фудбал)|RB]] |style="text-align:right"|{{birth date and age|df=yes|1999|02|18}} |style="text-align:center"|2020 |style="text-align:center"|2021 |style="text-align:left"|{{знамеикона|ENG}} [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]] |style="text-align:right"|Позајмица | |33 |2 |- |style="text-align:right"|'''13''' |[[Алесио Ромањоли]] |style="text-align:center"|{{знамеикона|ITA}} |[[одбрана (фудбал)|CB]] / [[одбрана (фудбал)|LB]] |style="text-align:right"|{{birth date and age|df=yes|1995|1|12}} |style="text-align:center"|2015 |style="text-align:center"|2022 |style="text-align:left"|{{знамеикона|ITA}} [[ФК Рома|Рома]] |style="text-align:right"|€25,000,000 |Капитен |221 |9 |- |style="text-align:right"|'''19''' |[[Тео Ернандес]] |style="text-align:center"|{{знамеикона|FRA}} |[[одбрана (фудбал)|LB]] / [[среден ред (фудбал)|LM]] |style="text-align:right"|{{birth date and age|df=yes|1997|10|6}} |style="text-align:center"|2019 |style="text-align:center"|2024 |style="text-align:left"|{{знамеикона|ESP}} [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] |style="text-align:right"|€20,000,000 | |81 |15 |- |style="text-align:right"|'''20''' |[[Пјер Калулу]] |style="text-align:center"|{{знамеикона|FRA}} |[[одбрана (фудбал)|CB]] |style="text-align:right"|{{birth date and age|df=yes|2000|06|05}} |style="text-align:center"|2020 |style="text-align:center"|2025 |style="text-align:left"|{{знамеикона|FRA}} [[ФК Лион|Лион II]] |style="text-align:right"|€480,000 | |18 |1 |- |style="text-align:right"|'''23''' |[[Фикајо Томори]] |style="text-align:center"|{{знамеикона|ENG}} |[[одбрана (фудбал)|CB]] / [[одбрана (фудбал)|RB]] |style="text-align:right"|{{birth date and age|df=yes|1997|12|19}} |style="text-align:center"|2021 |style="text-align:center"|2021 |style="text-align:left"|{{знамеикона|ENG}} [[ФК Челси|Челси]] |style="text-align:right"|позајмица |опција за купување од €28M |22 |2 |- |style="text-align:right"|'''24''' |[[Симон Кјер]] |style="text-align:center"|{{знамеикона|DEN}} |[[одбрана (фудбал)|CB]] |style="text-align:right"|{{birth date and age|df=yes|1989|3|26}} |style="text-align:center"|2020 |style="text-align:center"|2022 |style="text-align:left"|{{знамеикона|SPA}} [[ФК Севиља|Севиља]] |style="text-align:right"|€3,500,000 | |58 |1 |- |style="text-align:right"|'''46''' |[[Матео Габија]] |style="text-align:center"|{{знамеикона|ITA}} |[[одбрана (фудбал)|CB]] / [[среден ред (фудбал)|DM]] |style="text-align:right"|{{birth date and age|df=yes|1999|10|21}} |style="text-align:center"|2017 |style="text-align:center"|2023 |style="text-align:left"|{{знамеикона|ITA}} [[ФК Милан Примавера|Милан Примавера]] |style="text-align:right"|Слободен |од [[ФК Милан Примавера|Милан Примавера]] |24 |0 |- ! colspan="12" style="background:#000000; color:white; text-align:center" | Среден ред |- |style="text-align:right"|''' 4 ''' |[[Исмаел Бенасер]] |style="text-align:center"|{{знамеикона|ALG}} |[[Среден ред (фудбал)|DM]] / [[Среден ред (фудбал)|CM]] |style="text-align:right"|{{birth date and age|df=yes|1997|12|1}} |style="text-align:center"|2019 |style="text-align:center"|2024 |style="text-align:left"|{{знамеикона|ITA}} [[ФК Емполи|Емполи]] |style="text-align:right"|€16,000,000 | |65 |1 |- |style="text-align:right"|'''8''' |[[Сандро Тонали]] |style="text-align:center"|{{знамеикона|ITA}} |[[Среден ред (фудбал)|CM]] / [[Среден ред (фудбал)|DM]] |style="text-align:right"|{{birth date and age|df=yes|2000|5|8}} |style="text-align:center"|2020 |style="text-align:center"|2021 |style="text-align:left"|{{знамеикона|ITA}} [[ФК Бреша|Бреша]] |style="text-align:right"|Позајмица |€10M позајмица + €15M откуп |37 |0 |- |style="text-align:right"|'''10''' |[[Хакан Чалханоглу]] |style="text-align:center"|{{знамеикона|TUR}} |[[Среден ред (фудбал)|AM]] / [[Среден ред (фудбал)|LW]] |style="text-align:right"|{{birth date and age|df=yes|1994|2|8}} |style="text-align:center"|2017 |style="text-align:center"|2021 |style="text-align:left"|{{знамеикона|GER}} [[ФК Бајер Леверкузен|Бајер Леверкузен]] |style="text-align:right"|€20,000,000 | |172 |32 |- |style="text-align:right"|'''18''' |[[Суалио Мејте]] |style="text-align:center"|{{знамеикона|FRA}} |[[Central midfielder|CM]] / [[Среден ред (фудбал)|DM]] / [[Среден ред (фудбал)|AM]] |style="text-align:right"|{{birth date and age|df=yes|1994|3|17}} |style="text-align:center"|2021 |style="text-align:center"|2021 |style="text-align:left"|{{знамеикона|ITA}} [[ФК Торино|Торино]] |style="text-align:right"|позајмица |€500,000 позајмица + €8M откуп |21 |0 |- |style="text-align:right"|'''21''' |[[Браим Дијас]] |style="text-align:center"|{{знамеикона|SPA}} |[[Среден ред (фудбал)|AM]] / [[Среден ред (фудбал)|LW]] / [[Среден ред (фудбал)|RW]] |style="text-align:right"|{{birth date and age|df=yes|1999|8|3}} |style="text-align:center"|2020 |style="text-align:center"|2021 |style="text-align:left"|{{знамеикона|ESP}} [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] |style="text-align:right"|Позајмица | |39 |7 |- |style="text-align:right"|'''27''' |[[Даниел Малдини]] |style="text-align:center"|{{знамеикона|ITA}} |[[Среден ред (фудбал)|RW]] / [[Среден ред (фудбал)|AM]] |style="text-align:right"|{{birth date and age|df=yes|2001|10|11}} |style="text-align:center"|2020 |style="text-align:center"|2024 |style="text-align:left"|{{знамеикона|ITA}} [[ФК Милан Примавера|Милан Примавера]] |style="text-align:right"|Слободен |од [[ФК Милан Примавера|Милан Примавера]] |11 |0 |- |style="text-align:right"|'''33''' |[[Раде Круниќ]] |style="text-align:center"|{{знамеикона|BIH}} |[[Среден ред (фудбал)|CM]] / [[Среден ред (фудбал)|AM]] |style="text-align:right"|{{birth date and age|df=yes|1993|10|07}} |style="text-align:center"|2019 |style="text-align:center"|2024 |style="text-align:left"|{{знамеикона|ITA}} [[ФК Емполи|Емполи]] |style="text-align:right"|€8,000,000 | |56 |2 |- |style="text-align:right"|'''79''' |[[Франк Кесие]] |style="text-align:center"|{{знамеикона|CIV}} |[[Среден ред (фудбал)|CM]] / [[Среден ред (фудбал)|DM]] |style="text-align:right"|{{birth date and age|df=yes|1996|12|19}} |style="text-align:center"|2017 |style="text-align:center"|2022 |style="text-align:left"|{{знамеикона|ITA}} [[ФК Аталанта|Аталанта]] |style="text-align:right"|€24,000,000 | |184 |30 |- ! colspan="12" style="background:#000000; color:white; text-align:center" | Напад |- |style="text-align:right"|'''7''' |[[Саму Кастиљехо]] |style="text-align:center"|{{знамеикона|ESP}} |[[Среден ред (фудбал)|RW]] / [[Напад (фудбал)|SS]] |style="text-align:right"|{{birth date and age|df=yes|1995|1|18}} |style="text-align:center"|2018 |style="text-align:center"|2023 |style="text-align:left"|{{знамеикона|ESP}} [[ФК Вилареал|Вилареал]] |style="text-align:right"|€25,000,000 | |108 |10 |- |style="text-align:right"|'''9''' |[[Марио Манџукиќ]] |style="text-align:center"|{{знамеикона|CRO}} |[[Напад (фудбал)|ST]] / [[Напад (фудбал)|LW]] |style="text-align:right"|{{birth date and age|df=yes|1986|5|21}} |style="text-align:center"|2021 |style="text-align:center"|2021 |style="text-align:left"| слободен играч |style="text-align:right"|слободно | |11 |0 |- |style="text-align:right"|'''11''' |[[Златан Ибрахимовиќ]] |style="text-align:center"|{{знамеикона|SWE}} |[[Напад (фудбал)|ST]] |style="text-align:right"|{{birth date and age|df=yes|1981|10|3}} |style="text-align:center"|2020 |style="text-align:center"|2021 |style="text-align:left"|{{знамеикона|USA}} [[ЛА Галакси]] |style="text-align:right"|Слободен | |132 |84 |- |style="text-align:right"|'''12''' |[[Анте Ребиќ]] |style="text-align:center"|{{знамеикона|CRO}} |[[Среден ред (фудбал)|LW]] / [[Напад (фудбал)|ST]] |style="text-align:right"|{{birth date and age|df=yes|1993|09|21}} |style="text-align:center"|2019 |style="text-align:center"|2025 |style="text-align:left"|{{знамеикона|GER}} [[ФК Ајнтрахт Франкфурт|Ајнтрахт]] |style="text-align:right"|Undisclosed | |63 |23 |- |- |style="text-align:right"|'''15''' |[[Јенс Петер Хауге]] |style="text-align:center"|{{знамеикона|NOR}} |[[Left winger (association football)|LW]] / [[Right winger (association football)|RW]] |style="text-align:right"|{{birth date and age|df=yes|1999|10|12}} |style="text-align:center"|2020 |style="text-align:center"|2025 |style="text-align:left"|{{знамеикона|NOR}} [[ФК Боде/Глимт|Боде/Глимт]] |style="text-align:right"|€4,000,000 | |24 |5 |- |style="text-align:right"|'''17''' |[[Рафаел Леао]] |style="text-align:center"|{{знамеикона|POR}} |[[Напад (фудбал)|ST]] / [[Среден ред (фудбал)|LW]] |style="text-align:right"|{{birth date and age|df=yes|1999|06|10}} |style="text-align:center"|2019 |style="text-align:center"|2024 |style="text-align:left"|{{знамеикона|FRA}} [[ФК Лил|Лил]] |style="text-align:right"|€28,000,000 | |73 |13 |- |style="text-align:right"|'''56''' |[[Алексис Салемакерс]] |style="text-align:center"|{{знамеикона|BEL}} |[[Среден ред (фудбал)|RW]] / [[Одбрана (фудбал)|RB]] |style="text-align:right"|{{birth date and age|df=yes|1999|6|27}} |style="text-align:center"|2020 |style="text-align:center"|2024 |style="text-align:left"|{{знамеикона|BEL}} [[ФК Андерлехт|Андерлехт]] |style="text-align:right"|€7,000,000 | |55 |4 |} ==Трансфери== ===Летен прозорец=== Зделките официјализирани претходно стапиле на сила од 1 септември 2020 година. ====Купени==== {|class="wikitable sortable" |- !style="width:110px"|Дата !style="width:30px"|{{abbr|Поз.|Позиција}} !style="width:220px"|Играч !style="width:20px"|{{abbr|Воз.|Возраст}} !style="width:180px"|Купен од !style="width:160px"|Износ !style="width:320px" class="unsortable"|Забелешка !style="width:35px"|Извор |- |{{dts|format=dmy|2020|7|1}} |style="text-align:center"|[[Среден ред (фудбал)|MF]] |{{знамеикона|BEL}} [[Алексис Салемакерс]] |style="text-align:center"|{{age|1999|6|27|2020|7|1}} |{{знамеикона|BEL}} [[ФК Андерлехт|Андерлехт]] |style="text-align:center"|€3.5M |style="text-align:center"|од позајмица до потпишување на договор |<ref>{{Cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/ufficiale-milan-riscattato-saelemaekers-il-belga-ha-firmato-fino-al-giugno-2024-1401598|title=UFFICIALE: Milan, riscattato Saelemaekers. Il belga ha firmato fino al giugno 2024 - TUTTOmercatoWEB.com|website=www.tuttomercatoweb.com}}</ref> |- |{{dts|format=dmy|2020|7|15}} |style="text-align:center"|[[Одбрана (фудбал)|DF]] |{{знамеикона|DEN}} [[Симон Кјер]] |style="text-align:center"|{{age|1989|3|26|2020|7|14}} |{{знамеикона|SPA}} [[ФК Севиља|Севиља]] |style="text-align:center"|€3.5M |style="text-align:center"| од позајмица до потпишување на договор |<ref>{{Cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/ufficiale-il-milan-riscatta-kjaer-dal-siviglia-per-il-difensore-contratto-fino-al-2022-1407614|title=UFFICIALE: Il Milan riscatta Kjaer dal Siviglia. Per il difensore contratto fino al 2022 - TUTTOmercatoWEB.com|website=www.tuttomercatoweb.com}}</ref> |- |{{dts|format=dmy|2020|8|14}} |style="text-align:center"|[[Напад (фудбал)|FW]] |{{знамеикона|SWE}} [[Емил Робак]] |style="text-align:center"|{{age|2003|5|3|2020|8|14}} |{{знамеикона|SWE}} [[ФК Хамарби|Хамарби]] |style="text-align:center"|€1.5M |style="text-align:center"| Се приклучува на [[ФК Милан Примавера|Милан Примавера]] |<ref>{{Cite web|url=https://www.acmilan.com/en/news/articles/media/2020-08-14/official-statement-emil-roback|title=OFFICIAL STATEMENT: ЕМИЛ РОБАК|Дата=14 August 2020|website=acmilan.com}}</ref> |- |{{dts|format=dmy|2020|08|21}} |style="text-align:center"|[[Одбрана (фудбал)|DF]] |{{знамеикона|FRA}} {{знамеикона|COD}} [[Пјер Калулу]] |style="text-align:center"|{{age|2000|6|5|2020|8|21}} |{{знамеикона|FRA}} [[ФК Олимпик Лион 2|Лион II]] |style="text-align:center"|€0.48M |style="text-align:center"| |<ref>{{Cite web|url=https://www.acmilan.com/en/news/articles/media/2020-08-05/official-statement-pierre-kalulu|title=OFFICIAL STATEMENT: ПЈЕР КАЛУЛУ|Дата=5 August 2020|website=acmilan.com}}</ref> |- |{{dts|format=dmy|2020|9|11}} |style="text-align:center"|[[Голман (фудбал)|GK]] |{{знамеикона|ROM}} [[Чиприан Татарушану]] |style="text-align:center"|{{age|1986|2|09|2020|9|12}} |{{знамеикона|FRA}} [[ФК Олимпик Лион|Лион]] |style="text-align:center"|€0.5M |style="text-align:center"| |<ref>https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/ufficiale-milan-tatarusanu-firma-fino-al-2023-ha-scelto-la-maglia-numero-1-1431616</ref> |- |{{dts|format=dmy|2020|9|12}} |style="text-align:center"|[[Напад (фудбал)|FW]] |{{знамеикона|CRO}} [[Анте Ребиќ]] |style="text-align:center"|{{age|1993|9|21|2020|9|10}} |{{знамеикона|GER}} [[ФК Ајнтрахт Франкфурт|Ајнтрахт Франкфурт]] |style="text-align:center"|Undisclosed |style="text-align:center"|од позајмица до потпишување на договор |<ref>https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/ufficiale-il-milan-ha-acquistato-ante-rebic-contratto-fino-al-2025-per-il-croato-1431749</ref> |- |{{dts|format=dmy|2020|10|1}} |style="text-align:center"|[[напад (фудбал)|FW]] |{{знамеикона|NOR}} [[Јенс Петер Хауге]] |style="text-align:center"|{{age|1999|10|12|2020|10|1}} |{{знамеикона|NOR}} [[ФК Боде/Глимт|Боде/Глимт]] |style="text-align:center"|€4M |style="text-align:center"| |<ref>https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/ufficiale-hauge-ha-firmato-col-milan-fino-al-2025-scelto-anche-il-numero-di-maglia-1439516</ref> |- |} ====На позајмица==== {|class="wikitable sortable" |- !style="width:110px"|Дата !style="width:30px"|{{abbr|Поз.|Позиција}} !style="width:220px"|Играч !style="width:20px"|{{abbr|Воз.|Возраст}} !style="width:180px"|Купен од !style="width:160px"|Износ !style="width:320px" class="unsortable"|Забелешка !style="width:35px"|Извор |- |{{dts|format=dmy|2020|9|4}} |style="text-align:center"|[[Напад (фудбал)|FW]] |{{знамеикона|ESP}} [[Браим Дијас]] |style="text-align:center"|{{age|1999|08|3|2020|09|4}} |{{знамеикона|ESP}} [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] |style="text-align:center"|Слободен |style="text-align:center"| |<ref>{{Cite web |url = https://www.acmilan.com/en/news/articles/media/2020-09-04/official-statement-brahim-diaz |title = Comunicado Oficial: Браим Дијас |publisher = A.C. Milan |Дата = 4 September 2020 |accessДата = 4 September 2020}}</ref> |- |{{dts|format=dmy|2020|09|09}} |style="text-align:center"|[[Среден ред (фудбал)|MF]] |{{знамеикона|ITA}} [[Сандро Тонали]] |style="text-align:center"|{{age|2000|5|8|2020|09|09}} |{{знамеикона|ITA}} [[ФК Бреша|Бреша]] |style="text-align:center"|€10M |style="text-align:center"|Откуп од €15M + €10M бонуси |<ref>https://sempremilan.com/official-ac-milan-confirm-signing-of-sandro-tonali-from-Бреша-all-the-details{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |{{dts|format=dmy|2020|10|4}} |style="text-align:center"|[[Defender (association football)|DF]] |{{знамеикона|POR}} [[Диогу Далот]] |style="text-align:center"|{{age|1999|3|18|2020|10|4}} |{{знамеикона|ENG}} [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]] |style="text-align:center"|Необјавено |style="text-align:center"| |<ref>{{cite web |title=Official Statement: Diogo Dalot |url=https://www.acmilan.com/en/news/articles/media/2020-10-04/official-statement-diogo-dalot|website=acmilan.com |publisher=Associazione Calcio Milan |accessdate=4 October 2020 |date=4 October 2020}}</ref> |- |} ====Вратени од позајмица==== {|class="wikitable sortable" |- !style="width:110px"|Дата !style="width:30px"|{{abbr|Поз.|Позиција}} !style="width:220px"|Играч !style="width:20px"|{{abbr|Воз.|Возраст}} !style="width:180px"|Купен од !style="width:140px"|Износ !style="width:340px" class="unsortable"|Забелешка !style="width:35px"|Извор |- |{{dts|format=dmy|2020|7|1}} |style="text-align:center"|[[Среден ред (фудбал)|MF]] |{{знамеикона|CRO}} [[Емир Мурати]] |style="text-align:center"|{{age|2000|3|7|2020|7|1}} |{{знамеикона|ITA}} [[ФК ренде|Ренде]] |style="text-align:center"|Слободен |style="text-align:center"| | |- |{{dts|format=dmy|2020|7|1}} |style="text-align:center"|[[Напад (фудбал)|FW]] |{{знамеикона|KVX}} [[Исмет Синани]] |style="text-align:center"|{{age|1999|5|31|2020|7|1}} |{{знамеикона|ITA}} [[ФК Сикула Леонцио]] |style="text-align:center"|Слободен |style="text-align:center"| | |- |{{dts|format=dmy|2020|8|1}} |style="text-align:center"|[[Одбрана (фудбал)|DF]] |{{знамеикона|FRA}} {{знамеикона|CMR}} [[Лерој Абанда]] |style="text-align:center"|{{age|2000|6|5|2020|8|1}} |{{знамеикона|SUI}} [[ФК Ксамакс]] |style="text-align:center"|Слободен |style="text-align:center"| | |- |} :Вкупно: {{loss}} €23.48M ====Напуштиле==== {|class="wikitable sortable" |- !style="width:110px"|Дата !style="width:30px"|{{abbr|Поз.|Позиција}} !style="width:220px"|Играч !style="width:20px"|{{abbr|Воз.|Возраст}} !style="width:180px"|Трансфер во !style="width:160px"|Износ !style="width:320px" class="unsortable"|Забелешка !style="width:35px"|Извор |- |{{dts|format=dmy|2020|7|13}} |style="text-align:center"|[[Среден ред (фудбал)|MF]] |{{знамеикона|SPA}} [[Сусо (фудбалер)|Сусо]] |style="text-align:center"|{{age|1993|11|19|2020|7|13}} |{{знамеикона|SPA}} [[ФК Севиља|Севиља]] |style="text-align:center"|€24M |style="text-align:center"|обврска за откуп |<ref>{{Cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/il-Вилареал-perde-siviglia-in-champions-league-il-riscatto-di-suso-e-obbligatorio-1406978|title=Il Вилареал perde, Siviglia in Champions League: il riscatto di Suso è obbligatorio|website=www.tuttomercatoweb.com}}</ref> |- |{{dts|format=dmy|2020|8|8}} |style="text-align:center"|[[Напад (фудбал)|FW]] |{{знамеикона|MLI}} {{знамеикона|ITA}} [[Сијака Хаидара]] |style="text-align:center"|{{age|2001|5|13|2020|8|8}} |{{знамеикона|ITA}} [[ФК Лечо|Лечо]] |style="text-align:center"|Слободен |style="text-align:center"|Од [[ФК Милан Примавера|Милан Примавера]] |<ref>https://www.tuttomercatoweb.com/serie-c/ufficiale-lecco-ingaggiato-il-talentuoso-siaka-haidaraa-1418142</ref> |- |{{dts|format=dmy|2020|8|14}} |style="text-align:center"|[[Голман (фудбал)|GK]] |{{знамеикона|ITA}} [[Матео Сончин]] |style="text-align:center"|{{age|2001|3|28|2020|8|14}} |{{знамеикона|ITA}} [[ФК Перголетсе|Перголетсе]] |style="text-align:center"|Слободен |style="text-align:center"|од [[ФК Милан Примавера|Милан Примавера]] |<ref>https://www.tuttomercatoweb.com/serie-c/ufficiale-pergolettese-dal-milan-arriva-il-giovane-portiere-soncin-1420386</ref> |- |{{dts|format=dmy|2020|8|14}} |style="text-align:center"|[[Одбрана (фудбал)|DF]] |{{знамеикона|ITA}} [[Томазо Мерети]] |style="text-align:center"|{{age|2001|9|10|2020|8|14}} |{{знамеикона|ITA}} [[A.C. Renate|Renate]] |style="text-align:center"|Слободен |style="text-align:center"|од [[ФК Милан Примавера|Милан Примавера]] |<ref>https://www.tuttomercatoweb.com/serie-c/ufficiale-renate-dal-milan-arriva-il-giovane-merletti-contratto-fino-al-2022-1420492</ref> |- |{{dts|format=dmy|2020|8|18}} |style="text-align:center"|[[Среден ред (фудбал)|MF]] |{{знамеикона|ITA}} [[Емануеле Тораси]] |style="text-align:center"|{{age|1999|3|16|2020|8|18}} |{{знамеикона|ITA}} [[ФК Имолесе|Имолесе]] |style="text-align:center"|Слободен |style="text-align:center"|од [[ФК Милан Примавера|Милан Примавера]] |<ref>https://www.tuttomercatoweb.com/serie-c/ufficiale-imolese-dal-milan-arriva-il-giovane-centrocampista-torrasi-1421872</ref> |- |{{dts|format=dmy|2020|8|19}} |style="text-align:center"|[[Одбрана (фудбал)|DF]] |{{знамеикона|SUI}} [[Рикардо Родригес (фудбалер)|Рикардо Родригес]] |style="text-align:center"|{{age|1992|8|25|2020|8|19}} |{{знамеикона|ITA}} [[ФК Торино|Торино]] |style="text-align:center"| €3M |style="text-align:center"| по враќање од позајмица |<ref>{{Cite web|url=https://www.acmilan.com/en/news/articles/media/2020-08-19/official-statement-ricardo-rodriguez|title=OFFICIAL STATEMENT: RICARDO RODRÍGUEZ|website=www.acmilan.com}}</ref> |- |{{dts|format=dmy|2020|8|27}} |style="text-align:center"|[[Голман (фудбал)|GK]] |{{знамеикона|ESP}} [[Пепе Реина]] |style="text-align:center"|{{age|1982|8|31|2020|8|27}} |{{знамеикона|ITA}} [[ФК Лацио|Лацио]] |style="text-align:center"|Слободен |style="text-align:center"| по враќање од позајмица |<ref>https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/ufficiale-lazio-preso-reina-a-titolo-definitivo-sara-lui-il-vice-strakosha-1425433</ref> |- |{{dts|format=dmy|2020|9|1}} |style="text-align:center"|[[Среден ред (фудбал)|MF]] |{{знамеикона|ARG}} [[Лукас Биља]] |style="text-align:center"|{{age|1986|1|30|2020|9|1}} |{{знамеикона|TUR}} [[ФК Фатих Караѓумрук|Фатих Караѓумрук]] |style="text-align:center"|Слободен |style="text-align:center"|крај на договор |<ref>https://www.tuttomercatoweb.com/calcio-estero/ufficiale-fatih-karagumruk-colpo-a-centrocampo-ecco-l-ex-milanista-lucas-biglia-1432436</ref> |- |{{dts|format=dmy|2020|9|1}} |style="text-align:center"|[[Среден ред (фудбал)|MF]] |{{знамеикона|ITA}} [[Џакомо Бонавентура]] |style="text-align:center"|{{age|1989|8|22|2020|9|1}} |{{знамеикона|ITA}} [[ФК Фјорентина|Фјорентина]] |style="text-align:center"|Слободен |style="text-align:center"|крај на договор |<ref>https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/ufficiale-fiorentina-colpo-per-il-centrocampo-tesserato-i-jack-i-bonaventura-1430930</ref> |- |{{dts|format=dmy|2020|9|2}} |style="text-align:center"|[[Одбрана (фудбал)|DF]] |{{знамеикона|ITA}} [[Алберто Барацета]] |style="text-align:center"|{{age|2001|2|18|2020|9|1}} |{{знамеикона|ITA}} [[ФК Џана Ерминио|Џана Ерминио]] |style="text-align:center"|Слободен |style="text-align:center"|од [[ФК Милан Примавера|Милан Примавера]] |<ref>https://www.milannews.it/calciomercato-milan/tmw-il-milan-cede-barazzetta-al-giana-erminio-381225</ref> |- |{{dts|format=dmy|2020|9|10}} |style="text-align:center"|[[Напад (фудбал)|FW]] |{{знамеикона|POR}} [[Андре Силва (фудбалер)|Андре Силва]] |style="text-align:center"|{{age|1995|11|6|2020|9|10}} |{{знамеикона|GER}} [[ФК Ајнтрахт Франкфурт|Ајнтрахт Франкфурт]] |style="text-align:center"|Undisclosed |style="text-align:center"|од позајмица до потпишуваее на договор |<ref>https://profis.eintracht.de/news/detail/?id=record-127595-de</ref> |- |{{dts|format=dmy|2020|9|21}} |style="text-align:center"|[[Напад (фудбал)|FW]] |{{знамеикона|ITA}} [[Рикардо Форте]] |style="text-align:center"|{{age|1999|5|17|2020|9|21}} |{{знамеикона|ITA}} [[ФК Кавезе 1919|Кавезе]] |style="text-align:center"|Необјавено |style="text-align:center"|По враќање од позајмица |<ref>https://www.tuttomercatoweb.com/serie-c/live-tmw-serie-c-le-ufficialita-di-oggi-cavese-dal-milan-ecco-forte-accordo-biennale-1435136</ref> |- |{{dts|format=dmy|2020|9|30}} |style="text-align:center"|[[среден ред (фудбал)|MF]] |{{знамеикона|BRA}} [[Лукас Пакета]] |style="text-align:center"|{{age|1997|8|27|2020|9|30}} |{{знамеикона|FRA}} [[ФК Лион|Лион]] |style="text-align:center"|€20M |style="text-align:center"|15% надоместок при продажба |<ref>{{наведена изјава за печат|url=https://www.ol.fr/en/contents/articles/2020/09/30/lucas-paqueta-joins-ol-for-5-seasons|title=Lucas Paquetá joins OL on a five year contract|website=OL.fr/en|publisher=Olympique Lyonnais|accessdate=30 September 2020}} {{Наведена мрежна страница |url=https://www.ol.fr/en/contents/articles/2020/09/30/lucas-paqueta-joins-ol-for-5-seasons |title=архивски примерок |accessdate=2020-10-22 |archive-date=2020-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201030111932/https://www.ol.fr/en/contents/articles/2020/09/30/lucas-paqueta-joins-ol-for-5-seasons |url-status=bot: unknown }}</ref> |- |{{dts|format=dmy|2020|10|5}} |style="text-align:center"|[[среден ред (фудбал)|MF]] |{{знамеикона|CRO}} [[Ален Халиловиќ]] |style="text-align:center"|{{age|1996|6|18|2019|7|1}} |Unattached |style="text-align:center"|Слободно |style="text-align:center"|По враќање од позајмица |<ref>https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/ufficiale-halilovic-non-e-piu-un-calciatore-del-milan-il-croato-ha-rescisso-1441968</ref> |} ====Крај на позајмица==== {|class="wikitable sortable" |- !style="width:110px"|Дата !style="width:30px"|{{abbr|Поз.|Позиција}} !style="width:220px"|Играч !style="width:20px"|{{abbr|Воз.|Возраст}} !style="width:180px"|Се префрлил во !style="width:160px"|Износ !style="width:320px" class="unsortable"|Забелешка !style="width:35px"|Извор |- |{{dts|format=dmy|2020|9|1}} |style="text-align:center"|[[Голман (фудбал)|GK]] |{{знамеикона|BIH}} [[Асмир Беговиќ]] |style="text-align:center"|{{age|1987|6|20|2020|9|1}} |{{знамеикона|ENG}} [[АФК Борнмут|Борнмут]] |style="text-align:center"|Слободен |style="text-align:center"| | |} ====Дадени на позајмица==== {|class="wikitable sortable" |- !style="width:110px"|Дата !style="width:30px"|{{abbr|Поз.|Позиција}} !style="width:220px"|Играч !style="width:20px"|{{abbr|Воз.|Возраст}} !style="width:180px"|Се префрлил во !style="width:160px"|Износ !style="width:320px" class="unsortable"|Забелешка !style="width:35px"|Извор |- |{{dts|format=dmy|2020|7|9}} |style="text-align:center"|[[Напад (фудбал)|FW]] |{{знамеикона|ITA}} {{знамеикона|CMR}} [[Франк Цаџут]] |style="text-align:center"|{{age|1999|7|28|2020|7|9}} |{{знамеикона|BEL}} [[ФК Шарлероа|Шарлероа]] |style="text-align:center"|Слободен |style="text-align:center"| Позајмица |<ref>{{Cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/ufficiale-milan-esteso-di-un-anno-il-prestito-di-tsadjout-allo-charleroi-1405115|title=UFFICIALE: Milan, esteso di un anno il prestito di Tsadjout allo Charleroi - TUTTOmercatoWEB.com|website=www.tuttomercatoweb.com}}</ref> |- |{{dts|format=dmy|2020|8|21}} |style="text-align:center"|[[Голман (фудбал)|GK]] |{{знамеикона|ITA}} [[Алесандро Плицари]] |style="text-align:center"|{{age|2000|3|12|2020|8|21}} |{{знамеикона|ITA}} [[ФК Реџина|Реџина]] |style="text-align:center"|Слободен |style="text-align:center"|по враќање од позајмица |<ref>{{Cite web|url=https://www.acmilan.com/en/news/articles/media/2020-08-21/official-statement-alessandro-plizzari|title=OFFICIAL STATEMENT: ALESSANDRO PLIZZARI|website=acmilan.com}}</ref> |- |{{dts|format=dmy|2020|8|29}} |style="text-align:center"|[[Среден ред (фудбал)|MF]] |{{знамеикона|ITA}} [[Марко Брешанини]] |style="text-align:center"|{{age|2000|1|20|2020|8|29}} |{{знамеикона|ITA}} [[ФК Виртус Ентела]] |style="text-align:center"|Слободен |style="text-align:center"|од [[ФК Милан Примавера|Милан Примавера]] |<ref>{{Cite web|url=https://www.acmilan.com/en/news/articles/media/2020-08-29/official-statement-marco-Брешаnini|title=OFFICIAL STATEMENT: MARCO БРЕШАNINI|website=acmilan.com}}{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |{{dts|format=dmy|2020|9|14}} |style="text-align:center"|[[Среден ред (фудбал)|MF]] |{{знамеикона|ITA}} [[Алесандро Сала (фудбалер)|Алесандро Сала]] |style="text-align:center"|{{age|2001|5|7|2020|9|14}} |{{знамеикона|ITA}} [[ФК Чезена|Чезена]] |style="text-align:center"|Слободен |style="text-align:center"| од [[ФК Милан Примавера|Милан Примавера]] |<ref>https://www.tuttomercatoweb.com/serie-c/ufficiale-cesena-prelevato-in-prestito-dal-milan-il-centrocampista-sala-1432452</ref> |- |- |{{dts|format=dmy|2020|9|18}} |style="text-align:center"|[[напад (фудбал)|FW]] |{{знамеикона|ITA}} {{знамеикона|CMR}} [[Frank Tsadjout]] |style="text-align:center"|{{age|1999|7|28|2020|9|18}} |{{знамеикона|ITA}} [[ФК Цитадела]] |style="text-align:center"|Слободно |style="text-align:center"|по враќање од позајмица |<ref>https://www.tuttomercatoweb.com/serie-b/ufficiale-cittadella-preso-l-attaccante-franck-tsadjout-dal-milan-1434075</ref> |- |{{dts|format=dmy|2020|9|23}} |style="text-align:center"|[[Среден ред (фудбал)|MF]] |{{знамеикона|ITA}} [[Томазо Побега]] |style="text-align:center"|{{age|1999|7|15|2020|9|23}} |{{знамеикона|ITA}} [[ФК Специја]] |style="text-align:center"|Слободно |style="text-align:center"|по враќање од позајмица |<ref>https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/ufficiale-spezia-depositato-il-contratto-di-tommaso-pobega-arriva-dal-milan-1436155</ref> |- |{{dts|format=dmy|2020|9|24}} |style="text-align:center"|[[одбрана (фудбал)|DF]] |{{знамеикона|ITA}} [[Габриеле Галарди]] |style="text-align:center"|{{age|2002|2|5|2020|9|24}} |{{знамеикона|ITA}} [[AФК Витербесе]] |style="text-align:center"|Слободно |style="text-align:center"|од [[ФК Милан Примавера|Милан Примавера]] |<ref>https://www.tuttomercatoweb.com/serie-c/live-tmw-serie-c-le-ufficialita-di-oggi-catania-anche-barisic-ai-saluti-1435136</ref> |- |{{dts|format=dmy|2020|10|3}} |style="text-align:center"|[[одбрана (фудбал)|DF]] |{{знамеикона|ITA}} [[Габриеле Белоди]] |style="text-align:center"|{{age|2000|9|2|2020|10|3}} |{{знамеикона|ITA}} [[ФК Алесандрија Калчо 1912|Алесандрија]] |style="text-align:center"|Слободно |style="text-align:center"|По враќање од позајмица |<ref>https://www.milannews24.com/milan-ceduto-bellodi-allalessandria-in-prestito-biennale-i-dettagli-della-formula/</ref> |- |{{dts|format=dmy|2020|10|5}} |style="text-align:center"|[[Напад (фудбал)|FW]] |{{знамеикона|ITA}} [[Габриеле Капани]] |style="text-align:center"|{{age|2000|12|2|2020|10|3}} |{{знамеикона|ITA}} [[ФК Чезена|Чезена]] |style="text-align:center"|Слободно |style="text-align:center"|По враќање од позајмица |<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://calciocesena.com/it/news/2020/10/5/tre-arrivi-in-casa-bianconera-ecco-gonnelli-steffe-e-capanni |title=архивска копија |accessdate=2020-10-22 |archive-date=2020-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008164901/https://calciocesena.com/it/news/2020/10/5/tre-arrivi-in-casa-bianconera-ecco-gonnelli-steffe-e-capanni |url-status=dead }}</ref> |- |{{dts|format=dmy|2020|10|5}} |style="text-align:center"|[[одбрана (фудбал)|DF]] |{{знамеикона|URU}} [[Диого Лаксалт]] |style="text-align:center"|{{age|1993|2|7|2020|10|3}} |{{знамеикона|SCO}} [[ФК Селтик|Селтик]] |style="text-align:center"|Слободно |style="text-align:center"| |<ref>https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/ufficiale-milan-ceduto-laxalt-in-prestito-al-celtic-1442011</ref> |- |} :Вкупно: {{gain}} €47M ===Зимски период=== Официјално зимскиот трансферен период бил отворен на 2 јануари 2021 година. ====Купени==== {|class="wikitable sortable" |- !style="width:110px"|Дата !style="width:30px"|{{abbr|Поз.|Позиција}} !style="width:220px"|Играч !style="width:20px"|{{abbr|Воз.|Возраст}} !style="width:180px"|Купен од !style="width:140px"|Износ !style="width:340px" class="unsortable"|Забелешка !style="width:35px"|Извор |- |{{dts|format=dmy|2021|1|19}} |style="text-align:center"|[[напад (фудбал)|FW]] |{{знамеикона|CRO}} [[Марио Манџукиќ]] |style="text-align:center"|{{age|1986|5|21|2021|1|19}} |слободен играч |style="text-align:center"|слободно |style="text-align:center"| |<ref>{{cite web|url=https://www.acmilan.com/en/news/articles/media/2021-01-19/official-statement-mario-mandzukic|title=Official statement: Mario Mandžukić|publisher=[[A.C. Milan]]|date=19 January 2021|access-date=19 January 2021}}</ref> |- |} ====Позајмица==== {|class="wikitable sortable" |- !style="width:110px"|Дата !style="width:30px"|{{abbr|Поз.|Позиција}} !style="width:220px"|Играч !style="width:20px"|{{abbr|Воз.|Возраст}} !style="width:180px"|Купен од !style="width:140px"|Износ !style="width:340px" class="unsortable"|Забелешка !style="width:35px"|Извор |- |{{dts|format=dmy|2021|1|15}} |style="text-align:center"|[[среден ред (фудбал)|CM]] |{{знамеикона|FRA}} [[Суалио Мејте]] |style="text-align:center"|{{age|1994|3|17|2021|1|15}} |{{знамеикона|ITA}} [[ФК Торино|Торино]] |style="text-align:center"|€500,000 |style="text-align:center"| Позајмица со опција за купување |<ref>{{Cite web|url=https://sempremilan.com/official-ac-milan-confirm-the-signing-of-soualiho-meite-from-torino-the-details}}</ref> |- |{{dts|format=dmy|2021|1|22}} |style="text-align:center"|[[одбрана (фудбал)|DF]] |{{знамеикона|ENG}} [[Фикајо Томори]] |style="text-align:center"|{{age|1997|12|19|2021|1|22}} |{{знамеикона|ENG}} [[ФК Челси|Челси]] |style="text-align:center"| Необјавено |style="text-align:center"| Позајмица со опција за купување |<ref>https://www.transfermarkt.co.uk/chelsea-defender-tomori-joins-serie-a-leaders-only-ten-milan-players-more-expensive-/view/news/378494</ref> |- |} ====Вратени од позајмица==== :Вкупно: {{loss}} €0.5M ====Продадени==== {|class="wikitable sortable" |- !style="width:110px"|Дата !style="width:30px"|{{abbr|Поз.|Позиција}} !style="width:220px"|Играч !style="width:20px"|{{abbr|Воз.|Возраст}} !style="width:180px"|Трансфер во !style="width:160px"|Износ !style="width:320px" class="unsortable"|Забелешка !style="width:35px"|Извор |- |{{dts|format=dmy|2021|1|27}} |style="text-align:center"|[[одбрана (фудбал)|DF]] |{{знамеикона|ARG}} [[Матео Мусакио]] |style="text-align:center"|{{age|1990|8|26|2021|1|27}} |{{знамеикона|ITA}} [[ФК Лацио|Лацио]] |style="text-align:center"|слободно |style="text-align:center"| |<ref>https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/ufficiale-lazio-preso-musacchio-l-argentino-arriva-dal-milan-a-titolo-definitivo-1488089</ref> |- |} ====Позајмица==== {|class="wikitable sortable" |- !style="width:110px"|Дата !style="width:30px"|{{abbr|Поз.|Позиција}} !style="width:220px"|Играч !style="width:20px"|{{abbr|Воз.|Возраст}} !style="width:180px"|Купен од !style="width:140px"|Износ !style="width:340px" class="unsortable"|Забелешка !style="width:35px"|Извор |- |{{dts|format=dmy|2021|1|11}} |style="text-align:center"|[[одбрана (фудбал)|DF]] |{{знамеикона|BRA}} [[Лео Дуарте]] |style="text-align:center"|{{age|1996|7|17|2021|1|11}} |{{знамеикона|TUR}} [[ФК Истанбул Башакшехир|Истанбул Башакшехир]] |style="text-align:center"|слободно |style="text-align:center"| позајмица со опција за купување |<ref>{{Cite web|url=https://sempremilan.com/official-leo-duarte-completes-move-to-istanbul-basaksehir-on-loan-with-option-to-buy-the-details}}</ref> |- |{{dts|format=dmy|2021|1|21}} |style="text-align:center"|[[одбрана (фудбал)|DF]] |{{знамеикона|ITA}} [[Андреја Конти]] |style="text-align:center"|{{age|1994|3|2|2021|1|21}} |{{знамеикона|ITA}} [[ФК Парма|Парма]] |style="text-align:center"|слободно |style="text-align:center"|Позајмица со опција за купување |<ref>https://sempremilan.com/photo-conti-reacts-after-leaving-milan-i-dreamed-of-a-different-path-i-wanted-to-do-more</ref> |- |{{dts|format=dmy|2021|1|22}} |style="text-align:center"|[[одбрана (фудбал)|DF]] |{{знамеикона|ITA}} [[Габриеле Галарди]] |style="text-align:center"|{{age|2002|2|5|2021|1|22}} |{{знамеикона|ITA}} [[ФК Лукезе|Лукезе]] |style="text-align:center"|слободно |style="text-align:center"|По предвиденото враќање од заем |<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.lucchese1905.it/dal-milan-arriva-gabriele-galardi/ |title=архивски примерок |accessdate=2021-01-23 |archive-date=2021-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210130194324/http://www.lucchese1905.it/dal-milan-arriva-gabriele-galardi/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{dts|format=dmy|2021|1|25}} |style="text-align:center"|[[напад (фудбал)|FW]] |{{знамеикона|ITA}} [[Лоренцо Коломбо]] |style="text-align:center"|{{age|2002|3|8|2021|1|25}} |{{знамеикона|ITA}} [[ФК Кремонезе|Кремонезе]] |style="text-align:center"|слободно |style="text-align:center"| |<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.football-italia.net/165362/report-colombo-cremonese |title=архивски примерок |accessdate=2021-01-31 |archive-date=2021-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126054641/https://www.football-italia.net/165362/report-colombo-cremonese |url-status=dead }}</ref> |- |{{dts|format=dmy|2021|1|30}} |style="text-align:center"|[[среден ред (фудбал)|MF]] |{{знамеикона|CRO}} {{знамеикона|ITA}} [[Емир Мурати]] |style="text-align:center"|{{age|2000|3|7|2021|1|30}} |{{знамеикона|ITA}} [[ФК Вибонезе Калчо|Вибонезе]] |style="text-align:center"|слободно |style="text-align:center"|по враќање од позајмица |<ref>https://gazzettadelsud.it/articoli/sport/2021/01/30/la-vibonese-ingaggia-murati-dal-milan-talentino-ricercato-da-mezza-serie-c-f26e17b8-9855-470e-8173-47b131639566/</ref> |- |{{dts|format=dmy|2021|1|30}} |style="text-align:center"|[[напад (фудбал)|FW]] |{{знамеикона|BRA}} [[Луан Капани]] |style="text-align:center"|{{age|2000|5|20|2021|1|30}} |{{знамеикона|SPA}} [[ФК Расинг Сантандер|Расинг Сантандер]] |style="text-align:center"|слободно |style="text-align:center"| |<ref>https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/ufficiale-milan-il-giovane-capanni-vola-in-spagna-va-in-prestito-al-racing-santander-1489492</ref> |- |} :Вкупно:{{gain}} €1M ==Пријателски натпревари== {{football box collapsible |round = Пријателски натпревар |date = {{Start date|2020|9|2|df=y}} |time = 17:00 [[Средноевропско време|CEST]] ([[UTC+02:00|UTC+2]]) |score = 4–2 |report = https://www.acmilan.com/en/news/articles/extra/2020-09-02/ac-milan-beat-novara-4-2-in-friendly |team1 = Милан {{fbaicon|ITA}} |goals1 = [[Лукас Пакета|Пакета]] {{goal|26||57}}<br>[[Диоего Лаксалт|Лаксалт]] {{goal|32}}<br>[[Давиде Калабрија|Калабрија]] {{goal|47}} |team2 = {{fbaicon|ITA}} [[ФК Новара|Новара]] |goals2 = [[Марко Белич|Белич]] {{goal|10||13}} |stadium = [[Миланело]] |location = [[Карнаго]], Италија |attendance = 0 |referee = |result = W }} {{football box collapsible |round = Пријателски натпревар |date = {{Start date|2020|9|5|df=y}} |time = 20:45 [[Средноевропско време|CEST]] ([[UTC+02:00|UTC+2]]) |score = 4–1 |report = https://www.acmilan.com/en/news/articles/friendly/2020-09-05/ac-milan-put-four-past-a-stubborn-monza-side |team1 = Милан {{fbaicon|ITA}} |goals1 = [[Давиде Калабрија|Калабрија]] {{goal|6}}<br>[[Даниел Малдини|Малдини]] {{goal|40}}<br>[[Пјер Калулу|Калулу]] {{goal|89}}<br>[[Лоренцо Коломбо|Коломбо]] {{goal|90+2}} |team2 = {{fbaicon|ITA}} [[ФК Монца|Монца]] |goals2 = [[Матија Финото|Финото]] {{goal|23}} |stadium = [[Сан Сиро]] |location = [[Милано]], Италија |attendance = 0 |referee = |result = W }} {{football box collapsible |round =Пријателски натпревар |date = {{Start date|2020|9|9|df=y}} |time = 17:00 [[Средноевропско време|CEST]] ([[UTC+02:00|UTC+2]]) |score = 5–1 |report = https://www.acmilan.com/en/news/articles/friendly/2020-09-09/ac-milan-ease-to-third-pre-season-win |team1 = Милан {{fbaicon|ITA}} |goals1 = [[Саму Кастиљехо|Кастиљехо]] {{goal|11||30}}<br>[[Лоренцо Коломбо|Коломбо]] {{goal|22}}<br>[[Брахим Дијас|Дијас]] {{goal|75}}<br>[[Лука Станга|Станга]] {{goal|90+2}} |team2 = {{fbaicon|ITA}} [[ФК Виченца|Виченца]] |goals2 = [[Симоне Гера|Гера]] {{goal|56}} |stadium = [[Миланело]] |location = [[Карнаго]], Италија |attendance = 0 |referee = |result = W }} {{football box collapsible |round = Пријателски натпревар |date = {{Start date|2020|9|12|df=y}} |time = 17:00 [[Средноевропско време|CEST]] ([[UTC+02:00|UTC+2]]) |score = 3–1 |report = https://www.acmilan.com/en/news/articles/friendly/2020-09-12/ac-milan-cruise-to-a-comfortable-win-over-brescia |team1 = Милан {{fbaicon|ITA}} |goals1 = [[Франк Кесие|Кесие]] {{goal|40}}<br>[[Лоренцо Коломбо|Коломбо]] {{goal|49}}<br>[[Саму Кастиљехо|Кастиљехо]] {{goal|61}} |team2 = {{fbaicon|ITA}} [[ФК Бреша|Бреша]] |goals2 = [[Андреја Геци|Геци]] {{goal|74}} |stadium = [[Миланело]] |location = [[Карнаго]], Италија |attendance = 0 |referee = |result = W }} ==Натпреварувања== {| class="toccolours" style="float: right; width: 200px; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em;" |- | <div style="position: relative;"> [[File:Soccer Field Transparant.svg|200px]] {{Image label |x=0.28 |y=0.04 |scale=340 |text={{знамеикона|ITA}} }} {{Image label|x=0.24|y=0.08|scale=340|text=<span style="font-size:0.85em">[[Џанлујџи Донарума|'''Донарума''']]</span>}} {{Image label |x=0.07 |y=0.22 |scale=340 |text={{знамеикона|ITA}} }} {{Image label|x=0.06|y=0.26|scale=340|text=<span style="font-size:0.85em">[[Давиде Калабрија|'''Калабрија''']]</span>}} {{Image label |x=0.17 |y=0.14 |scale=340 |text={{знамеикона|DEN}} }} {{Image label|x=0.17|y=0.18|scale=340|text=<span style="font-size:0.85em">[[Симон Кјер|'''Кјер ''']]</span>}} {{Image label |x=0.36 |y=0.14 |scale=340 |text={{знамеикона|ITA}} }} {{Image label|x=0.32|y=0.18|scale=340|text=<span style="font-size:0.85em">'''[[Алесио Ромањоли|'''Ромањоли''']]'''</span>}} {{Image label |x=0.48 |y=0.22 |scale=340 |text={{знамеикона|FRA}} }} {{Image label|x=0.43|y=0.26|scale=340|text=<span style="font-size:0.85em">[[Тео Ернандес|'''Ернандес ''']]</span>}} {{Image label |x=0.19 |y=0.34 |scale=340 |text={{знамеикона|CIV}} }} {{Image label|x=0.17|y=0.38|scale=340|text=<span style="font-size:0.85em">[[Франк Кесие|'''Кесие ''']]</span>}} {{Image label |x=0.37 |y=0.34 |scale=340 |text={{знамеикона|ALG}} }} {{Image label|x=0.35|y=0.38|scale=340|text=<span style="font-size:0.85em">[[Исмаел Бенасер|'''Бенасер ''']]</span>}} {{Image label |x=0.28 |y=0.47 |scale=340 |text={{знамеикона|TUR}} }} {{Image label|x=0.26|y=0.51|scale=340|text=<span style="font-size:0.85em">[[Хакан Чалханоглу|'''Чалханоглу''']]</span>}} {{Image label |x=0.10 |y=0.53 |scale=340 |text={{знамеикона|BEL}} }} {{Image label|x=0.07|y=0.57|scale=340|text=<span style="font-size:0.85em">[[Алексис Салемакерс|'''Салемакерс ''']]</span>}} {{Image label |x=0.28 |y=0.60 |scale=340 |text={{знамеикона|SWE}} }} {{Image label|x=0.26|y=0.64|scale=340|text=<span style="font-size:0.85em">[[Златан Ибрахимовиќ|'''Ибрахимовиќ ''']]</span>}} {{Image label |x=0.46 |y=0.53 |scale=340 |text={{знамеикона|CRO}} }} {{Image label|x=0.45|y=0.57|scale=340|text=<span style="font-size:0.85em">'''[[Анте Ребиќ|'''Ребиќ ''']]'''</span>}}</div> |- |style="font-size:90%"|Почетна постава. |} ===Серија А=== {{main|Серија А 2020-2021}} ====Табела==== {{Табела Серија А 2020-2021|showteam=MIL}} ====Резултати по фаза==== ====Натпревари==== {{Football box collapsible||attendance=|date=21 септември 2020|goals1=[[Златан Ибрахимовиќ|Ибрахимовиќ]] {{goal|35||50|пен.}}|goals2=[[Николас Домингес|Домингес]]|location=[[Милано]]|referee=|result=|report=|round=1 коло|score=2–0|stadium=[[Сан Сиро]]|team1=Милан|team2=[[ФК Болоња|Болоња]]|time=20:45 |stack=yes}} {{Football box collapsible||attendance=|date=27 септември 2020|goals1=|goals2=[[Франк Кесие|Кесие]] {{goal|45+2|пен.}}<br>[[Браим Дијас|Брахим]] {{goal|50}}|location=[[Кротоне]]|referee=|result=|report=|round=2 коло|score=0:2|stadium=[[Енцо Шида (стадион)|Енцо Шида]]|team1=[[ФК Кротоне|Кротоне]]|team2=Милан|time=|stack=yes}} {{Football box collapsible||attendance=|date=4 октомври 2020|goals1=[[Рафаел Леао|Леао]] {{goal|57||78}}<br>[[Тео Ернандес|Ернандес]] {{goal|76}}|goals2=|location=[[Милано]]|referee=|result=|report=|round=3 коло|score=3-0|stadium=[[Сан Сиро]]|team1=Милан|team2=[[ФК Специја|Специја]]|time=|stack=yes}} {{Football box collapsible||attendance=|date=17 октомври 2020|goals1=[[Ромелу Лукаку|Лукаку]] {{goal|29}}|goals2=[[Златан Ибрахимовиќ|Ибрахимовиќ]] {{goal|13||16}}|location=[[Милано]]|referee=|result=|report=|round=4 коло|score=1-2|stadium=[[Сан Сиро]]|team1=[[ФК Интер|Интер]]|team2=Милан|time=|stack=yes}} {{Football box collapsible||attendance=|date=26 октомври 2020|goals1=[[Златан Ибрахимовиќ|Ибрахимовиќ]] {{goal|2||79|пен.}}<br>[[Алексис Салемакерс|Салемакерс]] {{goal|47}}|goals2=[[Един Џеко|Џеко]] {{goal|14}}<br>[[Жордан Верету|Верету]] {{goal|71|пен.}}<br>[[Мараш Кумбула|Кумбула]] {{goal|84}}|location=[[Милан]]|referee=|result=|report=|round=5 коло|score=3-3|stadium=[[Сан Сиро]]|team1=Милан|team2=[[ФК Рома|Рома]]|time=|stack=yes}} {{Football box collapsible||attendance=|date=1 ноември 2020|goals1=[[Родриго де Паул|де Паул]] {{goal|48|пен.}}|goals2=[[Франк Кесие|Кесие]] {{goal|18}}<br>[[Златан Ибрахимовиќ|Ибрахимовиќ]] {{goal|83}}|location=[[Удине]]|referee=|result=|report=|round=6 коло|score=1-2|stadium=[[Арена Дачија]]|team1=[[ФК Удинезе|Удинезе]]|team2=Милан|time=|stack=yes}} {{Football box collapsible||attendance=|date=8 ноември 2020|goals1=[[Џангжакомо Магнани|Магнани]] {{goal|27|с.г.}}<br>[[Златан Ибрахимовиќ|Ибрахимовиќ]] {{goal|90+3}}|goals2=[[Антонин Барак|Барак]] {{goal|6}}<br>[[Давиде Калабрија|Калабрија]] {{goal|19|o.g.}}|location=[[Милан]]|referee=|result=|report=|round=7 коло|score=2-2|stadium=[[Сан Сиро]]|team1=Милан|team2=[[ФК Хелас Верона|Верона]]|time=|stack=yes}} {{Football box collapsible||attendance=|date=22 ноември 2020|goals1=[[Дрис Мертенс|Мертенс]] {{goal|63}}<br>|goals2=[[Златан Ибрахимовиќ|Ибрахимовиќ]] {{goal|20||54}}<br>[[Јенс Петер Хауге|Хауге]] {{goal|90+5}}|location=[[Неапол]]|referee=|result=|report=|round=8 коло|score=1-3|stadium=[[Стадион Сан Паоло|Сан Паоло]]|team1=[[ФК Наполи|Наполи]]|team2=Милан|time=|stack=yes}} {{Football box collapsible||attendance=|date=29 ноември 2020|goals1=[[Алесио Ромањоли|Ромањоли]] {{goal|17}}<br>[[Франк Кесие|Кесие]] {{goal|28|pen.}}|goals2=|location=[[Милан]]|referee=|result=|report=|round=9 коло|score=2-0|stadium=[[Сан Сиро]]|team1=Милан|team2=[[ФК Фјорентина|Фјорентина]]|time=|stack=yes}} {{Football box collapsible||attendance=|date=6 декември 2020|goals1=[[Албин Екдал|Екдал]] {{goal|83}}|goals2=[[Франк Кесие|Кесие]] {{goal|45|пен.}}<br>[[Саму Кастиљехо|Кастиљехо]] {{goal|77}}|location=[[Џенова]]|referee=|result=|report=|round=10 коло|score=1-2|stadium=[[Стадион Лујџи Ферарис|Лујџи Ферарис]]|team1=[[ФК Сампдорија|Сампдорија]]|team2=Милан|time=|stack=yes}} {{Football box collapsible||attendance=|date=13 декември 2020|goals1= [[Тео Ернандес|Ернандес]] {{goal|58||90+1}}|goals2=[[Хернани Азеведо Јуниор|Хернани]] {{goal|13}}<br>[[Јасмин Куртиќ|Куртиќ]] {{goal|56}}<br>|location=[[Милан]]|referee=|result=|report=|round=11 коло|score=2-2|stadium=[[Сан Сиро]]|team1=Милан|team2=[[ФК Парма|Парма]]|time=|stack=yes}} {{Football box collapsible||attendance=|date=16 декември 2020|goals1=[[Матија Дестро|Дестро]] {{goal|47||60}}|goals2=[[Давиде Калабрија|Калабрија]] {{goal|52}}<br>[[Пјер Калулу|Калулу]] {{goal|83}}|location=[[Џенова]]|referee=|result=|report=|round=12 коло|score=2-2|stadium=[[Стадион Лујџи Ферарис|Лујџи Ферарис]]|team1=[[ФК Џенова|Џенова]]|team2=Милан|time=|stack=yes}} {{Football box collapsible||attendance=|date=20 декември 2020|goals1=[[Доменико Берарди|Берарди]] {{goal|89}}|goals2=[[Рафаел Леао|Леао]] {{goal|1}}<br>[[Алексис Салемакерс|Салемакерс]] {{goal|26}}|location=[[Стадион Реџо-Емилија|Реџо Емилија]]|referee=|result=|report=|round=13 коло|score=1-2|stadium=[[Стадион Мапеи|Мапеи]]|team1=[[УС Сасуоло Калчо|Сасуоло]]|team2=Милан|time=|stack=yes}} {{Football box collapsible||attendance=|date=23 декември 2020|goals1=[[Анте Ребиќ|Ребиќ]] {{goal|10}}<br>[[Хакан Чалханоглу|Чалханоглу]] {{goal|17|пен.}}<br>[[Тео Ернандес|Ернандес]] {{goal|90+2}}|goals2=[[Луис Алберто (фудбалер, роден 1992)|Луис Алберто]] {{goal|28}}<br> [[Чиро Имобиле|Имобиле]] {{goal|59}}|location=[[Милан]]|referee=|result=|report=|round=14 коло|score=3-2|stadium=[[Сан Сиро]]|team1=Милан|team2=[[ФК Лацио|Лацио]]|time=|stack=yes}} {{Football box collapsible||attendance=|date=3 јануари 2021|goals1=|goals2=[[Франк Кесие|Кесие]] {{goal|15|пен.}}<br>[[Рафаел Леао|Леао]] {{goal|49}}|location=[[Беневенто]]|referee=|result=|report=|round=15 коло|score=0-2|stadium=[[Чиро Вигорито (стадион)|Чиро Вигорито]]|team1=[[ФК Беневенто|Беневенто]]|team2=Милан|time=|stack=yes}} {{Football box collapsible||attendance=|date=6 јануари 2021|goals1=[[Давиде Калабрија|Калабрија]] {{goal|41}}|goals2=[[Федерико Кјеза|Кјеза]] {{goal|18||62}}<br>[[Вестон Мекени|Мекени]] {{goal|76}}|location=[[Милан]]|referee=|result=|report=|round=16 коло|score=1-3|stadium=[[Сан Сиро]]|team1=Милан|team2=[[ФК Јувентус|Јувентус]]|time=|stack=yes}} {{Football box collapsible||attendance=|date=9 јануари 2021|goals1=[[Рафаел Леао|Леао]] {{goal|25}}<br>[[Франк Кесие|Кесие]] {{goal|36|пен.}}|goals2=|location=[[Милан]]|referee=|result=|report=|round=17 коло|score=2-0|stadium=[[Сан Сиро]]|team1=Милан|team2=[[ФК Торино|Торино]]|time=|stack=yes}} {{Football box collapsible||attendance=|date=18 јануари 2021|goals1=|goals2=[[Златан Ибрахимовиќ|Ибрахимовиќ]] {{goal|7|пен.|52}}|location=[[Каљари]]|referee=|result=|report=|round=18 коло|score=0-2|stadium=[[Стадион Сардинија]]|team1=[[ФК Каљари Калчо|Каљари]]|team2=Милан|time=|stack=yes}} {{Football box collapsible||attendance=|date=23 јануари 2021|goals1=|goals2=[[Кристијан Ромеро|Ромеро]] {{goal|26}}<br>[[Јосип Иличиќ|Иличиќ]] {{goal|53|пен.}}<br>[[Дуван Запата|Запата]] {{goal|77}}|location=[[Милан]]|referee=|result=|report=|round=19 коло|score=0-3|stadium=[[Сан Сиро]]|team1=Милан|team2=[[ФК Аталанта|Аталанта]]|time=|stack=yes}} {{Football box collapsible||attendance=|date=30 јануари 2021|goals1=[[Андреја Поли|Поли]] {{goal|81}}|goals2=[[Анте Ребиќ|Ребиќ]] {{goal|26}}<br>[[Франк Кесие|Кесие]] {{goal|55|пен.}}|location=[[Болоња]]|referee=|result=|report=|round=20 коло|score=1-2|stadium=[[Стадион Ренато Дал'Ара]]|team1=[[ФК Болоња|Болоња]]|team2=Милан|time=|stack=yes}} {{Football box collapsible||attendance=|date=7 февруари 2021|goals1=[[Златан Ибрахимовиќ|Ибрахимовиќ]] {{goal|30||64}}<br>[[Анте Ребиќ|Ребиќ]] {{goal|69||70}}|goals2=|location=[[Милан]]|referee=|result=|report=|round=21 коло|score=4-0|stadium=[[Сан Сиро]]|team1=Милан|team2=[[ФК Кротоне|Кротоне]]|time=|stack=yes}} {{Football box collapsible||attendance=|date=13 февруари 2021|goals1=[[Симоне Бастони|Бастони]] {{goal|67}}<br>[[Џулио Магиоре|Магиоре]] {{goal|56}}|goals2=|location=[[Чезена]]|referee=|result=|report=|round=22 коло|score=2–0|stadium=[[Орогељ (стадион)|Орогељ]]|team1=[[ФК Специја|Специја]]|team2=Милан|time=|stack=yes}} {{Football box collapsible||attendance=|date=21 февруари 2021|goals1=|goals2=[[Лаутаро Мартинес|Мартинес]] {{goal|5||57}}<br>[[Ромелу Лукаку|Лукаку]] {{goal|66}}|location=[[Милан]]|referee=|result=|report=|round=23 коло|score=0–3|stadium=[[Сан Сиро]]|team1=Милан|team2=[[ФК Интер|Интер]]|time=|stack=yes}} {{Football box collapsible||attendance=|date=28 февруари 2021|goals1=[[Жордан Верету|Верету]] {{goal|50}}|goals2=[[Франк Кесие|Кесие]] {{goal|43|пен.}}<br>[[Анте Ребиќ|Ребиќ]] {{goal|58}}|location=[[Рим]]|referee=|result=|report=|round=24 коло|score=1–2|stadium=[[Олимписки стадион (Рим)|Стадион Олимпико]]|team1=[[ФК Рома|Рома]]|team2=Милан|time=|stack=yes}} {{Football box collapsible||attendance=|date=3 март 2021|goals1=[[Франк Кесие|Кесие]]{{goal|90+7|пен.}}|goals2=[[Родриго Бекан|Бекан]] {{goal|68}}|location=[[Милан]]|referee=|result=|report=|round=25 коло|score=1–1|stadium=[[Сан Сиро]]|team1=Милан|team2=[[ФК Удинезе|Удинезе]]|time=|stack=yes}} {{Football box collapsible||attendance=|date=7 март 2021|goals1=|goals2=[[Раде Круниќ|Круниќ]] {{goal|27}}<br>[[Диогу Далот|Далот]] {{goal|50}}|location=[[Верона]]|referee=|result=|report=|round=26 коло|score=0–2|stadium=[[Стадион Маркантонио Бентегоди|Маркантонио Бентегоди]]|team1=[[ФК Хелас Верона|Верона]]|team2=Милан|time=|stack=yes}} {{Football box collapsible||attendance=|date=14 март 2021|goals1=|goals2=[[Матео Политано|Политано]] {{goal|49}}|location=[[Милан]]|referee=|result=|report=|round=27 коло|score=0–1|stadium=[[Сан Сиро]]|team1=Милан|team2=[[Наполи]]|time=|stack=yes}} {{Football box collapsible||attendance=|date=21 март 2021|goals1=[[Ерик Пулгар|Пулгар]] {{goal|17}}<br>[[Франк Рибери|Рибери]] {{goal|51}}|goals2= [[Златан Ибрахимовиќ|Ибрахимовиќ]] {{goal|9}}<br>[[Хакан Чалханоглу|Чалханоглу]] {{goal|72}}<br>[[Браим Дијас|Дијаз]] {{goal|57}}|location=[[Фиренца]]|referee=|result=|report=|round=28 коло|score=2–3|stadium=[[Стадион Артемио Франки|Артемио Франки]]|team1=[[ФК Фјорентина|Фјорентина]]|team2=Милан|time=|stack=yes}} {{Football box collapsible||attendance=|date=3 април 2021|goals1=[[Јенс Петер Хауге|Хауге]] {{goal|87}}|goals2=[[Фабио Кваљарела|Кваљарела]] {{goal|57}}|location=[[Милан]]|referee=|result=|report=|round=29 коло|score=1–1|stadium=[[Сан Сиро]]|team1=Милан|team2=[[ФК Сампдорија|Сампдорија]]|time=|stack=yes}} {{Football box collapsible||attendance=|date=11 април 2021|goals1=[[Рикардо Гаглиоло|Гаглиоло]] {{goal|66}}|goals2=[[Анте Ребиќ|Ребиќ]] {{goal|8}}<br>[[Франк Кесие|Кесие]] {{goal|44}}<br>[[Рафаел Леао|Леао]] {{goal|90+4}}|location=[[Парма]]|referee=|result=|report=|round=30 коло|score=1–3|stadium=[[Енио Тардини]]|team1=[[ФК Парма|Парма]]|team2=Милан|time=|stack=yes}} {{Football box collapsible||attendance=|date=18 април 2021|goals1= [[Анте Ребиќ|Ребиќ]] {{goal|13}}<br>[[Џанлука Скамака|Скамака]] {{goal|68|с.г.}}|goals2=[[Матија Дестро|Дестро]] {{goal|37}}|location=[[Милан]]|referee=|result=|report=|round=31 коло|score=2–1|stadium=[[Сан Сиро]]|team1=Милан|team2=[[ФК Џенова|Џенова]]|time=|stack=yes}} {{Football box collapsible||attendance=|date=21 април 2021|goals1=[[Хакан Чалханоглу|Чалханоглу]] {{goal|30}}|goals2=[[Џакомо Распадори|Распадори]] {{goal|76||83}}|location=[[Милан]]|referee=|result=|report=|round=32 коло|score=1–2|stadium=[[Сан Сиро]]|team1=Милан|team2=[[УС Сасуоло Калчо|Сассуоло]]|time=|stack=yes}} {{Football box collapsible||attendance=|date=25 април 2021|goals1=[[Јоакин Кореја|Кореја]] {{goal|2||51}}<br>[[Чиро Имобиле|Имобиле]] {{goal|87}}|goals2=|location=[[Рим]]|referee=|result=|report=|round=33 коло|score=3–0|stadium=[[Олимписки стадион (Рим)|Стадион Олимпико]]|team1=[[ФК Лацио|Лацио]]|team2=Милан|time=|stack=yes}} {{Football box collapsible||attendance=|date=1 мај 2021|goals1=[[Хакан Чалханоглу|Чалханоглу]] {{goal|6}}<br>[[Тео Ернандес|Ернандес]] {{goal|60}}<br>[[Samu Castillejo|Castillejo]] {{yel|90+4}}|goals2=|location=[[Милан]]|referee=|result=|report=|round=34 коло|score=2-0|stadium=[[Сан Сиро]]|team1=Милан|team2=[[ФК Беневенто|Беневенто]]|time=|stack=yes}} {{Football box collapsible||attendance=|date=9 мај 2021|goals1=|goals2=[[Браим Дијас|Дијаз]] {{goal|45+1}}<br>[[Анте Ребиќ|Ребиќ]] {{goal|78}}<br>[[Фикајо Томори|Томори]] {{goal|82}}|location=[[Торино]]|referee=|result=|report=|round=35 коло|score=0-3|stadium=[[Јувентус (стадион)|Стадион Јувентус]]|team1=[[ФК Јувентус|Јувентус]]|team2=Милан|time=|stack=yes}} {{Football box collapsible||attendance=|date=12 мај 2021|goals1=|goals2=[[Тео Ернандес|Ернандес]] {{goal|19||62}}<br>[[Франк Кесие|Кесие]] {{goal|26|пен.}}<br>[[Браим Дијас|Дијаз]] {{goal|50}}<br>[[Анте Ребиќ|Ребиќ]] {{goal|67||72||79}}|location=[[Торино]]|referee=|result=|report=|round=36 коло|score=0-7|stadium=[[Олимписки стадион (Торино)|Гранде-Торино]]|team1=[[Торино]]|team2=Милан|time=|stack=yes}} {{Football box collapsible||attendance=|date=16 мај 2021|goals1=|goals2=|location=[[Милан]]|referee=|result=|report=|round=37 коло|score=0-0|stadium=[[Сан Сиро]]|team1=Милан|team2=[[ФК Каљари Калчо|Каљари]]|time=|stack=yes}} {{Football box collapsible||attendance=|date=23 мај 2021|goals1=|goals2=[[Франк Кесие|Кесие]] {{goal|43|пен.|90+2|пен.}}|location=[[Бергамо]]|referee=|result=|report=|round=38 коло|score=0-2|stadium=[[Стадион Атлети Аѕури д'Италија]]|team1=[[ФК Аталанта|Аталанта]]|team2=Милан|time=|stack=yes}} ===Куп на Италија === {{main|Куп на Италија во фудбал 2020-2021}} {{Football box collapsible |round = [[Куп на Италија во фудбал (2020-2021)|16-финале]] |date = 12 јануари 2021 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CET]] ([[UTC+01:00|UTC+1]]) |team1 = Милан |score = 0–0 |aet = yes |report = http://www.legaseriea.it/en/coppa-italia/match-report/2020-21/OTTAV/UNI/1/MILTOR |team2 = [[ФК Торино|Торино]] |goals1 = |goals2 = |penalties1 = [[Франк Кесие|Кесие]] {{pengoal}}<br>[[Тео Ернандес|Ернандес]] {{pengoal}}<br>[[Сандро Тонали|Тонали]] {{pengoal}}<br>[[Алесио Ромањоли|Ромањоли]] {{pengoal}}<br>[[Хакан Чалханоглу|Чалханоглу]] {{pengoal}} |penaltyscore = 5–4 |penalties2 = {{pengoal}} [[Андреја Белоти|Белоти]]<br>{{pengoal}} [[Саша Лукиќ|Лукиќ]]<br>{{pengoal}} [[Лијанко]]<br>{{penmiss}} [[Томас Ринкон|Ринкон]]<br>{{pengoal}} [[Вања Милинковиќ-Савиќ|Милинковиќ-Савиќ]] |stadium = [[Сан Сиро]] |location = [[Милано]] |attendance = |referee = [[Паоло Валери]] |result = D |note = }} {{Football box collapsible |round = [[Куп на Италија во фудбал (2020-2021)|8-финале]] |date = 26 јануари 2021 |time = --:-- [[Средноевропско време|CET]] ([[UTC+01:00|UTC+1]]) |team1 = [[ФК Интер|Интер]] |score = |report = |team2 = Милан |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Сан Сиро]] |location = [[Милано]] |attendance = |referee = |result = }} === Лига Европа === {{main| Лига Европа 2020-2021}} {{football box collapsible |round = [[Лига Европа 2020-2021|2-ра фаза]] |date = 17 септември 2020 |time = 20:00 [[Средноевропско време|CEST]] ([[UTC+02:00|UTC+2]]) |score = 0–2 |report = https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/match/2030360/ |team1 = [[ФК Шамрок Роверс|Шамрок Роверс]] {{fbaicon|IRL}} |goals1 = [[Ли Грас|Грас]] {{yel|51}} |team2 = {{fbaicon|ITA}} Милан |goals2 = [[Златан Ибрахимовиќ|Ибрахимовиќ]] {{goal|23}}<br>[[Хакан Чалканоглу|Чалканоглу]] {{goal|67}} |stadium = [[Стадион Талат]] |location = [[Талат]], Ирска |attendance = 0 |referee = [[Адам Фаркас]] ([[Фудбалска федерација на Унгарија|Унгарија]]) |result = W }} {{football box collapsible |round = [[Лига Европа 2020-2021|3-та фаза]] |date = 24 септември 2020 |time = --:-- [[Средноевропско време|CEST]] ([[UTC+02:00|UTC+2]]) |score = 3–2 |report = https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/match/2030384/ |team1 = Милан {{fbaicon|ITA}} |goals1 = [[Хакан Чалканоглу|Чалканоглу]] {{goal|16||50}}<br>[[Лоренцо Коломбо|Коломбо]] {{goal|32}} |team2 = {{fbaicon|NOR}} [[ФК Боде/Глимт]] |goals2 = [[Каспер Јункер|Јункер]] {{goal|15}}<br>[[Јенс Петер Хауге|Хауге]] {{goal|55}}<br>[[Мортен Конрадсен|Конрадсен]] {{yel|69}} |stadium = [[Сан Сиро]] |location = [[Милано]], Италија |attendance = |referee = [[Фран Јовиќ]] ([[Хрватска фудбалска федерација|Хрватска]]) |result = }} {{football box collapsible |round = [[Лига Европа 2020-2021|Плеј-оф]] |date = 1 октомври 2020 |time = 21:00 {{small|(20:00 [[Western European Summer Time|WEST]])}} |score = 2–2 |aet = yes |report = https://uefa.com/uefaeuropaleague/match/2030541/ |team1 = [[ФК Рио Аве|Рио Аве]] {{fbaicon|POR}} |goals1 = [[Тони Боревковиќ|Боревковиќ]] {{sentoff|2|15|120+1}}<br>[[Бруно Мореира|Мореира]] {{yel|41}}<br>[[Адерлан Сантош|Сантош]] {{yel|47}}<br>[[Филипе Агусто]] {{yel|65}}<br>[[Тарантини (португалски фудбалер)|Тарантини]] {{yel|68}}<br>[[Франсиско Гералдес|Гералдес]] {{goal|72}}<br>[[Гелсон]] {{goal|91}} |team2 = {{fbaicon|ITA}} Milan |goals2 = [[Алексис Салемакерс|Салемакер]] {{goal|51}}<br>[[Тео Ернандес|Ернандес]] {{yel|61}}<br>[[Рафаел Леао|Леао]] {{yel|98}}<br>[[Симон Кјер|Кјер]] {{yel|113}}<br>[[Хакан Чалканоглу|Чалканоглу]] {{goal|120+2|пен.}} |penalties1 = |penaltyscore = 8–9 |penalties2 = |stadium = [[Естадио дос Аркос]] |location = [[Вила до Конде]], Португалија |attendance = 0 |referee = [[Хесус Гил Манзано]] ([[Шпанска фудбалска федерација|Шпанија]]) |result = D }} ====Групна фаза==== {| |- | {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !width="175"|Тим !width="20"|{{Tooltip| Нат | Натпревари}} !width="20"|{{Tooltip| П | Победи}} !width="20"|{{Tooltip| Н | Нерешено}} !width="20"|{{Tooltip| З | Загубено}} !width="20"|{{Tooltip| ГД | Дадени голови}} !width="20"|{{Tooltip| ГП | Примено голови}} !width="20"|{{Tooltip| ГР | Гол разлика}} !width="20"|{{Tooltip| Бод | Бодови}} |- bgcolor=#ccffcc |align=left|{{Fb team Milan}} |6||4||1||1||12||7||+5||'''13''' |- bgcolor=#ccffcc |align=left| {{Fb team Lille}} |6||3||2||1||14||8||+6||'''11''' |- |align=left|{{Fb team Sparta Prague}} |6||2||0||4||10||12||-2||'''6''' |- |align=left|{{Fb team Celtic}} |6||1||1||4||10||19||-9||'''4''' |} |- {{Football box collapsible |round = [[Лига Европа 2020-2021|1]] |date = {{Start date|2020|10|22|df=y}} |time = 21:00 [[Средноевропско летно време|CEST]] ([[UTC+02:00|UTC+2]]) |team1 = [[ФК Селтик|Селтик]] {{знамеикона|SCO}} |score = 1–3 |report = https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/match/2029719/ |team2 = {{знамеикона|ITA}} Милан |goals1 = [[Диего Лаксалт|Лаксалт]] {{yel|65}}<br>[[Мохамед Елјонуси|Елјонуси]] {{goal|76}}<br>[[Рајан Кристи|Кристи]] {{yel|86}} |goals2 = [[Раде Круниќ|Круниќ]] {{goal|14}}<br>[[Браим Дијас|Дијаз]] {{goal|42}}<br>[[Сандро Тонали|Тонали]] {{yel|82}}<br>[[Џанлујџи Донарума|Донарума]] {{yel|83}}<br>[[Алексис Салемакерс|Салемакерс]] {{yel|88}}<br>[[Јенс Петер Хауге|Хауге]] {{goal|90+2}} |stadium = [[Селтик Парк]] |location = [[Глазгов]], Шкотска |attendance = |referee = [[Матеј Југ]] ([[Словенска фудбалска федерација|Словенија]]) |result = W }} {{Football box collapsible |round =[[Лига Европа 2020-2021|2]] |date = {{Start date|2020|10|29|df=y}} |time = 18:55 [[Средноевропско време|CET]] ([[UTC+01:00|UTC+1]]) |team1 = Милан {{знамеикона|ITA}} |score = 3–0 |report = https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/match/2029732/ |team2 = {{знамеикона|CZE}} [[ФК Спарта Прага|Спарта Прага]] |goals1 = [[Браим Дијас|Дијаз]] {{goal|24}}<br>[[Рафаел Леао|Леао]] {{goal|57}}<br>[[Диогу Далот|Далот]] {{goal|67}} |goals2 = |stadium = [[Сан Сиро]] |location = [[Милано]] |attendance = 0 |referee = [[Халис Озкахја]] ([[Турска фудбалска федерација|Турција]]) |result = W }} {{Football box collapsible |round = [[Лига Европа 2020-2021|3]] |date = {{Start date|2020|11|05|df=y}} |time = 21:00 [[Средноевропско време|CET]] ([[UTC+01:00|UTC+1]]) |team1 = Милан {{знамеикона|ITA}} |score = 0–3 |report = https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/match/2029755/ |team2 = {{знамеикона|FRA}} [[ФК Лил|Лил]] |goals1 = |goals2 = [[Јусуф Јазиџи|Јазиџи]] {{goal|22|pen.|55||58}}<br> |stadium = [[Сан Сиро]] |location = [[Милано]] |attendance = 0 |referee = [[Бартош Франковски]] ([[Полска фудбалска федерација|Полска]]) |result = L }} {{Football box collapsible |round = [[Лига Европа 2020-2021|4]] |date = {{Start date|2020|11|26|df=y}} |time = 18:55 [[Средноевропско време|CET]] ([[UTC+01:00|UTC+1]]) |team1 = [[ФК Лил|Лил]] {{знамеикона|FRA}} |score = 1–1 |report = https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/match/2029791/ |team2 = {{знамеикона|ITA}} Милан |goals1 = [[Џонатан Бамба|Бамба]] {{goal|65}} |goals2 = [[Саму Кастиљехо|Кастиљехо]] {{goal|46}} |stadium = [[Стадион „Пјер Моруа“]] |location = [[Вилнев де Аск]] |attendance = |referee = [[Craig Pawson]] ([[The Football Association|England]]) |result = D }} {{Football box collapsible |round = [[Лига Европа 2020-2021|5]] |date = {{Start date|2020|12|03|df=y}} |time = 18:55 [[Средноевропско време|CET]] ([[UTC+01:00|UTC+1]]) |team1 = Милан {{знамеикона|ITA}} |score = 4–2 |report = https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/match/2029803/ |team2 = {{знамеикона|SCO}} [[ФК Селтик|Селтик]] |goals1 = [[Хакан Чалканоглу|Чалканоглу]] {{goal|24}}<br>[[Саму Кастиљехо|Кастиљехо]] {{goal|26}}<br>[[Јенс Петер Хауге|Хауге]] {{goal|50}}<br>[[Браим Дијас|Дијаз]] {{goal|82}} |goals2 = [[Том Ригич|Ригич]] {{goal|7}}<br>[[Одсон Едвард|Едвард]] {{goal|14}} |stadium = [[Сан Сиро]] |location = [[Милано]] |attendance = |referee = |result = W }} {{Football box collapsible |round = [[Лига Европа 2020-2021|6]] |date = {{Start date|2020|12|10|df=y}} |time = 21:00 [[Средноевропско време|CET]] ([[UTC+01:00|UTC+1]]) |team1 = [[ФК Спарта Прага|Спарта Прага]] {{знамеикона|CZE}} |score = 0–1 |report = https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/match/2029840/ |team2 = {{знамеикона|ITA}} Милан |goals1 = |goals2 = [[Јенс Петер Хауге|Хауге]] {{goal|23}} |stadium = [[Стадион Летна]] |location = [[Прага]] |attendance = |referee = |result = }} ====Нокаут фаза==== =====Шеснаестина финале===== Ждрепката се одржила на 14 декември 2020.<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0263-10f42a348589-e77f1a9ee84d-1000--last-32-draw-lowdown/|title=Europa League round of 32 draw: all you need to know|date=1 December 2020|website=UEFA.com}}</ref> {{Football box collapsible |round = [[Нокаут фаза Лига на Европа 2020/21#Шеснаестина финале|1 натпревар]] |date = 18 февруари 2021 |time = --:-- [[Средноевропско време|CET]] ([[UTC+01:00|UTC+1]]) |team1 =[[ФК Црвена ѕвезда|Црвена Ѕвезда]] {{fbaicon|SRB}} |score = 2–2 |report = https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/match/2029853/ |team2 = {{fbaicon|ITA}} Милан |goals1 = [[Гелор Канга|Канга]] {{goal|52|пен.}}<br>[[Милан Павков|Павков]] {{goal|90+3}} |goals2 = [[Радован Панков|Панков]] {{goal|42|с.г.}}<br>[[Тео Ернандес|Ернандес]] {{goal|61|пен.}} |stadium = [[Стадион Рајко Митиќ]] |location = [[Белград]], [[Србија]] |attendance = |referee = |result = D }} {{Football box collapsible |round = [[Нокаут фаза Лига на Европа 2020/21#Шеснаестина финале|2 натпревар]] |date = 25 февруари 2021 |time = 21:00 [[Средноевропско време|CET]] ([[UTC+01:00|UTC+1]]) |team1 = Милан {{fbaicon|ITA}} |score = 1–1 |aggregatescore = 3 ([[Away goals rule|a]]) –3 |report = https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/match/2029869/ |team2 = {{fbaicon|SRB}} [[ФК Црвена ѕвезда|Црвена Ѕвезда]] |goals1 = [[Франк Кесие|Кесие]] {{goal|9|пен.}} |goals2 = [[Ел Фарду Бен Набуан|Бен]] {{goal|24}} |stadium = [[Сан Сиро]] |location = [[Милано]], Италија |attendance = 0 |referee = |result = D }} =====Осмина финале===== {{Football box collapsible |round = [[Нокаут фаза Лига на Европа 2020/21#Осмина финале|1 натпревар]] |date = 11 март 2021 |time = 17:55 [[Greenwich Mean Time|GMT]] ([[UTC±00:00|UTC±0]]) |team1 = [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]] {{fbaicon|ENG}} |score = 1–1 |report = https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/match/2029886/ |team2 = {{fbaicon|ITA}} Милан |goals1 = [[Амад Дијало|Дијало]] {{goal|50}} |goals2 = [[Симон Кјер|Кјер]] {{goal|90+2}} |stadium = [[Олд Трафорд]] |location = [[Манчестер]], Англија |attendance = 0 |referee = |result = D }} {{Football box collapsible |round = [[Нокаут фаза Лига на Европа 2020/21#Осмина финале|2 натпревар]] |date = 18 март 2021 |time = 21:00 [[Средноевропско време|CET]] ([[UTC+01:00|UTC+1]]) |team1 = Милан {{fbaicon|ITA}} |score = 0–1 |aggregatescore = 1–2 |report = https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/match/2029894/ |team2 = {{fbaicon|ENG}} [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]] |goals1 = |goals2 = [[Пол Погба|Погба]] {{goal|49}} |stadium = [[Сан Сиро]] |location = [[Милано]], Италија |attendance = 0 |referee = |result = L }} ==Статистики== ===Натпревари и голови=== <!-- Primavera or youth rosters players to be added ONLY IF and WHEN collect caps in official matches--> {{Extended football squad start|Серија А|Куп|ЛЕ}} |- ! colspan=14 style=background:#dcdcdc; text-align:center| Голмани {{Extended football squad player|no=1 |name=[[Чиприан Татарушану]]|pos=GK|nat=ROM |1 |0 |2 |0 |2 |0}} {{Extended football squad player|no=90 |name=[[Антонио Донарума]]|pos=GK|nat=ITA |0 |0 |0 |0 |0 |0}} {{Extended football squad player|no=99 |name=[[Џанлујџи Донарума]]|pos=GK|nat=ITA |37 |0 |0 |0 |11 |0}} |- ! colspan=14 style=background:#dcdcdc; text-align:center| Одбрана {{Extended football squad player|no=2 |name=[[Давиде Калабрија]]|pos=DF|nat=ITA |30+2 |2 |1 |0 |6 |0}} {{Extended football squad player|no=5 |name=[[Диогу Далот]]|pos=DF|nat=POR |10+11|1 |2 |0 |8+2 |1}} {{Extended football squad player|no=13 |name=[[Алесио Ромањоли]]|pos=DF|nat=ITA |21+1 |1 |2 |0 |5+1 |0}} {{Extended football squad player|no=19 |name=[[Тео Ернандес]]|pos=DF|nat=FRA |33 |7 |1+1 |0 |9+1 |1}} {{Extended football squad player|no=20 |name=[[Пјер Калулу]]|pos=DF|nat=FRA |7+6 |1 |1 |0 |3+1 |0}} {{Extended football squad player|no=23 |name=[[Фикајо Томори]]|pos=DF|nat=ENG |16+1 |1 |0+1 |0 |4 |0}} {{Extended football squad player|no=24 |name=[[Симон Кјер]]|pos=DF|nat=DEN |28 |0 |1 |0 |10 |1}} {{Extended football squad player|no=46 |name=[[Матео Габија]]|pos=DF|nat=ITA |7+1 |0 |0 |0 |5 |0}} |- ! colspan=14 style=background:#dcdcdc; text-align:center| Среден ред {{Extended football squad player|no=4 |name=[[Исмаел Бенасер]]|pos=MF|nat=ALG |17+4 |0 |0 |0 |6+3 |0}} {{Extended football squad player|no=7 |name=[[Саму Кастиљехо]]|pos=MF|nat=ESP |12+16|1 |2 |0 |13 |2}} {{Extended football squad player|no=8 |name=[[Сандро Тонали]]|pos=MF|nat=ITA |17+8 |0 |1 |0 |5+6 |0}} {{Extended football squad player|no=10 |name=[[Хакан Чалханоглу]]|pos=MF|nat=TUR |31+2 |4 |0+1 |0 |7+2 |5}} {{Extended football squad player|no=18 |name=[[Суалио Мејте]]|pos=MF|nat=FRA |4+12 |0 |1 |0 |4 |0}} {{Extended football squad player|no=21 |name=[[Браим Дијас]]|pos=MF|nat=SPA |15+12|4 |2 |0 |4+6 |3}} {{Extended football squad player|no=27 |name=[[Даниел Малдини]]|pos=MF|nat=ITA |0+5 |0 |0 |0 |2+2 |0}} {{Extended football squad player|no=33 |name=[[Раде Круниќ]]|pos=MF|nat=BIH |5+20 |1 |1 |0 |9+3 |1}} {{Extended football squad player|no=56 |name=[[Алексис Салемакерс]]|pos=MF|nat=BEL |25+5 |2 |1 |0 |5+2 |1}} {{Extended football squad player|no=79 |name=[[Франк Кесие]]|pos=MF|nat=CIV |36+1 |13|1+1 |0 |9+2 |1}} {{Extended football squad player|no=92 |name=[[Џакомо Олзер]]|pos=MF|nat=ITA |0 |0 |0+1 |0 |0 |0}} |- ! colspan=14 style=background:#dcdcdc; text-align:center| Напад {{Extended football squad player|no=9 |name=[[Марио Манџукиќ]]|pos=FW|nat=CRO |1+9 |0 |0 |0 |1 |0}} {{Extended football squad player|no=11 |name=[[Златан Ибрахимовиќ]]|pos=FW|nat=SWE |18+1 |15|2 |1 |4+2 |1}} {{Extended football squad player|no=12 |name=[[Анте Ребиќ]]|pos=FW|nat=CRO |20+7 |11|1 |0 |3+2 |0}} {{Extended football squad player|no=15 |name=[[Јенс Петер Хуаге]]|pos=FW|nat=NOR |3+15 |2 |0+1 |0 |3+2 |3}} {{Extended football squad player|no=17 |name=[[Рафаел Леао]]|pos=FW|nat=POR |22+8 |6 |2 |0 |2+6 |1}} |- ! colspan=14 style=background:#dcdcdc; text-align:center| Играчи кои го напуштиле тимот во текот на сезоната {{Extended football squad player|no=14 |name=[[Андреја Конти]]|pos=DF|nat=ITA |0+3 |0 |0 |0 |1+1 |0}} {{Extended football squad player|no=22 |name=[[Матео Мусакио]]|pos=DF|nat=ARG |1 |0 |1 |0 |0 |0}} {{Extended football squad player|no=29 |name=[[Лоренцо Коломбо]]|pos=FW|nat=ITA |1+3 |0 |0 |0 |2+3 |1}} {{Extended football squad player|no=39 |name=[[Лукас Пакета]]|pos=MF|nat=BRA |0 |0 |0 |0 |0 |0}} {{Extended football squad player|no=43 |name=[[Лео Дуарте]]|pos=DF|nat=BRA |0+1 |0 |0 |0 |1+1 |0}} {{Extended football squad player|no=93 |name=[[Диего Лаксалт]]|pos=DF|nat=URU |0 |0 |0 |0 |0 |0}} {{Fb cs footer|s=[[#Competitions|Competitions]]|date=септември 2020}} <small> Обновено на 23 мај 2021</small> ===Најдобри стрелци=== {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !width=15|{{Tooltip|Место|Место}} !width=15|{{Tooltip|Број|Број}} !width=15|{{Tooltip|Поз|Позиција}} !width=145|Име !width=80|[[Серија А]] !width=80|[[Фудбалски куп на Италија 2020-2021|Куп]] !width=80|Лига Европа !width=80|Вкупно |- |rowspan="1"|'''1''' |11 |[[напад (фудбал)|FW]] |align=left|{{знамеикона|SWE}} [[Златан Ибрахимовиќ]] |15 |1 |1 |'''17''' |- |rowspan="1"|'''2''' |79 |[[среден ред (фудбал)|MF]] |align=left|{{знамеикона|CIV}} [[Франк Кесие]] |13 |0 |1 |'''14''' |- |rowspan="1"|'''3''' |12 |[[напад (фудбал)|FW]] |align=left|{{знамеикона|CRO}} [[Анте Ребиќ]] |11 |0 |0 |'''11''' |- |rowspan="1"|'''4''' |10 |[[среден ред (фудбал)|MF]] |align=left|{{знамеикона|TUR}} [[Хакан Чалханоглу]] |4 |0 |5 |'''9''' |- |rowspan="1" |'''5''' |19 |[[одбрана (фудбал)|DF]] |align=left|{{знамеикона|FRA}} [[Тео Ернандес]] |7 |0 |1 |'''8''' |- |rowspan="2"|'''6''' |17 |[[напад (фудбал)|FW]] |align=left|{{знамеикона|POR}} [[Рафаел Леао]] |6 |0 |1 |rowspan="2"|'''7''' |- |21 |[[среден ред (фудбал)|MF]] |align=left|{{знамеикона|ESP}} [[Браим Дијас]] |4 |0 |3 |- | '''8''' |15 |[[напад (фудбал)|FW]] |align=left|{{знамеикона|NOR}} [[Јенс Петер Хауге]] |2 |0 |3 |'''5''' |- |rowspan=2|'''9''' |7 |[[напад (фудбал)|FW]] |align=left|{{знамеикона|ESP}} [[Саму Кастиљехо]] |1 |0 |2 |rowspan=2|'''3''' |- |56 |[[среден ред (фудбал)|MF]] |align=left|{{знамеикона|BEL}} [[Алексис Салемакерс]] |2 |0 |1 |- |rowspan=3|'''11''' |2 |[[одбрана (фудбал)|DF]] |align=left|{{знамеикона|ITA}} [[Давиде Калабрија]] |2 |0 |0 |rowspan=3|'''2''' |- |5 |[[одбрана (фудбал)|DF]] |align=left|{{знамеикона|POR}} [[Диогу Далот]] |1 |0 |1 |- |33 |[[среден ред (фудбал)|MF]] |align=left|{{знамеикона|BIH}} [[Раде Круниќ]] |1 |0 |1 |- |rowspan=5|'''14''' |13 |[[одбрана (фудбал)|DF]] |align=left|{{знамеикона|ITA}} [[Алесио Ромањоли]] |1 |0 |0 |rowspan=5|'''1''' |- |20 |[[одбрана (фудбал)|DF]] |align=left|{{знамеикона|FRA}} [[Пјер Калулу]] |1 |0 |0 |- |23 |[[одбрана (фудбал)|FW]] |align=left|{{знамеикона|ENG}} [[Фикајо Томори]] |1 |0 |0 |- |24 |[[одбрана (фудбал)|DF]] |align=left|{{знамеикона|DEN}} [[Симон Кјер]] |0 |0 |1 |- |29 |[[напад (фудбал)|FW]] |align=left|{{знамеикона|ITA}} ''[[Лоренцо Коломбо]]'' |0 |0 |1 |- |colspan=4|'''Автогол''' |2 |0 |1 |'''3''' |- !colspan=4|'''Вкупно''' !'''74''' !'''1''' !'''23''' !'''98''' |} <small> Обновено на 23 мај 2021<br> Играчот со закосени букви го напуштил тимот во текот на сезоната</small> == Наводи == {{наводи}} {{Сезони на ФК Милан}} {{Состав на ФК Милан}} [[Категорија:Сезони на ФК Милан|2020-2021]] b1a2elg59pgzz7dfsrq900drucu68de 0 1267028 5601471 5416002 2026-07-28T18:21:30Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5601471 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Урош Кнежевиќ|education=|signature=|elected=|awards=|influenced=|patrons=|works=|movement=Romanticism|nationality=србин|image=UrosKnezevic.jpg|resting_place=|death_cause=|death_place=[[Белград]], [[Кнежевство Србија]]|death_date={{death date and age|1876|10|21|1811|1|2|df=y}}|birth_place=[[Сремски Карловци]], [[Австриска империја]]|birth_date={{birth date|1811|1|2|df=y}}|caption=Потрет на Кнежевиќ од [[Јован Поповиќ]], 1845.|known for=}}'''Урош Кнежевиќ''' ({{Langx|sh|Урош Кнежевић}}; [[2 јануари]] [[1811]] - [[21 октомври]] [[1876]]) — [[Срби|српски]] сликар. Кнежевиќ е најпознат како портретист, има произведено повеќе од 200 портрети, главно од познати луѓе од неговото време.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://galerijamaticesrpske.rs/2014/slika-u-fokusu-januar.html|title=УРОШ КНЕЖЕВИЋ ВОЈВОДА СТЕФАН П. КНИЋАНИН, 1849. УЉЕ НА ПЛАТНУ, 108,5 Х 151 CM|work=galerijamaticesrpske.rs|accessdate=2020-04-13|archive-date=2020-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20200122043043/http://www.galerijamaticesrpske.rs/2014/slika-u-fokusu-januar.html|url-status=dead}}</ref> == Живот == Роден е во [[Сремски Карловци]] од татко Теодор и мајка Јулијана. И покрај тоа што поголемиот дел од животот го поминал во Србија, има многу малку информации за неговиот живот. За неговите први години на образование, самиот уметник напишал дека уживал да цртал уште како дете и дека се чувствувал посветен на цртањето. Прво учел цртање во гимназијата Карловци. Тој се префрлил од [[Војводина]] во [[Србија]] во 1834 година, каде што активно се занимава со сликарство до 1844 година. Неговата работа беше од суштинско значење за воведување уметност во [[Србија]] и едукација на месното население за уметничка благодарност. За време на неговото време во [[Србија]], тој се издржувал насликајќи портрети на локалното благородништво и истакнати граѓани. Сепак, месното население сè уште не било добро посакувано од оваа уметност, а давачките за портрети често не се плаќаа. Ова му отежнувало на Кнежевиќ да заработи доволно за да се издржува, а камоли да заштеди доволно за своето образование во [[Виена]]. Дури и кралското семејство одбило да плати за многу портрети, грбови и други симболи што Кнежевиќ ги направи за нив. Конечно, тој нашол добро платена работа во сликањето wallsидови и икони за [[белград]]ските цркви. Ова му овозможило да заштеди доволно за да студира во [[Виена]].<ref name="arte.rs">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.arte.rs/sr/umetnici/uros_knezevic-3942/biografija/|title=Arte - Uroš Knežević - Biografija|work=www.arte.rs|accessdate=2020-04-13|archive-date=2021-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210129015736/http://www.arte.rs/sr/umetnici/uros_knezevic-3942/biografija/|url-status=dead}}</ref> За неговиот престој во [[Виена]] тој пишува дека тоа било многу среќно време од неговиот живот и дека бил најсреќен кога неговото дело било препознаено со изложување на Виенската ликовна изложба од 1846 година. Сепак, Виенската кралска уметничка академија нема ниту евиденција за неговото име меѓу студентите. Некои извори наведуваат дека '''Кнежевиќ''', освен военото, граѓанското и политичкото раководство, ги сликал и портретите на [[Вук Караџиќ]] и на неговото семејство.<ref name="arte.rs"/><ref>{{Наведено списание|last=Jeremić|first=Boško|date=1990|title=Portreti Nenadovića (Slikarski radovi Uroša Kneževića)}}</ref> Според портретите направени од Кнежевиќ, може да се заклучи дека српските водачи имаат тенденција кон модернизација; оттука и нивните портрети со неверојатно луксузна облека; златно плетенка и богато везена. Во 1871 година, Кнежевиќ се разболел и започнал помалку да работи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://galerijamaticesrpske.rs/2014/slika-u-fokusu-januar.html|title=УРОШ КНЕЖЕВИЋ ВОЈВОДА СТЕФАН П. КНИЋАНИН, 1849. УЉЕ НА ПЛАТНУ, 108,5 Х 151 CM|work=galerijamaticesrpske.rs|accessdate=2020-04-13|archive-date=2020-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20200122043043/http://www.galerijamaticesrpske.rs/2014/slika-u-fokusu-januar.html|url-status=dead}}</ref> Тој се смета за еден од најистакнатите српски портретисти на деветнаесеттиот век.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=bvtFAQAAIAAJ&q=Uro%C5%A1+Kne%C5%BEevi%C4%87&pg=PP6|title=Народне ношње XIX века у Београду|last=Београду|first=Етнографски музеј у|last2=Влаховић|first2=Митар С.|last3=Pap|first3=Károly Szathmári|last4=Радовић|first4=Босиљка|date=1958*|publisher=Издање Етнографског Музеја|language=sr}}</ref> == Галерија == <gallery> Податотека:Вук Стефановић Караџић.1846.jpg|''Портрет на [[Vuk Stefanović Karadžić|Вук Стефановиќ Караџиќ]]'', 1846 година Податотека:Stevan Knićanin, Uroš Knežević.jpg|''Портрет на Стеван Книжанин'', 1849 година Податотека:Jelena Karađorđević.jpg|''Портрет на Јелена [[Karađorđević|Карашорчевиќ]]'', 1850 година Податотека:Sima Nenadović 01.jpg|''Портрет на [[Sima Nenadović|Сима Ненадовиќ]]'', 1850 година Податотека:Jakov Nenadović 01.jpg|''Портрет на [[Jakov Nenadović|Јаков Ненадовиќ]]'', 1850 година Податотека:Veljko Petrović.jpg|''Портрет на [[Hajduk-Veljko|Хајдук-Веjко]]'', 1852 година Податотека:Janićije Đurić.jpg|''Портрет на Јаниќије Đуриќ'', 1852-1855 година Податотека:Кнегиња Персида Карађорђевић (1813-1873).jpg|''Портрет на [[Persida Nenadović|Персида Ненадовиќ]]'', 1855 година Податотека:Uzun-Mirko Apostolović, Uroš Knežević.jpg|''Узун-Мирко Апостоловиќ'', 1865 година Податотека:PrinceAlexander I w.jpg|''Портрет на [[Alexander Karađorđević, Prince of Serbia|Александар Карачорчевиќ, принц на Србија]]'' Податотека:Uroš Knežević, Cincar-Janko.jpg|''Портрет на [[Cincar Janko Popović|Цинцар Јанко Поповиќ]]'' </gallery> == Наводи == {{Наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Романтистички сликари]] [[Категорија:Срби од 19 век]] [[Категорија:Починати во 1876 година]] [[Категорија:Родени во 1811 година]] [[Категорија:Српски сликари]] 6zin0i4n02gixpkgtyx4tj3mifxq9cw 0 1269935 5601431 5530192 2026-07-28T16:59:43Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601431 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Охридско каранфилче <br>''Dianthus Ohridanus'' | status = | image = Dianthus Ohridanus - Flora Exsiccata Macedonica.jpg | image_caption = | domain_sv = | domain = | regnum_sv = | regnum = Plantae | divisio_sv = | divisio = Tracheophyta | classis_sv = | classis = Magnoliopsida | ordo_sv = | ordo = Caryophyllales | familia_sv = | familia = Caryophyllaceae | genus_sv = | genus = Dianthus | species_sv = | species = '''Dianthus Ohridanus''' | taxon = Dianthus Ohridanus | taxon_authority = Markgraf &amp; Lindt. | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }} '''Охридско каранфилче''' ([[научно име|науч.]]: ''Dianthus ochridanus '') — локален вид ендемско растение во [[Национален парк Галичица]]. Тоа е многугодишно растение познато само за планината [[Галичица]].<ref name="D.OHRIDANUS Micevski, Prilozi Mak 1990">D.OHRIDANUS Micevski, Prilozi Mak. Akad. Nauk. Umetn. 8 (1-2):34 (1990)</ref> ==Опис== Од основата на растението вертикално се издигнуваат многубројни цветни гранчиња. Стебленцата се високи 15–20&nbsp;cm, скоро круглести,сивкаво зелени,со тенки како точка многу ситни брадавички и секогаш со по еден цвет на врвот. Цветните гранчиња со 4-5 пара листови. ===Листови=== Листовите сивозелени, рапави:базалните листови линејни, 1-1,2&nbsp;mm широки, со 3 жили, плоскати или здиплени заострени, по работ ситно напилени; стеблените листови линеjни,со 3 жили,обично наполу покуси од интернодиумите; лисните ракавци 1,2–2&nbsp;mm долги , 1,5-2 пати подолги од пречникот на стебленцето, црвеникави или со црвеникави точки. ===Цвет=== Цветовите поединечни. Чашкините лушпи 6, јаки, кожести, елиптични или обратноовални, голи во основата црвени, одеднаш стеснети во зелен, во основата широк, кус, (2)3–4&nbsp;mm долг [[осил]]. [[Чашка (ботаника)|Чашката]] 17–18&nbsp;mm долга, 4mm широка, гола, долната половина пурпурна, а горната зелена; чашкините запци триаглести, 6&nbsp;mm долги, обично пурпурни, по работ со цилии. Ламината на венечните ливчиња 7–8&nbsp;mm долга, 8&nbsp;mm широка, црвена, назабена, во основата влакнеста.<ref name="D.OHRIDANUS Micevski, Prilozi Mak 1990"/> ==Екологија== По варовнички камењари во субалпскиот појас.<ref name="D.OHRIDANUS Micevski, Prilozi Mak 1990"/> ==Наводи== {{наводи}} {{Taxonbar|from=Q17240612}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Ендемска флора на Галичица]] oz1may1d17tiowo13tqt56y59u2zpj5 0 1270107 5601428 5567033 2026-07-28T16:57:54Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601428 wikitext text/x-wiki {{taxobox |image = |image_caption = |regnum = [[Растенија]] |unranked_divisio = [[Скриеносеменици]] |ordo = [[Каранфиловидни]] |familia = [[Каранфили]] |genus = '''Каранфил''' |genus_authority = [[Карл Линеј|L.]] |subdivision_ranks = [[Типски вид]] |subdivision = галичичко каранфилче<br>(''Dianthus galicicae'') |}} '''Галичичко каранфилче''' (''Dianthus galicicae'') — локален [[ендемизам|ендемски]] вид растение во [[Националниот парк Галичица]].<ref name="Micevski 1990">(Dianthus galicicae ) Micevski ,Prilozi Mak.Akad.Nauk.Umetn.8(1-2).40(1990)</ref> ==Опис== Галичичкото каранфилче е многугодишно растение. Има стебло високо до 40&nbsp;cm, глатко, светликаво, зелено. ===Листови=== Листовите му се кончести, широки 0,5-0,75&nbsp;mm, со три жилки, здиплени или плоскави, по работ и по средната жила рапави, на врвот постепено заострени. ===Цвет=== Цветот на галичичкото каранфилче е со голем број цветови собрани во компактна главичка широка до 20&nbsp;mm; [[Чашка (ботаника)|Чашката]] 9-10 х 1,5-1,75&nbsp;mm, темнопурпурна; [[Лиска (лист)|ламината]] на венчето 1,2-1,5 х 1mm, пурпурна, скоро целокрајна, покуса од чашкините запци.<ref name="Micevski 1990"/> ==Екологија== По варовнички камења во монтанскиот појас.<ref name="Micevski 1990"/> ==Распространување== Галичичкото каранфилче е локален ендемит. Познат само за планината [[Галичица]], во месноста Војтина над селото [[Љубаништа]], 1200–1300 m. (Мицевски, 1987)<ref name="Micevski 1990"/> ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Ендемска флора на Галичица]] [[Категорија:Каранфили]] 7u43c1cv8k4jfl7xse4s9hcjtr5ugh7 0 1280566 5601666 5546813 2026-07-29T05:03:16Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5601666 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Rudolf Arnheim.jpg|мини|Рудолф Арнхајм]] '''Рудолф Арнхајм''' (15 јули 1904 - 9 јуни 2007 година) бил автор роден во Германија, теоретичар на уметност и филм и психолог за перцепција. Тој ја научи [[гешталт психологија]]та од студирањето под [[Макс Вертхајмер]] и [[Волфганг Келер]] на [[Хумболтов универзитет|Универзитетот во Берлин]] и ја примени во уметноста.<ref name="Uta Grundmann">[http://www.cabinetmagazine.org/issues/2/rudolfarnheim.php The Intelligence of Vision: An Interview with Rudolf Arnheim]</ref> Неговиот магнум опус беше неговата книга ''Уметност и визуелна перцепција: Психологија на креативното око'' (1954). Други главни книги од Арнхајм ги вклучија ''визуелното размислување'' (1969) и ''Моќта на центарот: проучување на композицијата во визуелните уметности'' (1982). ''Уметноста и визуелната перцепција'' е ревидирана, зголемена и објавена како нова верзија во 1974 година, а таа е преведена на четиринаесет јазици. Живеел во Германија, Италија, Англија и Америка <ref name="Uta Grundmann" /> каде предавал на колеџот Сара Лоренс, Универзитетот Харвард и [[:en:University of Michigan|Универзитетот во Мичиген]] .<ref name="Uta Grundmann" /> Тој има големо влијание врз историјата на уметноста и психологијата во Америка.<ref name="Uta Grundmann" /> Во ''уметноста и визуелната перцепција'', Арнхајм се обидува да ја искористи науката за подобро да ја разбере уметноста. Во неговата подоцнежна книга ''Визуелно размислување'' (1969), Арнхајм ја критикува претпоставката дека јазикот оди пред перцепцијата. За Арнхајм, единствениот пристап до реалноста што го имаме е преку нашите сетила. Арнхајм, исто така, тврди дека перцепцијата е силно поистоветена со размислувањето и дека уметничкото изразување е уште еден начин на расудување. Во ''Моќта на центарот'', Арнхајм се осврнува на интеракцијата на уметноста и архитектурата на концентрични и мрежни просторни обрасци. Тој тврдел дека формата и содржината се неделиви и дека обрасците создадени од уметниците ја откриваат природата на човечкото искуство. == Рани години == Рудолф Арнхајм е роден во еврејско семејство во 1904 година на [[Александерплац|Александарплац]], во Берлин.<ref name="Uta Grundmann"/><ref name="Roy R. Behrens">[https://www.jstor.org/stable/1576578 Rudolf Arnheim: The Little Owl on the Shoulder of Athene]</ref> Не долго откако се родил, неговото семејство се преселило во Кајзердам (Kaiserdamm ) во Шарлотенбург, каде што останале до раните 1930-ти.<ref name="Uta Grundmann" /> Уште од мал се интересирал за уметност, бидејќи како дете почнал да црта.<ref name="David A. Pariser">[https://www.jstor.org/stable/1320699 A Conversation with Rudolf Arnheim]</ref> Неговиот татко, Георг Арнхајм, поседувал мала фабрика за пијано, а планот на Георг Арнхајм за неговиот син бил тој да ја преземе фабриката. Меѓутоа, Рудолф сакал да го продолжи своето образование, па татко му се согласил половина недела да може да ја помине на универзитет, а другата половина во фабрика.<ref name="Roy R. Behrens" /> Рудолф на крајот поминувал повеќе време на универзитетот, а кога бил во фабриката им го одвлекувал вниманието на вработените со своите интереси и истражувања за механиката на клавирот, па неговиот татко се согласил да му дозволи целосно да се фокусира на своето образование.<ref name="Uta Grundmann" /><ref name="Roy R. Behrens" /> Рудолф бил заинтересиран за психологија додека можел да се сети, со неговото специфично сеќавање на купување на некои од првите изданија на книгите на Зигмунд Фројд кога имал петнаесет или шеснаесет години.<ref name="David A. Pariser" /> Тие го поттикнаа неговиот интерес за [[психоанализа]]та .<ref name="Uta Grundmann" /> == Кариера == Арнхајм го посетувал на Универзитетот во Берлин, каде што сакал да ги фокусира своите студии на психологија.<ref name="Roy R. Behrens"/> Во тоа време, психологијата била гранка на филозофијата, па Арнхајм завршил со отсек експериментална психологија и филозофија, а се занимавал со историја на уметност и музика.<ref name="Roy R. Behrens" /><ref name="David A. Pariser"/> Имаше многу истакнати членови на факултетот на универзитетот во тоа време, од кои најзабележителни беа [[Алберт Ајнштајн]], [[Макс Планк]], Макс Вертхајмер и Волфганг Келер.<ref name="Roy R. Behrens" /> Бидејќи Макс Вертхајмер и Волфганг Келер беа на одделот за психологија, поголемиот дел од психологијата се однесува на гешталт психологијата.<ref name="David A. Pariser" /> Психолошкиот институт на Универзитетот во Берлин се наоѓал на два ката во Царската палата, па Арнхајм работел во импровизирани лаборатории украсени со слики на ангели и други уметнички дела.<ref name="Roy R. Behrens" /> Овој институт бил повеќе работилница затоа што сите правеле експерименти и се користеле едни со други наместо да седат на предавања.<ref name="Roy R. Behrens" /> За дисертацијата на Арнхајм, Макс Вертхајмер побара од него да ги проучи човечките изрази на лицето и ракописот и како тие кореспондираат.<ref name="David A. Pariser" /> Тој го разгледувал степенот до кој луѓето го перципираат изразот кога гледаат во лицето и што тие перцепираат од ракописот на една личност, како и како тие две кореспондираат.<ref name="David A. Pariser" /> Ова беше почеток на проучувањето на Арнхајм за изразувањето, експрессите, кое понатаму го развива кон гледање/перципирање на визуелните уметности.<ref name="David A. Pariser" /> Во 1928 година докторирал.<ref name="Uta Grundmann"/> Во средината на 20-тите, Арнхајм започнал да пишува филмска критика за ''Стахелшвајн'' .<ref name="Uta Grundmann"/> Во меѓувреме, тој ги испратил своите дела до [[:en:Siegfried Jacobsohn|Зигфрид Јакобсон]], главниот уредник во ''Die Weltbühne'', кој ги прифатил.<ref name="Uta Grundmann" /> Кога Џејкобсон починал во 1928 година, [[Карл фон Осјецки|Осиецки ја]] презел функцијата, а потоа Арнхајм дошол да работи на културниот дел до 1933 година <ref name="Uta Grundmann" /> Во есента 1932 година, Арнхајм објавил есеј во ''[[Берлинер Тагеблат]]'',<ref name="Uta Grundmann" /> околу три месеци пред нацистите да дојдат на власт. Есејот беше за природата на [[Чарли Чаплин|мустаќите на Чарли Чаплин]] и [[Адолф Хитлер|Хитлер]] и за тоа што мустаќите му правеа на носот во однос на човечкиот карактер.<ref name="David A. Pariser"/> Имајќи го предвид тајмингот на овој есеј и фактот дека во 1933 година продажбата на неговата книга ''Филмот како уметност'' повеќе не беше дозволена поради нацистите, некои пријатели на Арнхајм го советуваа да ја напушти земјата и така, во август 1933 година,<ref name="Uta Grundmann" /><ref name="David A. Pariser" /> тој се преселил во Рим. Арнхајм живеел и пишувал за филмот и радиото во Рим во следните шест години.<ref name="Roy R. Behrens"/> Кога избила Втората светска војна, тој се преселил во Лондон и работел како воен преведувач за [[Би-би-си|Британската радиодифузна корпорација]] .<ref name="Roy R. Behrens" /> Тој се преселил во САД во 1940 година и бил шокиран од сите светла на Њујорк.<ref name="Roy R. Behrens" /> За него тоа беше „крајот на егзилот“ бидејќи беше навикнат да живее со постојани црни аути во Лондон.<ref name="Roy R. Behrens" /> Во 1943 година станал професор по психологија на [[колеџот Сара Лоренс]] и визитинг предавач на [[Ново училиште за социјални истражувања|Новото училиште за социјални истражувања]] .<ref name="Roy R. Behrens"/> Околу ова време тој доби две големи награди.<ref name="Roy R. Behrens" /> Прво, тој доби стипендија од фондацијата Рокфелер.<ref name="Roy R. Behrens" /> Со ова тој работеше на Универзитетот Колумбија со нивната Канцеларија за радио истражување за да ги анализира сапунските опери и како тие влијаеле на американската публика.<ref name="Roy R. Behrens" /> Тој исто така ја добил стипендијата Гугенхајм во 1942 година со цел да ја проучува перцепцијата во уметноста.<ref name="Roy R. Behrens" /> Тој идеално сакаше да пишува за примена на гешталт теоријата во визуелните уметности, но сметаше дека нема доволно истражување.<ref name="Roy R. Behrens" /> Тој ја одложи книгата за да направи повеќе студии за просторот, изразувањето и движењето.<ref name="Roy R. Behrens" /> Во 1951 година, Арнхајм добил уште една стипендија на фондацијата Рокфелер за да може да се одмори од наставата и ја напишал ''уметноста и визуелната перцепција: Психологија на креативното око'' .<ref name="Roy R. Behrens" /> Арнхајм е поканет [[Харвард|на Универзитетот Харвард]] како професор по психологија на уметноста во 1968 година, и тој остана таму шест години.<ref name="Roy R. Behrens"/> [[Карпентер центар за визуелни уметности|Карпентер центарот за визуелни уметности]] на Харвард беше важна зграда за него, бидејќи беше единствената зграда дизајнирана во Америка од [[Ле Корбизје]] и се засноваше на модуларна теорија.<ref name="David A. Pariser"/> Тој се пензионираше во 1974 година во Ен Арбор со неговата сопруга Мери.<ref name="Roy R. Behrens" /> Станал визитинг професор на [[Мичигенски универзитет|Универзитетот во Мичиген]] и таму предавал десет години.<ref name="Roy R. Behrens" /> Арнхајм беше дел од [[Американско друштво за естетика|Американското здружение за естетика]] и беше нивен претседател во два мандата, а исто така беше претседател на Одделот за психологија и уметност на [[Американско психолошко здружение|Американското здружение]] за психологија во три мандати.<ref name="Roy R. Behrens" /> Во 1976 година бил избран за член на Американската академија за уметности и науки.<ref name="Roy R. Behrens" /> Починал во [[Ен Арбор|Ен Арбор, Мичиген]] во 2007 година.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2007/06/14/obituaries/14arnheim.html?_r=2&oref=slogin&oref=slogin|title=Rudolf Arnheim, 102, Psychologist and Scholar of Art and Ideas, Dies|last=Fox|first=Margalit|date=June 14, 2007|work=[[The New York Times]]|access-date=2008-05-09|department=Obituaries}}</ref> == Работа == Иако ''Уметност и визуелна перцепција: Психологија на креативното око му'' беа потребни петнаесет месеци за да се заврши, тој чувствуваше дека во суштина го напишал во едно долго седење.<ref name="Roy R. Behrens"/> Ревидирана во 1974 година, таа е преведена на четиринаесет јазици и е една од највлијателните уметнички книги на векот.<ref name="Roy R. Behrens" /> Во ''уметноста и визуелната перцепција'', тој се обидува да ја искористи науката за подобро да ја разбере уметноста, сепак имајќи ги на ум важните аспекти на личната пристрасност, интуиција и изразување.<ref name="Roy R. Behrens" /> ''Визуелното размислување'' (1969) ги предизвикува разликите помеѓу размислувањето наспроти перцепцијата и интелектот наспроти интуицијата.<ref name="Roy R. Behrens" /> Во него Арнхајм ја критикува претпоставката дека јазикот оди пред перцепцијата и дека зборовите се отскочна штица на размислувањето.<ref name="Roy R. Behrens" /> Сетилното знаење овозможува можност за јазикот, бидејќи единствениот пристап до реалноста што го имаме е преку нашите сетила.<ref name="Uta Grundmann"/> Визуелната перцепција е она што ни овозможува да имаме вистинско разбирање на искуството.<ref name="Uta Grundmann" /> Арнхајм, исто така, тврди дека перцепцијата е силно поистоветена со размислувањето и дека уметничкото изразување е уште еден начин на расудување.<ref name="Roy R. Behrens" /> Во ''Моќта на центарот: студија за композицијата во визуелните уметности'' (1982), Арнхајм се осврнува на интеракцијата на уметноста и архитектурата на концентрични и мрежни просторни обрасци.<ref name="Roy R. Behrens" /> Тој тврди дека формата и содржината се неделиви и дека обрасците создадени од уметниците ја откриваат природата на човечкото искуство.<ref name="Roy R. Behrens" /> == Теории == Арнхајм верувал дека повеќето луѓе ги имаат своите најпродуктивни идеи во раните дваесетти години.<ref name="David A. Pariser"/> Тие се закачуваат на некоја идеја и го поминуваат остатокот од животот проширувајќи ја неа.<ref name="David A. Pariser" /> Продуктивната или генеративната идеја на Арнхајм беше дека смислата на животот и светот може да се согледаат во моделите, облиците и боите на светот.<ref name="David A. Pariser" /> Затоа, тој веруваше дека треба да ги проучиме тие обрасци и да откриеме што значат.<ref name="David A. Pariser" /> Тој исто така верувал дека уметничкото дело е визуелно размислување и средство за изразување, а не само спојување облици и бои кои изгледаат привлечно.<ref name="David A. Pariser" /> Уметноста е начин да им помогнете на луѓето да го разберат светот и начин да видите како светот се менува преку вашиот ум.<ref name="David A. Pariser" /> Неговата функција е да ја покаже суштината на нешто, како нашето постоење.<ref name="Uta Grundmann"/> Пишувањето и размислувањето на Арнхајм му беа најважни, а целта му беше самиот да ги разбере работите.<ref name="David A. Pariser" /> Арнхајм тврдеше дека визијата и перцепцијата се креативно, активно разбирање и дека ние ги организираме перцепциите во структури и форми со кои можеме да ги разбереме.<ref name="Uta Grundmann" /> Без ред не би разбрале ништо, така што светот се уредува само со тоа што се перцепира.<ref name="Uta Grundmann" /> Севкупно, тој напиша петнаесет книги за перцептивна психологија и уметност, архитектура и филм.<ref name="Roy R. Behrens"/> == Публикации == [[Податотека:Image_Abstraction.jpg|мини|Апстрактен опис на сликата и нејзините функции како слика, знаци и симболи од книгата „Визуелно размислување“ од Рудолф Арнхајм. Оваа визуелизација ја претставува можноста за апстрактност поврзана со сликите.]] * 1928: Experimentell-psychologische Untersuchungen zum Ausdrucksproblem. ''Psychologische Forschung, 11'', 2-132. * 1932: Филм als Kunst. Берлин: Ернст Роволт. Нојусгабен: 1974, 1979, 2002 година.{{ISBN|978-0-520-24837-3}} . * 1933/1936: Rundfunk als hörkunst/Радио како звук * 1943: Гешталт и уметност. ''Весник за естетика и уметничка критика, 2'', 71-5. * 1949/1966: Кон психологија на уметноста. Беркли и Лос Анџелес: Прес на Универзитетот во Калифорнија.{{ISBN|978-0-520-02161-7}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-520-02161-7|978-0-520-02161-7]] . * 1954/1974: Уметност и визуелна перцепција: Психологија на креативното око. Беркли и Лос Анџелес: Прес на Универзитетот во Калифорнија.{{ISBN|978-0-520-24383-5}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-520-24383-5|978-0-520-24383-5]] . * 1962/1974: Герника на Пикасо. Беркли: Прес на Универзитетот во Калифорнија.{{ISBN|978-0-520-25007-9}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-520-25007-9|978-0-520-25007-9]] . * 1969: Визуелно размислување. Беркли: Прес на Универзитетот во Калифорнија.{{ISBN|978-0-520-24226-5}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-520-24226-5|978-0-520-24226-5]] . * 1971: Ентропија и уметност. Беркли: Прес на Универзитетот во Калифорнија.{{ISBN|978-0-520-02617-9}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-520-02617-9|978-0-520-02617-9]] . * 1972/1996: Anschauliches Denken. Zur Einheit von Bild und Begriff. Erstausgabe 1972, калуѓерка Келн: DuMont Taschenbuch 1996 година. * 1977: Динамиката на архитектонската форма. Беркли и Лос Анџелес: Прес на Универзитетот во Калифорнија.{{ISBN|978-0-520-03551-5}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-520-03551-5|978-0-520-03551-5]] . * 1977: Kritiken und Aufsätze zum Film. (Хрсг.: Хелмут Х. Дидерихс) Минхен: Хансер. * 1979: Radio als Hörkunst. Минхен: Хансер. Нојусгабе: 2001 година (Суркамп).{{ISBN|978-0-405-03570-8}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-405-03570-8|978-0-405-03570-8]] * 1982/88: Моќта на центарот: проучување на композицијата во визуелните уметности. Беркли: Прес на Универзитетот во Калифорнија.{{ISBN|978-0-520-06242-9}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-520-06242-9|978-0-520-06242-9]] . * 1986: Нови есеи за психологијата на уметноста. Беркли: Прес на Универзитетот во Калифорнија.{{ISBN|978-0-520-05554-4}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-520-05554-4|978-0-520-05554-4]] . * 1989: Параболи на сончевата светлина: набљудувања на психологијата, уметноста и останатото. Беркли: Прес на Универзитетот во Калифорнија.{{ISBN|978-0-520-06536-9}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-520-06536-9|978-0-520-06536-9]] . * 1990: Мисли за ликовното образование. Лос Анџелес: Центар за образование Гети.{{ISBN|978-0-89236-163-2}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-89236-163-2|978-0-89236-163-2]] . * 1992: За спас на уметноста. Беркли: Прес на Универзитетот во Калифорнија.{{ISBN|978-0-520-07459-0}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-520-07459-0|978-0-520-07459-0]] . * 1996: Сплит и структура. Беркли: Прес на Универзитетот во Калифорнија.{{ISBN|978-0-520-20478-2}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-520-20478-2|978-0-520-20478-2]] . * 1997: Филмски есеи и критика. Прес на Универзитетот во Висконсин.{{ISBN|978-0-299-15264-2}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-299-15264-2|978-0-299-15264-2]] . * 2004: Die Seele in der Silberschicht. (Хрсг.: Хелмут Х. Дидерихс) Франкфурт на Мајна: Суркамп. * 2009: I baffi di Charlot. Scritti italiani sul cinema 1932-1938. (Уред: Адријано Д'Алоја) Торино: Каплан.{{ISBN|978-88-89908-37-2}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-88-89908-37-2|978-88-89908-37-2]] . * 2012: Cinema como Arte. Како аудиовизуелна техника. (Превод: Марко Бонети) Нитерои: Муиракитан.{{ISBN|978-85-754312-45}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-85-754312-45|978-85-754312-45]] == Поврзано == * [[:en:Spatial visualization ability|Способност за просторна визуелизација]] == Наводи == {{наводи}} == Дополнителни извори == * Верстеген, Ијан: ''Арнхајм, Гешталт и уметност: психолошка теорија.'' Спрингер, 2005 година.{{ISBN|978-3-211-28864-1}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-3-211-28864-1|978-3-211-28864-1]] == Надворешни врски == * {{Commons category-inline}} * [http://www.bobolinkbooks.com/Arnheim/Home.html Rudolf Arnheim: A Web Site on His Life and Work] * [http://www.cabinetmagazine.org/issues/2/rudolfarnheim.php The Intelligence of Vision: An Interview with Rudolf Arnheim] * [https://web.archive.org/web/20060516204533/http://pages.slc.edu/~psychology/biographies/arnheim/ Biography: Rudolf Arnheim, archived pages from the Internet Archive] [http://fgimello.free.fr/documents/ARNHEIM.pdf (--> PDF printout here)] * [https://web.archive.org/web/20070621031526/http://www.soziales.fh-dortmund.de/diederichs/arnheim.htm Rudolf-Arnheim-Forum] * [https://sites.google.com/site/ianverstegen/lifeofarnheim Ian Verstegen, "The Life, Thought and Influence of Rudolf Arnheim"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170117150314/https://sites.google.com/site/ianverstegen/lifeofarnheim |date=2017-01-17 }} * [http://www.aaa.si.edu/collections/rudolf-arnheim-papers-8318 Rudolf Arnheim papers] from the Smithsonian Archives of American Art * [http://rudolfarnheim.net/ RudolfArnheim.net | Resources on Arnheim and cinema in Italy] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Арнхајм, Рудолф}} [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Членови на Американската академија на уметностите и науките]] [[Категорија:Професори на Харвардовиот универзитет]] [[Категорија:Апсолвенти на Хумболтовиот универзитет]] [[Категорија:Германски психолози]] [[Категорија:Починати во 2007 година]] [[Категорија:Родени во 1904 година]] t4j5fkk9r6d5xui4nn641chztcc2mxr 0 1281997 5601719 5297409 2026-07-29T07:58:10Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5601719 wikitext text/x-wiki [[Податотека:PrinsesLouisederNederlandenedit.png|мини|Принцезата Луиз од Холандијауреди]] '''Луизa од Холандија''' (Вилхелмина Фредерика Александрина Ана Луиза; 5 август 1828 - 30 март 1871 година) била кралица на Шведска и Норвешка како сопруга на кралот Карл XV и IV. == Младост == Принцезата Луиза е родена на 5 август 1828 година во [[Хаг]]. Нејзиниот татко бил принцот Фредерик од Холандија, второто дете на холандскиот крал Вилијам I и Вилхелмина од Прусија. Нејзината мајка Луиза била осмото дете на кралот Фридрих Вилијам III од Прусија и Луиза од Мекленбург-Стрелиц. Нејзиното образование во голема мера и било доверено на нејзината белгиска гувернанта Викторија Ваутје, а учела француски, германски, англиски, руски и пијано. Во 1849 година, Луиза била избрана за соодветна сопруга на престолонаследникот Карл, син на кралот Оскар I од Шведска и Норвешка и Џозефина од Лехтенберг. Бракот бил договорен откако пропаднале преговорите за договор меѓу Карл и нејзината роднина, принцезата Луиза од Прусија. Кралот Оскар I од Шведска сакал да обезбеди врски со кралското семејство помеѓу новата династија Бернадоте и старите кралски династии на Европа, а [[Протестантство|протестантската]] принцеза исто така се сметала за неопходна кралица на протестантската Шведска-Норвешка по двајца католички претходници. Луиза ги исполнила овие ингеренции и се очекувал голем мираз од богатата куќа на Оринџ-Насау . Секретарот на кабинетот, Л Мандерстром, бил испратен да ја прегледа, а дипломатски во својот извештај дал до знаење дека Луиза имала одлично образование и добар карактер, но дека не била привлечна.<ref name="ReferenceA">Lovisa, urn:sbl:9717, Svenskt biografiskt lexikon (art av Nils F Holm), hämtad 2013-11-01.</ref> Во август 1849 година била договорена средба меѓу Луиза и Карл во Хаг. Наводно, Луиза се заљубила во Карл и веднаш почувствувала привлечност, додека Карл за разлика од неа бил разочаран од нејзиниот изглед.<ref name="ReferenceA" /> Карл, сепак, бил убеден да се согласи со бракот од страна на кралот. Свршувачката била официјално прогласена во февруари 1850 година. За очекувањата на нејзиното големо богатство се расправало во Шведска, како во парламентот за време на дискусиите за додатокот, така и во радикалниот печат, кој сугерирал дека монархот сега ќе може сам да ја финансира изградбата на шведската железничка мрежа.<ref name="ReferenceA"/> Меѓутоа, во реалноста нејзиниот мираз се покажал многу мал. За време на веридбата, Луиза го проучувала шведскиот јазик и историја; Меѓутоа, таа никогаш не научила норвешки. Бидејќи холандската влада го поддржала бракот, таа не морала да се откаже од своите права на холандскиот престол по нејзиниот брак. == Престолонаследничка == [[Податотека:Karl_XV_och_Lovisas_av_Nassau-Oraniens_förmälning_1850._Hemkomsten_till_Kongl._slottet,_1850-06-19_-_Nordiska_Museet_-_NMA.0051134.jpg|лево|мини|180x180пкс| Свршуваа Карл XV и Луиза од Оринџ Насау во 1850 година. Враќање дома во замокот]] Луиза ја напуштила Германија со шведски брод од [[Травеминде|Травемунде]] и пристигнала во Шведска со нејзините родители и сестрата Мари, кои биле присутни на нејзината свадба. Принцезата Луиза и престолонаследникот Карл се венчале во ''Сторкиркан'' во [[Стокхолм]] на 19 јуни 1850 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.burkespeerage.com/royalFamily_Sweden.php|title=The Royal Family of Sweden|last=Bortrick|first=William|publisher=[[Burke's Peerage]]|accessdate=18 June 2016}}</ref> Ја добила грофицата Елизабет Пајпер како нејзина ''hovmästarinna'' (постарата дамa) и Отилијана Спар и Улрика Спренгспортен како слугинки. По венчавката, нејзиниот свекор Кралот ја одвел на турнеја низ Шведска за да ја запознае со земјата. Врската помеѓу Луиза и Карл била несреќна.<ref name="ReferenceA"/> Двојката имала различни личности, при што Луиза била интровертна, срамежлива и со предност за едноставен живот, а Карл екстравертен и со љубов кон забавите и социјалниот живот. Луиза наводно била несреќно вљубена во Карл, кој ја сметал за непривлечна и и бил неверен, што многу ја болело. Од 1852 до 1860 година, Карл имал врска со Џозефина Спар, слугинката на Луиз, што предизвикало скандал. Спар била опишана како толку доминантна што се вели дека престолонаследничката и нејзината почесна слугинка ги смениле местата една со друга, а Луиза била дама на Џозефин Спар, а не обратно. Фриц фон Дардел ја опишал Спар: „Дотичната дама е голема миленичка на престолонаследникот, како и на престолонаследничката принцеза, и таа управува со двајцата целосно во сè во нивниот секојдневен живот. Надарена со необичен талент да угодува и да се направи себеси неопходна, таа успеа да го фати престолонаследникот до чуден степен.“ <ref>Robert Braun (1950). Silvertronen, En bok om drottning Josefine av Sverige-Norge. (The Silver Throne. A Book about Queen Josefine of Sweden-Norway) Stockholm: Norlin Förlag AB. ISBN (Swedish) page 99</ref> Луиза добила сочувство и се сметало дека Карл ја третирал со занемарување. Позната епизода која привлекла внимание се случиla на роденденската забава на Луиза во [[Палатата Дротнингхолм|палатата Дротнингхолм во градината]] во 1857 година, кога престолонаследникот предложиl здравица за неговата „тајна љубов“ со присутните и Луиза и Жозефина Спар. Ова предизвикало сцена, а неговиот брат, принцот Оскар, индиректно го прекорил барајќи ја сопствената сопруга Софија од Насау да наздрави со него. Оваа сцена ја натерала Луиза да пукне во солзи и да доживее нервен напад.<ref>Anne-Marie Riiber (1959). Drottning Sophia. (Queen Sophia) Uppsala: J. A. Lindblads Förlag. ISBN. page 39 (Swedish)</ref> Луиза родила две деца; Принцезата Луиза во 1851 година и принцот Карл Оскар во 1852 година. Поради компликациите што се појавиле при раѓањето на принцот Карл Оскар, Луиза не можела да има повеќе деца. Во 1854 година, нејзиниот 2-годишен син, Карл Оскар, починал од пневмонија. Бидејќи во тоа време во Шведска преовладувал [[Салиски закон|Салискиот закон]] (воведен со уставот од 1809 г. ), ќерката на Луиза немала право да се качи на престолот. Карл бил многу огорчен и разочаран бидејќи тоа значело дека неговото потомство нема да биде следниот монарх на Шведска; негов наследник би бил неговиот брат Оскар. Луиза му понудила на Карл развод за да може повторно да се ожени и да добие машки наследник, но тој ја одбил понудата.<ref name="ReferenceA"/> Престолонаследничката принцеза Луиза не се сметала за општествен успех, а нејзината плашлива и срамежлива природа не била ценета во општеството поради нејзината официјална позиција. Помеѓу 1857 и 1859 година, престолонаследникот Карл бил именуван за регент за време на неспособноста на неговиот татко, а таа ги презела претставителните должности на прва дама од нејзината свекрва. За време на владеењето на нејзиниот брачен другар како принц-регент, таа била опишана во добро познатата дворска хроника на Фриц фон Дардел : : „Посимпатична и поталентирана жена целосно би ја пресоздала атмосферата во овој круг и исто така би извршила добро влијание врз принцот, кој од добра природа лесно ќе дозволи да биде воден од оние што ги сака, особено жените. Иако е добра, должна и не може да заговори, на престолонаследничката ѝ недостигаат повисоки квалитети. Таа е добра домаќинка, но мисли само на сопругот, на себе и на најблиските и нема добро влијание врз него што нејзиниот добар карактер и дава право да го има. Поради нејзината вродена срамежливост, нема храброст да се меша во неговите работи, а нејзината единствена желба е да ја стекне неговата љубов. Со еден збор; изгледа дека не е доволно зрела за нејзината голема задача“ <ref>Dardel, Fritz von, Minnen, Stockholm 1912</ref> == Кралицата == [[Податотека:Greater_coat_of_arms_of_Queen_Louise_of_Sweden.svg|мини|291x291пкс| Грбот на Луиза како кралица на Шведска и Норвешка]] [[Податотека:Johan_Christoffer_Boklund-Lovisa.jpg|лево|мини| Луиза од Холандија]] Луиза станала кралица на Шведска и Норвешка по смртта на нејзиниот свекор на 8 јули 1859 година. Таа била првата кралица на сојузот Шведска-Норвешка што била крунисана и во Шведска и во Норвешка, бидејќи Норвешка одбила да ги круниса нејзините двајца претходници бидејќи тие биле католици. Луиза била крунисана за кралица на Шведска во Стокхолм на 3 мај 1860 година и за кралица на Норвешка во [[Трондхејм|Трондхајм]] на 5 август 1860 година. Таа била првата кралица што била крунисана во Норвешка од средниот век. Луиза била многу прославена во Норвешка за време на нејзиниот престој таму. Луиза не извршила никакво влијание врз државните работи, ниту пак покажала некаква амбиција да го стори тоа. Фактот дека таа не се мешала во политиката се сметал за добар пример и била поволно споредувана со претходните кралици кои го имале, како што е нејзината претходничка, кралицата Џозефина, и ова гледиште е опишано во една современа енциклопедија од 1864 година: „Конечно, двете кралства можат да се радуваат на благословот повторно да имаат кралица, која не ја продолжува владината моќ со свои мисли, туку мирно го набљудува природниот процес преку кралот и легитимната власт. Сакана од шведскиот народ, таа има доволно можност за нејзината благородна желба да се занимава со добротворни цели.“ <ref>Wilhelmina Stålberg: Anteckningar om svenska qvinnor (1864)</ref> Меѓутоа, не ѝ недостигале политички ставови: не ѝ се допаднале парламентарните реформи од 1865 година и не го споделувала антигерманското гледиште на Карл.<ref name="ReferenceA"/> Луиза претпочитала да ја користи својата кралска позиција за филантропија, што се очекувало и од жена член на кралското семејство и високата класа. Таа ги основала добротворните организации: ''Азил за болни деца на престолонаследничката принцеза Луиза'' во 1854 година; ''Фондацијата Пет Уре за сиропиталишта во Лапонија во 1864 година''; ''Фондот на Лотен Венберг за оние кои имаат потреба'' во 1864 година; Д''обротворна фондација на кралицата Луиз'' во 1866 година; ''Јавна установа за глуви и слепи''; ''Фондација на училиштето за основно образование; Патриотско друштво за поттикнување на самовработувањата за идна независност; и Тивко училиште, или Институт за медицински сестри и неми деца'' од Јохана Берглинд .<ref>Nordisk familjebok / 1800-talsutgåvan. 10. Lloyd – Militärkoloni /</ref> [[Податотека:Louise_de_Suède_et_de_Norvège.jpg|мини|Кралицата Луиза од Шведска и Норвешка, 1860-ти]] [[Податотека:Lovisa,_1828-1871,_drottning,_gift_medkung_Karl_XV_(Carl_Stefan_Bennet)_-_Nationalmuseum_-_39165.tif|лево|мини| Луиза во единствената позната денешна слика на шведска кралица која ја носи нејзината круна]] Луиза била заинтересирана за музика и историја и земала часови по пијано од шведскиот пијанист Адолф Фредрик Линдблад. Преведувала дела од англиски и холандски на шведски, кои ги продавала за добротворни цели. Луиза и нејзината ќерка биле ученички на Ненси Едберг, пионерката на пливањето за жени: пливањето првично не се сметало за целосно соодветно за жените, но кога кралицата и нејзината ќерка принцезата Луиза го поддржале со посетување на часовите од 1862 година, пливањето брзо станало модерно и прифатено за жените.<ref name="Idun 1890: Nr 15 121">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.ub.gu.se/fasta/laban/erez/kvinnohistoriska/tidskrifter/idun/1890/pdf/1890_15.pdf |title=Idun (1890): Nr 15 (121) |accessdate=2021-11-22 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304032836/http://www.ub.gu.se/fasta/laban/erez/kvinnohistoriska/tidskrifter/idun/1890/pdf/1890_15.pdf |url-status=dead }}</ref> Луиза ја вработила првата жена стоматолог во Шведска, [[Розали Фугелберг]], како нејзин официјален личен стоматолог во 1867 година.<ref>Österberg, Carin et al., ''Svenska kvinnor: föregångare, nyskapare''({{ISBN|91-87896-03-6}}) (Swedish Women: predecessors, pioneers) Lund: Signum 1990.(Swedish)</ref> Меѓу нејзините лични пријатели биле Ауроре фон Хакстаузен, која и била слугинка цело време како кралица, како и грофицата Стефани Хамилтон, која служела како нејзина дама во 1859-1860 година: преписката на Луиза и Стефани Хамилтон е сочувана. Таа, исто така, одржувала контакт со семејството и нејзината стара гувернанта преку кореспонденција. Кралицата Луиза претпочитала тивок и анонимен семеен живот и претпочитала да избегнува церемонијални и претставнички должности секогаш кога можела, понекогаш преправајќи се дека е болна. Кралот Карл, сепак, не сакал да се појавува без неа на свечени прилики и повремено ја принудувал да биде присутна. Познато е дека во една прилика и рекол дека ќе мора да присуствува, инаку: „Стариците може да помислат дека нешто не е во ред со тебе!“ Во 1866 година, на пример, Карл ја натерал да ја отвори Општата индустриска изложба на Стокхолм (1866) на негово место. Кралот Карл XV сакал забави и маскенбал, а неговиот дворски живот во палатата Улриксдал се споредувал со оној во [[Версај (дворец)|Версај]] и во некои кругови се сметало дека го срами името на монархијата, изразено од викарот Кристофер Бруун во 1881 година: „Сè уште предизвикува морници што највисоката моќ на црквата беше ставена во рацете на овој дегенериран крал, кој ја исполни целата нација со разговори за неговиот развратен живот“.<ref>Anne-Marie Riiber (1959). Drottning Sophia. (Queen Sophia) Uppsala: J. A. Lindblads Förlag. ISBN. page 74 (Swedish)</ref> Луиза добила важна улога во неговиот дворски живот како кралица, а по смртта на кралицата Дезире, која го окупирала крилото на кралицата во Кралската палата во Стокхолм до нејзината смрт во 1860 година, Карл ѝ го преуредил на Луиза и имала луксузната хала со венецијански огледало направена во нејзината приемна соба, за која многу се зборувало (подоцна била отстранета од неговиот наследник). Нејзиниот двор бил предводен од Вилхелмина Бонде речиси целиот нејзин мандат како кралица. Наводно, Луиза страдала од прељубата на нејзиниот сопружник и дала се од себе за да се натпреварува со нејзините ривали и да го забавува, а нејзината свекрва ја советувала да ги отстрани и да ги омажи своите слугинки кога Карл ќе ги привлекол.<ref>Anne-Marie Riiber (1959). Drottning Sophia. (Queen Sophia) Uppsala: J. A. Lindblads Förlag. ISBN. page 75 (Swedish)</ref> Карл имал врска со Хана Стајрел од 1860 до 1869 година и со Вилхелмин Шредер од 1869 година до неговата смрт, освен неговите попривремени врски. Карл многу ја сакал нивната ќерка; сепак, Луиза била загрижена дека тој ја третира нивната ќерка премногу како син во време кога родовите улоги се сметале за исклучително важни, што и дозволувало поголема слобода од она што се сметало за соодветно за жена во тоа време. [[Податотека:Carl_XV_of_Sweden_&_Louise_of_Sweden_graves_2013.jpg|мини|Гробот на кралот Карл и кралицата Луиза во црквата Ридархолм .]] Луиза страдала од лошо здравје. Барем во една прилика, за време на патување со брод на [[Меларен|Маларен]], таа доживеала некаков напад (најверојатно епилептичен напад од современите описи), што се толкувало како хистерична реакција на запоставувањето на нејзиниот сопруг. Дворот се собрал за да ја сокрие од очите на јавноста, а кралот брзо ја однел под палубата. Во овој број се известува дека: „Луиза може во секое време да се онесвести и во врска со тоа, таа може да има, како што се нарекуваат нервни или грчеви напади“. Во 1864 година, за време на посетата на дворот од страна на поранешната љубовница на Карл, Жозефина Спар, Фриц фон Дардел забележал: „На почетокот се вели дека кралицата се чувствувала загрижена за оваа посета; една вечер, Нејзиното Височество требало да има грчеви во билјардот. сала, но тоа се обиделе да го сокријат тврдејќи дека тоа било предизвикано од нејзиниот камерлин Лилјенкранц, кој наводно случајно ја турнал со својот билјард. . .“ <ref>Robert Braun (1950). Silvertronen, En bok om drottning Josefine av Sverige-Norge. (The Silver Throne. A Book about Queen Josefine of Sweden-Norway) Stockholm: Norlin Förlag AB. ISBN (Swedish) page 201</ref> Во 1870 година, кралицата Луиза ја посетила Холандија за да биде присутна на смртната постела на нејзината мајка. По нејзиното враќање во Стокхолм, на Карл XV му се слошило и таа го негувала. Исцрпена, таа заболела од пневмонија при прошетка со кочија. На нејзината смртна постела имала долги разговори со семејството, кои биле опишани како драматични. Нејзината ќерка тврдела: „Како мајка да ни го изложи целиот свој живот“.<ref name="Anne-Marie Riiber 1959 page 78">Anne-Marie Riiber (1959). Drottning Sophia. (Queen Sophia) Uppsala: J. A. Lindblads Förlag. ISBN. page 78 (Swedish)</ref> Луиза го замолила Карл да ѝ прости сè што можеби го изневерила, на што тој одговорил со обвинување на себеси,<ref name="Anne-Marie Riiber 1959 page 78" /> по што и тој и неговата мајка Џозефина наводно се онесвестиле бидејќи биле многу трогнати. Луиза починала на 30 март 1871 година. == Наследници == Луиза и Карл имале две деца заедно: # Принцезата Луиза (31 октомври 1851 - 20 март 1926 година), подоцна кралица на Данска # Принцот Карл Оскар, војвода од Седерманланд (14 декември 1852 – 13 март 1854 година), кој починал во детството == Белешки и наводи  == {{reflist}} == Надворешни врски == * Svenskt biografiskt handlexikon (1906), Ловиса. [http://runeberg.org/sbh/b0095.html] * [[Nationalencyklopedin]], Ловиса [http://www.ne.se/jsp/search/article.jsp?i_art_id=244858] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120205041228/http://www.ne.se/lovisa/244858 |date=2012-02-05 }}  * Кристер Енгстранд и Ингмар Андерсон. [https://web.archive.org/web/20041029180804/http://www.historiska-personer.nu/min-s/p2c518b2b.html Историска личност: Lovisa av Nederländerna] . Преземено на 3 октомври 2004 година. * {{Наведена книга|title=Familjen Bernadotte, en kunglig släktkrönika|last=Lars Elgklou|publisher=Skogs boktryckeri Trelleborg|year=1995|isbn=91-7054-755-6|language=sv}}<bdi><cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFLars_Elgklou1995">[[Специјални: Извори на книги/91-7054-755-6|91-7054-755-6]]</cite></bdi> * {{Наведена книга|title=Bernadotternas drottningar|last=Lars O. Lagerqvist|publisher=Albert Bonniers Förlag AB|year=1979|isbn=91-0-042916-3|language=sv}}<bdi><cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFLars_O._Lagerqvist1979">[[Специјални: Извори на книги/91-0-042916-3|91-0-042916-3]]</cite></bdi> * Ларс Елгклу (1978). Бернадот. Historien – eller historier – om en familj. . Стокхолм: Askild & Kärnekull Förlag AB. * http://www.historici.nl/Onderzoek/Projecten/DVN/lemmata/data/LouisevanOranjeNassau [[Категорија:Оранска династија]] [[Категорија:Починати во 1871 година]] [[Категорија:Родени во 1828 година]] 08c4lopyz68tfqomkx57btcf6idyhao 0 1285806 5601817 5527331 2026-07-29T11:14:02Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5601817 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Игор Василев | Img = Main pic.jpg | Img_capt = Игор Василев | Img_size = 300 | alias = Новоградска | birth_date = {{Birth date and age|1978|6|22|df=y}} | birth_place = [[Скопје]], {{СР Македонија}} | occupation = [[композитор]] | genre = [[класична музика|класична]], [[електроника (музика)|електроника]], [[филмска музика]], [[театарска музика]] | years_active = 1994–до денес | First_album = Мајки | Latest_album = | Notable_albums = | Notable_songs = Ајде да летаме | website = [http://www.myspace.com/novogradska Myspace Site] }} '''Игор Василев''', познат и како '''Новоградска''' ({{роден на|22|јуни|1978}}, {{роден во|Скопје}}) — [[Македонци|македонски]] филмски и театарски композитор/музичар. Најпознат е по работата со [[Милчо Манчевски]] на саундтракот на филмовите ''[[Мајки (филм)|Мајки]]'' и ''[[Бикини Мун]]''. Тој соработувал со македонската пејачка [[Каролина Гочева]] на хит песната ''Ајде да летаме'', која била на врвот на националните топ-листи во 2000 и 2001 година. Тој, исто така, е автор на музиката за двете реклами под наслов „Македонија безвременска“, кои биле емитувани на Си-Ен-Ен и на многу други телевизиски станици ширум светот кои го промовираат македонскиот туризам. == Филмографија == === Долгометражни филмови === {| class="wikitable sortable" !Година !Наслов !Улога !Режија |- |2026 |''[[Збогум, Копакабано]]'' |Композитор |[[Милчо Манчевски]] |- |2026 |''The Boy with the Light-Blue Eyes'' |Композитор |[[Thanasis Neofotistos]] |- |2026 |''You Won't Believe What Happened Before'' |Композитор |[[Срѓан Јаниќијевиќ]] |- |2025 |''Better Call Redjo'' |Сокомпозитор |[[Ибер Деари]] |- |2024 |''Youth in Trouble'' |Сокомпозитор |[[Димитар Оровчанец]] |- |2024 |''Where Have You Been'' |Сокомпозитор |[[Мирко Пинчели]] |- |2023 |''Against the Tide'' |Композитор |[[Сарвник Каур]] |- |2023 |''[[Кајмак (филм)|Кајмак]]'' |Дополнителна музика |[[Милчо Манчевски]] |- |2021 |''[[Сестри]]'' |Композитор |[[Дина Дума]] |- |2019 |''[[Врба (филм од 2019)|Врба]]'' |Дополнителен композитор |[[Милчо Манчевски]] |- |2018 |''Сведок'' |Аранжер; дополнителна музика |[[Митко Панов]] |- |2017 |''Словенија, Австралија а утре светот'' |Композитор |[[Марко Набершник]] |- |2017 |''[[Бикини Мун]]'' |Композитор |[[Милчо Манчевски]] |- |2012 |''Skopje Remix / Pogan Pagan'' |Сокомпозитор; дополнителен композитор |[[Срѓан Јаниќијевиќ]] |- |2010 |''[[Мајки (филм)|Мајки]]'' |Композитор |[[Милчо Манчевски]] |} === Краткометражни филмови === {| class="wikitable sortable" !Година !Наслов !Улога !Режија |- |2026 |''Хармонија во движење'' |Композитор |[[Антонио Вељаноски]] |- |2026 |''Начинот на Чипан'' |Композитор |[[Антонио Вељаноски]] |- |2024 |''Ракетно моделарство'' |Композитор |[[Златко Калеников]] |- |2023 |''Так-так'' |Композитор |[[Јане Алтипармаков]] |- |2019 |''Змија'' |Композитор |[[Андреј Волкашин]] |- |2018 |''И(с)згубени'' |Композитор |[[Антонио Вељаноски]] |- |2017 |''[[Коливо (краток филм)|Коливо]]'' |Композитор |[[Андреј Волкашин]] |- |2016 |''[[Крајот на времето (краток филм)|Крајот на времето]]]]'' |Композитор |[[Милчо Манчевски]] |- |2013 |''[[Четврток (краток филм)|Четврток]]'' |Композитор |[[Милчо Манчевски]] |} === Телевизија === {| class="wikitable sortable" !Година !Наслов !Улога !Режија |- |2020 |''[[Зоки Поки (телевизиска серија)|Зоки Поки]]'' |Насловна музика |[[Марија Апчевска]] |- |2020 |''[[Бистра вода (серија)|Бистра вода]]'' |Насловна музика |[[Јани Бојаџи]] |} == Литература == * [https://www.variety.com/review/VE1117943538?refcatid=2863 'Variety' Magazine review for ''Mothers''] * [http://cineuropa.org/2011/id.aspx?t=filmography&lang=en&documentID=149861 'Cineuropa' European Cinema Portal] * [[imdbname:5898630|'IMDB' ''Igor Vasilev Novogradska'']] == Надворешни врски == * [http://www.rudycarrera.com/novogradska Официјална веб страна]{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.myspace.com/novogradska Веб-страница на Мајспејс] * [http://www.macedonia-timeless.com/ Веб-страница ''Македонија безвремена''] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Василев-Новоградска, Игор}} [[Категорија:Македонски музичари]] fqhjxu8r23h3w7iaofg8kpgdoic2cum 0 1291661 5601419 5594384 2026-07-28T16:49:56Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5601419 wikitext text/x-wiki Српските културни и верски објекти на Косово беа систематски вандализирани и уништени во неколку историски периоди, за време на отоманското владеење, [[Србија во Првата светска војна|Првата светска војна]], Втората светска војна, [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|југословенското комунистичко владеење]], [[Косовска војна|војната во Косово]] и немирите во 2004 година. Според Меѓународниот центар за транзициска правда, 155 [[Српска православна црква|српски православни]] цркви и манастири биле уништени од косовските Албанци меѓу јуни 1999 и март 2004 година.<ref name="Tawil">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ictj.org/sites/default/files/ICTJ-FormerYugoslavia-Kosovo-Legacy-2004-English.pdf|title=Property Rights in Kosovo: A Haunting Legacy of a Society in Transition|last=Edward Tawil|date=February 2009|publisher=International Center for Transitional Justice|location=New York|page=14}}</ref> Средновековните споменици во Косово, основани од [[Немањиќи|династијата Немањиќ]], е комбинирано [[Светско наследство на УНЕСКО|светско наследство]] кое се состои од четири [[Српска православна црква|српски православни христијански]] цркви и манастири. Во 2006 година, имотот бил впишан на листата на светско наследство во опасност.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://unesdoc.unesco.org/images/0013/001389/138966eb.pdf|title=Kosovo: Protection and Conservation of a Multi-Ethnic Heritage in Danger|date=April 2004|publisher=[[UNESCO]]}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=VqCrBAAAQBAJ&q=kosovo%20heritage%20in%20danger&pg=PA228|title=Between Cultural Diversity and Common Heritage: Legal and Religious Perspectives on the Sacred Places of the Mediterranean|last=Ferrari|first=Professor Silvio|last2=Benzo|first2=Dr Andrea|date=2014|isbn=9781472426017}}</ref> == Отоманската Империја == [[Податотека:Banjska_Monastery,_view_of_the_right_tower.jpg|мини|250x250пкс| [[Манастир Бањска|Бањски манастир]]]] [[Податотека:Kalaja_e_Novoberdes_Qyteti_Mesjetar_i_Novobërdës_1.jpg|мини|250x250пкс| Остатоците од [[Ново Брдо (тврдина)|тврдината Ново Брдо]]]] [[Манастир Бањска|Бањскиот манастир]] основан од српскиот крал [[Стефан Урош II Милутин|Стефан Милутин]] бил опожарен по османлиската инвазија, а манастирот бил ограбен за време на османлиската окупација на [[Србија во средниот век|средновековна Србија]].<ref name="Israeli">{{Наведена книга|title=Kosovo: The Loss by Complacency: The Relic and Reminder of Ottomanism in the Balkans|last=Israeli|first=Raphael|publisher=Strategic Book Publishing & Rights Agency|year=2018|isbn=9781948858793|pages=5–6|author-link=Raphael Israeli}}</ref> Повторно бил оштетен во текот на 16 век, по што бил напуштен сè додека на урнатините не била изградена [[џамија]] во 17 век.<ref name="Israeli" /> Целиот комплекс доживеал најголеми разурнувања по повлекувањето на османлиската војска од [[Голема турска војна|Големата турска војна]].<ref name="Israeli" /> По заземањето на [[Призрен]] и неговата околина во 1455 година од страна на [[Отоманско Царство|Отоманската Империја]], манастирот на Светите Архангели основан од српскиот цар [[Стефан Душан]] бил ограбен и уништен.<ref name="Milinkovic">{{Наведено списание|last=Milinković|first=Mihailo|year=1996|script-title=sr:НОВА АРХЕОЛОШКА ИСТРАЖИВАЊА КОМПЛЕКСА СВ. АРХАНЂЕЛА КОД ПРИЗРЕНА|trans-title=New archeological excavation of St. Archangel complex near Prizren|url=http://www.iustinian.org/Arhandjeli/srpski.htm|journal=Гласник Српског Археолошког друштва 11|language=sr|location=Belgrade|pages=208–224|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007113433/http://www.iustinian.org/Arhandjeli/srpski.htm|archive-date=2011-10-07}}</ref> На почетокот на 17 век е извршено систематско уривање на манастирските цркви и нашироко се сметало дека е користен градежен материјал за изградба на Синан-пашината џамија во истиот град, но таквите тврдења не се докажани.<ref name="Milinkovic" /><ref name="Kaleshi">{{Наведена книга|url=http://www.zeriislam.com/artikulli.php?id=70|title=Najstariji vakufski dokumenti u Jugoslaviji na arapskom jeziku|last=Kaleshi|first=Hasan|publisher=Rilindja|year=1972|location=Prishtine|pages=257–264|language=sh, sq|access-date=2010-08-14}}</ref> Кон крајот на 17 век, Турците Османлии го ограбиле манастирот [[Високи Дечани]], но не направиле сериозна штета.<ref name="UNESO2002">{{Наведена мрежна страница|url=https://whc.unesco.org/uploads/nominations/724bis.pdf|title=World Heritage Scanned Nomination: Dečani monastery|year=2002|publisher=[[UNESCO]]}}</ref> Во првата половина на 18 век Богородица Љевиш во Призрен била претворена во џамија и прилагодена на потребите на услугите карактеристични за исламот.<ref name="UNESO2002" /> Два споменика посветени на [[Косовска битка|битката за Косово]] биле уништени и отстранети од Турците, вклучително и еден подигнат од [[Стефан Лазаревиќ]], српскиот деспот и син на [[Лазар Хребељановиќ|Лазар од Србија]].<ref name="Marković">{{Наведено списание|last=Marković|first=Dragan|year=1989|title=Svečanosti na Gazimestanu o Bidovdanu između dva svetska rata|url=http://www.anthroserbia.org/Content/PDF/Articles/ES-X_(1989)_12_Dragan_Markovic.pdf|journal=Etnološke sveske|volume=10|pages=127–134|access-date=2022-02-19|archive-date=2021-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20210304091707/http://www.anthroserbia.org/Content/PDF/Articles/ES-X_(1989)_12_Dragan_Markovic.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="Kossev">{{Наведена мрежна страница|url=https://kossev.info/na-gazimestanu-sam-zasadila-1-000-bozura/|title=Na Gazimestanu sam zasadila 1.000 božura!|date=26 June 2016|publisher=Kossev|accessdate=2022-02-19|archive-date=2022-11-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20221115210305/https://kossev.info/na-gazimestanu-sam-zasadila-1-000-bozura/|url-status=dead}}</ref> Црквата Свети Никола од 16 век во општина [[Липљан]] била срушена во 19 век, а градежен материјал бил продаден на изградената косовска железница.{{Sfn|Subotić|1998}}<ref>{{Наведена книга|title=Косово: Ортходокс херитаже анд контемпорары катастрофе|last=Lidov|first=Aleksey|publisher=Индрик|year=1998|pages=325|author-link=Aleksey Lidov}}</ref> Средновековната [[Ново Брдо (тврдина)|тврдина Ново Брдо]] и градот биле тешко оштетени со распаѓање во 1892 година кога камен-темелникот се однесувал на изградбата на касарните во [[Приштина]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://webgate.ec.europa.eu/europeaid/prospect/internal/noauth/externalDocumentDownload.htm?id=128620&lang=en|title=Revitalization of Novo Brdo Fortress - Preliminary Management Plan|date=9 October 2006|publisher=[[UNESCO]] Office in Venice|pages=73}}</ref> == Првата и Втората светска војна == За време [[Прва светска војна|на Првата светска војна]], богатствата на [[Високи Дечани]] биле ограбени од австроунгарската армија, која ја [[Австроунгарска окупација на Србија|окупирала Србија]] помеѓу 1915 и 1918 година.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=CI5Wm8771EYC|title=Serbia's Great War, 1914–1918|last=Mitrović|first=Andrej|publisher=Purdue University Press|year=2007|isbn=978-1-55753-477-4|location=[[West Lafayette, Indiana]]|page=230|author-link=Andrej Mitrović}}</ref> По [[Априлска војна|инвазијата на Југославија]] (6-18 април 1941) во [[Втора светска војна|Втората светска војна]], најголемиот дел од Косово бил прикачен на италијанската окупирана Албанија во проширената „[[Голема Албанија]]“.<ref name="WW2">{{Наведена книга|url=http://www.muzejgenocida.rs/images/izdanja/Antonijevic,%20Nenad,%20Albanski%20zlocini.pdf|title=Albanski zločini nad Srbima na Kosovu i Metohiji: Dokumenta|last=Nenad|first=Antonijević|publisher=Muzej žrtava genocida|year=2009|edition=2|location=Kragujevac, Belgrade|access-date=2022-02-19|archive-date=2016-08-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20160810010055/http://muzejgenocida.rs/images/izdanja/Antonijevic,%20Nenad,%20Albanski%20zlocini.pdf|url-status=dead}}</ref> За време на окупацијата, дел од српското население било предмет на протерување, тортура, уништување на приватен имот, уништување и оштетување на манастири, цркви, културно-историски споменици и гробишта.<ref name="WW2" /> [[Високи Дечани|Високите Дечани]] биле цел на уништување од страна на албанскиот националистички ''[[балисти]]'' и италијанските [[Фашизам|фашистички]] црни кошули во средината на 1941 година. Кралската италијанска армија одговорила со испраќање група војници да помогнат во заштитата на манастирот од напади.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=sVf1na3FN_UC|title=Kosovo: War and Revenge|last=Judah|first=Tim|publisher=Yale University Press|year=2002|isbn=978-0-300-09725-2|location=[[New Haven, Connecticut]]|page=287}}</ref> Третите споменици посветени на битката за Косово беа целосно уништени во 1941 година.<ref name="Marković"/><ref name="Kossev"/> == СФР Југославија == [[Податотека:Saint_Peter_Koriški_Hermitage.JPG|мини|250x250пкс| Урнатини на испосницата на Свети Петар Коришански во селото Кориша]] Православниот соборен храм Света Троица во [[Ѓаковица]] бил уништен од комунистите во 1949 година .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://balkaninsight.com/2008/07/16/fury-as-park-built-on-kosovo-church-remains/|title=Fury as Park Built on Kosovo Church Remains|date=16 July 2008|publisher=Balkan Insight|accessdate=12 June 2020}}</ref><ref name="CoE">{{Наведена мрежна страница|url=https://rm.coe.int/090000168092ade2|title=Preliminary technical assessment report on the religious buildings/ ensembles and cultural sites damaged in March 2004 in Kosovo|publisher=Council of Europe|accessdate=12 June 2020}}</ref>{{Sfn|Herscher|2010}} За време на [[Протести во Косово (1981)|протестите во 1968 и 1981 година]], српските православни верски објекти беа цел на вандализам, додека вандализмот продолжи во текот на 1980-тите.{{Sfn|Herscher|2010}}<ref name="Di_Lellio">{{Наведена книга|title=The Case for Kosova: Passage to Independence|url=https://archive.org/details/caseforkosovapas0000unse|last=Di Lellio|first=Anna|publisher=Anthem Press|year=2006|isbn=9780857287120|pages=[https://archive.org/details/caseforkosovapas0000unse/page/39 39]–40}}</ref> Имаlo обиди да се опустоши Девич, да се оштети Високи Дечани и да се сквернави Грачаница и скитот на Свети Петар од Кориша.{{Sfn|Subotić|1998}} Во март 1981 година, Патријаршискиот манастир во Пеќ бил запален, при што бил уништен станбен дел од 2.000 квадратни метри заедно со вреден мебел, ретки литургиски книги и дел од ризницата на манастирот.{{Sfn|Herscher|2010}}<ref>{{Наведена книга|title=[[Balkan Idols|Balkan Idols: Religion and Nationalism in Yugoslav States]]|last=Perica|first=Vjekoslav|publisher=Oxford University Press|year=2002|isbn=9780195174298|page=[https://archive.org/details/balkanidolsrelig0000peri/page/123 123]|author-link=Vjekoslav Perica}}</ref> == Косовската војна и последиците == [[НАТО-во бомбардирање на СР Југославија|Бомбардирањето на НАТО]] во март-јуни 1999 година резултираше со оштетување на [[Грачаница (манастир)|манастирот Грачаница]], комплексот на четири цркви на Патријаршискиот манастир во Пеќ, како и на Високи Дечани и ѕидните слики на Ермитажот на Свети Петар од Кориса, меѓу позначајните цркви.{{Sfn|Ćurčić|2000}}<ref name="UNESO2002"/> Културниот историчар Андраш Ридлмаер изјавил дека ниту една српска православна црква или манастир не била оштетена или уништена од ОВК за време на војната.{{Sfn|Herscher|2010}} Меѓутоа, по војната, борците на ОВК биле обвинети за вандализирање на манастирот Девич и за тероризирање на персоналот. Војниците на КФОР рекоа дека бунтовниците на ОВК вандализирале повеќевековни мурали и слики во капелата и украле два автомобили и целата храна од манастирот.<ref name="edition.cnn.com">{{Наведена мрежна страница|url=http://edition.cnn.com/WORLD/europe/9906/17/kosovo.04/|title=KLA rebels accused of vandalizing Serb monastery|date=17 June 1999|publisher=CNN|location=New York|accessdate=2022-02-19|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304095609/http://edition.cnn.com/WORLD/europe/9906/17/kosovo.04/|url-status=dead}}</ref><ref name="novosti.rs">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.novosti.rs/vesti/naslovna/dosije/aktuelno.292.html:775163-Zak-Ogar-Hocu-da-svedocim-o-zlocinima-OVK-ali-me-ne-zovu/|title=Žak Ogar: Hoću da svedočim o zločinima OVK, ali me ne zovu|date=3 February 2019|publisher=Večernje Novosti|location=Belgrade}}</ref> Карима Беноун, специјален известувач на Обединетите нации во областа на културните права, се осврна на многуте извештаи за раширени напади врз цркви извршени од Ослободителната војска на Косово.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ohchr.org/en/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=20682&LangID=E|title="Stop denying the cultural heritage of others," UN expert says after first fact-finding visit to Serbia and Kosovo*|date=14 October 2016|publisher=United Nations High Commissioner for Human Rights|location=Geneva}}</ref> Во 2014 година, Џон Клинт Вилијамсон ги објави истражните наоди на Специјалната истражна работна група на ЕУ и посочи дека одреден елемент на ОВК по завршувањето на војната (јуни 1999 година) намерно ги таргетирал малцинските популации со акти на прогон, кои исто така вклучувале сквернавење и уништување цркви и други верски објекти.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ceas-serbia.org/images/2015-i-pre/EU-SITF-Statement_of_the_Chief_Prosecutor_of_the_SITF_29_July_2014.pdf|title=Statement of Chief Prosecutor|date=29 July 2014|publisher=Center for Euro-Atlantic Studies|accessdate=2022-02-19|archive-date=2021-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20210630151121/https://www.ceas-serbia.org/images/2015-i-pre/EU-SITF-Statement_of_the_Chief_Prosecutor_of_the_SITF_29_July_2014.pdf|url-status=dead}}</ref> Фабио Манискалко, италијански археолог, специјалист за заштита на културните добра, опиша дека припадниците на ОВК заплениле икони и литургиски украси додека ограбувале и дека продолжиле со уништување на христијанските православни цркви и манастири со минофрлачки бомби по пристигнувањето на КФОР.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://webjournal.unior.it/Dati/18/54/2.%20Kosovo,%20Maniscalco.pdf|title=The Loss of the Kosovo Cultural Heritage|last=Fabio Maniscalco|accessdate=2022-02-19|archive-date=2020-03-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318004707/http://webjournal.unior.it/Dati/18/54/2.%20Kosovo,%20Maniscalco.pdf|url-status=dead}}</ref>[[Податотека:Damaged Holy Trinity Church in Petrić, Kosovo, 1999.jpg|мини|250x250пкс| Црквата Света Троица во селото Петрич]]Во постконфликтното косовско албанско општество, повиците за одмазда за претходното насилство извршено од силите на режимот на [[Слободан Милошевиќ]] за време на војната, циркулираа низ јавната култура.{{Sfn|Herscher|2010}} Уништувањето на српското архитектонско наследство Албанците го толкуваа во тој постконфликтен контекст како архитектура која станува сурогат за силите кои се одговорни за извршување на насилство за време на војната кои треба да се одмаздат, особено владата на Милошевиќ и нејзината армија.{{Sfn|Herscher|2010}} Таквото измислување на толкувањето на архитектурата како насилство без одмазда резултираше со посредство на идејата присутна во тоа време дека уништувањето на црквите и манастирите повлекува не само одмазда за насилството за време на војната 1998-1999 година; но исто така и за синџир на реални или замислени насилни дејствија што дадат далеку како средновековно градење цркви на „криптоалбански“ верски објекти.{{Sfn|Herscher|2010}} [[Податотека:Kisha_ne_Samadrexhe_2849.jpeg|мини|250x250пкс| Црквата Свети Јован Крстител во Самодрежа]] Широките напади врз српските верски објекти започнаа по конфликтот и враќањето на стотици илјади бегалци косовски Албанци во нивните домови.<ref name="Riedlmayer11">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.heritage.sense-agency.com/assets/kosovo/sg-6-06-riedlmayer-foreword-interfaith-eng.pdf|title=Introduction in Destruction of Islamic Heritage in the Kosovo War, 1998-1999|last=András Riedlmayer|page=11|quote=Remarkably, not a single Serb Orthodox church or monastery in Kosovo was damaged or destroyed by Albanians during the 1998-1999 conflict. Unfortunately that changed after the end of the war, as thousands of Albanian refugees who had been forced out of Kosovo during the war returned to their burned-out home towns and villages. Following the end of hostilities in June 1999, dozens of Serb Orthodox churches and monasteries were damaged in revenge attacks.|accessdate=2022-02-19|archive-date=2019-07-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20190712133659/http://heritage.sense-agency.com/assets/kosovo/sg-6-06-riedlmayer-foreword-interfaith-eng.pdf|url-status=dead}}</ref> Помеѓу пристигнувањето на косовските сили (КФОР) во јуни 1999 година и немирите во 2004 година во Косово, беа уништени повеќе од 140 свети места, околу половина од историските од 14 и 15 век и околу половина од неодамна направените.{{Sfn|ERP KiM Info|2004}} <ref name="Tawil"/><ref name="Eduard">{{Наведено списание|last=Eduard|first=Serbenco|year=2005|title=SerbencoThe Protection of Cultural Property and Post-Conflict Kosovo.|url=https://www.persee.fr/docAsPDF/rqdi_0828-9999_2005_num_18_2_995.pdf|journal=Revue Québécoise de droit international|volume=18|issue=2|page=94}}{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Сербенко Едуард објаснил дека уништувањето на културните добра на противникот и [[Културоцид|културните геноциди]] се случиле во војните во Југославија и дека верските објекти биле мета поради природата на конфликтот.<ref name="Eduard" /> Уништувањето беше извршено на систематски начин.<ref name="Kostadinova11" /> {{Sfn|Ćurčić|2000}} Андрас Ридлмаер, Ендрју Хершер и Тонка Костадинова го опишале уништувањето на српското архитектонско наследство како одмазднички напади.<ref name="Riedlmayer11" /><ref name="Kostadinova11">{{Наведено списание|last=Kostadinova|first=Tonka|year=2011|title=Cultural Diplomacy in War-Affected Societies: International and Local Policies in the Post-conflict (Re)construction of Religious Heritage in Former Yugoslavia|url=http://culturaldiplomacy.org/culturaldiplomacynews/participant-papers/academy/Tonka-Kostadinova-Cultural-diplomacy-in-war-affected-societies.pdf|publisher=Institute for Cultural Diplomacy, Berlin|page=11}}</ref> Овие дискурси за гледање на српската историска архитектура како сурогати на насилството во општеството на косовските Албанци имаа ефект да го оправдаат уништувањето како бесконечен процес, наместо да работат кон политика на правда.<ref>{{Harvnb|Herscher|2010}}</ref> Поради вандализам, се појави потребата вооружените сили на ОН да ги заштитат локациите што содржат српско верско наследство на Косово.<ref name="BroscheLegnerKreutzIjla250">{{Harvnb|Brosché|Legnér|Kreutz|Ijla|2017}}.</ref> Од друга страна, странскиот дописник Роберт Фиск го критикуваше опишувањето на уништувањето како одмазднички напади.<ref name="Fisk">{{Наведена мрежна страница|url=https://about-kosovo.com/nato-turns-a-blind-eye-as-scores-of-ancient-christian-churches-are-reduced-to-rubble/|title=Nato turns a blind eye as scores of ancient Christian churches are reduced to rubble|last=Robert Fisk|work=The Independent|accessdate=2022-02-19|archive-date=2022-02-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20220219163451/https://about-kosovo.com/nato-turns-a-blind-eye-as-scores-of-ancient-christian-churches-are-reduced-to-rubble/|url-status=dead}}</ref> Тој објасни дека акциите за уништување биле планирани и ги опиша како „вандализам со мисија“.<ref name="Fisk" /> === Список на споменици оштетени или уништени во 1999 година === * Кулата на спомен-локалитетот Газиместан била минирана одвнатре, а бронзената плоча поставена на 600-годишнината од [[Косовска битка|битката за Косово]] беше откорната.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.danas.rs/zivot/na-grdnom-sudilistu/|title=Na grdnom sudilištu|date=29 June 2014|publisher=[[Danas (newspaper)|Danas]]}}</ref> * Споменикот на [[Стефан Душан]], српскиот цар во [[Призрен]], урнат и уништен.<ref name="Fischer">{{Наведено списание|last=Fischer|first=Wladimir|year=2001|title=The Role of Dositej Obradovic in the Construction of Serbian Identities During the 19th Century|journal=Spaces of Identity|pages=67–87}}</ref><ref name="monuments">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kosovo.net/monuments.html|title=Destruction of Serb Monuments in Post-War Kosovo|publisher=kosovo.net|accessdate=2022-02-19|archive-date=2022-02-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20220219163501/http://www.kosovo.net/monuments.html|url-status=dead}}</ref>[[Податотека:01-SvetiArhandjeli.jpg|мини|250x250пкс| Манастир на Светите Архангели во [[Призрен]]]] * Споменикот на [[Лазар Хребељановиќ]] во [[Гнилане]], урнат и уништен.<ref name="Fischer" /><ref name="monuments" /> * Споменикот на [[Вук Караџиќ]] во [[Приштина]], урнат и уништен.<ref name="Fischer" /><ref name="monuments" /><ref name="Artemije">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theguardian.com/world/1999/jul/08/balkans4|title=Dispatches from Kosovo|date=4 July 2009|work=[[The Guardian]]}}</ref> * Споменикот на [[Доситеј Обрадовиќ]] во Приштина, урнат и уништен.<ref name="monuments" /> * Споменикот на [[Петар Петровиќ-Његош]] во Приштина, срушен и уништен.<ref name="monuments" /><ref name="Artemije" /> * Споменикот на [[Милош Обилиќ]] во [[Обилиќ]] урнат и уништен.<ref name="monuments" /> * Куќата на Даниловиќ во Лоќане кај [[Дечани]] ([[Список на споменици на културата од исклучително значење (Србија)|споменик на културата од исклучителна важност]]) била запалена и урната од Албанците.<ref name="Spomenici">Group of authors, „Spomeničko nasleđe Srbije: nepokretna kulturna dobra od izuzetnog i od velikog značaja“ (II edition), Belgrade, 2007. {{ISBN|978-86-80879-60-4}}</ref> == Немири од 2004 година == [[Податотека:St._Andrew_Church,_destroyed_by_Albanians_during_the_pogrom_of_Serbs_from_Kosovo_in_March_2004.jpg|мини|230x230пкс| Црквата Свети Илија кај [[Подуево]]]] [[Податотека:St._George_Cathedral_(4408592279).jpg|мини|307x307пкс| Катедралата Свети Ѓорѓи во [[Призрен]]]] Повоените, албанските косовски медиуми, поддржани и контролирани од албанските групи на отпорот, предизвикаа клима на страв кај локалните новинари за да се спречи избалансирано покривање на насилството извршено од двете страни.<ref name="BroscheLegnerKreutzIjla254" /> Таа генерира националистичка медиумска кампања која поттикна и координираше последователни напади врз локации што содржеа српско наследство.<ref name="BroscheLegnerKreutzIjla254">{{Наведено списание|last=Brosché|first=Johan|last2=Legnér|first2=Mattias|last3=Kreutz|first3=Joakim|last4=Ijla|first4=Akram|year=2017|title=Heritage under attack: motives for targeting cultural property during armed conflict|url=https://www.researchgate.net/publication/311244651|journal=International Journal of Heritage Studies|volume=23|issue=3|pages=254|doi=10.1080/13527258.2016.1261918}}</ref> Во итна жалба,<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://spc.rs/eng/appeal_extraordinary_session_expanded_convocation_holy_synod_bishops |title=Appeal from the extraordinary session of the Expanded Convocation of the Holy Synod of Serbian Orthodox Church |accessdate=2022-02-19 |archive-date=2022-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220219163501/http://spc.rs/eng/appeal_extraordinary_session_expanded_convocation_holy_synod_bishops |url-status=dead }}</ref> издадена на 18 март од вонредната седница на Проширеното свикување на Светиот синод на [[Српска православна црква|Српската православна црква]] ( {{Крат|SPC|Serbian Orthodox Church}} ), било објавено дека голем број српски цркви и светилишта во Косово биле оштетени или уништени од страна на бунтовниците. Најмалку 30 локации беа целосно уништени, повеќе или помалку уништени или дополнително уништени (локалитети кои претходно беа уништени). {{Sfn|ERP KiM Info|2004}} Освен црквите и манастирите, уништени се и десетици потпорни згради (како парохиски згради, стопански згради и резиденции), со што бројот се приближува до 100 згради на СПЦ. {{Sfn|ERP KiM Info|2004}} Сите цркви и предмети на СПЦ во Призрен биле уништени. {{Sfn|ERP KiM Info|2004}} Списокот вклучува неколку [[Список на локалитети Светско наследство во Србија|места за светско наследство на УНЕСКО]]. Насилството брзо се прошири и во другите делови на Косово, при што заедниците на косовските Срби и верските и културните симболи беа нападнати од толпа Албанци.{{Sfn|Herscher|2010}} Некои од овие локации наводно биле под заштита на КФОР во тоа време. За време на немирите и насилствата беа убиени осум косовски Срби. Меѓу оштетените имоти беше целното културно и архитектонско наследство на српскиот народ, и како резултат на тоа 35 цркви, вклучително и 18 [[Културно наследство на Србија|споменици на културата]], беа урнати, изгорени или сериозно оштетени.<ref name="B92-1">B92.net, ''[http://www.b92.net/eng/news/politics-article.php?yyyy=2011&mm=03&dd=18&nav_id=73300 FM talks Kosovo at U.S. college] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110320013239/http://www.b92.net/eng/news/politics-article.php?yyyy=2011&mm=03&dd=18&nav_id=73300|date=2011-03-20}}'', 18 March 2011</ref> {{Sfn|Herscher|2010}} === Список на верски објекти уништени или уништени во 2004 година === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" !Објект ! Локација ! Историја ! Оштетување |- | Богородица Љевишка (''Богородица Љевишка'') | Призрен | 14-ти в. Светско наследство | Запален од внатре, 12-14 в. фреските сериозно оштетени, олтарот осквернавен, светата маса скршена{{Sfn|ERP KiM Info|2004}} |- | Црквата Свети Спас | Призрен | 14-ти в. | Запален{{Sfn|ERP KiM Info|2004}} |- | Катедралата Свети Ѓорѓи | Призрен | Изградена во 1856 година | Запален и миниран{{Sfn|ERP KiM Info|2004}} |- | Црквата Свети Никола (Црквата Тутиќ) | Призрен | 14-ти в. | Запален од внатре{{Sfn|ERP KiM Info|2004}} |- | Црква Свети Ѓорѓи (Црква Руновиќ) | Призрен | 16-ти в. | Запален од внатре{{Sfn|ERP KiM Info|2004}} |- | Црквата Св. Киријаки (''Црква св. Недела'') | Маало Поткаљаја, Призрен | 14-ти в. | Изгорена{{Sfn|ERP KiM Info|2004}} |- | Црквата Свети Пантелејмон | Поткаљаја | 14-ти в. | Изгорена{{Sfn|ERP KiM Info|2004}} |- | Црквата Св. Козма и Дамјан | Поткаљаја | 14-ти в. | Изгорена{{Sfn|ERP KiM Info|2004}} |- | Црквата Св. Киријаки (''Црква св. Недела'') | Живињане кај Призрен | - | Минирано, целосно уништено од експлозија{{Sfn|ERP KiM Info|2004}} |- | Манастир Свети Архангели | Призрен | 14-ти в. основана од [[Стефан Душан]] | Ограбена и изгорена, во присуство на германски војници кои не успеале да ја заштитат{{Sfn|ERP KiM Info|2004}} |- | Српската православна богословија во Призрен и Епископскиот суд | Призрен | Основана во 1872 година | Запален{{Sfn|ERP KiM Info|2004}} и луѓето нападнати на 17 март.{{Sfn|Bouckaert|2004}} |- | Црквата Свети Илија | Подуево | изградена во 1929 година | уништени и осквернавени, ковчези од блиските [[Србија|српски]] гробишта беа ископани, а коските на мртвите беа расфрлани.<ref name="Prague Post">{{Наведени вести|url=http://www.praguepost.com/archivescontent/38889-czechs-hold-line-in-kosovo.html|title=Czechs hold line in Kosovo|last=Munk|first=Eva|date=25 March 2004|work=The Prague Post|archive-url=https://archive.today/20130201060633/http://www.praguepost.com/archivescontent/38889-czechs-hold-line-in-kosovo.html|archive-date=1 February 2013}}</ref> |} == Реконструкција == [[Податотека:12-Devic.jpg|мини|250x250пкс| Обнова на манастирот Девич]] Комисијата за имплементација на реконструкција (РИЦ) за српските православни верски објекти во Косово е проект финансиран од ЕУ за промовирање на реконструкцијата на културното наследство.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.coe.int/t/DG4/CULTUREHERITAGE/COOPERATION/RIC/inc/eng/home.html|title=Home|last=Reconstruction Implementation Commission|date=13 May 2009|publisher=Council of Europe|accessdate=9 December 2010}}</ref> Под негова одговорност има 35 локации.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.coe.int/t/DG4/CULTUREHERITAGE/COOPERATION/RIC/inc/eng/sites.html|title=Sites|last=Reconstruction Implementation Commission|date=13 May 2009|publisher=Council of Europe|accessdate=9 December 2010}}</ref> Проектот за ревитализација на тврдината Ново Брдо бил финансиран од [[Европска Унија|Европската Унија,]] а спроведен од УНЕСКО и [[УНМИК]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.unesco.org/news/official-launch-revitalization-novob%C3%ABrd%C3%ABnovo-brdo-fortress-project|title=Sites|last=Official launch of the Revitalization of Novobërdë/Novo Brdo Fortress project|date=13 May 2009|publisher=UNESCO|accessdate=30 July 2020}}</ref> == Поврзано == * [[Србофобија]] == Наводи == {{Наводи}} == Извори == ; Книги * {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=zdeulbfSK-YC&pg=PA18|title=Failure to Protect: Anti-minority Violence in Kosovo, March 2004|last=Bouckaert|first=Peter|publisher=Human Rights Watch|year=2004|id=GGKEY:XX8XTDK4E19}} * {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=aJRYkzl5YC4C|title=Religion and the Politics of Identity in Kosovo|last=Duijzings|first=Ger|publisher=C. Hurst & Co. Publishers|year=2000|isbn=978-1-85065-431-5}} * {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=lhUGDAAAQBAJ|title=Between Cultural Diversity and Common Heritage: Legal and Religious Perspectives on the Sacred Places of the Mediterranean|last=Ferrari|first=Silvio|last2=Benzo|first2=Andrea|publisher=Routledge|year=2014|isbn=9781317175032|location=London & New York}} * {{Наведена книга|title=Violence taking place: The architecture of the Kosovo conflict|last=Herscher|first=Andrew|publisher=Stanford University Press|year=2010|isbn=9780804769358|location=Stanford}} * {{Наведена книга|title=Art of Kosovo: the sacred land|last=Subotić|first=Gojko|publisher=The Monacelli Press|year=1998}} ; Влада * {{Наведено списание|last=Влада Републике Србије за Косово и Метохију|title=Светиње и културна добра уништени у мартовском погрому|url=http://www.media.srbija.gov.rs/medsrp/dokumenti/unisteno_mart2004.pdf}} * {{Наведено списание|last=Влада Републике Србије за Косово и Метохију|title=Судбина културне баштине на Косову и Метохији|url=http://www.media.srbija.gov.rs/medsrp/dokumenti/sudbina_kulturne_bastine.pdf}} * {{Наведено списание|last=Влада Републике Србије за Косово и Метохију|title=Уништена и оштећена културна добра на Косову и Метохији у периоду од 1999. до 2004. године|url=http://www.media.srbija.gov.rs/medsrp/dokumenti/unisteno_osteceno_1999-2004.pdf}} * {{Наведено списание|last=Влада Републике Србије за Косово и Метохију|title=Угрожена културна добра на Косову и Метохији|url=http://www.media.srbija.gov.rs/medsrp/dokumenti/ugrozena_kulturna_dobra.pdf}} ; Списанија * {{Наведено списание|last=Slobodan Mileusnić|date=27–29 May 2005|title=ДУХОВНИ ГЕНОЦИД - КУЛТУРНА КАТАСТРОФА (КОНТИНУИТЕТ ЦРКВЕНОРУШИТЕЉСТВА НА КОСОВУ И У МЕТОХИЈИ)|url=http://www.sanu.ac.rs/Izdanja/SrbiNaKosovu/04MileusnicSlobodan.pdf|journal=СРБИ НА КОСОВУ И У МЕТОХИЈИ|publisher=SANU|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304191006/http://www.sanu.ac.rs/Izdanja/SrbiNaKosovu/04MileusnicSlobodan.pdf|archive-date=4 March 2016|access-date=24 November 2015}} * {{Наведено списание|last=Ćurčić|first=Slobodan|year=2000|title=Destruction of Serbian Cultural Patrimony in Kosovo: A World-Wide Precedent?|url=http://docplayer.net/45699705-Destruction-of-serbian-cultural-patrimony-in-kosovo-a-world-wide-precedent.html|journal=JNASSS|volume=14|issue=2|pages=125–31|access-date=2022-02-19|archive-date=2020-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20200304025738/http://docplayer.net/45699705-Destruction-of-serbian-cultural-patrimony-in-kosovo-a-world-wide-precedent.html|url-status=dead}} ; Друго * {{Наведено списание|last=Avramović, S., Rakitić, D., Menković, M., Vasić, V., Fulgosi, A. and Jokić, B.|year=2010|title=The Predicament of Serbian Orthodox Holy Places in Kosovo and Metohia: Elements for a Historical, legal and Conservational Understanding|url=http://www.ius.bg.ac.rs/prof/Materijali/avrsim/The%20Predicament%20of%20Serbian%20Orthodox%20Holy%20Places.pdf|location=Belgrade|publisher=University of Belgrade Law Faculty}} * {{Наведена мрежна страница|url=http://www.b92.net/specijal/kosovo2004/unistenecrkve.php|title=Dopunjeni i ispravljeni spisak uništenih i oštećenih pravoslavnih crkava i manastira na Kosovu u toku martovskog nasilja|last=ERP KiM Info|date=26 April 2004|work=B92 Specijal|publisher=B92}} == Надворешни врски == * [https://online.flipbuilder.com/szto/mnva/mobile/index.html?fbclid=IwAR2rgcdTR1XgLNJsfa6Xci8XupaRGJjTDB1oSVOx3cILWVPppYvgmfQ3zlA Христијанското наследство на Косово и Метохија - Историското и духовното срце на српскиот народ] * , [https://web.archive.org/web/20131203233339/http://www.kim.gov.rs/en Канцеларија за Косово и Метохија] (in English and Serbian) [[Категорија:Косовски Срби]] [[Категорија:Културно наследство на Србија]] imtm0fyhr00ei4t1m7tg9fl361m26qa 0 1292821 5601480 5510702 2026-07-28T19:54:25Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5601480 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = ФA Шјауљај<br />FA Šiauliai | image = | current = | fullname = Фудбалски Клуб ФA Шјауљај <br /> "Šiaulių" futbolo akademija | nickname = | founded = 2007 | ground = Шјауљај стадион <br/>[[Шјауљај]], [[Литванија]] | capacity = 4.000 | chairman = Дејвіс Канчељсќіс | manager = | league = [[ТОПЛИГА]]<ref>[https://toplyga.lt/naujiena/naujasis-lietuvos-futbolo-cempionato-pavadinimas-toplyga/9300 Naujasis Lietuvos futbolo čempionato pavadinimas – TOPLYGA]</ref> | season = 2024 | position = 7. место ''(A лига)'' | largestwin = | worstdefeat = | topscorer = | fansgroup = | honours = |pattern_la1 = _hummelcorestriped1718by |pattern_la2 = _senica1617h |pattern_b1 = _yellowstripes |pattern_b2 = _senica1617h |pattern_ra1 = _hummelcorestriped1718by |pattern_ra2 = _senica1617h |pattern_sh1 = _lugo1517a |pattern_sh2 = _senica1617h2 |pattern_so1 = _3_stripes_white |pattern_so2 = _3_stripes_white |leftarm1 = 000000 |leftarm2 = ff0000 |body1 = 000000 |body2 = ff0000 |rightarm1 = 000000 |rightarm2 = ff0000 |shorts1 = 000000 |shorts2 = ff0000 |socks1 = 000000 |socks2 = 000000 }} '''ФA Шјауљај''' ({{langx|lt|Futbolo akademija "Šiauliai"}}) — [[Литванија|литвански]] [[фудбал]]ски клуб од [[Шјауљај]]. Моментално настапува во А лига на Литванија. == Историја == Фудбалскиот клуб бил формално формиран во [[2007]] година. [[2021]] година стана шампион на Прва лига. == Успеси == === Национални успеси === * '''Шампион на Прва лига (1):''' :2021 == Сезони (2010.—) == {|class="wikitable" ! Сезона ! Hиво ! Лига ! Место ! Наводи |- |- | bgcolor="#FFFFFF" style="text-align:center;"| '''2010''' | bgcolor="#dbf3ff" style="text-align:center;"| '''4.''' | bgcolor="#dbf3ff" style="text-align:center;"| '''Трећа лига''' ''(Шјауљај)'' | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| '''9.''' | |- | bgcolor="#FFffFF" style="text-align:center;"| '''2016''' | bgcolor="#dbf3ff" style="text-align:center;"| '''4.''' | bgcolor="#dbf3ff" style="text-align:center;"| '''Трећа лига''' ''(Шјауљај)'' | bgcolor="#F5f5f5" style="text-align:center;"| '''6.''' | |- | bgcolor="#FFFFFF" style="text-align:center;"| '''2017''' | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''3.''' | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''Друга лига''' ''(Западна зона)'' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''4.''' | <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://almis.sritis.lt/ltu17lyga2w.html |title=Lithuanian 2017 LFF 2 Lyga Zone West<!-- Botovski generisani naziv --> |accessdate=2022-02-25 |archive-date=2020-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200608210521/http://almis.sritis.lt/ltu17lyga2w.html |url-status=dead }}</ref> |- | bgcolor="#FFFFFF" style="text-align:center;"| '''2018''' | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''3.''' | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''Друга лига''' ''(Западна зона)'' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''6.''' | <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://almis.sritis.lt/ltu18lyga2w.html |title=Lithuanian 2018 LFF 2 Lyga Zone West<!-- Botovski generisani naziv --> |accessdate=2022-02-25 |archive-date=2020-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200116183350/http://almis.sritis.lt/ltu18lyga2w.html |url-status=dead }}</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2019''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''Прва лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''6.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2019.html#1lyga Lithuania 2019<!-- Botovski generisani naziv -->]</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2020''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''Прва лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''5.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2020.html#1lyga Lithuania 2020<!-- Botovski generisani naziv -->]</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2021''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''Прва лига''' | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2021.html#1lyga Lithuania 2021<!-- Botovski generisani naziv -->]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2022''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''7.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2022.html#2lyga Lithuania 2022]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2023''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2023.html#alyga Lithuania 2023]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2024''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''7.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2024.html#alyga Lithuania 2024]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2025''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''5.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2025.html#alyga Lithuania 2025]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2026''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[ТОПЛИГА]]''' | bgcolor="#" style="text-align:center;"| '''.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2026.html#alyga Lithuania 2026]</ref> |- |} == Наводи == {{наводи|3}} == Надворешни врски == * [http://www.siauliufa.lt/ Официјално мрежно место ФA Шјауљај] * [https://toplyga.lt/ toplyga.lt] ФA Шјауљај {{A лига на Литванија}} [[Категорија:Фудбалски клубови од Литванија|Шјауљај]] hjceogp8atvc4qo5h8ozqntw30m62cd 0 1292822 5601501 5543784 2026-07-28T21:05:06Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5601501 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = ФК Джjугас<br />FC Džiugas | image = [[Податотека:FC_Džiugas.png]] | current = | fullname = Фудбалски Клуб Джjугас <br /> "Džiugo" futbolo klubas | nickname = | founded = 2014 | ground = Телшјај стадион <br/>[[Телшјај]], [[Литванија]] | capacity = 4.000 | chairman = | manager = ''Andrius Lipskis'' | league = [[ТОПЛИГА]]<ref>[https://toplyga.lt/naujiena/naujasis-lietuvos-futbolo-cempionato-pavadinimas-toplyga/9300 Naujasis Lietuvos futbolo čempionato pavadinimas – TOPLYGA]</ref> | season = 2025 | position = 7. место ''(A лига)'' | largestwin = | worstdefeat = | topscorer = | fansgroup = | honours = |pattern_la1 = |pattern_la2 = |pattern_b1 = |pattern_b2 = _ |pattern_ra1 = |pattern_ra2 = |pattern_sh1 = |pattern_sh2 = |pattern_so1 = |pattern_so2 = |leftarm1 = 800000 |leftarm2 = 000000 |body1 = 800000 |body2 = 000000 |rightarm1 = 800000 |rightarm2 = 000000 |shorts1 = 800000 |shorts2 = 000000 |socks1 = 800000 |socks2 = 000000 }} '''ФК Джjугас''' ({{langx|lt|Futbolo klubas "Džiugas"}}) — [[Литванија|литвански]] [[фудбал]]ски клуб од [[Телшјај]]. Моментално настапува во А лига на Литванија. == Историја == Фудбалскиот клуб Джjугас бил формално формиран во [[2014]] година. [[2019]] година стана шампион на Прва лига. == Успеси == === Национални успеси === * '''Шампион на Прва лига (1):''' :2019 == Сезони (2014. —) == {|class="wikitable" ! Сезона ! Hиво ! Лига ! Место ! Наводи |- | bgcolor="#ffffdd" style="text-align:center;"| '''2014''' | bgcolor="#ffffdd" style="text-align:center;"| '''3.''' | bgcolor="#ffffdd" style="text-align:center;"| '''II ліга''' <small>''(запад)''</small> | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| '''2.''' | <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://almis.sritis.lt/ltu14lyga2w.html |title=Lithuanian 2014 LFF 2 Lyga Zone West<!-- Заголовок добавлен ботом --> |accessdate=2022-02-25 |archive-date=2019-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190119120940/http://almis.sritis.lt/ltu14lyga2w.html |url-status=dead }}</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2015 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''I лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''10 | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2015.html#1lyga Lithuania 2015]</ref> | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| ''' |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2016 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''I лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''7 | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2016.html#1lyga Lithuania 2016]</ref> | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| ''' |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2017 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''I лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''5 | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2017.html#1lyga Lithuania 2017]</ref> | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| ''' |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2018 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''I лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''5''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2018.html#1lyga Lithuania 2018]</ref> | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| ''' |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2019 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''I лига''' | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| '''1 | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2019.html#1lyga Lithuania 2019]</ref> | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| ''' |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2020 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''I лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''4 | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2020.html#1lyga Lithuania 2020]</ref> | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| ''' |- |||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2021''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[A лига Литваније у фудбалу|A лига]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''8.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2021.html#alyga Lithuania 2021]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2022''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A лига Литваније у фудбалу|A лига]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''9.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2022.html#alyga Lithuania 2022]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2023''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''9.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2023.html#alyga Lithuania 2023]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2024''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''6.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2024.html#alyga Lithuania 2024]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2025''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''7.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2025.html#alyga Lithuania 2025]</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2026''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[ТОПЛИГА]]''' | bgcolor="#" style="text-align:center;"| '''.''' | <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2026.html#alyga Lithuania 2026]</ref> |- |} == Наводи == {{наводи|3}} == Надворешни врски == * [http://www.fcdziugas.lt/ Официјално мрежно место ] * [https://toplyga.lt/dziugas toplyga.lt]{{Мртва_врска|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{A лига на Литванија}} [[Категорија:Фудбалски клубови од Литванија|Джjугас]] 6o53hqmsj0go6caybnzji46mzsitlvv 0 1295031 5601720 5593478 2026-07-29T07:59:19Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5601720 wikitext text/x-wiki [[Податотека:La bataille d'Austerlitz. 2 decembre 1805 (François Gérard).jpg|мини|Битката кај Аустерлиц. 2 декември 1805 година (Франсоа Жерар)]] '''Битката кај Аустерлиц''' (<abbr>20 ноември</abbr> (2 декември), 1805 )) е решавачката битка на Наполеоновата војска против армиите од [[Војна на Третата коалиција|Третата коалиција]], и една од најважните битки во [[Наполеонови војни|Наполеоновите војни]]. Оваа битка се смета за најголема победа на [[Наполеон Бонапарт|Наполеон]], и е позната и како '''Битка на три цара''' затоа што [[Прво Француско Царство|Француската]] армија ги поразила војските предводени од рускиот цар [[Александар I (Русија)|Александар I]] и царот на [[Светото Римско Царство]] [[Франц II (Свето Римско Царство)|Франц II]]. Битката се одиграла во близина на градот [[Славков кај Брно|Аустерлиц]] во [[Австриско Царство|Австриската империја]] (денешен Славков кај Брно во [[Чешка]]). По Битката кај Аустерлиц и со [[Пожунски мир (1805)|Пожунскиот мировен договор]], потпишан од Австријците, завршила војната на третата коалиција.{{Sfn|de Méneval|1910}} Битката се смета за тактичко ремек дело, на исто ниво како и битките кај [[Битка кај Кана|Кана]] или [[Битка кај Гавгамела|Гавгамела]].<ref name="farwell1">Farwell p. 64. "Austerlitz is generally regarded as one of Napoleon's tactical masterpieces and has been ranked as the equal of Arbela, Cannae, and Leuthen."</ref><ref name="dupuyref">Dupuy p. 102</ref> == Причини == Во Европа имало превирања уште од почетокот на [[Француски револуционерни војни|Француските револуционерни војни]] во 1792 година.{{Sfn|Hall|Davis|1957}} Во 1797 година, по петгодишна војна, [[Прва Француска Република|Француската Република]] ја поразила [[Прва коалиција|Првата коалиција]], сојуз на Австрија, Прусија, Велика Британија, Шпанија и разни италијанските држави.{{Sfn|Schroeder|1996}} Во 1798 година била создадена [[Втора коалиција|Втората коалиција]] на чело со Велика Британија, Австрија и Русија, а во сојузот биле вклучени и Отоманската Империја, Португалија и Неапол.{{Sfn|Pearson|1994}} Во 1801 година Наполеон ја поразил и оваа коалиција, а [[Обединето Кралство на Велика Британија и Ирска|Британија]] станала единствен противник на новиот [[Француски конзулат]]. {{Sfn|Schroeder|1996}} Во март 1802 година, по потпишување на Договорот од Амјен, Франција и Британија се согласиле да стават крај на непријателството.{{Sfn|Schroeder|1996}} Но, проблемите меѓу двете страни продолжиле и било отежнато спроведувањето на договорот. {{Sfn|Grainger|2004}} Британската влада не сакала да ги врати [[’Ртска Колонија|колонијата Кејп]] и повеќето острови во Холандска Западна Индија на Република Батавија.{{Sfn|Schroeder|1996}} {{Sfn|Grainger|2004}} Наполеон бил лут затоа што британските трупи не ја напуштиле [[Малта]].{{Sfn|Chandler|1966}} Тезичната ситуација се влошила кога Наполеон пратил воена сила да ја угуши [[Хаитска револуција|револуцијата на Хаити]].{{Sfn|Chandler|1966}}{{Sfn|Grainger|2004}} Во мај 1803 година, Британија ѝ објавила војна на Франција.{{Sfn|Grainger|2004}} === Трета коалиција === Во декември 1804 г., договорот меѓу Англија и Шведска придонел за создавање на Третата коалиција.{{Sfn|Jorgensen|2004}} Британија во 1804 и 1805 година била дипломатски активна со цел да се формира нова коалиција против Франција, а во април 1805 година, Британија и Русија потпишале сојуз.{{Sfn|Chandler|1966}} По двата последни пораза, Австрија со цел да се одмазди се приклучила на коалицијата неколку месеци подоцна.{{Sfn|Chandler|1966}} == Претходни настани == [[Податотека:Charles_Thévenin_-_Reddition_de_la_ville_d'Ulm.jpg|алт=Colored painting showing Napoleon receiving the surrender of General Mack, with the city of Ulm in the background.|мини|350x350пкс| [[Наполеон Бонапарт|Наполеон]] го презема предавањето на генералот Мек и австриската војска во [[Битка кај Улм|Улм]] . Слика од Чарлс Тевенин .]] Во август 1805 година, францускиот цар Наполеон,{{Sfn|Lyons|1994}} ги насочил своите војски од [[Ламанш|Ла Манш]] кон [[Рајна]] за да се справи со новите австриски и руски закани.{{Sfn|Chandler|1966}} На 25 септември, во голема тајност, {{Sfn|Kobtzeff|2016}} 200.000 француски војници почнале да ја преминуваат Рајна {{Sfn|Cook|Paxton|1981}} на фронт долг 260 км. {{Sfn|Brooks}} {{Sfn|Uffindell}} Најголемиот дел од австриската војска бил стациониран во тврдината [[Улм]] во [[Швабија]].{{Sfn|Schneid|2005}} По [[Битка кај Улм|Битката кај Улм]], на 20 октомври 23.000 австриски војници се предале на Наполеон, а бројот на австриски затвореници се искачил на 60.000.{{Sfn|Uffindell}} Оваа спектакуларна победа на Наполеон била засенета со поразот на француско-шпанската флота во [[Битка кај Трафалгар|Битката кај Трафалгар]]. {{Sfn|Tibbetts|2016}} Сепак, Французите продолжиле да напредуваат на копно; а на 13 ноември Австријците без отпор ја предале [[Виена]] на Французите. Руските и австриските трупи се повлекле во [[Оломоуц|Олмуц]].<ref name="lvq10">Lê Vinh Quốc, Nguyễn Thị Thư, Lê Phụng Hoàng, pp. 154–160</ref> Австро-руските сили стационирани во Олмуц, иако не биле многу, сепак биле побројни од француската армија. Кон силите на коалицијата можеле да се придружат и дополнителни војски, а исто така се очекувало [[Прусија]] да се приклучи на коалицијата. Затоа, на сојузничките сили им било поисплатливо да чекаат за да имаат голема надмоќ врз француските сили. Меѓутоа, сојузничката команда решила да не чека, туку да дејствува. Тие сакале да ја отсечат француската војска, која била во близина на [[Брно|Брун]]. На 27 ноември, сојузничката војска се упатила од Олмуц кон Брун. На 28 ноември, биле нападнати 8 француски ескадрили кај [[Вишков (Чешка)|Вишау]] и ги избркале од таму. По оваа победа довербата на сојузниците било дополнително зајакната. На 25 ноември, Наполеон го пратил генералот Савари кај царот Александар, за да ја пренесе неговата порака дека сака да избегне битка, а всушност требало да ја испита ситуацијата и да ја утврди местоположбата на сојузничките сили. На 29 ноември сојузниците наместо да продолжат да се движат во иста насока кон Брун, скршнале на југоисток. На 1 декември тие ја зазеле својата почетна позиција пред битката во околината на Аустерлиц. Откако Наполеон дознал дека сојузниците преминале во офанзива, почнал активно да се подготвува за претстојната битка. За да добие на време за пристигнување на дополнителни трупи, Наполеон повторно го испратил Савари, кој барал лично да се сретне со рускиот цар и понудил 24 часовно примирје.{{Sfn|Chandler|1966}} Барањата биле одбиени, но поради бавното движење на сојузничките сили, Наполеон добил доволно време. Наполеон од височинка можел лично да го набљудува приближувањето на непријателската војска до бојното поле (28, 29, 30 ноември). == Текот на битката == [[Податотека:Bivouac_on_the_Eve_of_the_Battle_of_Austerlitz,_1st_December_1805.PNG|алт=Colored painting showing French troops lighting torches for Napoleon.|мини|300x300пкс| Наполеон со своите трупи во пресрет на битката. Слика од Луј-Франсоа, Барон Лежеун]] Наполеон располагал со околу 72.000 војници и 157 топови за претстојната битка, а војската на Давут била далеку на југ во правец на Виена.{{Sfn|Uffindell}} <ref name="nicholls910">David Nicholls, ''Napoleon: a biographical companion'' pp. 9–10.</ref> Сојузниците имале околу 85.000 војници, седумдесет проценти од нив Руси и 318 топови.{{Sfn|Uffindell}} === Бојно поле === Битката се одиграла на десет километри југоисточно од градот [[Брно]], помеѓу тој град и Аустерлиц во денешна Чешка. На северниот дел од бојното поле се истакнувал ридот Сантон со 210 метри и ридот Журан висок 270 метри, и од двата рида можел да се надгледува важниот пат [[Оломоуц]] - Брно, кој се протегал во правец исток - запад. === Планови и намери === [[Податотека:Battle_of_Austerlitz,_Situation_at_1800,_1_December_1805.png|алт=Map showing French troops concentrated to the west of the battlefield and the Allies to the east.|десно|мини| Распоред на сојузничките (црвено) и француските (сино) сили во 18:00 часот на 1 декември 1805 г.]] [[Податотека:Cuirassiers_1805_Meissonier_Chantilly.jpg|мини|300x300пкс| Француските војски заземаат позиција]] На 28 ноември Наполеон се сретнал со своите маршали во Царскиот штаб, кои го информирале за нивните лоши претчувства за претстојната битка. Тој го отфрлил нивниот предлог за повлекување. {{Sfn|Fisher|Fremont-Barnes|2004}} Наполеон бил свесен дека командата на сојузничката војска не е во рацете на Кутузов, туку кај царот Александар, кој честопати ги прифаќал плановите на австриските генерали. Сојузничката војска која ја започнала офанзивата паднала во замката поставена од Наполеон.<ref name="flank2">Richard Brooks (editor), ''Atlas of World Military History''. p. 109</ref> Наполеон претпоставувал дека австриската команда ќе се обиде да го отсече од комуникациската врска со Виена.<ref name="lvq10" /> За да го направат тоа, сојузниците требало да го опколат неговото десно крило, но затоа централното и левото крило на сојузниците ќе бидат многу ранливи. За да ги охрабри да го нападнат неговото десно крило, Наполеон ја напуштил стратешката позиција на височините Пратцен, лажирајќи ја слабоста на своите сили и сопствената претпазливост.{{Sfn|Fisher|Fremont-Barnes|2004}} Во меѓувреме, поголемиот дел од силите на Наполеон требало да бидат камуфлирани на височинката.{{Sfn|Chandler|1966}} Според неговиот план, француските трупи требало да ги нападнат и повторно ќе ја заземат височинката Пратцен, а потоа од височина да го започнат одлучувачкиот напад кон центарот на сојузничката војска, да ги неутрализираат и да ги опколат одзади.<ref name="lvq10" /><ref name="barnes19">Gregory Fremont-Barnes, Napoleon Bonaparte: leadership, strategy, conflict, p. 19</ref> Во меѓувреме, за да го поддржи своето слабо десно крило, Наполеон му наредил на III корпус на Давут да дојде од Виена и да им се придружи на луѓето на генералот Легранд, кои го држеле крајното јужно крило кое ќе го поднесе нападот на сојузниците. Војниците на Давут имале 48 часа за да поминат 110 км. Нивното доаѓање би било клучно за исходот на францускиот план Советот на сојузниците се состанал на 1 декември за да се разгледаат предлозите за битката. Сојузничките стратези имале две клучни идеи: да се соочат со непријателот и да го осигураат јужното крило кое водело кон Виена. Иако рускиот цар со својата непосредна придружба притискале за отпочнување на битка, австрискиот император [[Франц II (Свето Римско Царство)|Франц]] бил повнимателен и бил поддржан од Кутузов, главниот руски командант.<ref name="emperor">Chandler p. 416.</ref> Притисокот за борба од руските благородници и австриските команданти, сепак, преовладал и сојузниците го усвоиле планот на австрискиот началник на Генералштабот Вејротер.<ref name="emperor" /> Според него требало да се нападне француското десно крило, за кое сојузниците забележале дека е недоволно заштитено, и да се направат диверзантски напади против француското лево крило. Сојузниците најголем дел од своите сили распоредиле во четири чети кои ќе ја нападнат француската десница. [[Руската царска гарда]] била резерва за руските трупи кои под команда на [[Петар Багратион|Багратион]] ја штителе сојузничката десница. === Почеток на битката === Битката започнала околу 8 часот кога првите сојузнички линии го нападнале селото Телниц, брането од Третиот линиски полк. Овде се воделе тешки борби и во текот на денот. Во тоа време пристигнале првите луѓе од корпусот на Давут и ги исфрлиле сојузниците од Телниц пред и тие да бидат нападнати од [[хусар]]и и повторно да го напуштат градот.<ref name="attacks">Fisher & Fremont-Barnes pp. 48–49.</ref> Селото било заземано наизменично повеќе пати од војските во текот на денот.{{Sfn|Fisher|Fremont-Barnes|2004}} Сојузничките чети почнале да ја напаѓаат француската десница, но не биле доволно брзи, па Французите биле претежно успешни во одбивање на нападите. Всушност, сојузничките единици биле лошо распоредени, а акциите лошо темпирани: коњичките одреди под команда на [[Јохан I Јозеф, принц од Лихтенштајн|Лихтенштајн]] од сојузничкото лево крило биле преместени на десното крило и во преместувањето налетале и успориле дел од втората пешадиска чета која напредувала кон француската десница.<ref name="Fisher Fremont-Barnes 48">Fisher & Fremont-Barnes p. 48.</ref> Во меѓувреме, најистурените единици од втората чета го нападнале селото Соколниц, брането од 26-от лесен полк на Французите. Почетните сојузнички напади биле неуспешни и генералот Лангерон наредил бомбардирање на селото. Канонадата ги принудила Французите да го напуштат селото, а речиси истовремено, третата чета го нападнала замокот Соколниц. Французите во контранапад го вратиле селото, за подоцна повторно да бидат исфрлени од него. Борбите во оваа област привремено завршиле кога дивизијата на Фриант (дел од III корпус) повторно го зазел селото. Соколниц бил од стратешка важност на бојното поле, а контролата врз селото се менувала неколку пати во текот на денот. {{Sfn|Fisher|Fremont-Barnes|2004}} Додека сојузничките трупи го напаѓале француското десно крило, IV корпус на Кутузов останал на височините Пратцен. Како и Наполеон, Кутузов ја увидел важноста на Пратцен и одлучил да ја задржи стратешката позиција. Наполеон успеал да го избрка IV корпус од Пратцен. Ова значело дефинитивен крај за сојузничката војска.<ref name="lvq10"/> === „Еден брз удар и војната ќе заврши“ === [[Податотека:Battle_of_Austerlitz_-_Situation_at_0900,_2_December_1805.png|алт=Map with blue lines showing the French advance against the Allied center, symbolized with red lines.|десно|мини|300x300пкс| Одлучувачките напади врз сојузничкиот центар ја поделиле сојузничката војска на два дела и ги оставиле Французите во одлична тактичка позиција за да победат во битката.]] Околу 8:45 часот, задоволен од слабоста на непријателскиот центар, Наполеон го прашал Соулт колку време ќе им треба за да стигнат до Пратцен. На тоа маршалот одговорил: „Помалку од дваесет минути, господине“. Околу 15 минути подоцна, Наполеон наредил напад, додавајќи: „Еден брз удар и војната ќе заврши“.{{Sfn|Uffindell}} Густата магла ѝ овозможила на француската дивизија неприметно да напредуваат.{{Sfn|Fisher|Fremont-Barnes|2004}} Руските војници и команданти на врвот од височинката биле запрепастени кога виделе колку многу француски војници им се приближуваат.{{Sfn|Chandler|1966}} Сојузничките команданти преместиле некои одреди за да им помогнат во жестоката борба. По едночасовни борби голем дел од оваа единица бил уништен. Преостанатите војници, претежно неискусни Австријци, биле принудени да се повлечат по падините. На север, дивизијата под команда на генералот Вандам ја нападнала областа наречена Старе Винохради („Стари лозја“) и разбила неколку сојузнички баталјони.{{Sfn|Fisher|Fremont-Barnes|2004}} Французите стекнале огромна предност, но битката не била завршена. Наполеон му наредил на првиот корпус под команда на Бернадот да ја поддржи левата страна на Вандам и својот команден центар го преместил од ридот Журан во капелата Свети Антониј на височинката Пратцен. Сојузниците, кога увиделе дека се наоѓаат во тешка положба, одлучиле да ја испратат [[руската царска гарда]] со која командувал [[Големиот војвода Константин Павлович од Русија|Големиот војвода Константин]], брат на царот Александар. Тие во контранапад се судриле со силите на Вандам, и го поразиле. Насетувајќи проблеми, Наполеон ѝ наредил на својата тешка коњаница да тргне во напад. Коњаницата на Наполеон ги збришале Русите, но од обете страни се придодавале уште коњаници, и не се знаело кој ќе победи. Русите биле побројни, но набрзо на французите им се придружила дивизијата на Друе. [[Коњска артилерија|Коњичката артилерија]] на француската гарда ѝ нанела тешки загуби на руската коњаница. Русите биле разбиени, а многумина од нив загинале додека биле гонети од француската коњаница.{{Sfn|Fisher|Fremont-Barnes|2004}} Во битката на Пратцен тешко бил ранет Кутузов, а неговиот зет Фердинанд фон Тиезенхаузен бил убиен.<ref name="lvq10"/> === Исход === [[Податотека:Battle_of_Austerlitz_-_Situation_at_1400,_2_December_1805.png|алт=Map showing the French advance in blue lines and the defeated Allied armies in red lines, moving away (to the east) from the battlefield.|мини| Во 14 часот, сојузничката војска била раздвоена. Наполеон имал можност да нападне едно од крилата и ја избрал сојузничката левица затоа што другите непријателски сектори веќе биле неутрализирани или се повлекувале.]] Во меѓувреме, на најсеверниот дел од бојното поле се воделе тешки борби. Тешката коњаница на [[Јохан I Јозеф, принцот од Лихтенштајн|Принцот од Лихтенштајн]] почнала да ја напаѓа лесната коњица на [[Франсоа Етјен де Келерман|Келерман]] откако успеала правилно да се позиционира на теренот. Силите на Келерман се засолниле зад пешадиската дивизија на генералот Кафарели откако им станало јасно дека Русите се бројчано надмоќни. Војската на Кафарели ги запрела руските напади. Следела долга и лута борба, но Французите победиле на крајот. V корпус на Французите по тешките борби успеал да ги натера трупите на [[Петар Багратион|Багратион]] да се повлечат од теренот.{{Sfn|Fisher|Fremont-Barnes|2004}} Наполеон својот фокус го насочил кон јужниот дел од бојното поле каде што Французите сè уште се бореле со сојузниците за контрола на Соколниц и Телниц. Непријателот бил разбиен кај Соколниц и сојузниците побегнале од селото.{{Sfn|Fisher|Fremont-Barnes|2004}} Кај сојузничката војска завладеала општа паника и почнале да бегаат во сите правци. За време на повлекувањето руските сили кои биле поразени од француската десница се повлекувале на југ кон Виена преку замрзнатото блато Сатшан. Француската артилерија започнала да ги бомбардира трупите и притоа се скршил мразот. Многу војници се удавиле во студеното блато, а потонале и десетици руски артилериски орудија.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/historynapoleon02abbogoog|title=The History of Napoleon Bonaparte|last=Abbott|first=John S.C.|publisher=Harper & Brothers Publishers|year=1888|editor-last=Low|editor-first=Sampson|edition=3|volume=L|publication-place=[[London]], United Kingdom of Great Britain|pages=475–486|language=en|chapter=Chapter XXXL: Austerlitz|editor-last2=Abbot Mead|editor-first2=Susan|chapter-url=https://archive.org/details/historynapoleon02abbogoog/page/n482/mode/2up|via=[[Internet Archive]]}}</ref> Многу давеници биле спасени од нивните непријатели.{{Sfn|Chandler|1966}} Меѓутоа, доказите на лице место, кои подоцна биле објавени во јавноста, наведуваат дека пресметката на Наполеон за катастрофата била најверојатно преувеличена; по негова инструкција, езерата биле исушени неколку дена по битката и биле пронајдени трупови на два-три војници и околу 150 коњи. Сепак, царот Александар I го потврдил инцидентот по војните.<ref>{{Наведено списание|last=Rose|first=J. Holland|date=1 July 1902|editor-last=Poole|editor-first=Reginald L.|title=The Ice Incident at the Battle of Austerlitz|url=https://academic.oup.com/ehr/article-abstract/XVII/LXVII/537/511831|format=PDF|journal=[[The English Historical Review]]|language=en|publisher=Oxford University Press (OUP)/Longmans, Green & Company, Limited/Johnson Reprint Corporation Limited|volume=XVII|issue=67|pages=537–538|doi=10.1093/ehr/XVII.LXVII.537|issn=0013-8266|jstor=00138266|lccn=05040370|oclc=474766029}}</ref> == Последици и значење == Сојузниците загубиле 36.000 војници од вкупно 89.000, или околу 38% од нивните ефективни сили. Французите изгубиле околу 9.000 од вкупно 66.000 војници, или околу 13% од нивните сили. Големата победа била дочекана со восхит во Париз, каде што пред само неколку дена нацијата била на работ на финансиски колапс. Наполеон ѝ напишал на [[Жозефина де Боарне|Жозефина]] : „Ја победив австроруската војска со која командуваа двата цара. Малку сум уморен. . . . Те прегрнувам.“ {{Sfn|Chandler|1966}} По ова писмо на Наполеон битката станала позната како „Битката на трите цара“. Меѓутоа, на бојното поле не присуствувал австрискиот цар Франц. Царот Александар ги сумирал суровите времиња за сојузниците во изјавата: „Ние сме бебиња во рацете на џин“. {{Sfn|Fisher|Fremont-Barnes|2004}} Откако ја слушнал веста за Аустерлиц, британскиот премиер Вилијам Пит се за картата на Европа рекол „Свиткајте ја таа карта; не ни треба следниве десет години“.<ref>Stanhope's ''Life of the Rt Hon. William Pitt'' (1862), vol. iv, p. 369</ref> Франција и Австрија потпишале примирје на 4 декември, а со [[Пожунски мир (1805)|Пожунскиот договорот]], потпишан 22 дена покасно, Австрија излегла од војната. Австрија ги признала француските територии освоени со договорите од [[Договорот од Кампо Формио|Кампо Формио]] (1797) и [[Договорот од Луневил|Луневил]] (1801), требало да им отстапи земја на Баварија, [[Историја на Виртемберг|Виртемберг]] и [[Баден]], кои биле сојузници на Наполеон, да плати 40 милиони франци воена оштета и да му ја отстапи [[Венеција]] на [[Кралство Италија (Наполеонова)|Кралството Италија]]. На руската армија ѝ било дозволено да се повлече на сопствена територија, а Французите навлегле во Јужна Германија. [[Светото Римско Царство]] престанало да постои во 1806 година. Наполеон ја создал [[Рајнски Сојуз|Рајнската Конфедерација]], германски државички кои требало да послужат како тампон зона помеѓу Франција и Прусија. == Историски погледи == [[Податотека:Gros_-_Entrevue_-_1812.jpg|мини| Наполеон и [[Франц II (Свето Римско Царство)|Франц II]] по Битката кај Аустерлиц]] Наполеон не успеал да ја победи сојузничката војска во мера колку што посакувал, {{Sfn|Uffindell}} но историчарите се согласни дека однел значајна победа, која може да се споредува со други големи тактички битки како [[Битката кај Кана|Кана]].<ref name="Gilbert2000">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=MZoO7SIwMVIC&pg=PA133|title=The Encyclopedia of Warfare: From Earliest Time to the Present Day|last=Adrian Gilbert|publisher=Taylor & Francis|year=2000|isbn=978-1-57958-216-6|page=133|author-link=Adrian Gilbert (military writer)|access-date=11 July 2014}}</ref> Некои историчари наведуваат дека Наполеон бил толку успешен во Аустерлиц што изгубил контакт со реалноста, а француската надворешна политика по битката станала „лична наполеонова“.{{Sfn|McLynn}} Во [[Историја на Франција|француската историја]], Аустерлиц се смета за импресивна воена победа.<ref name="cannons">[http://mondediplo.com/2006/02/14postcolonial France's history wars], Accessed 20 March 2006</ref> Од друга страна, некои жители на прекуокеанските територии на Франција се против „официјалното одбележување на победата на Наполеон“, и тврдат дека Аустерлиц не треба да се слави бидејќи веруваат дека Наполеон извршил [[геноцид]] врз луѓето од француските колонии.<ref name="controversy">[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4491668.stm BBC – Furore over Austerlitz ceremony], Accessed 20 March 2006</ref> По битката, царот Александар I сета вина за поразот ја префрлил врз Кутузов, врховниот командант на сојузничката армија.<ref>David Nicholls, ''Napoleon: a biographical companion'', p. 138</ref> Но, јасно е дека планот на Кутузов бил сојузничката војска да се повлече малку поназад за да имаат поголема предност во логистиката. Ако се повлечеле таму можеби ќе добиеле помош од батаљоните во Италија, а Прусите можеби ќе се приклучеле на коалицијата против Наполеон. Ако го послушале Кутузов, се смета дека исходот во битката ќе бил поинаков.<ref name="Castle8990">Ian Castle, Christa Hook, ''Austerlitz 1805: the fate of empires'', pp. 89–90.</ref> == Поврзано == * [[Наполеонови војни]] * [[Список на битки во Наполеоновите војни|Битки на Наполеон]] * [[Војна на третата коалиција|Трета коалиција]] == Наводи == == Користена литература == {{Пст}} * {{Наведена книга|title=The Patterns of War Since the Eighteenth Century|last=Addington|first=L. F.|publisher=Indiana University Press|year=1984|isbn=978-0-25330-132-1|location=Bloomington, Indiana}} * {{Наведена книга|title=For God and Kaiser: The Imperial Austrian Army, 1619–1918|url=https://archive.org/details/forgodkaiserimpe0000bass|last=Bassett|first=R.|publisher=Yale University Press|year=2015|isbn=978-0-30021-310-2|location=New Haven, Connecticut}} * {{Наведена книга|title=Atlas of World Military History|url=https://archive.org/details/atlasofworldmili0000harp|publisher=HarperCollins|year=2000|isbn=0-7607-2025-8|editor-last=Brooks|editor-first=Richard|location=London|ref={{sfnRef | Brooks}}}} * Castle, Ian. ''Austerlitz 1805: The Fate of Empires''. Oxford: Osprey Publishing, 2002. {{ISBN|1-84176-136-2}} * Castle, Ian. ''Austerlitz: Napoleon and the Eagles of Europe''. Pen & Sword Books, 2005. {{ISBN|1-84415-171-9}}. * {{Наведена книга|title=The Campaigns of Napoleon|last=Chandler|first=D. G.|publisher=Simon & Schuster|year=1966|location=New York|oclc=185576578}} * {{Наведена книга|title=European Political Facts 1789–1848|last=Cook|first=C.|last2=Paxton|first2=J.|publisher=Palgrave Macmillan|year=1981|isbn=978-1-34903-308-9|location=London}} * {{Наведена книга|url=https://www.archive.org/details/memoirsofnapoleo01meneiala|title=Memoirs of Napoleon Bonaparte: The Court of the First Empire|last=de Méneval|first=Claude-François|publisher=P.F. Collier & Son Publishers|year=1910|isbn=9781355218760|editor-last=de Méneval|editor-first=Napoléon Joseph Erenst|volume=II|publication-place=New York|language=en|format=PDF|oclc=566100622|access-date=15 June 2021|editor-last2=Collier|editor-first2=Peter Fenelon|editor-link2=Peter Fenelon Collier|via=[[Internet Archive]]}} * Dupuy, Trevor N. 1990). ''Understanding Defeat: How to Recover from Loss in Battle to Gain Victory in War''. Paragon House. {{ISBN|1-5577-8099-4}}. * Farwell, Byron (2001). ''The Encyclopedia of Nineteenth-century Land Warfare: An Illustrated World View''. New York: W. W. Norton and Company. {{ISBN|0-393-04770-9}}. * {{Наведена книга|title=The Napoleonic Wars: The Rise and Fall of an Empire|url=https://archive.org/details/napoleonicwarsri0000frem|last=Fisher|first=T.|last2=Fremont-Barnes|first2=G.|publisher=Osprey|year=2004|isbn=978-1-84176-831-1|location=Oxford}} * {{Наведена книга|title=Napoleon's Enfant Terrible: General Dominique Vandamme|last=Gallaher|first=J. G.|publisher=University of Oklahoma Press|year=2008|isbn=978-0-80613-875-6|series=Campaigns and Commanders 15|location=Norman, Oklahoma}} * {{Наведена книга|title=Napoleon and the Operational Art of War: Essays in Honor of Donald D. Horward|last=Gerges|first=M. T.|publisher=Brill|year=2016|isbn=978-90-04310-03-2|editor-last=Leggiere|editor-first=M. V.|series=History of Warfare no. 110|location=Leiden|pages=221–248|chapter=Chapter 6: Ulm and Austerlitz}} * Goetz, Robert. ''1805: Austerlitz: Napoleon and the Destruction of the Third Coalition'' (Greenhill Books, 2005). {{ISBN|1-85367-644-6}}. * {{Наведена книга|title=The Amiens Truce: Britain and Bonaparte, 1801–1803|last=Grainger|first=J. D.|publisher=Boydell Press|year=2004|isbn=978-1-84383-041-2|location=Woodbridge}} * {{Наведена книга|title=British Battles of the Napoleonic Wars 1793–1806: Despatched from the Front|last=Grehan|first=J.|last2=Mace|first2=M.|publisher=Pen and Sword|year=2013|isbn=978-1-78159-332-5|location=Barnsley}} * {{Наведена книга|title=The Course of Europe Since Waterloo|last=Hall|first=Walter Phelps|last2=Davis|first2=William Sterns|publisher=Appleton-Century-Crofts|year=1957|edition=4|location=New York}} * {{Наведена книга|title=The Anglo-Swedish Alliance Against Napoleonic France|last=Jorgensen|first=C.|publisher=Palgrave Macmillan|year=2004|isbn=978-0-23028-774-7|location=London}} * {{Наведена книга|title=The End of the Old Order: Napoleon and Europe, 1801–1805|last=Kagan|first=F.|publisher=Hachette Books|year=2006|isbn=978-0-30681-645-1|location=London}} * {{Наведена книга|title=The Ashgate Research Companion to War: Origins and Prevention|last=Kobtzeff|first=O.|publisher=Routledge|year=2016|isbn=978-1-31704-110-8|editor-last=GardnerH.KobtzeffO.|location=London|chapter=Napoleonic Wars: Art of War, Diplomacy and Imperialism}} * {{Наведена книга|title=Napoleonic Warfare: The Operational Art of the Great Campaigns|last=Kuehn|first=J. T.|publisher=ABC-CLIO|year=2015|isbn=978-1-44083-308-3|location=Santa Barbara, California}} * {{Наведена книга|title=Coins and Medals: Their Place in History and Art|url=https://archive.org/details/coinsmedalstheir00lane|last=Lane-Poole|first=S.|publisher=E. Stock|year=1894|edition=2|location=London|oclc=1114793772}} * {{Наведена книга|title=Napoleon Bonaparte and the Legacy of the French Revolution|url=https://archive.org/details/napoleonbonapart0000lyon|last=Lyons|first=M.|publisher=St. Martin's Press|year=1994|isbn=978-0-31212-123-5|location=New York}} * [[Marcellin Marbot|Marbot, Jean-Baptiste Antoine Marcelin]]. "The Battle of Austerlitz," ''Napoleon: Symbol for an Age, A Brief History with Documents'', ed. Rafe Blaufarb (New York: Bedford/St. Martin's, 2008), 122–123. * {{Наведена книга|url=https://archive.org/details/napoleonbiograph00mcly|title=Napoleon: A Biography|last=McLynn|first=Frank|publisher=Arcade Publishing Inc.|year=1997|isbn=1-55970-631-7|location=New York|ref={{sfnRef | McLynn}}}} * {{Наведена книга|title=Russian Officer Corps of the Revolutionary and Napoleonic Wars|last=Mikaberidze|first=A.|publisher=Savas Beatie|year=2005|isbn=978-1-61121-002-6|location=New York}} * {{Наведена книга|title=The Longman Companion to European Nationalism 1789–1920|last=Pearson|first=R.|publisher=Routledge|year=1994|isbn=978-1-31789-777-4|location=London}} * {{Наведена книга|title=Napoleon, A Life|url=https://archive.org/details/napoleonlife0000robe_t1p5|last=Roberts|first=Andrew|publisher=Penguin Group|year=2014|isbn=978-0-670-02532-9|location=New York}} * {{Наведена книга|title=Napoleon's Conquest of Europe: The War of the Third Coalition|url=https://archive.org/details/napoleonsconques00fred|last=Schneid|first=F. C.|publisher=Greenwood|year=2005|isbn=978-0-27598-096-2|location=Westport, Connecticut}}< * {{Наведена книга|title=The Transformation of European Politics, 1763–1848|last=Schroeder|first=P. W.|publisher=Clarendon Press|year=1996|isbn=978-0-19820-654-5|edition=1 pbk|location=Oxford}} * {{Наведена книга|title=50 Great Military Leaders of All Time|last=Tibbetts|first=J.|publisher=Vij Books|year=2016|isbn=978-9-38550-566-9|location=New Delhi}} * [[Leo Tolstoy|Tolstoy, Leo]]. ''War and Peace''. London: Penguin Group, 1982. {{ISBN|0-14-044417-3}} * {{Наведена книга|title=Great Generals of the Napoleonic Wars|url=https://archive.org/details/greatgeneralsofn0000uffi|last=Uffindell|first=Andrew|publisher=Spellmount Ltd.|year=2003|isbn=1-86227-177-1|location=[[Kent]]|ref={{sfnRef | Uffindell}}}} * {{Наведена книга|title=Innovator or Imitator: Napoleon's Operational Concepts and the Legacies of Bourcet and Guibert|last=Wasson|first=J. N.|publisher=Pickle Partners|year=2014|isbn=978-1-78289-587-9}} * {{Наведена книга|title=Civil War Generalship: The Art of Command|url=https://archive.org/details/civilwargenerals0000wood|last=Wood|first=W. J.|publisher=Greenwood Publishing Group|year=1997|isbn=978-0-27595-054-5|location=Westport, Connecticut}} {{Пстк}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * (Француски) [http://www.pousse-pion.fr/blog/wan/ordre-de-bataille-austerlitz/ Аустерлиц тек на битката] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160325020548/http://www.pousse-pion.fr/blog/wan/ordre-de-bataille-austerlitz/ |date=2016-03-25 }} * [http://www.zamky-hrady.cz/1/slavkov-e.htm Аустерлиц] * (Германски) [http://www.zamky-hrady.cz/1/slavkov-d.htm Битката кај Аустерлиц 2005] * (Француски) [http://www.vialupo.com/austerlitz Аустерлиц 2005: Битка на три цара] * (Француски) [http://www.pousse-pion.fr/mp/La-bataille-d-Austerlitz.php ''Онлајн игра: Аустерлиц''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211226074935/http://www.pousse-pion.fr/mp/La-bataille-d-Austerlitz.php |date=2021-12-26 }} (од Pousse-pion, 2010) * [https://web.archive.org/web/20060825071354/http://www.napoleonicminiatureswargame.com/austerlitz.html Аустерлиц: Битка на три цара] (Друштво за минијатури за Наполеоновите војни од Торонто) * Austerlitz AKA Битката кај Аустерлиц (1960) * (Чешки) [http://www.virtualczech.cz/kraj-/927-bitva-u-slavkova Поглед на бојното поле - виртуелен приказ] * [http://www.bellum.cz/en/battle-of-austerlitz.html Bellum.cz – „Битката кај Аустерлиц на 2 декември 1805 година“] {{Наполеонови војни}} [[Категорија:Војна на Третата коалиција]] [[Категорија:Судири во 1805 година]] [[Категорија:Битки во Војната на Третата коалиција]] [[Категорија:Битки во Наполеоновите војни]] [[Категорија:Битки на Русија]] [[Категорија:Битки на Франција]] [[Категорија:Битки на Австрија]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Битки изрезбани на Триумфалната капија]] [[Категорија:Битки во Моравија]] [[Категорија:Битката кај Аустерлиц]] [[Категорија:1805 во Франција]] [[Категорија:1805 во Австриското Царство]] 16rvw3527tf2g8wkdyqria2ckngjku7 0 1295143 5601548 5518325 2026-07-29T01:36:07Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5601548 wikitext text/x-wiki '''Фатима Мушиќ Манојловиќ''' ([[Сараево]], 29 септември 1931 година - 16 јули 2019 година) била првата жена пилот во [[Босна и Херцеговина]]. По завршувањето на средното училиште, Фатима станала член на Аеро клубот „Сараево“ во 1948 година. Обуката за пилоти започнала на 17 мај 1950 година во прва класа, а завршила на 11 септември 1950 година во авионот „Тројка“ по 95 летови, од кои 15 независни.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.stojnic.co.uk/Aeroklub-Sarajevo/SveOClanu/Music%20Fatima.htm|title=Aeroklub Sarajevo - Fatima Mušić Fata: sve o Fati|work=www.stojnic.co.uk|accessdate=2022-03-09|archive-date=2016-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20160322010302/http://stojnic.co.uk/Aeroklub-Sarajevo/SveOClanu/Music%20Fatima.htm|url-status=dead}}</ref> Нејзиниот сертификат за завршување бил потпишан, меѓу другите, од Драгутин Косовац, кој во тоа време бил претседател на Аеро клубот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.klix.ba/vijesti/bih/zene-piloti-fatima-music-je-prva-zena-koja-je-osvojila-nebo-iznad-bih/151027106|title=Žene piloti: Fatima Mušić je prva žena koja je "osvojila" nebo iznad BiH|work=www.klix.ba|language=hr|accessdate=2022-03-09}}</ref> По релативно кратка пилотска кариера, се приклучила на Културно-уметничкото друштво „Валтер Периќ“, во чии рамки играла во голем број претстави. Поголемиот дел од својот работен век работела во Инвестициска банка, а потоа во Природна банка, каде што исто така заминала во пензија. Поради [[Босанска војна|војната во Босна и Херцеговина]], 1992 година се преселила во [[Канада]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.urbanmagazin.ba/fatima-manojlovic-prva-pilotkinja-u-bosni-i-hercegovini/|title=Fatima Manojlović, prva pilotkinja u Bosni i Hercegovini|work=Urban Magazin|language=bs-BA|accessdate=2022-03-09}}</ref> По војната, таа често го посетувала Сараево. По смртта на нејзиниот сопруг во 2014 година, се преселила во [[Соединети Американски Држави|Соединетите Американски Држави]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.klix.ba/vijesti/bih/prva-pilotkinja-u-bih-fatima-music-s-neba-sam-pala-na-daske-koje-zivot-znace/171124077|title=Prva pilotkinja u BiH Fatima Mušić: S neba sam pala na daske koje život znače|work=www.klix.ba|language=hr|accessdate=2022-03-09}}</ref> Отворениот центар Сараево во 2017 година покренал иницијатива меѓународниот аеродром во [[Тузла]] да се именува по Фатима.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://zenski.ba/2017/11/07/pokrenuta-inicijativa-da-tuzlasnki-aerodrom-nosi-ime-fatime-music/|title=Pokrenuta inicijativa da tuzlanski aerodrom nosi ime Fatime Mušić|date=2017-11-07|work=Zenski.ba|language=bs-BA|accessdate=2022-03-09|archive-date=2023-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20230123111208/https://zenski.ba/2017/11/07/pokrenuta-inicijativa-da-tuzlasnki-aerodrom-nosi-ime-fatime-music/|url-status=dead}}</ref> Фатима починала на 16 јули 2019 година на 88 години од животот. == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Мушиќ Манојловиќ, Фатима}} [[Категорија:Починати во 2019 година]] [[Категорија:Родени во 1921 година]] [[Категорија:Воздухопловци]] [[Категорија:Луѓе од Сараево]] [[Категорија:Жени пилоти]] tgxcwgqewgqssjm0uczo529po80orsv 0 1298070 5601700 5469517 2026-07-29T06:45:20Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5601700 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Philo T. Farnsworth in 1936.jpg|200px|мини|Фило Фарнсворт во 1936 година]] '''Фило Тејлор Фарнсворт''' (19 август 1906 - 11 март 1971 година) бил американски пронаоѓач и [[Телевизија|телевизиски]] пионер.<ref name="dnslcobt">{{Наведени вести|url=https://news.google.com/newspapers?id=iBpQAAAAIBAJ&pg=2932%2C2694060|title=Philo T. Farnsworth dies at 64, known as father of television|date=March 12, 1971|work=Deseret News|agency=(obituary)|location=Salt Lake City, Utah|page=B1}}</ref><ref>Obituary ''[[Variety Obituaries|Variety]]'', March 17, 1971, p. 79.</ref> Тој дал многу клучни придонеси за раниот развој на целосно електронската телевизија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.farnovision.com/chronicles/tfc-who_invented_what.html|title=Who Invented What?|publisher=The Farnsworth Chronicles|accessdate=May 12, 2014}}</ref> Тој е најпознат по неговиот изум од 1927 година на првиот целосно функционален електронски уред за собирање слики ( цевка за видеокамера ), дисекторот на слики, како и првиот целосно функционален и комплетен електронски телевизиски систем.<ref>"[https://books.google.com/books?id=yt8DAAAAMBAJ&pg=PA838 New Television System Uses 'Magnetic Lens']". ''Popular Mechanics'', Dec. 1934, p. 838–839. Retrieved March 13, 2010.</ref><ref name="Burns370">Burns, R. W. (1998), ''Television: An international history of the formative years''. IET History of Technology Series, 22. London: [http://www.theiet.org/ The Institution of Engineering and Technology (IET)], p. 370. {{ISBN|0-85296-914-7}}.</ref> Фарнсворт развил телевизиски систем со приемник и камера - кои ги произведувал комерцијално преку Телевизиската и радио корпорација Фарнсворт од 1938 до 1951 година, во Форт Вејн, Индијана.<ref name="Everson1">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/storyoftelevisio00everrich|title=The Story of Television: The Life of Philo T. Farnsworth|last=Everson|first=George|publisher=[[W. W. Norton & Co.]]|year=1949|isbn=978-0-405-06042-7|location=[[New York City]]|page=#?}}</ref><ref name="autogenerated2007">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.itt.com/news/adv_prog/safer.html|title=ITT, Advancing Human Progress|publisher=ITT|archive-url=https://web.archive.org/web/20070220105339/http://www.itt.com/news/adv_prog/safer.html <!-- Bot retrieved archive -->|archive-date=February 20, 2007|accessdate=July 5, 2007}}</ref> Во подоцнежниот живот, Фарнсворт измислил мал уред за [[јадрено соединување]], Фузор Фарнсворт-Хирш, кој користи инерцијално електростатичко ограничување (IEC). Како и сите уреди за соединување, тој не бил практичен уред за генерирање [[Атомска централа|јадрена енергија]], иако обезбедувал остварлив извор на [[неутрон]]и.<ref name="fusor3">{{Наведено списание|last=Miley|first=GH|last2=Sved|first2=J|date=October 2000|title=The IEC star-mode fusion neutron source for NAA – status and next-step designs|journal=Appl Radiat Isot|volume=53|issue=4–5|pages=779–783|doi=10.1016/s0969-8043(00)00215-3|pmid=11003520}}</ref> Дизајнот на овој уред бил инспирација за други пристапи за соединување, вклучувајќи го и концептот на реакторот [[Поливел|Polywell]].<ref name="fusor4">{{Наведена мрежна страница|url=http://askmar.com/ConferenceNotes/Should%20Google%20Go%20Nuclear.pdf|title=Should Google Go Nuclear|last=Bussard|first=Robert W.|authorlink=Robert W. Bussard|last2=Mark Duncan|publisher=Askmar.com|page=5|archive-url=https://web.archive.org/web/20110707175054/http://askmar.com/ConferenceNotes/Should%20Google%20Go%20Nuclear.pdf|archive-date=July 7, 2011|accessdate=July 5, 2012}}</ref> Фарнсворт поседувал 300 патенти, главно во радио и телевизија. == Ран живот == Фарнсворт е роден на 19 август 1906 година, како најстар од петте деца<ref name="videopt1p71">{{Наведени вести|url=https://www.scribd.com/doc/146221929/Zworykin-v-Farnsworth-Part-1-The-Strange-Story-of-TV-s-Troubled-Origin|title=Zworykin vs. Farnsworth, Part I: The Strange Story of TV's Troubled Origins|last=Lovece|first=Frank|date=August 1985|work=Video|access-date=May 20, 2013|page=71|author-link=Frank Lovece}}</ref> на Луис Едвин Фарнсворт и Серена Аманда Бастијан, брачен пар од Светите од подоцнежните дни кои живеат во мала дрвена куќичка изградена од таткото на Луис во близина на Бивер, Јута . Во 1918 година, семејството се преселило во ранчод 240 акри во близина на Ригби, Ајдахо,<ref name="alumni">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.byhigh.org/History/Farnsworth/PhiloT1924.html|title=Philo Taylor Farnsworth: Mathematician, Inventor, Father of Television|publisher=Brigham Young High School Alumni|accessdate=April 24, 2015}} Article edited by Kent M. Farnsworth, 2006.</ref> каде што неговиот татко го надополнувал својот земјоделски приход со влечење товар со неговиот вагон влечен од коњи. Фило бил возбуден кога открил дека неговиот нов дом е приклучен на струја, со генератор Делко (Delco) што обезбедувал струја за осветлување и земјоделски машини. Тој бил брз студент по механичка и електрична технологија, поправајќи го проблематичниот генератор. Тој пронашол изгорен електричен мотор меѓу некои предмети што ги фрлиле претходните станари и ја премотал арматурата ; рачно напојувана машина за перење на мајка му ја пренаменил во електричен погон.<ref name="Schatzkin7-10">Schatzkin, Paul (2002), ''The Boy Who Invented Television''. Silver Spring, Maryland: Teamcom Books, pp. 7–10. {{ISBN|1-928791-30-1}}.</ref> Рано развил интерес за електрониката по неговиот прв телефонски разговор со далечен роднина и открил голем куп на технолошки списанија на таванот на нивниот нов дом.<ref name="ElmaFarns1"/> Тој освоил 25 долари на натпревар за пулп-магазин за измислување магнетизирана брава за автомобил.<ref name="videopt1p71" /> Фарнсворт бил член на Црквата на Исус Христос на светиите од подоцнежните дни .<ref name="Mormon Faith in America">{{Наведена книга|title=Mormon Faith in America|last=Hanks|first=Maxine|last2=Williams|first2=Jean Kinney|year=2015|isbn=978-1438140377|page=?|author-link=Maxine Hanks}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=The Oxford Handbook of Mormonism|last=Givens|first=Terryl L.|last2=Barlow|first2=Philip L.|year=2015|isbn=978-0-1904-6350-2|page=10|quote=Philo Farnsworth, one of several inventors of television, was another Latter-day Saint media engineer.|author-link=Terryl Givens|author-link2=Philip Barlow}}</ref> Фарнсворт се истакнувал по [[хемија]] и [[физика]] во средното училиште Ригби . Тој побарал совет од наставникот по природни науки Џастин Толман за електронскиот телевизиски систем за кој размислувал; на наставникот му дал скици и дијаграми кои покриваат неколку табли за да покаже како тоа може да се постигне по електронски пат, а Толман го охрабрил да ги развие своите идеи.<ref name="Barnouw1990">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/tubeofplentyevol00barn|title=Tube of Plenty: The Evolution of American Television|last=Barnouw|first=Erik|publisher=Oxford University Press|year=1990|location=New York|author-link=Erik Barnouw|url-access=registration}}</ref> Еден од цртежите што тој ги направил на табла за неговиот наставник по хемија бил отповикан и репродуциран за случајот на мешање за патент помеѓу Фарнсворт и RCA.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.museum.tv/archives/etv/F/htmlF/farnsworthp/farnsworthp.htm|title=Farnsworth, Philo: U.S. Inventor|last=Godfrey|first=Donald|publisher=[[The Museum of Broadcast Communications]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20070713085015/http://www.museum.tv/archives/etv/F/htmlF/farnsworthp/farnsworthp.htm|archive-date=July 13, 2007|accessdate=July 5, 2007}}</ref> Во 1923 година, семејството се преселило во Прово, Јута, а Фарнсворт го посетил средното училиште Бригам Јанг истата есен. Неговиот татко починал од пневмонија во јануари 1924 година на 58-годишна возраст, а Фарнсворт ја презел одговорноста за одржување на семејството додека го завршувал средното училиште.<ref name="alumni"/> По дипломирањето BYHS во јуни 1924 година, тој се пријавил на Поморската академија на Соединетите Држави во [[Анаполис (Мериленд)|Анаполис]], [[Мериленд]], каде што го заработил вториот највисок резултат на нацијата на тестовите за регрутирање на академијата.<ref name="ElmaFarns1"/> Сепак, тој веќе размислувал однапред за неговите телевизиски проекти; тој дознал дека владата ќе ги поседува неговите [[патент]]и доколку остане во војска, па затоа добил почесно отпуштање во рок од неколку месеци откако се приклучил<ref name="ElmaFarns1" /> според одредбата според која најстарото дете во семејство без татко може да биде ослободено од воена служба за да ја одржува финансиски својата фамилија. Се вратил во Прово и се запишал на Универзитетот Бригам Јанг, но факултетот не му дозволил да присуствува на нивните напредни часови по наука врз основа на политички размислувања.<ref name="alumni" /> Тој сепак присуствувал и ги искористил истражувачките лаборатории на универзитетот, и се здобил со сертификат за помлад радио-трицијан од Националниот институт за радио и целосна сертификација во 1925 година.<ref name="alumni" /> Додека посетувал колеџ, тој ја запознал средношколката од Прово, Елма „Пем“ Гарднер<ref name="alumni" /> (1908–2006),<ref name="nyt2006">{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2006/05/03/arts/television/03farnsworth.html|title=Elma Gardner Farnsworth, 98, Who Helped Husband Develop TV, Dies|date=May 3, 2006|work=[[The New York Times]]}}</ref> со која на крајот се оженил. Фарнсворт работел додека неговата сестра Агнес ја презела одговорноста за семејниот дом и пансионот на вториот кат, со помош на братучетка која живеела со семејството. Фарнсвортс подоцна се преселиле во половина дуплекс, а семејните пријатели Гарднер се преселиле на другата страна кога тој станал празен.<ref name="Schatzkin20-1">Schatzkin, Paul (2002), ''The Boy Who Invented Television''. Silver Spring, Maryland: Teamcom Books, pp. 20–21. {{ISBN|1-928791-30-1}}.</ref> Тој развил блиско пријателство со братот на Пем, Клиф Гарднер, кој го споделил неговиот интерес за електрониката, и двајцата се преселиле во [[Солт Лејк Сити]] за да започнат бизнис за поправка на радија.<ref name="ElmaFarns1">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/distantvisionrom00farn|title=Distant Vision: Romance and Discovery of an Invisible Frontier|last=Farnsworth|first=Elma G.|publisher=PemberlyKent Publishers, Inc.|year=1990|isbn=978-0-9623276-0-5|location=[[Salt Lake City]]|page=#?}}</ref> Бизнисот пропаднал, а Гарднер се вратил во Прово. Фарнсворт останал во Солт Лејк Сити и се запознал со Лесли Горел и Џорџ Еверсон, пар филантропи од Сан Франциско кои тогаш воделе кампања за собирање средства во заедницата на Солт Лејк Сити.<ref name="Schatzkin">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.farnovision.com/chronicles/tfc-secret.html|title=The Farnsworth Chronicles|last=Schatzkin|first=Paul|publisher=Farnovision.com|accessdate=September 8, 2006}}</ref><ref name="EFarnsworth6">Farnsworth, Elma G., p. 6.</ref> Тие се согласиле да го финансираат неговото рано телевизиско истражување со почетна поддршка од 6.000 американски долари,<ref name="videopt2p97">{{Наведени вести|url=https://www.scribd.com/doc/146222148/Zworykin-v-Farnsworth-Part-2-TV-s-Founding-Fathers-Finally-Meet-in-the-Lab|title=Zworykin vs. Farnsworth, Part II: TV's Founding Fathers Finally Meet – In the Lab|last=Lovece|first=Frank|date=September 1985|work=Video|access-date=May 20, 2013|page=97|author-link=Frank Lovece}}</ref> и поставиле лабораторија во Лос Анџелес за Фарнсворт да ги спроведе неговите експерименти.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.earlytelevision.org/philo_farnsworth.html|title=Early Electronic TV|publisher=Early Television Foundation|accessdate=September 21, 2008}}</ref> Фарнсворт се оженил со Пем<ref name="nyt2006"/> на 27 мај 1926 година,<ref name="alumni"/> и двајцата отпатувале во Беркли, Калифорнија. Тие изнајмиле куќа на улицата Дерби 2910, од каде што аплицирал за својот прв телевизиски патент, кој бил одобрен на 26 август 1930 година<ref name="ElmaFarns1"/> Во тоа време тие се преселиле преку заливот во Сан Франциско, каде што Фарнсворт ја поставил својата нова лабораторија на улицата Грин 202.<ref name="sfmuseum">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sfmuseum.org/hist10/philo.html|title=Philo Taylor Farnsworth (1906–1971)|publisher=[[The Museum of the City of San Francisco]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20201106124048/http://www.sfmuseum.org/hist10/philo.html|archive-date=November 6, 2020|accessdate=July 15, 2009}}</ref> == Кариера == Неколку месеци по пристигнувањето во Калифорнија, Фарнсворт бил подготвен да ги покаже своите модели и цртежи на патентен адвокат кој бил национално признат како авторитет за [[Електромагнетизам|електрофизика]]. Еверсон и Горел се согласиле дека Фарнсворт треба да аплицира за патенти за неговите дизајни, одлука што се покажала како клучна во подоцнежните спорови со RCA.<ref name="Collier's">''Collier's Magazine'', October 3, 1936.</ref> Повеќето телевизиски системи што се користеле во тоа време користеле уреди за скенирање слики („ растеризери “) кои користеле ротирачки „Nipkow дискови“ кои се состоеле од диск што се врти со дупки распоредени во спирални обрасци, така што тие се провлекувале низ сликата во низа кратки лакови додека ја фокусирале светлината која ја фаќале на [[Фотоелектричен ефект|фотосензитивни]] елементи, со што се произведувал различен електричен сигнал што одговара на варијациите во интензитетот на светлината . Фарнсворт ги препознал ограничувањата на механичките системи и дека целосно електронскиот систем за скенирање може да произведе супериорна слика за пренос на уред кој прима.<ref name="Collier's" /><ref name="Schatzkin14-15">Schatzkin, Paul (2002), ''The Boy Who Invented Television''. Silver Spring, Maryland: Teamcom Books, pp. 14–15. {{ISBN|1-928791-30-1}}.</ref> На 7 септември 1927 година, цевката за фотоапарат за дисектори на слики на Фарнсворт ја пренела својата прва слика, едноставна права линија, на приемник во друга просторија од неговата лабораторија на улицата Грин 202 во [[Сан Франциско]].<ref name="videopt2p97"/> Пем Фарнсворт се присетил во 1985 година дека нејзиниот сопруг ја прекршил запрепастувачката тишина на неговите лабораториски асистенти велејќи: „Еве ви – електронска телевизија!“<ref name="videopt2p97" /> Изворот на сликата бил стаклен тобоган, осветлен со лачна ламба . Бил потребен екстремно светол извор поради слабата осветленост на дизајнот. До 1928 година, Фарнсворт го развил системот доволно за да одржи демонстрации за печатот.<ref name="sfmuseum"/> Неговите поддржувачи барале да знаат кога ќе видат долари од пронајдокот; така што првата прикажана слика била, соодветно, знак за долар. Во 1929 година, дизајнот бил дополнително подобрен со елиминацијата на мотор-генератор; така што телевизискиот систем сега немал механички делови. Таа година Фарнсворт ги пренел првите човечки слики во живо со помош на неговиот телевизиски систем, вклучувајќи слика од три и пол инчи на неговата сопруга Пем. Многу пронаоѓачи изградиле електромеханички телевизиски системи пред семиналниот придонес на Фарнсворт, но Фарнсворт го дизајнирал и го изградил првиот работен целосно електронски телевизиски систем во светот, користејќи електронско скенирање и во уредите за пикап и за прикажување. Тој првпат го покажал својот систем пред печатот на 3 септември 1928 година,<ref name="sfmuseum"/><ref name="EFarnsworth108">Farnsworth, Elma G., p. 108.</ref> и пред јавноста во Институтот Френклин во [[Филаделфија]] на 25 август 1934 година.<ref name="TheHistoryofTV2">{{Наведена книга|title=The History of Television, 1880 to 1941|last=Abramson|first=Albert|publisher=[[McFarland & Co.]]|year=1987|isbn=978-0-89950-284-7|location=[[Jefferson, North Carolina]]|page=209}}</ref> Во 1930 година, RCA го регрутирала [[Владимир Зворикин]] - кој се обидел, неуспешно, да развие свој целосно електронски телевизиски систем во Вестингхаус во [[Питсбург]] од 1923 година<ref name="TheHistoryofTV4">Abramson, pp. 79–81.</ref> - да го води одделот за развој на телевизија. Пред да го напушти својот стар работодавец, Зворикин ја посетил лабораторијата на Фарнсворт и бил доволно импресиониран од изведбата на Дисекторот на слики што наводно го натерал неговиот тим во Вестингхаус да направи неколку копии од уредот за експериментирање.<ref name="TheHistoryofTV6">Abramson, pp. 149–151.</ref> Зворикин подоцна го напуштил истражувањето на Дисекторот на слики, кој во тоа време барал екстремно силно осветлување на неговите субјекти и го свртел своето внимание кон она што станало Иконоскоп.<ref name="TheHistoryofTV5">Abramson, p. 173.</ref> Во серијата снимени интервјуа од 1970-тите, Зворикин потсетил дека „Фарнсворт беше поблиску до ова нешто што го користите сега [т.е. видеокамера] од кој било, бидејќи ја користел катодната цевка за пренос. Но, Фарнсворт немаше мозаик [од дискретни светлосни елементи], тој немаше складиште. Затоа, дефиницијата на [слика] беше многу ниска. . . . Но, тој беше многу горд и се држеше до својот метод.“<ref>Lovece, [https://www.scribd.com/doc/146222148/Zworykin-v-Farnsworth-Part-2-TV-s-Founding-Fathers-Finally-Meet-in-the-Lab "Part II", p. 98]</ref> Спротивно на изјавата на Зворикин, патентот на Фарнсворт број 2.087.683 за Дисекторот на слики (поднесен на 26 април 1933 година) ја содржел „плочата за складирање полнење“ измислена од Тихањи во 1928 година и методот на „ниска брзина“ на електронско скенирање, чии честички исто така опишуваат „дискретни“ „Потенцијалот“ е манипулиран и „заситен“ до различен степен во зависност од нивната брзина.<ref>Schatzkin, Paul. [http://www.farnovision.com/chronicles/tfc-who_invented_what.html "Reconciling The Historical Origins of Electronic Video", The Farnsworth Chronicles, excerpt]</ref> Патентите на Фарнсворт 2.140.695 и 2.233.888 се за „дисектор за складирање на полнење“ и „засилувач за складирање на полнење“, соодветно. Во 1931 година, Дејвид Сарноф од RCA понудил да ги купи патентите на Фарнсворт за 100.000 [[Американски долар|УСД]], со услов тој да стане вработен во RCA, но Фарнсворт одбил.<ref name="Everson1"/> Во јуни истата година, Фарнсворт се придружил на компанијата Филко и се преселил во [[Филаделфија]] заедно со неговата сопруга и двете деца.<ref name="EFarnsworth135-8">Farnsworth, Elma G., pp. 135–138.</ref> RCA подоцна поднела тужба за мешање против Фарнсворт, тврдејќи дека патентот на Цворикин од 1923 година имал приоритет над дизајнот на Фарнсворт, и покрај фактот што не можел да прикаже докази дека Зворикин всушност произвел функционална цевка за предавател пред 1931 година. Фарнсворт изгубил две барања за мешање на Зворикин во 1928 година, но овој пат тој победил и Канцеларијата за патенти на САД донела одлука во 1934 година да му додели приоритет на пронајдокот на дисекторот на слики на Фарнсворт. RCA изгубила последователна жалба, но судските спорови за различни прашања продолжиле неколку години со тоа што Сарноф конечно се согласил да плати авторски права на Фарнсворт.<ref name="Postman">{{Наведени вести|url=http://www.time.com/time/time100/scientist/profile/farnsworth.html|title=The ''Time'' 100: Scientists & Thinkers: Philo Farnsworth|last=Postman|first=Neil|date=March 29, 1999|work=Time|access-date=July 28, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20000531100005/http://www.time.com/time/time100/scientist/profile/farnsworth.html|archive-date=May 31, 2000|author-link=Neil Postman}}</ref><ref name="Burns">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=gZcwhVyiMqsC&q=Dieckmann%20Hell%20image-dissector-tube%20aperture%20Farnsworth&pg=PA366|title=Television: an international history of the formative years|last=Burns, R. W.|publisher=IET|year=1998|isbn=978-0-85296-914-4|page=366}}</ref> Зворикин добил патент во 1928 година за верзија за пренос во боја на неговата патентна пријава од 1923 година; тој, исто така, ја поделил својата оригинална апликација во 1931 година, добивајќи патент во 1935 година, додека вториот на крајот бил издаден во 1938 година од Апелациониот суд за случај за мешање што не бил поврзан со Фарнсворт,<ref name="Times1938">"Wins Basic Patent in Television Field," ''[[The New York Times]]'', December 22, 1938, p. 38:6. Retrieved March 4, 2010.</ref> и над приговорот на Заводот за патенти.<ref name="FarnWhoWhat">[http://www.farnovision.com/chronicles/tfc-who_invented_what.html Schatzkin, Paul (1977, 2001), "Who Invented What – and When??"], ''The Farnsworth Chronicles''. Retrieved November 19, 2009.</ref> Во 1932 година, додека бил во Англија за да собере пари за неговите правни битки со RCA, Фарнсворт се сретнал со [[Џон Логи Берд]], шкотски пронаоѓач кој ја одржал првата јавна демонстрација во светот на работен телевизиски систем во Лондон во 1926 година, користејќи систем на електро-механичка слика, и кој се обидувал да развие електронски телевизиски приемници. Берд го демонстрирал својот механички систем за Фарнсворт.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/philotfarnsworth00godf/page/69|title=Philo T. Farnsworth: The Father of Television. University of Utah Press|last=Godfrey|first=D. G.|publisher=University of Utah Press|year=2001|isbn=978-0-87480-6755|page=[https://archive.org/details/philotfarnsworth00godf/page/69 69]}}</ref> Во мај 1933 година, Филко ја прекинал својата врска со Фарнсворт затоа што, Еверсон рекол, „[станало] очигледно дека целта на Фило да воспостави широка патентна структура преку истражување [не била] идентична со продукциската програма на Филко“.<ref name="TheHistoryofTV1">Abramson, p. 195.</ref> Според мислењето на Еверсон, одлуката била взаемна и пријателска.<ref name="Everson7">Everson, pp. 135–136.</ref> Фарнсворт отворил продавница на 127 East Mermaid Lane во Филаделфија и во 1934 година ја одржал првата јавна изложба на својот уред во Институтот Френклин во тој град.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://explorepahistory.com/hmarker.php?markerId=1-A-3A6|title=Philo T. Farnsworth (1906–1971) Historical Marker|publisher=ExplorePAHistory.com ([[WITF-TV]])|location=Philadelphia|archive-url=https://web.archive.org/web/20130320044731/http://explorepahistory.com/hmarker.php?markerId=1-A-3A6|archive-date=March 20, 2013|accessdate=January 19, 2016}}</ref> Откако отпловил во Европа во 1934 година, Фарнсворт обезбедил договор со Герц-Бош-Фернсех во Германија.<ref name="Collier's"/> Некои камери за дисектори на слики биле користени за пренос на [[Летни олимписки игри 1936|Олимписките игри]] во [[Берлин]] во 1936 година.<ref name="TheHistoryofTV3">Abramson, pp. 232–233.</ref> Фарнсворт се вратил во својата лабораторија и до 1936 година неговата компанија редовно пренесувала забавни програми на експериментална основа.<ref name="Everson2">Everson, pp. 199–211.</ref> Истата година, додека работел со биолозите од Универзитетот во Пенсилванија, Фарнсворт развил процес за стерилизирање на млекото користејќи радио бранови.<ref name="db3-sql.staff.library.utah.edu">{{Наведена мрежна страница|url=http://db3-sql.staff.library.utah.edu/lucene/Manuscripts/null/Ms0648.xml/complete|title=The Philo T. and Elma G. Farnsworth Papers (1924–1992)|publisher=[[University of Utah]] [[J. Willard Marriott Library|Marriott Library]] Special Collections|archive-url=https://web.archive.org/web/20080422211543/http://db3-sql.staff.library.utah.edu/lucene/Manuscripts/null/Ms0648.xml/complete|archive-date=April 22, 2008}}</ref> Тој исто така измислил зрак што продира во магла за бродови и авиони.<ref name="Collier's"/> Во 1936 година, тој го привлекол вниманието на ''Collier's Weekly'', кои ја опишале неговата работа со блескави зборови. „Еден од оние неверојатни факти од модерниот живот кои едноставно не изгледаат возможни - имено, електрично скенираната телевизија која изгледа предодредена да стигне до вашиот дом следната година, во голема мера му беше дадена на светот од деветнаесетгодишно момче од Јута.&nbsp;. . . Денес, на едвај триесет години, тој го поставува специјализираниот свет на науката на своите уши“. Во 1938 година, Фарнсворт ја основал телевизиската и радио корпорација Фарнсворт во Форт Вејн, Индијана, со Е.А. Николас како претседател, а тој самиот како директор за истражување.<ref name="Everson1"/> Во септември 1939 година, по повеќе од децениска правна битка, RCA конечно го прифатила повеќегодишниот договор за лиценцирање во врска со патентот на Фарнсворт за телевизија од 1927 година во вкупна вредност од 1 милион долари. RCA тогаш била бесплатна, откако ја покажала електронската телевизија на Светскиот саем во Њујорк на 20 април 1939 година, да продава електронски телевизиски камери на јавноста.<ref name="Everson1" /><ref name="TheHistoryofTV2"/> {{Rp|250–254}} Телевизиската и радио корпорација Фарнсворт била купена од Меѓународниот телефон и телеграф (ITT) во 1951 година. За време на неговото време во ИТТ, Фарнсворт работел во подрумска лабораторија позната како „пештера“ на улицата Понтиак во Форт Вејн. Оттаму, тој вовел голем број концепти за пробив, вклучувајќи сигнал за рано предупредување за одбрана, уреди за откривање [[Подморница|подморници]], опрема за баждарење на радар и инфрацрвен телескоп . „Фило бил многу длабока личност - тежок за разговор, бидејќи секогаш размислувал што може да направи следно“, рече Арт Реслер, фотограф на ИТТ кој ја документирал работата на Фарнсворт во слики.<ref name="autogenerated2007"/> Еден од најзначајните придонеси на Фарнсворт на ИТТ беше проекторот PPI, подобрување на иконскиот радарски дисплеј за „кружно чистење“, кој овозможил безбедна контрола на воздушниот сообраќај од земја. Овој систем развиен во 1950-тите бил претходник на денешните системи за контрола на летање <ref name="db3-sql.staff.library.utah.edu"/> Покрај неговото истражување за електроника, раководството на ИТТ се согласило номинално да го финансира истражувањето за јадрено соединување на Фарнсворт. Тој и членовите на персоналот измислиле и рафинирале серија цевки за реакција на соединување наречени „ фузори “. Од научни причини непознати за Фарнсворт и неговиот персонал, потребните реакции не траеле подолго од триесет секунди. Во декември 1965 година, ИТТ бил под притисок од својот одбор на директори да го прекине скапиот проект и да ја продаде подружницата Фарнсворт. Само поради повикот на претседателот Харолд Геин бил прифатен буџетот од 1966 година, продолжувајќи го истражувањето за соединување на ИТТ за дополнителна година. Стресот поврзан со овој менаџерски ултиматум, сепак, предизвикал Фарнсворт да доживее релапс. Една година подоцна тој бил раскинат и на крајот му било дозволено лекарско пензионирање.<ref name="Utah-bio"/> Во пролетта 1967 година, Фарнсворт и неговото семејство се преселиле во Јута за да го продолжат своето истражување за соединување на Универзитетот Бригам Јанг, кој му доделил почесен докторат. Универзитетот му понудил и деловен простор и подземен бетонски бункер за проектот. Сфаќајќи дека ITT ќе ја расклопи својата лабораторија за соединување, Фарнсворт ги поканил членовите на персоналот да го придружуваат во [[Солт Лејк Сити]], како членови на тимот во Фило Т. Фарнсворт соработници (PTFA). До крајот на 1968 година, соработниците почнаале да одржуваат редовни деловни состаноци и PTFA била во тек. Тие веднаш обезбедиле договор со [[НАСА|Националната аеронаутичка и вселенска администрација (НАСА)]] и повеќе можности биле на дофат - но финансирањето било закочено за 24.000 долари месечно потребни за плати и изнајмување опрема.<ref name="Utah-bio"/> До [[Божиќ]] 1970 година, PTFA не успеала да го обезбеди потребното финансирање, а Фарнсвортс ги продале сите свои акции на ИТТ и ја реализирале полисата за [[животно осигурување]] на Фило за да ја одржат организациската стабилност. Преземачот не успеал да обезбеди финансиска поддршка што требало да ја одржи организацијата во текот на нејзината критична прва година. Банките ги побарале сите неподмирени заеми, биле ставени известувања за повторно поседување на сè што претходно не било продадено, а Службата за внатрешни приходи ставила клуч на вратата од лабораторијата додека не се платат заостанатите даноци. Во јануари 1971 година, PTFA се распаднала. Фарнсворт почнал да употребува алкохол во неговите подоцнежни години, и како резултат на тоа сериозно се разболел од [[пневмонија]] и починал на 11 март 1971 година, во својот дом во Холадеј, Јута.<ref name="Utah-bio">{{Наведена мрежна страница|url=http://content.lib.utah.edu/u?/UU_EAD,2160|title=Biography of Philo Taylor Farnsworth|publisher=University of Utah Marriott Library Special Collections|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20131021170353/http://content.lib.utah.edu/cdm/ref/collection/UU_EAD/id/2160|archive-date=October 21, 2013|accessdate=July 5, 2007}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.broadcastpioneers.com/philofarnsworth.html|title=The Broadcast Pioneers of Philadelphia|work=www.broadcastpioneers.com|accessdate=2022-02-19}}</ref> Сопругата на Фарнсворт, Елма Гарднер „Пем“ Фарнсворт се борела со децении по неговата смрт за да го обезбеди своето место во историјата. Фарнсворт секогаш ѝ давал еднакви заслуги за создавање телевизија, велејќи: „Јас и жена ми ја започнавме оваа телевизија“. Таа починала на 27 април 2006 година, на 98-годишна возраст.<ref name="heraldextra.com">{{Наведени вести|url=http://www.heraldextra.com/content/view/177009/|title=Elma Farnsworth, widow of TV pioneer, dies at 98|last=Hummel|first=Debbie|date=April 28, 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060515161238/http://www.heraldextra.com/content/view/177009/|archive-date=May 15, 2006|agency=[[Associated Press]]|location=Provo, Utah|page=D5|via=Daily Herald}}</ref> Пронаоѓачот и сопругата ги надживеале два сина, Расел (кој тогаш живеел во Њујорк Сити) и Кент (кој тогаш живеел во Форт Вејн, Индијана).<ref name="heraldextra.com" /> Во 1999 година, списанието ''Тајм'' го вклучило Фарнсворт во „Тајм 100: Најважните луѓе на векот“.<ref name="Postman"/> == Пронајдоци == === Електронска телевизија === Фарнсворт го разработи принципот на дисекторот на слики во летото 1921 година, не многу пред неговиот 15-ти роденден, и ја покажал првата работна верзија на 7 септември 1927 година, откако наполнил 21 година претходниот август. Момче од фарма, неговата инспирација за скенирање слика како серија линии дошла од движењето напред-назад што се користи за орање на полето.<ref name="Schatzkin17-9">Schatzkin, Paul (2002), ''The Boy Who Invented Television''. Silver Spring, Maryland: Teamcom Books, pp. 17–19. {{ISBN|1-928791-30-1}}.</ref><ref name="Schatzkin53-4">Schatzkin, Paul (2002), ''The Boy Who Invented Television''. Silver Spring, Maryland: Teamcom Books, pp. 53–54. {{ISBN|1-928791-30-1}}.</ref> Во текот на тужбата за патент за пречки, донесена од Радио корпорацијата на Америка во 1934 година и донесената одлука во февруари 1935 година, неговиот учител по хемија во средното училиште, Џастин Толман, направил скица што ја направил од цртежот на табла што му го покажал Фарнсворт во пролетта 1922 година. Фарнсворт победил во тужбата; RCA ја обжалила одлуката во 1936 година и загубила.<ref name="Schatzkin111-8">Schatzkin, Paul (2002), ''The Boy Who Invented Television''. Silver Spring, Maryland: Teamcom Books, pp. 111–118. {{ISBN|1-928791-30-1}}.</ref> Фарнсворт добивал хонорари од RCA, но никогаш не станал богат. Цевката за видеокамера која еволуирала од комбинираната работа на Фарнсворт, Зворикин и многу други се користела во сите телевизиски камери до крајот на 20 век, кога почнале да се појавуваат алтернативни технологии како што се уредите поврзани со полнење. Фарнсворт, исто така, го развил „осцилитот на сликата“, катодна цевка која ги прикажувала сликите снимени со дисекторот на сликата.<ref name="Schatzkin50">Schatzkin, Paul (2002), ''The Boy Who Invented Television''. Silver Spring, Maryland: Teamcom Books, p. 50. {{ISBN|1-928791-30-1}}.</ref> Фарнсворт својот уред го нарекол дисектор на слики бидејќи ги претвора поединечните елементи на сликата во електрична енергија еден по еден. Тој ги заменил вртечките дискови со цезиум, елемент кој испушта електрони кога е изложен на светлина. Во 1984 година, Фарнсворт бил примен во Куќата на славните на националните пронаоѓачи . === Фузор === Фузорот Фарнсворт-Хирш е апарат дизајниран од Фарнсворт за да создаде јадрено соединување. За разлика од повеќето контролирани системи за соединување, кои полека загреваат магнетно ограничена [[плазма]], фузорот инјектира високотемпературни [[јон]]и директно во комората за реакција, со што се избегнува значителна количина на сложеност. Кога фузорот Фарнсворт-Хирш првпат бил претставен во светот на истражувањето на соединување кон крајот на 1960-тите, фузорот бил првиот уред што јасно можел да покаже дека воопшто произведува реакции на соединување. Надежите во тоа време биле големи дека може брзо да се развие во практичен извор на енергија. Сепак, како и со другите експерименти за соединување, развојот во извор на енергија се покажале како тежок. Сепак, фузорот оттогаш станал практичен извор на неутрони и се произведувал комерцијално за оваа улога.<ref name="fusor3"/><ref name="fusor2">{{Наведено списание|last=Cartlidge|first=Edwin|date=March 2007|title=The Secret World of Amateur Fusion|url=http://physicsworldarchive.iop.org/index.cfm?action=summary&doc=20/3/phwv20i3a18@pwa-xml&qt=the%20secret%20world%20of%20amateur%20fusion|journal=[[Physics World]]|publisher=[[IOP Publishing]]|volume=20|issue=3|pages=10–11|doi=10.1088/2058-7058/20/3/18|issn=0953-8585|access-date=2022-04-10|archive-date=2014-10-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021203910/http://physicsworldarchive.iop.org/index.cfm?action=summary&doc=20%2F3%2Fphwv20i3a18%40pwa-xml&qt=the%20secret%20world%20of%20amateur%20fusion|url-status=dead}}</ref> === Други пронајдоци === Во времето кога починал, Фарнсворт поседувал 300 американски и странски [[патент]]и . Неговите пронајдоци придонеле за развој на радар, [[Инфрацрвено зрачење|инфрацрвени]] уреди за ноќно гледање, [[електронски микроскоп]], инкубатор за бебиња, гастроскоп и астрономски [[телескоп]].<ref name="Utah-bio"/><ref>[http://www.aoc.gov/cc/art/nsh/farnsworth.cfm "Philo T. Farnsworth"], ''The Architect of the Capitol''. Retrieved April 8, 2008.</ref> == ТВ изглед == Иако тој бил човекот одговорен за нејзината технологија, Фарнсворт се појавил само еднаш на телевизиска програма. На 3 јули 1957 година, тој бил мистериозен гостин („Доктор Икс“) во квиз-шоуто на CBS „ ''Имам тајна“'' . Тој поставувал прашања од панелот додека тие неуспешно се обидувале да ја погодат неговата тајна („Јас ја измислив електронската телевизија“. ). За својата победа тој добил 80 долари и една [[кутија цигари]] Винстон.<ref name="Schatzkin"/> Водителот Гери Мур потоа поминал неколку минути разговарајќи со Фарнсворт за неговото истражување за такви проекти како што се ран аналоген телевизиски систем со висока дефиниција, приемници со рамен екран и моќ на соединување.<ref>{{YouTube|pKM4MNrB25o|Philo Farnsworth on I've Got A Secret}}</ref> Фарнсворт рекол: „Имаше обиди да се осмисли телевизиски систем користејќи механички дискови и ротирачки огледала и вибрирачки огледала - сите механички. Мојот придонес беше да ги извадам подвижните делови и да го направам предметот целосно електронски, а тоа беше концептот што го имав кога бев само бруцош во средно училиште во пролетта 1921 година на 14 години.“<ref name="EFarnsworth37">Farnsworth, Elma G., p. 37.</ref> Кога Мур прашал за придонесите на другите, Фарнсворт се согласил: „Постојат буквално илјадници пронајдоци важни за телевизијата. Имам нешто повеќе од 165 американски патенти“. Потоа водителот прашал за неговото тековно истражување, а пронаоѓачот одговорил: „На телевизија, прво се обидуваме подобро да го искористиме пропусниот опсег, бидејќи мислиме дека на крајот можеме да добиеме повеќе од 2.000 линии наместо 525 ... и направете го тоа на уште потесен канал ... што ќе направи многу поостра слика. Ние веруваме во типот на рамка за слика на слика, каде што визуелниот приказ ќе биде само екран. И се надеваме на спомен, така што сликата ќе биде исто како да е залепена таму“. Во писмото до уредникот на ''Ајдахо Фолс Пост Регистер'' се оспорува дека Фарнсворт имал само едно појавување на телевизија. Рој Саутвик тврди “. . . Го интервјуирав г-дин [Фило] Фарнсворт уште во 1953 година - првиот ден кога се емитуваше KID-TV .“ <ref>Idaho Falls ''Post Register'', December 10, 2007, p. A4 (digital version requires subscription)</ref> КИД-ТВ, кој подоцна стана КИДК-ТВ, тогаш се наоѓаше во близина на областа Ригби каде порасна Фарнсворт. == Наследство == [[Податотека:San_Francisco,_Farnsworth's_Green_Street_Lab_plaque.jpg|мини|Плакета на локацијата на лабораторијата во Сан Франциско во Фарнсворт на улицата Грин.<ref name="sfmuseum"/>]] Во видео снимено интервју од Академијата за телевизиски уметности и науки од 1996 година, Елма Фарнсворт раскажувала за промената на мислењето на Фило за вредноста на телевизијата, откако видела како таа на милиони гледачи во реално време покажува човек како оди на Месечината:<ref>{{Наведено видео|url=http://www.emmytvlegends.org/interviews/people/elma-pem-farnsworth|title=Elma "Pen" Farnsworth|date=June 25, 1996|access-date=May 19, 2015|archivedate=2018-04-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180424103703/http://emmytvlegends.org/interviews/people/elma-pem-farnsworth}}</ref> : '''Новинар:''' Дисекторот на слики се користеше за испраќање снимки од Месечината на земјата. : '''Елма Фарнсворт:''' Нели. : '''Новинар:''' Што мислеше Фил за тоа? : '''Елма Фарнсворт:''' Го гледавме, и кога Нил Армстронг слета на Месечината, Фил се сврте кон мене и ми рече: „Пем, за ова вредеше се“. Пред тоа, тој не беше премногу сигурен. === Почести === * Во 1967 година, на Фарнсворт му била доделена почесна диплома од Универзитетот Бригам Јанг, на која накратко присуствувал по дипломирањето на средното училиште Бригам Јанг.<ref name="Utah-bio"/> * Во 2006 година, на Фарнсворт постхумно му била врачена наградата „Игл извидник “ кога било откриено дека ја заслужил, но никогаш не му била врачена. Наградата и била врачена на неговата сопруга Пем, која починала четири месеци подоцна.<ref name="eagletter">{{Наведено списание|date=Fall 2006|title=TV Pioneer Recognized as Eagle Scout|url=https://blog.scoutingmagazine.org/2017/06/08/philo-farnsworth-inventor-of-modern-tv-was-an-eagle-scout/|journal=Eagletter|volume=32|issue=2|page=10|archive-url=https://web.archive.org/web/20170608173609/https://blog.scoutingmagazine.org/2017/06/08/philo-farnsworth-inventor-of-modern-tv-was-an-eagle-scout/|archive-date=June 8, 2017|access-date=June 8, 2017}}</ref> * Фарнсворт постхумно бил примен во Куќата на славните за емитување пионери на Филаделфија во 2006 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.broadcastpioneers.com/philofarnsworth.html|title=Philo Farnsworth|work=Broadcast Pioneers of Philadelphia|accessdate=September 5, 2018}}</ref> * Тој бил примен во Куќата на славните на телевизиската академија во 2013 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.emmys.com/awards/hall-of-fame-honorees|title=Honorees|work=Television Academy Hall of Fame|language=en|accessdate=September 5, 2018|archive-date=2016-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20160501211810/http://www.emmys.com/awards/hall-of-fame-honorees|url-status=dead}}</ref> * Тој бил признаен во Куќата на славните на пионерите на радиодифузијата на Индијана - која забележува дека, покрај неговите инвентивни достигнувања, неговата компанија поседувала и управувала со WGL радио во Форт Вејн, Индијана.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.indianabroadcastpioneers.org/?q=hall-of-fame/philo-t-farnsworth|title=Indiana Broadcast Pioneers – We're archiving Indiana media history|publisher=Indiana Broadcast Pioneers|accessdate=March 31, 2017}}</ref> === Споменици === [[Податотека:Farnsworth_ldac.jpg|мини|Статуа на Фило Т. Фарнсворт во Центарот за дигитални уметности Летерман во Сан Франциско.]] * Бронзената статуа на Фарнсворт ја претставува Јута во Националната сала со колекција на статуи, која се наоѓа во зградата на Белата куќа во САД .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.aoc.gov/art/national-statuary-hall-collection/philo-t-farnsworth|title=Philo T. Farnsworth|work=Architect of the Capitol|language=en|accessdate=September 5, 2018}}</ref> На 28 јануари 2018 година, во услови на проширена дебата и поради значителен приговор на јавноста,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cottonwoodheightsjournal.com/2018/05/08/172882/return-farnsworth-statue-to-capitol-urges-former-ridgecrest-principal|title=Return Farnsworth statue to Capitol, urges former Ridgecrest principal|publisher=Cottonwood Heights Journal|accessdate=July 6, 2019}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nbcbayarea.com/news/local/Family-of-TV-Inventor-Criticizes-Decision-to-Remove-Statue-in-Washington-DC-481698061.html|title=Family of Television Inventor Criticizes Decision to Remove Statue in Washington D.C|publisher=NBC Universal Television|accessdate=July 6, 2019}}</ref> законодавниот дом на Јута гласала да го замени со една од Марта Хјуз Топ.<ref>{{Наведени вести|url=https://kutv.com/news/local/statue-of-dr-martha-hughes-cannon-heads-to-us-capitol|title=Statue of Dr. Martha Hughes Cannon heads to U.S. Capitol|last=Weaver|first=Jennifer|date=April 4, 2018|access-date=September 5, 2018|publisher=[[KUTV]]|language=en-US}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sltrib.com/news/2018/01/29/bill-to-replace-utah-statue-of-tv-inventor-philo-farnsworth-with-martha-hughes-cannon-passes-senate|title=Senate approves replacing Utah's D.C. statue of TV inventor Philo T. Farnsworth with Martha Hughes Cannon|publisher=Salt Lake Tribune|accessdate=July 6, 2019}}</ref> * Друга статуа се наоѓа во главниот град на државата Јута, во Солт Лејк Сити.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.roadsideamerica.com/tip/13177|title=Visitor Tips and News About Statue of Philo Farnsworth, Inventor of TV|publisher=Roadsideamerica.com|accessdate=July 5, 2012}}</ref> * Обележувач на Комисијата за историски и музеј во Пенсилванија сместен на 1260 E. Mermaid Lane, Виндмур, Пенсилванија, ја одбележува телевизиската работа на Фарнсворт таму во 1930-тите. На плочата пишува „Изумител на електронската телевизија, тој ги водеше некои од првите експерименти во директното локално ТВ емитување во доцните 1930-ти од неговата станица W3XPF сместена на оваа локација. Како пионер во електрониката, Фарнсворт имал многу патенти и бил примен во Куќата на славните на пронаоѓачите.“ <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://explorepahistory.com/hmarker.php?markerId=1-A-3A6|title=Philo T. Farnsworth (1906–1971) Historical Marker|work=Explore PA History|publisher=[[WITF-TV]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130320044731/http://explorepahistory.com/hmarker.php?markerId=1-A-3A6|archive-date=March 20, 2013|accessdate=September 5, 2018}}</ref> * На 15 септември 1981 година, плакета во чест на Фарнсворт како ''гениј од зелената улица'' беше поставена на локацијата 202 Green Street ({{Coord|37.80037|-122.40251}} ) од неговата истражувачка лабораторија во Сан Франциско од Калифорнискиот Стејт департмент за паркови и рекреација.<ref name="sfmuseum"/> * Во октомври 2008 година, Центарот за дигитални уметности Летерман во Сан Франциско постави статуа на Фарнсворт извајана од Лоренс Нобл пред нејзината зграда Д.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2011/05/08/us/08bcintel.html|title=Philo T. Farnsworth Statue|last=Wright|first=Andy|date=May 8, 2011|work=[[The New York Times]]|access-date=September 5, 2018|language=en}}</ref> * Плакета во чест на Фарнсворт се наоѓа веднаш до неговиот поранешен дом на бул.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.journalgazette.net/article/20090712/FEAT/307129939/1162|title=Dwelling on accomplishments|last=Rosa Salter Rodriguez|date=July 12, 2009|work=The Journal Gazette|access-date=July 5, 2012|archive-date=2018-09-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20180905215016/http://www.journalgazette.net/article/20090712/FEAT/307129939/1162|url-status=dead}}</ref> * Фарнсворт е еден од пронаоѓачите награден со плакета во „Кругот на пронаоѓачи“ на Волт Дизни Ворлд во Future World West во EPCOT.<ref name="The shoulders of giants">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mainstgazette.com/2009/07/shoulders-of-giants.html|title=The shoulders of giants|date=July 16, 2009|accessdate=July 5, 2012}}</ref> * Поштенска марка од 1983 година на Соединетите Држави му оддаде чест на Фарнсворт.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://usstampgallery.com/view.php?id=07bc689729c9e87200f5721e132f48b9d6f02e6b|title=Philo T. Farnsworth|work=US Stamp Gallery|accessdate=September 5, 2018}}</ref> * На 10 јануари 2011 година, Фарнсворт беше примен од градоначалникот Гевин Њусом во новоформираната Куќа на славните во Сан Франциско, во категоријата наука и технологија.<ref>{{Наведени вести|url=https://blog.sfgate.com/cityinsider/2011/01/11/newsom-establishes-a-sf-hall-of-fame/|title=Newsom establishes a SF Hall of Fame|last=Nolte|first=Carl|date=January 11, 2011|work=[[San Francisco Chronicle]]|access-date=September 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180905215046/https://blog.sfgate.com/cityinsider/2011/01/11/newsom-establishes-a-sf-hall-of-fame/|archive-date=September 5, 2018|language=en-US}}</ref> * Работата на Фарнсворт поврзана со телевизијата, вклучително и оригиналната ТВ-цевка што тој ја разви, се изложени во музејот Фарнсворт ТВ и Пионер во Ригби, Ајдахо.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.eastidahonews.com/2017/12/farnsworth-tv-pioneer-museum-brings-visitors-near-far/|title=Farnsworth TV and Pioneer Museum brings visitors near and far|last=Snider|first=Carrie|date=December 10, 2017|work=East Idaho News|access-date=September 5, 2018|language=en-US}}</ref> === Работи именувани по Фарнсворт === * Наградата Фило Т. Фарнсворт е една од Primetime Engineering Emmy наградите што се доделуваат во чест на компании и организации кои значително влијаеле на состојбата на телевизијата и радиодифузното инженерство во текот на подолг временски период.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.emmys.com/awards/emmys/engineering-emmys|title=Engineering Emmy Awards|work=Academy of Television Arts & Sciences|language=en|accessdate=September 5, 2018}}</ref> * Наградите Фило (официјално наградите Фило Т. Фарнсворт, не треба да се мешаат со горенаведените) е годишен натпревар за телевизиска [[Кабелска телевизија|кабловска телевизија]] со јавен пристап во регионот Охајо, Индијана, Кентаки и Мичиген, каде што победниците добиваат известување за нивните напори. во различни категории во производството на медиуми во заедницата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mvcc.net/index.php?option=com_content&view=article&id=82:mvcc-producers-win-big&catid=10&Itemid=292|title=MVCC Producers Win Big|work=Miami Valley Communications Council|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180905215301/http://www.mvcc.net/index.php?option=com_content&view=article&id=82:mvcc-producers-win-big&catid=10&Itemid=292|archive-date=September 5, 2018|accessdate=September 5, 2018}}</ref> * Фило, стриминг телевизиски провајдер со седиште во Сан Франциско каде што се наоѓала неговата лабораторија, е именуван по Фарнсворт.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.deseretnews.com/article/865692802/This-new-TV-streaming-service-is-named-after-a-legendary-Utahn.html|title=This New TV Streaming Service is Named After a Legendary Utahn|date=November 15, 2017|work=[[Deseret News]]|accessdate=March 16, 2019|archive-date=2017-11-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20171115210942/https://www.deseretnews.com/article/865692802/This-new-TV-streaming-service-is-named-after-a-legendary-Utahn.html|url-status=dead}}</ref> * Врвот Фарнсворт на северниот крај на планините Окир, приближно 18 милји (29&nbsp;км) југозападно од Солт Лејк Сити, Јута, е локацијата на многу телевизиски и FM радио предаватели во областа.<ref name="utaharc.org">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.utaharc.org/utah_atv/farnswth.html|title=A bit about Farnsworth Peak|publisher=Utah Amateur Radio Club (UARC)|accessdate=April 30, 2008}}</ref> * Сценските „Скали на Фарнсворт“ во Сан Франциско водат од улицата Вилард (веднаш над Парнасус) до авенијата Еџвуд.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.aaatravelviews.com/post/2010/09/09/San-Franciscoe28099s-Hidden-Stairways.aspx|title=San Francisco's Hidden Stairways|last=Weekes|first=G.|date=September 9, 2010|work=AAA TravelViews|publisher=[[American Automobile Association|AAA]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110918053407/http://www.aaatravelviews.com/post/2010/09/09/San-Franciscoe28099s-Hidden-Stairways.aspx|archive-date=September 18, 2011|accessdate=September 6, 2011}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.com/books?id=9NxFDweuFtkC&pg=PT29|title=Stairway Walks in San Francisco|last=Bakalinsky|first=A.|publisher=[[Wilderness Press]]|year=2010|isbn=978-0-89997-637-2|edition=7|oclc=617591964}}</ref> * Неколку згради и улици околу руралниот Браунфилд, Мејн се именувани по Фарнсворт бидејќи живеел таму некое време.<ref name="db3-sql.staff.library.utah.edu"/> * Основното училиште Фило Т. Фарнсворт од Заедничката школска област Џеферсон во Ригби, Ајдахо (подоцна стана средно училиште) е именувано во негова чест.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://jeffersonsd251.org/our-schools/elementary-schools/farnsworth-elementary/|title=Архивиран примерок|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127203136/https://jeffersonsd251.org/our-schools/elementary-schools/farnsworth-elementary/|archive-date=January 27, 2021|accessdate=January 20, 2021}}</ref><ref>http://farnsworth.jeffersonsd251.org/</ref> === Во популарната култура === * Во епизодата од втората сезона од телевизиската комедија на Арон Соркин, Спортска ноќ „Клиф Гарднер“ (сезона 2, епизода 3, првично емитувана на 19 октомври 1999 година), ликот на Вилијам Х. и помошта што му ја пружи Клиф Гарднер. * Ексцентричниот инженер за емитување во филмот ''UHF'' од 1989 година е именуван Фило во почит на Фарнсворт.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://weirdal.com/archives/miscellaneous/ask-al/|title=Ask Al|last=Yankovic|first=Weird Al|authorlink=Weird Al Yankovic|work="Weird Al" Yankovic Official Web Site|language=en|accessdate=September 5, 2018}}</ref> * На ''Beakman's World'' „Левер, Бикманија и телевизија“ (сезона 1, епизода 10, емитувана на 14 ноември 1992 година), Пол Залум се појавува како „гостин научник“ Фило Т. Фарнсворт кој го објаснува својот сопствен изум.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.amazon.co.uk/Lungs-beakmania-telephone/dp/B00LF9D86I|title=Beakman's World, Season 1|work=[[Amazon (company)|Amazon.co.uk]]|accessdate=September 5, 2018}}</ref> * Фиктивна претстава на Фарнсворт се појавува во романот на канадскиот писател Вејн Џонстон од 1994 година, „ ''Човечки забави“'' . Главниот лик во романот се појавува како протагонист во телевизиско шоу во кое Фарнсворт е главен лик. Во шоуто, адолесцентот Фарнсворт измислува многу различни уреди (меѓу нив и телевизија) додека на секој чекор е предизвикан од ривалскиот пронаоѓач.<ref>{{Наведена книга|title=Human Amusements|last=Johnston|first=Wayne|date=July 1994|publisher=McClelland and Stewart}}</ref> * Ликот на ''[[Футурама]]'', професор Фарнсворт, кој првпат се појави во 1999 година, е именуван по и делумно инспириран од Фило Фарнсворт,<ref name="Drawn">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/drawntotelevisio0000book|title=Drawn to Television: Prime-Time Animation from the Flintstones to Family Guy|last=Booker|first=M. Keith|date=2005|publisher=Praeger|isbn=0-275-99019-2|location=Santa Barbara, California|pages=[https://archive.org/details/drawntotelevisio0000book/page/115 115–124]|url-access=registration}}</ref> и во епизодата „ Сите претседатели глави “ беше откриено дека потекнува од него. * Фарнсворт и воведувањето на телевизијата се значајни елементи на заплетот во ''Картер го победува ѓаволот'', роман на Глен Дејвид Голд објавен во 2001 година од Хиперион. * ''Пронајдокот Фарнсворт'', сценска драма на Арон Соркин, која дебитираше во 2007 година, откако Соркин ја адаптираше од неговото непродуцирано сценарио, го драматизираше конфликтот што произлезе од изумот на ТВ од Фарнсворт и наводното крадење на дизајнот од Дејвид Сарноф од RCA.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.playbill.com/news/article/109037.html|title=Aaron Sorkin's Farnsworth Invention to Open on Broadway in November|date=June 21, 2007|work=[[Playbill]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20070626121651/http://www.playbill.com/news/article/109037.html|archive-date=June 26, 2007}}</ref> * Телевизиската серија на SyFy од 2009 година ''Warehouse 13'' содржи видео-комуникатор наречен „The Farnsworth“. Во универзумот на шоуто, ова беше дизајнирано од Фило Фарнсворт.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=YxDKo_0P1DQC&pg=PA13|title=Warehouse 13: A Touch of Fever|last=Cox|first=Greg|publisher=Simon and Schuster|year=2011|isbn=9781451636574|page=13|author-link=Greg Cox (writer)|access-date=September 5, 2018}}</ref> * Во видео играта ''Trenched'', преименувана во ''Железна бригада'', главниот антагонист е лик по име Владимир Фарнсворт, кој создал механички непријатели познати како „цевки“ кои шират смртоносен пренос. Ова име на ликот алудира на Фило Фарнсворт и [[Владимир Зворикин|Владимир К. Зворикин]], кои го измислиле иконоскопот.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.huffingtonpost.com/steve-north/vladimir-zworykin_b_2852863.html|title=Channeling the Father of Television|last=North|first=Steve|date=March 11, 2013|work=[[The Huffington Post]]|access-date=September 5, 2018|language=en-US}}</ref> * Анимираниот филм од 2009 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.imdb.com/title/tt0844471|title=Cloudy with a Chance of Meatballs on IMDb.|work=[[IMDb]]}}</ref> го прикажува пронаоѓачот аматер по име Флинт Локвуд, кој ги идолизира минатите пронаоѓачи. На ѕидовите на неговата спална соба се сликите на [[Томас Алва Едисон|Томас Едисон]] и Фило Фарнсворт, меѓу другите. == Сајтови на Форт Вејн == [[Податотека:Philo_T._Farnsworth_House_in_Fort_Wayne.jpg|десно|мини|250x250пкс| Куќата на Фарнсворт во Форт Вејн]] Во 2010 година, поранешната фабрика Фарнсворт во Форт Вејн, Индијана, била срамнета со земја,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.21alive.com/news/local/86971107.html|title=Архивиран примерок|archive-url=https://web.archive.org/web/20150610065910/http://www.21alive.com/news/local/86971107.html|archive-date=June 10, 2015|accessdate=June 9, 2015}}</ref> елиминирајќи ја „пештерата“, каде што првпат биле создадени многу од пронајдоците на Фарнсворт, и каде што нејзините радио и телевизиски приемници и предаватели, телевизиски цевки и радио фонографите биле масовно произведени под трговските имиња Фарнсворт, Кејпехарт и Панамус.<ref name="radiomuseum.org">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.radiomuseum.org/dsp_hersteller_detail.cfm?company_id=2118|title=Capehart Corp.; Fort Wayne, IN - see also manufacturer in US|last=Farnsworth|first=Capehart Corp.; Fort Wayne, IN - see also|accessdate=March 31, 2017}}</ref> Објектот се наоѓал на 3702 E. Pontiac St.<ref name="radiomuseum.org" /> Исто така таа година, дополнителни фабрички артефакти Фарнсворт биле додадени во колекцијата на Историскиот центар Форт Вејн, вклучително и радио-фонограф и три радија на маса од 1940-тите, како и рекламирање и материјали за производи од 1930-тите до 1950-тите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://historycenterfw.blogspot.com/2010/07/history-center-rescues-farnsworth.html|title=History Center Notes & Queries: History Center Rescues Farnsworth Artifacts|last=Pelfrey|first=Todd Maxwell|date=July 20, 2010|accessdate=March 31, 2017}}</ref> Резиденцијата на Форт Вејн на Фарнсворт од 1948 до 1967 година, потоа поранешен телевизиски музеј Фило Т. Фарнсворт, се наоѓала на бул. Резиденцијата е препознаена од историскиот маркер на државата Индијана и била наведена во Националниот регистар на историски места во 2013 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.in.gov/history/markers/38.htm|title=Home of Philo T. Farnsworth|accessdate=March 31, 2017}}</ref><ref name="nps">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nps.gov/nr/listings/20130329.htm|title=National Register of Historic Places Listings|date=March 29, 2013|work=Weekly List of Actions Taken on Properties: 3/18/13 through 3/22/13|publisher=National Park Service}}</ref> == Марион, фабрика во Индијана == Покрај Форт Вејн, Фарнсворт управувал со фабрика во Мерион, Индијана, која произведувала радија со кратки бранови што ги користеле американските борбени војници во Втората светска војна.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://wikimarion.org/The_Farnsworth_Building#The_Farnsworth_Building_Today|title=The Farnsworth Building – WikiMarion|archive-url=https://web.archive.org/web/20161228025653/http://wikimarion.org/The_Farnsworth_Building#The_Farnsworth_Building_Today|archive-date=December 28, 2016|accessdate=March 31, 2017}}</ref> Стекнат од RCA по војната, објектот се наоѓал на 3301 S. Adams St.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.indianaeconomicdigest.net/main.asp?SectionID=31&SubSectionID=70&ArticleID=70939|title=Abandoned Marion properties are experiencing different fates|publisher=Indiana Economic Digest|accessdate=March 31, 2017|archive-date=2017-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20171020041037/http://www.indianaeconomicdigest.net/main.asp?SectionID=31&SubSectionID=70&ArticleID=70939|url-status=dead}}</ref> == Поврзано == * [https://web.archive.org/web/20050106092731/http://philotfarnsworth.com/ Официјална страница: „Фило.] [https://web.archive.org/web/20050106092731/http://philotfarnsworth.com/ T Farnsworth Archives“ (управувани од наследниците на Фарнсворт)] * [https://web.archive.org/web/20020311141033/http://www.invent.org/hall_of_fame/1_1_6_detail.asp?vInventorID=56 Профил на Куќата на славните на националните пронаоѓачи] * [https://web.archive.org/web/20020612110854/http://www.lib.utah.edu/spc/photo/p437/p437.html Фото-архива на Фило Фарнсворт] * [https://web.archive.org/web/20120204233313/http://rigby.govoffice.com/ Ригби, Ајдахо: Родно место на телевизијата (историско друштво и музеј на округот Џеферсон)] * [http://www.farnovision.com Момчето кое ја измислило телевизијата; од Пол Шацкин] * [http://www.earlytelevision.org/farnsworth_1939_article.html Статија во Фарнсворт од 1939 година] (од Форт Вејн News-Sentinel ) * {{Find a Grave|3661}} * [http://www.farnsworthonbroadway.com Пронајдокот Фарнсворт на Бродвеј] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180303154439/http://www.farnsworthonbroadway.com/ |date=2018-03-03 }} * [http://video.google.com/videosearch?q=%22elma+farnsworth%22 Архива на американската телевизија интервју за орална историја со вдовицата на Фило Фарнсворт, Елма „Пем“ Фарнсворт]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}  * {{YouTube|pKM4MNrB25o|Video of Farnsworth on Television's "I've Got a Secret"}} * [https://www.pbs.org/wgbh/amex/technology/bigdream/bigdreamts.html Препис, ''на мал екран на големите соништа'' ,] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20161022101744/http://www.pbs.org/wgbh/amex/technology/bigdream/bigdreamts.html |date=2016-10-22 }} Archived , ''Американско искуство'' (PBS) 1997 година * [http://www.broadcastpioneers.com/ Веб-страница за емитување на Пионерите на Филаделфија] * [http://archiveswest.orbiscascade.org/search/results.aspx?q=philo+t.+farnsworth&t=k Фило Т. Фарнсворт трудови и аудио], Архива Запад, Орбис каскада алијанса . [https://web.archive.org/web/20161022101746/http://archiveswest.orbiscascade.org/search/results.aspx?q=philo+t.+farnsworth&t=k Архивирано] од оригиналот на 4 февруари 2016 година. {{наводи}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Фарнсворт, Фило}} [[Категорија:Американски пронаоѓачи]] [[Категорија:Починати во 1971 година]] [[Категорија:Родени во 1906 година]] [[Категорија:Врски за Wayback од предлошката „Семарх“]] 02zs3v362410cmhtybkqe2prppl1zl2 0 1298344 5601475 5516951 2026-07-28T19:08:35Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5601475 wikitext text/x-wiki {{Infobox High Court | court_name = Уставен суд на Ерменија | native_name = | image = [[Податотека:The Constitutional Court of the Republic of Armenia 12.07.2018.jpg|250п]] | imagesize = 250п | caption = | Acronyms = | established = 1995 | country = [[Ерменија]] | location =ул. „Баграмјан“ бр.10 - [[Ереван]] | coordinates = | type = <!-- partisan election/non-partisan election/legislative selection/executive selection/cooption/etc --> | authority = | terms = | positions = | website = [http://concourt.am/english/index.htm concourt.am] | chiefjudgetitle = | chiefjudgename = | termstart = | termend = | termend2 = <!-- year term of current chief ends if applicable --> | chiefjudgetitle2 = | chiefjudgename2 = | termstart2 = | termend3 = | termend4 = <!-- year term of current deputy chief ends if applicable --> }} '''Уставниот суд на Ерменија''' ({{Langx|hy|Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական դատարան}}) е највисокото правно тело во [[Ерменија]]. Тој е одговорен за надзор над уставноста на законите и другите законодавни инструменти. Правата на уставниот суд на [[Ерменија]] се дефинирани и во [[Устав на Ерменија|ерменскиот устав]] и во законот. Уставниот суд на Ерменија е основан во [[1995]] година и се наоѓа во [[Ереван]]. == Историја == Во декември [[1988]] година, бил формиран Комитет за уставна контрола со амандман на Уставот на [[Советски Сојуз|Советскиот Сојуз]]. Законот на Сојузот кој се однесува на овој Комитет предвидувал и формирање на Комитет за уставна контрола во секоја Република на Сојузот, што всушност никогаш не се случило. Во 1991 година, ерменската [[легислатура]] размислувала за формирање Уставен суд, иако всушност никогаш не го стори тоа (два закони, имено Законот за претседателот на Републиката од [[1 октомври]] [[1991]] година и Законот за Врховниот совет на Република Ерменија од [[19 ноември]] [[1991]] година, едноставно алудирал на таков Уставен суд). Сепак, ниту еден закон или амандман на Уставот на [[Ерменска ССР]] никогаш не бил усвоен за да се стави во сила оваа декларација. Новиот Устав прогласен со [[референдум]] на [[5 јули]] [[1995]] година го основал Ерменскиот уставен суд. Законот за Уставниот суд бил усвоен од [[Ерменското национално собрание]] на [[20 ноември]] [[1995]] година и бил потпишан од претседателот на Републиката [[Левон Тер-Петросјан]] на [[6 декември]] [[1995]] година. На 5 и 6 февруари 1996 година, членовите на Уставниот суд биле назначени и Судот започнал со работа на [[6 февруари]] [[1996]] година, кога неговите членови положиле заклетва пред Народното собрание. Во 2005 година, [[Ерменија]] донела уставни реформи. На [[27 ноември]] [[2005]] година, текстот на Уставот на РС (со амандманите) бил усвоен на референдум. Амандманите се однесувале на системот на уставна правда. Членот 93 од Уставот вели дека: „''Уставниот суд ја спроведува уставната правда во Република Ерменија''“. Според членот 94 од Уставот, „''Овластувањата, постапката на формирање и работата на судовите се определуваат со Уставот и законите''“. Како резултат на уставните измени, овластувањата на судот биле значително зголемени. == Членови на уставниот суд == Уставниот суд е составен од девет члена. Членство во Уставниот суд е отворено за секој граѓанин на Републиката на возраст од 35 или повеќе години. Членовите (вклучувајќи го и претседателот) ги извршуваат своите должности до 65-годишна возраст (согласно преодните одредби, поточно член 117, став 13 од Уставот на РА, актуелните членови на Уставниот суд продолжуваат да работат до 70-годишна возраст). Националното собрание и претседателот на Републиката имаат заеднички овластувања да назначуваат членови на Уставниот суд. Пет членови на Уставниот суд ги избира Народното собрание по препорака на претседателот на Народното собрание. Останатите четворица членови ги именува претседателот на Републиката, по негова дискреција. Претседателот на Уставниот суд не го избираат членовите на Уставниот суд. Тој/таа е именуван од членството на Судот од страна на Народното собрание по предлог на претседавачот на Собранието. Меѓутоа, доколку Националното собрание не го назначи претседателот на Уставниот суд во рок од 30 дена откако функцијата претседател на Уставниот суд е испразнета, претседателот на Републиката мора да го направи тоа на негово место. Подобни за членство во Уставниот суд имаат лица кои ги исполнуваат следните услови: • државјани на Републиката на возраст од најмалку 35 години кои имаат изборни права и немаат државјанство на друга држава; • Високо правно образование или академска диплома по Уставно право најмалку 10 години правно работно искуство; • Команда на [[ерменски јазик]]. Членовите на Уставниот суд не смеат да се занимаваат со ниту една претприемничка дејност, ниту да извршуваат функција во органите на државната или локалната самоуправа кои не се поврзани со неговите должности, да извршуваат функција во комерцијални организации, како и да се занимаваат со какви било друго платено занимање, освен научна, образовна и творечка работа, која нема да го попречува извршувањето на должноста член на Уставниот суд. Уставното начело е дека член на Судскиот Уставен суд не може да биде разрешен. Одлуките за разрешување на членовите на Судот мора да бидат донесени од лицето или органот (т.е. Претседателот на Републиката или Националното собрание; во вториот случај, со мнозинство гласови од вкупниот број пратеници) кои го назначиле предметниот член. Кога е поставено такво прашање, Уставниот суд мора да го разгледа случајот во отсуство на членот и мора да донесе заклучок - за престанок на функцијата член со мнозинство од најмалку две третини од членството на Судот (т.е. 6 од 9). Откако ќе се донесе заклучокот, вистинската одлука за разрешување на членот на Уставниот суд мора да ја донесе органот што го назначил (иако ниту еден член на Уставниот суд никогаш не бил разрешен од неговото инаугурирање). Независноста на членовите на Уставниот суд се гарантира со нивното поднесување до Уставот и Законот за Уставниот суд. Забрането е влијание врз член на Уставниот суд, а секој што ќе се обиде да го стори тоа е одговорен за кривично гонење. Членот на судот престанува да ги извршува своите функции кога: * наполнил 65 години * починал * му е одземено државјанството или добил странско државјанство * писмено поднел барање до органот што го именувал, барајќи престанок на неговите овластувања и за таа жалба го известил Уставниот суд и најмалку во рок од 10 дена ја повторил својата оставка. * Од страна на Правен суд е утврдено дека е неспособен за работа, исчезнат или мртов. По заклучок на Уставниот суд, членовите на судот мора да бидат разрешени доколку: * без оправдување отсуствувале трипати во рок од една година од седниците на Судот; * не биле во можност да ги исполнат своите овластувања како Член на Уставниот суд од шест месеци поради некоја привремена онеспособеност или друга законска причина. * однапред да изрази мислење за предметот што се разгледува со Уставниот закон или на друг начин покренал сомнеж во неговата непристрасност или објавил информации за процесот на консултациите зад затворени врати или на друг начин ја прекршил заклетвата на членот на Уставниот суд. * се погодени од телесно заболување или болест која влијаела на извршувањето на должностите на член на Уставниот суд. == Овластувања на Судот == Уставниот суд во согласност со постапката утврдена со закон: # Ја утврдува усогласеноста на законите, одлуките на Народното собрание, уредбите и наредбите на претседателот на Републиката, одлуките на претседателот на Владата и органите на локалната самоуправа со Уставот. # Пред ратификацијата на меѓународните договори треба да се утврди усогласеноста на обврските предвидени во нив со Уставот # Разрешување на сите спорови кои произлегуваат од резултатите од референдумите : 3.1 Точка од списокот ги решава сите спорови кои произлегуваат од одлуките донесени во однос на изборите за претседател на Републиката и за заменици # Прогласување за несовладливи или елиминирани пречки за кандидат за претседател на Републиката # Да се даде заклучок за постоење основи за импичмент на претседателот на Републиката # Да се дава заклучок за неспособноста на претседателот да ги извршува своите обврски # Да се дава заклучок за престанок на овластување на член на Уставниот суд, негово приведување, согласност за вклучување како обвинет или поведување судска постапка за поднесување на административна одговорност. # Да се дава заклучок за основите за разрешување на поглаварот на заедницата # Во случаите пропишани со закон донесува решение за запирање или забрана на дејствување на политичка партија. == Аплицирање до Уставниот суд == {{Список без потточки|(ЗАКОН НА РЕПУБЛИКА ЕРМЕНИЈА ЗА УСТАВЕН СУД|14=5) барање доставено до Уставниот суд и аргументите на подносителот на барањето со упатувањата на соодветните членови од Уставот;|24=4) други материјали за кои барателот смета дека се соодветни.|23=3) службен текст на аргументираниот правен акт во случаи на жалби по прашањата утврдени со ставовите 1 и 2 на членот 100 од Уставот;|22=2) ерменски превод на сите документи на странски јазик, заверени по редот утврден со закон;|21=1) полномошно или друг документ со кој се потврдува овластувањето на застапникот;|20=1. Прилозите на барањето доставено до Уставниот суд се:|19=ЧЛЕН. 28. ПРИЛОЖЕНИ ДОКУМЕНТИ КОН ПРИЈАВАТА|18=Врз основа на предлогот на подносителот на барањето, прашањето за ослободување од државната должност се решава при разгледување на допуштеноста на поединечната жалба од страна на Уставниот суд врз основа на процедури пропишани со Законот за државната должност.|17=За поднесување барање до Уставниот суд, физичките лица плаќаат петкратно од основната државна должност, а правните лица дваесеткратно од неа.|16=3. Во случаите утврдени со членот 69 од овој закон, подносителот на барањето е должен и до Уставниот суд да достави потврда за платената државна должност во висина пропишана со овој закон или предлог за ослободување од таква должност.|15=6) Список на документи приложени кон пријавата доколку постои.|13=4) член од Уставот кој му дава право на подносителот да се обрати до Уставниот суд;|Усвоен на 1 јуни 2006 година<ref name="test">[http://concourt.am/english/cc/apply.htm Link text] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20141223234102/http://concourt.am/english/cc/apply.htm |date=2014-12-23 }}.</ref> )|12=3) барани податоци за претставникот на подносителот на барањето доколку барателот е застапуван;|11=2) име (назив), адреса (правна адреса) на барателот;|10=1) име на Уставниот суд;|9=2. Апликацијата вклучува:|8=1. Пријавата се поднесува до Уставниот суд во писмена форма, потпишана од овластени лица.|7=ЧЛЕН. 27. ОПШТИ БАРАЊА ЗА АПЛИКАЦИЈАТА|6=Уставниот суд го разгледува случајот само доколку постои соодветна пријава.|5=ЧЛЕН. 26. ПРИЧИНА ЗА ПРЕГЛЕД НА СЛУЧАЈ ВО УСТАВНИОТ СУД|4=органите и лицата утврдени со член 101 од Уставот ќе се жалат до Уставниот суд по редот пропишан со Уставот и овој закон. Исто така, во случаите утврдени во став 6 од член 101, право на жалба до Уставниот суд имаат и правни лица според член 42.1 од Уставот.|ЧЛЕН. 25. ПРАВО НА ЖАЛБА ДО УСТАВНИОТ СУД|25=2. По приемот на апликацијата нови материјали може да се презентираат само со дозвола на Уставниот суд.}} == Меѓународни односи == Од првата година од своето формирање, Уставниот суд станал член на Европската комисија „''За демократија преку право''“ на [[Совет на Европа|Советот на Европа]] (инаку позната како [[Венецијанска комисија]] ). Една година подоцна, во октомври 1997 година, е формирана Меѓународната организација „''Конференција на органите за уставна контрола на земјите на младата демократија''“, чија активност ја координира Уставниот суд и во 2000 година, кога Ерменија сè уште не била членка на [[Советот на Европа]], Уставниот суд на Република Ерменија бил избран за полноправна членка на меѓународната организација „''Конференција на европските уставни судови''“. Ив Гуена, претседател на Уставниот совет на Франција, многу конкретно го оценил овој невиден факт: „''Уставниот суд на РА е веќе успешна институција и стана полноправна членка на Конференцијата поради неговото активно учество и многубројните интересни и реални предлози''“. Организирањето на Годишната меѓународна конференција во [[Ереван]], во соработка со Европската комисија „''За демократија преку право''“ на Советот на Европа (Венецијанска комисија), станало нова традиција. Секоја конференција се разликувала од претходната по својата тема и големиот број учесници. И така, голем број познати и авторитетни правници и конституционалисти учествувале на 15-тата меѓународна конференција во Ереван. Сите презентирани извештаи, дискусии и анализи на темите на Конференцијата се објавени во четиријазичниот Меѓународен алманах „''Уставната правда во новиот милениум''“ и се поставени на веб-страницата на Уставниот суд на признат како еден од најдобрите во светот. Од страна на Уставниот суд е подготвен специјален компактен диск, каде се вклучени уставите на 150 земји и нивната компаративна анализа. [https://iacl-aidc.org/index.php/en/ Меѓународната асоцијација за уставно право] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220401234440/http://iacl-aidc.org/index.php/en/ |date=2022-04-01 }} ја препозна како важна програма и ја постави на веб-страницата на Меѓународната асоцијација. Овој уникатен програмски пакет преведен на руски и англиски јазик е концизен материјал за конституционалистите и уставните судови. Уставниот суд има изработено сложена програма за компаративна анализа на меѓународните официјални документи, каде што се вклучени 1500 документи усвоени од [[Обединетите нации]] и сите меѓународни европски институции (на руски и англиски). Процесите на проучување, анализа и проследување одлуки на искуството на Европскиот суд и материјалите од [[Европска конвенција за човекови права|Европската конвенција за човекови права]] се веќе завршени. Дополнително, Ерменија е членка на [https://www.confeuconstco.org/en/common/home.html Конференцијата на европските уставни судови]{{Мртва_врска|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Евроазиската асоцијација на тела за уставна оцена, Светската конференција за уставна правда и [https://www.echr.coe.int/Pages/home.aspx?p=court/dialoguecourts/network&c Мрежата на повисоки судови на ЕКЧП]. == Венецијанска конвенција == * Основана во мај 1990 година од 18 земји-членки [[Совет на Европа|на Советот на Европа]] * Во 2014 година: 60 земји-членки, вклучително и 12 неевропски членки и [[Косово]], со вкупно население од повеќе од 1,5 милијарди луѓе * 5 земји набљудувачи и 1 придружна членка * ЕУ и ОБСЕ – двата меѓународни партнери кои учествуваат во работата на Комисијата * Повеќе од 500 мислења за повеќе од 50 земји и 80 студии * 250 семинари и конференции со десетици судови и универзитети * Над 3.000 државни службеници обучени за човекови права и административно право * [[Европски суд за човекови права|Европскиот суд за човекови права]] се повикува на мислењата на [[Венецијанска комисија|Венецијанската комисија]] во повеќе од 50 случаи (од 2002 година). На [[1 ноември]] [[2013]] година, претседателот на Уставниот суд на Ерменија, г-дин Гагик Харутјуњан, во својство на координатор на Стручната комисија за уставни реформи (во натамошниот текст „Комисијата“), и во име на претседателот на Република [[Ерменија]], побарал помош од Венецијанската комисија во процесот на ревизија на Уставот на Ерменија. Со Указ на претседателот на Република Ерменија од [[4 септември]] [[2013]] година била формирана Специјализирана комисија за уставни реформи врз основа на неопходноста од спроведување на принципот на владеење на правото, гарантирање на основните човекови права и слободи, за обезбедување целосна балансирање на силите и зголемување на ефикасноста на јавната администрација. Откако го анализирал историскиот процес на уставните случувања во Република Ерменија во рамките на системскиот интегритет, како и неговите клучни особености и постојните проблеми, Специјализираната комисија за уставни реформи смета дека е неопходно да се истакнат следните главни фази. Како постојан и континуиран процес, уставните случувања се одвиваат во меѓународната практика во согласност со случувањата во општеството на следните главни начини: * Усвојување на нови устави; * Измени и/или дополнувања на постоечкиот Устав; * Конзистентна и координирана конституционализација на правните акти и практиката на примена на законите; * Донесување на органски или уставни закони; * Официјална конструкција на уставните одредби; * Решавање на спорови кои произлегуваат меѓу органите на власта во прашања од уставните овластувања. == Легална професија == Според извор од [[2008]] година,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.osce.org/odihr/36294?download=true|title=THE LEGAL PROFESSION IN ARMENIA|last=Urumova|first=Irina|date=September 2008}}</ref> Законот Република Ерменија од [[2004]] година бара прием во адвокатурата со цел адвокатите да практикуваат адвокатура. Пред 2004 година, немало барање на национално ниво. Во 1998 година, по усвојувањето на првиот закон за адвокатура, биле создадени следните адвокатски здруженија: Сојуз на адвокати на Република Ерменија (последната инкарнација на Колегиумот на адвокати), Меѓународниот адвокатски сојуз и Меѓународниот сојуз на ерменските адвокати. Меѓународниот адвокатски сојуз и Меѓународниот сојуз на ерменските адвокати ќе се спојат во една организација. == Библиотека == Библиотеката на Уставниот суд е формирана во [[1996]] година. Библиотеката е богата со правни, научни и медиумски материјали, а предвидена е не само за членовите и вработените во Уставниот суд, туку и за студентите и за сите оние кои се заинтересирани. Во библиотеката има речници, учебници, збирка закони, книги за избори на државни книги за избори на државни и локални органи на власта, за кривична постапка, граѓанско, граѓанско процесно, управно право на Република Ерменија, Руска Федерација, публикации за заштита на човековите права, историја и теорија на државата и правото на Ерменија и странски земји. Покрај правната литература, во Библиотеката на Уставниот суд има и книги од политика, економија, култура, филозофија, социологија, како и белетристика. Во библиотеката постојат устави, закони за уставни судови и материјали за судството и уставниот правосуден систем на повеќе од 60 земји. Библиотеката периодично се полни со нови книги и периодичен печат од [[Руската Федерација]] и други земји. Извонредниот литературен фонд на библиотеката ја прави литературата посветена на историјата на Ерменската црква и на геноцидот, како и собраниските протоколи од 1918-1920 година. Библиотеката има повеќе од 5000 книги на [[ерменски]], [[руски]], [[англиски]], [[француски]] и други јазици. Во библиотеката се формираат азбучните и систематските бази на податоци, предметните картички, се врши библиографската работа. Центарот за уставно право делумно ја презел работата за изработка на учебници од правни теми, изготвени се посебни методички прирачници за наставниците, истовремено издаден е и прирачник „''Уставна ревизија''“ на Г. Харутјунјан за ученици. Годишното организирање на традиционалната републиканска студентска и ученичка Олимпијада „''Устав и право''“ е еден од ефективни методи за запознавање на новата генерација со принципите на уставната правда. Објавени се 3 збирки од најдобрите ученички трудови посветени на заштитата на човековите права. Во Центарот за уставно право е формиран Совет на млади истражувачи, а во Уставниот суд е формирана библиотека со богата и понова литература. Остварени се блиски односи со многубројните училишта, организирани се тематски средби. Објавени се 55 монографии и 191 научни написи од членовите на Уставниот суд и персоналот, 48 извештаи се направени на меѓународни конференции, а поканети се 17 меѓународни конференции (со учество на околу 155 членови на уставни судови од различни земји и 52 меѓународни експерти). Објавени се 72 тома од весникот „''Уставен суд''“, 63 изданија и 8 прилози на Меѓународниот билтен „''Уставна правда''“, 12 изданија на Меѓународниот алманах „''Уставна правда во новиот милениум''“ (објавен на четири јазици) и доставени до повеќе од 50 земји. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.concourt.am/en/ Веб-страница] * [http://concourt.am/english/library/books/index.htm] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20141226045657/http://www.concourt.am/english/library/books/index.htm |date=2014-12-26 }} * [http://concourt.am/english/law_cc/index.htm] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20141217133135/http://concourt.am/english/law_cc/index.htm |date=2014-12-17 }} * [http://concourt.am/english/cc/history.htm] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20141214164602/http://concourt.am/english/cc/history.htm |date=2014-12-14 }} * [http://concourt.am/english/cc/apply.htm] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20141223234102/http://concourt.am/english/cc/apply.htm |date=2014-12-23 }} * [http://concourt.am/english/constitutions/index.htm] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20141217134641/http://concourt.am/english/constitutions/index.htm |date=2014-12-17 }} * [http://concourt.am/english/structure/members/index.htm] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20141226045246/http://www.concourt.am/english/structure/members/index.htm |date=2014-12-26 }} * [http://concourt.am/english/library/books/index.htm] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20141226045657/http://www.concourt.am/english/library/books/index.htm |date=2014-12-26 }} [[Категорија:Уставни судови]] [[Категорија:Ерменско право]] 6sp05wy2tp8b56rr8kp9qru1ujeyo64 0 1300151 5601417 5590241 2026-07-28T16:49:09Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601417 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox}} {| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%" ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |''Хамамелис'' |- | colspan="2" style="text-align: center" | |- | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 88%" |Leaves and flowers |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" ! colspan="2" |<div style="text-align: center">[[Conservation status|Статус на зачувување]]</div> |- | colspan="2" |<div style="text-align: center">[[File:Status_iucn3.1_LC.svg|врска=|алт=|безрамка]]<br /><br />[[Least Concern]] <small>&nbsp;([[IUCN Red List|IUCN 3.1]])</small></div> |- ! colspan="2" style="min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Научна класификација]] <span class="plainlinks" style="font-size:smaller; float:right; padding-right:0.4em; margin-left:-3em;">[[File:Red_Pencil_Icon.png|врска=Template:Taxonomy/Hamamelis|edit]]</span> |- |Царство: |[[Plant]]ae |- |Оддел: |[[Vascular plant|Tracheophytes]] |- |Оддел: |[[Flowering plant|Angiosperms]] |- |Оддел: |[[Eudicots]] |- |Ред: |[[Saxifragales]] |- |Семејство: |[[Hamamelidaceae]] |- |Род: |[[Witch-hazel|''Hamamelis'']] |- |Вид: |<div class="species" style="display:inline">'''''H.&nbsp;virginiana'''''</div> |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Биномен назив]] |- | colspan="2" style="text-align: center" |'''<span class="binomial">''Hamamelis virginiana''</span>'''<br /><br /><div style="font-size: 85%;">[[Carl Linnaeus|L.]]</div> |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |- | colspan="2" style="text-align: center" | |- | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 88%" |Distribution of witch-hazel |} '''Хамамелис''' ([[Латински јазик|латински]]: Hamamelis virginiana''''')''''', познат како '''леска''' вештерка, '''обична вештерка-леска''' и '''американска вештерка-леска''', е вид на цветна грмушка пронајдена во источна [[Северна Америка]], од [[Нова Шкотска]] западно до [[Минесота]] и јужно до централна [[Флорида]] до источен [[Тексас]]. == Опис == Тоа е мало, [[Листопадни растенија|листопадно растение]] или грмушка со висина до 6 м (поретко до 10 м), често со густа група стебла од основата. Кората е светло-кафеава, мазна, лушпеста, внатрешната кора црвеникаво виолетова. Гранките на почетокот се рапави, подоцна мазни, светло портокалово кафеави, обележани со повремени бели точки, на крајот темно или црвеникаво кафеави. Пупките на зеленилото се акутни, малку [[Облици на листови|фалсификувани]], пердуви, светло кафени. [[Лист]]овите се овални, долги и широк, кос во основата, акутен или заоблен на врвот, со брановидни заби или плитко лобус раб и краток, витко петиол 6-15 мм (0,24-0,59 во) долго; средното ребро е повеќе или помалку влакнесто, витко, со шест до седум пара примарни вени. Младите листови се отворени инволутни, покриени ѕвездести ’рѓосани надолу; кога целосно ќе пораснат, тие се темнозелени одозгора, а побледи одоздола. На есен тие пожолтуваат со ’рѓосани дамки. Стипулите на листовите се [[Облици на листови|ланцетни]], акутни; тие паѓаат набргу откако листот ќе се прошири. [[Цвет]]овите се бледо до светло жолти, ретко портокалови или црвеникави, со четири ливчиња во форма на лента долги и четири кратки стомаци и растат во кластери; цветањето започнува околу средината на есента и продолжува до доцна есен. Цветната [[Чашка (ботаника)|чашка]] е длабоко четвороделна, многу долу, внатре портокалово-кафеава, вметната во пупка, упорна, кохерентна со основата на јајниците. Во основата се појавуваат две или три гранки. [[Плод]]от е тврда дрвенеста капсула 10–14&nbsp;mm (0,39-0,55 во) долга, која експлозивно се дели на врвот на зрелоста една година по опрашувањето, исфрлајќи ги двете сјајни црни [[Семе|семиња]] до 10 м оддалечено од родителското растение. Може да се разликува од сродниот ''[[Hamamelis vernalis]]'' по неговото цветање во есен, а не во зима.<ref name="fna2">{{EFloras|1|114541|Hamamelis}}</ref><ref name="Keeler">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/ournativetreesa02keelgoog|title=Our Native Trees and How to Identify Them|last=Keeler|first=H.L.|date=1900|publisher=Charles Scribner's Sons|location=New York|pages=[https://archive.org/details/ournativetreesa02keelgoog/page/n186 157]–160}}</ref> [[Податотека:Common Witch Hazel Hamamelis virginiana Leaf 2000px.jpg|мини|Лист]] [[Податотека:Hamamelis virginiana 03.JPG|мини|Цвет и плод]] [[Податотека:Hamamelis virginiana.jpg|мини|Зимско гранче кое покажува издолжена кафеаво-млада завршна пупка и упорни чашки]] == Екологија == ''Хамамелис'' е растение опрашувач кое привлекува молци и поддржува 62 видови гасеници.<ref name="Darke">{{Наведена книга|title=The Living Landscape: Designing for beauty and biodiversity in the home garden|last=Darke|first=Rick|last2=Tallamy|first2=Doug|date=2014|publisher=Timber Press|location=London, Portland}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pollinator.org/pollinator.org/assets/generalFiles/Laurentian.rx9_171017_085313.pdf|title=Selecting Plants for Pollinators: Laurentian Mixed Forest Province|last=Pollinator Partnership and NAPPC|work=Pollinator Partnership|accessdate=}}</ref> == Употреба == Домородните Американци произведувале екстракт од леска со варење на стеблата на грмушката и производство на лушпа, која се користела за лекување на отоци, воспаленија и тумори.<ref name="Dweck">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dweckdata.co.uk/Published_papers/American_Indians.pdf|title=Ethnobotanical Use of Plants, Part 4: The American Continent|last=Dweck|first=Anthony C.|accessdate=2022-05-06|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304064405/http://www.dweckdata.co.uk/Published_papers/American_Indians.pdf|url-status=dead}}</ref> Раните пуритански доселеници во [[Нова Англија]] го усвоија овој лек од домородците, а неговата употреба стана широко застапена во Соединетите Држави.<ref name="Bingham">{{Наведено списание|last=Bingham|first=Michael C.|date=20 October 1997|title=Which Witch Is Witch Hazel (and Which Dickinson Makes It)?|url=http://www.conntact.com/archive_index/archive_pages/3210_Business_New_Haven.html|journal=Connecticut Business Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20090802161643/http://www.conntact.com/archive_index/archive_pages/3210_Business_New_Haven.html|archive-date=2 August 2009|access-date=27 December 2012}}</ref> Екстракт од растението се користи во адстрингентната ''Хамамелис''. ''Хамамелис'' произведува специфичен вид танини наречени ''[[танин]]и''. Една од тие супстанции покажува специфична цитотоксична активност против клетките на ракот на [[Рак на дебелото црево|дебелото црево]].<ref>{{Наведено списание|last=Sánchez-Tena|first=Susana|last2=Fernández-Cachón|first2=María L.|last3=Carreras|first3=Anna|last4=Mateos-Martín|first4=M. Luisa|last5=Costoya|first5=Noelia|last6=Moyer|first6=Mary P.|last7=Nuñez|first7=María J.|last8=Torres|first8=Josep L.|last9=Cascante|first9=Marta|date=January 4, 2012|title=Hamamelitannin from Witch Hazel (''Hamamelis virginiana'') Displays Specific Cytotoxic Activity against Colon Cancer Cells|journal=J. Nat. Prod.|volume=75|issue=1|pages=26–33|doi=10.1021/np200426k|pmid=22216935}}</ref> Кората и лисјата ги користеле Индијанците за лекување на надворешни воспаленија. ''Екстрактот на Хамамелис'' било популарна дестилација на кората во разреден алкохол. Дрвото е светло-црвеникаво кафеаво, сапуново дрво речиси бело; тежок, тврд, блиску зрнеста, со густина од 0,68.<ref name={{Наведена книга|url=https://archive.org/details/ournativetreesa02keelgoog|title=Our Native Trees and How to Identify Them|last=|first=H.L.|date=1900|publisher=Charles Scribner's Sons|location=New York|pages=[https://archive.org/details/ournativetreesa02keelgoog/page/n186 157]–160}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFKeeler1900">, H.L. (1900). [[iarchive:ournativetreesa02keelgoog|''Our Native Trees and How to Identify Them'']]. New York: Charles Scribner's Sons. pp.&nbsp;[[iarchive:ournativetreesa02keelgoog/page/n186|157]]–160.</cite></ref> Како [[Радиестезија|радиестезиија]] се претпочитаат чаталестите гранчиња. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Cite AmCyc|wstitle=Witch Hazel}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] nj2vqasa6k7hefyre1vdsmz06fzfa9i 0 1300317 5601435 5567151 2026-07-28T17:04:54Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601435 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox |name = Руј |image = Cotinus coggygria33.jpg |image_caption = Расцветан руј |taxon = Cotinus |authority = [[Филип Милер|Mill.]]<ref>{{нмс|title=Cotinus Mill. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30173577-2|access-date=2020-06-28|website=Plants of the World Online}}</ref> |subdivision_ranks = Species |subdivision = {{Список на видови со врски |Cotinus carranzae | Rzed. & Calderón |Cotinus chiangii | (D.A.Young) Rzed. & Calderón |Cotinus coggygria | Scop. |Cotinus kanaka | (R.N.De) D.Chandra |Cotinus nanus | W.W.Sm. |Cotinus obovatus | Raf. |Cotinus szechuanensis | Pénzes }} }} '''Руј''' ({{langx|la|Cotinus}}) — [[Род (биологија)|род]] на листопадни [[Дрво (растение)|дрвенести растенија]]. Вклучува 2 современи [[Вид (биологија)|вида]], еден [[Евроазија|евроазиски]] и еден [[Северна Америка|северноамерикански]] (''Cotinus obovatus'', syn. ''Rhus cotinoides''). Името на родот потекнува од [[Грчки јазик|грчкиот збор]], кој според [[Теофраст]] е име на дивата [[маслинка]].<ref name="flora">Јовановић Б. 1973. Род . У: Јосифовић М () [[Флора СР Србије]]. [[Српска академија наука и уметности|САНУ]]: Београд.</ref>. Претходно, овој род на растенија бил класифициран во сроден род. == Опис == Растенијата од овој род се животни форми на дрвја или [[Грмушка|грмушки]] до 7 (евроазискиот руј) односно 12 (американскиот). Кореновиот систем е одлично развиен, така што обезбедува заштита од ерозија, делувајќи како арматура. Кората ја менува бојата од зелена во сива и кафеава со лушпи аналогни на стареењето. Младите ластари содржат големи леќи. Пупките се во црвеникава боја, спирално распоредени.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.plantea.com.hr/rujevina/|title=Rujevina (Cotinus coggygria)|date=13 јули 2015.|work=Plantea|language=hr|accessdate=17 август 2019.}}</ref> [[Лист]]овите се цели, кружни, со рамен раб, долг 3–13 см, сместени се на дршките, спирално распоредени, а нерватурата е јасно видлива на задната страна од листовите. Бојата на лисјата во есен е црвена.<ref name=":0" /> [[Цвет]]овите се ситни, со големина до 3, петчлени, со жолтеникава боја, соберени во метличести цветови со големина до 30. Рујот содржи пет чашести и пет крунести листенца. Во цветот има и стерилни цветови, со влакна на нивните цветни дршки (оттука и замаглениот изглед на цветот). Растенијата се еднодомни, понекогаш дводомни <ref name="flora"/>. [[Плод]]от е сув, со ситна јатка која содржи едно [[семе]] а на која се задржуваат листовите од [[Чашка (ботаника)|чашката]]. Плодот созрева во периодот од мај до јуни. == Распространетост == Ова растение на [[Ендемизам|ендемско]] за подрачјето на Јужна Европа, како и во Средна и Западна Азија. Често е на отворени и потопли живеалишта. Најчесто може да се најде во листопадни шуми до 1.600 м.<ref name=":0"/> == Расејување и размножување == Се расејува со ветер и инсекти. Размножувањето се врши со семиња или со вегетативни делови од растението. == Одгледување == Видовите од овој род, особено е евроазискиот руј, честопати се користени како украсни грмушки. Одгледани се голем број сорти, од кои некои се од хибридно потекло (се создадени со вкрстување на два вида руј). == Употреба == Листовите на евроазискиот руј содржат околу 30% танин и се користеле како антисептик и астрингент <ref>Johnson T. 1999. CRC Ethnobotany Desk Reference. CRC Press. <span> </span>[[Посебно:Штампани извори/978-0-8493-1187-1|978-0-8493-1187-1]]<span>.</span> (str. 708)</ref>. Плодот е отровен, консумирањето доведува до дијареа и повраќање.<ref name=":0"/> Од дрвото и листовите се добива боја за кожа, волна и свила <ref name="flora"/>. Дрвото се користи во столарство. == Галерија == <gallery> Податотека:Cotinus coggygria, familija Anacardiaceae 04.jpg|''Cotinus coggygria'', цвет Податотека:Cotinus coggygria, familija Anacardiaceae 03.jpg|''Cotinus coggygria'', цвет Податотека:Cotinus coggygria, familija Anacardiaceae 01.jpg|''Cotinus coggygria'', цвет </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.wcisel.com/plants/smoketree/ Фотографии и опис на евроазискиот руј] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110927162533/http://www.wcisel.com/plants/smoketree/ |date=2011-09-27 }} * [https://web.archive.org/web/20080529004044/http://www.daytonnursery.com/encyclopedia/Trees_Shrubs/cotinus.htm Опис на одделни сорти и хибриди на рујот] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Руеви]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Таксони опишани од Филип Милер]] sxtx6vr4rylrilk39xor1hqeltactff 0 1300327 5601432 5562366 2026-07-28T17:02:43Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601432 wikitext text/x-wiki {{Taxobox |image = Vinca minor 2 RF.jpg |image_caption = Зелениче |regnum = [[Растенија]] |unranked_divisio = [[Скриеносеменици]] |unranked_classis = [[Евдикоти]] |unranked_ordo = [[Астериди]] |ordo = [[Линцуровидни]] |familia = Apocynaceae |subfamilia = Rauvolfioideae |tribus = Vinceae |genus = Vinca |genus_authority = [[Карл Линеј|Л.]] |species = '''''V. minor''''' |binomial = ''Vinca minor'' |binomial_authority = Л. }} [[Податотека:Vinca minor Nashville.jpg|мини|Vinca minor]] '''Зелениче''' ( {{langx|la|Vinca minor}}) е зелјесто повеќегодишно растение ([[Повеќегодишно растение|измиени]]) со виолетови цветови и постојано зелени листови. Поради своите листови, ова растение станало симбол на бесмртноста. Порано се сметало за симбол на невиноста и чедноста. Покрај сето тоа, означува и вечно пријателство. Во поранешните периоди ( [[среден век]] и подоцна) за време на јавните погубувања, блиските роднини или пријатели на осудениот носеле цветови од зеленичиња со значење дека душата на погубениот, без разлика на стореното дело, сепак ќе се пресели во рајот, дека осудениот не е виновен и дека невин бил погубен. Во христијанската религија и иконографијата, зеленичето го претставува невиното страдање на Исус Христос. == Опис на растението == Зелениче е повеќегодишно растение кое може да порасне од 20 до 25 сантиметри. Најдобро расте на влажна почва, но може да се најде и на малку посува почва. Припаѓа во нивото на ниска вегетација. Може да се најде во шумите и ливадите, обично со грмушки и дрвја. Се користи во народната медицина.<ref name="МАНУ"/> Повеќегодишно тревесто растение или полугрмушка со полегнато, тенко стебленце, до 100 цм долго. Фертилните (цветни) стебленца подигнати или вертикални и се до 20 цм високи. Листовите се долги 1,5–5 цм, 0,5–2,5 цм широки, зимзелени, кожести, издолжено-ланцетни, елиптични или јајцевидни, во основата клиновидно се стеснуваат, на врвот заострени или понекогаш затапени. Страничните жилки излегуваат од средишната жилка под агол од 30–50° и кон работ силно се разгрануваат.<ref name="МАНУ"/> Цветовите се поединечни во пазувите на листовите. Цветните дршки често подолги од пазувниот лист. [[Чашка (ботаника)|Чашката]] 3–5 мм долга, длабоко всечена на тесно ланцетни или триаголни голи сегменти. Венчето е сино, со 9–11 мм долга венечна трубичка, со косо отсечени сегменти со дијаметар 25– 30 мм. Плодот се состои од два мешковидни дела (мевчиња), со должина 15–25 мм, со кафеави, брадавичести семки. Вирее во појас на дабови шуми, покрај грмушки, по брдски пасишта.<ref name="МАНУ"/> Често се одгледува како украсно растение.<ref name="МАНУ"/> Во Македонија може да се најде во јужна Македонија, околу [[Пелистер]].<ref name="МАНУ">Владо Матевски, Флора на Република Македонија, том 2, св. 1, МАНУ, стр. 49</ref> == Лист == Листовите се зелени во текот на целата година. Широки се од 2,5 до 3 и долги 4 сантиметри. Тие се со темно-зелена боја и имаат правилена форма. Имаат мазни рабови. Тие имаат најсилно лековито својство и од нив се прави сируп. Исто така во сушена и мелена форма се користат како зачин. == Цвет == Цветовите на зеленичето се виолетови или модро-сини. Цветаат кон крајот на летото и се долги околу еден сантиметар. Се составени од 5 венечни ливчиња. Во ретки случаи, може да биде и во бела боја. Има пријатен мирис. И цветот, како и другите делови од растението, има лековити својства, па затоа има и примена во медицината. == Стебло и корен == Стеблото е во форма на колено, со должина помеѓу 10 и 20 сантиметри. Има мал обим и лесно се свива, како и кај другите зелјести растенија. По боја е малку посветло од листовите. Коренот е нешто малку помал, најчесто долг околу 7 сантиметри. Сличен е како и кај другите зелјести растенија. == Плод == Плодовите се мали и не се забележуваат лесно. Долги се од 2 до 2,5 сантиметри и имаат големи семиња. == Литература == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20070915032627/http://biotech.icmb.utexas.edu/botany/perihist.html Опис и природна историја на зеленичето] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Кучешки чемери]] [[Категорија:Повеќегодишни растенија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Приземни растенија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] a8y9g9cz7xc12mdohot1icgabm5pa19 0 1308771 5601714 5597355 2026-07-29T07:52:27Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5601714 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Qu'est ce que le Tiers Etat.jpg|мини|Памфлетот на Сиејес од 1789 година]] '''Емануел-Жозеф Сијес''' ([[Француски јазик|франц]]: ''Emmanuel Joseph Sieyès'' 3 мај 1748 г{{Цп}}20 јуни 1836 година), попознат како '''опатот Сијес''' ― француски римокатолички опат, свештеник и политички писател кој бил еден од најважните теоретичари на [[Француска револуција|Француската револуција]] (1789–1799); бил функционер во владите од [[Француски конзулат|Францускиот конзулат]] (1799–1804) и [[Прво Француско Царство|Првото Француско Царство]] (1804–1815). Неговиот памфлет ''[[Што е третиот сталеж?]]'' (1789) станал политички манифест на Револуцијата. Му била понудена функција во [[Француски директорат|Францускиот директорат]] (1795–1799), но ја одбил. Откако станал директор во 1799 година, Сијес бил меѓу заговорниците на [[Пуч од 18-ти бример|државниот удар од 18 Бример]] (9 ноември), по кој [[Наполеон Бонапарт]] дошол на власт. Сијес го измислил терминот „''[[социологија]]''“ и придонел во зародишот [[општествени науки]].<ref name="Guil2006">Jean-Claude Guilhaumou (2006). [http://halshs.archives-ouvertes.fr/docs/00/15/43/35/PDF/Rhsh_15_-_Guilhaumou_-_pages.pdf « Sieyès et le non-dit de la sociologie : du mot à la chose »]. ''Revue d'histoire des sciences humaines''. No.15.</ref> == Детство и образование == Емануел-Жозеф Сијес е роден на 3 мај 1748 година, како петто дете на Оноре и Анабел Сијес, во [[Фрежус|Фрежис]], град во јужна Франција.<ref name="Van Deusen, Glyndon G., p. 11">Van Deusen, Glyndon G., p. 11</ref> Основно образование стекнал од тутори и [[Исусовци|језуити]]; а подоцна студирал на колеџот во [[Драгињан]].<ref name="Van Deusen, Glyndon G., p. 11" /> Сакал да стане професионален војник но бил спречен поради кревкото здравје, па се одлучил за кариера во црквата.<ref name="Van Deusen, Glyndon G., p. 12">Van Deusen, Glyndon G., p. 12</ref> Сиес студирал на богословијата во Париз десет години. Таму студирал теологија и инженерство за да се подготви да се приклучи на свештенството.<ref name="Van Deusen, Glyndon G., p. 12"/> Поради неговите способности и интерес за науката, Сијес набрзо стекнал репутација.<ref name="Van Deusen, Glyndon G., p. 12" /> Сијес се школувал за свештенство во Католичката црква во [[Колеџ де Сорбона|Сорбона]]. Додека бил таму, на него влијаеле учењата на [[Џон Лок]], [[Етјен Боно де Кондилак|Кондилак]], и други француски енциклопедисти и [[Просветителство|просветени мислители]].{{Sfn|Chisholm|1911}} Во 1770 година Сијес добил диплома по теологија. Тој бил рангиран на дното на листата поради неговата антипатија кон веронауката. Во 1772 година бил ракоположен за свештеник, а две години подоцна ја добил лиценцата за теологија.<ref>William H. Sewell Jr. (1994). ''A Rhetoric of Bourgeois Revolution: The Abbe Sieyes and What is the Third Estate?''. Durham and London: Duke University Press. p. 9.</ref> == Свештеничка кариера == [[Податотека:David_d'Angers_-_Sieyes.jpg|врска=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/17/David d'Angers - Sieyes.jpg/150px-David d'Angers - Sieyes.jpg|лево|мини|226x226пкс| Биста на Сијес од Дејвид д'Анжер (1838).]] И покрај тоа што Сијес го прифатил просветителското размислување, тој не бил веднаш ангажиран. Кон крајот на 1775 година, Сијес станал секретар на епископот на [[Трегје]], каде што поминал две години како заменик на епархијата. Токму тука се згрозил од огромната моќ што ја имале привилегираните класи.<ref name="Van Deusen, Glyndon G., p. 13">Van Deusen, Glyndon G., p. 13</ref> Во 1780 година, бискупот од Трегје бил префрлен во епископијата [[Шартр]], а Сијес го придружувал како негов генерален викар, на крајот станал канон на катедралата и канцелар на епархијата Шартр.<ref name="Van Deusen, Glyndon G., p. 13" /> Во тоа време Сијес ја увидел леснотијата со која благородниците напредувале во црковните функции во споредба со обичните луѓе. Тој бил огорчен од привилегиите дадени на благородниците во црковниот систем и мислел дека покровителскиот систем е понижување за обичните луѓе.<ref>William H. Sewell Jr., ''A Rhetoric of Bourgeois Revolution The Abbe Sieyès and What is the Third Estate?'' p. 14.</ref> == ''Што е третиот сталеж?'' == Во 1788 година, [[Луј XVI]] под закана од државен банкрот, по пауза од еден и пол век предложил свикување на [[Генерален имот од 1789 година|Собрание на сталежите]] на Франција. [[Жак Некер]] ги поканил филозофите да ги кажат своите ставови во врска со организацијата на општеството. Ова му овозможило на Сијес да го објави својот познат памфлет во јануари 1789 година: ''Што е третиот сталеж?'' (француски: Qu'est-ce que le tiers-état).{{Sfn|Chisholm|1911}} Тој својот одговор го започнал со: "Што е третиот сталеж? Сè. Што беше до сега во политичкиот поредок? Ништо. Што сака да биде? Нешто." Памфлетот на Сијес одиграл клучна улога во обликувањето на тековите на револуционерната мисла што ја поттикнале Франција кон [[Француска револуција|Француската револуција]] . Во својот памфлет, тој ги истакна желбите и фрустрациите на отуѓената класа на луѓе што го сочинуваа третиот сталеж. Тој ги нападнал темелите на францускиот [[Стар поредок]] тврдејќи дека благородништвото е измамничка институција која ја демне напатената и очајна буржоазија. == Собранија, Конвент и Теророт == Иако не бил забележан како јавен говорник (зборувал ретко и кратко), Сијес имал големо политичко влијание. Се спротивставил на укинувањето на [[десеток]]от и конфискацијата на црковното земјиште. Неговото противење на укинувањето на десетокот го дискредитирало во Националното собрание и не можел да го врати својот авторитет.<ref>John J. Meng, Review of ''Sieyès: His Life and His Nationalism'' by Glyndon G. Van Deusen, ''The Catholic Historical Review Vol. 19 No. 2'' (July 1933), p. 221. (11 February 2010).</ref> Како член на специјалниот комитет за изготвување на [[Уставна монархија|уставот]] се спротивставил на правото на „''апсолутно вето'' “ на [[Список на француски кралеви|кралот на Франција]], кое [[Оноре Габриел Мирабо|Оноре Мирабо]] неуспешно го поддржал. Имал значително влијание врз формирањето на [[Департмани во Франција|департманскиот]] систем.{{Sfn|Chisholm|1911}} По пролетта 1790 година, Сијес бил во сенка на други политичари. Две недели бил претседател на Националното конститутивно собрание. По усвојувањето на уставот од 1791 година, како и сите други членови на Уставотворното собрание, Сијес бил исклучен од Законодавното собрание што го наследило Уставотворното собрание. Уредбата била предложена од [[Максимилијан Робеспјер]]. Сијес бил член на [[Национален конвент|Националниот конвент]] на [[Прва Француска Република|Француската Република]] (септември 1792 - септември 1795 година). Тој гласал за погубувањето на Луј XVI,<ref>"La Mort, sans phrases" ("Death, without rhetoric") being his supposed words during the debate on Louis' fate</ref> извршена во јануари 1793 година. За време на [[владеење на теророт]], Сијес, под притисок на Монтањарите и плашејќи се за својот живот, се откажал од својата католичка вера. Кога подоцна го прашале што правел за време на владеењето на теророт, тој одговорил: „Живеев“.{{Sfn|Chisholm|1911}} == Директорат == Сијес повторно се појавил на политичката сцена во Франција за време на уставните дебати кои следеле по погубувањета на Робеспјер во 1794 година.<ref>Sewell Jr., William H., p. 19.</ref> Во 1795 година бил на дипломатска мисија во [[Хаг]] и бил клучен во склучувањето на договор меѓу Франција и [[Батависка Република|Батависката Република]]. Бил противник на [[Устав на годината III|Уставот од 1795]] кој го донел [[Француски директорат|Директоратиот]] и ја одбил функцијата директор на Републиката. Во мај 1798 година, како ополномоштен претставник на Франција бил на дворот во Берлин за да се обиде да ја убеди [[Прусија]] да ѝ се приклучи на Франција во војната против [[Војна на Втората коалиција|Втората коалиција]]; но не успеал. Во мај 1799 година, двајца директори поднеле оставка. Сијес бил избран за директор на местото на Жан Франсоа Ревбел.{{Sfn|Chisholm|1911}} Како и да е, Сијес барал начини да го собори Директоратот. Тој се обидел да го поткопа уставот и така предизвикал затворање на возобновениот [[Јакобинци|Јакобински клуб]], а на [[Бартелеми Кетрин Жуберт|генералот Жубер]] му предложил [[државен удар]].{{Sfn|Chisholm|1911}} == Втор конзул на Франција == Жубер загинал во 1799 година во Битката кај Нови. [[Наполеон Бонапарт]] се вратил од [[Египетски Пашалак|кампањата во Египет]] во октомври истата година, и Сијес го убедил да направи пуч. По [[Пуч од 18-ти бример|државниот удар од 18 Бример]], Сијес и неговите сојузници го распуштиле Директоратот, и му дозволиле на Наполеон да ја преземе власта. Потоа, Сијес го изготвил уставот што долго време го планирал, но Бонапарт целосно го реконструирал,{{Sfn|Chisholm|1911}} и со тоа направил државен удар во државен удар - [[Устав на годината VIII|Уставот од Година VIII]] на Бонапарт станал основа на [[Француски конзулат|Францускиот конзулат]] од 1799 година - 1804 година. Законодавниот корпус ги назначил Бонапарт, Сијес и [[Роџер Дукос|Роже Дико]] за „Конзули на Француската Република“.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Sieyès: His Life And His Nationalism|url=https://archive.org/details/sieyeshislifehis0000vand|last=Van Deusen|first=Glyndon|year=1970|isbn=040451362X|pages=[https://archive.org/details/sieyeshislifehis0000vand/page/130 130]}}</ref> Наскоро Сијес се повлекол од функцијата привремен конзул. Тој станал еден од првите членови на Сенатот и го претставувал во 1799 година. Од Наполеон добил голем имот во Кроно. == Наполеонова ера и последните години == За време на [[Прво Француско Царство|Првото Царство]] (1804–1814), Сијес бил политички неактивен. Кога Наполеон накратко [[Сто дена|се вратил на власт]] во 1815 година, Сијес бил именуван член на „комората на еднаквите“. Во 1816 година, по [[Бурбонска реставрација|Бурбонската реставрација]], Сијес бил избркан од [[Академија за морални и политички науки|Академијата за морални и политички науки]] од страна на [[Луј XVIII]]. Потоа се преселил во [[Брисел]], но се вратил во Франција по [[Јулска револуција|Јулската револуција]] од 1830 година. Починал во Париз во 1836 година на 88-годишна возраст. == Поврзано == * ''[[Што е третиот сталеж?]]'', политички памфлет напишан од Сијес * [[Пуч од 18-ти бример]], државен удар подготвен од Сијес == Наводи == {{Наводи}} == Библиографија == * Бачко, Бронислав. „социјалниот договор на Французите: Сијес и Русо“. ''Весник за модерна историја'' (1988): S98–S125. [https://www.jstor.org/stable/1880372 во ЈСТОР] * Фауре, Кристин. „Претставничка влада или Република? Sieyès за добрата влада." во ''The Ashgate Research Companion to the Politics of Democratization in Europe: Concepts and Histories'' (2008) стр.&nbsp;75+ * Фуре, Франсоа и Мона Озуф, изд. ''Критички речник на Француската револуција'' (1989) стр.&nbsp;313-23 * Хиберт, Кристофер (1982). ''Деновите на Француската револуција'' . Њујорк: Вилијам Мороу. * {{1911|wstitle=Sieyès, Emmanuel-Joseph|volume=25|pages=57–58}}</img>{{1911|wstitle=Sieyès, Emmanuel-Joseph|volume=25|pages=57–58}} ; Примарни извори * Sieyès, Comte Emmanuel Joseph, M. Blondel, and Samuel Edward Finer, eds. ''Што е Третиот имот?'' Лондон: Pall Mall Press, 1963 година. == Надворешни врски == * {{Find a Grave|7811}} * [https://web.archive.org/web/20160520114007/http://legacy.fordham.edu/halsall/MOD/sieyes.asp Emmanuel Joseph Sieyès, ''What is the Third Estate?''] (Excerpts) {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Носители на Легијата на честа]] [[Категорија:Погребани на гробиштата „Пер Лашез“]] [[Категорија:Апсолвенти на Парискиот универзитет]] [[Категорија:Француски есеисти]] [[Категорија:Починати во 1836 година]] [[Категорија:Родени во 1748 година]] [[Категорија:Француски конзулат]] [[Категорија:Француска револуција]] [[Категорија:Личности од Француската револуција]] [[Категорија:Француски академици]] [[Категорија:Директори на Првата Француска Република]] [[Категорија:Претседатели на Националниот конвент]] [[Категорија:Регициди на Луј XVI]] 03bzqsmu10cp3kucdcedh2bj146g3ez 0 1308921 5601678 5297290 2026-07-29T05:40:59Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5601678 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Pandora Papers logo.png|мини|десно|Симболот кој се користел од страна на Меѓународниот конзорциум на истражувачки новинари за да го претстави протекувањето]] [[Податотека:10 Percent Legacy and Succession Duty Impressed Duty Stamp.svg|мини|Втисната царинска марка на Обединетото Кралство од 10% за данок на наследство и сукцесија од 1900 година.]] '''Пандорини документи''' ― 11,9 милиони протечени документи со 2,9 [[Бајт|терабајти]] податоци што [[Меѓународен конзорциум на истражувачки новинари|Меѓународниот конзорциум на истражувачки новинари]] (МКИН) почнал да ги објавува од 3 октомври 2021 година.<ref name="WP-20211003">{{Наведени вести|url=https://www.washingtonpost.com/business/interactive/2021/pandora-papers-offshore-finance/|title=Pandora Papers – A Global Investigation – Billions Hidden Beyond Reach – Trove of secret files details opaque financial universe where global elite shield riches from taxes, probes and accountability|last=Miller|first=Greg|date=3 October 2021|work=The Washington Post|access-date=3 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211003163739/https://www.washingtonpost.com/business/interactive/2021/pandora-papers-offshore-finance/|archive-date=3 October 2021|last2=Cenziper|first2=Debbie|last3=Whoriskey|first3=Peter}}</ref><ref name="ICIJ-20211003">{{Наведени вести|url=https://www.icij.org/investigations/pandora-papers/about-pandora-papers-leak-dataset/|title=Pandora Papers: An offshore data tsunami – The Pandora Papers's 11.9 million records arrived from 14 different offshore services firms in a jumble of files and formats – even ink-on-paper – presenting a massive data-management challenge|last=Díaz-Struck, Emilia|date=3 October 2021|access-date=4 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211006063105/https://www.icij.org/investigations/pandora-papers/about-pandora-papers-leak-dataset/|archive-date=6 October 2021|publisher=[[International Consortium of Investigative Journalists]]|display-authors=et al.}}</ref><ref name="BBC-20211004">{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/news/world-58780561|title=Pandora Papers: A simple guide to the Pandora Papers leak|last=Pandora Papers reporting team|date=4 October 2021|access-date=4 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211003171231/https://www.bbc.com/news/world-58780561|archive-date=3 October 2021|publisher=[[BBC News]]}}</ref> Протечените информации ги откриле тајните офшор сметки на 35 светски лидери, меѓу кои има актуелни и поранешни претседатели, премиери и шефови на држави, како и преку 100 милијардери, познати личности и деловни луѓе. Новинските организации на МКИН го опишале протекувањето на документите како најобемно разоткривање на финансиска тајна дотогаш, кое содржи документи, слики, е-пошта и табели од 14 компании за финансиски услуги, во држави како Панама, Швајцарија и Обединетите Арапски Емирати,<ref name=":0">{{Наведени вести|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-58780465|title=Pandora Papers: Secret wealth and dealings of world leaders exposed|date=3 October 2021|work=BBC News|access-date=3 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211003165026/https://www.bbc.co.uk/news/world-58780465|archive-date=3 October 2021}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.icij.org/investigations/pandora-papers/global-investigation-tax-havens-offshore/|title=Offshore havens and hidden riches of world leaders and billionaires exposed in unprecedented leak – ICIJ|publisher=International Consortium of Investigative Journalists|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20211003164024/https://www.icij.org/investigations/pandora-papers/global-investigation-tax-havens-offshore/|archive-date=3 October 2021|accessdate=3 October 2021}}</ref><ref name=":0"/> со што се надминува нивното претходно разоткривање на финансиски тајни во [[Панамски документи|Панамските документи]] од 2016 година, кои содржеле 11,5 милиони доверливи документи (2,6 терабајти).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theguardian.com/news/2016/apr/03/what-you-need-to-know-about-the-panama-papers|title=What are the Panama Papers? A guide to history's biggest data leak|date=2016-04-05|work=The Guardian|language=en|archive-url=https://www.webcitation.org/6gVVJaiuM?url=http://www.theguardian.com/news/2016/apr/03/what-you-need-to-know-about-the-panama-papers|archive-date=4 April 2016|accessdate=2021-10-05}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.samaa.tv/news/2021/10/bigger-than-panama-several-pakistani-names-on-upcoming-pandora-papers/|title=Bigger than Panama: Several Pakistani names on upcoming Pandora Papers|date=2 October 2021|publisher=Samaa TV|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20211002183652/https://www.samaa.tv/news/2021/10/bigger-than-panama-several-pakistani-names-on-upcoming-pandora-papers/|archive-date=2 October 2021|accessdate=2 October 2021}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.geo.tv/latest/373664-pandora-papers-exposé-featuring-financial-secrets-of-high-profile-individuals-to-be-released-sunday|title=Pandora Papers: Exposé featuring financial secrets of high-profile individuals to be released Sunday|date=2 October 2021|publisher=www.geo.tv|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20211003064623/https://www.geo.tv/latest/373664-pandora-papers-expos%C3%A9-featuring-financial-secrets-of-high-profile-individuals-to-be-released-sunday|archive-date=3 October 2021|accessdate=30 January 2022}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://dunyanews.tv/en/Pakistan/622410-ICIJ-set-to-release-Pandora-Papers-same-like-Panama-Papers|title=ICIJ set to release Pandora Papers same like Panama Papers|date=2 October 2021|work=Dunya News|archive-url=https://web.archive.org/web/20211002190934/https://dunyanews.tv/en/Pakistan/622410-ICIJ-set-to-release-Pandora-Papers-same-like-Panama-Papers|archive-date=2 October 2021|accessdate=2 October 2021}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://gnnhd.tv/news/6593|title=ICIJ 'to release' Pandora Papers (Panama-2) also involving Pakistanis tomorrow|last=Ghumman|first=Faisal Ali|date=2 October 2021|publisher=GNN – Pakistan's Largest News Portal|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20211002190929/https://gnnhd.tv/news/6593|archive-date=2 October 2021|accessdate=2 October 2021}}</ref> При објавувањето на документите, МКИН истакнал дека не го објавува изворот на документите.<ref name=":1">{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/news/2021/oct/03/pandora-papers-biggest-ever-leak-of-offshore-data-exposes-financial-secrets-of-rich-and-powerful|title=Pandora papers: biggest ever leak of offshore data exposes financial secrets of rich and powerful|last=The Guardian investigations team|date=3 October 2021|work=[[The Guardian]]|access-date=3 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211003164029/https://www.theguardian.com/news/2021/oct/03/pandora-papers-biggest-ever-leak-of-offshore-data-exposes-financial-secrets-of-rich-and-powerful|archive-date=3 October 2021|language=en}}</ref> Проценките на МКИН за парите што се чуваат на офшор сметки (надвор од матичната земја) се движат од 5,6 трилиони американски долари до 32 трилиони американски долари.<ref name="BBC-20211004"/><ref name="FT-2021004">{{Наведени вести|url=https://fortune.com/2021/10/04/pandora-papers-show-tax-crackdowns-are-no-match-for-the-super-rich/|title=Pandora Papers show tax crackdowns are no match for the superrich|last=Walt|first=Vivienne|date=4 October 2021|work=[[Fortune (magazine)|Fortune]]|access-date=4 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211004160640/https://fortune.com/2021/10/04/pandora-papers-show-tax-crackdowns-are-no-match-for-the-super-rich/|archive-date=4 October 2021}}</ref><ref name="WP-20211003video">{{Наведени вести|url=https://www.washingtonpost.com/business/interactive/2021/pandora-papers-offshore-finance/|title=VIDEO (at 7:12 of 7:43 total) – Pandora Papers – A Global Investigation – Billions Hidden Beyond Reach – Trove of secret files details opaque financial universe where global elite shield riches from taxes, probes and accountability|last=Miller|first=Greg|date=3 October 2021|work=The Washington Post|access-date=3 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211003163739/https://www.washingtonpost.com/business/interactive/2021/pandora-papers-offshore-finance/|archive-date=3 October 2021|last2=Cenziper|first2=Debbie|last3=Whoriskey|first3=Peter}}</ref> == Разоткривање == Вкупно, имиња на 35 актуелни и поранешни водачи на држави се појавуваат во протечените документи, заедно со имињата на 400 јавни службеници од скоро 100 земји и преку 100 милијардери.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://dailynewsbrief.com/2021/10/05/world-leaders-deny-wrongdoing-after-pandora-papers-leak/|title=World Leaders Deny Wrongdoing After Pandora Papers Leak|date=2021-10-05|work=Daily News Brief|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20211022022252/https://dailynewsbrief.com/2021/10/05/world-leaders-deny-wrongdoing-after-pandora-papers-leak/|archive-date=22 October 2021|accessdate=5 October 2021}}</ref> Меѓу имињата се поранешниот британски премиер [[Тони Блер]], чилеанскиот претседател [[Себастијан Пињера]], поранешниот кениски претседател [[Ухуру Кенијата]], црногорскиот претседател [[Мило Ѓукановиќ]], украинскиот претседател [[Володимир Зеленски]], катарскиот емир [[Тамим бин Хамад ел Тани]], премиерот на Обединетите Арапски Емирати [[Мухамед бин Рашид ел Мактум|Мохамед бин Рашид ел Мактум]], габонскиот претседател [[Али Бонго Ондимба]], либанскиот премиер [[Наџиб Микати]], еквадорскиот претседател [[Гиљермо Ласо|Гилермо Ласо]], членовите на семејството на поранешниот аргентински претседател [[Маурисио Макри|Маурицио Макри]], Еквадорецот Хаиме Дуран Барба,<ref>{{Наведени вести|url=https://english.elpais.com/usa/2021-10-03/pandora-papers-in-latin-america-three-active-heads-of-state-and-11-former-presidents-operated-in-tax-havens.html|title=Pandora Papers in Latin America: Three active heads of state and 11 former presidents operated in tax havens|last=Lafuente|first=Jan Martínez Ahrens, Javier|date=3 October 2021|work=EL PAÍS English Edition|access-date=7 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211003181312/https://english.elpais.com/usa/2021-10-03/pandora-papers-in-latin-america-three-active-heads-of-state-and-11-former-presidents-operated-in-tax-havens.html|archive-date=3 October 2021|language=en}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.batimes.com.ar/news/argentina/argentina-ranks-third-for-offshore-bank-accounts-in-pandora-papers-leak.phtml|title=Argentina ranks third for offshore bank accounts in 'Pandora Papers' leak|date=5 October 2021|work=www.batimes.com.ar|access-date=7 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211007025114/https://www.batimes.com.ar/news/argentina/argentina-ranks-third-for-offshore-bank-accounts-in-pandora-papers-leak.phtml|archive-date=7 October 2021}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://elpais.com/pandora-papers/2021-10-04/mariano-macri-hermano-del-expresidente-argentino-mauricio-macri-controlo-una-offshore-en-belice.html|title=Mariano Macri, hermano del expresidente argentino Mauricio Macri, controló una 'offshore' en Belice|last=Mon|first=Hugo Alconada Mon|date=4 October 2021|work=El País|access-date=7 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211007025103/https://elpais.com/pandora-papers/2021-10-04/mariano-macri-hermano-del-expresidente-argentino-mauricio-macri-controlo-una-offshore-en-belice.html|archive-date=7 October 2021|language=es}}</ref> и кипарскиот претседател [[Никос Анастасијадес]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.occrp.org/en/the-pandora-papers/massive-leak-exposes-the-hidden-fortunes-of-worlds-elite-and-crooks|title=Massive Leak Exposes the Hidden Fortunes of World's Elite and Crooks|date=3 October 2021|work=Organized Crime and Corruption Reporting|archive-url=https://web.archive.org/web/20211003182900/https://www.occrp.org/en/the-pandora-papers/massive-leak-exposes-the-hidden-fortunes-of-worlds-elite-and-crooks|archive-date=3 October 2021|accessdate=4 October 2021}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://elcomercio.pe/mundo/latinoamerica/pandora-papers-guillermo-lasso-el-entramado-offshore-del-banquero-que-llego-a-presidente-de-ecuador-panama-dakota-del-sur-noticia/|title=Presidente de Ecuador Guillermo Lasso creó un entramado 'offshore' para ocultar su fortuna, según los Pandora Papers|date=3 October 2021|work=[[El Comercio (Peru)|El Comercio]]|language=es|trans-title=President of Ecuador Guillermo Lasso creates an offshore framework to hide his wealth, according to the Pandora Papers|archive-url=https://web.archive.org/web/20211003203737/https://elcomercio.pe/mundo/latinoamerica/pandora-papers-guillermo-lasso-el-entramado-offshore-del-banquero-que-llego-a-presidente-de-ecuador-panama-dakota-del-sur-noticia/|archive-date=3 October 2021|accessdate=3 October 2021}}</ref> Јорданскиот крал [[Абдула II од Јордан|Кралот Абдула II]] е една од главните личности наведени во документите, кои покажуваат дека инвестирал преку 100 милиони [[американски долар]]и во имот низ Обединетото Кралство и САД.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.washingtonpost.com/world/interactive/2021/jordan-abdullah-shell-companies-luxury-homes/|title=Jordan's King Abdullah uses shell companies to buy lavish overseas homes, records show|last=Miller|first=Greg|date=3 October 2021|work=The Washington Post|access-date=4 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211003165118/https://www.washingtonpost.com/world/interactive/2021/jordan-abdullah-shell-companies-luxury-homes/|archive-date=3 October 2021}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/news/world-58781350|title=Pandora Papers: King of Jordan amassed £70m secret property empire|date=3 October 2021|work=BBC News|access-date=3 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211003165306/https://www.bbc.com/news/world-58781350|archive-date=3 October 2021|language=en-GB}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/news/2021/oct/03/king-of-jordan-hidden-property-empire-worth-more-than-100m-pandora-papers-reveal|title=King of Jordan hidden property empire worth more than $100m, Pandora papers reveal|last=Goodley|first=Simon|date=3 October 2021|work=[[The Guardian]]|access-date=3 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211003202756/https://www.theguardian.com/news/2021/oct/03/king-of-jordan-hidden-property-empire-worth-more-than-100m-pandora-papers-reveal|archive-date=3 October 2021|last2=Safi|first2=Michael}}</ref> Една британска компанија во доминантна сопственост на Шери Блер се испоставило дека купила имот во Лондон вреден 6,45 милиони фунти&nbsp;преку компанија на [[Британски Девствени Острови|Британските Девствени Острови]]. Името на Тони Блер се појавува во изјавата за заеднички приход од хипотеката.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-58780559|title=Pandora Papers: Blairs saved £312,000 stamp duty in property deal|date=3 October 2021|work=BBC News|access-date=3 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211003165026/https://www.bbc.co.uk/news/uk-58780559|archive-date=3 October 2021}}</ref> Документите, исто така, откриваат како канцеларии во сопственост на семејството Алиев кое е на чело во [[Азербејџан]] за 66 милиони фунти биле продадени на претпријатие во јавна сопственост во 2018 година, со што семејството Алиеви стекнале добивка од 31 милиони фунти.<ref name=":0"/> Според ''Лас Вегас Сан'', „Членовите на потесниот круг на пакистанскиот премиер [[Имран Кан]] се обвинети дека криеле богатство од милиони долари во тајни компании или трустови“.<ref name="Las Vegas Sun">{{Наведени вести|url=https://lasvegassun.com/news/2021/oct/04/a-look-at-world-leaders-named-in-the-pandora-paper/|title=A look at world leaders named in the Pandora Papers|date=4 October 2021|work=[[Las Vegas Sun]]|access-date=5 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211016043153/https://lasvegassun.com/news/2021/oct/04/a-look-at-world-leaders-named-in-the-pandora-paper/|archive-date=16 October 2021}}</ref> Блиски соработници на рускиот претседател [[Владимир Путин]], како Светлана Кривоногих и Генадиј Тимченко, било откриено дека имаат тајни средства во [[Монако]], а чешкиот премиер [[Андреј Бабиш]], кој водел кампања дека ќе се бори против корупцијата и [[затајување данок|даночното затајување]], не изјавил дека употребил офшор инвестициска компанија за купување на осум имоти, како и две вили во Мужин на [[Азурен Брег|француската ривиера]] за 12 милиони фунти.<ref name=":0" /><ref>{{Наведени вести|url=https://www.irishtimes.com/business/financial-services/pandora-papers-leaked-files-show-hidden-financial-affairs-of-world-leaders-1.4690044|title=Pandora Papers: Leaked files show hidden financial affairs of world leaders|date=3 October 2021|work=[[The Irish Times]]|access-date=3 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211003175552/https://www.irishtimes.com/business/financial-services/pandora-papers-leaked-files-show-hidden-financial-affairs-of-world-leaders-1.4690044|archive-date=3 October 2021}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/news/2021/oct/03/revealed-czech-pm-used-offshore-companies-to-buy-13m-french-mansion|title=Revealed: Czech PM used offshore companies to buy £13m French mansion|last=Goodley|first=Simon|date=3 October 2021|work=[[The Guardian]]|access-date=3 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211003170956/https://www.theguardian.com/news/2021/oct/03/revealed-czech-pm-used-offshore-companies-to-buy-13m-french-mansion|archive-date=3 October 2021|last2=Tait|first2=Robert|language=en-GB|last3=Alecci|first3=Scilla}}</ref> Други познати имиња се [[Шакира]] која основала нови офшор друштва додека одела на суд за затајување данок; манекенката [[Клаудија Шифер]]; Индиски крикет играч Сачин Тендулкар; Индискиот милијардер Анил Амбани; пакистанскиот министер за финансии Шаукат Фајаз Ахмед Тарин, некои од највисоките членови на семејството генерали на Пакистан, извршен директор на Канал 1 Русија Константин Ернст. Наведени се и [[Мигел Бозе]], [[Жузеп Гвардиола|Пеп Гвардиола]] и [[Хулио Иглесијас]].<ref>{{Наведени вести|url=https://elpais.com/pandora-papers/2021-10-03/miguel-bose-ha-sido-accionista-de-una-sociedad-en-panama-vinculada-a-un-banco-suizo.html|title=Miguel Bosé ha sido accionista de una sociedad en Panamá vinculada a un banco suizo|last=Grasso|first=Daniele|date=3 October 2021|work=El País|access-date=3 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211003184151/https://elpais.com/pandora-papers/2021-10-03/miguel-bose-ha-sido-accionista-de-una-sociedad-en-panama-vinculada-a-un-banco-suizo.html|archive-date=3 October 2021|last2=R Blanco|first2=Patricia|last3=Reina|first3=Elena}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ondacero.es/noticias/economia/pandora-papers-pep-guardiola-julio-iglesias-ocultaron-anos-patrimonio-traves-cuentas-opacas_202110036159ddc0f64dc50001d76dfc.html|title='Pandora Papers': Pep Guardiola y Julio Iglesias ocultaron durante años su patrimonio a través de cuentas opacas|date=3 October 2021|work=[[Onda Cero]]|language=es|trans-title='Pandora Papers': Pep Guardiola and Julio Iglesias for years hid their assets through opaque accounts|archive-url=https://web.archive.org/web/20211003171819/https://www.ondacero.es/noticias/economia/pandora-papers-pep-guardiola-julio-iglesias-ocultaron-anos-patrimonio-traves-cuentas-opacas_202110036159ddc0f64dc50001d76dfc.html|archive-date=3 October 2021|accessdate=3 October 2021}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cbc.ca/news/pandora-papers-offshore-tax-avoidance-1.6197303|title=Huge 'Pandora Papers' leak exposes secret offshore accounts of politicians, celebrities and billionaires|last=Dubinsky|first=Zach|date=3 October 2021|work=CBC News|archive-url=https://web.archive.org/web/20211003184405/https://www.cbc.ca/news/pandora-papers-offshore-tax-avoidance-1.6197303|archive-date=3 October 2021|accessdate=3 October 2021}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.icij.org/investigations/pandora-papers/pakistan-imran-khan-prime-minister-allies-offshore/|title=Prime Minister Imran Khan promised 'new Pakistan' but members of his inner circle secretly moved millions offshore|last=Gibbs|first=Margot|last2=Politzer|first2=Malia|date=3 October 2021|work=International Consortium of Investigative Journalists|archive-url=https://web.archive.org/web/20211003181918/https://www.icij.org/investigations/pandora-papers/pakistan-imran-khan-prime-minister-allies-offshore/|archive-date=3 October 2021|accessdate=3 October 2021}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.icij.org/investigations/pandora-papers/vladimir-putin-konstantin-ernst-russia-tv-offshore/|title=Putin image-maker's role in billion-dollar cinema deal hidden offshore|last=Gibbs|first=Margot|last2=Kranhold|first2=Kathryn|date=3 October 2021|work=International Consortium of Investigative Journalists|archive-url=https://web.archive.org/web/20211003181653/https://www.icij.org/investigations/pandora-papers/vladimir-putin-konstantin-ernst-russia-tv-offshore/|archive-date=3 October 2021|accessdate=3 October 2021|last3=Cosic|first3=Jelena}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.scmp.com/news/world/europe/article/3151065/pandora-papers-investigation-exposes-offshore-assets-heads-state?module=lead_hero_story&pgtype=homepage|title=Pandora Papers investigation exposes offshore assets of heads of state and government|date=4 October 2021|work=South China Morning Post|archive-url=https://web.archive.org/web/20211004110658/https://www.scmp.com/news/world/europe/article/3151065/pandora-papers-investigation-exposes-offshore-assets-heads-state?module=lead_hero_story&pgtype=homepage|archive-date=4 October 2021|accessdate=3 October 2021}}</ref> == Извори на податоци == Протечените податоци доаѓаат од 14 офшор даватели на услуги кои им помагаат на клиентите да основаат компании.<ref name=":2">{{Наведена мрежна страница|url=https://projects.icij.org/investigations/pandora-papers/charts/who-are-the-firms-at-the-heart-of-the-pandora-papers|title=Who are the firms at the heart of the Pandora Papers?|date=3 October 2021|work=[[ICIJ]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211003211906/https://projects.icij.org/investigations/pandora-papers/charts/who-are-the-firms-at-the-heart-of-the-pandora-papers|archive-date=3 October 2021|accessdate=3 October 2021}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+Извори на офшор даватели на услуги <ref name=":2"/> ! Доставувач ! Документи ! Временски период ! Место на основање на канцеларијата ! Година на основање |- | All About Offshore Limited | 270.328 | 2002–2019 |{{Flagu|Сејшели}} | 2007 |- | Alemán, Cordero, Galindo & Lee | 2.185.783 | 1970–2019 |{{Flagu|Панама}} | 1985 |- | Alpha Consulting Limited | 823.305 | 1996–2020 |{{Flagu|Сејшели}} | 2008 |- | Asiaciti Trust Asia Limited | 1.800.650 | 1996–2019 |{{Flagu|Хонгконг}} | 1978 |- | CCS Trust Limited | 149.378 | 2001–2017 |{{Flagu|Белиз}} | 2005 |- | CIL Trust International | 459.476 | 1996–2019 |{{Flagu|Белиз}} | 1994 |- | Commence Overseas Limited | 8.661 | 2004–2017 |{{Flagu|Британски Девствени Острови}} | 1992 |- | Demetrios A. Demetriades LLC | 469.184 | 1993–2021 |{{Flagu|Кипар}} | 1966 |- | Fidelity Corporate Services Limited | 213.733 | 1998–2019 |{{Flagu|Британски Девствени Острови}} | 2005 |- | Glenn D. Godfrey and Company LLP | 189.907 | 1980–2019 |{{Flagu|Белиз}} | 2003 |- | Il Shin | 1.575.840 | 1996–2020 |{{Flagu|Хонгконг}} | 2004 |- | Overseas Management Company Inc | 190.477 | 1997–2020 |{{Flagu|Панама}} | 1961 |- | SFM Corporate Services | 191.623 | 2000–2019 |{{Flagu|Швајцарија}} ----{{Flagu|Обединети Арапски Емирати}} | 2006 |- | Trident Trust Company Limited | 3.375.331 | 1970–2019 |{{Flagu|Британски Девствени Острови}} | 1986 |} == Поврзано == *[[Рајски документи]] *[[Панамски документи]]   == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * „ [https://www.bbc.com/news/world-58780561 Едноставен водич за протекувањето на Пандорините документи] “ од BBC * [https://www.icij.org/investigations/pandora-papers/ Пандораини документи] од [[Меѓународен конзорциум на истражувачки новинари|Меѓународниот конзорциум на истражувачки новинари]] [[Категорија:Рударски претпријатија]] [[Категорија:Истражувачко новинарство]] [[Категорија:Даночно затајување]] [[Категорија:Протечени податоци]] [[Категорија:Перење пари]] [[Категорија:Финансиски афери]] [[Категорија:Финансиски криминал]] 0w1wcsl52yfo9u33g8o0wm4q3kikk49 0 1310394 5601820 5560331 2026-07-29T11:28:55Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5601820 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Франко Барези | image = [[Податотека:Franco Baresi 2012.jpg|300п]] | caption = Франко Барези во 2012 година | fullname = Франчино Барези<ref>{{cite web |url=https://www.quirinale.it/onorificenze/insigniti/208909 |title=Baresi Sig. Franchino |trans-title=Baresi Mr. Franchino |website=Quirinale |publisher=Presidenza della Repubblica Italiana |access-date=11 December 2020 |language=it}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1960|5|8|df=y}} | birth_place = [[Траваглијато]], Италија | height = 1.76 м | position = [[одбрана (фудбал)|одбрана]] | currentclub = | youthyears1 = 1972–1977 | youthclubs1 = {{Fb team Milan}} | years1 = 1977–1997 | clubs1 = {{Fb team Milan}} | caps1 = 532 | goals1 = 16 | nationalyears1 = 1982–1994 | nationalteam1 = {{flagsport|ITA}} [[Фудбалска репрезентација на Италија|Италија]] | nationalcaps1 = 81 | nationalgoals1 = 1 | manageryears1 = 2002–2006 | managerclubs1 = [[ФК Милан Примавера|Милан Примавера]] | manageryears2 = 2006–2008 | managerclubs2 = Милан Примавера | medaltemplates = {{Medal|Country|{{fb|Italy}}}} {{Medal|Comp|[[Светско првенство во фудбал ]]}} {{Medal|W|[[Светско првенство во фудбал 1982|Шпанија 1982]]|}} {{Medal|3rd|[[Светско првенство во фудбал 1990|Италија 1990]]|}} {{Medal|RU|[[Светско првенство во фудбал 1994|САД 1994]]|}} }} '''Франко Барези''' (роден на {{роден на|8|мај|1960}} година) — италијански тренер на младинската [[фудбал]]ска репрезентација на Италија и поранешен играч и менаџер. Тој главно играл како [[Одбрана (фудбал)|стопер]] или како [[Одбрана (фудбал)|централен дефанзивец]], а целата своја 20-годишна кариера ја поминал со клубот од [[Серија А]], [[ФК Милан|Милан]], и бил капитен на клубот 15 сезони. Тој се смета за еден од најголемите дефанзивци на сите времиња и бил рангиран на 19-тото место на списокот на 100-те најдобри играчи на [[20 век]] на списанието ''World Soccer''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.englandfootballonline.com/TeamHons/HonsWldSocPlyrsCent.html|title=World Soccer 100 Players of the Century|accessdate=25 July 2014}}</ref> Со Милан освоил три титули во [[Лига на шампиони во фудбал|Лигата на шампионите]], шест титули во [[Серија А]], четири титули во [[Суперкуп на Италија|Суперкупот на Италија]], два Суперкупа на [[Суперкуп на УЕФА|Европа]] и два Интерконтинентални купа. Со [[Фудбалска репрезентација на Италија|репрезентацијата на Италија]], тој бил член на италијанската екипа која го освоила [[Светско првенство во фудбал 1982|Светското првенство]] во фудбал во 1982 година. Тој, исто така, играл на [[Светско првенство во фудбал 1990|Светското првенство во 1990 година]], каде што бил именуван во Ол-стар тимот на Светскиот куп на ФИФА, завршувајќи трет во натпреварувањето. На [[Светско првенство во фудбал 1994|Светското првенство во 1994 година]], тој бил именуван за капитен на Италија и бил дел од тимот што стигнал до финалето, иако во самата пенал-серија тој го промашил изведениот пенал а [[Фудбалска репрезентација на Бразил|Бразил]] го подигнал трофејот. Барези, исто така, ја претставувал Италија на две Европски првенства на УЕФА, во 1980 и 1988 година, и на Олимписките игри во [[Фудбал на Летните олимписки игри 1984|1984 година]], стигнувајќи до полуфиналето во секоја прилика. Како помал брат на поранешниот фудбалер [[Џузепе Барези]], Франко откако се приклучил на сениорскиот тим на Милан, првично го добил прекарот „Писцинин“, односно „малиот“. Поради неговата вештина и успех, подоцна бил познат како „Кајзер Франц“, повикувајќи се на колегата [[Франц Бекенбауер]] .<ref name="Storie di Calcio: Franco Baresi">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.storiedicalcio.altervista.org/franco-baresi.html|title=Storie di Calcio: FRANCO BARESI – Calcio, tackle e fantasia|work=Storie di Calcio|language=it|accessdate=9 April 2015}}</ref> Во 1999 година, тој бил избран за играч на векот на Милан. По неговата последна сезона во Милан во 1997 година, клубот го повлекол дресот со број 6 на Барези.<ref name="Franchino (detto Franco) BARESI (II)">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.magliarossonera.it/protagonisti/Gioc-Baresi.html|title=Franchino (detto Franco) BARESI (II)|work=magliarossonera.it|publisher=Maglia Rossonera|language=it|accessdate=9 April 2015|archive-date=2019-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20190512161807/http://www.magliarossonera.it/protagonisti/Gioc-Baresi.html|url-status=dead}}</ref> Тој бил прогласен од [[Пеле]] за еден од 125-те најголеми живи фудбалери на церемонијата на доделување на стогодишнината од [[ФИФА]] во 2004 година.<ref>{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/3533891.stm|title=Pele's list of the greatest|date=4 March 2004|work=BBC Sport|access-date=22 November 2013}}</ref> Барези бил примен во [[Куќа на славните на италијанскиот фудбал|Куќата на славните на италијанскиот фудбал]] во 2013 година. == Клупска кариера == Првично како младински производ на [[ФК Милан|Милан]], Барези ја поминал целата своја 20-годишна професионална кариера во Милан, правејќи го своето деби во [[Серија А]] на 17-годишна возраст за време на сезоната 1977-78 на [[23 април]] [[1978]] година.<ref name="A.C. Milan Hall of Fame: Franco Baresi">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.acmilan.com/en/franco-baresi|title=A.C. Milan Hall of Fame: Franco Baresi|work=acmilan.com|publisher=A.C. Milan|accessdate=31 March 2015}}</ref><ref name="cinquantamila">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cinquantamila.it/storyTellerThread.php?threadId=BARESI%20Franco|title=Biografia di Franco Baresi|last=Giorgio Dell'Arti|date=2 October 2013|work=Il Corriere della Sera|language=it|accessdate=12 May 2017|archive-date=2017-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20171014133003/http://www.cinquantamila.it/storyTellerThread.php?threadId=BARESI%20Franco|url-status=dead}}</ref> Тој првично бил одбиен од младинскиот тим на [[ФК Интер|Интер]], кој наместо него го избрал неговиот брат Џузепе, па оттука младинскиот тим на Милан потпишал со Франко Барези. Двајцата браќа набргу потоа завршиле како капитени на своите тимови, а нивниот имиџ додека си разменувале знаменца станал заштитен знак на миланското ''дерби Дела Мадонина'' во текот на 80-тите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://it.blastingnews.com/calcio/2018/10/inter-milan-quando-era-un-affare-di-famiglia-tutti-i-derby-dei-fratelli-baresi-002746305.html|title=FC Inter-AC Milan when it used to be a family affair|last=Michele Caltagirone|date=15 October 2018|work=it.blastingnews.com|language=it|accessdate=10 May 2020}}</ref> Следната сезона, тој станал член на стартните 11, играјќи како [[Одбрана (фудбал)|чистач]] или како центар, освојувајќи ја титулата во Серија А во периодот 1978–79, вкупно десетта за Милан, играјќи заедно со [[Фабио Капело]] и [[Џани Ривера]].<ref name="A.C. Milan Hall of Fame: Franco Baresi"/> [[Податотека:Franco_baresi_panini_card_1979.jpg|мини|Барези со Милан во 1979 година]] Овој успех набрзо бил проследен со мрачен период во историјата на клубот, кога Милан двапати испаднал во [[Серија Б]] во текот на раните 1980-ти. Милан бил исфрлен во [[1980]] година поради учество во скандалот со местење натпревари во 1980 година, и уште еднаш откако завршил на третото место во [[ФК Милан сезона 1981-1982|сезоната 1981-82]], откако штотуку се вратил во Серија А претходната сезона, откако ја освоил Серија Б во [[ФК Милан сезона 1980-1981|сезоната 1980-81]]. И покрај тоа што бил член на репрезентацијата на Италија од Евро 1980, која завршила на четвртото место, и на тимот кој го освоил Светското првенство во 1982 година, Барези избрал да остане во Милан, освојувајќи ја титулата во Серија Б по втор пат во текот на сезоната 1982-1983 и го вратил Милан до Серија А. Откако Алдо Малдера и Фулвио Коловати го напуштиле клубот во 1982 година, Барези бил назначен за капитен на Милан, на 22-годишна возраст, и ја држел оваа позиција поголем дел од своето време во клубот, станувајќи симбол и лидер за тимот. За време на овој мрачен период за Милан, Барези успеал да го освои Митропа Купот во 1982 година и стигнал до финалето на [[Фудбалски куп на Италија|Купот на Италија]] во текот на сезоната 1984-85, иако тимот не успеал да доминира во Серија А.<ref name="Storie di Calcio: Franco Baresi"/><ref name="Franchino (detto Franco) BARESI (II)"/> Во текот на крајот на 1980-тите и првата половина на 1990-тите, Барези бил во срцето на значајната целосно италијанска одбрана заедно со [[Паоло Малдини]], [[Алесандро Костакурта]], [[Мауро Тасоти]] и подоцна [[Кристијан Панучи]], под раководството на менаџерите [[Ариго Саки]] и [[Фабио Капело]]. кој многумина го сметаат за еден од најголемите на сите времиња. {{Efn|See<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/club/juventus/111/blog/post/2834534/gianluigi-buffon-record-cements-his-legacy-greatest-keeper|title=Gianluigi Buffon record cements his legacy as greatest keeper of all-time|publisher=ESPN FC|author1=James Horncastle|access-date=21 March 2016|date=21 March 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/blog/2016/mar/21/gianluigi-buffon-clean-sheet-record-juventus-torino-sebastiano-rossi|title=Gianluigi Buffon humble as clean sheet record tumbles, but delight not universal|work=The Guardian|author1=Paolo Bandini|date=21 March 2016|access-date=21 March 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/blog/2009/may/08/joy-of-six-great-defences|title=The Joy of Six: Great defences|work=The Guardian|author1=Rob Smyth|date=8 May 2009|access-date=9 March 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/nazionale/2013/11/19/news/rivoluzione_filosofica_prandelli-71352856/?refresh_ce|title=Nazionale: 2013, addio al catenaccio. Balotelli-Rossi coppia mondiale|work=La Repubblica|language=it|date=19 November 2013|access-date=9 March 2016}}</ref><ref>{{cite book|last1=Foot|first1=John|title=Winning at All Costs: A Scandalous History of Italian Soccer|url=https://archive.org/details/winningatallcost0000foot|date=2006|publisher=Nation Books|location=New York|page=[https://archive.org/details/winningatallcost0000foot/page/228 228]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://it.eurosport.com/calcio/la-storia-della-tattica-da-sacchi-a-guardiola_sto4735853/story.shtml|title=La storia della tattica: da Sacchi a Guardiola|publisher=Eurosport|language=it|author1=Mattia Fontana|date=19 August 2014|access-date=10 March 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.storiedicalcio.altervista.org/milan_sacchi_capello.html|title=MILAN 1988–1994: 6 ANNI DA CAMPIONI|work=Storie di Calcio|language=it|author1=Corrado Sannucci|date=28 November 2015 |access-date=10 March 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.calciomercato.it/news/162238/VIDEO---Speciale-squadre-nella-leggenda-Milan-93-94-vs-Inter-09-10.html|title=Speciale squadre nella leggenda, Milan '93–'94 vs Inter '09–'10|publisher=Calciomercato.it|language=it|author1=Jonathan Terreni|date=19 June 2012|access-date=10 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310140544/http://www.calciomercato.it/news/162238/VIDEO---Speciale-squadre-nella-leggenda-Milan-93-94-vs-Inter-09-10.html|archive-date=10 March 2016|url-status=dead}}</ref>}} Кога напаѓачката холандска тројка [[Марко ван Бастен]], [[Руд Гулит]] и [[Франк Рајкард]] пристигнале во клубот кон крајот на 1980-тите, Милан започнал период на домашни и меѓународни триумфи, а помеѓу 1987 и 1996 година, во екот на успехот на клубот, тимот на Милан содржел многу италијански и меѓународни ѕвезди, како Роберто Донадони, [[Карло Анчелоти]], [[Марко ван Бастен]], [[Руд Гулит]], [[Франк Рајкард]] и подоцна [[Деметрио Албертини]], [[Дејан Савичевиќ|Дејан Савиќевиќ]], [[Звонимир Бобан]], [[Марсел Десаи]]ли, Жорж Веа, [[Жан-Пјер Папен|Жан]] [[Жан-Пјер Папен|Пјер Папен]], [[Бријан Лаудруп|Брајан Лаудруп]] и Роберто Баџо. Под водство на Саки, Милан ја освоил титулата во Серија А во 1987-88 година, при што Барези му помогнал на Милан да прими само 14 гола. Оваа титула била веднаш проследена со [[Суперкуп на Италија]] во 1988 година следната сезона, и едноподруго [[Лига на шампиони во фудбал|европски купови]] во [[Куп на шампиони 1988/89|1988–89]] и [[Куп на шампиони 1989/90|1989–90]];<ref name="A.C. Milan Hall of Fame: Franco Baresi"/> Во финалето на Европскиот куп во 1990 година, Барези имал доминантен настап како капитен на тимот, помагајќи му на Милан да ја одбрани титулата во Европскиот куп и да ја зачува мрежата во победата од 1–0 над [[ФК Бенфика|Бенфика]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fourfourtwo.com/features/milan-88-inside-story-sacchis-all-conquering-kings-told-them|title=Milan '88: The inside story of Sacchi's all-conquering kings, as told by them|last=Barker|first=Matt|date=28 October 2016|publisher=FourFourTwo|accessdate=3 November 2019}}</ref> Барези, исто така, бил вицешампион од соиграчот Ван Бастен за [[Златна топка|Златната топка]] во 1989 година, завршувајќи пред неговиот друг соиграч [[Франк Рајкард]], и бил прогласен за фудбалер на годината во Серија А во 1989-90. Милан, исто така, стигнал до финалето на Купот на Италија за време на сезоната 1989-1990.<ref name="Storie di Calcio: Franco Baresi"/><ref name="Franchino (detto Franco) BARESI (II)"/> Барези освоил уште четири титули во [[Серија А]] со Милан под водство на [[Фабио Капело]], вклучувајќи три последователни титули во [[ФК Милан сезона 1991-1992|1991-92]], [[ФК Милан сезона 1992-1993|1992-93]]и сезоните [[ФК Милан сезона 1993-1994|1993-94]]. Барези му помогнак на Милан да ја освои титулата во сезоната 1991-92 без пораз, помагајќи му на Милан да остане непоразен за италијански рекорд од 58 натпревари. Милан исто така постигнак рекордни 74 гола таа сезона. Во текот на сезоната [[ФК Милан сезона 1993-1994|1993-94]], Барези му помогнал на Милан да прими само 15 гола во Серија А, помагајќи му на клубот да ја заврши сезоната со најдобра одбрана. Барези, исто така, освоил три последователни Суперкупа на Италија под водство на Капело, во [[Суперкуп на Италија 1992|1992]], [[Суперкуп на Италија 1993|1993]] и [[Суперкуп на Италија 1994|1994]] година. Милан, исто така, стигнал до три последователни финалиња на УЕФА Лигата на шампионите за време на сезоните [[УЕФА Лига на шампиони 1992/93|1992-93]], [[УЕФА Лига на шампиони 1993/94|1993-94]] и [[УЕФА Лига на шампиони 1994/95|1994-95]], губејќи од [[ФК Олимпик Марсеј|Марсеј]] во 1992-93 и [[ФК Ајакс|Ајакс]] во 1994-95. Барези го освоил третиот Европски куп/Лига на шампиони на УЕФА во неговата кариера во 1993–94 година кога Милан ја победил [[ФК Барселона|Барселона]] на [[Јохан Кројф]] со 4–0 во финалето. Барези, исто така, успеал да го освои Суперкупот на Европа во 1994 година, иако Милан бил поразен во Интерконтиненталниот куп во 1994 година, во Суперкупот на Европа во 1993 година и во Интерконтиненталниот куп во 1993 година. Под водство на Капело, Милан и Барези можеле да освојат уште една титула во Серија А во текот на сезоната 1995-1996, шеста за Барези.<ref name="Storie di Calcio: Franco Baresi"/><ref name="Franchino (detto Franco) BARESI (II)"/> Барези се пензионирал на крајот на сезоната [[ФК Милан сезона 1996-1997|1996-97]] во Серија А, на 37-годишна возраст. Во неговите 20 сезони со Милан, тој освоил шест титули во Серија А, три титули во Европскиот куп/УЕФА Лигата на шампионите (стигнувајќи вкупно пет финалиња), два Интерконтинентални купа (вкупно четири финалиња), четири европски суперкупа (вкупно пет финалиња), четири Суперкуп на Италија (вкупно пет финалиња), две титули во Серија Б и еден Митропа куп.<ref name="A.C. Milan Hall of Fame: Franco Baresi"/> Тој постигнал 31 голови за Милан, од кои 21 на пенали, и покрај тоа што бил дефанзивец, тој бил и најдобар стрелец на Купот на Италија во сезоната 1989-1990, единствениот трофеј што не успеал да го освои со Милан, стигнувајќи двапати до финалето во текот на кариерата. Неговиот последен гол за Милан бил постигнат во победата од 2-1 против Падова на 27 август 1995 година. Во негова чест, Милан го повлекол дресот со број 6, кој го носел во текот на неговата кариера.<ref name="A.C. Milan Hall of Fame: Franco Baresi" /> Капитенската лента, која ја носел 15 сезони, му била предадена на [[Паоло Малдини]]. Милан организирал славенички натпревар во негова чест, кој се одиграл на 28 октомври 1997 година на [[Сан Сиро]], на кој настапиле многу фудбалски ѕвезди.<ref name="Storie di Calcio: Franco Baresi"/><ref name="Franchino (detto Franco) BARESI (II)"/> == Меѓународна кариера == На 20-годишна возраст, додека сè уште настапувал во [[Фудбалска репрезентација на Италија под 21 година|репрезентацијата на Италија до 21]] година, Барези бил именуван во тимот од 22 играчи на [[Фудбалска репрезентација на Италија|Италија]] за Европското првенство 1980 година (заедно со неговиот постар брат Џузепе) од менаџерот [[Енцо Беарцот]]. Турнирот се одржал на домашен терен, а Италија завршила на четвртото место. Сепак, за разлика од неговиот брат, Франко Барези не одиграл ниту еден натпревар на турнирот. [[Европско првенство во фудбал 1980|Евро 1980]] година ќе биде единствениот пат кога двајцата браќа биле заедно во тимот на Италија на голем турнир. На 22-годишна возраст, Барези бил именуван во тимот на Италија за [[Светско првенство во фудбал 1982|Светското првенство во фудбал во 1982 година]].<ref name="imperial">{{Наведени вести|url=https://www.fifa.com/classicfootball/players/player=174375/|title=Milan and Italy's imperial sweeper|work=FIFA|access-date=17 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140110162108/http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=174375/|archive-date=10 January 2014}}</ref> „ ''Аѕурите'' “ го освоиле својот трет [[Светско првенство во фудбал|Светски куп]], победувајќи ја [[Фудбалска репрезентација на Германија|Западна Германија]] во финалето, но Барези, уште еднаш, не беил избран да игра натпревар во текот на турнирот.<ref name="baresi">{{Наведени вести|url=https://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=174375/|title=Franco BARESI|work=FIFA|access-date=17 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140317105752/http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=174375/|archive-date=17 March 2014}}</ref> Барези исто така бил член на репрезентацијата на Италија која учествувала на Олимпијадата во 1984 година. Италија завршила на четвртото место по поразот во полуфиналето од Бразил, и поразот на мечот за бронзениот медал од [[Фудбалска репрезентација на Југославија|Југославија]]. Барези постигнал гол против [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]] за време на групната фаза. Барези го освоил својот прв репрезентативен натпревар во квалификацискиот натпревар за УЕФА првенството во 1984 година против Романија во [[Фиренца]], на 14 декември 1982 година, кој завршил нерешено 0-0.<ref name="imperial"/> Италија, сепак, на крајот не успеала да се квалификува на завршниот турнир.<ref name="Storie di Calcio: Franco Baresi"/><ref name="Nazionale in cifre: Convocazioni e presenze in campo – Franco Baresi">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato=19&squadra=1|title=Nazionale in cifre: Convocazioni e presenze in campo – Franco Baresi|work=figc.it|publisher=FIGC|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20090410014649/http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato=19&squadra=1|archive-date=10 April 2009|accessdate=10 April 2015}}</ref> Барези не бил вклучен во тимот на Италија за [[Светско првенство во фудбал 1986|Светското првенство во 1986]] година од страна на селекторот Енцо Беарцот, кој сметал дека тој е повеќе играч од средниот ред отколку дефанзивец (иако неговиот брат Џузепе бил избран за дефанзивец за Светското првенство, како и Роберто Тричела). Тој се вратил во тимот за [[Европско првенство во фудбал 1988|Европското првенство 1988]] година, играјќи одбрана, каде Италија стигнала до полуфиналето под водство на Азељо Вичини, станувајќи неприкосновен првотимец и играјќи на секој натпревар. Тој го имал својот прв настап во финалето на [[Светско првенство во фудбал 1990|Светското првенство]] на турнирот во 1990 година, кој се одржал на домашен терен, и на секој натпревар играл како еден од почетните централни бекови, а Италија завршила на третото место, откако била елиминирана од бранителот на титулата Аргентина во пенали во полуфиналето. Барези ѝ помогнал на италијанската одбрана да ги задржи петте последователни чисти голови, примила само два гола и останала непоразена на Светското првенство од 518 минути, додека не биле поразени со израмнување на Аргентина во полуфиналето. Неговите настапи му донеле место на идеалниор тим на турнирот од Светското првенство во 1990 година. Откако го заменил Џузепе Бергоми како капитен на [[Светско првенство во фудбал 1994|Светското првенство во 1994 година]] под неговиот поранешен менаџер во Милан, [[Ариго Саки]], Барези заработил повреда на менискусот во вториот натпревар од групата на Италија, победата со 1-0 против [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|Норвешка]], и го пропуштил поголемиот дел од турнирот.<ref name="baresi"/> Тој се вратил во тимот 25 дена подоцна, на време за финалето, со доминантна дефанзивна изведба, помагајќи ѝ на Италија да ја зачува мрежата против [[Фудбалска репрезентација на Бразил|Бразил]], и покрај клучните дефанзивни отсуства на неговите соиграчи од Милан, [[Алесандро Костакурта]] и [[Мауро Тасоти]]. По ќор-сокакот 0-0 по продолженијата, мечот отидел во пенали, а Барези потоа го промашил пеналот, страдајќи од сериозни грчеви и замор. По промашувањата на [[Даниеле Масаро]] и [[Роберто Баџо]], Италија била поразена од Бразил во [[Изведување пенали (фудбал)|пенал-рулетот]].<ref name="imperial"/> По поразот на Светското првенство, Барези имал уште еден настап за Италија, во квалификацискиот натпревар за УЕФА Еуро 1996 на гости против [[Фудбалска репрезентација на Словенија|Словенија]] на 7 септември 1994 година, кој завршил нерешено 1-1. Барези потоа се повлекол од државната репрезентација на 34-годишна возраст, предавајќи му ја капитенската лента на неговиот соиграч од Милан, [[Паоло Малдини]]. Барези има 81 натпревари за Италија, постигнувајќи еден гол во пријателската победа против [[Фудбалска репрезентација на Советскиот Сојуз|Советскиот Сојуз]], и тој е еден од седумте играчи кои го постигнале реткиот подвиг со освојување златни, сребрени и бронзени медали на Светскиот куп на ФИФА за време на неговата меѓународна кариера.<ref name="imperial"/><ref name="Nazionale in cifre: Convocazioni e presenze in campo – Franco Baresi"/> == Стил на игра == Барези се смета за еден од најголемите бранители на сите времиња.<ref name="telegraph.co.uk">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/8481543/Worlds-greatest-XI-the-best-ever-football-team-in-pictures.html?image=4|title=World's greatest XI: the best ever football team in pictures|work=The Telegraph|accessdate=21 July 2014}}</ref> Целата 20-годишна кариера ја одиграл во Милан, станувајќи легенда на клубот.<ref name="fifa.com">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fifa.com/classicfootball/players/player=174375/|title=Franco Baresi: Milan and Italy's imperial sweeper|publisher=FIFA|archive-url=https://web.archive.org/web/20140110162108/http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=174375/|archive-date=10 January 2014|accessdate=21 July 2014}}</ref> Во Милан, тој формирал една од најзастрашувачките одбранбени единици на сите времиња, заедно со [[Паоло Малдини]], [[Алесандро Костакурта]], [[Мауро Тасоти]], [[Филипо Гали]] и подоцна [[Кристијан Панучи]].<ref name="telegraph.co.uk" /><ref name="fifa.com" /> Тој бил комплетен и конзистентен дефанзивец кој комбинирал моќ со елеганција и бил надарен со извонредни физички и ментални атрибути, како што се темпото, силата, истрајноста, концентрацијата и издржливоста, што го направил ефикасен во воздухот, и покрај недостатокот на забележителна висина за централен бек.<ref name="ricerca.repubblica.it">{{Наведени вести|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1992/01/03/il-furore-sportivo-sovietico-ci-manchera.html|title=IL FURORE SPORTIVO SOVIETICO CI MANCHERA'|last=Gianni Brera|date=3 January 1992|work=La Repubblica|access-date=27 January 2010|language=it}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.corriere.it/sport/calcio/serie-a/2016-2017/cards/volo-bonucci-classifica-8-migliori-difensori-italiani-sempre/quinto-baresi.shtml|title=Il volo di Bonucci e la classifica degli 8 migliori difensori italiani di sempre|last=Mario Sconcerti|date=23 November 2016|work=Il Corriere della Sera|language=it|accessdate=27 December 2016}}</ref><ref name="One-on-One">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fourfourtwo.com/features/franco-baresi-one-one|title=Franco Baresi: One-on-One|last=James Richardson|date=1 November 2009|work=FourFourTwo|accessdate=28 September 2017}}</ref> [[Податотека:Jerseys_of_Franco_Baresi_&_Paolo_Maldini.jpg|десно|мини| Дресот на Италија на Барези (6) до дресот на [[Паоло Малдини]] во музејот [[Сан Сиро]], септември 2018 година]] Иако Барези бил способен да игра насекаде по должината на задната линија, тој првенствено бил одличен како централен бек, каде што ги комбинирал неговите одбранбени атрибути и неговата способност да ја чита играта, со неговата одлична визија, техника, дистрибуција и вештини со топка.<ref name="BARESI, Franco">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.treccani.it/enciclopedia/franco-baresi_(Enciclopedia-dello-Sport)/|title=BARESI, Franco|last=Alberto Costa|date=2002|work=Enciclopedia dello Sport|location=Treccani|language=it|accessdate=12 December 2015}}</ref> Овие квалитети, исто така, му овозможиле да се истакне во зоналниот систем за обележување, да одржува висока одбранбена линија и да игра на офсајд замката, особено за време на неговиот престој во Милан под водство на Саки;<ref>{{Наведени вести|url=https://www.vice.com/en_ca/article/wnm84n/game-changers-arrigo-sacchi-ac-milan|title=Game Changers: Arrigo Sacchi & AC Milan|last=Storey|first=Daniel|date=2 March 2016|work=Vice|access-date=17 October 2019}}</ref> , Барези станал познат по тоа што често ја кревал раката кон линискиот играч секогаш кога неговиот тим се обидувал да игра стапица за офсајд.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/calcio/il-fuorigioco-fa-90-anni-oggi-e-piu-difficile-ma-per-farlo-serve-mentalita-offensiva-_1055921-201502a.shtml|title=Il fuorigioco fa 90 anni: "Oggi è più difficile, ma per farlo serve mentalità offensiva"|last=Cristina|first=Max|date=15 January 2015|publisher=www.sportmediaset.mediaset.it|language=it|accessdate=17 October 2019}}</ref> Досегот на додавања, техничката способност и контролата на топката на Барези му овозможиле да напредува напред во средниот ред за да започне со напади од задната страна, овозможувајќи му да функционира како секундарен плејмејкер за неговиот тим, а исто така да игра како [[Среден ред (фудбал)|дефанзивен]] или [[Среден ред (фудбал)|централен играч]] за врска кога е потребно.<ref name="fifa.com"/><ref name="ricerca.repubblica.it"/> И покрај тоа што бил дефанзивец, тој бил и прецизен изведувач на [[Пенал (фудбал)|пенали]]. Барези е познат по тоа што бил силен и прецизен таклер, многу добар во враќањето на поседот и во предвидувањето и пресретнувањето на игрите, поради неговата акутна тактичка интелигенција, брзина на размислување, способност за обележување и позиционирање.<ref name="fifa.com" /><ref name="One-on-One"/><ref name="BARESI, Franco" /> Препознаен како талент во младоста,<ref>{{Наведени вести|url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,25/articleid,1412_02_1982_0122_0025_20131431/|title=F. Baresi: Esordienti al "Pozzo"|date=21 May 1982|work=La Stampa|access-date=17 December 2018|page=25|language=it}}</ref> во текот на неговата кариера, тој се истакнал и по својата професионалност, атлетизам, долговечност и дисциплина на тренинзите, како и неговото извонредно лидерство, командувачко присуство на теренот и неговите организациски вештини, па бил капитен и на Милан и на репрезентацијата на Италија.<ref name="fifa.com" /><ref name="corriere2">{{Наведени вести|url=http://archiviostorico.corriere.it/1995/giugno/05/Vialli_Rambo_Tarzan_Pagliuca_ecco_co_0_95060511464.shtml|title=Vialli Rambo, Tarzan Pagliuca: ecco la nazionale della Forza|last=Giorgio Rondelli|date=5 June 1995|work=Corriere della Sera|access-date=7 September 2015|language=it}}</ref> Барези го дели и рекордот на најмногу постигнати автоголови во историјата на Серија А (осум, заедно со Рикардо Фери).<ref>{{Наведени вести|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2004/gennaio/10/chi_detiene_record_autoreti_nella_sw_0_040110585.shtml|title=chi detiene il record di autoreti nella storia della serie a ?|date=10 January 2004|work=La Gazzetta dello Sport|access-date=2 September 2019|language=it}}</ref> == Тренерска кариера == На 1 јуни 2002 година, Барези бил официјално назначен за директор на[[ФК Фулам|Фулам]], но тензиите меѓу Барези и тогашниот менаџер на Фулам, [[Жан Тигана]], довеле до оставка од клубот во август.<ref>{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/f/fulham/2206573.stm|title=Baresi quits Fulham|date=21 August 2002|work=BBC News}}</ref> Тој бил назначен за главен тренер на тимот на Милано, ''Примавера'' до 20 години. Во 2006 година, тој бил преместен од клубот станувајќи тренер на тимот на ''Берети'' до 19 години, а неговиот поранешен соиграч Филипо Гали го заменил на кормилото на тимот на Примавера. Тој се повлекол од тренерската работа, а на негово место дошол Роберто Бертуцо. == Личен живот == Франко Барези е помладиот брат на легендарниот дефанзивец на [[ФК Интер|Интер]], [[Џузепе Барези]]. Како млади, двајцата играчи имале обиди во Интер, но Франко бил одбиен и купен од локалниот ривал Милан. Бидејќи бил помлад играч, Франко првично бил познат како „Барези 2“.<ref name="Franchino (detto Franco) BARESI (II)"/> Сепак, поради евентуалниот голем успех и популарност на Франко во текот на неговата кариера, која ја надминала дури и онаа на неговиот постар брат, Џузепе подоцна станал познат како „''другиот Барези''“, и покрај тоа што исто така постигнал забележителен успех.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pianeta-calcio.it/?page=vedi_incontri_vip&id=228|title=L'ALTRO BARESI|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129022756/http://www.pianeta-calcio.it/?page=vedi_incontri_vip&id=228|archive-date=29 November 2014|accessdate=1 January 2015}}</ref> == Медиуми == Барези е прикажан во серијата EA Sports на фудбалската видео игри ''FIFA 14'' 's Classic XI во мултинационален тим со ѕвезди, заедно со сонародниците Бруно Конти, Џани Ривера и Џакинто Факети.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fifa-almanac.com/team/fifa13w/111205|title=FIFA 14 Classic XI|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930102150/http://www.assocalciatori.it/Aicstruttura/Lastoria/tabid/64/language/it-IT/Default.aspx|archive-date=30 September 2011|accessdate=17 March 2015}}</ref> Тој исто така бил именуван во легендите на Ultimate Team во ''ФИФА 15''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.easports.com/fifa/news/2014/fifa-15-player-ratings-fut-legends|title=FIFA 15 Player Ratings – FIFA Ultimate Team Legends|date=10 September 2015|work=easports.com|publisher=EA Sports|accessdate=17 March 2015}}</ref> == Статистика == === Клупска === {| class="wikitable" style="text-align:center" |+Настапи и голови по клуб, сезона и натпреварување !rowspan="2"|Клуб !rowspan="2"|Сезона !colspan="3"|Лига !colspan="2"|Куп !colspan="2"|Европа !colspan="2"|Останато !colspan="2"|Вкупно |- !Лига!!Нат!!Гол!!Нат!!Гол!!Нат!!Гол!!Нат!!Гол!!Нат!!Гол |- | rowspan="20" |[[ФК Милан|Милан]] |[[ФК Милан сезона 1977-1978|1977–78]] |[[Серија А]] |1 |0 |2 |0 | colspan="2" |– | colspan="2" |– |3 |0 |- |[[ФК Милан сезона 1979-1970|1979–70]] |Серија А |30 |0 |4 |0 |6 |0 | colspan="2" |– |40 |0 |- ||[[ФК Милан сезона 1979-1980|1979–80]] |Серија А |28 |0 |6 |0 |1 |0 | colspan="2" |– |35 |0 |- |[[ФК Милан сезона 1980-1981|1980–81]] |[[Серија Б]] |31 |0 |4 |1 |0 |0 | colspan="2" |– |35 |1 |- |[[ФК Милан сезона 1981-1982|1981–82]] |Серија А |18 |2 |4 |0 | colspan="2" |– |3 |2 |25 |4 |- |[[ФК Милан сезона 1982-1983|1982–83]] |Серија Б |30 |4 |9 |2 | colspan="2" |– | colspan="2" |– |39 |6 |- |[[ФК Милан сезона 1983-1984|1983–84]] |Серија А |21 |3 |9 |2 | colspan="2" |– | colspan="2" |– |30 |5 |- |[[ФК Милан сезона 1984-1985|1984–85]] |Серија А |26 |0 |10 |0 | colspan="2" |– | colspan="2" |– |36 |0 |- |[[ФК Милан сезона 1985-1986|1985–86]] |Серија А |20 |0 |4 |0 |3 |0 |3 |0 |30 |0 |- |[[ФК Милан сезона 1986-1987|1986–87]] |Серија А |29 |2 |6 |3 | colspan="2" |– | colspan="2" |– |35 |5 |- |[[ФК Милан сезона 1987-1988|1987–88]] |Серија А |27 |1 |6 |0 |3 |0 | colspan="2" |– |36 |1 |- |[[ФК Милан сезона 1988-1989|1988–89]] |Серија А |33 |2 |8 |2 |8 |0 |1 |0 |50 |4 |- |[[ФК Милан сезона 1989-1990|1989–90]] |Серија А |30 |1 |7 |4 |8 |0 |1 |0 |46 |5 |- |[[ФК Милан сезона 1990-1991|1990–91]] |Серија А |31 |0 |1 |0 |5 |0 |1 |0 |38 |0 |- |[[ФК Милан сезона 1991-1992|1991–92]] |Серија А |33 |0 |6 |1 | colspan="2" |– | colspan="2" |– |39 |1 |- |[[ФК Милан сезона 1992-1993|1992–93]] |Серија А |29 |0 |7 |0 |8 |0 |1 |0 |45 |0 |- |[[ФК Милан сезона 1993-1994|1993–94]] |Серија А |31 |0 |0 |0 |11 |0 |2 |0 |44 |0 |- |[[ФК Милан сезона 1994-1995|1994–95]] |Серија А |28 |0 |0 |0 |13 |0 |2 |0 |43 |0 |- |[[ФК Милан сезона 1995-1996|1995–96]] |Серија А |30 |1 |3 |0 |7 |0 | colspan="2" |– |40 |1 |- |[[ФК Милан сезона 1996-1997|1996–97]] |Серија А |26 |0 |1 |0 |2 |0 |1 |0 |30 |1 |- ! colspan="3" |Вкупно !532 !16 !97 !15 !75 !0 !15 !2 !719 !33 |} === Меѓународна === {| class="wikitable" style="text-align:center" |+Настапи и голови по репрезентација и година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/fbaresi-intl.html|title=Franco Baresi – International Appearances|work=www.rsssf.com}}</ref> !Репрезентација ! Година ! Натпревари ! Голови |- | rowspan="13" | [[Фудбалска репрезентација на Италија|Италија]] | 1982 | 1 | 0 |- | 1983 | 3 | 0 |- | 1984 | 5 | 0 |- | 1985 | 0 | 0 |- | 1986 | 3 | 0 |- | 1987 | 5 | 0 |- | 1988 | 11 | 1 |- | 1989 | 10 | 0 |- | 1990 | 11 | 0 |- | 1991 | 9 | 0 |- | 1992 | 7 | 0 |- | 1993 | 7 | 0 |- | 1994 | 9 | 0 |- ! colspan="2" | Вкупно ! 81 ! 1 |} {| class="wikitable sortable" |+Список на меѓународни голови постигнати од Франко Барези ! scope="col" | бр. ! scope="col" | Датум ! scope="col" | Место на одржување ! scope="col" | Противник ! scope="col" | Резултат ! scope="col" | Резултат ! scope="col" | Конкуренција |- | align="center" | 1 | 20 февруари 1988 година | Стадио дела Виторија, [[Бари]], Италија |{{Fb|Soviet Union}} | align="center" | 1–0 | align="center" | 4–1 | [[Пријателски натпревар|Пријателски]] |} == Почести == * [[Серија А]] : 1978–79, 1987–88, 1991–92, 1992–93, 1993–94, 1995–96 * [[Серија Б]] : 1980–81, 1982–83 * [[Суперкуп на Италија]] : 1988, 1992, 1993, 1994 година * [[Лига на шампиони во фудбал|Европски куп/Лига на шампиони на УЕФА]] : [[Куп на шампиони 1988/89|1988–89]], [[Куп на шампиони 1989/90|1989–90]], [[УЕФА Лига на шампиони 1993/94|1993–94]] * [[Суперкуп на УЕФА|Суперкуп на Европа]] : 1990, 1994 година * Интерконтинентален куп : 1989, 1990 година ; Италија <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lequipe.fr/Football/FootballFicheJoueur10187.html|title=Franco Baresi|work=L'Èquipe|language=fr|accessdate=10 December 2015}}</ref> * [[Светско првенство во фудбал|Светско првенство на ФИФА]] : [[Светско првенство во фудбал 1982|1982 година]] ; второ место: [[Светско првенство во фудбал 1994|1994 година]] ; трето место: [[Светско првенство во фудбал 1990|1990 година]] '''Индивидуален''' * [[Златна топка]] : вицешампион 1989 година <ref name="BARESI, Franco"/> * Најдобар стрелец во Копа Италија: 1989–90 <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rsssf.com/tablesi/italcuptops.html|title=Italy – Coppa Italia Top Scorers|work=rsssf.com|publisher=RSSSF|archive-url=https://web.archive.org/web/20151029033413/http://www.rsssf.com/tablesi/italcuptops.html|archive-date=29 October 2015|accessdate=10 April 2015}}</ref> * Guerin d'Oro : 1989–90 <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/italpoy.html|title=Italy – Footballer of the Year|work=rsssf.com|publisher=RSSSF|archive-url=https://web.archive.org/web/20150121013030/http://www.rsssf.com/miscellaneous/italpoy.html|archive-date=21 January 2015|accessdate=10 April 2015}}</ref> * Ол-стар тим на Светското првенство на ФИФА : 1990 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://football.sporting99.com/fifa-world-cup-all-star-team.html|title=FIFA World Cup Awards: All-Star Team|archive-url=https://web.archive.org/web/20160630203237/http://football.sporting99.com/fifa-world-cup-all-star-team.html|archive-date=30 June 2016|accessdate=22 March 2015}}</ref> * [[Награда „Гаетано Ширеја“|Premio Nazionale Carriera Esemplare "Gaetano Scirea"]] : 1994 <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.comune.cinisello-balsamo.mi.it/spip.php?article3932|title=Premio Nazionale Carriera Esemplare "Gaetano Scirea": Alba d'Oro|accessdate=21 January 2015}}</ref> * Светски фудбал Најголемите играчи на 20 век #19 <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.topendsports.com/world/lists/greatest-all-time/soccer-worldsoccer100.htm|title=World Soccer 100 Players of the Century|work=topendsports.com|accessdate=10 April 2015}}</ref> * Играч на векот: 1999 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.goldenfoot.com/legend-details.php?l=en&WinnerID=10&Title=franco-baresi|title=Golden Foot Legend Franco Baresi|publisher=Golden Foot|archive-url=https://web.archive.org/web/20150926152419/http://www.goldenfoot.com/legend-details.php?l=en&WinnerID=10&Title=franco-baresi|archive-date=26 September 2015|accessdate=5 October 2015}}</ref> * АИЦ Серија А играч на векот : 2000 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hurriyetdailynews.com/default.aspx?pageid=438&n=totti-named-player-of-year-baresi-the-player-of-century-2000-10-05|title=Totti named Player of Year, Baresi the Player of Century|date=10 May 2000|work=Hurriyet Daily News|accessdate=5 October 2015}}</ref> * ФИФА 100: 2004 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/international/2374252/Pele-open-to-ridicule-over-top-hundred.html|title=Pele open to ridicule over top hundred|last=Christopher Davies|date=5 March 2004|work=The Telegraph|url-access=subscription|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/sport/football/international/2374252/Pele-open-to-ridicule-over-top-hundred.html|archive-date=12 January 2022|accessdate=10 April 2015}}</ref> * Анкета за Златен јубилеј на УЕФА : #17-ти <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.uefa.com/newsfiles/171606.pdf|title=Zinedine Zidane voted top player by fans|work=uefa.com|publisher=UEFA|accessdate=24 July 2014}}</ref> * Куќата на славните на Милан <ref name="A.C. Milan Hall of Fame: Franco Baresi"/> * FICTS Куќа на славните и Guirlande d'Honneur * Златно стапало: 2012 година (под категоријата „ Фудбалска легенда “) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.goldenfoot.com/en/legends.html|title=Golden Foot Legends|work=goldenfoot.com|publisher=Golden Foot|archive-url=https://web.archive.org/web/20150416024500/http://www.goldenfoot.com/en/legends.html|archive-date=16 April 2015|accessdate=27 March 2015}}</ref> * [[Куќа на славните на италијанскиот фудбал|Куќа на славните во италијанскиот фудбал]]: 2013 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.football-italia.net/41221/baresi-and-batistuta-hall-fame|title=Baresi and Batistuta in Hall of Fame|date=31 October 2013|work=Football Italia|accessdate=10 April 2015}}</ref> * Дрим тим за Златна топка (сребрена): 2020 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.marca.com/en/football/international-football/2020/12/14/5fd7bc8522601d53598b45b2.html|title=The other two Ballon d'Or Dream Team XIs: Zidane, Cruyff, Iniesta, Di Stefano... but no Casillas|date=15 December 2020|work=[[MARCA]]|accessdate=15 December 2020}}</ref> * IFFHS за сите времиња машки сон тим : 2021 година <ref name="IFFHS Dream Team">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.iffhs.com/posts/1110|title=IFFHS ALL TIME WORLD MEN'S DREAM TEAM|date=22 May 2021|work=IFFHS|accessdate=2022-11-27|archive-date=2021-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20210602213838/https://www.iffhs.com/posts/1110|url-status=dead}}</ref> :* [[Податотека:Ufficiale_OMRI_BAR.svg|лево|50x50пкс]] 4-ти класа / офицер: ''Ufficiale Ordine al Merito della Repubblica Italiana'' : 1991 <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.quirinale.it/elementi/DettaglioOnorificenze.aspx?decorato=208909|title=Ufficiale Ordine al Merito della Repubblica Italiana Sig. Franchino Baresi|publisher=Quirinale.it|language=it|accessdate=12 December 2015}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Состав на Италија на ЕП фудбал 1980}} {{Состав на Италија на ЕП фудбал 1988}} {{Состав на Италија на СП фудбал 1990}} {{Состав на Италија на СП фудбал 1994}} {{Premio Scirea}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Барези, Франко}} [[Категорија:Италијански фудбалски тренери]] [[Категорија:Фудбалери освојувачи на Светско првенство]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 1994]] [[Категорија:ФИФА 100]] [[Категорија:Фудбалери во Серија Б]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Фудбалери на Милан]] [[Категорија:Италијански фудбалери]] [[Категорија:Родени во 1960 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Статии со извори на италијански (it)]] huu3y2faulhzpl2eq429irjuk702qik 0 1310546 5601530 5482912 2026-07-28T22:28:43Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5601530 wikitext text/x-wiki {{Infobox Football club season | клуб = [[ФК Милан|Милан]] | сезона = 2015–2016 | тренер = [[Синиша Михајловиќ]]<br>''(до {{dts|format=dmy|2016|4|12}})''<ref>{{cite web|url=https://www.acmilan.com/it/news/show/157688|title=BENVENUTO MISTER|publisher=A.C. Milan|date=17 June 2015|language=it}}</ref><br>[[Кристијан Броки]]<br>''(од {{dts|format=dmy|2016|4|12}})''<ref>{{cite web|url=https://www.calciomercato.com/news/milan-live-brocchi-attesa-l-ufficialita-mihajlovic-esonerato-per-447734|title=UFFICIALE: via Mihajlovic, c'è Brocchi. Berlusconi: 'Il Milan deve fare di più'|website=CalcioMercato.com|date=12 Април 2016|language=it}}</ref> | претседател = ''слободно''<br>[[Силвио Берлускони]] | chrtitle = Претседател<br>Почесен претседател | стадион = [[Сан Сиро]] | првенство = [[Серија А]] | првенство резултат = [[Серија А 2015–2016|7-мо]] | куп1= [[Фудбалски куп на Италија|Куп]] | куп1 резултат = [[Фудбалски куп на Италија 2015-2016|Финалист]] | league topscorer = <br>[[Карлос Бака]] (18) | season topscorer = <br>Карлос Бака (20) | highest attendance = | lowest attendance = | average attendance = | pattern_la1 = _acmilan1516h | pattern_b1 = _acmilan1516h | pattern_ra1 = _acmilan1516h | pattern_sh1 = _acmilan1516h | pattern_so1 = _acmilan1516h | leftarm1 = FF0000 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _acm1516a | pattern_b2 = _acm1516a | pattern_ra2 = _acm1516a | pattern_sh2 = _acm1516a | pattern_so2 = _acm1516a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _acm1516t | pattern_b3 = _acm1516t | pattern_ra3 = _acm1516t | pattern_sh3 = _acm1516t | pattern_so3 = _acm1516t | leftarm3 = FFFF51 | body3 = FFFF51 | rightarm3 = FFFF51 | shorts3 = FFFF51 | socks3 = FFFF51 | претходна сезона = [[ФК Милан сезона 2014–2015|2014–15]] | следна сезона = [[ФК Милан сезона 2016–2017|2016–17]] }} '''Сезоната 2015-2016 година''' — 117-та сезона во историјата на [[ФК Милан]] и нивна 82-та во [[Серија А|највисокото првенство на италијанскиот фудбал]]. Милан се натпреварувал во [[Серија А 2015-2016|Серија А]] и [[Фудбалски куп на Италија|Купот на Италија]]. ==Состав== {| class="wikitable" style="text-align:left; font-size:90%; width:100%;" |- ! style="background:#000; color:white; text-align:center;”| Број ! style="background:#000; color:white; text-align:center;”| Име ! style="background:#000; color:white; text-align:center;”| Нац. ! style="background:#000; color:white; text-align:center;"| Позиција ! style="background:#000; color:white; text-align:center;”| Дата на раѓање (год.) ! style="background:#000; color:white; text-align:center;”| Потпишал во ! style="background:#000; color:white; text-align:center;”| Крај на договор ! style="background:#000; color:white; text-align:center;”| Купен од ! style="background:#000; color:white; text-align:center;"| Цена на трансфер ! style="background:#000; color:white; text-align:center;”| Забелешка |- ! colspan="10" style="background:#f00; color:white; text-align:center;"| Голмани |- | 1 | [[Диего Лопес Родригес|Лопес Родригес]] | {{flagicon|ESP}} | [[Голман (фудбал)|GK]] | {{birth date and age|df=yes|1981|11|03}} | 2014 | 2018 | {{flagicon|ESP}} [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] | слободно | |- | 32 | [[Кристијан Абијати]] | {{flagicon|ITA}} | [[Голман (фудбал)|GK]] | {{birth date and age|df=yes|1977|7|8}} | 1998 | 2016 | {{flagicon|ITA}} [[ФК Монца|Монца]] | €0.75M | [[Капитен (фудбал)|Заменик-капитен]] |- | 99 | [[Џанлујџи Донарума]] | {{flagicon|ITA}} | [[Голман (фудбал)|GK]] | {{birth date and age|df=yes|1999|2|25}} | 2015 | 2018 | {{flagicon|ITA}} [[ФК Милан Примавера|Милан Примавера]] | €250,000<ref>Потпишал од Клуб Наполи во 2013 година</ref> | Од [[ФК Милан Примавера|млад состав]] |- ! colspan="10" style="background:#f00; color:white; text-align:center;"| Одбрана |- | 2 | [[Матија Де Шиљо]] | {{flagicon|ITA}} | [[Одбрана (фудбал)|RB]] / [[Одбрана (фудбал)|LB]] | {{birth date and age|df=yes|1992|10|20}} | 2011 | 2018 | {{flagicon|ITA}} [[ФК Милан Примавера|Милан Примавера]] | слободно | Од [[ФК Милан Примавера|млад состав]] |- | 5 | [[Филип Мексес]] | {{flagicon|FRA}} | [[одбрана (фудбал)|CB]] | {{birth date and age|df=yes|1982|5|30}} | 2011 | 2016 | {{flagicon|ITA}} [[ФК Рома|Рома]] | слободно | |- | 13 | [[Алесио Ромањоли]] | {{flagicon|ITA}} | [[одбрана (фудбал)|CB]] | {{birth date and age|df=yes|1995|1|12}} | 2015 | 2020 | {{flagicon|ITA}} [[ФК Рома|Рома]] | €25M | |- | 15 | [[Родриго Ели]] | {{flagicon|BRA}} {{flagicon|ITA}} | [[одбрана (фудбал)|CB]] | {{birth date and age|df=yes|1993|11|3}} | 2015 | 2019 | {{flagicon|ITA}} [[ФК Авелино|Авелино]] | слободно | Од [[ФК Милан Примавера|млад состав]] |- | 17 | [[Кристијан Запата]] | {{flagicon|COL}} | [[одбрана (фудбал)|CB]] | {{birth date and age|df=yes|1986|9|30}} | 2012 | 2016 | {{flagicon|ESP}} [[ФК Виљареал|Виљареал]] | €6M | |- | 20 | [[Игнацио Абате]] | {{flagicon|ITA}} | [[Одбрана (фудбал)|RB]] | {{birth date and age|df=yes|1986|11|12}} | 2009 | 2019 | {{flagicon|ITA}} [[ФК Торино|Торино]] | €2.8M | Од [[ФК Милан Примавера|млад состав]] |- | 25 | [[Стефан Симиќ]] | {{flagicon|CZE}} {{flagicon|CRO}} | [[одбрана (фудбал)|CB]] | {{birth date and age|df=yes|1995|1|20}} | 2015 | 2018 | {{flagicon|ITA}} [[ФК Милан Примавера|Милан Примавера]] | слободно | |- | 31 | [[Лука Антонели]] | {{flagicon|ITA}} | [[Одбрана (фудбал)|LB]] | {{birth date and age|df=yes|1987|2|11}} | 2015 | 2018 | {{flagicon|ITA}} [[ФК Џенова|Џенова]] | €4.5M | Од [[ФК Милан Примавера|млад состав]] |- | 33 | [[Алекс Родриго Дијас да Коста|Алекс]] | {{flagicon|BRA}} | [[одбрана (фудбал)|CB]] | {{birth date and age|df=yes|1982|6|17}} | 2014 | 2016 | {{flagicon|FRA}} [[ФК Париз Сен Жермен|Париз Сен Жермен]] | слободно | |- | 96 | [[Давиде Калабрија]] | {{flagicon|ITA}} | [[Одбрана (фудбал)|RB]] / [[Одбрана (фудбал)|LB]] | {{birth date and age|df=yes|1996|12|6}} | 2015 | 2018 | {{flagicon|ITA}} [[ФК Милан Примавера|Милан Примавера]] | слободно | од [[AC Милан Примавера|млад состав]] |- ! colspan="10" style="background:#f00; color:white; text-align:center;"| Среден ред |- | 4 | [[Хосе Маури]] | {{flagicon|ITA}} {{flagicon|ARG}} | [[среден ред (фудбал)|CM]] | {{birth date and age|df=yes|1996|5|16}} | 2015 | 2019 | {{flagicon|ITA}} [[ФК Парма|Парма]] | слободно | |- | 10 | [[Кеисуке Хонда]] | {{flagicon|JPN}} | [[Среден ред (фудбал)|RW]] | {{birth date and age|df=yes|1986|6|13}} | 2014 | 2017 | {{flagicon|RUS}} [[ПФК ЦСКА Москва|ЦСКА Москва]] | слободно | |- | 16 | [[Андреја Поли]] | {{flagicon|ITA}} | [[среден ред (фудбал)|CM]] | {{birth date and age|df=yes|1989|9|29}} | 2013 | 2018 | {{flagicon|ITA}} [[ФК Сампдорија|Сампдорија]] | €9.7M | |- | 18 | [[Рикардо Монтоливо]] | {{flagicon|ITA}} | [[среден ред (фудбал)|CM]] | {{birth date and age|df=yes|1985|1|18}} | 2012 | 2016 | {{flagicon|ITA}} [[ФК Фјорентина|Фјорентина]] | слободно | [[Капитен (фудбал)|капитен]] |- | 27 | [[Јурај Куцка]] | {{flagicon|SVK}} | [[среден ред (фудбал)|CM]] | {{birth date and age|df=yes|1987|2|26}} | 2015 | 2019 | {{flagicon|ITA}} [[ФК Џенова|Џенова]] | €3M | |- | 28 | [[Џакомо Бонавентура]] | {{flagicon|Italy}} | [[Среден ред (фудбал)|LW]] | {{birth date and age|df=yes|1989|8|22}} | 2014 | 2019 | {{flagicon|ITA}} [[ФК Аталанта|Аталанта]] | €7M | |- |- | 72 | [[Кевин-Принс Боатенг]] | {{flagicon|GHA}} | [[Среден ред (фудбал)|RW]] | {{birth date and age |df=yes|1987|3|6}} | 2015 | 2016 | {{flagicon|GER}} [[ФК Шалке 04|Шалке 04]] | слободно | |- | 73 | [[Мануел Локатели]] | {{flagicon|ITA}} | [[среден ред (фудбал)|CM]] | {{birth date and age|df=yes|1998|1|8}} | 2010 | 2018 | {{flagicon|ITA}} [[ФК Милан Примавера|Милан Примавера]] | слободно | Од [[AC Милан Примавера|млад состав]] |- | 91 | [[Андреја Бертолачи]] | {{flagicon|ITA}} | [[среден ред (фудбал)|CM]] | {{birth date and age |df=yes|1991|1|11}} | 2015 | 2019 | {{flagicon|ITA}} [[ФК Рома|Рома]] | €20M | |- ! colspan="10" style="background:#f00; color:white; text-align:center;"| Напад |- | 7 | [[Жереми Менес]] | {{flagicon|FRA}} | [[Среден ред (фудбал)|SS]] / [[среден ред (фудбал)|AM]] | {{birth date and age|df=yes|1987|5|7}} | 2014 | 2017 | {{flagicon|FRA}} [[ФК Париз Сен Жермен|Париз Сен Жермен]] | слободно | |- | 9 | [[Луис Адријано]] | {{flagicon|BRA}} | [[Напад (фудбал)|ST]] | {{birth date and age|df=yes|1987|4|12}} | 2015 | 2020 | {{flagicon|UKR}} [[ФК Шахтјор Донецк|Шахтјор Донецк]] | €8M | |- | 19 | [[М'Баје Нијанг]] | {{flagicon|FRA}} | [[Напад (фудбал)|ST]] / [[Среден ред (фудбал)|SS]] | {{birth date and age|df=yes|1994|12|19}} | 2012 | 2019 | {{flagicon|FRA}} [[ФК Кан|Кан]] | €3M | |- | 45 | [[Марио Балотели]] | {{flagicon|ITA}} | [[Напад (фудбал)|ST]] | {{birth date and age|df=yes|1990|8|12}} | 2015 | 2016 | {{flagicon|ENG}} [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] | на позајмица | |- | 70 | [[Карлос Бака]] | {{flagicon|COL}} | [[Напад (фудбал)|ST]] | {{birth date and age|df=yes|1986|9|8}} | 2015 | 2019 | {{flagicon|ESP}} [[ФК Севиља|Севиља]] | €30M | |} ==Трансфери== ===Летен прозорец=== ====Купени==== {| class="wikitable sortable" |- ! style="width:80px;”| Дата ! style="width:30pERRTREWERREREPUTOx;"| {{tooltip|Поз.|Позиција}} ! style="width:180px;”| Играч ! style="width:20px;"| {{tooltip|Возраст|Возраст на денот на трансферот}} ! style="width:155px;"| Од ! style="width:155px;" class="unsortable"| Износ ! style="width:215px;" class="unsortable”| Забелешка |- | {{dts|format=dmy|2015|6|9}} | align=center| {{sortname||DF|Одбрана (фудбал)}} | {{flagicon|ITA}} {{flagicon|BRA}} [[Родриго Ели]] | {{Age|1993|11|3|2015|6|9}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Авелино|Авелино]] | align=center|Слободно<ref>{{cite web|url=http://www.calciomercato.com/news/milan-ufficiale-torna-rodrigo-ely-161440|title=Milan, UFFICIALE: torna Родриго Ели}}</ref> | |- | {{dts|format=dmy|2015|6|25}} | align=center| {{sortname||MF|Среден ред (фудбал)}} | {{flagicon|ITA}} [[Симоне Верди]] | {{Age|1992|7|12|2015|6|25}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Торино|Торино]] | align=center| €450,000 |align=center |Заедничка сопственост |- | {{dts|format=dmy|2015|6|29}} | align=center| {{sortname||MF|Среден ред (фудбал)}} | {{flagicon|ITA}} [[Андреја Бертолачи]] | {{Age|1991|1|11|2015|6|29}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Рома|Рома]] | align=center| €20,000,000<ref>{{cite web|url=http://www.spaziomilan.it/2015/06/ufficiale_Бертолачи_milan_contratto/|title=UFFICIALE/ Бертолачи è del Milan. Contratto fino al 30 giugno 2019|website=www.spaziomilan.it}}{{Мртва_врска|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |align=center | |- | {{dts|format=dmy|2015|6|29}} | align=center| {{sortname||MF|Среден ред (фудбал)}} | {{flagicon|ITA}} [[Матео Песина]] | {{Age|1997|4|21|2015|6|29}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Монца|Монца]] | align=center| €20,000<ref>{{cite web|url=http://www.spaziomilan.it/2015/06/ufficiale-milan-preso-dal-monza-il-giovane-pessina/|title=UFFICIALE/ Milan, preso dal Monza il giovane Pessina|website=www.spaziomilan.it}}</ref><ref>{{cite web|author=Пјетро Mazzara|url=http://www.milannews.it/calciomercato-milan/milan-versati-20-mila-euro-al-monza-per-il-tesseramento-di-pessina-181074|title=Milan, versati 20 mila euro al Monza per il tesseramento di Pessina|publisher=milannews.it|language=it|date=4 Јули 2015|access-date=4 Јули 2015}}</ref> |align=center | |- | {{dts|format=dmy|2015|7|2}} | align=center| {{sortname||FW|Напад (фудбал) }} | {{flagicon|BRA}} [[Луис Адријано]] | {{Age|1987|4|12|2015|7|2}} | {{flagicon|UKR}} [[ФК Шахтјор Донецк|Шахтјор Донецк]] | align=center| €8,000,000<ref>{{cite web|title=AC MILAN COMUNICATO UFFICIALE|language=it|url=http://www.acmilan.com/it/news/breaking_news_show/81167|website=ACMilan.com|date=2 Јули 2015|access-date=2 Јули 2015}}</ref><ref>{{cite web|author=Даниеле Troilo|title=Луис Адријано è costato 8 milioni di euro|language=it|url=http://www.milannews.it/calciomercato-milan/luiz-adriano-e-costato-8-milioni-di-euro-180863|website=milannews.it|date=2 Јули 2015|access-date=2 Јули 2015}}</ref><ref>{{cite web|title=Луис Адријано moves to Milan|url=http://shakhtar.com/en/news/35797|website=shakhtar.com|date=2 Јули 2015|access-date=2 Јули 2015}}</ref> |align=center | |- | {{dts|format=dmy|2015|7|2}} | align=center| {{sortname||FW|Напад (фудбал) }} | {{flagicon|COL}} [[Карлос Бака]] | {{Age|1986|9|8|2015|7|2}} | {{flagicon|SPA}} [[ФК Севиља|Севиља]] | align=center| €30,000,000<ref>{{cite web|title=AC MILAN OFFICIAL COMMUNICATION|url=http://www.acmilan.com/en/news/breaking_news_show/81132|website=ACMilan.com|access-date=2 Јули 2015}}</ref> |align=center | |- | {{dts|format=dmy|2015|7|3}} | align=center| {{sortname||GK|Голман (фудбал)|c}} | {{flagicon|ITA}} [[Џанлујџи Донарума]] | {{Age|1999|2|25|2015|7|3}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Милан Примавера|младиот состав]] | align=center| слободно | align=center| промовиран |- | {{dts|format=dmy|2015|7|6}} | align=center| {{sortname||MF|Среден ред (фудбал)|c}} | {{flagicon|ITA}} {{flagicon|ARG}} [[Хосе Маури]] | {{Age|1996|5|16|2015|7|6}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Парма|Парма]] | align=center| слободно<ref>{{cite web|url=http://www.footballnewsguru.com/2015/07/AC-Milan-agree-Mauri-deal.html|title=AC Milan agree Jose Mauri deal - Football News Guru}}</ref> | align=center| |- | {{dts|format=dmy|2015|7|8}} | align=center| {{sortname||MF|Среден ред (фудбал)|c}} | {{flagicon|ARG}} [[Хуан Маури]] | {{Age|1988|12|29|2015|7|8}} | {{flagicon|ARG}} [[Тиро Федерал]] | align=center| слободно<ref>{{Cite web |url=http://www.forzaakragas.it/akragas-la-scheda-del-nuovo-acquisto-juan-alberto-mauri/ |title = Forza AkragasAkragas, la scheda del nuovo acquisto Juan Алберто Mauri - Forza Akragas |access-date=2015-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151208164735/http://www.forzaakragas.it/akragas-la-scheda-del-nuovo-acquisto-juan-alberto-mauri/ |archive-date=2015-12-08 |url-status=dead }}</ref> | align=center| |- | {{dts|format=dmy|2015|7|15}} | align=center| {{sortname||DF|Одбрана (фудбал)}} | {{flagicon|ITA}} [[Давиде Калабрија]] | {{Age|1996|12|6|2015|7|1}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Милан Примавера|млад состав]] | align=center| слободно | align=center| промовиран<ref>{{cite web|url=https://www.milannews.it/rassegna-stampa/tuttosport-milan-calabria-promosso-in-prima-squadra-completera-la-batteria-dei-terzini-181990|title=Tuttosport - Milan, Calabria promosso in prima squadra: completerà la batteria dei terzini|access-date=2018-07-02|archive-date=2018-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20180703021855/https://www.milannews.it/rassegna-stampa/tuttosport-milan-|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.milannews.it/primo-piano/Калабрија-a-mc-e-un-sogno-essere-in-prima-squadra-mihajlovic-ha-una-personalita-incredibile-lavoriamo-duro-per-riportare-il-milan-in-alto-182023|title= Calabria a MC: "E’ un sogno essere in prima squadra, Mihajlovic ha una personalità incredibile. Lavoriamo duro per riportare il Milan in alto"}}</ref> |- | {{dts|format=dmy|2015|8|10}} | align=center| {{sortname||DF|Одбрана (фудбал)}} | {{flagicon|ITA}} [[Алесио Ромањоли]] | {{Age|1995|1|12|2015|8|10}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Рома|Рома]] | align=center| €25,000,000 |align=center | |- | {{dts|format=dmy|2015|8|28}} | align=center| {{sortname||MF|Среден ред (фудбал)}} | {{flagicon|SVK}} [[Јурај Куцка]] | {{Age|1987|2|26|2015|8|28}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Џенова|Џенова]] | align=center| €3,000,000<ref>{{cite web|url=http://www.milannews.it/primo-piano/ac-milan-comunicato-ufficiale-kukca-ha-firmato-fino-al-2019-185802|title=AC MILAN COMUNICATO UFFICIALE: Kukca ha firmato fino al 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.spaziomilan.it/2015/08/milan_ufficiale_kucka_Џенова_acquisto/|title=UFFICIALE/ Kucka è un giocatore del Milan|website=www.spaziomilan.it}}{{Мртва_врска|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |align=center | |} =====На позајмица==== {| class="wikitable sortable" |- ! style="width:80px;”| Дата ! style="width:30pERRTREWERREREPUTOx;"| {{tooltip|Поз.|Позиција}} ! style="width:180px;”| Играч ! style="width:20px;"| {{tooltip|Возраст|Возраст на денот на трансферот}} ! style="width:155px;"| Од ! style="width:155px;" class="unsortable"| Износ ! style="width:215px;" class="unsortable”| Забелешка |- | {{dts|format=dmy|2015|8|27}} | align=center| {{sortname||FW|Напад (фудбал) }} | {{flagicon|ITA}} [[Марио Балотели]] | {{Age|1990|8|12|2015|8|27}} | {{flagicon|ENG}} [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] | align=center| слободно<ref>{{cite web|url=http://www.spaziomilan.it/2015/08/ufficiale-il-comunicato-sul-ritorno-di-mario-balotelli/|title=UFFICIALE/ Il comunicato sul ritorno di Balotelli. Sarà prestito annuale per SuperMario|website=www.spaziomilan.it}}</ref> |align=center | |} =====Вратени од позајмица===== {| class="wikitable sortable" |- ! style="width:80px;”| Дата ! style="width:30pERRTREWERREREPUTOx;"| {{tooltip|Поз.|Позиција}} ! style="width:180px;”| Играч ! style="width:20px;"| {{tooltip|Возраст|Возраст на денот на трансферот}} ! style="width:155px;"| Од ! style="width:155px;" class="unsortable"| Износ ! style="width:215px;" class="unsortable”| Забелешка |- | {{dts|format=dmy|2015|7|1}} | align=center| {{sortname||DF|Одбрана (фудбал)}} | {{flagicon|CZE}} [[Стефан Симиќ]] | {{Age|1995|01|20|2015|7|1}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Варезе|Варезе]] | align=center| слободно |align=center | |- | {{dts|format=dmy|2015|7|1}} | align=center| {{sortname||MF|Среден ред (фудбал)}} | {{flagicon|ITA}} [[Марко Бортоли]] | {{Age|1994|09|07|2015|7|1}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Месина|Месина]] | align=center| слободно |align=center | |- | {{dts|format=dmy|2015|7|1}} | align=center| {{sortname||MF|Среден ред (фудбал)}} | {{flagicon|GHA}} [[Едмунд Хотор]] | {{Age|1993|05|06|2015|7|1}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Венеција|Венеција]] | align=center| слободно |align=center | |- | {{dts|format=dmy|2015|7|1}} | align=center| {{sortname||MF|Среден ред (фудбал)}} | {{flagicon|ITA}} [[Антонио Ночерино]] | {{Age|1985|4|9|2015|7|1}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Парма|Парма]] | align=center| слободно |align=center | |- | {{dts|format=dmy|2015|7|1}} | align=center| {{sortname||FW|Напад (фудбал) }} | {{flagicon|FRA}} [[М'Баје Нијанг]] | {{Age|1994|12|19|2015|7|1}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Џенова|Џенова]] | align=center| слободно |align=center | |- | {{dts|format=dmy|2015|8|31}} | align=center| {{sortname||FW|Напад (фудбал) }} | {{flagicon|NGR}} [[Ннамди Одвамади]] | {{Age|1990|10|17|2015|8|31}} | {{flagicon|TUR}} [[Шанлиурфаспор]] | align=center| слободно |align=center | Еднострано завршен договор<ref>{{cite web|url=http://www.milannews.it/calciomercato-milan/mn-oduamadi-si-allena-a-Миланело-a-gennaio-cerca-sistemazione-192341|title=MN - Oduamadi si allena a Миланело: a gennaio cerca sistemazione}}</ref> |} Вкупен трошок: {{loss}} €86,470,000 ====Напуштиле==== {| class="wikitable sortable" |- ! style="width:80px;”| Дата ! style="width:15px;"| {{tooltip|Поз.|Позиција}} ! style=“width:170px;”| Играч ! style="width:15px;"| {{tooltip|Возраст|Возраст на денот на трансферот}} ! style="width:175px;"| Во ! style="width:130px;" class="unsortable"| Износ ! style="width:290px;" class="unsortable”| Забелешка |- | {{dts|format=dmy|2015|5|13}} | align=center| {{sortname||FW|Напад (фудбал) |c}} | {{flagicon|BRA}} [[Робињо]] | {{Age|1984|1|25|2015|5|13}} | {{flagicon|CHN}} [[ФК Гуангџоу|Гуангџоу]] | align=center| слободно<ref>{{cite web|title=AC MILAN & РОБИЊО AGREE TO TERMINATE CONTRACT|url=http://www.acmilan.com/en/news/breaking_news_show/78633|website=acmilan.com/en|access-date=12 Мај 2015}}</ref> | align=center| По враќање од позајмица |- | {{dts|format=dmy|2015|5|14}} | align=center| {{sortname||MF|Среден ред (фудбал)|c}} | {{flagicon|ITA}} [[Рикардо Сапонара]] | {{Age|1991|12|21|2015|5|14}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Емполи|Емполи]] | align=center| €4M<ref>{{cite web|url=http://www.italianfootballdaily.com/Сапонара-to-be-bought-out-by-empoli/|title=Сапонара to be Bought Out by Empoli|publisher=italianfootballdaily.com|access-date=19 Мај 2015}}{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | align=center| Искористена опција за купување |- | {{dts|format=dmy|2015|6|2}} | align=center| {{sortname||MF|Среден ред (фудбал)|c}} | {{flagicon|GHA}} [[Мишел Есиен]] | {{Age|1982|12|3|2015|6|2}} | {{flagicon|GRE}} [[ФК Панатинаикос|Панатинаикос]] | align=center| слободно<ref>{{cite web|title=Мишел Есиен signs to Panathinaikos FC|url=http://www.pao.gr/en/news/clubnews/?itemid=e7a34df8-5094-4c55-9674-c56a17a0bbbe|access-date=2 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150603011040/http://www.pao.gr/en/news/clubnews/?itemid=e7a34df8-5094-4c55-9674-c56a17a0bbbe|archive-date=2015-06-03|url-status=dead}}</ref> | align=center| Крај на договор |- | {{dts|format=dmy|2015|6|24}} | align=center| {{sortname||MF|Среден ред (фудбал)}} | {{flagicon|ITA}} [[Марко Фосати]] | {{Age|1992|10|5|2015|6|24}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Каљари Калчо|Каљари]] | align=center| слободно<ref>{{cite web|url=http://www.spaziomilan.it/2015/06/ufficiale_Фосати_milan_cagliari/|title=UFFICIALE/ Фосати, addio Milan: sarà un nuovo giocatore del Cagliari|website=www.spaziomilan.it}}{{Мртва_врска|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |align=center |По враќање од позајмица |- | {{dts|format=dmy|2015|6|26}} | align=center| {{sortname||MF|Среден ред (фудбал)}} | {{flagicon|ITA}} [[Марио Пичиночи]] | {{Age|1995|2|21|2015|6|26}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Виченца|Виченца]] | align=center| слободно<ref>{{cite web|url=http://www.calciomercato.com/news/vicenza-ufficiale-biennale-per-piccinocchi-343072|title=Vicenza, UFFICIALE: biennale per Piccinocchi}}</ref> |align=center | |- | {{dts|format=dmy|2015|6|30}} | align=center| {{sortname||MF|Среден ред (фудбал)}} | {{flagicon|GHA}} [[Сали Мунтари]] | {{Age|1984|8|27|2015|6|30}} | {{flagicon|SAU}} [[ФК Итихад|Итихад]] | align=center| слободно<ref>{{cite web|url=http://football-italia.net/68498/milan-cancel-muntari-contract|title=Milan cancel Muntari contract - Football Italia|website=football-italia.net}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.calciomercato.com/news/ufficiale-muntari-firma-con-l-al-ittihad-biennale-da-7-milioni-a-640584|title=Muntari, 14 milioni dall'Al-Ittihad}}</ref> |align=center | |- | {{dts|format=dmy|2015|7|01}} | align=center| {{sortname||GK|Голман (фудбал)|c}} | {{flagicon|ITA}} [[Егоардо Пацагли]] | {{Age|1989|04|11|2015|7|01}} | неврзан | align=center| слободно | align=center| По враќање од позајмица |- | {{dts|format=dmy|2015|7|01}} | align=center| {{sortname||DF|Одбрана (фудбал)|c}} | {{flagicon|ITA}} [[Даниеле Бонера]] | {{Age|1981|5|31|2015|7|01}} | {{flagicon|ESP}} [[ФК Виљареал|Виљареал]] | align=center| слободно<ref>{{cite web|url=http://www.rossoneriblog.com/2015/06/30/the-contract-of-bonera-will-not-be-renewed-veteran-defender-to-leave-milan-after-9-years/|title=The contract of Bonera will not be renewed, veteran defender to leave Milan after 9 years - Rossoneri Blog - AC Milan News|website=www.rossoneriblog.com}}</ref> | align=center| Крај на договор |- | {{dts|format=dmy|2015|7|01}} | align=center| {{sortname||DF|Одбрана (фудбал)}} | {{flagicon|ROM}} [[Кристијан Даминуца]] | {{Age|1990|02|15|2015|7|01}} | {{flagicon|IRQ}} [[ФК Зако|Зако]] | align=center| слободно<ref>{{cite web|url=http://www.milannews.it/news/ufficiale-addio-milan-daminuta-va-a-giocare-in-iraq-181158|title=UFFICIALE: Addio Milan, Daminuta va a giocare in Iraq}}</ref> | align=center| Крај на договор. По враќање од позајмица |- | {{dts|format=dmy|2015|7|01}} | align=center| {{sortname||DF|Одбрана (фудбал)|c}} | {{flagicon|FRA}} [[Абил Рами]] | {{Age|1985|12|27|2015|7|01}} | {{flagicon|SPA}} [[ФК Севиља|Севиља]] | align=center| €3.5M | align=center| |- | {{dts|format=dmy|2015|7|1}} | align=center| {{sortname||DF|Одбрана (фудбал)|c}} | {{flagicon|SPA}} {{sortname|Дидак|Вила}} | {{Age|1989|6|9|2015|7|1}} | {{flagicon|GRE}} [[ФК АЕК Атина|АЕК Атина]] | align=center| слободно<ref>{{cite web|url=http://www.aekfc.gr/newsdetails/ntintak-gia-tria-chronia-45596.htm?lang=en&path=1536687956|title=Дидак joins AEK FC < ANNOUNCEMENTS - AEK F.C. Official Web Site|website=AEK F.C. Official Web Site}}</ref> | align=center| По враќање од позајмица |- | {{dts|format=dmy|2015|7|01}} | align=center| {{sortname||MF|Среден ред (фудбал)}} | {{flagicon|HUN}} [[Атила Филкор]] | {{Age|1988|07|12|2015|7|01}} | {{flagicon|HUN}} [[ФК Ујпешт|Ујпешт]] | align=center| слободно<ref>{{cite web|url=http://www.nemzetisport.hu/labdarugo_nb_i/nb-i-filkor-attila-alairt-az-ujpesthez-hivatalos-2423271|title=NB I: Filkor Attila aláírt az Újpesthez – hivatalos - NSO|last=nemzetisport.hu|date=1 Јули 2015}}</ref> | align=center| Крај на договор. По враќање од позајмица |- | {{dts|format=dmy|2015|7|01}} | align=center| {{sortname||MF|Среден ред (фудбал)}} | {{flagicon|POR}} [[Пеле (фудбалер, роден 1991)|Пеле]] | {{Age|1991|09|29|2015|7|01}} | {{flagicon|POR}} [[ФК Бенфика|Бенфика]] | align=center| слободно<ref>{{cite web|url=https://desporto.sapo.pt/futebol/primeira_liga/artigo/2015/06/28/tenho-a-ambicao-de-ficar-no-plantel-do-Бенфика|title=Pelé: "Tenho a ambição de ficar no plantel do Бенфика" - SAPO Desporto|last=SAPO}}{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | align=center| Крај на договор. По враќање од позајмица |- | {{dts|format=dmy|2015|7|01}} | align=center| {{sortname||FW|Напад (фудбал) }} | {{flagicon|NGR}} [[Езекиел Хенти]] | {{Age|1993|05|13|2015|7|01}} | {{flagicon|SVN}} [[ФК Олимпија Љубљана (2005)|Олимпија]] | align=center| €150,000<ref>{{cite web|url=http://www.nkolimpija.si/igralci|title=Igralci|website=NK Olimpija}}</ref> | align=center| Позајмица to full purchase |- | {{dts|format=dmy|2015|7|01}} | align=center| {{sortname||FW|Напад (фудбал) |c}} | {{flagicon|ITA}} [[Џампаоло Пацини]] | {{Age|1984|08|2|2015|7|01}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Хелас Верона]] | align=center| слободно | align=center| Крај на договор |- | {{dts|format=dmy|2015|7|2}} | align=center| {{sortname||MF|Среден ред (фудбал)}} | {{flagicon|SLO}} [[Валтер Бирса]] | {{Age|1986|8|7|2015|7|2}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Кјево Верона|Кјево]] | align=center| €1.5M<ref>{{cite web|url=http://www.chievoverona.it/en/node/19754|language=it|title=Ufficiale: Birsa a titolo definitivo al ChievoVerona|publisher=chievoverona.it|date=2 Јули 2015|access-date=2 Јули 2015|archive-date=2015-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923203342/http://www.chievoverona.it/en/node/19754|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.calcioefinanza.it/2015/09/02/bilancio-milan-impatto-calciomercato-sui-conti-2015-2016/|language=it|title=Bilancio Milan, l’impatto del calciomercato sui conti 2015 e 2016|publisher=calcioefinanza.it|date=2 Септември 2015|access-date=25 Март 2016}}</ref> |align=center | Искористена опција за купување |- | {{dts|format=dmy|2015|7|11}} | align=center| {{sortname||MF|Среден ред (фудбал)}} | {{flagicon|ITA}} [[Марко Пинато]] | {{Age|1995|1|9|2015|7|11}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Виченца|Виченца]] | align=center| Неоткриено<ref>{{cite web|url=http://www.spaziomilan.it/2015/07/ufficiale_pinato_milan/|title=UFFICIALE/ Pinato al Vicenza, contratto fino al 2018|website=www.spaziomilan.it}}</ref> |align=center | По враќање од позајмица |- | {{dts|format=dmy|2015|7|16}} | align=center| {{sortname||DF|Одбрана (фудбал)}} | {{flagicon|BRA}} [[Маркус Плинио Динис|Маркус Динис]] | {{Age|1987|8|1|2015|7|16}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Падова|Падова]] | align=center| слободно<ref>{{Cite web |url=http://www.padovacalcio.it/news_prima_squadra/fabiano_marcus_diniz_ufficialmente_calcio_padova/ |title = I brasiliani Fabiano e Marcus Diniz sono ufficialmente giocatori del Calcio Padova {{!}} Biancoscudati Padova |access-date=2015-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150722031702/http://www.padovacalcio.it/news_prima_squadra/fabiano_marcus_diniz_ufficialmente_calcio_padova/ |archive-date=2015-07-22 |url-status=dead }}</ref> |align=center | По враќање од позајмица |- | {{dts|format=dmy|2015|7|30}} | align=center| {{sortname||DF|Одбрана (фудбал)}} | {{flagicon|ITA}} [[Микеланџело Албертаци]] | {{Age|1991|1|7|2015|7|30}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Хелас Верона]] | align=center| Неоткриено<ref>{{cite web|url=http://www.spaziomilan.it/2015/07/ufficiale_albertazzi_hellas_verona/|title=UFFICIALE/ albertazzi all'ФК Хелас Верона a titolo definitvo|website=www.spaziomilan.it}}</ref> |align=center | |- | {{dts|format=dmy|2015|8|6}} | align=center| {{sortname||DF|Одбрана (фудбал)}} | {{flagicon|HUN}} [[Кристијан Тамас]] | {{Age|1995|4|18|2015|8|6}} | {{flagicon|ITA}} [[Специја Калчо|Специја]] | align=center| Неоткриено<ref>{{cite web|url=http://www.acspezia.com/notizie/mercato-c-krisztian-tamas-per-la-corsia-di-sinistra.12451.html|title=Mercato: c'è Krisztian Tamas per la corsia di sinistra}}</ref> |align=center | По враќање од позајмица |- | {{dts|format=dmy|2015|8|28}} | align=center| {{sortname||GK|Голман (фудбал)}} | {{flagicon|ITA}} [[Стефано Гори]] | {{Age|1995|3|9|2015|8|28}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Бари|Бари]] | align=center| Неоткриено<ref>{{cite web|url=http://www.spaziomilan.it/2015/08/ufficiale_gori_milan_bari/|title=UFFICIALE/ Gori al Bari, contratto triennale|website=www.spaziomilan.it}}</ref> |align=center | |- | {{dts|format=dmy|2015|8|28}} | align=center| {{sortname||FW|Напад (фудбал) }} | {{flagicon|ITA}} [[Michael Fabbro]] | {{Age|1996|5|10|2015|8|6}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Басано|Басано]] | align=center| Неоткриено<ref>{{cite web|url=http://www.spaziomilan.it/2015/08/milan_fabbro_bassano_cessione_trattativa/|title=UFFICIALE/ Fabbro al Bassano a titolo definitivo|website=www.spaziomilan.it}}</ref> |align=center | |- | {{dts|format=dmy|2015|8|31}} | align=center| {{sortname||DF|Напад (фудбал) |c}} | {{flagicon|ITA}} [[Кристијан Закардо]] | {{Age|1981|12|21|2015|8|31}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Карпи|Карпи]] | align=center| слободно<ref>{{cite web|url=http://www.spaziomilan.it/2015/08/zaccardo_carpi_milan/|title=UFFICIALE/ Zaccardo al Carpi a titolo definitivo, contratto biennale|website=www.spaziomilan.it}}</ref> | align=center| |- | {{dts|format=dmy|2015|8|31}} | align=center| {{sortname||MF|Среден ред (фудбал)}} | {{flagicon|SVN}} [[Жан Бенедичиќ]] | {{Age|1995|10|03|2015|8|31}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Комо|Комо]] | align=center| Неоткриено<ref>{{cite web|url=http://www.calciomercato.com/news/como-ufficiale-preso-un-ex-milan-653620|title=Como, UFFICIALE: preso un ex Milan}}</ref> |align=center | По враќање од позајмица |- | {{dts|format=dmy|2015|9|1}} | align=center| {{sortname||GK|Голман (фудбал)|c}} | {{flagicon|ITA}} [[Давиде Нардуцо]] | {{Age|1994|8|16|2015|9|1}} | неврзан | align=center| слободно<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/DavideNarduzzo/status/639329065388916736|title=Давиде Нардуцо on Twitter}}</ref> | align=center| По враќање од позајмица |- | {{dts|format=dmy|2015|9|1}} | align=center| {{sortname||FW|Напад (фудбал) |c}} | {{flagicon|ARG}} {{flagicon|ITA}} [[Алесио Иноценти]] | {{Age|1993|2|4|2015|9|1}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Мелфи|Мелфи]] | align=center| Неоткриено<ref>{{Cite web |url=http://www.asmelfi.it/squadra-2015-2016 |title = ROSA CALCIATORI AS MELFI SRL STAGIONE SPORTIVA 2015/2016 {{!}} Asmelfi.it |access-date=2015-09-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923014757/http://www.asmelfi.it/squadra-2015-2016 |archive-date=2015-09-23 |url-status=dead }}</ref> | align=center| По враќање од позајмица |- | {{dts|format=dmy|2015|9|1}} | align=center| {{sortname||DF|Одбрана (фудбал)|c}} | {{flagicon|ITA}} [[Џохад Ферети]] | {{Age|1994|5|30|2015|9|1}} | неврзан | align=center| слободно<ref>{{cite web|url=https://mobile.twitter.com/johad13|title=Џохад Ферети (@Johad13) on Twitter|website=mobile.twitter.com}}</ref> | align=center| По враќање од позајмица |} =====Крај на позајмица===== {| class="wikitable sortable" |- ! style="width:80px;”| Дата ! style="width:15px;"| {{tooltip|Поз.|Позиција}} ! style="width:170px;"| Играч ! style="width:15px;"| {{tooltip|Возраст|Возраст на денот на трансферот}} ! style="width:175px;"| Во ! style="width:130px;" class="unsortable"| Износ ! style="width:290px;" class="unsortable”| Забелешка |- | {{dts|format=dmy|2015|7|01}} | align=center| {{sortname||DF|Одбрана (фудбал)|c}} | {{flagicon|ITA}} [[Салваторе Бочети]] | {{Age|1986|11|30|2015|7|01}} | {{flagicon|RUS}} [[ФК Спартак Москва|Спартак Москва]] | align=center| слободно | align=center| |- | {{dts|format=dmy|2015|7|01}} | align=center| {{sortname||MF|Среден ред (фудбал)|c}} | {{flagicon|NED}} [[Марко ван Гинкел]] | {{Age|1992|12|1|2015|7|01}} | {{flagicon|ENG}} [[ФК Челси|Челси]] | align=center| слободно | align=center| |- | {{dts|format=dmy|2015|7|01}} | align=center| {{sortname||FW|Напад (фудбал) |c}} | {{flagicon|ITA}} [[Матија Дестро]] | {{Age|1991|3|20|2015|7|01}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Рома|Рома]] | align=center| слободно | align=center| |} =====Крај на позајмица===== {| class="wikitable sortable" |- ! style="width:70px;"| Дата ! style="width:15px;"| {{tooltip|Поз.|Позиција}} ! style="width:170px;"| Играч ! style="width:15px;"| {{tooltip|Возраст|Возраст на денот на трансферот}} ! style="width:150px;"| Во ! style="width:145px;" class="unsortable"| Износ ! style="width:270px;" class="unsortable”| Забелешка |- | {{dts|format=dmy|2015|6|23}} | align=center| {{sortname||FW|Напад (фудбал) |c}} | {{flagicon|ITA}} [[Џанмарио Коми]] | {{Age|1992|5|3|2015|6|23}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Ливорно|Ливорно]] | align=center| слободно<ref>{{cite news|last1=Triolo|first1=Daniele|title=Gazzetta - Fatta per Comi al Livorno: prestito con riscatto e controriscatto|url=http://www.milannews.it/i-raГаци-sono-in-giro/gazzetta-fatta-per-comi-al-livorno-prestito-con-riscatto-e-controriscatto-180002|access-date=23 June 2015|language=it}}{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | align=center| По враќање од позајмица, опција за откуп |- | {{dts|format=dmy|2015|7|13}} | align=center| {{sortname||FW|Напад (фудбал) |c}} | {{flagicon|ITA}} [[Стефан Ел Шарави]] | {{Age|1992|10|17|2015|7|13}} | {{flagicon|FRA}} [[ФК Монако|Монако]] | align=center| €2M<ref>{{cite web|url=http://www.asmonaco.com/fr/article/el-shaarawy-a-la-as-monaco-68391.html|title=El Shaarawy à l’AS Monaco - News - ФК Монако|website=www.asmonaco.com|access-date=2015-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20150715225404/http://www.asmonaco.com/fr/article/el-shaarawy-a-la-as-monaco-68391.html|archive-date=2015-07-15|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.acmilan.com/it/news/breaking_news_show/81669|title=Milan news: ultime notizie live - AC Milan|first=AC|last=Milan|website=AC Milan}}</ref> | align=center| опција за откуп - €14M<ref>{{cite news|last1=Laudisa|first1=Carlo|publisher=La Gazzetta dello Sport|title=El Shaarawy-Monaco, è fatta. Lascia il ritiro: al Milan 16 milioni|url=http://www.gazzetta.it/Calciomercato/11-07-2015/el-shaarawy-monaco-fatta-lascia-ritiro-milan-16-milioni-120515307508.shtml|date=11 Јули 2015|access-date=26 Јули 2015|language=it}}</ref><ref>{{cite news|last1=De Santis|first1=Матео|publisher=La Stampa|title=El Shaarawy al Monaco, accordo raggiunto col Milan|url=http://www.lastampa.it/2015/07/11/sport/calcio/el-shaarawy-al-monaco-accordo-raggiunto-col-milan-lBeLbaPeNh7ray7BUSMw7L/pagina.html|date=11 Јули 2015|access-date=26 Јули 2015|language=it|archive-date=2015-12-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208071122/http://www.lastampa.it/2015/07/11/sport/calcio/el-shaarawy-al-monaco-accordo-raggiunto-col-milan-lBeLbaPeNh7ray7BUSMw7L/pagina.html|url-status=dead}}</ref> |- | {{dts|format=dmy|2015|7|13}} | align=center| {{sortname||FW|Напад (фудбал) |c}} | {{flagicon|ITA}} [[Џанмарко Ѕигони]] | {{Age|1991|10|3|2015|7|13}} | {{flagicon|ITA}} [[СПАЛ]] | align=center| слободно<ref>{{cite web|url=http://www.spaziomilan.it/2015/07/zigoni_spal_prestito_centravanti_milan/|title=UFFICIALE/ Zigoni resta in prestito alla Spal|website=www.spaziomilan.it}}</ref> | align=center| Позајмица confirmed |- | {{dts|format=dmy|2015|7|14}} | align=center| {{sortname||MF|Среден ред (фудбал)|c}} | {{flagicon|ITA}} [[Алесандро Мастали]] | {{Age|1996|2|7|2015|7|14}} | {{flagicon|SUI}} [[ФК Лугано|Лугано]] | align=center| слободно<ref>{{cite web|url=http://www.calciomercato.com/news/milan-ufficiale-mastalli-e-non-modic-da-zeman-643974|title=Milan, UFFICIALE: Mastalli e non Modic da Zeman}}</ref> | align=center| По промовирање во првиот тим |- | {{dts|format=dmy|2015|7|15}} | align=center| {{sortname||GK|Голман (фудбал)}} | {{flagicon|BRA}} [[Габриел Фереира|Габриел]] | {{Age|1992|9|27|2015|7|15}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Наполи|Наполи]] | align=center| слободно<ref>{{cite web|url=http://www.spaziomilan.it/2015/07/ufficiale_gabriel_Наполи/|title=UFFICIALE/ Gabriel in prestito al Наполи|website=www.spaziomilan.it}}{{Мртва_врска|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |align=center | По враќање од позајмица |- | {{dts|format=dmy|2015|7|21}} | align=center| {{sortname||FW|Напад (фудбал) }} | {{flagicon|NGR}} [[Ннамди Одвамади]] | {{Age|1990|10|17|2015|7|21}} | {{flagicon|TUR}} [[Шанлиурфаспор]] | align=center| слободно<ref>{{Cite web |url=http://www.sanliurfaspor.org/transfer-2/ |title = TRANSFER – Шанлиурфаспор |access-date=2015-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150722083839/http://www.sanliurfaspor.org/transfer-2/ |archive-date=2015-07-22 |url-status=dead }}</ref> |align=center | По враќање од позајмица |- | {{dts|format=dmy|2015|7|30}} | align=center| {{sortname||FW|Напад (фудбал) }} | {{flagicon|ITA}} [[Давиде Ди Молфета]] | {{Age|1996|6|23|2015|7|30}} | {{flagicon|ITA}} [[Беневенто Калчо|Беневенто]] | align=center| слободно<ref>{{cite web|url=http://www.spaziomilan.it/2015/07/il-tweet-di-di-molfetta-inizia-il-calcio-vero-non-vedo-lora-di-cominciare/|title=Il tweet di Di Molfetta: "Inizia il calcio vero, non vedo l’ora di cominciare"|website=www.spaziomilan.it}}</ref> |align=center | |- | {{dts|format=dmy|2015|7|31}} | align=center| {{sortname||FW|Напад (фудбал) }} | {{flagicon|ITA}} [[Џакомо Берета]] | {{Age|1992|3|14|2015|7|31}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Про Верчели 1892|Верчели]] | align=center| слободно<ref>{{cite web|url=http://www.spaziomilan.it/2015/07/beretta_prestito_vercelli_cessione_ritorno/|title=UFFICIALE/ Beretta torna in prestito alla Pro Vercelli|website=www.spaziomilan.it}}</ref> | align=center | Позајмица confirmed |- | {{dts|format=dmy|2015|8|4}} | align=center| {{sortname||MF|Среден ред (фудбал)}} | {{flagicon|BIH}} [[Андреј Модиќ]] | {{Age|1996|3|7|2015|8|4}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Виченца|Виченца]] | align=center| слободно<ref>{{cite web|url=http://www.milannews.it/calciomercato-milan/vicenza-dal-milan-arriva-andrej-modic-in-prestito-annuale-183731|title=Vicenza, dal Milan arriva Andrej Modic in prestito annuale}}</ref> | align=center | По промовирање во првиот тим |- | {{dts|format=dmy|2015|8|10}} | align=center| {{sortname||MF|Среден ред (фудбал)}} | {{flagicon|ITA}} [[Матео Песина]] | {{Age|1997|4|21|2015|6|29}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Лече|Лече]] | align=center| слободно<ref>{{cite web|url=http://www.spaziomilan.it/2015/08/milan_pessina_prestito_lecce_bari/|title=CALCIOMERCATO/ Milan, Pessina approda in prestito al Lecce|website=www.spaziomilan.it}}</ref> |align=center | |- | {{dts|format=dmy|2015|8|16}} | align=center| {{sortname||MF|Среден ред (фудбал)|c}} | {{flagicon|ITA}} [[Симоне Верди]] | {{Age|1992|07|12|2015|8|16}} | {{flagicon|SPA}} [[ФК Ејбар|Ејбар]] | align=center| слободно<ref>{{cite news|publisher=[[SD Eibar]] |title=El mediapunta Симоне Верди se incorpora al Eibar, cedido del AC Milán |url=http://www.sdeibar.com/-/el-mediapunta-simone-verdi-se-incorpora-al-eibar-cedido-del-ac-milan |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924095852/http://www.sdeibar.com/-/el-mediapunta-simone-verdi-se-incorpora-al-eibar-cedido-del-ac-milan |url-status=dead |archive-date=24 Септември 2015 |date=16 Август 2015 |access-date=16 Август 2015 |language=es }}</ref> | align=center| Опција за целосен откуп<ref>{{cite news|last1=Mazzara|first1=Pietro|publisher=MilanNews.it|title=UFFICIALE: Verdi passa all'Eibar in prestito con opzione di riscatto|url=http://www.milannews.it/calciomercato-milan/ufficiale-verdi-passa-all-eibar-in-prestito-con-opzione-di-riscatto-184676|date=16 Август 2015|access-date=16 Август 2015|language=it}}</ref> |- | {{dts|format=dmy|2015|8|17}} | align=center| {{sortname||MF|Среден ред (фудбал)|c}} | {{flagicon|ARG}} [[Хуан Маури]] | {{Age|1988|12|29|2015|7|6}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Акрагас|Акрагас]] | align=center| слободно<ref>{{cite web|url=http://www.ssakragas.it/news/72458079750/juan-alberto-mauri-ha-firmato-con-l-akragas|title=Juan Алберто Mauri ha firmato con l'Akragas|last=slyvi.com|access-date=2015-08-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20170619205431/http://www.ssakragas.it/news/72458079750/juan-alberto-mauri-ha-firmato-con-l-akragas|archive-date=2017-06-19|url-status=dead}}</ref> | align=center| |- | {{dts|format=dmy|2015|8|25}} | align=center| {{sortname||DF|Одбрана (фудбал)}} | {{flagicon|COL}} [[Џерсон Вергара]] | {{Age|1994|03|26|2015|8|25}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Ливорно|Ливорно]] | align=center| слободно<ref>{{cite web|url=http://www.calciomercato.com/news/livorno-ufficiale-vergara-dal-milan-322645|title=Livorno, UFFICIALE: Vergara dal Milan}}</ref> | align=center| По враќање од позајмица |- | {{dts|format=dmy|2015|8|26}} | align=center| {{sortname||DF|Одбрана (фудбал)}} | {{flagicon|ITA}} {{flagicon|ARG}} [[Габриел Палета]] | {{Age|1986|02|15|2015|8|26}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Аталанта|Аталанта]] | align=center| слободно<ref>{{cite web|url=http://www.calciomercato.com/news/Аталанта-ufficiale-ecco-paletta-578250|title=Аталанта, UFFICIALE: ecco Paletta}}{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | align=center| |- | {{dts|format=dmy|2015|8|30}} | align=center| {{sortname||GK|Голман (фудбал)}} | {{flagicon|ITA}} [[Михаел Агаци]] | {{Age|1984|7|3|2015|8|30}} | {{flagicon|ENG}} [[ФК Мидлсбро|Мидлсбро]] | align=center| слободно<ref>{{cite web|url=http://www.mfc.co.uk/news/article/2014/boro-michael-aГаци-ac-milan-2653277.aspx|title=Five Facts On Boro's Latest Recruit Михаел Агаци from AC Milan in Serie A - Middlesbrough FC|website=www.mfc.co.uk}}</ref> | align=center| Опција за целосен откуп |- | {{dts|format=dmy|2015|8|30}} | align=center| {{sortname||FW|Напад (фудбал) |c}} | {{flagicon|ITA}} [[Андреја Петагна]] | {{Age|1995|06|30|2015|8|30}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Асколи|Асколи]] | align=center| слободно<ref>{{cite news|publisher=[[ФК Асколи|Асколиpicchio.com]]|title=Ufficiale Петагна dal Milan. Prolunga il contratto Addae|url=http://www.ascolipicchio.com/index.php/news/leggi/ufficiale-Петагна-dal-milan.-prolunga-il-contratto-addae|date=30 Август 2015|access-date=30 Август 2015|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20150904084507/http://www.ascolipicchio.com/index.php/news/leggi/ufficiale-Петагна-dal-milan.-prolunga-il-contratto-addae|archive-date=4 Септември 2015|url-status=dead}}</ref> | align=center| По враќање од позајмица, опција за откуп |- | {{dts|format=dmy|2015|8|31}} | align=center| {{sortname||MF|Среден ред (фудбал)|c}} | {{flagicon|MAR}} [[Хаким Мастур]] | {{Age|1998|01|15|2015|8|31}} | {{flagicon|SPA}} [[ФК Малага|Малага]] | align=center| слободно<ref>{{cite web|url=http://www.milannews.it/news/ac-milan-comunicato-ufficiale-mastour-al-malaga-in-prestito-con-diritto-di-riscatto-e-controriscatto-186184|title=AC MILAN COMUNICATO UFFICIALE: Mastour al Malaga in prestito con diritto di riscatto e controriscatto}}</ref> | align=center| Двегодишна позајмица. Опција за целосен откуп и откуп |- | {{dts|format=dmy|2015|8|31}} | align=center| {{sortname||FW|Напад (фудбал) |c}} | {{flagicon|ITA}} [[Алесандро Матри]] | {{Age|1984|08|19|2015|8|31}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Лацио|Лацио]] | align=center| слободно<ref>{{cite web|url=http://www.calciomercato.com/news/Лацио-ufficiale-matri-il-comunicato-826026|title=Лацио, UFFICIALE Matri: il comunicato}}{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | align=center| По враќање од позајмица |- | {{dts|format=dmy|2015|8|31}} | align=center| {{sortname||MF|Среден ред (фудбал)}} | {{flagicon|NGA}} [[Фавур Анекан]] | {{Age|1994|01|10|2015|8|31}} | {{flagicon|SVN}} [[ФК Крка]] | align=center| слободно<ref>{{cite web|url=http://www.nkkrka.com/si/prva-ekipa/igralci/aniekan-favour/51|title=ФК КРКА|website=www.nkkrka.com|accessdate=2022-11-30|archive-date=2021-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20210119045052/http://www.nkkrka.com/si/prva-ekipa/igralci/aniekan-favour/51|url-status=dead}}</ref> |align=center | Позајмица |- | {{dts|format=dmy|2015|8|31}} | align=center| {{sortname||FW|Напад (фудбал) |c}} | {{flagicon|ITA}} [[Матео Чинелато]] | {{Age|1991|09|2|2015|8|31}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Кунео|Кунео]] | align=center| слободно<ref>{{cite web|url=http://www.cuneocalcio.it/news/comunicati-stampa/2191-ingaggiato-Матео-chinellato.html?eprivacy=1|title=Ingaggiato Матео Чинелато|last=gestione|website=www.cuneocalcio.it}}{{Мртва_врска|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | align=center| По очекуваното враќање од позајмица |} :Вкупен приход: {{gain}} €11,150,000 :Нето приход: {{loss}} €75,320,000 ===Летен прозорец=== ====Купени==== {| class="wikitable sortable" |- ! style="width:80px;”| Дата ! style="width:15pERRTREWERREREPUTOx;"| {{tooltip|Поз.|Позиција}} ! style=“width:170px;”| Играч ! style="width:15px;"| {{tooltip|Возраст|Возраст на денот на трансферот}} ! style="width:175px;"| Од ! style="width:130px;" class="unsortable"| Износ ! style="width:290px;" class="unsortable”| Забелешка |- | {{dts|format=dmy|2015|12|9}} | align=center| {{sortname||MF|Среден ред (фудбал)}} | {{flagicon|GHA}} [[Кевин-Принс Боатенг]] | {{Age|1987|3|6|2015|12|9}} | неврзан | align=center| слободно<ref name="spaziomilan.it">{{cite web|url=http://www.spaziomilan.it/2016/01/lunedi-4-gennaio-inizia-il-mercato-le-operazioni-del-milan/|title=Сусо e Boateng, lunedì l'ufficialità|website=www.spaziomilan.it}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.milannews.it/calciomercato-milan/ufficiale-milan-depositato-in-lega-serie-a-il-contratto-di-boateng-197651|title=UFFICIALE: Milan, depositato in Lega Serie A il contratto di Boateng}}</ref> | align=center| од 4 Јануари 2016<ref>{{cite web|url=http://www.calciomercato.com/news/serie-a-tutti-gli-affari-ufficiali-285324|title=Serie A: tutti gli affari UFFICIALI}}</ref> |- | {{dts|format=dmy|2016|2|1}} | align=center| {{sortname||MF|Среден ред (фудбал)}} | {{flagicon|ITA}} [[Мануел Локатели]] | {{Age|1998|1|8|2016|2|1}} | [[ФК Милан Примавера|младиот состав]] | align=center| слободно | align=center| промовиран |} =====Вратени од позајмица===== {| class="wikitable sortable" |- ! style="width:80px;”| Дата ! style="width:15pERRTREWERREREPUTOx;"| {{tooltip|Поз.|Позиција}} ! style=“width:170px;”| Играч ! style="width:15px;"| {{tooltip|Возраст|Возраст на денот на трансферот}} ! style="width:175px;"| Од ! style="width:130px;" class="unsortable"| Износ ! style="width:290px;" class="unsortable”| Забелешка |- | {{dts|format=dmy|2016|1|1}} | align=center| {{sortname||MF|Среден ред (фудбал)}} | {{flagicon|ITA}} [[Алесандро Мастали]] | {{Age|1996|02|5|2016|1|1}} | {{flagicon|SUI}} [[ФК Лугано|Лугано]] | align=center| слободно<ref>{{cite web|url=http://www.fclugano.com/?4758/il-ritorno-di-malvino|title=ФК Лугано - Sito Ufficiale|website=www.fclugano.com}}</ref> | align=center | во [[ФК Милан Примавера|Примавера]] |} Вкупен трошок: {{loss}} €0 ====Напуштиле==== {| class="wikitable sortable" |- ! style="width:80px;”| Дата ! style="width:15pERRTREWERREREPUTOx;"| {{tooltip|Поз.|Позиција}} ! style=“width:170px;”| Играч ! style="width:15px;"| {{tooltip|Возраст|Возраст на денот на трансферот}} ! style="width:175px;"| Во ! style="width:130px;" class="unsortable"| Износ ! style="width:290px;" class="unsortable”| Забелешка |- | {{dts|format=dmy|2016|1|7}} | align=center| {{sortname||DF|Одбрана (фудбал)|c}} | {{flagicon|ITA}} [[Иван Ронданини]] | {{Age|1995|4|10|2016|1|7}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Савона|Савона]] | align=center| слободно<ref>{{cite web|url=http://www.savonafbc.it/index.php?option=com_content&view=article&id=2189:ivan-rondanini-nuovo-biancoblu&catid=9&Itemid=192|title=Savona FBC - Sito Ufficiale|website=Savona FBC - Sito Ufficiale|accessdate=2022-11-30|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304122909/http://www.savonafbc.it/index.php?option=com_content&view=article&id=2189:ivan-rondanini-nuovo-biancoblu&catid=9&Itemid=192|url-status=dead}}</ref> | align=center| Претходно надвор од главниот список |- | {{dts|format=dmy|2016|1|22}} | align=center| {{sortname||FW|Напад (фудбал) |c}} | {{flagicon|ITA}} [[Алесио Черчи]] | {{Age|1987|7|23|2016|1|22}} | {{flagicon|SPA}} [[ФК Атлетико Мадрид]] | align=center| слободно (крај на позајмица) | align=center| Ќе игра за [[ФК Џенова|Џенова]]<ref>{{cite web|url=http://www.calciomercato.com/news/ufficiale-cerci-firma-per-il-Џенова-607462|title=UFFICIALE Cerci firma per il Џенова}}{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | {{dts|format=dmy|2016|1|25}} | align=center| {{sortname||FW|Напад (фудбал) |c}} | {{flagicon|ITA}} [[Андреја Петагна]] | {{Age|1995|6|30|2016|1|25}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Аталанта|Аталанта]] | align=center| €1M<ref>{{cite web|url=http://www.calciomercato.com/news/Аталанта-ufficiale-preso-Петагна-540883|title=Аталанта, UFFICIALE: preso Петагна}}{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | align=center| По враќање од позајмица, ќе игра за [[ФК Асколи|Асколи]] |- | {{dts|format=dmy|2016|1|31}} | align=center| {{sortname||MF|Среден ред (фудбал)|c}} | {{flagicon|NED}} [[Најџел де Јонг]] | {{Age|1984|11|30|2016|1|31}} | неврзан<ref>{{cite web|url=http://www.milannews.it/primo-piano/ac-milan-comunicato-ufficiale-risolto-consensualmente-il-contratto-con-de-jong-200722|title=AC MILAN COMUNICATO UFFICIALE: risolto consensualmente il contratto con De Jong}}</ref> | align=center| слободно | align=center| Ќе игра за {{flagicon|USA}} [[Лос Анџелес Галакси]] |- | {{dts|format=dmy|2016|2|1}} | align=center| {{sortname||DF|Одбрана (фудбал)|c}} | {{flagicon|GHA}} [[Едмунд Хотор]] | {{Age|1993|5|6|2016|2|1}} | неврзан<ref>{{cite web|url=http://www.milannews.it/news/ufficiale-inter-tesserato-hottor-dal-milan-200772|title=UFFICIALE: Inter, tesserato Hottor dal Milan}}</ref> | align=center| слободно | align=center| купен од [[ФК Интер|Интер]], ќе игра за {{flagicon|POR}} [[ФК Атлетико (Португалија)|Атлетико]] |- | {{dts|format=dmy|2016|2|16}} | align=center| {{sortname||MF|Среден ред (фудбал)|c}} | {{flagicon|ITA}} [[Антонио Ночерино]] | {{Age|1985|4|9|2016|2|16}} | неврзан<ref>{{cite web|url=http://www.milannews.it/primo-piano/ac-milan-comunicato-ufficiale-risolto-il-contratto-di-nocerino-202157|title=AC MILAN COMUNICATO UFFICIALE: risolto il contratto di Nocerino}}</ref> | align=center| слободно | align=center| Ќе игра за {{flagicon|USA}} [[ФК Орландо Сити|Орландо Сити]] |} =====Крај на позајмица ===== {| class="wikitable sortable" |- ! style="width:80px;”| Дата ! style="width:15pERRTREWERREREPUTOx;"| {{tooltip|Поз.|Позиција}} ! style=“width:170px;”| Играч ! style="width:15px;"| {{tooltip|Возраст|Возраст на денот на трансферот}} ! style="width:175px;"| Во ! style="width:130px;" class="unsortable"| Износ ! style="width:290px;" class="unsortable”| Забелешка |- | {{dts|format=dmy|2015|12|27}} | align=center| {{sortname||MF|Среден ред (фудбал)|c}} | {{flagicon|SPA}} [[Сусо (фудбалер)|Сусо]] | {{Age|1993|11|19|2015|12|27}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Џенова|Џенова]] | align=center| слободно<ref name="spaziomilan.it"/><ref>{{cite web|url=http://www.milannews.it/calciomercato-milan/ufficiale-Сусо-al-Џенова-depositato-il-contratto-in-lega-serie-a-197623|title=UFFICIALE: Сусо al Џенова, depositato il contratto in Lega Serie A}}</ref> | align=center| ефективно од 4 Јануари 2016<ref>{{cite web|url=http://www.calciomercato.com/news/Џенова-Сусо-arrivato-in-citta-oggi-il-primo-allenamento-424221|title=Џенова, Сусо arrivato in città. Oggi il primo allenamento}}{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | {{dts|format=dmy|2016|1|19}} | align=center| {{sortname||MF|Среден ред (фудбал)|c}} | {{flagicon|ITA}} [[Матео Песина]] | {{Age|1997|4|21|2016|1|19}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Катанија|Катанија]] | align=center| слободно<ref>{{cite web|url=http://www.calciomercato.com/news/catania-ufficiale-pessina-dal-milan-694965|title=Catania, UFFICIALE Pessina dal Milan}}</ref> | align=center| По враќање од позајмица |- | {{dts|format=dmy|2016|1|26}} | align=center| {{sortname||FW|Напад (фудбал) |c}} | {{flagicon|ITA}} [[Стефан Ел Шарави]] | {{Age|1992|10|27|2016|1|26}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Рома|Рома]] | align=center| €1.4M<ref>{{cite web|url=http://www.calciomercato.com/news/Рома-ufficiale-el-shaarawy-997147|title=Рома, UFFICIALE El Shaarawy}}{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | align=center| По враќање од позајмица |- | {{dts|format=dmy|2016|1|29}} | align=center| {{sortname||FW|Напад (фудбал) |c}} | {{flagicon|ITA}} [[Давиде Ди Молфета]] | {{Age|1996|6|23|2016|1|29}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Римини|Римини]] | align=center| слободно<ref>{{cite web|url=http://www.calciomercato.com/news/rimini-ufficiale-arriva-di-molfetta-dal-milan-817501|title=Rimini, UFFICIALE: arriva Di Molfetta dal Milan}}</ref> | align=center| По враќање од позајмица |- | {{dts|format=dmy|2016|2|1}} | align=center| {{sortname||MF|Среден ред (фудбал)}} | {{flagicon|ITA}} [[Симоне Верди]] | {{Age|1992|7|12|2016|2|1}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Карпи|Карпи]] | align=center| слободно<ref>{{cite web|url=http://www.milannews.it/calciomercato-milan/milan-ufficiale-verdi-al-carpi-in-prestito-con-diritto-di-riscatto-200771|title=Milan, ufficiale: Verdi al Carpi in prestito con diritto di riscatto}}</ref> | align=center |По враќање од позајмица |- | {{dts|format=dmy|2016|2|1}} | align=center| {{sortname||DF|Одбрана (фудбал)}} | {{flagicon|ITA}} [[Џорџо Алтаре]] | {{Age|1998|8|9|2016|2|1}} | {{flagicon|ITA}} [[ФК Виртус Бергамо|Виртус Бергамо]] | align=center| слободно<ref>{{cite web|url=http://www.virtusbergamo1909.it/il-difensore-del-milan-giorgio-altare-e-un-nuovo-giocatore-della-virtus-bergamo-1909/|title=Il difensore del Milan Џорџо Алтаре è un nuovo giocatore della Virtus Bergamo 1909 « Virtus Bergamo 1909|website=www.virtusbergamo1909.it|accessdate=2022-11-30|archive-date=2024-12-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20241219192707/http://www.virtusbergamo1909.it/il-difensore-del-milan-giorgio-altare-e-un-nuovo-giocatore-della-virtus-bergamo-1909/|url-status=dead}}</ref> | align=center | |- | {{dts|format=dmy|2016|3|22}} | align=center| {{sortname||FW|Напад (фудбал) }} | {{flagicon|NGA}} [[Ннамди Одвамади]] | {{Age|1990|10|17|2016|3|22}} | {{flagicon|FIN}} [[ФК Хелсинки|Хелсинки]] | align=center| слободно<ref>{{cite web|url=http://www.calciomercato.com/news/milan-ufficiale-oduamadi-in-finlandia-879719|title=Milan, UFFICIALE: Oduamadi in Finlandia}}</ref> | align=center | до 31 Декември 2016 |} :Вкупен приход: {{gain}} €2,400,000 :Нето приход: {{gain}} €2,400,000 ==Претсезонски период== {{football box collapsible |round = [[Пријателски натпревар]] |date = 10 Јули 2015 |time = |team1 = [[ФК Милан|Милан]] {{flagicon|ITA}} |score = 5–1 |report = |team2 = {{flagicon|ITA}} [[ФК Алционе|Алционе]] |goals1 = [[Најџел де Јонг|де Јонг]] {{goal|20|пен.}}<br>[[Андреја Поли|Поли]] {{goal|30}}<br>[[Алесио Черчи|Черчи]] {{goal|45}}<br>[[М'Баје Нијанг|Нијанг]] {{goal|51||61}} |goals2 = [[Алесандро Џенаели|Џенаели]] {{goal|5}} |stadium = [[Стадион Фелице Чинети]]<ref name="calciomercato.com">{{cite web|url=http://www.calciomercato.com/news/milan-il-14-luglio-prima-amichevole-col-legnano-280041|title=Milan: il 14 luglio prima amichevole col Legnano}}</ref> |location = [[Солбијате Арно]], [[Италија]] |attendance = |referee = |result = W }} {{football box collapsible |round = [[Пријателски натпревар]] |date = 14 Јули 2015 |time = |team1 = [[ФК Милан|Милан]] {{flagicon|ITA}} |score = 5–1 |report = [https://web.archive.org/web/20150722013306/http://www.internationalchampionscup.com/matches/27 Report] |team2 = {{flagicon|ITA}} [[ФК Легнано|Легнано]] |goals1 = [[Андреја Поли|Поли]] {{goal|39}}<br>[[Алекс Родриго Дијас да Коста|Алекс]] {{goal|41}}<br>[[Хаким Мастур|Мастур]] {{goal|42}}<br>[[Кеисуке Хонда|Хонда]] {{goal|64}}<br>[[Симоне Верди|Верди]] {{goal|73}} |goals2 = [[Давиде Анељи|Анељи]] {{goal|10}} |stadium = [[Стадион Фелице Чинети]]<ref name="calciomercato.com"/> |location = [[Солбијате Арно]], [[Италија]] |attendance = |referee = |result = W }} {{football box collapsible |round = [[Пријателски натпревар]] |date = 18 Јули 2015 |time = |team1 = [[ФК Олимпик Лион|Лион]] {{flagicon|FRA}} |score = 2–1 |report = |team2 = {{flagicon|ITA}} [[ФК Милан|Милан]] |goals1 = [[Набил Фекир|Фекир]] {{goal|24}}<br>[[Александар Лаказет|Лаказет]] {{goal|78}} |goals2 = [[Андреја Поли|Поли]] {{goal|75}} |stadium = [[Стадион Жерлан]]<ref>{{cite web|url=http://www.calciomercato.com/news/milan-ufficiale-l-amichevole-con-il-lione-il-18-luglio-571911|title=Milan, UFFICIALE l'amichevole con il Lione il 18 luglio}}</ref> |location = [[Лион]], [[Франција]] |attendance = |referee = |result = L }} {{football box collapsible |round = МКШ 2015 |date = 25 Јули 2015 |time = 19:00 [[Кинеско стандардно време|CST]] |team1 = [[ФК Милан|Милан]] {{flagicon|ITA}} |score = 1–0 |report = |team2 = {{flagicon|ITA}} [[ФК Интер|Интер]] |goals1 = [[Филип Мексес|Мексес]] {{goal|62}} |goals2 = |stadium = [[Спортски центар Шенџен]] |location = [[Шенџен]], [[Кина]] |attendance = |referee = |result = W }} {{football box collapsible |round = МКШ 2015 |date = 30 Јули 2015 |time = 20:00 [[China Standard Time Zone|CST]] |team1 = [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] {{flagicon|ESP}} |score = 0–0 |report = [https://web.archive.org/web/20150722013306/http://www.internationalchampionscup.com/matches/27#AA12mV3JAHiQC7rk.97#AA12mV3JAHiQC7rk.97 Report] |team2 = {{flagicon|ITA}} [[ФК Милан|Милан]] |goals1 = |goals2 = |penalties1 = [[Хамес Родригес|Родригес]] {{pengoal}}<br />[[Марсело Вијеира|Марсело]] {{pengoal}}<br />[[Каземиро]] {{pengoal}}<br />[[Серхио Рамос|Рамос]] {{pengoal}}<br />[[Тони Крос|Крос]] {{penmiss}}<br />[[Дани Карвахал|Карвахал]] {{pengoal}}<br />[[Начо (фудбалер 1990)|Начо]] {{pengoal}}<br />[[Денис Черишев|Черишев]] {{pengoal}}<br />[[Иско]] {{pengoal}}<br />[[Хесе]] {{pengoal}}<br />[[Кико Касиља|Касиља]] {{pengoal}} |penaltyscore = 10−9 |penalties2 = {{pengoal}} [[Најџел де Јонг|де Јонг]]<br />{{pengoal}} [[Алесандро Матри|Матри]]<br />{{penmiss}} [[Карлос Бака|Бака]]<br />{{pengoal}} [[Кеисуке Хонда|Хонда]]<br />{{pengoal}} [[Луис Адријано]]<br />{{pengoal}} [[Рикардо Монтоливо|Монтоливо]]<br />{{pengoal}} [[Кристијан Запата|Запата]]<br />{{pengoal}} [[Хосе Маури|Маури]]<br />{{pengoal}} [[Давиде Калабрија|Калабрија]]<br />{{pengoal}} [[Габриел Палета|Палета]]<br />{{penmiss}} [[Џанлујџи Донарума|Донарума]] |stadium = [[Стадион Шангај]] |location = [[Шангај]], [[Кина]] |attendance = |referee = |result = D<!--We don't care about the ICC rules. A penalty shoot-out is a draw.--> }} {{football box collapsible |round = [[Ауди Куп 2015|Ауди Куп]] |date = 4 Август 2015 |time = 20:45 [[Средноевропско летно време|CEST]] ([[UTC+02:00]]) |team1 = [[Бајерн Минхен]] {{flagicon|GER}} |score = 3–0 |report = [https://int.soccerway.com/matches/2015/08/04/world/audi-cup/fc-bayern-munchen/ac-milan/2038029/ Report] |team2 = {{flagicon|ITA}} [[ФК Милан|Милан]] |goals1 = [[Хуан Бернат|Бернат]] {{goal|24}}<br>[[Марио Геце|Геце]] {{goal|74}}<br>[[Роберт Левандовски|Левандовски]] {{goal|85}} |goals2 = |stadium = [[Алијанц Арена]] |location = [[Минхен]], [[Германија]] |attendance = |referee = |result = L }} {{football box collapsible |round = [[Ауди Куп 2015|Ауди Куп]] |date = 5 Август 2015 |time = 18:15 [[Средноевропско летно време|CEST]] ([[UTC+02:00]]) |team1 = [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем Хотспар]] {{flagicon|ENG}} |score = 2–0 |report = [https://int.soccerway.com/matches/2015/08/05/world/audi-cup/tottenham-hotspur-football-club/ac-milan/2042861/ Report] |team2 = {{flagicon|ITA}} [[ФК Милан|Милан]] |goals1 = [[Nacer Chadli|Chadli]] {{goal|8}}<br />[[Том Керол (англиски фудбалер)|Керол]] {{goal|71}} |goals2 = |stadium = [[Алијанц Арена]] |location = [[Минхен]], [[Германија]] |attendance = 70,000 |referee = |result = L }} {{football box collapsible |round = [[ТИМ Трофеј]] |date = 12 Август 2015 |time = 20:45 [[Средноевропско летно време|CEST]] ([[UTC+02:00]]) |team1 = [[ФК Милан|Милан]] {{flagicon|ITA}} |score = 2–1 |report = |team2 = {{flagicon|ITA}} [[ФК Интер|Интер]] |goals1 = [[Андреја Бертолачи|Бертолачи]] {{goal|4}}<br />[[Карлос Бака|Бака]] {{goal|22}} |goals2 = [[Марцело Брозовиќ|Брозовиќ]] {{goal|31}} |stadium = [[Стадион Мапеи]] |location = [[Реџо Емилија]], [[Италија]] |attendance = |referee = |result = W |note = натпревар од 45 минути }} {{football box collapsible |round = [[ТИМ Трофеј]] |date = 12 Август 2015 |time = 22:45 [[Средноевропско летно време|CEST]] ([[UTC+02:00]]) |team1 = [[УС Сасуоло Калчо|Сасуоло]] {{flagicon|ITA}} |score = 1–1 |report = |team2 = {{Flagicon|ITA}} [[ФК Милан|Милан]] |goals1 = [[Алфред Данкан|Данкан]] {{goal|7}} |goals2 = [[Антонио Ночерино|Ночерино]] {{goal|45+3}} |stadium = [[Стадион Мапеи]] |location = [[Реџо Емилија]], [[Италија]] |attendance = |referee = |penalties1 = [[Диего Фалкинели|Фалкинели]] {{pengoal}}<br>[[Серџо Флоцари|Флоцари]] {{pengoal}}<br>[[Доменико Берарди|Берарди]] {{penmiss}}<br>[[Алфред Данкан|Данкан]] {{pengoal}}<br>[[Франческо Ачерби|Ачерби]] {{penmiss}} |penaltyscore = 3−4 |penalties2 = {{pengoal}} [[Алесандро Матри|Матри]]<br>{{pengoal}} [[Алесио Черчи|Черчи]]<br>{{pengoal}} [[Сусо (фудбалер)|Сусо]]<br>{{penmiss}} [[Рикардо Монтоливо|Монтоливо]]<br>{{pengoal}} [[Антонио Ночерино|Ночерино]] |result = D |note = натпревар од 45 минути }} {{football box collapsible |round = [[Пријателски натпревар]] |date = 3 Септември 2015 |time = 19:00 [[Средноевропско летно време|CEST]] ([[UTC+02:00]]) |team1 = [[ФК Мантова|Мантова]] {{flagicon|ITA}} |score = 2–3 |report = |team2 = {{Flagicon|ITA}} [[ФК Милан|Милан]] |goals1 = [[Џузепе Унгаро|Унгаро]] {{goal|17}}<br />[[Андреја Траиноти|Траиноти]] {{goal|27}} |goals2 = [[Марио Балотели|Балотели]] {{goal|3}}<br />[[Андреја Поли|Поли]] {{goal|37}}<br />[[Луис Адријано]] {{goal|63|пен.}} |stadium = [[Стадион Данило Мартели]] |location = [[Мантова]], [[Италија]] |attendance = 10,000 |referee = |result = W }} {{football box collapsible |round = [[Пријателски натпревар]] |date = 7 Октомври 2015 |time = 18:00 [[Средноевропско летно време|CEST]] ([[UTC+02:00]]) |team1 = [[ФК Монца|Монца]] {{flagicon|ITA}} |score = 0–3 |report = |team2 = {{Flagicon|ITA}} [[ФК Милан|Милан]] |goals1 = |goals2 = [[Луис Адријано]] {{goal|23}}<br>[[Антонио Ночерино|Ночерино]] {{goal|28}}<br>[[Алесио Черчи|Черчи]] {{goal|41}} |stadium = [[Stadio Brianteo]] |location = [[Монца]], [[Италија]]<ref>{{cite web|url=http://www.calciomercato.com/news/milan-il-7-ottobre-amichevole-con-il-monza-553097|title=Milan, il 7 ottobre amichevole con il Monza}}</ref> |attendance = |referee = |result = W }} {{football box collapsible |round = [[Трофеј Лујџи Берлускони|Трофеј Берлускони]] |date = 21 Октомври 2015 |time = 18:00 [[Средноевропско летно време|CEST]] ([[UTC+02:00]]) |team1 = [[ФК Милан|Милан]] {{flagicon|ITA}} |score = 0–1 |report = [http://www.calciomercato.com/news/milan-inter-0-1-il-tabellino-574535 Report] |team2 = {{Flagicon|ITA}} [[ФК Интер|Интер]] |goals1 = |goals2 = [[Жофри Кондогбија|Кондогбија]] {{goal|12}} |stadium = [[Сан Сиро]] |location = [[Милано]], [[Италија]] |attendance = |referee = |result = L }} {{football box collapsible |round = [[Пријателски натпревар]] |date = 24 Ноември 2015 |time = 18:00 [[Средноевропско летно време|CEST]] ([[UTC+02:00]])<ref name="calciomercato.com1">{{cite web|url=http://www.calciomercato.com/news/ufficiale-derby-amichevole-a-bari-il-24-novembre-258228|title=UFFICIALE - Derby amichevole a Bari il 24 novembre}}</ref> |team1 = [[ФК Бари|Бари]] {{flagicon|ITA}} |score = 0–1 |report = [http://www.gazzetta.it/Calcio/24-11-2015/bari-triangolare-bari-milan-inter-live-bari-milan-0-1-1301059120455.shtml Report] |team2 = {{Flagicon|ITA}} [[ФК Милан|Милан]] |goals1 = |goals2 = [[Денис Тонучи|Тонучи]] {{goal|12|с.г.}} |stadium = [[Стадион Сан Никола]] |location = [[Бари]], [[Италија]] |attendance = 15,000 |referee = |result = W |note = натпревар од 45 минути }} {{football box collapsible |round = [[Пријателски натпревар]] |date = 24 Ноември 2015 |time = 20:00 [[Средноевропско летно време|CEST]] ([[UTC+02:00]])<ref name="calciomercato.com1"/> |team1 = [[ФК Милан|Милан]] {{flagicon|ITA}} |score = 1–0 |report = [http://www.gazzetta.it/Calcio/24-11-2015/bari-triangolare-bari-milan-inter-live-bari-milan-0-1-1301059120455.shtml Report] |team2 = {{Flagicon|ITA}} [[ФК Интер|Интер]] |goals1 = [[Андреја Поли|Поли]] {{goal|14}} |goals2 = |stadium = [[Стадион Сан Никола]] |location = [[Бари]], [[Италија]] |attendance = 15,000 |referee = |result = W |note = натпревар од 45 минути }} {{football box collapsible |round = [[Пријателски натпревар]] |date = 24 Март 2016 |time = 15:00 [[Средноевропско летно време|CEST]] ([[UTC+02:00]]) |team1 = [[ФК Милан|Милан]] {{flagicon|ITA}} |score = 4–0 |report = [http://www.calciomercato.com/news/milan-4-0-in-amichevole-al-varese-doppietta-di-balotelli-584655 Report] |team2 = {{Flagicon|ITA}} [[ФК Варезе|Варезе]] |goals1 = [[Марио Балотели|Балотели]] {{goal|17}} <br>[[Луис Адријано]] {{goal|27}} <br>[[Марио Балотели|Балотели]] {{goal|52}} <br>[[Жереми Менес|Менес]] {{goal|68}} |goals2 = |stadium = [[Миланело]] |location = [[Карнаго]], [[Италија]] |attendance = |referee = |result = W |note = }} ==Натпреварувања== {| class="toccolours" style="float: right; width: 200px; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em;" |- | <div style="position: relative;"> [[File:Soccer Field Transparant.svg|200px]] {{Image label |x=0.27 |y=0.04 |scale=340 |text={{flagicon|ITA}} }} {{Image label|x=0.21|y=0.08|scale=340|text=<span style="font-size:0.85em">[[Џанлујџи Донарума|'''Донарума''']]</span>}} {{Image label |x=0.07 |y=0.22 |scale=340 |text={{flagicon|ITA}} }} {{Image label|x=0.06|y=0.26|scale=340|text=<span style="font-size:0.85em">[[Игнацио Абате|'''Абате''']]</span>}} {{Image label |x=0.19 |y=0.15 |scale=340 |text={{flagicon|BRA}} }} {{Image label|x=0.19|y=0.19|scale=340|text=<span style="font-size:0.85em">[[Алекс Родриго Дијас да Коста|'''Алекс''']]</span>}} {{Image label |x=0.36 |y=0.15 |scale=340 |text={{flagicon|ITA}} }} {{Image label|x=0.32|y=0.19|scale=340|text=<span style="font-size:0.85em">[[Алесио Ромањоли|'''Ромањоли''']]</span>}} {{Image label |x=0.49 |y=0.22 |scale=340 |text={{flagicon|ITA}} }} {{Image label|x=0.45|y=0.26|scale=340|text=<span style="font-size:0.85em">[[Лука Антонели|'''Антонели''']]</span>}} {{Image label |x=0.07 |y=0.42 |scale=340 |text={{flagicon|JPN}} }} {{Image label|x=0.06|y=0.46|scale=340|text=<span style="font-size:0.85em">[[Кеисуке Хонда|’’’Хонда’’’]]</span>}} {{Image label |x=0.49 |y=0.42 |scale=340 |text={{flagicon|ITA}} }} {{Image label|x=0.42|y=0.46|scale=340|text=<span style="font-size:0.85em">[[Џакомо Бонавентура|'''Бонавентура''']]</span>}} {{Image label |x=0.19 |y=0.33 |scale=340 |text={{flagicon|SVK}} }} {{Image label|x=0.18 |y=0.37|scale=340|text=<span style="font-size:0.85em">[[Јурај Куцка|’’’Куцка’’’]]</span>}} {{Image label |x=0.36 |y=0.33 |scale=340 |text={{flagicon|ITA}} }} {{Image label|x=0.32|y=0.37|scale=340|text=<span style="font-size:0.85em">[[Рикардо Монтоливо|'''Монтоливо''']]</span>}} {{Image label |x=0.19 |y=0.56 |scale=340 |text={{flagicon|FRA}} }} {{Image label|x=0.18|y=0.60|scale=340|text=<span style="font-size:0.85em">[[М'Баје Нијанг|’’’Нијанг’’’]]</span>}} {{Image label |x=0.36 |y=0.56 |scale=340 |text={{flagicon|COL}} }} {{Image label|x=0.35|y=0.60|scale=340|text=<span style="font-size:0.85em">[[Карлос Бака|'''Бака''']]</span>}}</div> |- |style="font-size:90%"|Омилениот стартен состав на Михајловиќ во поголемиот дел од неговиот период како менаџер на Милан. |} ===Серија А=== {{main|Серија А 2015–2016}} ====Табела==== ''Последно ажурирање: 15 мај 2016''.<ref>{{наведени вести|url=http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/classifica|title=Classifica Serie A Tim|publisher=[[Lega Nazionale Professionisti Serie A|Lega Serie A]]|date=30 август 2015|accessdate=30 август 2015|archive-date=12 јуни 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612144942/http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/classifica|url-status=dead}}</ref> <center> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; font-size: 90%;" |+ ! width="7%" | ! width="7%" |{{Abbr|Поз.|Позиција}} ! width="27%" |Екипа ! width="10%" |{{Abbr|Бод|Бодови}} ! width="7%" |{{Abbr|ОН|Одиграни натпревари}} ! width="7%" |{{Abbr|П|Победи}} ! width="7%" |{{Abbr|Н|Нерешени}} ! width="7%" |{{Abbr|И|Изгубени}} ! width="7%" |{{Abbr|ДГ|Дадени голови}} ! width="7%" |{{Abbr|ПГ|Примени голови}} ! width="7%" |{{Abbr|ГР|Гол-разлика}} |- style="background:#99CBFF;" | [[File:Scudetto.svg|20x20px|Шампион на Италија]] [[File:Coccarda Coppa Italia.svg|15px|Освојувач на Купот на Италија]] [[File:Coppacampioni.png|21x21px]] || 1. || style="text-align:left;" |'''{{Fb team Juventus}} || '''91''' || 38 || 29 || 4 || 5 || 75 || 20 || +55 |- style="background:#AFEEEE;" | [[File:Coppacampioni.png|21x21px]] || 2. || style="text-align:left;" |{{Fb team Napoli}} || '''82''' || 38 || 25 || 7 || 6 || 80 || 32 || +48 |- style="background:#CCFFFF;" | [[File:Coppacampioni.png|21x21px]] || 3. || style="text-align:left;" |{{Fb team Roma}} || '''80''' || 38 || 23 || 11 || 4 || 83 || 41 || +42 |- style="background:#B0FFB0;" | [[File:Coppauefa.png|21x21px]] || 4. ||style="text-align:left;" |{{Fb team Inter}} || '''67''' || 38 || 20 || 7 || 11 || 50 || 38 || +12 |- style="background:#CCFFCC;" | [[File:Coppauefa.png|21x21px]] || 5. || style="text-align:left;" |{{Fb team Fiorentina}} || '''64''' || 38 || 18 || 10 || 10 || 60 || 42 || +18 |- style="background:#CCFFCC;" | [[File:Coppauefa.png|21x21px]] || 6. || style="text-align:left;" |{{Fb team Sassuolo}} || '''61''' || 38 || 16 || 13 || 9 || 49 || 40 || +9 |- | || 7. || style="text-align:left;" |'''{{Fb team Milan}}''' || '''57''' || 38 || 15 || 12 || 11 || 49 || 43 || +6 |- | || 8. || style="text-align:left;" |{{Fb team Lazio}} || '''54''' || 38 || 15 || 9 || 14 || 52 || 52 || 0 |- | || 9. || style="text-align:left;" |{{Fb team Chievo}} || '''50''' || 38 || 13 || 11 || 14 || 43 || 45 || −2 |- | || 10. || style="text-align:left;" |{{Fb team Empoli}} || '''46''' || 38 || 12 || 10 || 16 || 40 || 49 || −9 |- | ||11.|| style="text-align:left;" |{{Fb team Genoa}} || '''46''' || 38 || 13 || 7 || 18 || 45 || 48 || −3 |- | ||12.|| style="text-align:left;" |{{Fb team Torino}} || '''45''' || 38 || 12 || 9 || 17 || 52 || 55 || −3 |- | ||13.|| style="text-align:left;" |{{Fb team Atalanta}} || '''45''' || 38 || 11 || 12 || 15 || 41 || 47 || −6 |- | ||14.|| style="text-align:left;" |{{Fb team Bologna}} || '''42''' || 38 || 11 || 9 || 18 || 33 || 45 || −12 |- | ||15.|| style="text-align:left;" |{{Fb team Sampdoria}} || '''40''' || 38 || 10 || 10 || 18 || 48 || 61 || −13 |- | ||16.|| style="text-align:left;" |{{Fb team Palermo}} || '''39''' || 38 || 10 || 9 || 19 || 38 || 65 || −27 |- | || 17. || style="text-align:left;" |{{Fb team Udinese}} || '''39''' || 38 || 10 || 9 || 19 || 35 || 60 || −25 |- style="background:#FFCCCC;" | [[File:1downarrow red.svg|15px]] || 18. || style="text-align:left;" |'''{{Fb team Carpi}}''' || '''38''' || 38 || 9 || 11 || 18 || 37 || 57 || −20 |- style="background:#FFCCCC;" | [[File:1downarrow red.svg|15px]] || 19. || style="text-align:left;" |'''{{Fb team Frosinone}}''' || '''31''' || 38 || 8 || 7 || 23 || 35 || 76 || −41 |- style="background:#FFCCCC;" | [[File:1downarrow red.svg|15px]] || 20. || style="text-align:left;" |'''{{Fb team Verona|Hellas Verona}} || '''28''' || 38 || 5 || 13 || 20 || 34 || 63 || −29 |} </center> ====Резултати==== {{Fb_rs |hw=9 |hd=6 |hl=4 |hgf=28 |hga=22 |aw=6 |ad=6 |al=7 |agf=21 |aga=21}} {{Fb_rs_footer |u=14 Мај 2015 |s=[[#Натпревари|натпревари]]|date=јуни 2015}} ====Резултати по коло==== {{#invoke:sports rbr table|table|legendpos=b|header=Round |label1= Место |res1=A/H/A/H/A/A/H/A/H/H/A/H/A/H/A/H/A/H/A/H/A/H/A/H/H/A/H/A/A/H/A/H/A/H/A/H/A/H |label2= Резултат |res2=L/W/L/W/W/L/L/D/W/W/W/D/L/W/D/D/W/L/D/W/D/W/W/D/W/D/W/L/D/D/L/L/W/D/L/D/W/L |label3= Позиција |res3=19/12/12/9/7/11/11/11/10/8/6/6/7/7/8/7/6/7/8/6/6/6/6/6/6/6/6/6/6/6/6/6/6/6/6/7/7/7 <!-- --> |text_H=Home|text_A=Away |color_W=green2|text_W=Win |color_D=yellow2|text_D=Draw |color_L=red2|text_L=Loss |color_1=1st|color_2=2nd|color_3=3rd|color_18-=red1 |updated=14 Мај 2015 |source=[[#Натпревари|натпревари]] |date=June 2015 }} ====Натпревари==== {{football box collapsible |round = 1 |date = 23 Август 2015 |time = 20:45 [[Средноевропско летно време|CEST]] ([[UTC+02:00]]) |team1 = [[ФК Фјорентина|Фјорентина]] |score = 2–0 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/1/FIOMIL Report] |team2 = [[ФК Милан|Милан]] |goals1 = [[Фекундо Ронкаглија|Ронкаглија]] {{yel|31}}<br>[[Маркос Алонсо Мендоса|Алонсо]] {{goal|38}}<br>[[Јосип Иличиќ|Иличиќ]] {{yel|45}}, {{goal|56|пен.}}<br>[[Федерико Бернардески|Бернардески]] {{yel|59}} |goals2 = [[Родриго Ели|Ели]] {{sent off|2|9|36}}<br>[[Џакомо Бонавентура|Бонавентура]] {{yel|37}}<br>[[Алесио Ромањоли|Ромањоли]] {{yel|55}} |stadium = [[Стадион Артемио Франки]] |location = [[Фиренца]] |attendance = 33,904<ref>{{cite web|url=http://www.stadiapostcards.com/A15-16.htm|title=Statistiche Spettatori Serie A - Attendance Statistics Serie A|website=www.stadiapostcards.com}}</ref> |referee = [[Паоло Валери]] |result = L }} {{football box collapsible |round = 2 |date = 29 Август 2015 |time = 20:45 [[Средноевропско летно време|CEST]] ([[UTC+02:00]]) |team1 = [[ФК Милан|Милан]] |score = 2–1 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/2/MILEMP Report] |team2 = [[ФК Емполи|Емполи]] |goals1 = [[Карлос Бака|Бака]] {{goal|16}}<br>[[Луис Адријано]] {{goal|69}} |goals2 = [[Рикардо Сапонара|Сапонара]] {{goal|20}}<br>[[Лоренцо Тонели|Тонели]] {{yel|27}}<br>[[Масимо Макароне|Макароне]] {{yel|42}} |stadium = [[Сан Сиро]] |location = [[Милано]] |attendance = 34,382 |referee = Пјеро Џакомели |result = W }} {{football box collapsible |round = [[Дерби дела Мадонина|3]] |date = 13 Септември 2015 |time = 20:45 [[Средноевропско летно време|CEST]] ([[UTC+02:00]]) |team1 = [[ФК Интер|Интер]] |score = 1–0 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/3/INTMIL Report] |team2 = [[ФК Милан|Милан]] |goals1 = [[Жуан Жезус|Жезус]] {{yel|37}}<br>[[Фреди Гарин|Гарин]] {{goal|58}}<br>[[Фелипе Мело|Мело]] {{yel|63}} |goals2 = [[Игнацио Абате|Абате]] {{yel|22}}<br>[[Кеисуке Хонда|Хонда]] {{yel|42}}<br>[[Јурај Куцка|Куцка]] {{yel|66}} |stadium = [[Сан Сиро]] |location = [[Милано]] |attendance = 79,154 |referee = [[Џанлука Роки]] |result = L }} {{football box collapsible |round = 4 |date = 19 Септември 2015 |time = 20:45 [[Средноевропско летно време|CEST]] ([[UTC+02:00]]) |team1 = [[ФК Милан|Милан]] |score = 3–2 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/4/MILPAL Report] |team2 = [[ФК Палермо|Палермо]] |goals1 = [[Карлос Бака|Бака]] {{goal|21||75}}<br>[[Џакомо Бонавентура|Бонавентура]] {{goal|40}}<br>[[Рикардо Монтоливо|Монтоливо]] {{yel|80}} |goals2 = [[Оскар Хиљемарк|Хиљемарк]] {{goal|32||72}}<br>[[Ашраф Лазар|Лазар]] {{yel|45+3}}<br>[[Џанкарло Гонсалес|Гонсалес]] {{yel|66}} |stadium = [[Сан Сиро]] |location = [[Милано]] |attendance = 33,689 |referee = Кармине Русо |result = W }} {{football box collapsible |round = 5 |date = 22 Септември 2015 |time = 20:45 [[Средноевропско летно време|CEST]] ([[UTC+02:00]]) |team1 = [[ФК Удинезе|Удинезе]] |score = 2–3 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/5/UDIMIL Report] |team2 = [[ФК Милан|Милан]] |goals1 = [[Иван Пирис|Пирис]] {{yel|31}}<br>[[Мануел Итура|Итура]] {{yel|39}}<br>[[Емануел Агеманг-Баду|Баду]] {{goal|51}}<br>[[Мола Ваге|Ваге]] {{yel|53}}<br>[[Дуван Запата|Д. Запата]] {{goal|58}}<br>[[Бруно Фернандес|Фернандес]] {{sent off|2|59|90+3}}<br>[[Маркињо]] {{yel|86}} |goals2 = [[Марио Балотели|Балотели]] {{goal|5}}, {{yel|15}}<br>[[Џакомо Бонавентура|Бонавентура]] {{goal|11}}<br>[[Давиде Калабрија|Калабрија]] {{yel|18}}<br>[[Кристијан Запата|К. Запата]] {{goal|45+1}}, {{yel|71}} |stadium = [[Арена Дачија]] |location = [[Удине]] |attendance = 16,500 |referee = Даниеле Довери |result = W }} {{football box collapsible |round = 6 |date = 27 Септември 2015 |time = 12:30 [[Средноевропско летно време|CEST]] ([[UTC+02:00]]) |team1 = [[ФК Џенова|Џенова]] |score = 1–0 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/6/GENMIL Report] |team2 = [[ФК Милан|Милан]] |goals1 = [[Блерим Џемаили|Џемаили]] {{goal|10}}, {{yel|67}}<br>[[Леонардо Паволети|Паволети]] {{yel|58}}<br>[[Себастијан Де Мајо|Мајо]] {{yel|61}}<br>[[Николас Бурдисо|Бурдисо]] {{yel|89}} |goals2 = [[Џакомо Бонавентура|Бонавентура]] {{yel|11}}<br>[[Алесио Ромањоли|Ромањоли]] {{sent off|2|18|42}}<br>[[Давиде Калабрија|Калабрија]] {{yel|56}}<br>[[Луис Адријано]] {{yel|83}}<br>[[Андреја Бертолачи|Бертолачи]] {{yel|90+1}} |stadium = [[Стадион Лујџи Ферарис]] |location = [[Џенова]] |attendance = 21,294 |referee = [[Паоло Таглијавенто]] |result = L }} {{football box collapsible |round = 7 |date = 4 Октомври 2015 |time = 20:45 [[Средноевропско летно време|CEST]] ([[UTC+02:00]]) |team1 = [[ФК Милан|Милан]] |score = 0–4 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/7/MILNAP Report] |team2 = [[ФК Наполи|Наполи]] |goals1 = [[Џакомо Бонавентура|Бонавентура]] {{yel|32}}<br>[[Лука Антонели|Антонели]] {{yel|64}}<br>[[Родриго Ели|Ели]] {{yel|66}} |goals2 = [[Алан Маркес Лоуреиро|Алан]] {{goal|13}}, {{yel|14}}<br>[[Лоренцо Инсиње|Инсиње]] {{goal|48||68}}<br>[[Хосе Каљехон|Каљехон]] {{yel|61}}<br>[[Родриго Ели|Ели]] {{goal|77|с.г.}} |stadium = [[Сан Сиро]] |location = [[Милано]] |attendance = 50,488 |referee = [[Никола Рицоли]] |result = L }} {{football box collapsible |round = 8 |date = 17 Октомври 2015 |time = 20:45 [[Средноевропско летно време|CEST]] ([[UTC+02:00]]) |team1 = [[ФК Торино|Торино]] |score = 1–1 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/8/TORMIL Report] |team2 = [[ФК Милан|Милан]] |goals1 = [[Даниеле Басели|Басели]] {{yel|20}}, {{goal|73}}<br>[[Алесандро Гаци|Гаци]] {{yel|41}}<br>[[Чезаре Бово|Бово]] {{yel|75}} |goals2 = [[Јурај Куцка|Куцка]] {{yel|13}}<br>[[Џакомо Бонавентура|Бонавентура]] {{yel|52}}<br>[[Карлос Бака|Бака]] {{goal|63}}<br>[[Алесио Ромањоли|Ромањоли]] {{yel|79}}<br>[[Диего Лопес Родригес|López]] {{yel|88}} |stadium = [[Стадион Олимпико]] |location = [[Торино]] |attendance = 25,477 |referee = [[Андреја Гервасони]] |result = D }} {{football box collapsible |round = 9 |date = 25 Октомври 2015 |time = 15:00 [[Средноевропско време|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[ФК Милан|Милан]] |score = 2–1 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/9/MILSAS Report] |team2 = [[УС Сасуоло Калчо|Сасуоло]] |goals1 = [[Карлос Бака|Бака]] {{goal|31|пен.}}<br>[[Игнацио Абате|Абате]] {{yel|33}}<br>[[Луис Адријано]] {{goal|86}} |goals2 = [[Андреја Консигли|Консигли]] {{sent off|0|30}}<br>[[Доменико Берарди|Берарди]] {{yel|31}}, {{goal|53}}<br>[[Паоло Канаваро|Канаваро]] {{yel|71}}<br>[[Симоне Мисироли|Мисироли]] {{yel|87}} |stadium = [[Сан Сиро]] |location = [[Милано]] |attendance = 37,568 |referee = [[Џанлука Роки]] |result = W }} {{football box collapsible |round = 10 |date = 28 Октомври 2015 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[ФК Милан|Милан]] |score = 1–0 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/10/MILCHI Report] |team2 = [[ФК Кјево Верона|Кјево]] |goals1 = [[Лука Антонели|Антонели]] {{goal|53}} |goals2 = [[Џампјеро Пинци|Пинци]] {{yel|50}}<br>[[Боштјан Цезар|Цезар]] {{yel|58}} |stadium = [[Сан Сиро]] |location = [[Милано]] |attendance = 25,517 |referee = Џанпаоло Калварезе |result = W }} {{football box collapsible |round = 11 |date = 1 Ноември 2015 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[ФК Лацио|Лацио]] |score = 1–3 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/11/LAZMIL Report] |team2 = [[ФК Милан|Милан]] |goals1 = [[Душан Баста|Баста]] {{yel|59}}<br>[[Рикардо Кишна|Кишна]] {{goal|85}}<br>[[Сантјаго Гентилети|Гентилети]] {{yel|90+2}} |goals2 = [[Андреја Бертолачи|Бертолачи]] {{goal|25}}<br>[[Филип Мексес|Мексес]] {{goal|53}}<br>[[Алесио Ромањоли|Ромањоли]] {{yel|66}}<br>[[Карлос Бака|Бака]] {{goal|79}}<br>[[Џакомо Бонавентура|Бонавентура]] {{yel|88}} |stadium = [[Стадион Олимпико]] |location = [[Рим]] |attendance = 28,020 |referee = [[Антонио Дамато]] |result = W }} {{football box collapsible |round = 12 |date = 7 Ноември 2015 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[ФК Милан|Милан]] |score = 0–0 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/12/MILATA Report] |team2 = [[ФК Аталанта|Аталанта]] |goals1 = [[Матија Де Шиљо|Де Шиљо]] {{yel|24}}<br>[[Филип Мексес|Мексес]] {{yel|59}}<br>[[Давиде Калабрија|Калабрија]] {{yel|77}}<br>[[Карлос Бака|Бака]] {{yel|84}} |goals2 = [[Лука Чигарини|Чигарини]] {{yel|42}}<br>[[Маурицио Пиниља|Пиниља]] {{yel|48}}<br>[[Алехандро Дарио Гомес|Гомес]] {{yel|56}}<br>[[Карлос Кармона|Кармона]] {{yel|89}} |stadium = [[Сан Сиро]] |location = [[Милано]] |attendance = 33,192 |referee = Пјеро Џакомели |result = D }} {{football box collapsible |round = 13 |date = 21 Ноември 2015 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[ФК Јувентус|Јувентус]] |score = 1–0 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/13/JUVMIL Report] |team2 = [[ФК Милан|Милан]] |goals1 = [[Стефано Стураро|Стураро]] {{yel|28}}<br>[[Стефан Лихтштајнер|Лихтштајнер]] {{yel|50}}<br>[[Пауло Дибала|Дибала]] {{goal|65}} |goals2 = [[Јурај Куцка|Куцка]] {{yel|31}}<br>[[Алекс Родриго Дијас да Коста|Алекс]] {{yel|53}} |stadium = [[Стадион Јувентус]] |location = [[Торино]] |attendance = 40,841 |referee = [[Паоло Мацолени]] |result = L }} {{football box collapsible |round = 14 |date = 28 Ноември 2015 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[ФК Милан|Милан]] |score = 4–1 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/14/MILSAM Report] |team2 = [[ФК Сампдорија|Сампдорија]] |goals1 = [[Џакомо Бонавентура|Бонавентура]] {{goal|16}}<br>[[М'Баје Нијанг|Нијанг]] {{goal|38|pen.|49}}<br>[[Јурај Куцка|Куцка]] {{yel|39}}<br>[[Луис Адријано]] {{goal|79}} |goals2 = [[Лоренцо Де Силвестри|Де Силвестри]] {{yel|37}}<br>[[Роберто Соријано|Соријано]] {{yel|45+1}}<br>[[Едер (италијански фудбалер)|Едер]] {{goal|87|пен.}} |stadium = [[Сан Сиро]] |location = [[Милано]] |attendance = 32,368 |referee = Даниеле Довери |result = W }} {{football box collapsible |round = 15 |date = 6 Декември 2015 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[ФК Карпи|Карпи]] |score = 0–0 |report = http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/15/CARMIL |team2 = [[ФК Милан|Милан]] |goals1 = |goals2 = [[Алекс Родриго Дијас да Коста|Алекс]] {{yel|14}}<br>[[Алесио Ромањоли|Ромањоли]] {{yel|57}} |stadium = [[Стадион Алберто Браглија]] |location = [[Модена]] |attendance = 12,150 |referee = [[Масимилијано Ирати]] |result = D }} {{football box collapsible |round = 16 |date = 13 Декември 2015 |time = 15:00 [[Средноевропско време|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[ФК Милан|Милан]] |score = 1–1 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/16/MILVER Report] |team2 = [[ФК Хелас Верона]] |goals1 = [[Карлос Бака|Бака]] {{goal|52}}<br>[[Најџел де Јонг|де Јонг]] {{sent off|0|56}}<br>[[Џакомо Бонавентура|Бонавентура]] {{yel|72}}<br>[[Игнацио Абате|Абате]] {{yel|73}}<br>[[Јурај Куцка|Куцка]] {{yel|86}} |goals2 = [[Лука Тони|Тони]] {{goal|57|пен.}}<br>[[Вангелис Морас|Морас]] {{yel|60}}<br>[[Eros Pisano|Pisano]] {{yel|68}}<br>[[Paweł Wszołek|Wszołek]] {{yel|71}}<br>[[Артур Јоница|Јоница]] {{yel|72}}<br>[[Рафаел Маркес|Маркес]] {{yel|82}}<br>[[Пјерлујџи Голини|Голини]] {{yel|84}} |stadium = [[Сан Сиро]] |location = [[Милано]] |attendance = 27,497 |referee = [[Паоло Валери]] |result = D }} {{football box collapsible |round = 17 |date = 20 Декември 2015 |time = 18:00 [[Средноевропско време|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[ФК Фрозиноне Калчо|Фрозиноне]] |score = 2–4 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/17/FROMIL Report] |team2 = [[ФК Милан|Милан]] |goals1 = [[Daniel Ciofani|Ciofani]] {{goal|19}}, {{yel|90+1}}<br>[[Александар Тонев|Тонев]] {{yel|45+1}}<br>[[Данило Содимо|Содимо]] {{yel|55}}<br>[[Леонардо Бланкард|Бланкард]] {{yel|62}}<br>[[Даниел Павловиќ|Павловиќ]] {{yel|68}}<br>[[Федерико Диониси|Диониси]] {{goal|84}} |goals2 = [[М'Баје Нијанг|Нијанг]] {{yel|49}}<br>[[Игнацио Абате|Абате]] {{goal|50}}<br>[[Карлос Бака|Бака]] {{goal|55}}<br>[[Алесио Ромањоли|Ромањоли]] {{yel|60}}<br>[[Алекс Родриго Дијас да Коста|Алекс]] {{goal|77}}<br>[[Џанлујџи Донарума|Донарума]] {{yel|83}}<br>[[Џакомо Бонавентура|Бонавентура]] {{goal|90+3}} |stadium = [[Стадион Матуса]] |location = [[Фрозиноне]] |attendance = 7,931 |referee = [[Лука Банти]] |result = W }} {{football box collapsible |round = 18 |date = 6 Јануари 2016 |time = 15:00 [[Средноевропско време|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[ФК Милан|Милан]] |score = 0–1 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/18/MILBOL Report] |team2 = [[ФК Болоња|Болоња]] |goals1 = [[Рикардо Монтоливо|Монтоливо]] {{yel|31}}<br>[[Матија Де Шиљо|Де Шиљо]] {{yel|58}}<br>[[Игнацио Абате|Абате]] {{yel|75}}<br>[[Филип Мексес|Мексес]] {{yel|85}}<br>[[Јурај Куцка|Куцка]] {{yel|90}}<br>[[Луис Адријано]] {{yel|90+2}} |goals2 = [[Антони Муниер|Муниер]] {{yel|12}}<br>[[Амаду Дијавара|Дијавара]] {{yel|21}}<br>[[Адам Масина|Масина]] {{yel|38}}<br>[[Емануеле Џакерини|Џакерини]] {{goal|82}}<br>[[Матео Бриги|Бриги]] {{yel|90+1}}<br>[[Матија Дестро|Дестро]] {{yel|90+3}} |stadium = [[Сан Сиро]] |location = [[Милано]] |attendance = 31,381 |referee = [[Давиде Маса]] |result = L }} {{football box collapsible |round = 19 |date = 9 Јануари 2016 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[ФК Рома|Рома]] |score = 1–1 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/19/ROMMIL Report] |team2 = [[ФК Милан|Милан]] |goals1 = [[Антонио Ридигер|Ридигер]] {{goal|4}}<br>[[Костас Манолас|Манолас]] {{yel|29}}<br>[[Миралем Пјаниќ|Пјаниќ]] {{yel|34}}<br>[[Раџа Наинголан|Наинголанен]] {{yel|88}} |goals2 = [[Јурај Куцка|Куцка]] {{yel|28}}, {{goal|50}}<br>[[Кристијан Запата|Запата]] {{yel|28}}<br>[[Луис Адријано]] {{yel|42}}<br>[[Андреја Бертолачи|Бертолачи]] {{yel|87}} |stadium = [[Стадион Олимпико]] |location = [[Рим]] |attendance = 34,777 |referee = [[Даниеле Орсато|Орсато]] |result = D }} {{football box collapsible |round = 20 |date = 17 Јануари 2016 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[ФК Милан|Милан]] |score = 2–0 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/20/MILFIO Report] |team2 = [[ФК Фјорентина|Фјорентина]] |goals1 = [[Карлос Бака|Бака]] {{goal|4}}, {{yel|68}}<br>[[Андреја Бертолачи|Бертолачи]] {{yel|73}}<br>[[Кевин-Принс Боатенг|Боатенг]] {{goal|88}} |goals2 = [[Марио Суарес (footballer)|Суарес]] {{yel|31}}<br>[[Никола Калиниќ|Калиниќ]] {{yel|45}}<br>[[Матијас Весино|Весино]] {{yel|59}}<br>[[Ненад Томовиќ|Томовиќ]] {{yel|67}} |stadium = [[Сан Сиро]] |location = [[Милано]] |attendance = 28,374 |referee = Даниеле Довери |result = W }} {{football box collapsible |round = 21 |date = 23 Јануари 2016 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[ФК Емполи|Емполи]] |score = 2–2 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/21/EMPMIL Report] |team2 = [[ФК Милан|Милан]] |goals1 = [[Пјотр Желињски|Желињски]] {{goal|32}}<br>[[Федерико Барба|Барба]] {{yel|36}}<br>[[Рикардо Сапонара|Сапонара]] {{yel|60}}<br>[[Масимо Макароне|Макароне]] {{goal|61}} |goals2 = [[Карлос Бака|Бака]] {{goal|8}}<br>[[Џакомо Бонавентура|Бонавентура]] {{goal|48}}<br>[[Кеисуке Хонда|Хонда]] {{yel|59}}<br>[[Рикардо Монтоливо|Монтоливо]] {{yel|60}}<br>[[Марио Балотели|Балотели]] {{yel|82}}<br>[[Алесио Ромањоли|Ромањоли]] {{yel|90+1}} |stadium = [[Стадион Карло Кастелани]] |location = [[Емполи]] |attendance = 11,499 |referee = Кармине Русо |result = D }} {{football box collapsible |round = [[Дерби дела Мадонина|22]] |date = 31 Јануари 2016 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[ФК Милан|Милан]] |score = 3–0 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/22/MILINT Report] |team2 = [[ФК Интер|Интер]] |goals1 = [[Алекс Родриго Дијас да Коста|Алекс]] {{goal|35}}, {{yel|58}}<br>[[Јурај Куцка|Куцка]] {{yel|65}}<br>[[Карлос Бака|Бака]] {{goal|73}}<br>[[М'Баје Нијанг|Нијанг]] {{goal|77}}<br>[[Марио Балотели|Балотели]] {{yel|80}} |goals2 = [[Стефан Јоветиќ|Јоветиќ]] {{yel|45+1}} |stadium = [[Сан Сиро]] |location = [[Милано]] |attendance = 77,043 |referee = [[Антонио Дамато]] |result = W }} {{football box collapsible |round = 23 |date = 3 Февруари 2016 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[ФК Палермо|Палермо]] |score = 0–2 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/23/PALMIL Report] |team2 = [[ФК Милан|Милан]] |goals1 = [[Едоардо Голданига|Голданига]] {{yel|43}}<br>[[Мато Јајало|Јајало]] {{yel|50}}<br>[[Франко Васкес|Васкес]] {{yel|74}} |goals2 = [[Карлос Бака|Бака]] {{goal|19}}<br>[[М'Баје Нијанг|Нијанг]] {{goal|33|пен.}} |stadium = [[Стадион Ренцо Барбера]] |location = [[Палермо]] |attendance = 17,605 |referee = [[Паоло Мацолени]] |result = W }} {{football box collapsible |round = 24 |date = 7 Февруари 2016 |time = 15:00 [[Средноевропско време|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[ФК Милан|Милан]] |score = 1–1 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/24/MILUDI Report] |team2 = [[ФК Удинезе|Удинезе]] |goals1 = [[Рикардо Монтоливо|Монтоливо]] {{yel|35}}<br>[[М'Баје Нијанг|Нијанг]] {{goal|48}} |goals2 = [[Пабло Армеро|Армеро]] {{goal|17}}<br>[[Емануел Агеманг-Баду|Баду]] {{yel|27}}<br>[[Франческо Лоди|Лоди]] {{yel|64}}<br>[[Еденилсон]] {{yel|76}} |stadium = [[Сан Сиро]] |location = [[Милано]] |attendance = 27,656 |referee = [[Масимилијано Ирати]] |result = D }} {{football box collapsible |round = 25 |date = 14 Февруари 2016 |time = 12:30 [[Средноевропско време|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[ФК Милан|Милан]] |score = 2–1 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/25/MILGEN Report] |team2 = [[ФК Џенова|Џенова]] |goals1 = [[Карлос Бака|Бака]] {{goal|5}}<br>[[Кеисуке Хонда|Хонда]] {{goal|64}}<br>[[Алесио Ромањоли|Ромањоли]] {{yel|90+2}} |goals2 = [[Лука Ригони|Ригони]] {{yel|67}}<br>[[Алесио Черчи|Черчи]] {{goal|90+3}} |stadium = [[Сан Сиро]] |location = [[Милано]] |attendance = 30,547 |referee = Џанпаоло Калварезе |result = W }} {{football box collapsible |round = 26 |date = 22 Февруари 2016 |time = 21:00 [[Средноевропско време|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[ФК Наполи|Наполи]] |score = 1–1 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/26/NAPMIL Report] |team2 = [[ФК Милан|Милан]] |goals1 = [[Лоренцо Инсиње|Инсиње]] {{goal|39}} |goals2 = [[Џакомо Бонавентура|Бонавентура]] {{goal|44}}<br>[[Џанлујџи Донарума|Донарума]] {{yel|53}}<br>[[Рикардо Монтоливо|Монтоливо]] {{yel|66}} |stadium = [[Стадион Сан Паоло]] |location = [[Неапол]] |attendance = 54,758 |referee = [[Лука Банти]] |result = D }} {{football box collapsible |round = 27 |date = 27 Февруари 2016 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[ФК Милан|Милан]] |score = 1–0 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/27/MILTOR Report] |team2 = [[ФК Торино|Торино]] |goals1 = [[Лука Антонели|Антонели]] {{goal|45}}<br>[[Игнацио Абате|Абате]] {{yel|69}}<br>[[Кевин-Принс Боатенг|Боатенг]] {{yel|80}} |goals2 = [[Камил Глик|Глик]] {{yel|43}} |stadium = [[Сан Сиро]] |location = [[Милано]] |attendance = 33,748 |referee = Доменико Чели |result = W }} {{football box collapsible |round = 28 |date = 6 Март 2016 |time = 15:00 [[Средноевропско време|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[УС Сасуоло Калчо|Сасуоло]] |score = 2–0 |report = [http://www.legaseriea.it/en/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/28/SASMIL Report] |team2 = [[ФК Милан|Милан]] |goals1 = [[Доменико Берарди|Берарди]] {{yel|5}}<br>[[Алфред Данкан|Данкан]] {{goal|27}}<br>[[Грегорри Дефрел|Дефрел]] {{sent off|2|64|77}}<br>[[Никола Сансоне|Сансоне]] {{goal|72}} |goals2 = [[Џакомо Бонавентура|Бонавентура]] {{yel|1}}<br>[[Андреја Бертолачи|Бертолачи]] {{yel|87}} |stadium = [[Стадион Мапеи]] |location = [[Реџо Емилија]] |attendance = 17,697 |referee = Пјеро Џакомели |result = L }} {{football box collapsible |round = 29 |date = 13 Март 2016 |time = 12:30 [[Средноевропско време|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[ФК Кјево Верона|Кјево]] |score = 0–0 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/29/CHIMIL Report] |team2 = [[ФК Милан|Милан]] |goals1 = [[Дарио Даинели|Даинели]] {{yel|41}}<br>[[Лукас Кастро|Кастро]] {{yel|60}}<br>[[Фабрицио Качаторе|Качаторе]] {{yel|84}}<br>[[Масимо Гоби|Гоби]] {{yel|90+2}} |goals2 = [[Жереми Менес|Менес]] {{yel|44}}<br>[[Џакомо Бонавентура|Бонавентура]] {{yel|85}}<br>[[Игнацио Абате|Абате]] {{yel|86}} |stadium = [[Стадион Маркантонио Бентегоди]] |location = [[Верона]] |attendance = 15,000 |referee = [[Антонио Дамато]] |result = D }} {{football box collapsible |round = 30 |date = 20 Март 2016 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[ФК Милан|Милан]] |score = 1–1 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/30/MILLAZ Report] |team2 = [[ФК Лацио|Лацио]] |goals1 = [[Карлос Бака|Бака]] {{goal|15}}<br>[[Игнацио Абате|Абате]] {{yel|76}} |goals2 = [[Марко Пароло|Пароло]] {{goal|9}}<br>[[Сенад Лулиќ|Лулиќ]] {{sent off|2|61|84}}<br>[[Лукас Биља|Биља]] {{yel|72}} |stadium = [[Сан Сиро]] |location = [[Милано]] |attendance = 33,481 |referee = [[Паоло Таглијавенто]] |result = D }} {{football box collapsible |round = 31 |date = 3 Април 2016 |time = 15:00 [[Средноевропско летно време|CEST]] ([[UTC+02:00]]) |team1 = [[ФК Аталанта|Аталанта]] |score = 2–1 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/31/ATAMIL Report] |team2 = [[ФК Милан|Милан]] |goals1 = [[Маурицио Пиниља|Пиниља]] {{goal|44}}<br>[[Лука Чигарини|Чигарини]] {{yel|55}}<br>[[Алехандро Дарио Гомес|Гомес]] {{goal|63}} |goals2 = [[Луис Адријано]] {{goal|5|пен.}}<br>[[Матија Де Шиљо|Де Шиљо]] {{yel|31}}<br>[[Андреја Бертолачи|Бертолачи]] {{yel|45+2}}<br>[[Кристијан Запата|Запата]] {{yel|49}} |stadium = [[Стадион Атлети Аѕури д’Италија]] |location = [[Бергамо]] |attendance = 18,652 |referee = [[Џанлука Роки]] |result = L }} {{football box collapsible |round = 32 |date = 9 Април 2016 |time = 20:45 [[Средноевропско летно време|CEST]] ([[UTC+02:00]]) |team1 = [[ФК Милан|Милан]] |score = 1–2 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/32/MILJUV Report] |team2 = [[ФК Јувентус|Јувентус]] |goals1 = [[Алекс Родриго Дијас да Коста|Алекс]] {{goal|18}}, {{yel|59}}<br>[[Марио Балотели|Балотели]] {{yel|51}}<br>[[Јурај Куцка|Куцка]] {{yel|61}}<br>[[Лука Антонели|Антонели]] {{yel|89}} |goals2 = [[Квадво Асамоа|Асамоа]] {{yel|20}}<br>[[Марио Манџукиќ|Манџукиќ]] {{goal|27}}, {{yel|50}}<br>[[Пол Погба|Погба]] {{goal|65}}<br>[[Симоне Заза|Заза]] {{yel|86}} |stadium = [[Сан Сиро]] |location = [[Милано]] |attendance = 75,393 |referee = [[Даниеле Орсато|Орсато]] |result = L }} {{football box collapsible |round = 33 |date = 17 Април 2016 |time = 20:45 [[Средноевропско летно време|CEST]] ([[UTC+02:00]]) |team1 = [[ФК Сампдорија|Сампдорија]] |score = 0–1 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/33/SAMMIL Report] |team2 = [[ФК Милан|Милан]] |goals1 = [[Ненад Крстиќ|Крстиќ]] {{yel|29}}<br>[[Фернандо Лукас Мартинс|Фернандо]] {{yel|72}}<br>[[Лоренцо Де Силвестри|Де Силвестри]] {{yel|74}} |goals2 = [[Карлос Бака|Бака]] {{goal|71}}<br>[[Андреја Поли|Поли]] {{yel|74}}<br>[[Јурај Куцка|Куцка]] {{yel|82}} |stadium = [[Стадион Лујџи Ферарис]] |location = [[Џенова]] |attendance = 21,615 |referee = [[Паоло Валери]] |result = W }} {{football box collapsible |round = 34 |date = 21 Април 2016 |time = 21:00 [[Средноевропско летно време|CEST]] ([[UTC+02:00]]) |team1 = [[ФК Милан|Милан]] |score = 0–0 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/34/MILCAR Report] |team2 = [[ФК Карпи|Карпи]] |goals1 = [[Марио Балотели|Балотели]] {{yel|45+3}}<br>[[Алекс Родриго Дијас да Коста|Алекс]] {{yel|67}} |goals2 = [[Исак Кофие|Кофие]] {{yel|32}}<br>[[Марко Крими|Крими]] {{yel|45+1}}<br>[[Emanuele Suagher|Suagher]] {{yel|86}} |stadium = [[Сан Сиро]] |location = [[Милано]] |attendance = 28,801 |referee = [[Марко Гвида]] |result = D }} {{football box collapsible |round = 35 |date = 25 Април 2016 |time = 17:00 [[Средноевропско летно време|CEST]] ([[UTC+02:00]]) |team1 = [[ФК Хелас Верона]] |score = 2–1 |report = [http://www.legaseriea.it/en/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/35/VERMIL report] |team2 = [[ФК Милан|Милан]] |goals1 = [[Микеланџело Албертаци|Албертаци]] {{yel|48}}<br>[[Џампаоло Пацини|Пацини]] {{goal|72|пен.}}<br>[[Лука Силгарди|Силгарди]] {{goal|90+5}} |goals2 = [[Жереми Менес|Менес]] {{goal|21}}<br>[[Кристијан Запата|Запата]] {{yel|67}}<br>[[Хосе Маури|Маури]] {{yel|73}} |stadium = [[Стадион Маркантонио Бентегоди]] |location = [[Верона]] |attendance = 18,738 |referee = [[Марко Де Бело]] |result = L }} {{football box collapsible |round = 36 |date = 1 Мај 2016 |time = 15:00 [[Средноевропско летно време|CEST]] ([[UTC+02:00]]) |team1 = [[ФК Милан|Милан]] |score = 3–3 |report = [http://www.legaseriea.it/en/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/36/MILFRO Report] |team2 = [[ФК Фрозиноне Калчо|Фрозиноне]] |goals1 = [[Марио Балотели|Балотели]] {{yel|26}}<br>[[Јурај Куцка|Куцка]] {{yel|45}}<br>[[Карлос Бака|Бака]] {{goal|50}}<br>[[Лука Антонели|Антонели]] {{goal|74}}<br>[[Жереми Менес|Менес]] {{goal|90+2|пен.}} |goals2 = [[Лука Паганини|Паганини]] {{goal|2}}<br>[[Паоло Самарко|Самарко]] {{yel|10}}<br>[[Мирко Гори|Гори]] {{yel|19}}<br>[[Франческо Барди|Барди]] {{yel|39}}<br>[[Оливер Крагл|Крагл]] {{goal|44}}, {{yel|45}}<br>[[Адријано Русо|Русо]] {{yel|48}}<br>[[Федерико Диониси|Диониси]] {{goal|54}}, {{yel|55}}<br> |stadium = [[Сан Сиро]] |location = [[Милано]] |attendance = 35,936 |referee = [[Давиде Маса]] |result = D }} {{football box collapsible |round = 37 |date = 7 Мај 2016 |time = 20:45 [[Средноевропско летно време|CEST]] ([[UTC+02:00]]) |team1 = [[ФК Болоња|Болоња]] |score = 0–1 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/37/BOLMIL Report] |team2 = [[ФК Милан|Милан]] |goals1 = [[Аманду Дијавара|Дијавара]] {{sent off|2|6|12}}<br>[[Мариос Ојконому|Ојконому]] {{yel|35}}<br>[[Анџело де Коста|Коста]] {{yel|39}}<br>[[Емануеле Џакерини|Џакерини]] {{yel|89}} |goals2 = [[Хосе Маури|Маури]] {{yel|6}}<br>[[Филип Мексес|Мексес]] {{yel|16}}<br>[[Карлос Бака|Бака]] {{goal|40|пен.}}<br>[[Андреја Бертолачи|Бертолачи]] {{yel|58}}<br>[[Давиде Калабрија|Калабрија]] {{yel|63}}<br>[[Алесио Ромањоли|Ромањоли]] {{yel|90+4}} |stadium = [[Стадион Ренато Дал’Ара]] |location = [[Болоња]] |attendance = 22,544 |referee = Даниеле Довери |result = W }} {{football box collapsible |round = 38 |date = 14 Мај 2016 |time = 20:45 [[Средноевропско летно време|CEST]] ([[UTC+02:00]]) |team1 = [[ФК Милан|Милан]] |score = 1–3 |report = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/2015-16/UNICO/UNI/38/MILROM Report] |team2 = [[ФК Рома|Рома]] |goals1 = [[Мануел Локатели|Локатели]] {{yel|21}}<br>[[Филип Мексес|Мексес]] {{yel|54}}<br>[[Луис Адријано]] {{yel|56}}<br>[[Џанлујџи Донарума|Донарума]] {{yel|61}}<br>[[Карлос Бака|Бака]] {{goal|86}} |goals2 = [[Мохамед Салах|Салах]] {{goal|19}}<br>[[Стефан Ел Шарави|Ел Шарави]] {{goal|59}}<br>[[Емерсон Палмиери|Палмиери]] {{goal|82}} |stadium = [[Сан Сиро]] |location = [[Милано]] |attendance = 41,571 |referee = [[Никола Рицоли]] |result = L }} ===Куп на Италија=== {{main|Фудбалски куп на Италија 2015-2016 }} {{football box collapsible |round = [[Фудбалски куп на Италија 2015-2016#Трето коло|Трето коло]] |date = 17 Август 2015 |time = 21:00 [[Средноевропско летно време|CEST]] ([[UTC+02:00]]) |team1 = [[ФК Милан|Милан]] |score = 2–0 |report = [http://www.legaseriea.it/it/tim-cup/match-report/2015-16/3TURN/UNI/1/MILPER Report] |team2 = [[ФК Перуџа|Перуџа]] |goals1 = [[Кеисуке Хонда|Хонда]] {{goal|10}}<br>[[Луис Адријано]] {{goal|28}}<br>[[Лука Антонели|Антонели]] {{yel|36}}<br>[[Андреја Поли|Поли]] {{yel|77}} |goals2 = [[Давиде Ланзафаме|Ланзафаме]] {{sent off|2|38|64}} |stadium = [[Сан Сиро]] |location = [[Милано]] |attendance = 23,683 |referee = [[Масимилијано Ирати]] |result = W }} {{football box collapsible |round = [[Фудбалски куп на Италија 2015-2016#Четврто коло|Четврто коло]] |date = 1 Декември 2015 |time = 21:00 [[Средноевропско време|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[ФК Милан|Милан]] |score = 3–1 |aet = yes |report = [http://www.legaseriea.it/it/tim-cup/match-report/2015-16/4TURN/UNI/1/MILCRO Report] |team2 = [[ФК Кротоне|Кротоне]] |goals1 = [[Луис Адријано]] {{goal|47}}, {{yel|109}}<br>[[Хосе Маури|Маури]] {{yel|65}}<br>[[Џакомо Бонавентура|Бонавентура]] {{goal|105+1}}<br>[[М'Баје Нијанг|Нијанг]] {{goal|115}} |goals2 = [[Анте Будимир|Будимир]] {{goal|68}}<br>[[Михаи Балаша|Балаша]] {{yel|84}} |stadium = [[Сан Сиро]] |location = [[Милано]] |attendance = 10,229 |referee = Михаел Фабри |result = W }} {{football box collapsible |round = [[Фудбалски куп на Италија 2015-2016#Осминафинале|Осминафинале]] |date = 17 Декември 2015 |time = 21:00 [[Средноевропско време|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[ФК Сампдорија|Сампдорија]] |score = 0–2 |report = [http://www.legaseriea.it/it/tim-cup/match-report/2015-16/OTTAV/UNI/1/SAMMIL Report] |team2 = [[ФК Милан|Милан]] |goals1 = [[Лазарос Кристодулопулос|Кристодулопулос]] {{yel|61}}<br>[[Ервин Зукановиќ|Зукановиќ]] {{yel|64}}, {{sent off|0|64}} |goals2 = [[Андреја Бертолачи|Бертолачи]] {{yel|5}}<br>[[Филип Мексес|Мексес]] {{yel|16}}<br>[[Игнацио Абате|Абате]] {{yel|34}}<br>[[М'Баје Нијанг|Нијанг]] {{goal|50}}<br>[[Матија Де Шиљо|Де Шиљо]] {{yel|61}}<br>[[Карлос Бака|Бака]] {{goal|90+3}} |stadium = [[Стадион Лујџи Ферарис]] |location = [[Џенова]] |attendance = 11,200 |referee = Доменико Чели |result = W }} {{football box collapsible |round = [[Фудбалски куп на Италија 2015-2016#Quarter-finals|Quarter-finals]] |date = 13 Јануари 2016 |time = 21:00 [[Средноевропско време|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[ФК Милан|Милан]] |score = 2–1 |report = [http://www.legaseriea.it/it/tim-cup/match-report/2015-16/QUART/UNI/1/MILCAR Report] |team2 = [[ФК Карпи|Карпи]] |goals1 = [[Карлос Бака|Бака]] {{goal|14}}<br>[[М'Баје Нијанг|Нијанг]] {{yel|21}}, {{goal|29}}<br>[[Кевин-Принс Боатенг|Боатенг]] {{yel|66}}<br>[[Рикардо Монтоливо|Монтоливо]] {{yel|77}} |goals2 = [[Лоренцо Лољо|Лољо]] {{yel|22}}<br>[[Габриел Силва (фудбалер, роден 1991)|Силва]] {{yel|46}}<br>[[Матео Манкосу|Манкосу]] {{goal|50}} |stadium = [[Сан Сиро]] |location = [[Милано]] |attendance = 12,319 |referee = Џанпаоло Калварезе |result = W }} {{football box collapsible |round = [[Фудбалски куп на Италија 2015-2016#Полуфинале|Полуфинале]] |date = 26 Јануари 2016 |time = 21:00 [[Средноевропско време|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[УС Алесандрија 1912|Алесандрија]] |score = 0–1 |report = [http://www.legaseriea.it/it/tim-cup/match-report/2015-16/SEMIF/AND/1/ALEMIL Report] |team2 = [[ФК Милан|Милан]] |goals1 = [[Сантјаго Мореро|Мореро]] {{yel|43}}<br>[[Роберто Сабато|Сабато]] {{yel|50}}<br>[[Кристијан Соса|Соса]] {{yel|86}} |goals2 = [[Марио Балотели|Балотели]] {{goal|43|пен.}} |stadium = [[Стадион Олимпико]] |location = [[Торино]] |attendance = 20,605 |referee = [[Масимилијано Ирати]] |result = W |note = Прв натпревар }} {{football box collapsible |round = [[Фудбалски куп на Италија 2015-2016#Полуфинале|Полуфинале]] |date = 1 Март 2016 |time = 21:00 [[Средноевропско време|CET]] ([[UTC+01:00]]) |team1 = [[ФК Милан|Милан]] |score = 5–0 |report = [http://www.legaseriea.it/it/tim-cup/match-report/2015-16/SEMIF/RIT/2/MILALE Report] |team2 = [[УС Алесандрија 1912|Алесандрија]] |goals1 = [[Жереми Менес|Менес]] {{goal|20||39}}<br>[[Алесио Ромањоли|Ромањоли]] {{goal|24}}<br>[[Роберто Сабато|Сабато]] {{goal|80|с.г.}}<br>[[Марио Балотели|Балотели]] {{goal|89}} |goals2 = |stadium = [[Сан Сиро]] |location = [[Милано]] |attendance = 28,202 |referee = [[Марко Гвида]] |result = W |note = Втор натпревар }} {{football box collapsible |round = [[Фудбалски куп на Италија 2015-2016#Финале|Финале]] |date = 21 Мај 2016 |time = 20:45 [[Средноевропско летно време|CEST]] ([[UTC+02:00]]) |team1 = [[ФК Милан|Милан]] |score = 0–1 |aet = yes |report = [http://www.legaseriea.it/en/tim-cup/match-report/2015-16/FINAL/UNI/1/MILJUV Report] |team2 = [[ФК Јувентус|Јувентус]] |goals1 = [[Кристијан Запата|Запата]] {{yel|50}}<br>[[Кеисуке Хонда|Хонда]] {{yel|88}}<br>[[М'Баје Нијанг|Нијанг]] {{yel|101}}<br>[[Хосе Маури|Маури]] {{yel|119}} |goals2 = [[Пол Погба|Погба]] {{yel|62}}<br>[[Андреја Барцаљи|Барцаљи]] {{yel|105}}<br>[[Алваро Мората|Мората]] {{goal|110}}, {{yel|119}}<br>[[Џорџо Кјелини|Кјелини]] {{yel|117}}<br>[[Даниеле Rugani|Rugani]] {{yel|120+2}} |stadium = [[Стадион Олимпико]] |location = [[Рим]] |attendance = |referee = [[Џанлука Роки]] |result = L }} ==Статистика== ===Натпревари и голови=== {{Efs start|Серија A|Куп}} |- ! colspan="14" style="background:#dcdcdc; text-align:center"| Голмани {{Efs player|no=1 |name=[[Диего Лопес Родригес|Лопес Родригес]]|pos=GK|nat=ESP |8|0|1|0}} {{Efs player|no=32 |name=[[Кристијан Абијати]]|pos=GK|nat=ITA |0+1|0|5|0}} {{Efs player|no=99 |name=[[Џанлујџи Донарума]]|pos=GK|nat=ITA |30|0|1|0}} |- ! colspan="14" style="background:#dcdcdc; text-align:center"| Defenders {{Efs player|no=2 |name=[[Матија Де Шиљо]]|pos=DF|nat=ITA |21+1|0|7|0}} {{Efs player|no=5 |name=[[Филип Мексес]]|pos=DF|nat=FRA |4+1|1|2|0}} {{Efs player|no=13 |name=[[Алесио Ромањоли]]|pos=DF|nat=ITA |33+1|0|6|1}} {{Efs player|no=15 |name=[[Родриго Ели]]|pos=DF|nat=BRA |2+1|0|1|0}} {{Efs player|no=17 |name=[[Кристијан Запата]]|pos=DF|nat=COL |14+2|1|5|0}} {{Efs player|no=20 |name=[[Игнацио Абате]]|pos=DF|nat=ITA |27|1|1|0}} {{Efs player|no=25 |name=[[Стефан Симиќ]]|pos=DF|nat=CZE |0|0|0|0}} {{Efs player|no=31 |name=[[Лука Антонели]]|pos=DF|nat=ITA |25+3|3|4|0}} {{Efs player|no=33 |name=[[Алекс Родриго Дијас да Коста|Алекс]]|pos=DF|nat=BRA |24+1|3|0|0}} {{Efs player|no=96 |name=[[Давиде Калабрија]]|pos=DF|nat=ITA |3+3|0|2|0}} |- ! colspan="14" style="background:#dcdcdc; text-align:center"| Среден ред {{Efs player|no=4 |name=[[Хосе Маури]]|pos=MF|nat=ITA |3+2|0|2+3|0}} {{Efs player|no=10 |name=[[Кеисуке Хонда]]|pos=MF|nat=JPN |23+7|1|6+1|1}} {{Efs player|no=16 |name=[[Андреја Поли]]|pos=MF|nat=ITA |4+14|0|4+2|0}} {{Efs player|no=18 |name=[[Рикардо Монтоливо]]|pos=MF|nat=ITA |31|0|2+2|0}} {{Efs player|no=27 |name=[[Јурај Куцка]]|pos=MF|nat=SVK |25+5|1|4+1|0}} {{Efs player|no=28 |name=[[Џакомо Бонавентура]]|pos=MF|nat=ITA |31+2|6|5+1|1}} {{Efs player|no=72 |name=[[Кевин-Принс Боатенг]]|pos=MF|nat=GHA |1+10|1|1+2|0}} {{Efs player|no=73 |name=[[Мануел Локатели]]|pos=MF|nat=ITA |1+1|0|0+0|0}} {{Efs player|no=91 |name=[[Андреја Бертолачи]]|pos=MF|nat=ITA |21+6|1|2+1|0}} |- ! colspan="14" style="background:#dcdcdc; text-align:center"| Напад {{Efs player|no=7 |name=[[Жереми Менес]]|pos=FW|nat=FRA |2+8|2|1+1|2}} {{Efs player|no=9 |name=[[Луис Адријано]]|pos=FW|nat=BRA |12+14|4|3|2}} {{Efs player|no=19 |name=[[М'Баје Нијанг]]|pos=FW|nat=FRA |15+1|5|2+3|3}} {{Efs player|no=45 |name=[[Марио Балотели]]|pos=FW|nat=ITA |8+12|1|2+1|2}} {{Efs player|no=70 |name=[[Карлос Бака]]|pos=FW|nat=COL |36+2|18|4+1|2}} |- ! colspan="14" style="background:#dcdcdc; text-align:center"| Играчите заминале од клубот во текот на сезоната {{Efs player|no=8 |name=[[Сусо (фудбалер)|Сусо]]|pos=MF|nat=ESP |1|0|1|0}} {{Efs player|no=11 |name=[[Алесио Черчи]]|pos=FW|nat=ITA |8+5|0|1+1|0}} {{Efs player|no=23 |name=[[Антонио Ночерино]]|pos=MF|nat=ITA |1+1|0|1|0}} {{Efs player|no=34 |name=[[Најџел де Јонг]]|pos=MF|nat=NED |5|0|1|0}} {{Fb cs footer|u=21 Мај 2016|s=[[#Competitions|Competitions]]|date=July 2014}} ===Голгетери=== {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !width=15|{{Tooltip|Место|Место}} !width=15|{{Tooltip|Бр.|Број}} !width=15|{{Tooltip|Поз|Позиција}} !width=15|{{Tooltip|Нац|Националност}} !width=145|Име !width=80|[[Серија А 2015–2016|Серија А]] !width=80|[[Фудбалски куп на Италија 2015-2016|Куп]] !width=80|Вкупно |- |'''1''' |70 |[[Напад (фудбал)|FW]] |{{flagicon|COL}} |align=left|[[Карлос Бака]] |18 |2 |'''20''' |- |'''2''' |19 |[[Midfielder|FW]] |{{flagicon|FRA}} |align=left|[[М'Баје Нијанг]] |5 |3 |'''8''' |- |'''3''' |28 |[[среден ред (фудбал)|MF]] |{{flagicon|ITA}} |align=left|[[Џакомо Бонавентура]] |6 |1 |'''7''' |- |'''4''' |9 |[[Напад (фудбал)|FW]] |{{flagicon|BRA}} |align=left|[[Луис Адријано]] |4 |2 |'''6''' |- |'''5''' |7 |[[Напад (фудбал)|FW]] |{{flagicon|FRA}} |align=left|[[Жереми Менес]] |2 |2 |'''4''' |- |rowspan=3|'''6''' |33 |[[Одбрана (фудбал)|DF]] |{{flagicon|BRA}} |align=left|[[Алекс Родриго Дијас да Коста|Алекс]] |3 |0 |'''3''' |- |45 |[[Напад (фудбал)|FW]] |{{flagicon|ITA}} |align=left|[[Марио Балотели]] |1 |2 |'''3''' |- |31 |[[Одбрана (фудбал)|DF]] |{{flagicon|ITA}} |align=left|[[Лука Антонели]] |3 |0 |'''3''' |- |'''9''' |10 |[[среден ред (фудбал)|MF]] |{{flagicon|JPN}} |align=left|[[Кеисуке Хонда]] |1 |1 |'''2''' |- |rowspan=7|'''10''' |5 |[[Одбрана (фудбал)|DF]] |{{flagicon|FRA}} |align=left|[[Филип Мексес]] |1 |0 |'''1''' |- |13 |[[Одбрана (фудбал)|DF]] |{{flagicon|ITA}} |align=left|[[Алесио Ромањоли]] |0 |1 |'''1''' |- |17 |[[Одбрана (фудбал)|DF]] |{{flagicon|COL}} |align=left|[[Кристијан Запата]] |1 |0 |'''1''' |- |20 |[[Одбрана (фудбал)|DF]] |{{flagicon|ITA}} |align=left|[[Игнацио Абате]] |1 |0 |'''1''' |- |27 |[[среден ред (фудбал)|MF]] |{{flagicon|SVK}} |align=left|[[Јурај Куцка]] |1 |0 |'''1''' |- |72 |[[Напад (фудбал)|FW]] |{{flagicon|GHA}} |align=left|[[Кевин-Принс Боатенг]] |1 |0 |'''1''' |- |91 |[[среден ред (фудбал)|MF]] |{{flagicon|ITA}} |align=left|[[Андреја Бертолачи]] |1 |0 |'''1''' |- |colspan=5|'''Автогол''' |0 |1 |'''1''' |- |colspan=5'''Вкупно''' |'''49''' |'''15''' |'''64''' |} <small> Обновено на: 21 Мај 2016 </small> ===Дисциплински рекорди=== {{fb disc header 2 |c1=Серија A |c2=Куп }} {{fb disc player 2 |n=1 |bg=y |pos=GK |nb=ESP |p=[[Диего Лопес Родригес|Лопес Родригес]] |yc1=1 |syc1=0 |rc1=0 |yc2=0 |syc2=0 |rc2=0|nt= }} {{fb disc player 2 |n=2 |bg=y |pos=DF |nb=ITA |p=[[Матија Де Шиљо]] |yc1=3 |syc1=0 |rc1=0 |yc2=1 |syc2=0 |rc2=0|nt= }} {{fb disc player 2 |n=4 |bg=y |pos=MF |nb=ITA |p=[[Хосе Маури]] |yc1=2 |syc1=0 |rc1=0 |yc2=2 |syc2=0 |rc2=0|nt= }} {{fb disc player 2 |n=5 |bg=y |pos=DF |nb=FRA |p=[[Phillipe Mexes]] |yc1=4 |syc1=0 |rc1=0 |yc2=1 |syc2=0 |rc2=0|nt= }} {{fb disc player 2 |n=7 |bg=y |pos=FW |nb=FRA |p=[[Жереми Менес]] |yc1=1 |syc1=0 |rc1=0 |yc2=0 |syc2=0 |rc2=0|nt= }} {{fb disc player 2 |n=9 |bg=y |pos=FW |nb=BRA |p=[[Луис Адријано]] |yc1=4 |syc1=0 |rc1=0 |yc2=1 |syc2=0 |rc2=0|nt= }} {{fb disc player 2 |n=10 |bg=y |pos=MF |nb=JPN |p=[[Кеисуке Хонда]] |yc1=2 |syc1=0 |rc1=0 |yc2=1 |syc2=0 |rc2=0|nt= }} {{fb disc player 2 |n=13 |bg=y |pos=DF |nb=ITA |p=[[Алесио Ромањоли]] |yc1=8 |syc1=1 |rc1=0 |yc2=0 |syc2=0 |rc2=0|nt= }} {{fb disc player 2 |n=15 |bg=y |pos=DF |nb=BRA |p=[[Родриго Ели]] |yc1=1 |syc1=1 |rc1=0 |yc2=0 |syc2=0 |rc2=0|nt= }} {{fb disc player 2 |n=16 |bg=y |pos=MF |nb=ITA |p=[[Андреја Поли]] |yc1=1 |syc1=0 |rc1=0 |yc2=1 |syc2=0 |rc2=0|nt= }} {{fb disc player 2 |n=17 |bg=y |pos=DF |nb=COL |p=[[Кристијан Запата]] |yc1=4 |syc1=0 |rc1=0 |yc2=1 |syc2=0 |rc2=0|nt= }} {{fb disc player 2 |n=18 |bg=y |pos=MF |nb=ITA |p=[[Рикардо Монтоливо]] |yc1=5 |syc1=0 |rc1=0 |yc2=1 |syc2=0 |rc2=0|nt= }} {{fb disc player 2 |n=19 |bg=y |pos=FW |nb=FRA |p=[[М'Баје Нијанг]] |yc1=1 |syc1=0 |rc1=0 |yc2=2 |syc2=0 |rc2=0|nt= }} {{fb disc player 2 |n=20 |bg=y |pos=DF |nb=ITA |p=[[Игнацио Абате]] |yc1=7 |syc1=0 |rc1=0 |yc2=1 |syc2=0 |rc2=0|nt= }} {{fb disc player 2 |n=27 |bg=y |pos=MF |nb=SVK |p=[[Јурај Куцка]] |yc1=11 |syc1=0 |rc1=0 |yc2=0 |syc2=0 |rc2=0|nt= }} {{fb disc player 2 |n=28 |bg=y |pos=MF |nb=ITA |p=[[Џакомо Бонавентура]] |yc1=8 |syc1=0 |rc1=0 |yc2=0 |syc2=0 |rc2=0|nt= }} {{fb disc player 2 |n=31 |bg=y |pos=DF |nb=ITA |p=[[Лука Антонели]] |yc1=2 |syc1=0 |rc1=0 |yc2=1 |syc2=0 |rc2=0|nt= }} {{fb disc player 2 |n=33 |bg=y |pos=DF |nb=BRA |p=[[Алекс Родриго Дијас да Коста|Алекс]] |yc1=5 |syc1=0 |rc1=0 |yc2=0 |syc2=0 |rc2=0|nt= }} {{fb disc player 2 |n=34 |bg=y |pos=MF |nb=NED |p=[[Најџел де Јонг]] |yc1=0 |syc1=0 |rc1=1 |yc2=0 |syc2=0 |rc2=0|nt= }} {{fb disc player 2 |n=45 |bg=y |pos=FW |nb=ITA |p=[[Марио Балотели]] |yc1=6 |syc1=0 |rc1=0 |yc2=0 |syc2=0 |rc2=0|nt= }} {{fb disc player 2 |n=70 |bg=y |pos=FW |nb=COL |p=[[Карлос Бака]] |yc1=2 |syc1=0 |rc1=0 |yc2=0 |syc2=0 |rc2=0|nt= }} {{fb disc player 2 |n=72 |bg=y |pos=FW |nb=GHA |p=[[Кевин-Принс Боатенг]] |yc1=1 |syc1=0 |rc1=0 |yc2=1 |syc2=0 |rc2=0|nt= }} {{fb disc player 2 |n=73 |bg=y |pos=MF |nb=ITA |p=[[Мануел Локатели]] |yc1=1 |syc1=0 |rc1=0 |yc2=0 |syc2=0 |rc2=0|nt= }} {{fb disc player 2 |n=91 |bg=y |pos=MF |nb=ITA |p=[[Андреја Бертолачи]] |yc1=6 |syc1=0 |rc1=0 |yc2=1 |syc2=0 |rc2=0|nt= }} {{fb disc player 2 |n=96 |bg=y |pos=DF |nb=ITA |p=[[Давиде Калабрија]] |yc1=4 |syc1=0 |rc1=0 |yc2=0 |syc2=0 |rc2=0|nt= }} {{fb disc player 2 |n=99 |bg=y |pos=GK |nb=ITA |p=[[Џанлујџи Донарума]] |yc1=3 |syc1=0 |rc1=0 |yc2=0 |syc2=0 |rc2=0|nt= }} {{Fb disc footer 2 |u=21 Мај 2015. |s=[http://www.espnfc.com.au/club/ac-milan/103/statistics/performance ESPNFC.com] |date=Август 2015}} == Наводи == {{наводи}} {{Сезони на ФК Милан}} [[Категорија:Сезони на ФК Милан|2015–2016]] [[Категорија:Статии со извори на италијански (it)]] a0uct6equirhbbce86b4h6uw9lth9b8 0 1317807 5601674 5537061 2026-07-29T05:24:25Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5601674 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Спортист|name=Антонио Амато|image=Canottaggio Nazionale Marina Militare Italia 1956.png|caption=Национален италијански тим за веслање - Воени маринци 1956|nationality=италијанец|sport=[[веслање]]|birth_date={{birth date|1934|11|11|df=yes}}|birth_place=[[Изоле Тремити]], Италија|death_date={{death date and age|2021|2|3|1934|11|11|df=yes}}|death_place=}} '''Антонио Амато''' ( роден 11 ноември 1934 &ndash; починал на 3 февруари 2021 година) бил италијански [[Веслање|веслач]]. Тој се натпреварувал во дисциплината осум за мажи на [[Летни олимписки игри 1956|Летните олимписки игри 1956 година]].<ref name="SportsRef">{{cite Sports-Reference |url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/am/antonio-amato-1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200418013857/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/am/antonio-amato-1.html |url-status=dead |archive-date=18 April 2020 |title=Antonio Amato Olympic Results |accessdate=11 August 2018}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{Биографија-никулец}} [[Категорија:Починати во 2021 година]] [[Категорија:Родени во 1934 година]] hkgk494eu6gv9ncu1jamfwnufsgx7dt 0 1317998 5601695 5058248 2026-07-29T05:54:50Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5601695 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Exterior of Santi Giovanni e Paolo (Venice).jpg|мини|Свети Јован и Павле, Венеција]] '''Базиликата на Санти Џовани и Паоло''', позната на венецијански како '''Сан Заниполо''', е црква во ''сестиерата'' Кастело во [[Венеција]], Италија. Една од најголемите цркви во градот, има статус на мала базилика. По 15 век овде се одржувале погребните служби на сите венецијански дузи, а во црквата се закопани дваесет и пет дузи. == Опис == Огромното издание од тули е дизајнирано во италијански готски стил и е завршено во 1430-тите. Таа е главната доминиканска црква во Венеција и како таква е изградена за да има големи собранија. Посветен е на Јован и Павле, а не на библиските апостоли со истото име, туку на двајца нејасни маченици на ранохристијанската црква во Рим, чии имиња биле запишани во 4 век, но чија легенда е од подоцнежна дата. Во 1246 година, дужот Јакопо Тјеполо им подарил мочуриште на Доминиканците откако сонувал како јато бели гулаби летаат над него. Првата црква била урната во 1333 година, кога била отворена сегашната црква. Тоа било завршено дури во 1430 година. Огромната внатрешност содржи многу погребни споменици и слики, како и ''Мадона дела Пејс'', чудесна [[Византиска уметност|византиска]] слика сместена во сопствената капела на јужниот коридор, и подножјето на Света Катерина од Сиена, главната [[Мошти|реликвија]] на црквата. Санти Џовани и Паоло е парохиска црква на Викаријатот на Сан Марко-Кастело. Други цркви на парохијата се Сан Лазаро деи Мендиканти, Оспедалето и Беата Вергине Адолората. Ренесансната Коњичка статуа на Бартоломео Колеони (1483), од Андреа дел Верокио, се наоѓа веднаш до црквата. Камбанаријата има 3 ѕвона во Д-мајор.<gallery mode="packed"> Exterior of Santi Giovanni e Paolo (Venice) from Campo San Zanipolo.jpg|Фасадата на Санти Џовани е Паоло. Exterior of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Campanile a vela.jpg|Бел-фронтон Santi Giovanni e Paolo Venice interior 01.jpg|Внатрешноста на црквата. Veneto Venezia5 tango7174.jpg|Капела на Бројаницата. </gallery> == Значајни уметници == * [[Џовани Белини]] (''Олтар на Свети Винсент Ферер'' на јужната патека) * Бартоломео Бон (големата западна врата) * Чима да Конељано или Џовани Мартини да Удине (''Крунисување на Богородица'' во јужниот трансепт) * Лоренцо Грамичија ( ''Мадона дел Росарио'' во Капела ди Тринита) * Пјеро ди Николо Ламберти и Џовани ди Мартино (гробот на дужот Томазо Мочениго на северниот премин) * Грегорио Лазарини (сала С. Томазо) * Пјетро Ломбардо (гробовите на Дyжот Пјетро Мочениго на западниот ѕид и Дуждот Пасквал Малипиеро и Николо Марчело на северната патека; гробот на Алвисе Диедо на јужниот коридор) * Тулио Ломбардо (и Алесандро Леопардо?) (Погребен споменик на дуџот Андреа Вендрамин на северниот ѕид на хорот) * [[Лоренцо Лото]] (''Свети Антонин дава милостина'' во јужниот трансепт) * Роко Маркони (''Христос помеѓу СС Петар и Андреј'' во јужниот трансепт) * Џузепе Марија Маца (пет големи бронзени релјефи кои ги прикажуваат чудата на Свети Доминик во капелата на Сан Доминико) * [[Џовани Батиста Пјацета]] (''Свети Доминик во слава'' на таванот на Капела ди Сан Доменико) * Алвис Таљапитра, релјефи во капелата на Бројаницата <gallery mode="packed" heights="180px"> Giovanni Bellini - Polittico di St Vincenzo Ferreri.jpg|Џовани Белини Facade of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Portal.jpg|Бартоломео Бон (големата западна врата) Right transept of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Cima da conegliano, incoronazione della vergine.jpg|Cima da Conegliano ''Крунисување на Богородица'' Trinity Chapel Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Madona del Rosario Lorenzo Gramiccia (XVIIIe seconda metà).jpg|Лоренцо Грамичија ''Мадона дел Росарио'' Interior of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Monumento del doge Tommaso Mocenigo - Pietro Lamberti e Giovanni di Martino da Fiesole.jpg|Пиеро ди Николо Ламберти Џовани ди Мартино гробот на Томазо Мочениго Right transept of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Christ between Sts Peter and Andrew by Rocco Marconi.jpg|Роко Маркони ''Христос помеѓу СС Петар и Андреј'' Interior of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - The Glory of St. Dominic by Piazzetta.jpg|Џовани Батиста Пјацета ''Свети Доминик во слава'' </gallery> * [[Паоло Веронезе|Веронезе]] (''Успение'', ''Благовештение'' и ''Обожување на мудреците'' на таванот на Капела дел Росарио; ''Обожување на овчарите'' во Капела дел Росарио). Познатиот ''Празник во куќата на Леви'', насликан за трпезаријата, сега е во галеријата Академија. * Алесандро Виторија (''Свети Џером'' во северниот премин) * Алвисе Виварини (''Христос го носи крстот'' во сакристијата) * Бартоломео Виварини (''Тројца светци'' на северната патека) <gallery mode="packed" heights="180px"> Chapel of our Lady of the Rosary of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Annunciation Veronese.jpg|Веронезе ''Благовештение'' Chapel of our Lady of the Rosary of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Assumption Veronese.jpg|Веронезе ''Успение'' Chapel of our Lady of the Rosary of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Veronese, Adoration of the Shepherds (v.1558).jpg|Веронезе ''Обожувањето на овчарите'' Interior of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - altare of Verde Scaligera, with Jerome, by Vittoria.jpg|Алесандро Виторија ''Свети Џером'' Interior of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Jesus Christ bearing the Cross.jpg|Алвис Виварини ''Христос го носи крстот'' Left nave of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Vivarini, trittico di san Zanipolo.jpg|Бартоломео Виварини ''тројца светци'' </gallery> ; Капела дел Росарио (Капела на Бројаницата) : Изграден во 1582 година за да ја одбележи победата на [[Битка кај Лепанто|Лепанто]], содржел слики од [[Тинторето]], Палма Помладата, [[Тицијан]] (''Атентатот на Свети Петар Маченик'') и Џовани Белини, меѓу другите, но тие биле уништени во пожар во 1867 година што им се припишало на анти-католичките арсон. <gallery mode="packed"> Chapel of our Lady of the Rosary of Santi Giovanni e Paolo (Venice).jpg|Капела на Бројаницата Chapel of our Lady of the Rosary of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Lady of the Rosary.jpg|Дама на бројаницата Џовани Дурегело Chapel of our Lady of the Rosary of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - David by Vittoria.jpg|Дејвид од Алесандро Виторија Chapel of our Lady of the Rosary of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Isaiah by Vittoria.jpg|Исаија од Алесандро Виторија Chapel of our Lady of the Rosary of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Libyan Sibyl by Vittoria.jpg|Либиска Сибила од Алесандро Виторија Chapel of our Lady of the Rosary of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - The Delphic Sibyl by Vittoria.jpg|Делфичка Сибила од Алесандро Виторија Chapel of our Lady of the Rosary of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Siding wooden altar by Giacomo Piazzetta.jpg|Обвивка дрвен олтар од Џакомо Пјацета Chapel of our Lady of the Rosary of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Martyrdom of St Christina by Sante Peranda.jpg|Мачеништво на Света Христина од Санте Перанда Interior of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Gian Battista Zelotti - Dead Christ.jpg|Мртов Христос Џовани Батиста Зелоти Chapel of our Lady of the Rosary of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Miracle of St Dominic.jpg|Чудото на Свети Доминик Алесандро Варотари Chapel of our Lady of the Rosary of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - St Michael Vanquishing the Devil.jpg|Свети Мајкл го победува ѓаволот Бонифацио де Питати </gallery> == Погребни споменици == По 15 век, погребните служби на сите венецијански дуждови биле одржани во Санти Џовани е Паоло. Дваесет и пет дуждови биле закопани во црквата, меѓу кои: * Марино Зорзи (г. 1320): бил погребан во античкиот манастир. Точното место каде што беа погребани Марино и неговата сопруга Агнета (или Агнезе) беше изгубено, па морењата поставија комеморативна плоча во античкиот манастир на црквата. * Јакопо Тјеполо (г. 1249) * Марино Морозини (г. 1253) * Рениеро Зено (г. 1268) * Лоренцо Тјеполо (г. 1275) * Џовани Долфин (г. 1361) * Марко Корнаро (г. 1368) <gallery mode="packed" heights="180px"> Exterior of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Tomb of Jacopo e Lorenzo Tiepolo.jpg|Гробот на Јакопо и Лоренцо Тјеполо Exterior of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Tomb of Marino Morosini.jpg|Гробот на Марино Морозини Chapel of Pius V Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Monument to the doge Giovanni Dolfin.jpg|Споменик Џовани Долфин Choir of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Tomb to doge Marco Corner.jpg|Гробот на Марко Корнер </gallery> * Микеле Морозини (г. 1382) * Антонио Вениер (г. 1400) * Микеле Стено (г. 1413) * Томазо Мочениго (г. 1423) * Паскале Малипиеро (г. 1462) * Николо Марчело (г. 1474) * Пјетро Мочениго (г. 1476) * Андреа Вендрамин (г. 1478) <gallery mode="packed" heights="180px"> Choir of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Monument to doge Michele Morosini - Close-up.jpg|Споменик на Микеле Морозини Left transept of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Tomb of Doge Antonio Venier († 1400), attributed to the brothers Dalle Massegne.jpg|Гробот на Антонио Вениер Interior of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Monument to the doge Michele Steno.jpg|Споменик на Микеле Стено Interior of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Monument to the doge Pasquale Malipiero.jpg|Споменик на Пасквале Малипиеро Interior of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Monumento del doge Nicolo Marcello - Pietro Lombardo.jpg|Споменик на Никола Марчело Interior of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Monumento del doge Pietro Mocenigo - Pietro Lombardo.jpg|Споменик на Пјетро Мочениго Monument to doge Andrea Vendramin.jpg|Споменик на дуждот Андреа Вендрамин </gallery> * Џовани Мочениго (г. 1485) * [[Леонардо Лоредан]] (г. 1521) * Алвис I Мочениго (г. 1577) * Себастиано Вениер (г. 1578) * Бертучи Валиер (г. 1658) * Силвестро Валиер (г. 1700) <gallery mode="packed" heights="180"> Податотека:Interior of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Monument to Giovanni Mocenigo.jpg|Споменик на Џовани Мочениго Податотека:Choir of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Monument of doge Leonardo Loredan.jpg|Споменик на Леонардо Лоредан Податотека:Interior of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Monument to Alvise Mocenigo.jpg|Споменик на Алвисе Мочениго Податотека:Left transept of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Funeral monument of the Doge Sebastiano Venier by Antonio dal Zotto.jpg|Погребен споменик на Себастиано Вениер Податотека:Interior of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Bertuccio Valier.jpg|Погребен споменик на Бертучо Валиер Податотека:Interior of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Silvestro Valier.jpg|Погребен споменик на Силвестро Валиер </gallery>Други луѓе погребани во црквата: * Орацио Баглиони (г. 1617), генерал * Џентил Белини (г. 1507), уметник * Џовани Белини (г. 1516), уметник * Џанбатиста Бонци (г. 1508), сенатор * Бартоломео Брагадин (поет) * Марко Антонио Брагадин (г. 1571), генерал, жив излупен од Турците - гробницата ја содржи само неговата кожа * Јакопо Кавали (г. 1384), генерал * Алвис Диедо, врховен командант * Марино Фалиеро (г. 1355), 55-тиот венециски дуж, обезглавен * Марко Џустиниани (г. 1346), поморски капетан * Помпео Џустиниани (г. 1616), кондотиер * Палма Помладата (г. 1628), уметник <gallery mode="packed" heights="180px"> Interior of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Monument to Orazio Baglioni.jpg|Споменик на Орацио Баглиони Interior of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Monument to Giambattista Bonzio by Gian Maria Padovano.jpg|Споменик на Џамбатиста Бонцио Interior of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Bartolomeo Bragadin.jpg|Споменик на Бартоломео Брагадин Interior of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Monument to Marcantonio Bragadin.jpg|Споменик на Маркантонио Брагадин Chapel of Pius V Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Monument to Giacomo Cavalli.jpg|Споменик на Џакомо Кавали Chapel of Mary Magdalene - Tomb of, Marco Giustiniani della Bragora (fourteenth century).jpg|Споменик на Марко Џустиниани дела Брагора Interior of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Monument to Pompeo Giustiniani.jpg|Споменик на Помпео Џустиниани Interior of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Monument to Palma il Giovane, Palma il Vecchio and Titian.jpg|Споменик на Палма ил Џоване </gallery> * Ветор Писани (г. 1380), адмирал * Николо Орсини, (г. 1510), врховен командант * Леонардо да Прато (г.1511), кондотиер * Алвис Тревисан (г. 1528) * Едвард Виндзор, трет барон Виндзор (г. 1574) * Винченцо Бенедети, (г. 1658) <gallery mode="packed" heights="180px"> Chapel of Mary Magdalene - Monument of Admiral Vettor Pisani.jpg|Споменик на адмирал Ветор Писани Right transept of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Tomb of Niccolò Orsini di Pitigliano.jpg|Гробот на Николо Орсини ди Питиљано Left transept of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - The equestrian statue of Leonardo da Prato.jpg|Гробот на Леонардо да Прато Interior of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Monument to Alvise Trevisan.jpg|Споменик на Алвисе Тревисан Chapel of the Crucifix Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Tomb of Edward Windsor.jpg|Гробот на Едвард Виндзор </gallery> == Поврзано == * [[Список на венецијански дуждови]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Матична|https://santigiovanniepaolo.it/|Official website}} {{In lang|it}} [[Категорија:Базилики во Венеција]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Врамена карта без назнака за OSM-однос на Википодатоците]] raisg0wfd4ql0x87rl630fnma5erznw 0 1318002 5601703 5277988 2026-07-29T07:24:42Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5601703 wikitext text/x-wiki '''Андреа Адоранте''' (роден на 5 февруари 2000 година) е италијански професионален [[Фудбал|фудбалер]] кој игра како [[Напад (фудбал)|напаѓач]] за клубот Серија Ц, Триестина.<ref>{{Soccerway|id=-/509017|accessdate=}}</ref> [[Податотека:Adorante.jpg|мини|Андреа Адоранте]] == Клупска кариера == Адоранте го започнал фудбалот во [[ФК Парма|Парма Калчо]], клубот од неговиот роден град, пред да се приклучи [[ФК Интер|на Интер]]. Таму тој бил клучен во неколкуте достигнувања на Интер за младински тим, но и покрај тоа што неколку пати се вмешал на клупата со првиот тим, тој никогаш не го направил своето професионално деби и бил поткопан од тешки повреди.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.goal.com/it/notizie/inter-infortunio-per-il-bomber-della-primavera-adorante/1p37o5zm22pxx19rxwpmkfujgs|title=Inter, infortunio per il bomber della Primavera Adorante: lesione al legamento crociato anteriore|last=|first=|date=3 May 2019|work=[[Goal (website)|Goal]]|language=it|archive-url=|archive-date=|accessdate=29 September 2020}}</ref> Откако се вратил во Парма летото 2019 година, <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.corrieredellosport.it/news/calcio/calcio-mercato/2019/06/28-58428156/parma_torna_adorante_brazao_all_inter_ufficiale/|title=Parma, torna Adorante. Brazao all'Inter: ufficiale|last=|first=|date=28 June 2019|work=[[Corriere dello Sport]]|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20190629133719/https://www.corrieredellosport.it/news/calcio/calcio-mercato/2019/06/28-58428156/parma_torna_adorante_brazao_all_inter_ufficiale/|archive-date=29 June 2019|accessdate=29 September 2020}}</ref> Адоранте го направил своето професионално деби за [[ФК Парма|Парма]] на 5 декември 2019 година, во натпреварот [[Фудбалски куп на Италија|од Купот на Италија]] против Фросиноне, почнувајќи од победата на неговата екипа од 2–1.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mondoprimavera.com/news/22260649478/dal-fallimento-all-039-esordio-adorante-debutta-con-la-maglia-del-parma|title=Dal fallimento all'esordio: Adorante debutta con la maglia del Parma|last=Brianti|first=Simone|date=5 December 2019|work=Mondo Primavera|language=it|archive-url=|archive-date=|accessdate=29 September 2020}}{{Мртва_врска|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Адоранте го направил своето деби [[Серија А|во Серија А]] на 28 септември 2020 година, играјќи ги последните 10 минути од победата со 4-1 против [[ФК Болоња|Болоња]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.20minutos.es/deportes/noticia/4395711/0/previa-del-partido-de-la-jornada-2-bolonia-contra-parma/|title=El Bolonia se pasea frente al Parma sin apenas obstáculos (4-1)|last=|first=|date=26 September 2020|work=[[20 minutos]]|language=es|archive-url=|archive-date=|accessdate=29 September 2020}}</ref> На 28 октомври 2020 година, тој го постигнал својот прв гол како професионалец, трет за Парма во победата од 3–1 [[Фудбалски куп на Италија 2020-2021|во купот]] против [[Делфино Пескара 1936|Пескара]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://int.soccerway.com/matches/2020/10/28/italy/coppa-italia/parma-fc/pescara-calcio/3395529/|title=Parma vs. Pescara|date=28 October 2020|work=Soccerway|archive-url=https://web.archive.org/web/20201019225947/https://int.soccerway.com/matches/2020/10/28/italy/coppa-italia/parma-fc/pescara-calcio/3395529/|archive-date=19 October 2020|accessdate=23 January 2021}}</ref> На 23 јануари 2021 година, Адоранте му се придружил на Виртус Франкавилја од Серија Ц на позајмица до крајот на сезоната.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://parmacalcio1913.com/2021/01/23/andrea-adorante-transferred-to-virtus-francavilla-on-loan/?lang=en|title=Andrea Adorante transferred to Virtus Francavilla on loan|date=23 January 2021|work=Parma Calcio 1913|archive-url=https://web.archive.org/web/20210124090704/https://parmacalcio1913.com/2021/01/23/andrea-adorante-transferred-to-virtus-francavilla-on-loan/?lang=en|archive-date=24 January 2021|accessdate=23 January 2021}}</ref> На 2 август 2021 година, тој се пресели на позајмица во АЦР Месина.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.facebook.com/MessinaOfficialPage/posts/1169552166865338|title=ACR Messina comunica di aver acquisito le prestazioni sportive del calciatore Andrea Adorante.|date=2 August 2021|publisher=[[A.C.R. Messina|ACR Messina]]|language=it|accessdate=3 November 2021}}</ref> На 13 јули 2022 година, Адоранте потпишал тригодишен договор со Триестина.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.facebook.com/triestina1918paginaufficiale/posts/pfbid02wqWFBR4M9MaNLG8TCiDHfR39mwr214HWrGEZ788ejKmCwqiai4knCpPxT3krrWyWl|title=U.S. Triestina Calcio 1918 è lieta di comunicare di aver perfezionato l’ingaggio del calciatore Andrea Adorante.|date=13 July 2022|publisher=Triestina|language=it|accessdate=14 July 2022}}</ref> == Наводи == <references responsive="1"></references> [[Категорија:Фудбалери на ФК Месина]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Парма]] [[Категорија:Фудбалери во Серија Ц]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Италијански фудбалери]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 2000 година]] 0c99nn6y2auli6nrzd68ztwyhsqfw9q 0 1318094 5601788 4963646 2026-07-29T10:44:25Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5601788 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Contigliano- Chiesa di San Lorenzo.jpg|300px|мини|Поглед кон црквата Сан Лоренцо]] '''Сан Лоренцо во Контиљано''' е мала [[Римокатоличка црква|римокатоличка]] црква во [[Романска архитектура|романескен]] стил, сместена на врвот на ридот веднаш надвор од градот Контиљано, во провинцијата Риети, регионот [[Лацио]], Италија. == Историја == Камената црква била изградена во 12 век, на местото на претходната античка римска вила. Црквата набрзо пропаднала со основањето на поголемата црква Сан Микеле Арканџело. Изработена од делкани камења, фасадата има ѕвоно во тимпан од типот на едро. Реставрацијата на локацијата започна во 2014 година, заменувајќи ги олтарот и крштевањето во првобитната положба.<ref>[http://www.rietilife.com/2014/08/11/la-chiesa-di-san-lorenzo-a-contigliano-torna-allantico-splendore/ ''La Chiesa di San Lorenzo a Contigliano torna all'antico Splendore''], article by Matteo Carrozzoni, Rieti Life, 11/08/2014. </ref> Во јуни 1944 година, жителите на градовите земени како заложници биле убиени од германската армија на ова место.<ref>[https://www.rietinvetrina.it/contigliano-ricorda-la-strage-nazista-presso-la-chiesa-di-san-lorenzo-nel-giugno-1944/ Contigliano ricorda la strage nazista presso la chiesa di San Lorenzo nel giugno 1944], Di Redazione - 5 June 2019, Rieti Life.</ref> == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Цркви во Италија]] c49v7up2da7l1napjqqv0dc8pddyn3q 0 1318528 5601816 5460815 2026-07-29T11:11:10Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5601816 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Група Молика | image = Група Молика.jpg | image_size = 350 | origin = [[Битола]], {{МКД}} | years_active = 1992 - 2024 | genre = Народна музика, Фолк музика | current_members = [[Јовица Наумчевски]]<br>Џими Мицевски<br>Зизо Пуровски<br>Александар Талевски<br>Антонио Стојчески | label = Сенатор Мјузик Битола }} '''Група Молика''' е музичка група формирана во [[1992]] година, во [[Битола]], [[Македонија]]. Низ годините '''Група Молика''', [[Анета Мицевска]] и [[Јовица Наумчевски]] издадоа 8 наградени албуми. Тие патувале и одржале повеќе концерти низ светот и забележале голем успех во земји како: [[Австралија]], [[Америка]], [[Канада]], [[Германија]], [[Швајцарија]], [[Франција]], [[Австрија]], [[Италија]], [[Словенија]], [[Босна и Херцеговина]] и [[Србија]].<ref>{{нмс|title=Анета и група “Молика” на голема турнеја | url=http://balkanmusic.tv/%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B0-%D0%B8-%D0%B3%D1%80%D1%83%D0%BF%D0%B0-%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0-%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%98/ | work = Балкан Мјузик ТВ | publisher= | date = 14,02,2023 | accessdate = 29 декември 2024}}</ref><ref>{{нмс |title="Молика" заминува на австралиска турнеја со Сузана Гавазова |url=https://fokus.mk/molika-zaminuva-na-avstraliska-turneja-so-suzana-gavazova/ |work=[[Фокус (списание)|Фокус]] |publisher= |date= |accessdate=4 јануари 2024 |archive-date=2024-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240313131249/https://fokus.mk/molika-zaminuva-na-avstraliska-turneja-so-suzana-gavazova/ |url-status=dead }}</ref> == Членови == * '''[[Јовица Наумчевски]]''' (вокал) * '''Џими Мицевски''' (клавијатура) * '''Зизо Пуровски''' (хармоника и клавијатура) * '''Александар Талевски''' (тапани) * '''Антонио Стојчески''' (кларинет/сах) Поранешни членови [[Податотека:GrupaMolika.jpg|300px|мини|Група Молика со [[Анета Љумаковска]]]] * [[Анета Мицевска]] (вокал) * Стив Штуревски (вокал) * Горан Пиловски (кларинет/сах) == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.youtube.com/results?search_query=Grupa+Molika&searc Група Молика] на [[YouTube]] * [http://www.facebook.com./profile.php?id=100044224909701 Група Молика] на [[Facebook]] - Фан страна [[Категорија:Македонски поп-групи]] [[Категорија:Македонски музичари]] [[Категорија:Македонски фолк пејачи]] 6xt3gk52svajj1gswdnaqzpkia0ikmz 0 1321521 5601680 5475630 2026-07-29T05:45:04Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5601680 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Gomorra (Serie) Logo.png|мини|Лого на Гомора (Серија)]] '''''Гомора''''' ('''''Gomorra)''''' е италијанска телевизиска серија, за првпат емитувана на Sky Italia од [[2014]] до [[2021|2021 година]]. Серијата е инспирирана од истоимениот роман на [[Роберто Савијано]] и ја раскажува приказната за клановите Камора во различни области на Неапол, особено во Секондиљано. Филмот ''„L'Immortale“'' (''Бесмртниот)'' [[2019|од 2019 година]] ја прикажува приказната на еден од главните ликови од серијата. == Продукција == Снимањето на првата сезона започна во август 2013 година и се одвивало во: [[Неапол]], [[Милано]], [[Ферара]], [[Ментон]] и [[Барселона]]. Најголем дел од сцените се снимени во центарот и околните области на Неапол, како: [[Понтичели (Неапол)|Понтичели]], [[Сан Џовани а Тедучио|Сан Џовани а Тедучо]], [[Сан Пјетро а Патиерно]], [[Скампи]]ја, [[Секундиљано|Секондиљано]], Областа 219 на [[Сан Виталијано (општина)|Сан Виталијано]] и Парко Верде на [[Каивано]]. Режијата е на [[Стефано Солима]], [[Франческа Коменчини]] и [[Клаудиус Купелини|Клаудио Купелини]]. Снимањето на втората сезона започна на 14 април 2015 година во [[Келн]], [[Германија]], во јуни продолжи во [[Нола]] и завршило во Неапол на шести ноември. Другите сцени се снимени во: [[Рим]], [[Бергамо]], [[Милано]], [[Трст]], [[Хрватска]] и [[Хондурас]]. На режисерите од првата сезона им се приклучува и [[Клаудиј Џованинези|Клаудио Џованези]]. Во октомври 2016 година, започна снимањето на третата сезона, во која [[Стефано Солима]] и [[Клаудиј Џованеси|Клаудио Џованези]] се повлекуваат како режисери, а снимањето завршило на 7 јуни 2017 година. Снимањето на четвртата сезона започнува на 16 април 2018 година и завршува на 29 ноември истата година; дел од сцени се снимени во: [[Поџомарино]], [[Лондон]], [[Болоња]] и [[Реџо Емилија]]. На [[Франческа Коменчини]] и [[Клаудиус Купелини|Клаудио Купелини]], како режисери се придружуваат и [[Марк Д'Амор|Марко Д'Аморе]] (веќе актер во оваа серија), Енрико Розати и Чиро Виско. Снимањето на петтата сезона, последна од серијата, во која [[Франческа Коменчини]], Енрико Росати и Чиро Виско ја напуштаат режисерската функција, е снимена во [[Рига]], [[Латвија]], во септември 2020 година. Сцените оОд 29 октомври 2020 до 22 мај 2021 се снимени во Неапол и во Рим. == Содржина == [[Податотека:Marco D'Amore - Lucca Comics & Games 2018 02.jpg|мини|десно|200px|Улогата на Чиро "Бесмртниот" ди Марцио ја прикажал Марко Д'Амаре]] === Прва сезона === Во Неапол, почитуваниот и стравуван дон Пјетро Савастано е шеф на кланот на Камора во Секондиљано. За него работат многу доверливи луѓе, меѓу кои и Чиро ди Марцио, познат како ''Бесмртниот'' и токму на него, дон Пјетро му ја дава задачата да ја запали куќата на мајката на Салваторе Конте, негов ривалски шеф. Покрај тоа Чиро има обврска да го подготви синот на Пјетро, Џенаро Савастано, познат како Џени за неговата идна улога како глава на семејството, односно шеф на кланот. По дојава, полицијата врши претрес на еден од каминоните со дрога и го уапсува дон Пјетро. Меѓутоа тој успева да командува и од затворот, но по масакрот во Кастел Волтурно, полицијата го открива виновникот и дон Пјетро е осуден на суровиот затвор од 41 бис. И покрај неговите негодувања, раководењето на кланот го презема неговата сопруга, дона Има Савастано, која не му верува на Чиро и смета дека Џени не е подготвен да стане шеф. Поради тоа таа решава да го испрати Чиро во Шпанија за да склучи мир со шефот на ривалскиот клан, Конте, а Џени го испраќа во [[Хондурас]], за да преговара со шверцерите на дрога. Договорот со Конте е успешен, но и покрај тоа дона Има продолжува да не му верува на Чиро и да го потценува. Во тој период бизнисот доживува пораст, па таа одлучува да отвори нови места за продажба, свесна и за опасностите од новите непријателства. По долг период во Хондурас, Џени се враќа во Неапол, целосно променет и физички и карактерно, подготвен да го земе она што му следува, но се оддалечува од Чиро и сè повеќе се здружува со негови врсници. Првото нешто што го прави е промена на дотогашниот градоначалник на општината Џуљано, Фабрети, верен на дон Пјетро и на семејството Савастано, и на негово место го става неговиот пријател Микеле Касиљо. Тоа предизвикува недоверба кај ''старите'' послушници на дон Пјетро и поради тоа со доаѓањето на Џени започнува внатрешна војна помеѓу ''старите'' и ''младите,'' односно приврзаниците на Џени и оние на дон Пјетро. Чиро, чувствувајќи се отфрлен и омаловажен од Џени, решава заедно со неколку негови пријатели да го прекине примирјето, што самиот тој го склучил со Конте. Па така му наредува на Даниелино да го убие Тонино Русо, десната рака на Конте, но сите сомнежи паѓаат врз Џени. Чиро сака да ги избрише сите докази, но не можејќи да го најде младиот Даниелино, ја киднапира неговата девојка и подоцна ја убива. Даниелино пак очаен бара помош од брат му Масимо, возачот на Конте, кој му ја раскажува приказната на шефот и се обидува да го натера да му прости. Конте, откако дознава за тоа, ги убива двајцата браќа и решава да ги прекине односите со Џени, сè уште сметајќи го за виновен и одговорен за убиството на Русо. Дона Има го открива предавството на Чиро, благодарение на пораката што девојката на Даниелино ја испраќа до еден негов другар, и го уценува Чиро дека ќе му каже на Џени, доколку тој не го убие Конте. Но наместо него, Чиро ја убива дона Има и го поштедува животот на Конте. Меѓутоа Џени наоѓа копија од снимката во чантата, што тој ѝ ја подарил, и станува свесен за предавството на Чиро. Не знаејќи кому повеќе да верува, им наредува на ''младите'' приврзаници да ги убијат ''старите'', сметајќи ги за сојузници на Чиро, па така голем дел од послушниците на дон Пјетро умираат, но Чиро заедно со ''Маламор'' успева да избега''.'' Откако приврзаниците на Џени откриваат каде се крие Чиро, одат да го убијат, но паѓаат во заседата на Конте, сè уште убеден дека вистинскиот непријател е Џени. За време на училишната претстава, на која учествува и ќерката на Чиро, Џени заедно со неговите приврзаници одат со намера да го убијат, но наместо тоа Чиро пука и го повредува Џенаро. По тоа, Чиро бега, а неговата сопруга го напушта затоа што го ставил во опасност животот на ќерка им. Дон Пјетро успева да избега, со помош на ''Маламор'', кој заедно со некои други луѓе го напаѓаат комбето со кое полицајците треба да го префрлат во друг затвор. Во последната сцена е прикажан Џени, тешко ранет, меѓутоа движењето на раката укажува дека сè уште е жив. === Втора сезона === Почетокот на втората сезона ги прикажува сцените од крајот на првата: Џени е во болница, а болничарите прават сè што е во нивна моќ за да го одржат во живот. Дон Пјетро е во бегство, откако го ослободуваат од комбето за време на трансферот, дознава што му се случило на Џени и го планира неговиот следен потег. Чиро го формира ''Сојузот'' со некои поранешни подружници на Савастано и со Салваторе Конте, кој ги снабдува со дрога и тежнее да си ги врати старите, изгубени места за продажба. Чиро има јасна замисла: од ''Сојузот'' да добие моќна и многубројна војска, поради тоа има за цел да ги придобие и т.н. ''Неодлучни.'' Целта на ''Сојузот'' е секој член да работи автономно низ Секондиљано, но дрогата ја земаат од исто место, од Конте. ''Бесмртниот,'' сигурен за одмаздата од Савастано, ги носи на сигурно Дебора, неговата сопруга и малата МаријаРита. Но и покрај тоа што на Дебора сè ѝ е овозможено, таа чувствува гнев и огорченост кон Чиро, сакајќи дури и да го пријави во полиција. По безбројна кавга, Чиро, бесен над неа, ја убива. Во меѓувреме здравствената состојба на Џени се подобрува и тој излегува од болница. По една година во Неапол, тој се враќа во [[Хондурас]], каде што организира шверц на дрога во име на татко му. По неколку месеци, се враќа во Европа, оди прво во Рим за да ја договори продажбата на неговата дрога со дон Џузепе Авитабиле, шеф на Камора и градежник. Во тој период Џени почнува да се гледа со неговата ќерка Азура Авитабиле. Потоа заминува за Германија, каде што го чека татко му Пјетро. Тоа се тешки времиња за семејството Савастано, поради тоа што се барани од полицијата. Дон Пјетро почнува да шверцува гориво и оружје, додека расте неговата желба за одмазда против Чиро и Конте. Една вечер додека преговара со шефот на калабриската ‘Ндрангета, дон Пјетро заедно со Џени го ризикуваат нивниот живот, во заседа против калабрискиот шеф. Но благодарение од предупредувањето на пријателите на Џени, кои успеваат да го убијат шефот, Џени и татко му успеваат да побегнат неповредени. За време на бегството, германската полиција, сметајќи ги за сомнителни, почнува да ги брка, но на дон Пјетро му се слошува и принудени се да застанат. Џени и покрај омразата кон татко му поради непочитувањето од минатото, му помага и го засолнува на сигурно. Меѓутоа утрото откако ги повратил силите, дон Пјетро одлучува да се врати во Неапол и да ги врати загубените криминалните активности, оставајќи го синот сам на себе. Со ''Сојузот'' не владее мир, бидејќи членовите се незадоволни од Салваторе Конте, кој иако тврди дека е различен од Савастано, се однесува како шеф, грабајќи се по најпрофитните места за продажба. Чиро се обидува да ги смири сите, велејќи им да бидат трпеливи, во очекување на погрешен чекор од Конте, на тој начин ќе можат да земат дел од неговите места. Таквиот момент брзо пристигнува: за време на роденденската забава на Конте, тој ја прободува раката на ‘''О Мулато,'' еден од членовите, бидејќи ја исмева трансродовата девојка Нина, сестра на јавната девојка на Конте и потајно негова љубовница. Како дополнителна казна, го одзема местото за продажба на ‘''О Мулато'' и го доделува на ‘''О Принчипе.'' Чиро ја користи приликата и бара од ‘''О Мулато'' и ‘''О Принчипе,'' мајстор во разредувањето на дрогата, да го предадат Конте. Иако и двајцата се негови верни приврзаници, тие се согласуваат со планот на Чиро. Прво го информираат Конте, кој му ја враќа базата за продажба на ‘''О Мулато,'' а потоа за време на религиозната миса, на која Конте учествува секоја година, го убиваат. По смртта на Конте, дон Пјетро гледа можност да го нападне ''Сојузот,'' прво наредува на неговите луѓе да го ограбат курирот на ''Шанел'', сестрата на ''Ѕекинета''. Дон Пјетро се среќава со Џенаро да го информира за тоа што планира да го направи против ''Сојузот'', наредувајќи му да замине од Секондиљано, по стоти пат понижувајќи и омаложувајќи го. ''Шанел'' оди во затворот да го посети син ѝ Рафаеле, познат како ''Лелучо,'' заедно со нејзината млада снаа која секојдневно ја прекорува. Дон Пјетро продолжува со провокациите против ''Шанел,'' овојпат организира грабеж во коцкарницата каде што таа често игра покер. Во меѓувреме наоѓа тајно засолниште и успева да се информира за настаните од Патриција, внука на ''Маламор,'' која е неговите очи и уши надвор. ''Шанел'' го открива сторителот на кражбата во коцкарницата и наредува да го запалат жив, меѓутоа навреме пристигаат Чиро и ''‘О Принчипе'' да го спасат по цена да им каже кој му го наредил тоа. Младиот успева само да проговори: „Пјетро Савастано ... се врати“ , пред да го убијат. Стравувајќи од можните последици, ''Сојузот'' предводен од Чиро,''‘О Муларо'' и ''О’Принчипе'' одлучува да преговара за договор со Савастано. Патриција, амбасадорот на дон Пјетро го известува дека ''Сојузот'' сака да преговара само со Џенаро, негирајќи го присуството на поранешниот шеф. Дон Пјетро за да ја одмазди дона Има, дури и по цена на животот на неговиот син, му наредува на Џени да го убие ''Бесмртниот,'' му дава испечатен тридимензионален пиштол, за да не го откријат при авионските контроли, што може да испука само еден куршум. Патриција го испраќа оружјето преку еден млад човек, што треба да го достави на Џенаро. Чиро се упатува кај дон Аниело, кој во негово име разговара со Џузепе Авитабиле и обајцата гарантираат за нивната сигурност. Аниело лично разговара со Чиро и Џенаро во посебни соби и средбата ја договара во Трст, по барање на Џенаро кој сака да биде што подалеку од татко му. На роденденската забава на Џенаро во Рим, доаѓаат неговите верни пријатели ‘''О Кардило, Капа’'' и ''бомба и ‘О Трак.'' Во една прилика ‘''О Трак'' краде часовник од раката на еден непознат гостин, откако Азура му кажива на Џенаро, тој се налутува и ги брка. Во следните денови, Чиро и Џенаро одат во Трст и се сместуваат во два различни хотели оддалечени на еден километар, но сепак Џенаро ја знае точката локација на Чиро. Уште вечерта тајно оди во неговата соба, сакајќи да го нападне, но Чиро не се обидува да се одбрани и на крајот Џенаро, по низа изнакажани навреди, си заминува. Следниот ден во присуство на дон Аниело, Џенаро ги прифаќа двата услови од ''Сојузот:'' тие ќе земаат стока од младиот Савастано, доколку луѓето на татко му останат во нивниот кварт не можејќи да поседуваат други места за продажба. Прв што подложи на новото правило е ''Маламор'', кој е спречен од две момчиња да излезе од неговото соседство. Патриција го информира дон Пјетро за новиот договор, а тој е бесен на синот и бара средба со него. Тоа и го добива, Џенаро му укажува на застарениот менталитет за одмазда и дека убиството на Чиро би предизвикало нова војна меѓу нив, додава и дека меѓу нив двајца тој е посилен заради стоката што ја поседува, а татко му е сам и немоќен. ''Децата од улицата,'' пријателите на Џени, го обвинуваат нивниот пријател што не се враќа да им помогне, а без клан немаат работа ниту пари за да преживеат, па одлучуваат да преземат акција, односно ограбуваат едно место во зашититено подрачје. Дон Пјетро, информиран од Патриција, го испраќа ''Маламор'' крвнички да ги истепа. Чиро ја користи приликата да разговара со третиот од нив ‘''О Кардило'' за да го убеди да оди на неговата страна. Фрустрирани од новите правила, другите двајца решаваат да формираат помала група и почнуваат да вршат кражби на оружје. Џенаро дознава од ‘''О Принчипе'' за настаните и сфаќа дека крвопролевањето мора да престане бидејќи расправиите меѓу двете страни му штетат на бизнисот. Оди во Неапол и зборува со ‘''О Трак,'' во присуство на ‘''О Кардиљо'' и му ги нуди истите услови од претходно доколку одлучи да се врати на неговата страна. Меѓутоа ‘''О Трак'' ги напаѓа луѓето околу него и го вперува пиштолот кон Џенаро, но ''‘О Карило'' успева да го спречи во намерата, а Џенаро му го помилува животот''.'' Дон Пјетро решава да не го почитува договорот што Џени го склучи со ''Сојузот,'' поради тоа решава да го нападне Габриеле наречен''‘О Принчипе,'' кој не се движи со луѓе околу себе за да го заштитат. Патриција се осмелува и го прашува дон Пјетро кој е вистинската причина за таквата постапка, а тој одговара дека во прашање е личната војна против Џени, кој успеал да го престигне. Росарио, ‘''О Нано'' десната рака на Чиро, се сомнева дека Габриеле работи и со нив и со Џенаро. По советот на ‘''О Мулато,'' Габриеле решава да земе заштита, поради тоа дон Пјетро почнува да се сомнева дека можеби Патриција е шпион. Во меѓувреме Росарио ги пренесува сомнежите за ‘''О Принчипе'' и некои други членови, а пак неговите луѓе го напаѓаат салонот на девојката на Габриеле и веднаш по тоа главниот осомничен е ‘''О Нано.'' Додека ''Сојузот'' е фокусиран на тие работи, дон Пјетро го поткупува Анџело Сепино, најблискиот човек на ‘''О Принчипе'' и во заседа лично го убива Габриеле. Вината за смртта на ‘''О Принчипе'' веднаш паѓа врз Росарио ‘''О Нано,'' кој веднаш потоа умира, застрелан пред неговата сопруга и мала ќерка. ''Сојузот'' успева да го фати и Анџело Сепино, Чиро му го поштедува животот за да не создава нови внатрешни војни, откако тој ќе признае. По тоа свикува состанок за да им објасни на присутните дека ‘''О Принчипе'' тајно работел и за Џени, затоа и сомнежите на Росарио биле основани и е убиен од дон Пјетро, а Росарио бил невин. Па така новата војна од ''Сојузот'' е насочена кон дон Пјетро, кој сака да владее со сите. По ослободувањето на ''Лелучо, Шанел'' бара и го добива местото за продажба на Габриеле, но таа постапка предизвикува лутина кај ''Децата од уличката'', кои се надевале дека ќе го добијат истото, а нивната реакција дополнително се должи на нискиот процент на заработувачка. Поради тоа, го киднапираат ''Лелучо,'' кој во меѓувреме дознал за предавството на сопругата, но полицијата ги запира на контролен пункт и спречени се во намерата да го убијат. Патриција во договор со дон Пјетро, ѝ нуди помош на сопругата на ''Лелучо,'' доколку таа соработува со нив и со ''Децата од уличката'' за да го убијат.  Гневна на ''Шанел'' за убиство на љубовникот и гледајќи конечно прилика да ѝ се одмазди, го прифаќа предлогот на дон Пјетро. Но поради непредвидена грешка, убиваат друг човек на местото на ''Лелучо.'' Во Рим, Чиро се среќава со Џени и го информира за случувањата и низата убиства што ги предизвикал татко му, со цел да го натера да ги земе работите во свои раце. ''Шанел'' лута на Чиро поради лошото менаџирање на ''Сојузот'' и ''Децата од уличката'', договара средба со дон Пјетро, сакајќи да премине на неговата страна. Чиро, пак, дознава за постапката на ''Шанел,'' а истовремено открива дека Патриција е амбасадорот на дон Пјетро. Веднаш потоа испраќа луѓе да ја следат, додека таа оди да се види со Џени. Таа го забележува автомобилот што ја следи, сфаќа дека е во опасност, ги уништува телефонските картички и преку фиксен телефон успева да го предупреди Џени, кој веднаш оди да го спаси татка си. Луѓето на Чиро ја фаќаат Патриција и ја носат во еден магацин каде што се наоѓа и нејзиниот брат, ја уценуваат да им каже каде се наоѓа Пјетро Савастано. Таа иако им признава, тој веќе е избеган, но Чиро не го знае тоа и ѝ го поштедува животот, укажувајќи ѝ ја разликата меѓу него и дон Пјетро, кој на негово место веројатно би ја убил. Дон Пјетро немајќи доверба во ''Шанел,'' им наредува на ''Децата од уличката'' да ја убијат за да ја преземат нејзиното место за продажба. Таа иако навремено бега, запрена е од полицијата која ја уапсува поради убиство на љубовникот на нејзината снаа. За време на средбата со синот, Пјетро го прекорува за тајната соработка со ‘''О Принчипе''. Потоа се среќава со Патриција и ја испрашува за тоа како се спасила од Чиро. Во Рим, Џузепе Авитабиле испраќа еден од неговите да заплаши јавен службеник, но наместо тоа, момчето го убива и подоцна исчезнува. Тројца членови од ''Сојузот'' што преминале на страната на ''Децата од уличката'' го убиваат ''‘О Мулато,'' тоа предизвикува повторен бран на паника во ''Сојузот.'' Во меѓувреме ''‘О Зингарело'' оди кај дон Пјетро да побара прошка за повторно да се врати во неговиот клан, но условот од Пјетро останува истиот: главата на Чиро ди Марцио. Од друга страна Чиро прави сè што е во негова можност да го најде дон Пјетро нудејќи парична награда за секој кој знае нешто. Во еден момент ''‘О Зингарело'' бара состанок со него, убедувајќи го дека му го нашол дувлото. Всушност се работи за стапица наменета за Чиро, кој пак ја насетува и ''Маламор,'' десната рака на Пјетро, го убива ''‘О Зингарело.'' Чиро се среќава повторно со Џени со цел да го убеди да ја преземе контролата, што дотогаш ја има татко му. За време на свадбата на Џенаро и Азура, доаѓа полицијата која го уапсува Џузепе Авитабиле поради убиство на јавниот службеник. Патриција, добива заштита од дон Пјетро за нејзините браќа, почнува да живее со него. Одмаздата на дон Пјетро продолжува без престан, овојпат наредува да се убие ''Лелучо.'' Чиро, од друга страна собира луѓе за да му се приклучат во војната против Савастано. Азура, веќе бремена, се сомнева дека Џенаро го предал татко ѝ, а пак тој ѝ го потврдува тоа, но без оглед на околностите, таа му е благодарна бидејќи и самата посакува свој живот, без влијание на татка си. Во меѓувреме ''Маламор'' ја убива ќерката на Чиро, МаријаРита, по наредба на стариот Савастано. Џени го прекорува за смртта на девојчето, а тој пак продолжува да го навредува. Чиро, уништен и поразен, по погребот решава да си замине, оставајќи им ги парите на најверните пријатели. Дон Пјетро, радувајќи се на малата победа го кани Џенаро во семејната капела, но наместо него се појавува Чиро, откако претходно Џенаро го нашол и му дал оружје, и го убива Пјетро. Во исто време, во Рим Азура раѓа момче, кое Џени ќе го нарече Пјетро. === Трета сезона === Џенаро Савастано сега е моќен и управува со најважните плоштади за дилање друга во Секондиљано. Стекна кредбилитет благодарение на татко му и луѓето се плашат од него како и од дон Пјетро претходно. Успева дури и да го измами Џузепе Авитабиле, искористувајќи ја нивната семејна врска и на тој начин има пристап и до неговите бизниси. Чиро, немајќи што друго да изгуби, го убива ''Маламор'' и со помош на Џени заминува во Бугарија, каде што работи како курир на стока кај криминалецот Валентин. Но откако открива дека неговиот син имал намера да го измами, го убива и него и татко му Валентин. Во меѓувреме дон Авитабиле излегува од затвор и е подложен на домашен притвор и почнува да се сомнева дека Џени го предал само за да му го преземе бизнисот. Со помошта на ''Џеџе'', сметководителот на Џени, дознава дека тој управувал со бизнисите во негово име и праќал од неговите пратки со дрога. Заедно со најдоверливите луѓе Авитабиле смртно го тепа Џени и меѓу низата закани, го брка од семејната куќа и му забранува да ги види сопругата и детето. Џени се упатува кај Чиро, веќе вратен во Неапол, барајќи утеха и помош од него. Желни да се вратат на власт, Џенаро склучува сојуз со Чиро и ''Шанел'' која излегува од затвор, благодарение на повлекувањето на обвиненијата од нејзината снаа Маринела. Чиро решава да го покани во сојузот и Енцо, наречен ''Сина крв'' кој се стреми да ја освои областа Форчело, а подоцна и до централниот дел на градот благодарение на неговиот близок пријател Валерио. Со помошта на сојузниците, Џени успева повторно да го започне бизнисот со дрога, ги искористува и изборите за повторно да победува неговиот пријател Микеле Касило, нудејќи им пари на сиромашни работници, кои работат во фирми во криза или пред пропаст во замена за нивниот глас. ‘''О Шарманте,'' член на ''Конфедерација'', стар клан од центарот на Неапол, по наредба на Авитабиле, го испрашува Енцо кој стои зад него, но тој не му открива ништо и одбива да стане член на Конфедерацијата. Меѓутоа бомбата фрлена пред пицеријата на сестрата на Енцо го означува почетокот на војната помеѓу нив и ''Конфедеративците.'' Пред состојбата да се влоши, Џени им предлага примирје што тие го прифаќаат. Енцо ја добива областа Форчела и се оддалечува од Џени. Тој, пак, има потреба од него и Чиро за да си го врати семејството, поради тоа ја убива сестрата на Енцо, обвинувајќи го ‘''О Шарманте,'' кој по примирјето му ја отстапува Форчела на Енцо. За да го врати семејството, Џенаро се согласува на сите услови од Авитабиле, Енцо заради него дури ја отстапува и долго посакуваната Форчела. Во меѓувреме ''Шанел'' преминува од страната на ''Конфедерацијата,'' верувајќи дека Патриција игра двојна игра со неа и Џенаро, но таа останува до крајот верна на семејството Савастано. Чиро и Џени организираат заседа на Авитабиле и неговите луѓе во Неапол, на крајот и го убиваат за Џенаро да може да биде повторно со семејството. По смрттта и на ‘''О Шарманте,'' Чиро го убедува Џени да склучи мир со ''Конфедеративците'' предводени од ‘''О Стрегоне,'' стар криминалец. Тие го прифаќаат мирот и Енцо повторно ја добива посакуваната област. Од друга страна, Патриција ја убива ''Шанел'' поради теророт што го преживеала нејзината пријателка Маринела. Браќата Капачо, поранешни членови на ''Конфедерацијата,'' го убиваат ‘''О Стрегоне'' за да не се потчинуваат повеќе на неговите услови. Енцо ги кани Чиро и Џени на неговата јахта за да го прослават успехот и тогаш всушност тој ја открива неговата вистинска намера: да го убие Џенаро поради тоа што дознал кој е убиецот на сестра му. Чиро, се жртвува за него, тврдејќи дека тој е вистинскиот виновник со цел да го заштити пријателот. По тоа, ''Сина крв'' го тера Џени да пука во Чиро, барајќи одмазда и го фрла неговото тело во морето. === Четврта сезона === Џени ја одбележува смртта на Чиро заедно со ''Сина крв.'' По тоа, одлучува да го промени својот живот, поради ветувањето што ѝ го дал на Азура, но прво се обидува да стави крај на војната што браќата Капачо ја почнаа против него. За да успее во намерата бара помош од семејството Леванте, моќен клан од [[Вила Литерно]], воедно и роднини на Џенаро, мајка му Има била братучетка на сопругата на Герландо, главата на семејството. Тие решаваат да му помогнат: синовите на Герландо ставаат бомба во еден автомобил пред обложувалница, што предизвикува експлозија и тешко го ранува еден од браќата, ''‘О Крези''. Другиот ''‘О Дипломато'' решен е веднаш да преземе нешто, но дон Аниело го спречува во намерата, информирајќи го за огромната моќ што ја поседува кланот Леванте. Џени договара средба со Патриција, Енцо и Валерио, браќата Капачо и семејството Леванте: Герландо и неговите три сина. Ги информира дека Секондиљано го доделува на Патриција, а за да нема конкуренција, тој ќе ги снабдува сите со дрога по однапред договорена цена. На крајот ги известува дека се повлекува и решава да го смени својот живот. Една година подоцна, Џенаро има за цел да изгради втор аеродром во [[Кампанија]], легално со помош на менаџерот Алберто Реста и неговата помошничка Тицијана Палумбо. Патриција, веќе шеф на Секондиљано, е во врска со еден од синовите на Леванте, Микеланџело, но освен неговата сестра Грација, целото семејство е против нивната врска. Покрај тоа, Патриција има и голем проблем бидејќи полицијата ја запленува пратката со дрога, па таа заради мирот во новосоздадениот сојуз, се обврзува сама да ја плати следната пратка надоместувајќи ги загубите на останатите. Сепак браќата Каспачо не се согласуваат со нејзиниот предлог и ги бараат дадените пари назад за да може да купат дрога од друго место, заради тоа Патриција е принудена да побара пари од Џенаро. Тој ѝ дава, но наредува да се најде кој го пријавил запленувањето во полицијата. Најдоверливиот човек на Патриција, Никола истражува за тоа заедно со неговиот братучед Лино, дури бара помош и од Енцо и Валерио, но тие го одбиваат. Дознава дека дел од пратката завршила кај африканската криминална група што живее на брегот Домитио, па оди на средба со нив со цел да открие кој стои позади запленувањето. Открива дека повикот до полицијата го направиле Леванте, за да ја тргнат Патриција од Секондиљано. Двајца од браќата го убиваат Лино и го уценуваат Никола да ја убие Патриција, во спротивно тие ќе ја убијат сестра му и внуците. Микеланџело, информиран од Грација, дознава што направиле и оди кај Никола со цел да го спречи во неговата намера. Го носи со себе кај татко му и браќата за да се соочи со нив, меѓутоа не можејќи да оди против своето семејство, на крајот го убива Никола. Вечерта Патриција го информира дека е бремена. Во меѓувреме Џенаро наидува на проблеми при градењето на аеродромот, бидејќи градежниците наоѓаат мртви трупови во едно од земјиштата и полицијата му е зад петици. Го убива Алберто, кога од Тицијана дознава за средбата со обвинителот и за можноста дека може да се појави неговото име зад проектот и ја назначува неа како одговорна. Во Неапол, Џенаро ја носи Патриција пред олтарот каде што ја чека Микеалнџело и како свадбен подарок ѝ дава делосна контрола на Секондиљано. Во Форчело, Енцо додека ја чека ветената пратка од Патриција, ги праќа своите луѓе да ограбат комбе со пари за да може да купи нова. Мисијата е успешна, но еден од неговите луѓе умира. Валерио, од друга страна се обидува заедно со ‘''А Голија, Катонезе'' и ''ММА''  да открие кој стои позади запленувањето на претходната пратка, дури склучува и лажен таен договор со браќата Карпачо, сомневајќи се најмногу во нив. Но пред втората средба со нив, Валерио доставува писмо на неговиот татко, со упатства да му го даде на Енцо доколку му се случи нешто. Ја дознава вистината за Леванте, но како и Никола, завршува мртов поради тоа, убиен од предавникот ‘''А Голија,'' кој последователно склучува договор со браќата Карпачо и Леванте против ''Сина крв''. Но благодарение на неочекуваната посета на таткото на Валерио, Енцо ја дознава вистината и пожртвуваноста на пријателот, што до тој момент го сметал за предавник. Потоа им поставува стапица на вистинските предавници и успева да го заврши она што Валерио го започнал. Го носи ‘''О Креци'' во Секондиљано за да и ја соопшти вистината на Патриција, пред да го убие. Патриција пред да одлучи што да преземе следно, го информира Џенаро за настаните. Потоа решава да ја остапи нејзината работа на сопругот за да може да се посвети на малата Бјанка откако ќе се роди. Му ги покажува местата за продажба на дрога и го запознава со своите предодредени. Герландо е задоволен и добива порака од Микеланџело во која е напишано каде е скривалиштето на ''Сина крв,'' поради тоа што ‘''О Дипломато'' ја зел Форчела и го бара Енцо за да го одмазди брат му. Браќата Леванте одат на местото посочено од Микеланџело, меѓутоа наидуваат на заседа и едвај остануваат живи. Џени решава да си го врати Секондиљано, бара помош од луѓето кои биле верни на татко му и од мистериозниот шеф ''Маестрале.'' Браќата Леванте се сомневаат дека Микеланџело стои зад заседата, но тој го негира тоа, а Патриција, пак, му ветува на Енцо дека повторно ќе се обидат да им се одмаздат. Леванте повторно пробуваат да ја убијат Патриција, овојпат ставаат бомби во структурата каде што се очекува да стигне новата пратка со дрога, но доаѓа полиција и ги попречува нивните планови, ја уапсува Патриција и некои од мажите што не успеале да избегаат. Во разговор со обвинителот Руџери, татко на еден од соучениците на Пјетро, Џенаро дознава дека Микеланџело ја викнал полицијата, немајќи избор бидејќи неговото семејството ја сакале мртва. Џенаро се обидува да ѝ најде адвокат што ќе ѝ помогне да излезе, со намера да ја спречи да соработува со полицијата и да зборува за него и неговите злодела, додека Азура претпочита да ја убие. На средбата во затворот, Микеланџело ѝ ги објаснува на Патриција своите постапки и зошто морал реагира на тој начин, исто така се обидува да ја убеди дека соработката со полицијата е нејзиниот единствен излез. Таа прво се противи, но по обидот за убиство од страна на Леванте во затворот, размислува за таа можност. Почнува да зборува за своите непријатели со обвинителот, но тој сака други конктерни информации за Џенаро Савастано, кој пак се обидува да го најде местото каде што ја чуваат. Бара помош од Герландо, но откако тој одбива, Џенаро сфаќа зошто татко му претходно не сакал да има никаква врска со нив, но добива целосна поддршка од ''Маестрале.'' Микеланџело оди во рестранот каде што е неговото семејство и им соопштува дека неговото семејство што избрал да го заштити е она со Патриција, не знаејќи дека ги гледа сите заедно за последен пат. По тоа, Микеланџело оди на местото каде ја чуваат Патриција, благодарение на Џенаро кој дознал каде се наоѓа со помошта на ''‘О Дипломато,'' во замена за дувлото на Енцо. Во меѓувреме ''Сина крв'' има таен состанок со ‘''О Беллебуоно'', еден од ретките што му останале верни, но неочекувано таму го наоѓа ''Катонезе'' кој бара прошка и го информира дека ''‘О Дипломато'' знае каде се крие. Сите заедно се упатуваат натаму, но Енцо ја наоѓа неговата девојка Марија мртва заедно со двете момчиња. Џенаро организира заседа на семејството Леванте и успева да ги убие Герландо, неговата сопруга и нивната придружба, ја остава жива само ќерката Грација за да ја пренесе пораката на браќата за неговото враќање. Праќа други луѓе да ги ослободат Патриција и Микеланџело од скривалиштето на обвинителот, потоа ги носи пред приватниот авион со цел да им помогне да избегаат. За последен пат разговара со Патриција во врска со тоа што зборувала со Руџери, но бидејќи не ѝ верува, вперува пиштол во неа и ја убива, додека истовремено друг го убива Микеланџело во авионот. Конечно потоа Џенаро оди во своето засолниште и го започнува својот нов претходен живот. === '''Петта сезона''' === Иако живее во скривалиште и под строга заштита од дон Анџело наречен ''Маестрале,'' Џенаро успева да бега од полицијата и да го врати Секондиљано од рацете на преживеаните Леванте. За време на нападите, од сојузникот на противниците, дон Аниело дознава дека Чиро ди Марцио е сè уште жив. По смртта на двајца преостанати браќа Леванте, Џенаро оди во [[Рига]] каде што престојува Чиро. Но наместо да го продожат истиот однос од претходно, Џенаро продолжува да се чувствува напуштен и предаден, а Чиро не го негира тоа. На крајот од вечерта, Џенаро го затвора во гулаг и одлучува да се врати назад во Неапол. Меѓутоа Чиро успева да им избега на луѓето што го чуваат, преправајќи се дека се обесил и се враќа во Секондиљано. Така тој започнува војна, обединувајќи ги ''Питбул'', еден од неговите најверни пријатели, Енцо и уште тројца од неговите луѓе. Во конфликтот што следи, ''Бесмртниот'' излегува победник и успева да се прошири благодарение на Енцо и помошта на дона Нунција, вдовица на ''Господинот,'' убиен од страна на Џенаро. Потоа успеваат да му украдат неколку пратки на кокаин на Џенаро, потребни да основаат економска империја. Добива дури помош и од неочекуван сојузник, дона Лучана, сопруга на ''Маестрале,'' насетувајќи го поразот на Џенаро и неговите луѓе. Чиро и дона Нунција склучуваат договор со неа: еден милион евра во замена на имињата на деловните партнери кои соработуваат со Џенаро, кој по ограбувањето оди да бара пари кај нив за нова пратка. Пред Руџери, Азура го ослободува од обвиненијата за убиство и бегајќи од нападот на Нунција, ја открива измамата на Лучана, а Џенаро наредува на нејзиниот сопруг да ја убие. Сепак ''Маестрале'' не го прави тоа и ја крие надвор од Секондиљано, без знаење на шефот. Чиро, откако губи дел од своите луѓе и по торутрата и суровото убиство на Енцо, успева да го порази Џенаро, лишувајќи го од неговиот син, затворен во дом. Потоа пали дел од местата за продажба на Џенаро, со цел да го привлече вниманието на полицијата и да му нанесе штета во бизнисот. Тој, пак, свесен за ситуацијата, се подготвува да избега заедно со сопругата и синот, откако претходно го киднапирал синот на Руџери во замена за информација каде го чуваат малиот Пјетро. Браќата Макауро, по задача на Џенаро почнуваат да го следат ''Маестрале'' и ја откриваат неговата тајна, како и тајното планирано бегство на Савастано. Постариот брат ''‘О Муначело'' го уценува ''Маестрале'' да го убие Џенаро за да не избега со нивните пари, во спротивно ќе му ја каже тајната за Лучана, па двајцата ќе бидат мртви. Не знаејќи што да прави, ''Маестрале'' оди кај Чиро со цел да стави крај на војната, а тој ја користи приликата иако не му верува. Одат заедно во куќата на браќата, каде што се наоѓа и детето на обвинителот, а по телефонскиот повик Руџери им ја открива куќата каде е сместен Пјетро. Потоа Чиро предавнички го убива ''Маестрале,'' му наредува на ''‘О Муначело'' да му ја донесе Азура и да ја убие Лучана. Чиро ја уценува Азура да му го донесе Џенаро во замена на нејзиниот син. Немајќи избор, таа става силно апче за спиење во чашата на Џени и го одведува кај Чиро. Чиро и Џенаро повторно се среќаваат лице в лице по последната средба што ја имаа во [[Латвија|Летонија]]. Во меѓувреме пристигнува дона Нунцијата која бара одмазда, како првично што се договорила со Чиро и ја зема Азура како заложник дека тој ќе го исполни ветувањето. По излагањето на Џенаро за повлекување од мафијата пред многубројните присутни, Чиро му помага да го земат Пјетро за семејството Савастано да можа да го напушти [[Неапол]]. На пат кон местото за средба, луѓето на Чиро ја убиваат дона Нунзија и нејзиниот возач во заседа. Спасена е само Азура, која ја земаат за да може повторно да ја спојат со семејството. Така, ''Бесмртникот'' го има целото семејство Савастано пред себе и има можност да ги убие, но чувството на грижа на совест и загубата на неговото семејство го предомислува во таа намера и им дава можност да си заминат. Во тој момент доаѓаат луѓето на дона Нунција кои ги напаѓаат, поради тоа Џенаро ги испраќа само Азура и Пјетро, за тој да може да му помогне на Чиро. Во престрелката умираат дел од луѓето на Чиро, како и Џенаро застрелан неколкупати. Во солзи и обземен од чувство на тага поради загубата на пријателот, Чиро невнимателен и убеден дека е сам, е погоден од куршум во темнината, најверојатно од единствениот преживеан од луѓето на дона Нунција. Телото на Чиро паѓа до она на Џенаро. Смртта на кралот на Неапол и ''Бесмртниот'' го означуваат крајот на серијата. == Епизоди == {| class="wikitable" style="text-align:center" !Сезона ! Епизоди ! Prima TV |- | Првата сезона | 12 | 2014 година |- | Втора сезона | 12 | 2016 година |- | Трета сезона | 12 | 2017 година |- | Четврта сезона | 12 | 2019 година |- | Петта сезона | 10 | 2021 година |} == Дистрибуција == Првата сезона на ''Гомора'' се емитуваше од 6 мај 2014 до 10 јуни 2014 година на [[:it:Sky Atlantic (Italia)|Sky Atlantic]] и истовремено на [[:it:Sky Cinema 1|Sky Cinema 1]]. Почнувајќи од март 2014 година, серијата веќе беше продадена во повеќе од педесет земји, меѓу кои: Германија ([[:it:Sky Deutschland|Sky Deutschland]]), Франција ([[:it:Canal+|Canal+]]), Скандинавските земји ([[:it:HBO|HBO Nordic]]), Обединетото Кралство ([[:it:British Sky Broadcasting|Sky]]), Латино Америка (HBO Latin America), САД ([[:it:The Weinstein Company|The Weinstein Company]]),<ref>''[https://www.hollywoodreporter.com/news/miptv-weinstein-takes-italian-gomorrah-694456 Gomorra venduta anche negli USA]'', TheHollywoodReporter.com 8 aprile 2014</ref> Израел (HOT) и Монголија (Supervision).<ref>[http://www.tvzoom.it/index.php?option=com_content&view=article&id=14819:il-quotidiano-francese-le-monde-ha-titolato-gomorra-serie-noire-eccezionale-da-questa-sera-su-canal&catid=5&Itemid=6 IL QUOTIDIANO FRANCESE ‘LE MONDE’ HA TITOLATO: “GOMORRA, SERIE NOIRE ECCEZIONALE”, DA QUESTA SERA SU CANAL+] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160331043244/http://www.tvzoom.it/index.php?catid=5&id=14819:il-quotidiano-francese-le-monde-ha-titolato-gomorra-serie-noire-eccezionale-da-questa-sera-su-canal&itemid=6&option=com_content&view=article |date=2016-03-31 }}, tvzoom</ref> На 22 септември 2014 година, серијата се емитува и во италијанските кино сали.<ref>[http://www.ilfattoquotidiano.it/2014/09/20/gomorra-la-serie-al-cinema-il-22-settembre-la-serie-tv-diventata-cult/1127627 ''Gomorra - La serie'' al cinema.] fattoquotidiano.it</ref> Во јуни 2015 година, по првата сезона, серијата постигнува меѓународен успех и вкупно 113 земји ја купија и втората.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://skyatlantic.sky.it/skyatlantic/news/2015/06/19/gomorra-la-serie-vince-ai-golden-nymph-awards-a-montecarlo.html|title=Sky Atlantic {{!}} Sky TG24|accessdate=2023-04-27|archive-date=2016-06-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20160619060159/http://skyatlantic.sky.it/skyatlantic/news/2015/06/19/gomorra-la-serie-vince-ai-golden-nymph-awards-a-montecarlo.html|url-status=dead}}</ref> Втората сезона од серијата се емитуваше од 10 мај 2016 година до 14 јуни 2016 година на Sky Atlantic, Sky Cinema 1, а од 31 март 2017 до 5 мај 2017 и на [[:it:Rai 3|Rai 3]]. Третата сезона се емитуваше на Sky Atlantic и Sky Cinema 1 од 17 ноември до 22 декември 2017 година. Четвртата сезона се емитуваше на каналите Sky Atlantic и Sky Cinema 1 од 29 март 2019 до 3 мај 2019 година. Во 2016 година, серијата е продадена во 190 земји. Петтата сезона се емитуваше на каналот [[:it:Sky Atlantic (Italia)|Sky Atlantic]] и на платформата [[:it:Now (servizio di streaming)|Now]] од 19 ноември до 17 декември 2021 година. == Признанија == * '''Римски фестивал на фикцијата [[2014|2014 година]] ([[:it:Roma Fiction Fest|Roma Fiction Fest]] [[:it:2014|2014]])''' ** Најдобро италијанско дело ** Најдобра италијанска глумица - Марија Пиа Калцоне ** Специјално споменување од жирито на Салваторе Еспозито ** Награда Скардамаља за најдобро сценарио на Стефано Бисес, Леонардо Фазоли, Лудовица Рамполди, Филипо Гравино и Мадалена Раваљи ** Награда Л.А.Р.А. за најдобар актер во фикција - Салваторе Еспозито * '''Телевизиски фестивал во Монте Карло [[2015|2015 година]] ([[:it:Festival della televisione di Monte Carlo|Festival della televisione di Monte Carlo]] [[:it:2015|2015]])''' ** Најдобар актер во серија - Марко Д'Аморе == Наводи == <references /> [[Категорија:ТВ серии во Италија]] [[Категорија:Италијански серии]] [[Категорија:Италијански режисери]] [[Категорија:Криминалистички серии]] 93gctlsm1q8pakeprhmnmm4zx5gmjpk 0 1321688 5601723 5418031 2026-07-29T08:01:49Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5601723 wikitext text/x-wiki {{Infobox opera|image=Giuseppe Verdi, Un Ballo in maschera, Vocal score frontispiece - restoration.jpg}} '''''Бал под маски''''' е опера од [[Џузепе Верди]] на либрето од Антонио Сома, чиј извор е либретото на Ежен Скриб за композиторот [[Даниел Обер]] за делата ''Густав III, или Бал под маски'' ([[1833]]). == Нарачувањето на операта и нејзината реализација == Оваа опера е плод на младешкото пријателство со Антонио Сома, што потекнувало од периодот на [[Травијата]], Верди за операта се инспирира од француската драма ''Густав III, или Бал под маски'', либрето што Ежен Скриб го напишал за [[Даниел Обер]] во 1833 година. Пред да биде изведено за прв пат во театарот Аполо во [[Рим]] на 17 февруари 1859 година, ова дело морало да претрпи бројни промени диктирани од [[Кралство на двете Сицилии|Бурбон]], а потоа и од [[Папска Држава|Папската Држава]].<ref>Julian Budden, Le opere di Verdi, vol II, Torino, EDT 1986, pp. 387-402.</ref> Во пролетта 1856 година Верди стапил во контакт со Винченцо Торели, тогашниот новинар и секретар на управата на театарот Сан Карло, предлагајќи му сосема нова тема: ''Кралот Лир'' од [[Вилијам Шекспир|Шекспир]], на која Верди започнал да работи во тоа време заедно со Сома, но никогаш не се остварила поради неговата неизвесност за театарската компанија и самата тема. Сепак, бил потпишан договор за театарската сезона на Карневалот од '57-58, што му овозможил на Верди да продолжи да работи на своите дела (вклучувајќи ја и операта Симон Боканегра за Фениче во Венеција). Но, не било лесно да се најде друг предмет за музика: компендиумот на избраната тема требало да биде претставен до јуни. Во писмата на Верди до Торели се спомнуваат различни драми: „Би сакал да го играм ''Руј Блас'' ; но во право сте, не е препорачливо Колети да ја игра брилијантната улога на протагонистот“.<ref>Lettera a Torelli, 9.9.1857, in [[iarchive:icopialettere00verd|CL]], p. 561.</ref> А потоа: : „''Моето внимание беше запрено на една многу убава и интересна драма:'' Благајникот на кралот Д. Педро'', која веднаш ја преведов; но, правејќи ја скицата за да ја сведам на музички размери, но не одговараше, така што се откажав од мислата.'' ''Сега ја преправам француската драма,'' Густав III од Шведска, ''либрето од Скриб, изведена'' ''пред повеќе од дваесет години.“''<ref>Lettera a Torelli, 19.9.1857, in [[iarchive:icopialettere00verd|CL]], pp. 561-3.</ref> Верди го избрал да работи токму на второто, во договор со раководството на театарот.<ref>Julian Budden, Le opere di Verdi, vol II, Torino, EDT 1986, pp. 388-390.</ref> Во октомври 1857 година, Сома и Верди почнале да работат на либретото и музиката и повикувајќи се (со соодветни модификации) на делото на Скриб и Обер, но кога биле испратени првите нацрти Торели веднаш го предупредил композиторот дека цензурата ќе бара многу промени. Верди ги оценил како сомнителни сите барања, пред сè, поместувањето наназад пет или шест века од епохата во која била напишана; сепак во јануари, по пристигнувањето во Неапол, тој успеал со Сома да напишат либрето со нов наслов: ''Одмазда во Домино'', менувајќи го кралот во војвода од [[Померанија]] и пренесувајќи ја акцијата еден век наназад.<ref>Julian Budden, Le opere di Verdi, vol II, Torino, EDT 1986, pp. 392-394.</ref> Но, со атентатот врз [[Наполеон III]], кој се случил на 14 јануари од страна на Феличе Орсини, целата работа повторно била оценета како несоодветна. Затоа, раководството на театарот Сан Карло решило да се движи независно со тоа што ќе го има насловот и голем дел од содржината на либретото, сега познато како ''Аделиа од Адимари'', изменето од анонимен либретист (се претпоставува дека е Доменико Болоњезе, тогашниот официјален поет на театарот). Откако ја слушнал веста, Верди решил да се ослободи од договорот уште пред да го види новото дело; управата го тужела, а тој одговорил со тужба за оштета. Сето тоа морало да се реши на суд. : По неколку месеци бил постигнат договор: раководството ги повлекло обвинувањата и во замена Верди организирал оживување на ''Симон Боканегра'' во театарот Сан Карло на 30 ноември 1958 година.<ref>Julian Budden, Le opere di Verdi, vol II, Torino, EDT 1986, pp. 394-97.</ref> Но, желбата да го постави своето дело го поттикнала композиторот да стапи во контакт со менаџерот на театарот Аполо во Рим, Винченцо Јаковачи, кој бил воодушевен од веста, но најавил дека делото ќе мора да претрпи некои промени поради цензурата. Сома го поттикнал Верди да не преговара и да го даде либретото во Милано каде што ќе помине неповредено во театарот, но за композиторот било неопходно да му зададе „шамар“ на неаполскиот театар, поставувајќи ја операта „речиси на периферијата на Неапол и да покаже дека дури и цензурата во Рим го дозволило ова либрето“.<ref>Lettera di Giuseppe Verdi a Vincenzo Luccardi/ 27 febbraio 1858,in CL, pp. 570-571.</ref> Така, операта преминала во рацете на Римјаните и успеала да излезе на сцената без премногу промени на 17 февруари 1859 година, иако со одредено незадоволство од авторите. Сома морал да ги прифати одредбите на цензурата, но одбил либретото да биде објавено под негово име; Верди морал да се задоволи со членовите на актерската екипа што театарот му ги обезбедил и бил малку разочаран од нив, со исклучок на Гаетано Фраскини и Леоне Џиралдони.<ref>Julian Budden, Le opere di Verdi: dal Trovatore alla Forza del Destino, vol II, ristampa di giugno 2013, p. 398-402.</ref> == Премиера == Операта ја доживеала својата премиера на 17 февруари 1859 г. во театарот Аполо во Рим, со следниве изведувачи: [[Податотека:Disegno_per_copertina_di_libretto,_disegno_di_Peter_Hoffer_per_Un_ballo_in_maschera_(s.d.)_-_Archivio_Storico_Ricordi_ICON012425.jpg|мини|Цртеж за корицата на либретото, цртеж за Бал под маски (без датум). Историски архив на сеќавања]] {| class="wikitable" !Лик !Изведувач |- |''Рикардо'' | Гаетано Фраскини |- | ''Амелија'' | Ежени Џулиен Дежан |- | ''Ренато'' | Леоне Џиралдони |- |''Оскар'' | Памела Скоти |- | ''Улрика'' | Ѕелинда Сбриша |- | ''Судија'' | Џузепе Бацоли |- | ''Силвано'' | Стефано Сантучи |- | ''Слуга на Амелија'' | Лујџи Фоси |- | ''Самуел'' | Чезаре Роси |- | ''Том'' | Џовани Бернардони |- | Сцена | Луис Базани<br />Џовани Батиста Бисео<br />Џузепе Чекато<br />Валентино Солми |- | Костими | Филипо Перони |- | Сценограф | Џузепе Ченчети |- | Хор-мајстор | Пјетро Долфи |- | Чембало | Џузепе Верди (за три изведби),потоа Тулио Рамачоти |- | Прва виолина и диригент | Емилио Анџелини |} == Претходно == Заплетот се заснова на вистински настан: Густав III, крал на [[Шведска]] од 1771 до 1792 година, бил ранет од некој човек од дворот за време на еден бал на 16 март, а починал неколку дена подоцна. За приказната, сведена на либрето на Скриб (текст од кој подоцна ќе го земат својот знак сите други опери со иста тема), била напишана музика неколку пати пред да стане извор за Вердиевиот Бал под маски. * Во февруари 1833 година од [[Даниел Обер]], либрето на Ежен Скриб, поставено во Театарот на операта во [[Париз]] како голема опера во 5 чина, со балети во I и V чин, со наслов ''Густав III, или Бал под маски.''<ref>Julian Budden, Le opere di Verdi, vol II, Torino, EDT 1986, p. 390.</ref> * Помеѓу 1840 и 1841 година од Винченцо Габуси на либрето од Гаетано Роси, мелодрама од 3 чина, за прв пат изведена во [[Ла Фениче|Големиот Театар Ла Фениче]] во [[Венеција]] под името ''Милоста на Валоа.''<ref name="ref_A">Julian Budden, Le opere di Verdi, vol II, Torino, EDT 1986, p. 391.</ref> * Во февруари 1843 година од Саверио Меркаданте на либрето од Салваторе Камарано, опера во 3 чина за првпат поставена во Театро Реџо во Торино, наречена Кралот.<ref name="ref_A" /> * Во 1834 година, [[Винченцо Белини]] бил искушуван од истата тема, но неговата желба да го испрати во Неапол исчезнала со влошување на неговата здравствена состојба, што довело до неговата смрт на 23 септември 1835 година.<ref name="ref_A" /> == Заплет == Дејството се одвива во [[Бостон]] на крајот на [[17 век]]. === Чин I === [[Податотека:Madella-Un_ballo_in_maschera.jpg|мини|Корица на либретото за издавачот Мадела]] ==== ''Слика I: гувернерската палата во [[Бостон]]'' ==== Грофот Рикардо е мудар и просветлен гувернер на англиската колонија [[Масачусетс]] под владеењето на [[Чарлс II]]. Сцената се отвора во неговата палата, каде грофот угостува низа значајни личности меѓу кои и добро скриена мала група заговорници предводени од Семјуел и Том, кои подготвуваат заговор против него. Во меѓувреме, верниот паж Оскар се грижи за подготовките за балот под маски што ќе се одржи во палатата за неколку дена и на грофот му предава список на гости, меѓу кои и Амелија, сопруга на креолецот Ренато, секретар и многу драг пријател на Рикардо. Тој тајно ја сака жената, но е премногу верен на својот пријател за да се обиде да ја заведе. Последователно, судијата бара од Рикардо да го потпише актот со кој се осудува егзилот на [[Магија|волшебничката]] Улрика, црнка, но Оскар се обидува да го разубеди бидејќи волшебничката може да се одмазди со прибегнување кон нејзините уметности; гувернерот, скептичен, решава да оди маскиран како рибар во својата пештера. ==== ''Слика II: живеалиштето на волшебничката Улрика'' ==== Улрика, на крајот од еден ритуал, станува свесна дека нешто многу сериозно ќе се случи. Рикардо пристигнува преправен во рибар и придружуван од Оскар и група пријатели; за да ги тестира волшебните способности на Улрика, гувернерот ја предвидува среќата на секој од нив по ред, за да ја исмее со тоа што веднаш ќе ги реализира предвидувањата со паметни измами. Во одреден момент пристигнува жена и бара да влезе кај Улрика сама: тоа е Амелија, која растргната помеѓу љубовта и брачната должност, бара од волшебничката некоја напивка што ќе и го врати изгубениот мир. Улрика ја советува да оди на полноќ на озлогласеното поле во близина на гробиштата, каде што може да собере волшебна билка. Рикардо тајно ја слуша исповедта на Амелија и се радува што знае дека жената му ја возвраќа љубовта. Откако Амелија ќе замине, самиот Рикардо ја претскажува својата иднина. Волшебничката не ја препознава неговата висост бидејќи е преправен, и му прави застрашувачко пророштво: меѓу неговите пријатели има еден или повеќе од еден што заговараат против неговиот живот; тој што ќе го убие ќе биде и првиот што ќе му подаде рака. Рикардо, за дополнително исмејување, талка меѓу присутните барајќи од нив да му подадат рака, но никој не се осмелува да го стори тоа. Сепак, доаѓањето на Ренато и нивното пријателско ракување се чини дека ги отфрла сите сомнежи: Рикардо изјавува дека Ренато е неговиот најдоверлив пријател и никогаш нема да се осмели да го убие. Во тој момент Рикардо ѝ го открива својот вистински идентитет на Улрика и ѝ дава благодат и ја поканува да признае дека е шарлатан; волшебничката, иако му е благодарна, не може да го повлече пророштвото. === Чин II === ''Озлогласеното поле во близина на гробиштата во Бостон'' Амелија оди на гробиштата ноќе, на полето што ѝ го посочи Улрика, за да ја собере волшебната билка; додека ја бара, ја оплакува својата бедна љубов. Рикардо ѝ се придружува и, за време на краток разговор, ѝ се исповеда за неговата љубов. Страста ќе ги обземе двајцата заљубени, кога оддалеку се гледа како пристигнува Ренато, по трагата на заговорниците кои треба да му фатат заседа на грофот. Ренато не ја препознава сопругата која го прекрила лицето со превез и го повикува пријателот да бега. Рикардо прифаќа откако добил свечено ветување од Ренато дека ќе ја врати жената пред градските порти, без никогаш да зборува со неа. Пристигнуваат заговорниците кои, разочарани од пронаоѓањето на секретарот наместо гувернерот, би сакале да се одмаздат убивајќи ја неговата мистериозна љубовница. Ренато се спротивставува ставајќи ја раката на мечот, а Амелија, за да го избегне дуелот, го симнува превезот. Глетката на неговата сопруга го остава Ренато скаменет и буди веселба кај заговорниците, кои продолжуваат да се шегуваат со ситуацијата. Ренато решава да го измие овој срам со крвта на Рикардо, па ги повикува заговорниците во неговата куќа за да се здружат со нив и да помогнат за убиство на грофот. Потоа ја води Амелија назад во градот, но не пред да и се закани со смрт. === Чин III === ''Работната соба на гувернерот на Бостон'' Како што изгрева новиот ден, Ренато се соочува со Амелија и и кажува дека само крвта може да го измие срамот. Жената ја прифаќа својата судбина, но го моли Ренато да може да го прегрне нивниот син за последен пат: гледајќи ја таа потресна сцена, Ренато одлучува да не ја убие сопругата, туку само Рикардо. Набргу потоа, Семјуел и Том, заговорниците, пристигнуваат во куќата на Ренато, сè уште вчудовидени од ненадејната промена на човекот, кој потврдува дека сака да учествува во нападот. Се влече ждрепка кој ќе треба да го зададе смртоносниот удар и Амелија е принудена да го извлече името на убиецот: избраниот е Ренато. Потоа пристигнува Оскар со покана за балот под маски, а Ренато изјавува дека таму ќе оди заедно со Амелија, која, откако ги разбрала намерите на нејзиниот сопруг, ќе се обиде на секој начин да го спаси својот сакан. Во меѓувреме, Рикардо во својата работна соба размислувајќи за верноста на Ренато, одлучува да се откаже од Амелија и има намера да го врати Ренато во [[Англија]] заедно со неговата сопруга: додека тој го потпишува декретот, пристигнува Оскар со белешка што му ја доставила една мистериозна жена, каде што пишува дека при приемот ќе му биде загрозен животот. Рикардо сепак одлучува да присуствува на балот за последен пат да ја види својата сакана. Започнува балот под маски: Ренато се обидува да разбере која е маската на Рикардо и со измама успева да ги украде информациите од Оскар. Во меѓувреме, на Рикардо му приоѓа Амелија, која го моли да побегне. Рикардо одбива, но признава дека ја потпишал наредбата за нејзино заминување. Додека се подготвуваат да се збогуваат, пристигнува Ренато и предавнички го прободува грофот. Оскар го обвинува Ренато за злосторството, но грофот, во смртна мака, го ослободува својот пријател и, откако му се доближува, му признава дека ја сакал Амелија, но дека ја почитувал нејзината чест и му го покажува потпишаното испраќање. Додека Ренато размислува за последиците од неговата погрешна одмазда, Рикардо умира, оплакуван од сите присутни. == Познати арии == * ''Кон ѕвезите'', песна од Оскар (Чин I) * ''Кралу на бездната, побрзај'', романса на Улрика (Чин I) * ''Еве го ужасното поле'', романса од Амелија (Чин II) * ''Или е шега или лудост,'' квинтет * ''Со тебе сум'', дует помеѓу Рикардо и Амелија (Чин II) * ''Ти ја извалка таа душа'' Арија од Ренато Сцена I (Чин III) * ''Ќе умрам - но чесно'', романса од Амелија (Чин III) * ''Можеби прагот се повлече'' - Рикардо - Сцена V (чин III) * ''Но, ако сум принуден да те изгубам'' Арија од Рикардо (Чин III) * ''Би сакале да знаете'', песна од Оскар (Чин III) == Дискографија == {| class="wikitable" !година ! Пејачи (Рикардо, Амелија, Ренато, Улрика, Оскар) ! директор ! Етикета |- | 1943 година | Бениамино Џигли, Марија Каниља, Џино Бечи, Федора Барбиери, [[Elda Ribetti|Елда Рибети]] | Тулио Серафин | ЕМИ |- | 1956 година | [[Џузепе Ди Стефано|Џузепе ди Стефано]], [[Марија Калас]], [[Тито Гоби]], Федора Барбиери, Евгенија Рати | Антонино Вото | ЕМИ |- | 1957 година | [[Џузепе Ди Стефано|Џузепе ди Стефано]], [[Марија Калас]], Еторе Бастианини, Џулиета Симионато, Еугенија Рати (во живо во Театро ала Скала) | Џанандреа Гавацени | ЕМИ |- | 1960 година | Карло Бергонзи, Биргит Нилсон, Корнел МекНил, Џулиета Симионато, Силвија Сталман | Џорџ Солти | Дека |- | 1961 година | Џани Поџи, Антониета Стела, Еторе Бастианини, Адријана Лазарини, [[Giuliana Tavolaccini|Џулијана Таволачини]] | Џанандреа Гавацени | [[Дојче Грамофон]] |- | 1966 година | Карло Бергонзи, Леонтин Прајс, Роберт Мерил, Ширли Верет, Рери Грист | Ерих Лајнсдорф | RCA |- | 1970 година | [[Лучано Павароти]], Рената Тебалди, Шерил Милнс, Регина Ресник, Хелен Донат | Бруно Бартолети | Дека |- | 1976 година | [[Пласидо Доминго]], Мартина Аројо, Пјеро Капучили, Фиоренца Косотто, Рери Грист | Рикардо Мути | ЕМИ |- | 1978 година | Хосе Карерас, Монсерат Кабаље, Ингвар Виксел, [[Patricia Payne|Патриша Пејн]], [[Sona Ghazarian|Сона Газаријан]] | Колин Дејвис | Philips Records |- | 1980 година | [[Пласидо Доминго]], Катија Рикиарели, Ренато Брусон, Елена Образцова, Едита Груберова | [[Клаудио Абадо|Клаудиус Абадо]] | Дојче Грамофон |- | 1982 година | [[Лучано Павароти]], Маргарет Прајс, Ренато Брусон, Криста Лудвиг, Кетлин Битка | Џорџ Солти | Дека |- | 1989 година | [[Пласидо Доминго]], Жозефина Барстоу, Лео Нучи, [[Florence Quivar|Флоренс Квивар]], Суми Џо | [[Херберт фон Карајан]] | Дојче Грамофон |- | 1995 година | Ричард Лич, [[Michele Crider|Микеле Крајдер]], Владимир Чернов, [[Elena Zaremba|Елена Заремба]], [[Maria Bayo|Марија Бајо]] | Чарлс Рици | телдек |} == ДВД-а == {| class="wikitable" !година ! Пејачи (Рикардо, Амелија, Ренато, Улрика, Оскар) ! директор ! Етикета |- | 1980 | [[Лучано Павароти]], Катја Ричарели, Луис Килико, [[Bianca Berini|Бјанка Берини]], Џудит Блеген | Џузепе Патане | Пионер |- | 1990 | [[Пласидо Доминго]], Жозефина Барстоу, Лео Нучи, [[Florence Quivar|Флоренс Квивар]], Суми Џо | Џорџ Солти | TDK екстензија |- | 1991 | [[Лучано Павароти]], [[Aprile Millo|Април Мило]], Лео Нучи, [[Florence Quivar|Флоренс Квивар]], Харолин Блеквел | Џејмс Левин | [[Дојче Грамофон]] |- | 2001 | Салваторе Лиитра, Марија Хулехина, Амброџо Маестри, [[Mariana Pentcheva|Маријана Пенчева]], [[Ofelia Sala|Офелија Сала]] | Рикардо Мути | Хаус оф опера |} == Наводи == <references /> == Библиографија == * Џулијан Буден, ''Делата на Верди,'' том II, Торино, ЕДТ 1986 година. * Абијати, ''Животот и делата на Џузепе Верди,'' 1959 година, Милано, Рикорди. * Аудиториумска програма, со либрето и ноти, за постановката 1988-89 во Театро Реџо во Парма, курирана од Клаудио дел Монте и Винченцо Рафаеле Сегрето. == Други проекти == {{Братскиврски}} * [[File:Commons-logo.svg|врска=https://commons.wikimedia.org/wiki/?uselang=it|24x24пкс|Collabora a Wikimedia Commons]] <span class="plainlinks">[https://commons.wikimedia.org/wiki/?uselang=it Wikimedia Commons]</span> содржи фотографии или други фајлови во врска со '''<span class="plainlinks">[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Un_ballo_in_maschera?uselang=it Бал под маски]</span>''' == Надворешни врски == {| class="CdA" ![[Aiuto:Controllo di autorità|Контрола на органот]] | [[Virtual International Authority File|VIAF]] <span class="uid">( <span style="font-weight:bolder; font-size:80%"><abbr title="inglese">ИТ</abbr></span> )&nbsp;[[viaf:310639760|310639760]]</span><span style="font-weight:bold;">&nbsp;LCCN</span> <span class="uid">( <span style="font-weight:bolder; font-size:80%"><abbr title="inglese">EN</abbr></span></span> [[Library of Congress Control Number|)]]<span class="uid">&nbsp;[http://id.loc.gov/authorities/names/n81144347 n81144347]</span><span style="font-weight:bold;">&nbsp;GND</span> [[Gemeinsame Normdatei|(]] <span class="uid"><span style="font-weight:bolder; font-size:80%"><abbr title="tedesco">DE</abbr></span> )&nbsp;[https://d-nb.info/gnd/300165145 300165145]</span><span style="font-weight:bold;">&nbsp;BNF</span> <span class="uid">( <span style="font-weight:bolder; font-size:80%"><abbr title="francese">ФР</abbr></span></span> [[Biblioteca nazionale di Francia|)]]<span class="uid">&nbsp;[https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb13920550g cb13920550g] [https://data.bnf.fr/ark:/12148/cb13920550g (датум)]</span> |} {{Портал|musica classica}} [[Категорија:Италијански опери]] [[Категорија:Опери на Џузепе Верди]] tmyaqcmul8bn7gac0ve0foinb8z6v4i 0 1322805 5601441 5596319 2026-07-28T17:08:44Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601441 wikitext text/x-wiki {{Taxobox |image = Hibiscus Brilliant.jpg |image_caption = ''Hibiscus rosa-sinensis'' 'Brilliant' |regnum=[[Растенија]] | ordo =[[Слезовидни]] | familia = [[Слезови]] |genus=[[Слезовина]] |species='''''H. rosa-sinensis''''' | binomial ='''''Hibiscus rosa-sinensis''''' |binomial_authority= [[Карл Линеј|Л.]] |display_parents = 3 |synonyms = {{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | *''Hibiscus arnottii'' <small>Griff. ex Mast. </small> *''Hibiscus boryanus'' <small> DC. </small> *''Hibiscus cooperi '' <small>auct. </small> *''Hibiscus festalis '' <small>Salisb. </small> *''Hibiscus liliiflorus '' <small>Griff. ex Mast. </small> *''Hibiscus rosiflorus '' <small>Stokes </small> *''Hibiscus storckii '' <small>Seem. </small> *''Hibiscus tricolor'' <small>Dehnh. </small> }} |synonyms_ref = <ref>{{cite web |url=http://www.theplantlist.org/tpl/record/kew-2850448 |title=The Plant List: A Working List of All Plant Species |access-date=30 мај 2023}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000723007 |title= ''Hibiscus rosa-sinensis'' L. |date= 2022 |website= World Flora Online |publisher= World Flora Online Consortium |access-date= 30 мај 2023 }}</ref> }} '''''Hibiscus rosa-sinensis''''', познат разговорично како '''кинеска слезовина''',<ref name="GRIN">{{GRIN| access-date=30 мај 2023}}</ref> '''кинеска роза''',<ref name="GRIN" /> '''хавајски хибискус''',<ref name="GRIN" /> '''розна слезовина'''<ref name="RHSPF">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/96717/Hibiscus-rosa-sinensis-Cooperi-(v)/Details|title=RHS Plant Selector - ''Hibiscus rosa-sinensis'' 'Cooperi'|publisher=Royal Horticultural Society|accessdate=30 мај 2023}}</ref> ― [[Вид (биологија)|вид]] на тропска [[слезовина]], [[Скриеносеменици|цветно растение]] во [[Племе (биологија)|племето]] Hibisceae од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[слезови]]. Широко е одгледувана како [[Украсни растенија|украсно растение]] во тропските и суптропските предели, но неговиот домороден опсег е [[Вануату]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:560756-1|title=Hibiscus rosa-sinensis L. &#124; Plants of the World Online &#124; Kew Science}}</ref>   [[Податотека:Citrus_swallowtails_(Papilio_demodocus)_Principe.jpg|мини|''Papilo demodoucus'' [[нектар]]изирајќи во [[Саун Томе и Принсип]].]] [[Податотека:Hibiscus_Kerala.jpg|мини|[[Цвет]] и пупка.]] === Дрво и лисја === ''Hibiscus rosa-sinensis'' е густа, [[Зимзелено растение|зимзелена]] [[грмушка]] или мало [[Дрво (растение)|дрво]] кое расте 2.3-5 м висока и 1.5-3 м широка. Растението има разгранет [[корен]]. Нејзиното стебло е во воздух, исправено, зелено, цилиндрично и разгрането. Листовите му се едноставни и петиолатни со алтернативна филотаксичност. Обликот на листот е овален, врвот е акутен, а маргината е назабена. Венацијата е мрежеста,што значи дека вените на листовите се разгранети или дивергентни.Неговата површина е сјајна.<ref name="RHSAZ">{{Наведена книга|title=RHS A-Z encyclopedia of garden plants|url=https://archive.org/details/azencyclopediaof0000unse|publisher=Dorling Kindersley|year=2008|isbn=978-1405332965|location=United Kingdom|pages=1136}}</ref> Присутни се слободни странични [[Прилисник|стипули]]. === Цвеќиња === Нејзините цвеќиња цветаат во [[лето]] и [[есен]]. Тие се осамени ([[Аксиларна (ботаника)|аксиларни]]) и симетрични. Тие се обично црвени, со пет ливчиња од 10 цм во [[дијаметар]], со истакнати црвени [[Прашник|прашници]] со портокалови врвови.<ref name="RHSAZ"/> Сортите и хибридите имаат [[цвет]]ови во различни бои, како и црвено: бела, розова, портокалова, боја на [[праска]], жолта, сина и виолетова. Некои растенија имаат двојни цвеќиња.<ref name="PhilRix98">{{Наведена книга|title=Conservatory and Indoor Plants, Volume 1|url=https://archive.org/details/conservatoryindo0000roge|last=Phillips|first=Roger|last2=Rix|first2=Martyn|date=1998|publisher=Pan Macmillan|isbn=978-0-330-37375-3|publication-place=[[Лондон]]|pages=[https://archive.org/details/conservatoryindo0000roge/page/94 94]–99}}</ref> [[Податотека:Chinarose1.jpg|мини|Кинеска роза.]] На дното на секоја пупка од слезовина е [[Чашка (ботаника)|чашката]], која има зелена боја. Зашилените краеви на чашката се нарекуваат сепали. Кога хибискусот почнува да цвета, цветните ливчиња почнуваат да растат. Секој цвет на слезовина има и машки и женски делови. [[Јајчник|Јајниците]] и другите женски делови на цветот лежат во главната структура на слезовината: толчник, кој е долг и тубуларен. Петте „влакнести“ точки на врвот на пестикот ја сочинуваат [[Устенце|стигмата]], каде што се собира [[полен]]от. Во средината на пестикот е стилот, кој е цевката надолу по која поленот патува до јајниците. Јајниците лежи на дното на цветот, а секој хибискус има само еден супериорен јајник. Машкиот дел од цветот, наречен [[прашник]], се состои од филаменти слични на стебло и прашници. Секоја нишка завршува со [[Прашник|антерот]] кој произведува полен. == Таксономија == ''Hibiscus rosa-sinensis'' првпат била опишана во 1753 година од [[Карл Линеј]] во ''[[Species Plantarum]]''.<ref name="L">{{Наведување|first=Carl|last=Linnaeus|date=1753|contribution=Hibiscus|title=Species Plantarum|volume=2|pages=693ff|contribution-url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/358715#page/136/mode/1up|publisher=Impensis Laurentii Salvii}}</ref> Посебниот епитет ''rosa-sinensis'' буквално значи „кинеска роза“, иако растението не е тесно поврзано со вистинските рози, ниту пак е од Кина.<ref name="RHSLG">{{Наведена книга|title=RHS Latin for gardeners|url=https://archive.org/details/rhslatinforgarde0000harr|last=Harrison|first=Lorraine|publisher=Mitchell Beazley|year=2012|isbn=9781845337315|location=United Kingdom|pages=224}}</ref> Родот [[слезовина]] е во [[Племе (биологија)|племето]] [[Hibisceae]] и [[потсемејство]]то [[Malvoideae]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[слезови]].<ref name="GRIN_Hib">{{Наведена мрежна страница|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomygenus?id=5665|title=Genus: ''Hibiscus'' L.|work=Germplasm Resources Information Network|publisher=United States Department of Agriculture|accessdate=30 мај 2023}}</ref> == Екологија == И покрај неговата големина и разнобојните нијанси кои се вообичаено привлечни за [[птици]]те [[нектаријад]]и, цвеќињата на ''Hibiscus rosa-sinensis'' не се посетуваат редовно од [[колибри]] кога се одгледуваат во [[Неотроп|неотропските предели]]. [[Генералистички и специјализиран вид|Генералистичките видови]], како што е ''Amazilia lactea'' или видовите со долг [[клун]], како ''Heliomaster squamosus'' повремено се гледани како ги посетуваат цвеќињата.<ref>Baza Mendonça & dos Anjos (2005)</ref> Во суптропска и умерена [[Америка]], колибрите редовно се привлекувани од слезовините.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://tropicalplantbook.com/garden_plants/hibiscus_species/pages/hibiscus_rosa-sinensis.htm|title=Hibiscus rosa-sinensis|work=tropicalplantbook.com|accessdate=2023-05-30|archive-date=2018-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20180314001459/http://tropicalplantbook.com/garden_plants/hibiscus_species/pages/hibiscus_rosa-sinensis.htm|url-status=dead}}</ref> Познато е дека загрозената пеперутка ''[[Papilio homerus]]'', најголемата на западната полутопка, се храни со [[нектар]]от на ''Hibiscus rosa-sinensis''.<ref>{{Наведено списание|last=Lehnert|first=Matthew S.|last2=Kramer|first2=Valerie R.|last3=Rawlins|first3=John E.|last4=Verdecia|first4=Vanessa|last5=Daniels|first5=Jaret C.|date=10 јули 2017|title=Jamaica's Critically Endangered Butterfly: A Review of the Biology and Conservation Status of the Homerus Swallowtail (Papilio (Pterourus) homerus Fabricius)|journal=Insects|language=en|volume=8|issue=3|pages=68|doi=10.3390/insects8030068|pmc=5620688|pmid=28698508|doi-access=free}}</ref> [[Податотека:Hibiscus_rosa-sinensis_'Brilliant'_stigmas_and_stamens_in_private_Austrian_garden_on_2014-09-20.png|мини| [[Прашник|Прашниците]] на цветот делумно се споени во цилиндар што ја опкружува пупката.]] ''Hibiscus rosa-sinensis'' е еден од многуте растителни видови со генетска особини позната како [[полиплоидија]], состојба во која видот има повеќе од две целосни групи на хромозоми.<ref name="Hibiscus rosa-sinensis">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tropicos.org/Name/19600046?projectid=9|title=IPCN Chromosome Reports}}</ref> Резултат на полиплоидијата е тоа што [[фенотип]]от на потомството на растението може да биде сосема различен од родителското растение, или навистина од кој било предок, што во суштина дозволува евентуално случајно изразување на која било (или сите) особини на претходните генерации. Поради оваа особина, ''H. rosa-sinensis'' станала популарна кај хобистите кои вкрстуваат и прекрстуваат сорти, создавајќи нови сорти. Натпреварите се одржуваат за изложување и оценување на многуте добиени нови садници и често впечатливо уникатни цвеќиња. == Употреба == Цветовите на ''Hibiscus rosa-sinensis'' се јадливи и се користени во [[Салата|салати]] на [[Тихоокеански острови|Тихоокеанските Острови]].{{Се бара извор|date=мај 2023}} Цветот е користен како додаток, особено како додаток на косата. Исто така е користена за сјај на [[чевли]] во одредени делови на [[Индија]], па оттука и народното име „растение за црни чевли“. Во [[Индонезија]] и [[Малезија]], овие цвеќиња се нарекувани „кембанг сепату“ или „бунга сепату“, што буквално значи „цвет за чевли“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eresources.nlb.gov.sg/infopedia/articles/SIP_211_2005-01-09.html|title=Hibiscus (Hibiscus rosa-sinensis)|last=Thulaja|first=Naidu Ratnala|date=December 2020|work=Infopedia|publisher=[[Government of Singapore]]|accessdate=30 мај 2023}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://kbbi.kemdikbud.go.id/entri/kembang%20sepatu|title=Kembang sepatu|work=KBBI|language=id|accessdate=2023-05-30|archive-date=2023-05-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20230530122334/https://kbbi.kemdikbud.go.id/entri/kembang%20sepatu|url-status=dead}}</ref> Цветот може да се користи и како [[Водороден показател|показател за pH вредност]]; кога е користено, цветот ги претвора [[Киселина|киселите]] [[раствор]]и во темно розова или [[магента]] боја и ги претвора основните раствори во зелени. Црвените цветови на хибискус се користени и за обожавање; во [[хиндуизмот]], тие се користени за обожавање на [[Деви]], а во областа [[Бенгал]] во источна [[Индија]], тие се користени за обожавање на [[Кали]]. Слезовината исто така има важен дел во [[тантра]]та. Во неколку земји, цвеќињата се сушени за да бидат користени во [[пијалак]], обично [[Чај од слезовина|чај]]. Се смета дека ''hibiscus rosa-sinensis'' има голем број [[Медицина|медицински]] намени во [[Кинеска хербологија|кинеската хербологија]].<ref>[http://www.pfaf.org/database/plants.php? Plants for a Future: ''Hibiscus rosa-sinensis''.]</ref> Традиционалната употреба во Кина била да се направи црн лак за чевли од неговите цветни ливчиња или да се направи женска црна [[боја за коса]].<ref name="Standley1923">{{Наведено списание|last=Standley|first=Paul C.|last2=Blake|first2=S. F.|author-link2=Сидни Феј Блејк|date=1923|title=Trees and Shrubs of Mexico (Oxalidaceae-Turneraceae)|journal=Contributions from the United States National Herbarium|location=[[Вашингтон]]|publisher=Department of Botany, [[Смитсонова установа]]|volume=23|issue=3|page=781|jstor=23492504}}</ref> Цветовите се користени и во делови на Кина за да се обојат различни опојни пијалаци.<ref name="Standley1923" /> Растението може да има одреден потенцијал во козметичката нега на кожата; на пример, екстракт од цветовите на ''Hibiscus rosa-sinensis'' се покажал дека функционира како противсончев агенс со впивање на [[Ултравиолетово зрачење|ултравиолетовото зрачење]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rjptonline.org/RJPT/RJPT_4_3_2011_Abstract.pdf |title=Nevade Sidram A., Sachin G. Lokapure and N.V. Kalyane. 2011. |accessdate=2023-05-30 |archive-date=2013-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130524024042/http://www.rjptonline.org/RJPT/RJPT_4_3_2011_Abstract.pdf |url-status=dead }}</ref> [[Податотека:Hibiscus_rosa-sinensis_bud_captured_at_noon_in_West_Bengal.jpg|мини|[[Пупка]] фотографирана напладне во Западен Бенгал.]] [[Податотека:White_coloured_flower_bud_of_Hibiscus_rosa-sinensis_at_night.jpg|мини|Бела цветна пупка ноќе.]] ''Hibiscus rosa-sinensis'' широко е одгледуван како [[Украсни растенија|украсно растение]] низ [[Тропски појас|тропските]] и [[Суптропски појас|суптропските предели]]. Бидејќи не поднесува температури под {{Convert|10|C|F}}, во [[Умерена клима|умерените]] региони најдобро се одгледува под стакло. Растенијата одгледувани во контејнери може да се стават надвор во текот на летните месеци и да се преселат во засолниште во текот на зимските месеци.<ref name="RHSAZ"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.arboretum.org/index.php/news/the_cultural_potential_of_the_hibiscus_to_southern_california|title=The Cultural Potential of the Hibiscus to Southern California|last=Gast|first=Ross H.|publisher=The Arboretum - arboretum.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20101225013002/http://www.arboretum.org/index.php/news/the_cultural_potential_of_the_hibiscus_to_southern_california|archive-date=25 декември 2010|accessdate=30 мај 2023}}</ref> Постојат бројни [[Сорта|сорти]], со цветни бои кои се движат од бела преку жолта и портокалова до црвена и розова нијанси, со единечни и двојни групи на ливчиња. Сортата 'Cooperi' ја добило [[Награда за градинарски заслуги|Наградата за заслуги на градината]] на [[Кралско хортикултурно друштво|Кралското хортикултурно друштво]].<ref name="RHSPF"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/pdfs/agm-lists/agm-ornamentals.pdf|title=AGM Plants - Ornamental|date=јули 2017|publisher=Кралско хортикултурно друштво|page=48|accessdate=30 мај 2023}}</ref> == Национален симбол == ''Hibiscus rosa-sinensis'' е национален цвет на [[Малезија]], наречен „бунга раја“ на [[Малајски јазик|малајски]]. Ова може да биде преведено на повеќе начини, вклучувајќи „голем цвет“ или „прославувачки цвет“. Воведен на [[Малајски Полуостров|Малајскиот Полуостров]] во 12 век, тој бил номиниран како национален цвет во 1958 година од страна на Министерството за земјоделство меѓу неколку други цвеќиња, имено [[иланг иланг]], [[јасмин]], [[лотос]], [[роза]], [[магнолија]] и ''[[Mimusops elengi]]''. На 28 јули 1960 година, Владата на Малезија прогласила дека ''Hibiscus rosa-sinensis'' ќе биде национален цвет. Црвената боја на ливчињата ја симболизира храброста, животот и брзиот раст на малезискиот народ, а петте ливчиња ги претставуваат петте [[Национални начела]] на Малезија. Цветот може да биде најден втиснат на [[банкноти]]те и [[монети]]те на [[Малезиски рингит|малезискиот рингит]]. ''Hibiscus rosa-sinensis'' е неслужбен национален цвет на [[Хаити]], каде што бил користен како симбол за промоција на туризмот. Цветот е исто така симбол на политичката партија [[Спој на хаитските социјалдемократи]]. На [[хаитски креолски]] јазик е познат како „шублек“ (choeblack) или „розе кајен“ (rose kayenn).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lenouvelliste.com/public/index.php/article/158297/hibiscus-flower|title=Hibiscus Flower}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.embassyofhaiti-rsa.org/index.php/haiti/general-info/national-symbols|title=National symbols|archive-url=https://web.archive.org/web/20150529174148/http://www.embassyofhaiti-rsa.org/index.php/haiti/general-info/national-symbols|archive-date=29 мај 2015}}</ref> Жолтата сорта на слезовината е службено цвеќе на [[Хаваи]], каде што често се хибридизира и се носи украсно во [[коса]]та и во облеката леи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pacifichorticulture.org/articles/the-hibiscus-revolution/|title=Pacific Horticulture {{!}} The Hibiscus Revolution|work=Pacific Horticulture|language=en|accessdate=30 мај 2023}}</ref> На [[Хавајски јазик|хавајски]], слезовината е наречена „алоало“. == Културни претставувања== * Во март 1987 година, [[Северна Кореја|ДПР Кореја]] издала [[поштенска марка]] на која е прикажан ''Hibiscus rosa-sinensis''. * На 7 октомври 2012 година, [[Шри Ланка]] издала [http://www.srilankastamps.lk/lankaNewIssues/2012/FlowersSriLanka.html комплет од четири поштенски марки] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20230530122334/http://www.srilankastamps.lk/lankaNewIssues/2012/FlowersSriLanka.html |date=2023-05-30 }}, од кои на едната бил прикажан цвет на ''Hibiscus rosa-sinensis''. Како украсни растенија се користени сорти со повеќе бои цветови. Некои имаат двојни ливчиња или имаат различно обликувани ливчиња. == Галерија == Како украсни растенија се користат сорти со цветови од повеќе бои. Некои имаат двојни ливчиња или имаат различно обликувани ливчиња. <gallery mode="packed" heights="200"> File:Cayena (Hibiscus rosa-sinensis), jardín del molino, Sierra de San Felipe, Setúbal, Portugal, 2012-05-11, DD 02.JPG File:Hibiscus rosa-sinensis 'Brilliant' flower in private Austrian garden on 2014-09-20.png File:Orange Hibiscus1.jpg File:Starr 070313-5691 Hibiscus rosa-sinensis.jpg File:Hibiscus A.JPG File:Hibiscus rosa-sinensis 'Rainbow Sherbet' flower in private Austrian garden on 2014-09-20.png File:3935 - Chinesischer Roseneibisch (Hibiscus rosa-sinensis).JPG File:Hibiscus (5).jpg File:Hibiscus rosa-sinensis white-pink.jpg File:Shoe Flower Dehradun 2009.jpg File:Pink Hibiscus at Sakherbazar ,Kolkata.jpg File:Starr 061223-2694 Hibiscus rosa-sinensis.jpg File:Hibiscus rosa-sinensis in Zijderveld, the Netherlands.JPG File:Hibiscus rosa-sinensis flower in private Austrian garden on 2016-03-20.png File:Closeup of multi color Hibiscus at Sakherbazar, Kolkata.jpg File:Hibiscus At Kerala.jpg File:Shoeblackplant (White Hibiscus).jpg File:Shoeblackplant (Light Pink Hibiscus).jpg File:朱槿 Hibiscus rosa-sinensis 20201012185058 01.jpg File:朱槿 Hibiscus rosa-sinensis 20201028130147 02.jpg File:Hibiscus rosa-sinensis, Hong Kong Park, December 2019 03.jpg File:Hibiscus Plant.jpg File:Hibiscus Lamma Island Hong Kong 20191105 140532.jpg File:The rising china rose.jpg Hibiscus rosa-sinensis - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|''Hibiscus rosa-sinensis'' во [[Ботаничка градина - Скопје|Ботаничката градина]] на [[ПМФ]] во [[Скопје]] Hibiscus rosa-sinensis - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Hibiscus rosa-sinensis'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје Hibiscus rosa-sinensis - Ботаничка градина Скопје (3).jpg|''Hibiscus rosa-sinensis'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје </gallery> == Поврзано == * [[Чај од слезовина]] * [[Слезовина]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Hibiscus rosa-sinensis}} * Hibiscus rosa-sinensis (Индија) (http://in.pinterest.com/pin/ * {{aut|Baza Mendonça, Luciana & dos Anjos, Luiz}} (2005): Beija-flores (Aves, Trochilidae) и seus recursos florais em uma área urbana do Sul do Brazil [Колибри (Aves, Trochilidae) и нивните цвеќиња во урбана област на јужен Бразил ]. [извадок на [[португалски]] со [[англиски]]] ''Revista Brasileira de Zoologia'' '''22''' (1): 51–59. [http://www.scielo.br/pdf/rbzool/v22n1/a07v22n1.pdf PDF целосен текст] * {{ITIS |id=21616 |taxon=''Hibiscus rosa-sinensis''}} * Меѓународно здружение за слезовина([http://www.internationalhibiscussociety.org]) * Американско здружение за слезовина([http://americanhibiscus.org]), ([http://www.trop-hibiscus.com]) * Австралиското друштво за слезовина ([http://www.australianhibiscus.com]) * Хибискусманија (Франција) ([http://hibiscusmania.free.fr]) * Хибискуфројнде (Hibiscusfreunde) (Германија) ([http://www.hibiscusweb.de]{{Мртва_врска|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}) * Хибискус Форест (Унгарија) ([https://web.archive.org/web/20180822185224/http://www.hibiscusforrest.com/]) * [https://www.thehibiscus.co.in/ Хибискус] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20191222192402/https://www.thehibiscus.co.in/ |date=2019-12-22 }} (Гургаон) [https://econutplants.com/flowering/hibiscus-flower Varieties Of Hibiscus]{{Таксонска лента}} [[Категорија:Национални симболи на Малезија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Слезовина]] [[Категорија:Градинарски растенија од Азија]] pnm0wp1e6g3jag5z3kyspzaoxp98aul 0 1325119 5601497 5601370 2026-07-28T20:48:05Z Bjankuloski06 332 /* Во Македонија */ 5601497 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox |image = Sedum acre single - Niitvälja.jpg |image_caption = [[Лут жедник]] (''Sedum acre'') |display_parents = 2 |taxon = Sedum |authority = [[Карл Линеј|L.]]{{sfn|GRIN|2019}} |type_species = [[Лут жедник]] (''Sedum acre'') |type_species_authority = [[Карл Линеј|L.]] |subdivision_ranks = Подродови |subdivision = * ''Gormania'' * ''Sedum'' |synonyms = {{расклопен список| *''Aithales'' <small>Webb & Berthel.</small> *''Aizopsis'' <small>Grulich</small> *''Amerosedum'' <small>Á.Löve & D.Löve</small> *''Anacampseros'' <small>Mill.</small> *''Asterosedum'' <small>Grulich</small> *''Breitungia'' <small>Á.Löve & D.Löve</small> *''Cepaea'' <small>Fabr.</small> *''Chetyson'' <small>Raf.</small> *''Clausenellia'' <small>Á.Löve & D.Löve</small> *''Cockerellia'' <small>(R.T.Clausen & N.W.Uhl) Á.Löve & D.Löve</small> *''Congdonia'' <small>Jeps.</small> *''Corynephyllum'' <small>Rose</small> *''Diamorpha'' <small>Nutt.</small> *''Etiosedum'' <small>Á.Löve & D.Löve</small> *''Gormania'' <small>Britton</small> *''Helladia'' <small>M.Král</small> *''Hjaltalinia'' <small>Á.Löve & D.Löve</small> *''Hylotelephium'' <small>H.Ohba</small> *''Keratolepis'' <small>Rose ex Fröd.</small> *''Lenophyllum'' <small>Rose</small> *''Leucosedum'' <small>Fourr.</small> *''Macrosepalum'' <small>Regel & Schmalh.</small> *''Meterostachys'' <small>Nakai</small> *''Mucizonia'' <small>(DC.) Batt. & Trab.</small> *''Ohbaea'' <small>V.V.Byalt & I.V.Sokolova</small> *''Oreosedum'' <small>Grulich</small> *''Parvisedum'' <small>R.T.Clausen</small> *''Petrosedum'' <small>Grulich</small> *''Phedimus'' <small>Raf.</small> *''Pistorinia'' <small>DC.</small> *''Poenosedum'' <small>Holub</small> *''Procrassula'' <small>Griseb.</small> *''Prometheum'' <small>(A.Berger) H.Ohba</small> *''Pseudorosularia'' <small>Gurgen.</small> *''Sedastrum'' <small>Rose</small> *''Sedella'' <small>Britton & Rose</small> *''Sedella'' <small>Fourr.</small>, nom. inval. *''Spathulata'' <small>(Boriss.) Á.Löve & D.Löve</small> *''Telmissa'' <small>Fenzl</small> *''Tetrorum'' <small>Rose</small> *''Triactina'' <small>Hook.f. & Thomson</small> }} |}} [[Податотека:EB1911_Sedum_acre_diagram.jpg|мини|Цветен дијаграм на остар жедник]] '''Жедник''' ({{науч|Sedum}}) ― голем [[Род (биологија)|род]] на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] од [[семејство (биологија)|семејството]] на [[дебелци]]те (''Crassulaceae''). Опишан дека содржи до 600 [[Вид (биологија)|видови]], потоа намалени на 400-500. Тие се [[сочници]] од лисја кои се наоѓаат првенствено на [[северна полутопка|северната полутопка]], но се протегаат и на [[Јужна полутопка|јужната полутопка]] во [[Африка]] и [[Јужна Америка]]. Растенијата варираат од [[Едногодишно растение|едногодишни]] и притаени [[Тревесто растение|билки]] до [[Грмушка|грмушки]]. Растенијата имаат лисја што чуваат [[вода]]. Цветовите обично имаат пет ливчиња, ретко четири или шест. Обично има двојно повеќе [[Прашник|прашници]] од ливчиња. Различни видови порано класифицирани како ''Sedum'' сега се во одделните родови ''Hylotelephium'' (жедниковец), ''Petrosedum'' (карпожедник) и ''Rhodiola'' (родиола). Добро познати [[европски]] видови на жедници се ''Sedum acre'', ''Sedum album'', ''Sedum dasyphyllum'', ''Sedum reflexum'' (исто така познат како ''Sedum rupestre'') и ''Sedum hispanicum''. == Опис == Жедникот е [[Род (биологија)|род]] кој вклучува [[Едногодишно растение|едногодишни]], [[Двегодишно растение|двегодишни]] и [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] [[Тревесто растение|билки]]. Тие се одликуваат со сочни лисја и стебла.{{Sfn|Ito et al|2017}} Степенот на [[Морфологија (биологија)|морфолошка]] разновидност и хомоплазија го оневозможуваат [[фенотип]]ското карактеризирање на жедникот.{{Sfn|Nikulin|Gontcharov|2017}} == Таксономија == Жедникот за првпат бил формално опишан од [[Карл Линеј]] во 1753 година, со 15 видови.{{Sfn|Linnaeus|1753}} Од [[Род (биологија)|родовите]] опфатени со [[Семејство (биологија)|семејството]] на дебелците, жедникот е најбогатиот, [[Морфологија (биологија)|најморфолошки]] разновиден и најсложен [[Таксономија|таксономски]]. Историски бил сместен во [[потсемејство]]то Sedoideae, од која бил типски род. Од трите современи потсемејства на Crassulaceae, врз основа на молекуларната филогенетика, жедникот е сместен во потсемејството Sempervivoideae. Иако родот е значително намален, од околу 600{{Sfn|Ohba|1977}} на 420-470 видови,{{Sfn|Fu|Ohba|2001}} со образување до 32 одделни родови,{{Sfn|Mort et al|2001}} тој сè уште сочинува една третина од семејството и е полифилиски.{{Sfn|Nikulin et al|2016}} Видовите жедници се наоѓаат во четири од шесте главни крунски [[клад]]ови во рамките на потсемејството Sempervivoideae на Crassulaceae и се распределени на [[Племе (биологија)|племиња]], како што се:{{Sfn|Thiede|Eggli|2007}} {| class="wikitable" border="1" |+<big>Кладови и племиња во рамките на ''Sempervivoideae''</big> ! Клад ! Племе |- | Hylotelephium | Telephieae |- | Rhodiola | Umbiliceae |- | style="background: #ccf;" | Sempervivum | Semperviveae |- | style="background: #ccf;" | Aeonium | Aeonieae |- | style="background: #ccf;" | Acre | rowspan="2" | Sedeae |- | style="background: #ccf;" | Leucosedum |- | colspan="2" | '''Забелешка''' Кладови кои содржат жедник, прикажани во сина боја |} Покрај тоа, најмалку девет други различни родови се чини дека се сместени како жедник. Сепак, бројот на видови пронајдени надвор од првите два кладови (племето Sedeae) е само мал дел од целиот род. Затоа, сегашната определба, која е донекаде вештачка и опфатена, мора да се смета за нестабилна.{{Sfn|Nikulin et al|2016}} Односите меѓу племињата на Sempervivoideae се прикажани во кладограмот.{{Cladogram|title=Cladogram of Sempervivoideae tribes{{sfn|Thiede|Eggli|2007}}|align=left|cladogram={{clade| style=width:{{{width|400}}}px; |label1=Sempervivoideae |1={{clade | 1= Telephieae | 2= {{clade | 1= Umbilicieae | 2= {{clade | 1= Semperviveae | 2={{clade | 1= Aeonieae | 2= Sedeae (Leucosedum+Acre) }} }} }} }} }}}}{{Cladogram|title=Кладограм на племињата на Sempervivoideae{{sfn|Thiede|Eggli|2007}}|align=left|cladogram={{clade| style=width:{{{width|400}}}px; |label1=Sempervivoideae |1={{clade | 1= Telephieae | 2= {{clade | 1= Umbilicieae | 2= {{clade | 1= Semperviveae | 2={{clade | 1= Aeonieae | 2= Sedeae (Leucosedum+Acre) }} }} }} }} }}}} Сега се смета дека има приближно 55 [[европски]] видови. Жедникот покажува широка варијација во бројот на [[хромозом]]ите, а [[полиплоидија]]та е честа појава. Хромозомскиот број се смета за важна таксономска одлика.{{Sfn|Hart|1985}} Претходните автори поставиле голем број видови жедници надвор од овие кладови, како што се ''S. spurium'', ''S. stellatum'' и ''S. kamtschaticum'' (клад Telephium),{{Sfn|van Ham|Hart|1998}} што е сегрегирана во ''Phedimus'' (племе Umbiliceae).{{Sfn|Thiede|Eggli|2007}}{{Sfn|Ohba et al|2000}}{{Sfn|Fu|Ohba|2001}}{{Sfn|ICN|2019}} Со оглед на значителните таксономски предизвици што ги претставува овој високо полифилетичен род, предложени се голем број радикални решенија за она што е опишано како „проблемот жедник“, од кои сите ќе бараат значителен број на нови комбинации во рамките на Sempervivoideae. Никулин и неговите колеги (2016) препорачале, со оглед на монофилијата на Aeonieae и Semperviveae, видовите жедници надвор од племето Sedeae (сите во [[подрод]]от ''Gormania'') да бидат отстранети од родот и да бидат прераспределени. Сепак, ова не го решава проблемот на другите родови сместени кај жедникот, во Sedeae.{{Sfn|Nikulin et al|2016}} Во најголемата објавена филогенетска студија (2020), авторите предлагаат поставување на сите таксони во рамките на Sedeae во родот жедник и пренесување на сите други видови на жедник во преостанатите кладови Sempervivoideae на други родови. Овој проширен ''Sedum'' ''sl'' би содржел околу 755 видови.{{Sfn|Messerschmid et al|2020}} === Поделба === Карл Линеj првично опишал 15 [[Вид (биологија)|видови]], кои се одликуваат со петомерни цветови, поделувајќи ги во две групи; Planifolia и Teretifolia, врз основа на морфологијата на листовите. со 15 видови, и оттука го носи неговото име како ботанички авторитет (L.).{{Sfn|Hart|Jarvis|1993}} До 1828 година, де Кандол препознал 88 видови, во шест неформални групи.{{Sfn|de Candolle|1828}} Направени се различни обиди да се поддели овој голем род, покрај сегрегирањето на посебните родови, вклучувајќи создавање на неформални групи, оддели, серии и подродови. За опширна историја на подфамилијата Sedoideae, видете {{Harvnb|Ohba|1978}}. [[Семјуел Фредерик Греј|Греј]] (1821) ги поделил 13-те видови познати во [[Обединетото Кралство]] во тоа време на пет дела; ''Rhodiola'', ''Telephium'', ''Sedum'', (неименуван) и ''Aizoon''.{{Sfn|Gray|1821}} Во 1921 година Прагер основал десет секции; ''Rhodiola'', ''Pseudorhodiola'', ''Giraldiina'', ''Telephium'', ''Aizoon'', ''Mexicana'', ''Seda Genuina'', ''Sempervivoides'', ''Epeteium'' и ''Telmissa''.{{Sfn|Praeger|1921}} Ова подоцна било ревидирано во најпознатиот систем, оној на Бергер (1930), кој дефинирал 22 поделби, кои ги нарекол ''Reihe'' (одделиили серии).{{Sfn|Berger|1930}} Одделите на Бергер биле:  {{div col|colwidth=18em}} * ''Rhodiola'' * ''Pseudorhodiola'' * ''Telephium'' * ''Sedastrum'' * ''Hasseanthus'' * ''Lenophyllopsis'' * ''Populisedum'' * ''Graptopetalum'' * ''Monanthella'' * ''Perrierosedum'' * ''Pachysedum'' * ''Dendrosedum'' * ''Fruticisedum'' * ''Leptosedum'' * ''Afrosedum'' * ''Aizoon'' * ''Seda genuina'' * ''Prometheum'' * ''Cyprosedum'' * ''Epeteium'' * ''Sedella'' * ''Telmissa'' {{div col end}} Голем број од нив, тој дополнително ги поделил.{{Sfn|Berger|1930}} Спротивно на тоа, Фредерстрем (1935) усвоил многу поширок опишување на родот, прифаќајќи ги само ''Sedum'' и ''Pseudosedum'' во рамките на Sedoideae, делејќи го првиот на 9 делови.{{Sfn|Fröderströmm|1935}} Иако ова било проследено со бројни други системи, најшироко прифатената инфрагенерична класификација по Бергер, била од Охба (1978).{{Sfn|Ohba|1978}} Пред ова, повеќето видови во Sedoideae биле сместени во родот ''Sedum''.{{Sfn|Ohba et al|2000}} Од овие системи, било забележано „Сè уште не е предложена навистина задоволителна основа за поделба на семејството на родови“.{{Sfn|Tutin et al|1993}} Некои други автори додале други серии и комбинирале некои од сериите во групи, како што се оддели.{{Sfn|Uhl|1978}} Посебно „''Sedum'' секцијата ''Sedum''“ е поделена на серии (види Кладови){{Sfn|Nikulin et al|2016}}{{Sfn|Ito et al|2017}} Во поново време, два подрода се признаени, ''Gormania'' и ''Sedum''.{{Sfn|Nikulin et al|2016}} * ''Gormania'' : <small>(Britton) Clausen</small> . 110 видови од Sempervivum, Aeonium и Leucosedum clades. [[Европа]] и [[Северна Америка]]. * ''Sedum'': 320 видови од кладот Acre. Умерени и суптропски зони на северната полутопка ([[Азија]] и [[Америка]]).{{Sfn|Hart|Alpinar|1991}} Подродот ''Sedum'' се смета за три географски различни, но со еднаква големина делови:{{Sfn|Hart|Alpinar|1991}} * ''S.'' sect. ''Sedum'' околу. 120 spp. домородни во Европа, [[Мала Азија]] и [[северна Африка]], кои се движат од северна Африка до средна [[Скандинавија]] и од [[Исланд]] до планината [[Урал]], [[Кавказ]] и [[Иран]]. * ''S.'' sect. ''Americana'' <small>Frod.</small> * ''S.'' sect. ''Asiatica'' <small>Frod.</small> ''S.'' sect. ''Sedum'' вклучува 54 видови домородни во Европа, кои Бергер ги класифицира во 27 серии.{{Sfn|Hart|Alpinar|1991}} ==== Кладови ==== Видовите и сериите се:{{Sfn|Hart|1995}}{{Sfn|Hart|1995a}}{{Sfn|Hart|1997}}{{Sfn|van Ham|Hart|1998}}{{Sfn|Thiede|Eggli|2007}}{{Sfn|Nikulin et al|2016}}{{Sfn|Mort et al|2001}}{{Sfn|Ding et al|2019}} ===== Подрод ''Gormania'' ===== {| |[[Податотека:sedum reflexum 01.jpg|мини|upright=0.6|left|''[[Sedum rupestre]]''|alt=Sedum rupestre, the reflexed stonecrop]] ;Semperviveae {{div col|colwidth=22em}} * ''S''. series ''Rupestria'' ([[Евроазија]]) ** ''[[Sedum rupestre|S. rupestre]]'' <small>[[L.]]</small> * ''S. armenum'' <small>[[Boiss.]] и [[A.Huet]]</small> * ''S. assyriacum'' <small>[[Boiss.]]</small> ([[Близок Исток]]){{efn|Нерешено име{{sfn|TPL|2013}}}} * ''S. mooneyi'' <small>M.Gilbert</small> (североисточна Африка) * ''[[Sedum sediforme|S. sediforme]]'' <small>([[Jacq.]]) [[Pau]]</small> {{div col end}} Од околу 80 евроазиски видови, серијата ''Rupestria'' образува посебна монофилетска група од околу десет [[таксон]]и, која некои автори ја сметаат за посебен род, ''Petrosedum''.{{sfn|van Ham et al| 1994}}{{sfn|Gallo|2017}}{{sfn|Gallo|2017a}} Тоа била серија 20 во класификацијата на Бергер. Домородна во Европа, таа дошла да биде одгледувана и станала одомаќинет во [[Северна Америка]].{{sfn|Gallo|Zika|2014}} {{clear}} {| |[[Податотека:Sedum caeruleum.jpg|thumb|upright=0.6|left|''[[Sedum caeruleum]]''|alt=Sedum caeruleum, the sky stone-crop]] ;Aeonieae ([[Северна Африка]]) {{div col|colwidth=22em}} * ''S.'' series ''Pubescens'' ** ''S. pubescens'' <small>[[Vahl]]</small> * ''S.'' series ''Caerulea'' ** ''[[Sedum caeruleum|S. caeruleum]]''{{sfn|Hart|2003|loc=p.&nbsp;41}} * ''S. jaccardianum'' <small>[[Maire]] & [[Wilczek]]</small> * ''S.'' series ''Monanthoidea'' ** ''Monanthes atlantica'' <small>J.Ball</small> (=''S. surculosum'' <small>[[Coss.]]</small>) * ''S. modestum'' <small>[[Boiss.]]</small> {{div col end}} Сместени во серијата ''Monanthoidea'' се три макаронезиски сегрегирани родови, ''[[Aichryson]]'', ''[[Monanthes]]'' и ''[[Aeonium]]''.{{sfn|Thiede|Eggli|2007}} {{Clear}} {| |[[Податотека:Sedumdasyphyllum.jpg|thumb|upright=0.6|left|''[[Sedum dasyphyllum]]''|alt=Sedum dasyphyllum, the Corsican stonecrop]] ;Sedeae - Leucosedum ([[Европа]]/[[Средоземје]]/[[Близок Исток]]/[[Средна Азија]]) {{div col|colwidth=22em}} * ''S.'' series ''Aithales'' (Сред) ** ''S. pallidum'' <small>[[M.Bieb.]]</small> * ''S.'' series ''Alba'' (Сред) ** ''[[Sedum album|S. album]]'' <small>[[L.]]</small> ** ''S. gracile'' <small>[[C.A.Mey.]]</small> ** ''S. magellense'' <small>[[Ten.]]</small> * ''S.'' series ''Alsinefolia'' <small>[[All.]]</small> (Med) * ''S.'' series ''Atrata'' (Сред) * ''S.'' series ''Brevifolia'' (Сред) * ''S.'' series ''Cepaea'' (Сред) * ''S. commixtum'' <small>[[Moran]] & Hutchison</small> * ''S.'' series ''Convertifolia'' (Сред) * ''S.'' series ''Dasyphylla'' (Сред) ** ''[[Sedum dasyphyllum|S. dasyphyllum]]'' <small>L.</small> * ''S.'' series ''Glauco-rubens'' (Сред) ** ''[[Sedum hispanicum|S. hispanicum]]'' <small>L.</small> * ''S.'' series ''Gracile'' (Сред) * ''S.'' series ''Hirsuta'' (Сред) ** ''S. hirsutum'' <small>[[All.]]</small> {{div col end}} Во [[Левант]], еден вид на овој [[сочник|сочен]] (''S. microcarpum'') го покрива каменото тло како тепих каде што почвата е плитка, растејќи не повисока од 5-10 цм. На почетокот, месестите лисја се светло зелени, но како што напредува сезоната, месестите лисја стануваат црвени. {{clear}} {| |[[Податотека:Succulent - Flora of Israel.jpg|thumb|upright=0.6|left|''Sedum microcarpum''|alt=Sedum microcarpum, the small-fruited stone-crop]] ;[[Европа]]/[[Средоземје]]/[[Близок Исток]]/[[Средна Азија]] {{div col|colwidth=22em}} * ''Sedum'' series ''Inconspicua'' (Сред) * ''S. ince'' <small>'t Hart & Alpinar</small> * ''S. lydium'' <small>[[Boiss.]]</small> * ''[[Sedum microcarpum|S. microcarpum]]'' <small>([[Sm.]]) [[Schönland]]</small> * ''S.'' series ''Monregalense'' (Сред) * ''[[Sedum moranii|S. moranii]]'' <small>R.T.Clausen</small> * ''S.'' series ''Nana'' (Сред) * ''S.'' series ''Pedicellata'' (Med) * ''S. sedoides'' <small>([[Jacquem.]] ex [[Decne.]]) [[Pau]]</small> * ''S.'' series ''Steico'' (Сред) * ''S.'' series ''Subrosea'' (Сред) * ''S.'' series ''Subulata'' (Сред) * ''S.'' series ''Telmissa'' (Сред) * ''S.'' series ''Tenella'' (Сред) {{div col end}} * Сред = Средоземна распространетост Следниве родови се сместени во кладот Leucosedum: ''[[Rosularia]]'', ''[[Prometheum]]'', ''[[Sedella (plant)|Sedella]]'' и ''[[Dudleya]]''.{{sfn|Thiede|Eggli|2007}} ''Rosularia'' е парафилиска, и некои видови на ''Sedum'', како што е ''S. sempervivoides'' <small>Fischer ex M. Bieberstein</small> се сместени од некои автори во ''Rosularia'', како ''R. sempervivoides'' <small>(Fischer ex M. Bieberstein) Boriss</small>.{{sfn|WFO|2019}} == Видови == {{Главна|Список на видови жедник}} Родот жедник содржи 400–500 видови, зависно сметањето на родовите. === Во Македонија === [[Податотека:Растение од родот жедник 01.jpg|мини|десно|Лут жедник на планината [[Баба (планина)|Баба]].]] Во [[Македонија]] се присутни 18 видови од родот жедник (''Sedum''). Има и други растенија со народното име „жедник“ кои денес се префрлени во други родови.{{efn|Видовите во Македонија со народно име „жедник“ кои порано биле во родот ''Sedum'' (жедник) се следниве: ''Hylotelephium maximum'' — голем жедник (порано ''Sedum maximum''), ''Petrosedum ochroleucum'' - жолтеникавобел жедник (порано ''Sedum ochroleucum'') и ''Petrosedum amplexicaule'' — стеблосклопен жедник (порано ''Sedum amplexicaule''). Покрај тоа, црвениот жедник сега се смета за подвид на алпскиот (''Sedum alpestre'' subsp. ''erythraeum''), а порано се сметал за свој вид ''Sedum erythraeum''.}}<ref name="ФлораМак1.4">{{ФлораМак1.4|1050-1069}}</ref> *''[[Sedum acre]]'' {{мали|L.}} — лут жедник *''[[Sedum aetnense]]'' {{мали|Tineo}} — етненски жедник *''[[Sedum album]]'' {{мали|L.}} — бел жедник *''[[Sedum alpestre]]'' {{мали|Vill.}} — алпски жедник *''[[Sedum annuum]]'' {{мали|L.}} — едногодишен жедник *''[[Sedum atratum]]'' {{мали|L.}} — темен жедник *''[[Sedum cepaea]]'' {{мали|L.}} — кромидест жедник *''[[Sedum cespitosum]]'' {{мали|(Cav.) DC.}} — бусенест жедник *''[[Sedum dasyphyllum]]'' {{мали|L.}} — густолистен жедник *''[[Sedum grisebachii]]'' {{мали|Boiss. & Heldr.}} — Гризебахов жедник *''[[Sedum hispanicum]]'' {{мали|L.}} — шпански жедник *''[[Sedum laconicum]]'' {{мали|Boiss. & Heldr.}} — лаконски жедник *''[[Sedum magellense]]'' {{мали|Ten.}} — мајелски жедник *''[[Sedum pallidum]]'' {{мали|M.Bieb.}} — блед жедник *''[[Sedum rubens]]'' {{мали|L.}} — црвеникав жедник *''[[Sedum stefco]]'' {{мали|Stef.}} — Стефчов жедник *''[[Sedum tuberiferum]]'' {{мали|Stoj. & Stef.}} — кртолоносен жедник *''[[Sedum urvillei]]'' {{мали|DC.}} — Ирвилов жедник ==Белешки== {{белешки|group=Hylotelephium}} == Наводи == {{наводи}} ==Библиографија== {{refbegin|30em}} ===Книги и тези=== * {{наведена книга |last=Berger |first=A.|title=Die Natürlichen Pflanzenfamilien |editor=Engler, Adolf |editor2=Prantl, Karl Anton |volume=18A |chapter=Crassulacaeae |pages=352–483 |year=1930 |publisher=Verlag von Wilhelm Engelmann |location=Leipzig}} * {{наведена дисертација|last1=Doyle|first1=Amanda|title=The roles of temperature and host plant interactions in larval development and population ecology of Parnassius smintheus Doubleday, the Rocky Mountain Apollo butterfly |url=https://era.library.ualberta.ca/files/gx41mj04d/Doyle_Amanda_Fall_2011.pdf|publisher=University of Alberta, Department of Biological Sciences|access-date=2 September 2019|date=2011|type=магистерски труд}} * {{наведена книга|editor-last=Eggli|editor-first=Urs|title=Illustrated Handbook of Succulent Plants: Crassulaceae|url=https://books.google.com/books?id=nU7mCAAAQBAJ|date= 2003|publisher=Springer Science & Business Media |doi=10.1007/978-3-642-55874-0|isbn=978-3-642-55874-0|s2cid=36280482}} * {{наведена книга|last=Fröderströmm|first=Harald|title=The Genus Sedum L.: a systematic essay|url=https://books.google.com/books?id=6czvAAAAMAAJ|year=1935|series=Meddelanden från Göteborgs botaniska trädgärd vol. 7|publisher=Elander Boktryckeri Aktiebolag}} * {{наведена книга |editor1-last=Hart |editor1-first=H. 't |editor2-last=Eggli |editor2-first=U. |title=Evolution and systematics of the Crassulaceae |date=1995 |publisher=Backhuys |location=Leiden |isbn=978-9073348462}} * {{наведена книга |last1=Hart |first1=H. 't |title=Infrafamilial and generic classification of the Crassulaceae |pages=159–172|year=1995}}, in {{harvtxt|Hart|Eggli|1995}} * {{наведена книга|last1=Hart|first1=Henk 't|editor-last=Eggli|editor-first=Urs|title=Sedums of Europe - Stonecrops and Wallpeppers|url=https://books.google.com/books?id=26wscf9vm38C|date= 2003|publisher=CRC Press|isbn=978-90-5809-594-7}} * {{наведена книга|editor-last=Opler|editor-first=Paul A.|title=A Field Guide to Western Butterflies |url=https://books.google.com/books?id=ilL_XX1rbNoC |year=1999 |orig-year=1992 |edition=2nd |publisher=Houghton Mifflin Harcourt |isbn=0-395-79151-0 |chapter=Xami hairstreak Callophrys xami |page=219}} * {{наведена книга|last1=Pojar|first1=Jim|last2=MacKinnon|first2=Andy|title=Plants of Coastal British Columbia: Including Washington, Oregon and Alaska|url=https://books.google.com/books?id=uRjkPAAACAAJ|year=2004|publisher=Lone Pine Publishing |isbn=978-1-55105-532-9}} * {{наведена книга|last=Reiner |first=Ralph E. |year=1969 |title=Introducing the Flowering Beauty of Glacier National Park and the Majestic High Rockies |url=https://archive.org/details/introducingflowe00rein |publisher=Glacier Park, Inc. |isbn=978-9110111493}} * {{наведена книга|last1=Thiede |first1=J |last2=Eggli |first2=U|editor-last=Kubitzki |editor-first=Klaus |title=Berberidopsidales, Buxales, Crossosomatales, Fabales p.p., Geraniales, Gunnerales, Myrtales p.p., Proteales, Saxifragales, Vitales, Zygophyllales, Clusiaceae Alliance, Passifloraceae Alliance, Dilleniaceae, Huaceae, Picramniaceae, Sabiaceae |year=2007 |chapter=Crassulaceae|pages=83–119|url=https://books.google.com/books?id=PdSL7jBNX9EC |isbn=978-3540322146}} ''([https://www.researchgate.net/publication/227205999_Crassulaceae full text at]'' ResearchGate) * {{наведена книга|editor1-last=Tutin|editor1-first=T. G.|editor2-last=Burges|editor2-first=N. A.|editor3-last=Edmondson|editor3-first=J. R.|title=Flora Europaea. Volume 1, Psilotaceae to Platanaceae |url=https://books.google.com/books?id=2SKzwwEACAAJ|date= 1993|orig-year=1964|publisher=Cambridge University Press|edition=2|chapter=Crassulaceae|page=422|isbn=978-0-521-41007-6|ref={{harvid|Tutin et al|1993}}}} ; Историски * {{наведена книга |last1=de Candolle |first1=A. P. |author-link=Огистен Пирам де Кандол|title=Prodromus systematis naturalis regni vegetabilis, sive, Enumeratio contracta ordinum generum specierumque plantarum huc usque cognitarium, juxta methodi naturalis, normas digesta |volume=3 |chapter=Sedum|pages=401–410|chapter-url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/7152#page/412/mode/1up|date=1828 |publisher=Treuttel et Würtz |location=Paris |url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/286#/summary}} * {{наведена EB1911|wstitle=Sedum |page= 580 |volume= 24}} * {{наведена книга|last=Gray|first=Samuel Frederick|title=A natural arrangement of British plants: according to their relations to each other as pointed out by Jussieu, De Candolle, Brown, &c. 2 vols. |year=1821|publisher=Baldwin, Cradock, and Joy |location=London |url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/43804#/summary |chapter=Sedum |chapter-url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/95185#page/551/mode/1up |pages=ii: 539–543}} * {{наведена книга |last=Linnaeus |first=Carl |author-link=Карл Линеј|title=Species Plantarum: exhibentes plantas rite cognitas, ad genera relatas, cum differentiis specificis, nominibus trivialibus, synonymis selectis, locis natalibus, secundum systema sexuale digestas |url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/13829#page/315/mode/1up|year=1753 |volume=1|chapter=Sedum |chapter-url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/13829#page/442/mode/1up |pages=430–432 |publisher=Impensis Laurentii Salvii |location=Stockholm}} ===Статии=== * {{наведено списание |last1=Ding |first1=Hengwu |last2=Zhu |first2=Ran |last3=Dong |first3=Jinxiu |last4=Bi |first4=De |last5=Jiang |first5=Lan |last6=Zeng |first6=Juhua |last7=Huang |first7=Qingyu |last8=Liu |first8=Huan |last9=Xu |first9=Wenzhong |last10=Wu |first10=Longhua |last11=Kan |first11=Xianzhao |title=Next-Generation Genome Sequencing of Sedum plumbizincicola Sheds Light on the Structural Evolution of Plastid rRNA Operon and Phylogenetic Implications within Saxifragales |journal=Plants |date=29 September 2019 |volume=8 |issue=10 |pages=386 |doi=10.3390/plants8100386|pmid=31569538 |pmc=6843225 |ref={{harvid|Ding et al|2019}}|doi-access=free }} * {{наведено списание |last1=Gallo |first1=Lorenzo |title=Towards a review of the genus ''Petrosedum'' (Crassulaceae): Taxonomic and nomenclatural notes on Iberian taxa |journal=Webbia |date=24 August 2017a |volume=72 |issue=2 |pages=207–216 |doi=10.1080/00837792.2017.1363978|s2cid=90686505}} * {{наведено списание |last1=Gallo |first1=Lorenzo |title=Nomenclatural novelties in Petrosedum (Crassulaceae) |journal=Phytotaxa |date=9 May 2017 |volume=306 |issue=2 |pages=169 |doi=10.11646/phytotaxa.306.2.8}} * {{наведено списание |last1=Gallo |first1=Lorenzo |last2=Zika |first2=Peter |title=A taxonomic study of Sedum series Rupestria (Crassulaceae) naturalized in North America |url=https://www.researchgate.net/publication/290281525|journal=Phytotaxa |date=30 July 2014 |volume=175 |issue=1 |pages=19 |doi=10.11646/phytotaxa.175.1.2}} * {{наведено списание |last1=Grulich |first1=Vit |title=Generic division of Sedoideae in Europe and the adjacent regions |journal=Preslia |date=1984 |volume=56 |pages=29–45 |url=http://www.preslia.cz/archive/Preslia_56_1984_29-45.pdf}} * {{наведено списание |last1=van Ham |first1=Roeland C. H. J. |last2=Hart |first2=Henk 't |title=Evolution of Sedum series Rupestria (Crassulaceae): Evidence from chloroplast DNA and biosystematic data |url=https://archive.org/details/sim_plant-systematics-and-evolution_1994_190_1-2/page/1 |journal=Plant Systematics and Evolution |date=March 1994 |volume=190 |issue=1–2 |pages=1–20 |doi=10.1007/BF00937855|s2cid=25580936 |ref={{harvid|van Ham et al|1994}}}} * {{наведено списание |last1=Hart |first1=H. 't |title=The evolution of the Sedum acre group (Crassulaceae) |journal=Bocconea |date=1995a |volume=5 |pages=119–128 |url=http://www.herbmedit.org/bocconea/5-119.pdf}} * {{наведено списание |last1=Hart |first1=H. 't |title=Chromosome Numbers in Sedum (Crassulaceae) from Greece |journal=Willdenowia |date=1985 |volume=15 |issue=1 |pages=115–135 |jstor=3996547}} * {{наведено списание |last1=Hart |first1=Henk 'T. |title=Diversity within Mediterranean Crassulaceae |journal=Lagascalia |date=1997 |volume=19 |issue=1–2 |pages=93–100 |url=https://idus.us.es/xmlui/bitstream/handle/11441/63144/Diversity%20Hart.pdf?sequence=1 }}{{Мртва_врска|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{наведено списание |last1=Hart |first1=H. 'T |last2=Alpinar |first2=K. |title=Biosystematic Studies in Sedum (Crassulaceae) of Turkey. 1. Notes on Four Hitherto Little Known Species Collected in the Western Part of Anatolia |journal=Willdenowia |date=1991 |volume=21 |issue=1/2 |pages=143–156 |issn=0511-9618|jstor=3996600}} * {{наведено списание |last1=Hart |first1=H. 't |last2=Jarvis |first2=C. E. |title=Typification of Linnaeus's names for European species of Sedum subgen. Sedum|url=https://archive.org/details/taxon_1993-05_42_2/page/399 |journal=Taxon |date=May 1993 |volume=42 |issue=2 |pages=399–410 |doi=10.2307/1223149|jstor=1223149}} * {{наведено списание |last1=Ito |first1=Takuro |last2=Nakanishi |first2=Hiroki |last3=Chichibu |first3=Yoshiro |last4=Minoda |first4=Kiyotaka |last5=Kokubugata |first5=Goro |title=Sedum danjoense (Crassulaceae), a new species of succulent plants from the Danjo Islands in Japan |journal=Phytotaxa |date=9 June 2017 |volume=309 |issue=1 |pages=23 |doi=10.11646/phytotaxa.309.1.2|ref={{harvid|Ito et al|2017}}|doi-access=free }} * {{наведено списание |last1=Mayuzumi |first1=Shinzo |last2=Ohba |first2=Hideaki |title=The Phylogenetic Position of Eastern Asian Sedoideae (Crassulaceae) Inferred from Chloroplast and Nuclear DNA Sequences |journal=Systematic Botany |date=2004 |volume=29 |issue=3 |pages=587–598 |issn=0363-6445|jstor=25063994 |doi=10.1600/0363644041744329|s2cid=84319808}} * {{наведено списание |last1=Messerschmid |first1=Thibaud F.E. |last2=Klein |first2=Johannes T. |last3=Kadereit |first3=Gudrun |last4=Kadereit |first4=Joachim W. |title=Linnaeus's folly – phylogeny, evolution and classification of Sedum (Crassulaceae) and Crassulaceae subfamily Sempervivoideae |journal=Taxon |date=4 September 2020 |volume=69 |issue=5 |pages=892–926 |doi=10.1002/tax.12316|ref={{harvid|Messerschmid et al|2020}}|doi-access=free }} * {{наведено списание |last1=Monterusso |first1=Michael A |last2=Rowe |first2=D. Bradley |last3=Rugh |first3=Clayton L |title=Establishment and Persistence of Sedum spp. and Native Taxa for Green Roof Applications |journal=HortScience |date=2005 |volume=40 |issue=2 |pages=391–396 |url=https://www.researchgate.net/publication/268376352|ref={{harvid|Monterusso et al|2005}}|doi=10.21273/HORTSCI.40.2.391 |doi-access=free }} * {{наведено списание |last1=Mort |first1=Mark E. |last2=Soltis |first2=Douglas E. |last3=Soltis |first3=Pamela S. |last4=Francisco-Ortega |first4=Javier |last5=Santos-Guerra |first5=Arnoldo|title=Phylogenetic relationships and evolution of Crassulaceae inferred from matK sequence data |journal=[[American Journal of Botany]] |date=January 2001 |volume=88 |issue=1 |pages=76–91 |doi=10.2307/2657129|ref={{harvid|Mort et al|2001}}|jstor=2657129 |pmid=11159129 |doi-access=free }} * {{наведено списание |last1=Mort |first1=Mark E |last2=O'Leary |first2=T. Ryan |last3=Carrillo-Reyes |first3=Pablo |display-authors=etal|title=Phylogeny and evolution of Crassulaceae: Past, present, and future |journal=Biodiversity & Ecology |date=December 2009 |volume=3 |pages=69–86 |url=https://www.researchgate.net/publication/248701315|ref={{harvid|Mort et al|2009}}}} * {{наведено списание |last1=Nikulin |first1=Vyacheslav Yu. |last2=Gontcharova |first2=Svetlana B. |last3=Stephenson |first3=Ray |last4=Gontcharov |first4=Andrey A. |title=Phylogenetic relationships between Sedum L. and related genera (Crassulaceae) based on ITS rDNA sequence comparisons |journal=Flora |date=September 2016 |volume=224 |pages=218–229 |doi=10.1016/j.flora.2016.08.003|ref={{harvid|Nikulin et al|2016}}}} * {{наведено списание |last1=Nikulin |first1=Vyacheslav Yu|last2=Gontcharov |first2=Andrey A. |title=Molecular-phylogenetic characterization of Sedum L. (Crassulaceae) and closely related genera based on cpDNA gene matK and ITS rDNA sequence comparisons |journal=Botanicheskii Zhurnal |date=2017 |volume=102 |issue=2 |pages=309–328 |url=https://www.researchgate.net/publication/316093889|language=ru}} * {{наведено списание |last1=Ohba |first1=Hideaki |title=The taxonomic status of Sedum telephium and its allied species (Crassulaceae) |journal=The Botanical Magazine Tokyo |date=March 1977 |volume=90 |issue=1 |pages=41–56 |doi=10.1007/BF02489468|s2cid=22239507}} * {{наведено списание |last1=Ohba |first1=H |title=Generic and infrageneric classification of the old world sedoideae crassulaceae |journal=Journal of the Faculty of Science University of Tokyo Section III Botany 12(4): 139-193 |date=1978 |volume=12 |issue=4 |pages=139–193}} * {{наведено списание |last1=Ohba |first1=Hideaki |last2=Bartholomew |first2=Bruce M |last3=Turland |first3=Nicholas J |last4=Kunjun |first4=Fu |title=New Combinations in Phedimus (Crassulaceae) |journal=Novon |date=2000 |volume=10 |issue=4 |pages=400–402 |url=http://flora.huh.harvard.edu/china/novon/Ohbaetal110-4.htm |doi=10.2307/3392995 |jstor=3392995 |ref={{harvid|Ohba et al|2000}} |access-date=2023-07-13 |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820160154/http://flora.huh.harvard.edu/china/novon/Ohbaetal110-4.htm |url-status=dead }} * {{наведено списание |last1=Praeger |first1=R. Lloyd |title=An account of the genus Sedum as found in cultivation |journal=Journal of the Royal Horticultural Society |date=1921 |volume=46 |pages=1–314 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/15616#/summary}} * {{наведено списание |last1=Uhl |first1=Charles H. |title=Chromosomes of Mexican Sedum II. Section Pachysedum |url=https://archive.org/details/sim_rhodora_1978-10_80_824/page/491 |journal=Rhodora |date=1978 |volume=80 |issue=824 |pages=491–512 |issn=0035-4902 |jstor=23311260 }} * {{наведено списание |last1=van Ham |first1=Roeland C. H. J. |last2=Hart |first2=Henk ’t |title=Phylogenetic relationships in the Crassulaceae inferred from chloroplast DNA restriction-site variation |journal=[[American Journal of Botany]] |date=January 1998 |volume=85 |issue=1 |pages=123–134 |doi=10.2307/2446561 |jstor=2446561 |pmid=21684886 |doi-access=free }} * {{наведено списание|last1=Ziegler|first1=J. Benjamin|last2=Escalante|first2=Tarsicio|title=Observations on the Life History of Callophrys Xami (Lycaenidae)|journal=Journal of the Lepidopterists' Society |date=1964 |volume=18 |issue=2 |pages=85–89 |url=http://images.peabody.yale.edu/lepsoc/jls/1960s/1964/1964-18(2)85-Ziegler.pdf}} * {{наведено списание |last1=Zika |first1=Peter F. |last2=Wilson |first2=Barbara L. |last3=Brainerd |first3=Richard E. |last4=Otting |first4=Nick |last5=Darington |first5=Steven |last6=Knaus |first6=Brian J. |last7=Nelson |first7=Julie Kierstead |title=A review of Sedum section Gormania (Crassulaceae) in western North America |journal=Phytotaxa |date=10 September 2018 |volume=368 |issue=1 |pages=1 |doi=10.11646/phytotaxa.368.1.1|ref={{harvid|Zika et al|2018}}|doi-access=free }} ===Мрежни страници=== * {{нмс |last1=Cammidge |first1=Jacki |title=Succulents and Water Wise Perennials |url=https://www.drought-smart-plants.com/ |website=Drought Smart Plants |access-date=3 September 2019 |date=2019}} * {{нмс |title=Sedum Society |url=http://www.cactus-mall.com/sedum/ |website=www.cactus-mall.com |access-date=3 September 2019 |archive-date=2023-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230412124233/http://www.cactus-mall.com/sedum/ |url-status=dead }} * {{нмс |last1=Faucon |first1=Philippe |title=Plants Belonging to the Genus 'Sedum' |url=http://www.desert-tropicals.com/Plants/Crassulaceae/Sedum.html |website=Desert Tropicals |access-date=4 September 2019 |date=2004 |archive-date=2015-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923223206/http://www.desert-tropicals.com/Plants/Crassulaceae/Sedum.html |url-status=dead }} * {{нмс |title=Find a plant |url=https://www.rhs.org.uk/plants |publisher=Royal Horticultural Society |access-date=4 September 2019 |date=2019|ref={{harvid|RHS|2019}}}} * {{нмс |title=Sedum spp. |url=http://plants.ces.ncsu.edu/plants/all/sedum-spp/ |publisher=North Carolina State University |archive-url=https://web.archive.org/web/20150315053800/http://plants.ces.ncsu.edu/plants/all/sedum-spp/ |archive-date=15 March 2015|access-date=11 September 2019 |ref={{harvid|NCSU|2016}} }} * {{нмс |title=Sedum |website=Plant toolbox|url=https://plants.ces.ncsu.edu/plants/sedum |publisher=North Carolina State Universityd |access-date=11 September 2019 |ref={{harvid|NCSU|2019}} }} * {{нмс |last1=PFAF |title=Sedum rupestre L. Crooked Yellow Stonecrop PFAF Plant Database |url=https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Sedum+rupestre |website=PFAF Plant Database |publisher=Plants for a Future |date=2012}} * {{нмс|title=Rolls-Royce - Made in Sussex|url=http://sussex.greatbritishlife.co.uk/article/rolls-royce-made-in-sussex-goodwood-bmw-26150/|work=Sussex Life|date=20 February 2013|access-date=22 September 2019|ref={{harvid|Sussex Life|2013}}|archive-date=2012-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20120306061132/http://sussex.greatbritishlife.co.uk/article/rolls-royce-made-in-sussex-goodwood-bmw-26150/|url-status=dead}} * {{нмс|last=Totilo|first=Stephen|title=The Coolest Things in Nintendo's American Headquarters (And One Uncool Thing) |date=25 August 2011 |publisher=Kotaku |url=http://kotaku.com/5834386/the-coolest-things-in-nintendos-american-headquarters-and-one-uncool-thing|access-date=22 September 2019}} * {{наведено списание | title = Project of the Month: FXFOWLE, Epstein and Tishman complete renovation/ expansion of $465 million Jacob K. Javits Convention Center |url=http://nyrej.com/project-of-the-month-fxfowle-epstein-and-tishman-complete-renovation-expansion-of-465-million-jacob-k-javits-convention-center| date = 9 December 2013 | journal = New York Real Estate Journal|access-date=22 September 2019|ref={{harvid|NYREJ|2013}} }} * {{наведени вести |first=Tess |last=Kalinowski| title=Green roof takes root at Eglinton West |url=https://www.thestar.com/news/gta/article/675703 |date=4 August 2009 |newspaper=Toronto Star |access-date=18 September 2019}} * {{нмс |title=Ford Motor Company's River Rouge Truck Plant|url=http://www.greenroofs.com/projects/ford-motor-companys-river-rouge-truck-plant/ |website=Projects|date=2003|publisher=Greenroofs|ref={{harvid|Greenroofs|2003}}}} * {{нмс |title=International Crassulaceae Network |url=http://www.crassulaceae.ch/de/home |access-date=5 September 2019|ref={{harvid|ICN|2019}}}} ; Податочни бази и флора * {{нмс |last1=Fu |first1=Kunjun |last2=Ohba |first2=Hideaki |last3=Gilbert |first3=Michael |title=Crassulaceae Candolle |website=Flora of China |url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=10225 |access-date=24 August 2019}}<br/>{{наведена книга |last1=Fu |first1=Kunjun |last2=Ohba |first2=Hideaki |year=2001 |chapter=CRASSULACEAE Candolle |chapter-url=http://flora.huh.harvard.edu/china/mss/volume08/CRASSULACEAE.pdf |pages=202–268 |title=Flora of China |volume=8 |access-date=2023-07-13 |archive-date=2021-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210224132508/http://flora.huh.harvard.edu/china/mss/volume08/CRASSULACEAE.pdf |url-status=dead }} ** {{нмс |title=Sedum Linnaeus, Sp. Pl. 1: 430. 1753 |website=Flora of China |url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=129989 |access-date=24 August 2019}}<br>{{наведена книга |year=2001 |chapter=SEDUM Linnaeus, Sp. Pl. 1: 430. 1753 |chapter-url=http://flora.huh.harvard.edu/china/PDF/PDF08/SEDUM.pdf |pages=221–251 |title=Flora of China |volume=8 |access-date=2023-07-13 |archive-date=2021-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211019044533/http://flora.huh.harvard.edu/china/PDF/PDF08/SEDUM.pdf |url-status=dead }} ** {{наведена книга |year=2001 |chapter=PHEDIMUS Rafinesque, Amer. Monthly Mag. & Crit. Rev. 1: 438. 1817 |chapter-url=http://flora.huh.harvard.edu/china/PDF/PDF08/PHEDIMUS.pdf |pages=218–220 |title=Flora of China |volume=8 |access-date=2023-07-13 |archive-date=2021-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225154240/http://flora.huh.harvard.edu/china/PDF/PDF08/PHEDIMUS.pdf |url-status=dead }} * {{нмс |last=GRIN|author-link=Germplasm Resources Information Network|title=''Sedum'' L. |url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomygenus.aspx?id=11032 |work=National Plant Germplasm System |publisher=[[United States Department of Agriculture]] |date= 2019 |access-date=3 August 2019}} * {{нмс |last=Stevens |first=P.F. |date=2019|orig-year= 2001 |website=Angiosperm Phylogeny Website |title=Crassulaceae|publisher=Missouri Botanical Garden|url=http://www.mobot.org/mobot/research/APWeb/orders/Saxifragalesweb.htm#Crassulaceae|access-date=4 August 2019}} (''see also'' Angiosperm Phylogeny Website) * {{нмс|last1=TPL|author-link=The Plant List |title=The Plant List Version 1.1: Sedum|url=http://www.theplantlist.org/1.1/browse/A/Crassulaceae/Sedum/|publisher =Royal Botanic Gardens, Kew and Missouri Botanical Garden |access-date=1 September 2019|date=2013}} * {{нмс |last=WFO|title=Sedum L.|url= http://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-4000034941|website=World Flora Online |access-date=1 September 2019 |date=2019}} * {{нмс |title=Sedum L. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30001444-2|website=Plants of the World Online |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=2 September 2019 |date=2019}} {{refend}} == Надворешни врски == {{рвр|Sedum}} * {{EOL}} * {{GRIN}} {{Таксонска лента|from=Q156851}} [[Категорија:Жедник| ]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Сочници]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Градинарски растенија]] [[Категорија:Статии со извори на руски (ru)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 7ykiz879jay4zo7zrhz16pwly748776 5601498 5601497 2026-07-28T20:49:35Z Bjankuloski06 332 /* Надворешни врски */ 5601498 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox |image = Sedum acre single - Niitvälja.jpg |image_caption = [[Лут жедник]] (''Sedum acre'') |display_parents = 2 |taxon = Sedum |authority = [[Карл Линеј|L.]]{{sfn|GRIN|2019}} |type_species = [[Лут жедник]] (''Sedum acre'') |type_species_authority = [[Карл Линеј|L.]] |subdivision_ranks = Подродови |subdivision = * ''Gormania'' * ''Sedum'' |synonyms = {{расклопен список| *''Aithales'' <small>Webb & Berthel.</small> *''Aizopsis'' <small>Grulich</small> *''Amerosedum'' <small>Á.Löve & D.Löve</small> *''Anacampseros'' <small>Mill.</small> *''Asterosedum'' <small>Grulich</small> *''Breitungia'' <small>Á.Löve & D.Löve</small> *''Cepaea'' <small>Fabr.</small> *''Chetyson'' <small>Raf.</small> *''Clausenellia'' <small>Á.Löve & D.Löve</small> *''Cockerellia'' <small>(R.T.Clausen & N.W.Uhl) Á.Löve & D.Löve</small> *''Congdonia'' <small>Jeps.</small> *''Corynephyllum'' <small>Rose</small> *''Diamorpha'' <small>Nutt.</small> *''Etiosedum'' <small>Á.Löve & D.Löve</small> *''Gormania'' <small>Britton</small> *''Helladia'' <small>M.Král</small> *''Hjaltalinia'' <small>Á.Löve & D.Löve</small> *''Hylotelephium'' <small>H.Ohba</small> *''Keratolepis'' <small>Rose ex Fröd.</small> *''Lenophyllum'' <small>Rose</small> *''Leucosedum'' <small>Fourr.</small> *''Macrosepalum'' <small>Regel & Schmalh.</small> *''Meterostachys'' <small>Nakai</small> *''Mucizonia'' <small>(DC.) Batt. & Trab.</small> *''Ohbaea'' <small>V.V.Byalt & I.V.Sokolova</small> *''Oreosedum'' <small>Grulich</small> *''Parvisedum'' <small>R.T.Clausen</small> *''Petrosedum'' <small>Grulich</small> *''Phedimus'' <small>Raf.</small> *''Pistorinia'' <small>DC.</small> *''Poenosedum'' <small>Holub</small> *''Procrassula'' <small>Griseb.</small> *''Prometheum'' <small>(A.Berger) H.Ohba</small> *''Pseudorosularia'' <small>Gurgen.</small> *''Sedastrum'' <small>Rose</small> *''Sedella'' <small>Britton & Rose</small> *''Sedella'' <small>Fourr.</small>, nom. inval. *''Spathulata'' <small>(Boriss.) Á.Löve & D.Löve</small> *''Telmissa'' <small>Fenzl</small> *''Tetrorum'' <small>Rose</small> *''Triactina'' <small>Hook.f. & Thomson</small> }} |}} [[Податотека:EB1911_Sedum_acre_diagram.jpg|мини|Цветен дијаграм на остар жедник]] '''Жедник''' ({{науч|Sedum}}) ― голем [[Род (биологија)|род]] на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] од [[семејство (биологија)|семејството]] на [[дебелци]]те (''Crassulaceae''). Опишан дека содржи до 600 [[Вид (биологија)|видови]], потоа намалени на 400-500. Тие се [[сочници]] од лисја кои се наоѓаат првенствено на [[северна полутопка|северната полутопка]], но се протегаат и на [[Јужна полутопка|јужната полутопка]] во [[Африка]] и [[Јужна Америка]]. Растенијата варираат од [[Едногодишно растение|едногодишни]] и притаени [[Тревесто растение|билки]] до [[Грмушка|грмушки]]. Растенијата имаат лисја што чуваат [[вода]]. Цветовите обично имаат пет ливчиња, ретко четири или шест. Обично има двојно повеќе [[Прашник|прашници]] од ливчиња. Различни видови порано класифицирани како ''Sedum'' сега се во одделните родови ''Hylotelephium'' (жедниковец), ''Petrosedum'' (карпожедник) и ''Rhodiola'' (родиола). Добро познати [[европски]] видови на жедници се ''Sedum acre'', ''Sedum album'', ''Sedum dasyphyllum'', ''Sedum reflexum'' (исто така познат како ''Sedum rupestre'') и ''Sedum hispanicum''. == Опис == Жедникот е [[Род (биологија)|род]] кој вклучува [[Едногодишно растение|едногодишни]], [[Двегодишно растение|двегодишни]] и [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] [[Тревесто растение|билки]]. Тие се одликуваат со сочни лисја и стебла.{{Sfn|Ito et al|2017}} Степенот на [[Морфологија (биологија)|морфолошка]] разновидност и хомоплазија го оневозможуваат [[фенотип]]ското карактеризирање на жедникот.{{Sfn|Nikulin|Gontcharov|2017}} == Таксономија == Жедникот за првпат бил формално опишан од [[Карл Линеј]] во 1753 година, со 15 видови.{{Sfn|Linnaeus|1753}} Од [[Род (биологија)|родовите]] опфатени со [[Семејство (биологија)|семејството]] на дебелците, жедникот е најбогатиот, [[Морфологија (биологија)|најморфолошки]] разновиден и најсложен [[Таксономија|таксономски]]. Историски бил сместен во [[потсемејство]]то Sedoideae, од која бил типски род. Од трите современи потсемејства на Crassulaceae, врз основа на молекуларната филогенетика, жедникот е сместен во потсемејството Sempervivoideae. Иако родот е значително намален, од околу 600{{Sfn|Ohba|1977}} на 420-470 видови,{{Sfn|Fu|Ohba|2001}} со образување до 32 одделни родови,{{Sfn|Mort et al|2001}} тој сè уште сочинува една третина од семејството и е полифилиски.{{Sfn|Nikulin et al|2016}} Видовите жедници се наоѓаат во четири од шесте главни крунски [[клад]]ови во рамките на потсемејството Sempervivoideae на Crassulaceae и се распределени на [[Племе (биологија)|племиња]], како што се:{{Sfn|Thiede|Eggli|2007}} {| class="wikitable" border="1" |+<big>Кладови и племиња во рамките на ''Sempervivoideae''</big> ! Клад ! Племе |- | Hylotelephium | Telephieae |- | Rhodiola | Umbiliceae |- | style="background: #ccf;" | Sempervivum | Semperviveae |- | style="background: #ccf;" | Aeonium | Aeonieae |- | style="background: #ccf;" | Acre | rowspan="2" | Sedeae |- | style="background: #ccf;" | Leucosedum |- | colspan="2" | '''Забелешка''' Кладови кои содржат жедник, прикажани во сина боја |} Покрај тоа, најмалку девет други различни родови се чини дека се сместени како жедник. Сепак, бројот на видови пронајдени надвор од првите два кладови (племето Sedeae) е само мал дел од целиот род. Затоа, сегашната определба, која е донекаде вештачка и опфатена, мора да се смета за нестабилна.{{Sfn|Nikulin et al|2016}} Односите меѓу племињата на Sempervivoideae се прикажани во кладограмот.{{Cladogram|title=Cladogram of Sempervivoideae tribes{{sfn|Thiede|Eggli|2007}}|align=left|cladogram={{clade| style=width:{{{width|400}}}px; |label1=Sempervivoideae |1={{clade | 1= Telephieae | 2= {{clade | 1= Umbilicieae | 2= {{clade | 1= Semperviveae | 2={{clade | 1= Aeonieae | 2= Sedeae (Leucosedum+Acre) }} }} }} }} }}}}{{Cladogram|title=Кладограм на племињата на Sempervivoideae{{sfn|Thiede|Eggli|2007}}|align=left|cladogram={{clade| style=width:{{{width|400}}}px; |label1=Sempervivoideae |1={{clade | 1= Telephieae | 2= {{clade | 1= Umbilicieae | 2= {{clade | 1= Semperviveae | 2={{clade | 1= Aeonieae | 2= Sedeae (Leucosedum+Acre) }} }} }} }} }}}} Сега се смета дека има приближно 55 [[европски]] видови. Жедникот покажува широка варијација во бројот на [[хромозом]]ите, а [[полиплоидија]]та е честа појава. Хромозомскиот број се смета за важна таксономска одлика.{{Sfn|Hart|1985}} Претходните автори поставиле голем број видови жедници надвор од овие кладови, како што се ''S. spurium'', ''S. stellatum'' и ''S. kamtschaticum'' (клад Telephium),{{Sfn|van Ham|Hart|1998}} што е сегрегирана во ''Phedimus'' (племе Umbiliceae).{{Sfn|Thiede|Eggli|2007}}{{Sfn|Ohba et al|2000}}{{Sfn|Fu|Ohba|2001}}{{Sfn|ICN|2019}} Со оглед на значителните таксономски предизвици што ги претставува овој високо полифилетичен род, предложени се голем број радикални решенија за она што е опишано како „проблемот жедник“, од кои сите ќе бараат значителен број на нови комбинации во рамките на Sempervivoideae. Никулин и неговите колеги (2016) препорачале, со оглед на монофилијата на Aeonieae и Semperviveae, видовите жедници надвор од племето Sedeae (сите во [[подрод]]от ''Gormania'') да бидат отстранети од родот и да бидат прераспределени. Сепак, ова не го решава проблемот на другите родови сместени кај жедникот, во Sedeae.{{Sfn|Nikulin et al|2016}} Во најголемата објавена филогенетска студија (2020), авторите предлагаат поставување на сите таксони во рамките на Sedeae во родот жедник и пренесување на сите други видови на жедник во преостанатите кладови Sempervivoideae на други родови. Овој проширен ''Sedum'' ''sl'' би содржел околу 755 видови.{{Sfn|Messerschmid et al|2020}} === Поделба === Карл Линеj првично опишал 15 [[Вид (биологија)|видови]], кои се одликуваат со петомерни цветови, поделувајќи ги во две групи; Planifolia и Teretifolia, врз основа на морфологијата на листовите. со 15 видови, и оттука го носи неговото име како ботанички авторитет (L.).{{Sfn|Hart|Jarvis|1993}} До 1828 година, де Кандол препознал 88 видови, во шест неформални групи.{{Sfn|de Candolle|1828}} Направени се различни обиди да се поддели овој голем род, покрај сегрегирањето на посебните родови, вклучувајќи создавање на неформални групи, оддели, серии и подродови. За опширна историја на подфамилијата Sedoideae, видете {{Harvnb|Ohba|1978}}. [[Семјуел Фредерик Греј|Греј]] (1821) ги поделил 13-те видови познати во [[Обединетото Кралство]] во тоа време на пет дела; ''Rhodiola'', ''Telephium'', ''Sedum'', (неименуван) и ''Aizoon''.{{Sfn|Gray|1821}} Во 1921 година Прагер основал десет секции; ''Rhodiola'', ''Pseudorhodiola'', ''Giraldiina'', ''Telephium'', ''Aizoon'', ''Mexicana'', ''Seda Genuina'', ''Sempervivoides'', ''Epeteium'' и ''Telmissa''.{{Sfn|Praeger|1921}} Ова подоцна било ревидирано во најпознатиот систем, оној на Бергер (1930), кој дефинирал 22 поделби, кои ги нарекол ''Reihe'' (одделиили серии).{{Sfn|Berger|1930}} Одделите на Бергер биле:  {{div col|colwidth=18em}} * ''Rhodiola'' * ''Pseudorhodiola'' * ''Telephium'' * ''Sedastrum'' * ''Hasseanthus'' * ''Lenophyllopsis'' * ''Populisedum'' * ''Graptopetalum'' * ''Monanthella'' * ''Perrierosedum'' * ''Pachysedum'' * ''Dendrosedum'' * ''Fruticisedum'' * ''Leptosedum'' * ''Afrosedum'' * ''Aizoon'' * ''Seda genuina'' * ''Prometheum'' * ''Cyprosedum'' * ''Epeteium'' * ''Sedella'' * ''Telmissa'' {{div col end}} Голем број од нив, тој дополнително ги поделил.{{Sfn|Berger|1930}} Спротивно на тоа, Фредерстрем (1935) усвоил многу поширок опишување на родот, прифаќајќи ги само ''Sedum'' и ''Pseudosedum'' во рамките на Sedoideae, делејќи го првиот на 9 делови.{{Sfn|Fröderströmm|1935}} Иако ова било проследено со бројни други системи, најшироко прифатената инфрагенерична класификација по Бергер, била од Охба (1978).{{Sfn|Ohba|1978}} Пред ова, повеќето видови во Sedoideae биле сместени во родот ''Sedum''.{{Sfn|Ohba et al|2000}} Од овие системи, било забележано „Сè уште не е предложена навистина задоволителна основа за поделба на семејството на родови“.{{Sfn|Tutin et al|1993}} Некои други автори додале други серии и комбинирале некои од сериите во групи, како што се оддели.{{Sfn|Uhl|1978}} Посебно „''Sedum'' секцијата ''Sedum''“ е поделена на серии (види Кладови){{Sfn|Nikulin et al|2016}}{{Sfn|Ito et al|2017}} Во поново време, два подрода се признаени, ''Gormania'' и ''Sedum''.{{Sfn|Nikulin et al|2016}} * ''Gormania'' : <small>(Britton) Clausen</small> . 110 видови од Sempervivum, Aeonium и Leucosedum clades. [[Европа]] и [[Северна Америка]]. * ''Sedum'': 320 видови од кладот Acre. Умерени и суптропски зони на северната полутопка ([[Азија]] и [[Америка]]).{{Sfn|Hart|Alpinar|1991}} Подродот ''Sedum'' се смета за три географски различни, но со еднаква големина делови:{{Sfn|Hart|Alpinar|1991}} * ''S.'' sect. ''Sedum'' околу. 120 spp. домородни во Европа, [[Мала Азија]] и [[северна Африка]], кои се движат од северна Африка до средна [[Скандинавија]] и од [[Исланд]] до планината [[Урал]], [[Кавказ]] и [[Иран]]. * ''S.'' sect. ''Americana'' <small>Frod.</small> * ''S.'' sect. ''Asiatica'' <small>Frod.</small> ''S.'' sect. ''Sedum'' вклучува 54 видови домородни во Европа, кои Бергер ги класифицира во 27 серии.{{Sfn|Hart|Alpinar|1991}} ==== Кладови ==== Видовите и сериите се:{{Sfn|Hart|1995}}{{Sfn|Hart|1995a}}{{Sfn|Hart|1997}}{{Sfn|van Ham|Hart|1998}}{{Sfn|Thiede|Eggli|2007}}{{Sfn|Nikulin et al|2016}}{{Sfn|Mort et al|2001}}{{Sfn|Ding et al|2019}} ===== Подрод ''Gormania'' ===== {| |[[Податотека:sedum reflexum 01.jpg|мини|upright=0.6|left|''[[Sedum rupestre]]''|alt=Sedum rupestre, the reflexed stonecrop]] ;Semperviveae {{div col|colwidth=22em}} * ''S''. series ''Rupestria'' ([[Евроазија]]) ** ''[[Sedum rupestre|S. rupestre]]'' <small>[[L.]]</small> * ''S. armenum'' <small>[[Boiss.]] и [[A.Huet]]</small> * ''S. assyriacum'' <small>[[Boiss.]]</small> ([[Близок Исток]]){{efn|Нерешено име{{sfn|TPL|2013}}}} * ''S. mooneyi'' <small>M.Gilbert</small> (североисточна Африка) * ''[[Sedum sediforme|S. sediforme]]'' <small>([[Jacq.]]) [[Pau]]</small> {{div col end}} Од околу 80 евроазиски видови, серијата ''Rupestria'' образува посебна монофилетска група од околу десет [[таксон]]и, која некои автори ја сметаат за посебен род, ''Petrosedum''.{{sfn|van Ham et al| 1994}}{{sfn|Gallo|2017}}{{sfn|Gallo|2017a}} Тоа била серија 20 во класификацијата на Бергер. Домородна во Европа, таа дошла да биде одгледувана и станала одомаќинет во [[Северна Америка]].{{sfn|Gallo|Zika|2014}} {{clear}} {| |[[Податотека:Sedum caeruleum.jpg|thumb|upright=0.6|left|''[[Sedum caeruleum]]''|alt=Sedum caeruleum, the sky stone-crop]] ;Aeonieae ([[Северна Африка]]) {{div col|colwidth=22em}} * ''S.'' series ''Pubescens'' ** ''S. pubescens'' <small>[[Vahl]]</small> * ''S.'' series ''Caerulea'' ** ''[[Sedum caeruleum|S. caeruleum]]''{{sfn|Hart|2003|loc=p.&nbsp;41}} * ''S. jaccardianum'' <small>[[Maire]] & [[Wilczek]]</small> * ''S.'' series ''Monanthoidea'' ** ''Monanthes atlantica'' <small>J.Ball</small> (=''S. surculosum'' <small>[[Coss.]]</small>) * ''S. modestum'' <small>[[Boiss.]]</small> {{div col end}} Сместени во серијата ''Monanthoidea'' се три макаронезиски сегрегирани родови, ''[[Aichryson]]'', ''[[Monanthes]]'' и ''[[Aeonium]]''.{{sfn|Thiede|Eggli|2007}} {{Clear}} {| |[[Податотека:Sedumdasyphyllum.jpg|thumb|upright=0.6|left|''[[Sedum dasyphyllum]]''|alt=Sedum dasyphyllum, the Corsican stonecrop]] ;Sedeae - Leucosedum ([[Европа]]/[[Средоземје]]/[[Близок Исток]]/[[Средна Азија]]) {{div col|colwidth=22em}} * ''S.'' series ''Aithales'' (Сред) ** ''S. pallidum'' <small>[[M.Bieb.]]</small> * ''S.'' series ''Alba'' (Сред) ** ''[[Sedum album|S. album]]'' <small>[[L.]]</small> ** ''S. gracile'' <small>[[C.A.Mey.]]</small> ** ''S. magellense'' <small>[[Ten.]]</small> * ''S.'' series ''Alsinefolia'' <small>[[All.]]</small> (Med) * ''S.'' series ''Atrata'' (Сред) * ''S.'' series ''Brevifolia'' (Сред) * ''S.'' series ''Cepaea'' (Сред) * ''S. commixtum'' <small>[[Moran]] & Hutchison</small> * ''S.'' series ''Convertifolia'' (Сред) * ''S.'' series ''Dasyphylla'' (Сред) ** ''[[Sedum dasyphyllum|S. dasyphyllum]]'' <small>L.</small> * ''S.'' series ''Glauco-rubens'' (Сред) ** ''[[Sedum hispanicum|S. hispanicum]]'' <small>L.</small> * ''S.'' series ''Gracile'' (Сред) * ''S.'' series ''Hirsuta'' (Сред) ** ''S. hirsutum'' <small>[[All.]]</small> {{div col end}} Во [[Левант]], еден вид на овој [[сочник|сочен]] (''S. microcarpum'') го покрива каменото тло како тепих каде што почвата е плитка, растејќи не повисока од 5-10 цм. На почетокот, месестите лисја се светло зелени, но како што напредува сезоната, месестите лисја стануваат црвени. {{clear}} {| |[[Податотека:Succulent - Flora of Israel.jpg|thumb|upright=0.6|left|''Sedum microcarpum''|alt=Sedum microcarpum, the small-fruited stone-crop]] ;[[Европа]]/[[Средоземје]]/[[Близок Исток]]/[[Средна Азија]] {{div col|colwidth=22em}} * ''Sedum'' series ''Inconspicua'' (Сред) * ''S. ince'' <small>'t Hart & Alpinar</small> * ''S. lydium'' <small>[[Boiss.]]</small> * ''[[Sedum microcarpum|S. microcarpum]]'' <small>([[Sm.]]) [[Schönland]]</small> * ''S.'' series ''Monregalense'' (Сред) * ''[[Sedum moranii|S. moranii]]'' <small>R.T.Clausen</small> * ''S.'' series ''Nana'' (Сред) * ''S.'' series ''Pedicellata'' (Med) * ''S. sedoides'' <small>([[Jacquem.]] ex [[Decne.]]) [[Pau]]</small> * ''S.'' series ''Steico'' (Сред) * ''S.'' series ''Subrosea'' (Сред) * ''S.'' series ''Subulata'' (Сред) * ''S.'' series ''Telmissa'' (Сред) * ''S.'' series ''Tenella'' (Сред) {{div col end}} * Сред = Средоземна распространетост Следниве родови се сместени во кладот Leucosedum: ''[[Rosularia]]'', ''[[Prometheum]]'', ''[[Sedella (plant)|Sedella]]'' и ''[[Dudleya]]''.{{sfn|Thiede|Eggli|2007}} ''Rosularia'' е парафилиска, и некои видови на ''Sedum'', како што е ''S. sempervivoides'' <small>Fischer ex M. Bieberstein</small> се сместени од некои автори во ''Rosularia'', како ''R. sempervivoides'' <small>(Fischer ex M. Bieberstein) Boriss</small>.{{sfn|WFO|2019}} == Видови == {{Главна|Список на видови жедник}} Родот жедник содржи 400–500 видови, зависно сметањето на родовите. === Во Македонија === [[Податотека:Растение од родот жедник 01.jpg|мини|десно|Лут жедник на планината [[Баба (планина)|Баба]].]] Во [[Македонија]] се присутни 18 видови од родот жедник (''Sedum''). Има и други растенија со народното име „жедник“ кои денес се префрлени во други родови.{{efn|Видовите во Македонија со народно име „жедник“ кои порано биле во родот ''Sedum'' (жедник) се следниве: ''Hylotelephium maximum'' — голем жедник (порано ''Sedum maximum''), ''Petrosedum ochroleucum'' - жолтеникавобел жедник (порано ''Sedum ochroleucum'') и ''Petrosedum amplexicaule'' — стеблосклопен жедник (порано ''Sedum amplexicaule''). Покрај тоа, црвениот жедник сега се смета за подвид на алпскиот (''Sedum alpestre'' subsp. ''erythraeum''), а порано се сметал за свој вид ''Sedum erythraeum''.}}<ref name="ФлораМак1.4">{{ФлораМак1.4|1050-1069}}</ref> *''[[Sedum acre]]'' {{мали|L.}} — лут жедник *''[[Sedum aetnense]]'' {{мали|Tineo}} — етненски жедник *''[[Sedum album]]'' {{мали|L.}} — бел жедник *''[[Sedum alpestre]]'' {{мали|Vill.}} — алпски жедник *''[[Sedum annuum]]'' {{мали|L.}} — едногодишен жедник *''[[Sedum atratum]]'' {{мали|L.}} — темен жедник *''[[Sedum cepaea]]'' {{мали|L.}} — кромидест жедник *''[[Sedum cespitosum]]'' {{мали|(Cav.) DC.}} — бусенест жедник *''[[Sedum dasyphyllum]]'' {{мали|L.}} — густолистен жедник *''[[Sedum grisebachii]]'' {{мали|Boiss. & Heldr.}} — Гризебахов жедник *''[[Sedum hispanicum]]'' {{мали|L.}} — шпански жедник *''[[Sedum laconicum]]'' {{мали|Boiss. & Heldr.}} — лаконски жедник *''[[Sedum magellense]]'' {{мали|Ten.}} — мајелски жедник *''[[Sedum pallidum]]'' {{мали|M.Bieb.}} — блед жедник *''[[Sedum rubens]]'' {{мали|L.}} — црвеникав жедник *''[[Sedum stefco]]'' {{мали|Stef.}} — Стефчов жедник *''[[Sedum tuberiferum]]'' {{мали|Stoj. & Stef.}} — кртолоносен жедник *''[[Sedum urvillei]]'' {{мали|DC.}} — Ирвилов жедник ==Белешки== {{белешки|group=Hylotelephium}} == Наводи == {{наводи}} ==Библиографија== {{refbegin|30em}} ===Книги и тези=== * {{наведена книга |last=Berger |first=A.|title=Die Natürlichen Pflanzenfamilien |editor=Engler, Adolf |editor2=Prantl, Karl Anton |volume=18A |chapter=Crassulacaeae |pages=352–483 |year=1930 |publisher=Verlag von Wilhelm Engelmann |location=Leipzig}} * {{наведена дисертација|last1=Doyle|first1=Amanda|title=The roles of temperature and host plant interactions in larval development and population ecology of Parnassius smintheus Doubleday, the Rocky Mountain Apollo butterfly |url=https://era.library.ualberta.ca/files/gx41mj04d/Doyle_Amanda_Fall_2011.pdf|publisher=University of Alberta, Department of Biological Sciences|access-date=2 September 2019|date=2011|type=магистерски труд}} * {{наведена книга|editor-last=Eggli|editor-first=Urs|title=Illustrated Handbook of Succulent Plants: Crassulaceae|url=https://books.google.com/books?id=nU7mCAAAQBAJ|date= 2003|publisher=Springer Science & Business Media |doi=10.1007/978-3-642-55874-0|isbn=978-3-642-55874-0|s2cid=36280482}} * {{наведена книга|last=Fröderströmm|first=Harald|title=The Genus Sedum L.: a systematic essay|url=https://books.google.com/books?id=6czvAAAAMAAJ|year=1935|series=Meddelanden från Göteborgs botaniska trädgärd vol. 7|publisher=Elander Boktryckeri Aktiebolag}} * {{наведена книга |editor1-last=Hart |editor1-first=H. 't |editor2-last=Eggli |editor2-first=U. |title=Evolution and systematics of the Crassulaceae |date=1995 |publisher=Backhuys |location=Leiden |isbn=978-9073348462}} * {{наведена книга |last1=Hart |first1=H. 't |title=Infrafamilial and generic classification of the Crassulaceae |pages=159–172|year=1995}}, in {{harvtxt|Hart|Eggli|1995}} * {{наведена книга|last1=Hart|first1=Henk 't|editor-last=Eggli|editor-first=Urs|title=Sedums of Europe - Stonecrops and Wallpeppers|url=https://books.google.com/books?id=26wscf9vm38C|date= 2003|publisher=CRC Press|isbn=978-90-5809-594-7}} * {{наведена книга|editor-last=Opler|editor-first=Paul A.|title=A Field Guide to Western Butterflies |url=https://books.google.com/books?id=ilL_XX1rbNoC |year=1999 |orig-year=1992 |edition=2nd |publisher=Houghton Mifflin Harcourt |isbn=0-395-79151-0 |chapter=Xami hairstreak Callophrys xami |page=219}} * {{наведена книга|last1=Pojar|first1=Jim|last2=MacKinnon|first2=Andy|title=Plants of Coastal British Columbia: Including Washington, Oregon and Alaska|url=https://books.google.com/books?id=uRjkPAAACAAJ|year=2004|publisher=Lone Pine Publishing |isbn=978-1-55105-532-9}} * {{наведена книга|last=Reiner |first=Ralph E. |year=1969 |title=Introducing the Flowering Beauty of Glacier National Park and the Majestic High Rockies |url=https://archive.org/details/introducingflowe00rein |publisher=Glacier Park, Inc. |isbn=978-9110111493}} * {{наведена книга|last1=Thiede |first1=J |last2=Eggli |first2=U|editor-last=Kubitzki |editor-first=Klaus |title=Berberidopsidales, Buxales, Crossosomatales, Fabales p.p., Geraniales, Gunnerales, Myrtales p.p., Proteales, Saxifragales, Vitales, Zygophyllales, Clusiaceae Alliance, Passifloraceae Alliance, Dilleniaceae, Huaceae, Picramniaceae, Sabiaceae |year=2007 |chapter=Crassulaceae|pages=83–119|url=https://books.google.com/books?id=PdSL7jBNX9EC |isbn=978-3540322146}} ''([https://www.researchgate.net/publication/227205999_Crassulaceae full text at]'' ResearchGate) * {{наведена книга|editor1-last=Tutin|editor1-first=T. G.|editor2-last=Burges|editor2-first=N. A.|editor3-last=Edmondson|editor3-first=J. R.|title=Flora Europaea. Volume 1, Psilotaceae to Platanaceae |url=https://books.google.com/books?id=2SKzwwEACAAJ|date= 1993|orig-year=1964|publisher=Cambridge University Press|edition=2|chapter=Crassulaceae|page=422|isbn=978-0-521-41007-6|ref={{harvid|Tutin et al|1993}}}} ; Историски * {{наведена книга |last1=de Candolle |first1=A. P. |author-link=Огистен Пирам де Кандол|title=Prodromus systematis naturalis regni vegetabilis, sive, Enumeratio contracta ordinum generum specierumque plantarum huc usque cognitarium, juxta methodi naturalis, normas digesta |volume=3 |chapter=Sedum|pages=401–410|chapter-url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/7152#page/412/mode/1up|date=1828 |publisher=Treuttel et Würtz |location=Paris |url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/286#/summary}} * {{наведена EB1911|wstitle=Sedum |page= 580 |volume= 24}} * {{наведена книга|last=Gray|first=Samuel Frederick|title=A natural arrangement of British plants: according to their relations to each other as pointed out by Jussieu, De Candolle, Brown, &c. 2 vols. |year=1821|publisher=Baldwin, Cradock, and Joy |location=London |url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/43804#/summary |chapter=Sedum |chapter-url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/95185#page/551/mode/1up |pages=ii: 539–543}} * {{наведена книга |last=Linnaeus |first=Carl |author-link=Карл Линеј|title=Species Plantarum: exhibentes plantas rite cognitas, ad genera relatas, cum differentiis specificis, nominibus trivialibus, synonymis selectis, locis natalibus, secundum systema sexuale digestas |url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/13829#page/315/mode/1up|year=1753 |volume=1|chapter=Sedum |chapter-url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/13829#page/442/mode/1up |pages=430–432 |publisher=Impensis Laurentii Salvii |location=Stockholm}} ===Статии=== * {{наведено списание |last1=Ding |first1=Hengwu |last2=Zhu |first2=Ran |last3=Dong |first3=Jinxiu |last4=Bi |first4=De |last5=Jiang |first5=Lan |last6=Zeng |first6=Juhua |last7=Huang |first7=Qingyu |last8=Liu |first8=Huan |last9=Xu |first9=Wenzhong |last10=Wu |first10=Longhua |last11=Kan |first11=Xianzhao |title=Next-Generation Genome Sequencing of Sedum plumbizincicola Sheds Light on the Structural Evolution of Plastid rRNA Operon and Phylogenetic Implications within Saxifragales |journal=Plants |date=29 September 2019 |volume=8 |issue=10 |pages=386 |doi=10.3390/plants8100386|pmid=31569538 |pmc=6843225 |ref={{harvid|Ding et al|2019}}|doi-access=free }} * {{наведено списание |last1=Gallo |first1=Lorenzo |title=Towards a review of the genus ''Petrosedum'' (Crassulaceae): Taxonomic and nomenclatural notes on Iberian taxa |journal=Webbia |date=24 August 2017a |volume=72 |issue=2 |pages=207–216 |doi=10.1080/00837792.2017.1363978|s2cid=90686505}} * {{наведено списание |last1=Gallo |first1=Lorenzo |title=Nomenclatural novelties in Petrosedum (Crassulaceae) |journal=Phytotaxa |date=9 May 2017 |volume=306 |issue=2 |pages=169 |doi=10.11646/phytotaxa.306.2.8}} * {{наведено списание |last1=Gallo |first1=Lorenzo |last2=Zika |first2=Peter |title=A taxonomic study of Sedum series Rupestria (Crassulaceae) naturalized in North America |url=https://www.researchgate.net/publication/290281525|journal=Phytotaxa |date=30 July 2014 |volume=175 |issue=1 |pages=19 |doi=10.11646/phytotaxa.175.1.2}} * {{наведено списание |last1=Grulich |first1=Vit |title=Generic division of Sedoideae in Europe and the adjacent regions |journal=Preslia |date=1984 |volume=56 |pages=29–45 |url=http://www.preslia.cz/archive/Preslia_56_1984_29-45.pdf}} * {{наведено списание |last1=van Ham |first1=Roeland C. H. J. |last2=Hart |first2=Henk 't |title=Evolution of Sedum series Rupestria (Crassulaceae): Evidence from chloroplast DNA and biosystematic data |url=https://archive.org/details/sim_plant-systematics-and-evolution_1994_190_1-2/page/1 |journal=Plant Systematics and Evolution |date=March 1994 |volume=190 |issue=1–2 |pages=1–20 |doi=10.1007/BF00937855|s2cid=25580936 |ref={{harvid|van Ham et al|1994}}}} * {{наведено списание |last1=Hart |first1=H. 't |title=The evolution of the Sedum acre group (Crassulaceae) |journal=Bocconea |date=1995a |volume=5 |pages=119–128 |url=http://www.herbmedit.org/bocconea/5-119.pdf}} * {{наведено списание |last1=Hart |first1=H. 't |title=Chromosome Numbers in Sedum (Crassulaceae) from Greece |journal=Willdenowia |date=1985 |volume=15 |issue=1 |pages=115–135 |jstor=3996547}} * {{наведено списание |last1=Hart |first1=Henk 'T. |title=Diversity within Mediterranean Crassulaceae |journal=Lagascalia |date=1997 |volume=19 |issue=1–2 |pages=93–100 |url=https://idus.us.es/xmlui/bitstream/handle/11441/63144/Diversity%20Hart.pdf?sequence=1 }}{{Мртва_врска|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{наведено списание |last1=Hart |first1=H. 'T |last2=Alpinar |first2=K. |title=Biosystematic Studies in Sedum (Crassulaceae) of Turkey. 1. Notes on Four Hitherto Little Known Species Collected in the Western Part of Anatolia |journal=Willdenowia |date=1991 |volume=21 |issue=1/2 |pages=143–156 |issn=0511-9618|jstor=3996600}} * {{наведено списание |last1=Hart |first1=H. 't |last2=Jarvis |first2=C. E. |title=Typification of Linnaeus's names for European species of Sedum subgen. Sedum|url=https://archive.org/details/taxon_1993-05_42_2/page/399 |journal=Taxon |date=May 1993 |volume=42 |issue=2 |pages=399–410 |doi=10.2307/1223149|jstor=1223149}} * {{наведено списание |last1=Ito |first1=Takuro |last2=Nakanishi |first2=Hiroki |last3=Chichibu |first3=Yoshiro |last4=Minoda |first4=Kiyotaka |last5=Kokubugata |first5=Goro |title=Sedum danjoense (Crassulaceae), a new species of succulent plants from the Danjo Islands in Japan |journal=Phytotaxa |date=9 June 2017 |volume=309 |issue=1 |pages=23 |doi=10.11646/phytotaxa.309.1.2|ref={{harvid|Ito et al|2017}}|doi-access=free }} * {{наведено списание |last1=Mayuzumi |first1=Shinzo |last2=Ohba |first2=Hideaki |title=The Phylogenetic Position of Eastern Asian Sedoideae (Crassulaceae) Inferred from Chloroplast and Nuclear DNA Sequences |journal=Systematic Botany |date=2004 |volume=29 |issue=3 |pages=587–598 |issn=0363-6445|jstor=25063994 |doi=10.1600/0363644041744329|s2cid=84319808}} * {{наведено списание |last1=Messerschmid |first1=Thibaud F.E. |last2=Klein |first2=Johannes T. |last3=Kadereit |first3=Gudrun |last4=Kadereit |first4=Joachim W. |title=Linnaeus's folly – phylogeny, evolution and classification of Sedum (Crassulaceae) and Crassulaceae subfamily Sempervivoideae |journal=Taxon |date=4 September 2020 |volume=69 |issue=5 |pages=892–926 |doi=10.1002/tax.12316|ref={{harvid|Messerschmid et al|2020}}|doi-access=free }} * {{наведено списание |last1=Monterusso |first1=Michael A |last2=Rowe |first2=D. Bradley |last3=Rugh |first3=Clayton L |title=Establishment and Persistence of Sedum spp. and Native Taxa for Green Roof Applications |journal=HortScience |date=2005 |volume=40 |issue=2 |pages=391–396 |url=https://www.researchgate.net/publication/268376352|ref={{harvid|Monterusso et al|2005}}|doi=10.21273/HORTSCI.40.2.391 |doi-access=free }} * {{наведено списание |last1=Mort |first1=Mark E. |last2=Soltis |first2=Douglas E. |last3=Soltis |first3=Pamela S. |last4=Francisco-Ortega |first4=Javier |last5=Santos-Guerra |first5=Arnoldo|title=Phylogenetic relationships and evolution of Crassulaceae inferred from matK sequence data |journal=[[American Journal of Botany]] |date=January 2001 |volume=88 |issue=1 |pages=76–91 |doi=10.2307/2657129|ref={{harvid|Mort et al|2001}}|jstor=2657129 |pmid=11159129 |doi-access=free }} * {{наведено списание |last1=Mort |first1=Mark E |last2=O'Leary |first2=T. Ryan |last3=Carrillo-Reyes |first3=Pablo |display-authors=etal|title=Phylogeny and evolution of Crassulaceae: Past, present, and future |journal=Biodiversity & Ecology |date=December 2009 |volume=3 |pages=69–86 |url=https://www.researchgate.net/publication/248701315|ref={{harvid|Mort et al|2009}}}} * {{наведено списание |last1=Nikulin |first1=Vyacheslav Yu. |last2=Gontcharova |first2=Svetlana B. |last3=Stephenson |first3=Ray |last4=Gontcharov |first4=Andrey A. |title=Phylogenetic relationships between Sedum L. and related genera (Crassulaceae) based on ITS rDNA sequence comparisons |journal=Flora |date=September 2016 |volume=224 |pages=218–229 |doi=10.1016/j.flora.2016.08.003|ref={{harvid|Nikulin et al|2016}}}} * {{наведено списание |last1=Nikulin |first1=Vyacheslav Yu|last2=Gontcharov |first2=Andrey A. |title=Molecular-phylogenetic characterization of Sedum L. (Crassulaceae) and closely related genera based on cpDNA gene matK and ITS rDNA sequence comparisons |journal=Botanicheskii Zhurnal |date=2017 |volume=102 |issue=2 |pages=309–328 |url=https://www.researchgate.net/publication/316093889|language=ru}} * {{наведено списание |last1=Ohba |first1=Hideaki |title=The taxonomic status of Sedum telephium and its allied species (Crassulaceae) |journal=The Botanical Magazine Tokyo |date=March 1977 |volume=90 |issue=1 |pages=41–56 |doi=10.1007/BF02489468|s2cid=22239507}} * {{наведено списание |last1=Ohba |first1=H |title=Generic and infrageneric classification of the old world sedoideae crassulaceae |journal=Journal of the Faculty of Science University of Tokyo Section III Botany 12(4): 139-193 |date=1978 |volume=12 |issue=4 |pages=139–193}} * {{наведено списание |last1=Ohba |first1=Hideaki |last2=Bartholomew |first2=Bruce M |last3=Turland |first3=Nicholas J |last4=Kunjun |first4=Fu |title=New Combinations in Phedimus (Crassulaceae) |journal=Novon |date=2000 |volume=10 |issue=4 |pages=400–402 |url=http://flora.huh.harvard.edu/china/novon/Ohbaetal110-4.htm |doi=10.2307/3392995 |jstor=3392995 |ref={{harvid|Ohba et al|2000}} |access-date=2023-07-13 |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820160154/http://flora.huh.harvard.edu/china/novon/Ohbaetal110-4.htm |url-status=dead }} * {{наведено списание |last1=Praeger |first1=R. Lloyd |title=An account of the genus Sedum as found in cultivation |journal=Journal of the Royal Horticultural Society |date=1921 |volume=46 |pages=1–314 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/15616#/summary}} * {{наведено списание |last1=Uhl |first1=Charles H. |title=Chromosomes of Mexican Sedum II. Section Pachysedum |url=https://archive.org/details/sim_rhodora_1978-10_80_824/page/491 |journal=Rhodora |date=1978 |volume=80 |issue=824 |pages=491–512 |issn=0035-4902 |jstor=23311260 }} * {{наведено списание |last1=van Ham |first1=Roeland C. H. J. |last2=Hart |first2=Henk ’t |title=Phylogenetic relationships in the Crassulaceae inferred from chloroplast DNA restriction-site variation |journal=[[American Journal of Botany]] |date=January 1998 |volume=85 |issue=1 |pages=123–134 |doi=10.2307/2446561 |jstor=2446561 |pmid=21684886 |doi-access=free }} * {{наведено списание|last1=Ziegler|first1=J. Benjamin|last2=Escalante|first2=Tarsicio|title=Observations on the Life History of Callophrys Xami (Lycaenidae)|journal=Journal of the Lepidopterists' Society |date=1964 |volume=18 |issue=2 |pages=85–89 |url=http://images.peabody.yale.edu/lepsoc/jls/1960s/1964/1964-18(2)85-Ziegler.pdf}} * {{наведено списание |last1=Zika |first1=Peter F. |last2=Wilson |first2=Barbara L. |last3=Brainerd |first3=Richard E. |last4=Otting |first4=Nick |last5=Darington |first5=Steven |last6=Knaus |first6=Brian J. |last7=Nelson |first7=Julie Kierstead |title=A review of Sedum section Gormania (Crassulaceae) in western North America |journal=Phytotaxa |date=10 September 2018 |volume=368 |issue=1 |pages=1 |doi=10.11646/phytotaxa.368.1.1|ref={{harvid|Zika et al|2018}}|doi-access=free }} ===Мрежни страници=== * {{нмс |last1=Cammidge |first1=Jacki |title=Succulents and Water Wise Perennials |url=https://www.drought-smart-plants.com/ |website=Drought Smart Plants |access-date=3 September 2019 |date=2019}} * {{нмс |title=Sedum Society |url=http://www.cactus-mall.com/sedum/ |website=www.cactus-mall.com |access-date=3 September 2019 |archive-date=2023-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230412124233/http://www.cactus-mall.com/sedum/ |url-status=dead }} * {{нмс |last1=Faucon |first1=Philippe |title=Plants Belonging to the Genus 'Sedum' |url=http://www.desert-tropicals.com/Plants/Crassulaceae/Sedum.html |website=Desert Tropicals |access-date=4 September 2019 |date=2004 |archive-date=2015-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923223206/http://www.desert-tropicals.com/Plants/Crassulaceae/Sedum.html |url-status=dead }} * {{нмс |title=Find a plant |url=https://www.rhs.org.uk/plants |publisher=Royal Horticultural Society |access-date=4 September 2019 |date=2019|ref={{harvid|RHS|2019}}}} * {{нмс |title=Sedum spp. |url=http://plants.ces.ncsu.edu/plants/all/sedum-spp/ |publisher=North Carolina State University |archive-url=https://web.archive.org/web/20150315053800/http://plants.ces.ncsu.edu/plants/all/sedum-spp/ |archive-date=15 March 2015|access-date=11 September 2019 |ref={{harvid|NCSU|2016}} }} * {{нмс |title=Sedum |website=Plant toolbox|url=https://plants.ces.ncsu.edu/plants/sedum |publisher=North Carolina State Universityd |access-date=11 September 2019 |ref={{harvid|NCSU|2019}} }} * {{нмс |last1=PFAF |title=Sedum rupestre L. Crooked Yellow Stonecrop PFAF Plant Database |url=https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Sedum+rupestre |website=PFAF Plant Database |publisher=Plants for a Future |date=2012}} * {{нмс|title=Rolls-Royce - Made in Sussex|url=http://sussex.greatbritishlife.co.uk/article/rolls-royce-made-in-sussex-goodwood-bmw-26150/|work=Sussex Life|date=20 February 2013|access-date=22 September 2019|ref={{harvid|Sussex Life|2013}}|archive-date=2012-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20120306061132/http://sussex.greatbritishlife.co.uk/article/rolls-royce-made-in-sussex-goodwood-bmw-26150/|url-status=dead}} * {{нмс|last=Totilo|first=Stephen|title=The Coolest Things in Nintendo's American Headquarters (And One Uncool Thing) |date=25 August 2011 |publisher=Kotaku |url=http://kotaku.com/5834386/the-coolest-things-in-nintendos-american-headquarters-and-one-uncool-thing|access-date=22 September 2019}} * {{наведено списание | title = Project of the Month: FXFOWLE, Epstein and Tishman complete renovation/ expansion of $465 million Jacob K. Javits Convention Center |url=http://nyrej.com/project-of-the-month-fxfowle-epstein-and-tishman-complete-renovation-expansion-of-465-million-jacob-k-javits-convention-center| date = 9 December 2013 | journal = New York Real Estate Journal|access-date=22 September 2019|ref={{harvid|NYREJ|2013}} }} * {{наведени вести |first=Tess |last=Kalinowski| title=Green roof takes root at Eglinton West |url=https://www.thestar.com/news/gta/article/675703 |date=4 August 2009 |newspaper=Toronto Star |access-date=18 September 2019}} * {{нмс |title=Ford Motor Company's River Rouge Truck Plant|url=http://www.greenroofs.com/projects/ford-motor-companys-river-rouge-truck-plant/ |website=Projects|date=2003|publisher=Greenroofs|ref={{harvid|Greenroofs|2003}}}} * {{нмс |title=International Crassulaceae Network |url=http://www.crassulaceae.ch/de/home |access-date=5 September 2019|ref={{harvid|ICN|2019}}}} ; Податочни бази и флора * {{нмс |last1=Fu |first1=Kunjun |last2=Ohba |first2=Hideaki |last3=Gilbert |first3=Michael |title=Crassulaceae Candolle |website=Flora of China |url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=10225 |access-date=24 August 2019}}<br/>{{наведена книга |last1=Fu |first1=Kunjun |last2=Ohba |first2=Hideaki |year=2001 |chapter=CRASSULACEAE Candolle |chapter-url=http://flora.huh.harvard.edu/china/mss/volume08/CRASSULACEAE.pdf |pages=202–268 |title=Flora of China |volume=8 |access-date=2023-07-13 |archive-date=2021-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210224132508/http://flora.huh.harvard.edu/china/mss/volume08/CRASSULACEAE.pdf |url-status=dead }} ** {{нмс |title=Sedum Linnaeus, Sp. Pl. 1: 430. 1753 |website=Flora of China |url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=129989 |access-date=24 August 2019}}<br>{{наведена книга |year=2001 |chapter=SEDUM Linnaeus, Sp. Pl. 1: 430. 1753 |chapter-url=http://flora.huh.harvard.edu/china/PDF/PDF08/SEDUM.pdf |pages=221–251 |title=Flora of China |volume=8 |access-date=2023-07-13 |archive-date=2021-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211019044533/http://flora.huh.harvard.edu/china/PDF/PDF08/SEDUM.pdf |url-status=dead }} ** {{наведена книга |year=2001 |chapter=PHEDIMUS Rafinesque, Amer. Monthly Mag. & Crit. Rev. 1: 438. 1817 |chapter-url=http://flora.huh.harvard.edu/china/PDF/PDF08/PHEDIMUS.pdf |pages=218–220 |title=Flora of China |volume=8 |access-date=2023-07-13 |archive-date=2021-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225154240/http://flora.huh.harvard.edu/china/PDF/PDF08/PHEDIMUS.pdf |url-status=dead }} * {{нмс |last=GRIN|author-link=Germplasm Resources Information Network|title=''Sedum'' L. |url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomygenus.aspx?id=11032 |work=National Plant Germplasm System |publisher=[[United States Department of Agriculture]] |date= 2019 |access-date=3 August 2019}} * {{нмс |last=Stevens |first=P.F. |date=2019|orig-year= 2001 |website=Angiosperm Phylogeny Website |title=Crassulaceae|publisher=Missouri Botanical Garden|url=http://www.mobot.org/mobot/research/APWeb/orders/Saxifragalesweb.htm#Crassulaceae|access-date=4 August 2019}} (''see also'' Angiosperm Phylogeny Website) * {{нмс|last1=TPL|author-link=The Plant List |title=The Plant List Version 1.1: Sedum|url=http://www.theplantlist.org/1.1/browse/A/Crassulaceae/Sedum/|publisher =Royal Botanic Gardens, Kew and Missouri Botanical Garden |access-date=1 September 2019|date=2013}} * {{нмс |last=WFO|title=Sedum L.|url= http://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-4000034941|website=World Flora Online |access-date=1 September 2019 |date=2019}} * {{нмс |title=Sedum L. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30001444-2|website=Plants of the World Online |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=2 September 2019 |date=2019}} {{refend}} == Надворешни врски == {{рвр|Sedum}} * {{EOL}} * {{GRIN}} * {{Inaturalist-таксон|55735}} {{Таксонска лента|from=Q156851}} [[Категорија:Жедник| ]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Сочници]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Градинарски растенија]] [[Категорија:Статии со извори на руски (ru)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 7ld1qf2zait7rfzgam9mpotix3jt61l 5601500 5601498 2026-07-28T21:02:44Z Bjankuloski06 332 /* Во Македонија */ 5601500 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox |image = Sedum acre single - Niitvälja.jpg |image_caption = [[Лут жедник]] (''Sedum acre'') |display_parents = 2 |taxon = Sedum |authority = [[Карл Линеј|L.]]{{sfn|GRIN|2019}} |type_species = [[Лут жедник]] (''Sedum acre'') |type_species_authority = [[Карл Линеј|L.]] |subdivision_ranks = Подродови |subdivision = * ''Gormania'' * ''Sedum'' |synonyms = {{расклопен список| *''Aithales'' <small>Webb & Berthel.</small> *''Aizopsis'' <small>Grulich</small> *''Amerosedum'' <small>Á.Löve & D.Löve</small> *''Anacampseros'' <small>Mill.</small> *''Asterosedum'' <small>Grulich</small> *''Breitungia'' <small>Á.Löve & D.Löve</small> *''Cepaea'' <small>Fabr.</small> *''Chetyson'' <small>Raf.</small> *''Clausenellia'' <small>Á.Löve & D.Löve</small> *''Cockerellia'' <small>(R.T.Clausen & N.W.Uhl) Á.Löve & D.Löve</small> *''Congdonia'' <small>Jeps.</small> *''Corynephyllum'' <small>Rose</small> *''Diamorpha'' <small>Nutt.</small> *''Etiosedum'' <small>Á.Löve & D.Löve</small> *''Gormania'' <small>Britton</small> *''Helladia'' <small>M.Král</small> *''Hjaltalinia'' <small>Á.Löve & D.Löve</small> *''Hylotelephium'' <small>H.Ohba</small> *''Keratolepis'' <small>Rose ex Fröd.</small> *''Lenophyllum'' <small>Rose</small> *''Leucosedum'' <small>Fourr.</small> *''Macrosepalum'' <small>Regel & Schmalh.</small> *''Meterostachys'' <small>Nakai</small> *''Mucizonia'' <small>(DC.) Batt. & Trab.</small> *''Ohbaea'' <small>V.V.Byalt & I.V.Sokolova</small> *''Oreosedum'' <small>Grulich</small> *''Parvisedum'' <small>R.T.Clausen</small> *''Petrosedum'' <small>Grulich</small> *''Phedimus'' <small>Raf.</small> *''Pistorinia'' <small>DC.</small> *''Poenosedum'' <small>Holub</small> *''Procrassula'' <small>Griseb.</small> *''Prometheum'' <small>(A.Berger) H.Ohba</small> *''Pseudorosularia'' <small>Gurgen.</small> *''Sedastrum'' <small>Rose</small> *''Sedella'' <small>Britton & Rose</small> *''Sedella'' <small>Fourr.</small>, nom. inval. *''Spathulata'' <small>(Boriss.) Á.Löve & D.Löve</small> *''Telmissa'' <small>Fenzl</small> *''Tetrorum'' <small>Rose</small> *''Triactina'' <small>Hook.f. & Thomson</small> }} |}} [[Податотека:EB1911_Sedum_acre_diagram.jpg|мини|Цветен дијаграм на остар жедник]] '''Жедник''' ({{науч|Sedum}}) ― голем [[Род (биологија)|род]] на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] од [[семејство (биологија)|семејството]] на [[дебелци]]те (''Crassulaceae''). Опишан дека содржи до 600 [[Вид (биологија)|видови]], потоа намалени на 400-500. Тие се [[сочници]] од лисја кои се наоѓаат првенствено на [[северна полутопка|северната полутопка]], но се протегаат и на [[Јужна полутопка|јужната полутопка]] во [[Африка]] и [[Јужна Америка]]. Растенијата варираат од [[Едногодишно растение|едногодишни]] и притаени [[Тревесто растение|билки]] до [[Грмушка|грмушки]]. Растенијата имаат лисја што чуваат [[вода]]. Цветовите обично имаат пет ливчиња, ретко четири или шест. Обично има двојно повеќе [[Прашник|прашници]] од ливчиња. Различни видови порано класифицирани како ''Sedum'' сега се во одделните родови ''Hylotelephium'' (жедниковец), ''Petrosedum'' (карпожедник) и ''Rhodiola'' (родиола). Добро познати [[европски]] видови на жедници се ''Sedum acre'', ''Sedum album'', ''Sedum dasyphyllum'', ''Sedum reflexum'' (исто така познат како ''Sedum rupestre'') и ''Sedum hispanicum''. == Опис == Жедникот е [[Род (биологија)|род]] кој вклучува [[Едногодишно растение|едногодишни]], [[Двегодишно растение|двегодишни]] и [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] [[Тревесто растение|билки]]. Тие се одликуваат со сочни лисја и стебла.{{Sfn|Ito et al|2017}} Степенот на [[Морфологија (биологија)|морфолошка]] разновидност и хомоплазија го оневозможуваат [[фенотип]]ското карактеризирање на жедникот.{{Sfn|Nikulin|Gontcharov|2017}} == Таксономија == Жедникот за првпат бил формално опишан од [[Карл Линеј]] во 1753 година, со 15 видови.{{Sfn|Linnaeus|1753}} Од [[Род (биологија)|родовите]] опфатени со [[Семејство (биологија)|семејството]] на дебелците, жедникот е најбогатиот, [[Морфологија (биологија)|најморфолошки]] разновиден и најсложен [[Таксономија|таксономски]]. Историски бил сместен во [[потсемејство]]то Sedoideae, од која бил типски род. Од трите современи потсемејства на Crassulaceae, врз основа на молекуларната филогенетика, жедникот е сместен во потсемејството Sempervivoideae. Иако родот е значително намален, од околу 600{{Sfn|Ohba|1977}} на 420-470 видови,{{Sfn|Fu|Ohba|2001}} со образување до 32 одделни родови,{{Sfn|Mort et al|2001}} тој сè уште сочинува една третина од семејството и е полифилиски.{{Sfn|Nikulin et al|2016}} Видовите жедници се наоѓаат во четири од шесте главни крунски [[клад]]ови во рамките на потсемејството Sempervivoideae на Crassulaceae и се распределени на [[Племе (биологија)|племиња]], како што се:{{Sfn|Thiede|Eggli|2007}} {| class="wikitable" border="1" |+<big>Кладови и племиња во рамките на ''Sempervivoideae''</big> ! Клад ! Племе |- | Hylotelephium | Telephieae |- | Rhodiola | Umbiliceae |- | style="background: #ccf;" | Sempervivum | Semperviveae |- | style="background: #ccf;" | Aeonium | Aeonieae |- | style="background: #ccf;" | Acre | rowspan="2" | Sedeae |- | style="background: #ccf;" | Leucosedum |- | colspan="2" | '''Забелешка''' Кладови кои содржат жедник, прикажани во сина боја |} Покрај тоа, најмалку девет други различни родови се чини дека се сместени како жедник. Сепак, бројот на видови пронајдени надвор од првите два кладови (племето Sedeae) е само мал дел од целиот род. Затоа, сегашната определба, која е донекаде вештачка и опфатена, мора да се смета за нестабилна.{{Sfn|Nikulin et al|2016}} Односите меѓу племињата на Sempervivoideae се прикажани во кладограмот.{{Cladogram|title=Cladogram of Sempervivoideae tribes{{sfn|Thiede|Eggli|2007}}|align=left|cladogram={{clade| style=width:{{{width|400}}}px; |label1=Sempervivoideae |1={{clade | 1= Telephieae | 2= {{clade | 1= Umbilicieae | 2= {{clade | 1= Semperviveae | 2={{clade | 1= Aeonieae | 2= Sedeae (Leucosedum+Acre) }} }} }} }} }}}}{{Cladogram|title=Кладограм на племињата на Sempervivoideae{{sfn|Thiede|Eggli|2007}}|align=left|cladogram={{clade| style=width:{{{width|400}}}px; |label1=Sempervivoideae |1={{clade | 1= Telephieae | 2= {{clade | 1= Umbilicieae | 2= {{clade | 1= Semperviveae | 2={{clade | 1= Aeonieae | 2= Sedeae (Leucosedum+Acre) }} }} }} }} }}}} Сега се смета дека има приближно 55 [[европски]] видови. Жедникот покажува широка варијација во бројот на [[хромозом]]ите, а [[полиплоидија]]та е честа појава. Хромозомскиот број се смета за важна таксономска одлика.{{Sfn|Hart|1985}} Претходните автори поставиле голем број видови жедници надвор од овие кладови, како што се ''S. spurium'', ''S. stellatum'' и ''S. kamtschaticum'' (клад Telephium),{{Sfn|van Ham|Hart|1998}} што е сегрегирана во ''Phedimus'' (племе Umbiliceae).{{Sfn|Thiede|Eggli|2007}}{{Sfn|Ohba et al|2000}}{{Sfn|Fu|Ohba|2001}}{{Sfn|ICN|2019}} Со оглед на значителните таксономски предизвици што ги претставува овој високо полифилетичен род, предложени се голем број радикални решенија за она што е опишано како „проблемот жедник“, од кои сите ќе бараат значителен број на нови комбинации во рамките на Sempervivoideae. Никулин и неговите колеги (2016) препорачале, со оглед на монофилијата на Aeonieae и Semperviveae, видовите жедници надвор од племето Sedeae (сите во [[подрод]]от ''Gormania'') да бидат отстранети од родот и да бидат прераспределени. Сепак, ова не го решава проблемот на другите родови сместени кај жедникот, во Sedeae.{{Sfn|Nikulin et al|2016}} Во најголемата објавена филогенетска студија (2020), авторите предлагаат поставување на сите таксони во рамките на Sedeae во родот жедник и пренесување на сите други видови на жедник во преостанатите кладови Sempervivoideae на други родови. Овој проширен ''Sedum'' ''sl'' би содржел околу 755 видови.{{Sfn|Messerschmid et al|2020}} === Поделба === Карл Линеj првично опишал 15 [[Вид (биологија)|видови]], кои се одликуваат со петомерни цветови, поделувајќи ги во две групи; Planifolia и Teretifolia, врз основа на морфологијата на листовите. со 15 видови, и оттука го носи неговото име како ботанички авторитет (L.).{{Sfn|Hart|Jarvis|1993}} До 1828 година, де Кандол препознал 88 видови, во шест неформални групи.{{Sfn|de Candolle|1828}} Направени се различни обиди да се поддели овој голем род, покрај сегрегирањето на посебните родови, вклучувајќи создавање на неформални групи, оддели, серии и подродови. За опширна историја на подфамилијата Sedoideae, видете {{Harvnb|Ohba|1978}}. [[Семјуел Фредерик Греј|Греј]] (1821) ги поделил 13-те видови познати во [[Обединетото Кралство]] во тоа време на пет дела; ''Rhodiola'', ''Telephium'', ''Sedum'', (неименуван) и ''Aizoon''.{{Sfn|Gray|1821}} Во 1921 година Прагер основал десет секции; ''Rhodiola'', ''Pseudorhodiola'', ''Giraldiina'', ''Telephium'', ''Aizoon'', ''Mexicana'', ''Seda Genuina'', ''Sempervivoides'', ''Epeteium'' и ''Telmissa''.{{Sfn|Praeger|1921}} Ова подоцна било ревидирано во најпознатиот систем, оној на Бергер (1930), кој дефинирал 22 поделби, кои ги нарекол ''Reihe'' (одделиили серии).{{Sfn|Berger|1930}} Одделите на Бергер биле:  {{div col|colwidth=18em}} * ''Rhodiola'' * ''Pseudorhodiola'' * ''Telephium'' * ''Sedastrum'' * ''Hasseanthus'' * ''Lenophyllopsis'' * ''Populisedum'' * ''Graptopetalum'' * ''Monanthella'' * ''Perrierosedum'' * ''Pachysedum'' * ''Dendrosedum'' * ''Fruticisedum'' * ''Leptosedum'' * ''Afrosedum'' * ''Aizoon'' * ''Seda genuina'' * ''Prometheum'' * ''Cyprosedum'' * ''Epeteium'' * ''Sedella'' * ''Telmissa'' {{div col end}} Голем број од нив, тој дополнително ги поделил.{{Sfn|Berger|1930}} Спротивно на тоа, Фредерстрем (1935) усвоил многу поширок опишување на родот, прифаќајќи ги само ''Sedum'' и ''Pseudosedum'' во рамките на Sedoideae, делејќи го првиот на 9 делови.{{Sfn|Fröderströmm|1935}} Иако ова било проследено со бројни други системи, најшироко прифатената инфрагенерична класификација по Бергер, била од Охба (1978).{{Sfn|Ohba|1978}} Пред ова, повеќето видови во Sedoideae биле сместени во родот ''Sedum''.{{Sfn|Ohba et al|2000}} Од овие системи, било забележано „Сè уште не е предложена навистина задоволителна основа за поделба на семејството на родови“.{{Sfn|Tutin et al|1993}} Некои други автори додале други серии и комбинирале некои од сериите во групи, како што се оддели.{{Sfn|Uhl|1978}} Посебно „''Sedum'' секцијата ''Sedum''“ е поделена на серии (види Кладови){{Sfn|Nikulin et al|2016}}{{Sfn|Ito et al|2017}} Во поново време, два подрода се признаени, ''Gormania'' и ''Sedum''.{{Sfn|Nikulin et al|2016}} * ''Gormania'' : <small>(Britton) Clausen</small> . 110 видови од Sempervivum, Aeonium и Leucosedum clades. [[Европа]] и [[Северна Америка]]. * ''Sedum'': 320 видови од кладот Acre. Умерени и суптропски зони на северната полутопка ([[Азија]] и [[Америка]]).{{Sfn|Hart|Alpinar|1991}} Подродот ''Sedum'' се смета за три географски различни, но со еднаква големина делови:{{Sfn|Hart|Alpinar|1991}} * ''S.'' sect. ''Sedum'' околу. 120 spp. домородни во Европа, [[Мала Азија]] и [[северна Африка]], кои се движат од северна Африка до средна [[Скандинавија]] и од [[Исланд]] до планината [[Урал]], [[Кавказ]] и [[Иран]]. * ''S.'' sect. ''Americana'' <small>Frod.</small> * ''S.'' sect. ''Asiatica'' <small>Frod.</small> ''S.'' sect. ''Sedum'' вклучува 54 видови домородни во Европа, кои Бергер ги класифицира во 27 серии.{{Sfn|Hart|Alpinar|1991}} ==== Кладови ==== Видовите и сериите се:{{Sfn|Hart|1995}}{{Sfn|Hart|1995a}}{{Sfn|Hart|1997}}{{Sfn|van Ham|Hart|1998}}{{Sfn|Thiede|Eggli|2007}}{{Sfn|Nikulin et al|2016}}{{Sfn|Mort et al|2001}}{{Sfn|Ding et al|2019}} ===== Подрод ''Gormania'' ===== {| |[[Податотека:sedum reflexum 01.jpg|мини|upright=0.6|left|''[[Sedum rupestre]]''|alt=Sedum rupestre, the reflexed stonecrop]] ;Semperviveae {{div col|colwidth=22em}} * ''S''. series ''Rupestria'' ([[Евроазија]]) ** ''[[Sedum rupestre|S. rupestre]]'' <small>[[L.]]</small> * ''S. armenum'' <small>[[Boiss.]] и [[A.Huet]]</small> * ''S. assyriacum'' <small>[[Boiss.]]</small> ([[Близок Исток]]){{efn|Нерешено име{{sfn|TPL|2013}}}} * ''S. mooneyi'' <small>M.Gilbert</small> (североисточна Африка) * ''[[Sedum sediforme|S. sediforme]]'' <small>([[Jacq.]]) [[Pau]]</small> {{div col end}} Од околу 80 евроазиски видови, серијата ''Rupestria'' образува посебна монофилетска група од околу десет [[таксон]]и, која некои автори ја сметаат за посебен род, ''Petrosedum''.{{sfn|van Ham et al| 1994}}{{sfn|Gallo|2017}}{{sfn|Gallo|2017a}} Тоа била серија 20 во класификацијата на Бергер. Домородна во Европа, таа дошла да биде одгледувана и станала одомаќинет во [[Северна Америка]].{{sfn|Gallo|Zika|2014}} {{clear}} {| |[[Податотека:Sedum caeruleum.jpg|thumb|upright=0.6|left|''[[Sedum caeruleum]]''|alt=Sedum caeruleum, the sky stone-crop]] ;Aeonieae ([[Северна Африка]]) {{div col|colwidth=22em}} * ''S.'' series ''Pubescens'' ** ''S. pubescens'' <small>[[Vahl]]</small> * ''S.'' series ''Caerulea'' ** ''[[Sedum caeruleum|S. caeruleum]]''{{sfn|Hart|2003|loc=p.&nbsp;41}} * ''S. jaccardianum'' <small>[[Maire]] & [[Wilczek]]</small> * ''S.'' series ''Monanthoidea'' ** ''Monanthes atlantica'' <small>J.Ball</small> (=''S. surculosum'' <small>[[Coss.]]</small>) * ''S. modestum'' <small>[[Boiss.]]</small> {{div col end}} Сместени во серијата ''Monanthoidea'' се три макаронезиски сегрегирани родови, ''[[Aichryson]]'', ''[[Monanthes]]'' и ''[[Aeonium]]''.{{sfn|Thiede|Eggli|2007}} {{Clear}} {| |[[Податотека:Sedumdasyphyllum.jpg|thumb|upright=0.6|left|''[[Sedum dasyphyllum]]''|alt=Sedum dasyphyllum, the Corsican stonecrop]] ;Sedeae - Leucosedum ([[Европа]]/[[Средоземје]]/[[Близок Исток]]/[[Средна Азија]]) {{div col|colwidth=22em}} * ''S.'' series ''Aithales'' (Сред) ** ''S. pallidum'' <small>[[M.Bieb.]]</small> * ''S.'' series ''Alba'' (Сред) ** ''[[Sedum album|S. album]]'' <small>[[L.]]</small> ** ''S. gracile'' <small>[[C.A.Mey.]]</small> ** ''S. magellense'' <small>[[Ten.]]</small> * ''S.'' series ''Alsinefolia'' <small>[[All.]]</small> (Med) * ''S.'' series ''Atrata'' (Сред) * ''S.'' series ''Brevifolia'' (Сред) * ''S.'' series ''Cepaea'' (Сред) * ''S. commixtum'' <small>[[Moran]] & Hutchison</small> * ''S.'' series ''Convertifolia'' (Сред) * ''S.'' series ''Dasyphylla'' (Сред) ** ''[[Sedum dasyphyllum|S. dasyphyllum]]'' <small>L.</small> * ''S.'' series ''Glauco-rubens'' (Сред) ** ''[[Sedum hispanicum|S. hispanicum]]'' <small>L.</small> * ''S.'' series ''Gracile'' (Сред) * ''S.'' series ''Hirsuta'' (Сред) ** ''S. hirsutum'' <small>[[All.]]</small> {{div col end}} Во [[Левант]], еден вид на овој [[сочник|сочен]] (''S. microcarpum'') го покрива каменото тло како тепих каде што почвата е плитка, растејќи не повисока од 5-10 цм. На почетокот, месестите лисја се светло зелени, но како што напредува сезоната, месестите лисја стануваат црвени. {{clear}} {| |[[Податотека:Succulent - Flora of Israel.jpg|thumb|upright=0.6|left|''Sedum microcarpum''|alt=Sedum microcarpum, the small-fruited stone-crop]] ;[[Европа]]/[[Средоземје]]/[[Близок Исток]]/[[Средна Азија]] {{div col|colwidth=22em}} * ''Sedum'' series ''Inconspicua'' (Сред) * ''S. ince'' <small>'t Hart & Alpinar</small> * ''S. lydium'' <small>[[Boiss.]]</small> * ''[[Sedum microcarpum|S. microcarpum]]'' <small>([[Sm.]]) [[Schönland]]</small> * ''S.'' series ''Monregalense'' (Сред) * ''[[Sedum moranii|S. moranii]]'' <small>R.T.Clausen</small> * ''S.'' series ''Nana'' (Сред) * ''S.'' series ''Pedicellata'' (Med) * ''S. sedoides'' <small>([[Jacquem.]] ex [[Decne.]]) [[Pau]]</small> * ''S.'' series ''Steico'' (Сред) * ''S.'' series ''Subrosea'' (Сред) * ''S.'' series ''Subulata'' (Сред) * ''S.'' series ''Telmissa'' (Сред) * ''S.'' series ''Tenella'' (Сред) {{div col end}} * Сред = Средоземна распространетост Следниве родови се сместени во кладот Leucosedum: ''[[Rosularia]]'', ''[[Prometheum]]'', ''[[Sedella (plant)|Sedella]]'' и ''[[Dudleya]]''.{{sfn|Thiede|Eggli|2007}} ''Rosularia'' е парафилиска, и некои видови на ''Sedum'', како што е ''S. sempervivoides'' <small>Fischer ex M. Bieberstein</small> се сместени од некои автори во ''Rosularia'', како ''R. sempervivoides'' <small>(Fischer ex M. Bieberstein) Boriss</small>.{{sfn|WFO|2019}} == Видови == {{Главна|Список на видови жедник}} Родот жедник содржи 400–500 видови, зависно сметањето на родовите. === Во Македонија === [[Податотека:Растение од родот жедник 01.jpg|мини|десно|Лут жедник на планината [[Баба (планина)|Баба]].]] Во [[Македонија]] се присутни 18 видови од родот жедник (''Sedum''). Има и други растенија со народното име „жедник“ кои денес се префрлени во други родови.{{efn|Видовите во Македонија со народно име „жедник“ кои порано биле во родот ''Sedum'' (жедник) се следниве: ''Hylotelephium maximum'' — голем жедник (порано ''Sedum maximum''), ''Petrosedum ochroleucum'' - жолтеникавобел жедник (порано ''Sedum ochroleucum'') и ''Petrosedum amplexicaule'' — стеблосклопен жедник (порано ''Sedum amplexicaule''). Покрај тоа, црвениот жедник сега се смета за подвид на алпскиот (''Sedum alpestre'' subsp. ''erythraeum''), а порано се сметал за свој вид ''Sedum erythraeum''.}}<ref name="ФлораМак1.4">{{ФлораМак1.4|1050-1069}}</ref> *''[[Sedum acre]]'' {{мали|L.}} — лут жедник или јарче *''[[Sedum aetnense]]'' {{мали|Tineo}} — етненски жедник *''[[Sedum album]]'' {{мали|L.}} — бел жедник *''[[Sedum alpestre]]'' {{мали|Vill.}} — алпски жедник *''[[Sedum annuum]]'' {{мали|L.}} — едногодишен жедник *''[[Sedum atratum]]'' {{мали|L.}} — темен жедник *''[[Sedum cepaea]]'' {{мали|L.}} — кромидест жедник *''[[Sedum cespitosum]]'' {{мали|(Cav.) DC.}} — бусенест жедник *''[[Sedum dasyphyllum]]'' {{мали|L.}} — густолистен жедник *''[[Sedum grisebachii]]'' {{мали|Boiss. & Heldr.}} — Гризебахов жедник *''[[Sedum hispanicum]]'' {{мали|L.}} — шпански жедник *''[[Sedum laconicum]]'' {{мали|Boiss. & Heldr.}} — лаконски жедник *''[[Sedum magellense]]'' {{мали|Ten.}} — мајелски жедник *''[[Sedum pallidum]]'' {{мали|M.Bieb.}} — блед жедник *''[[Sedum rubens]]'' {{мали|L.}} — црвеникав жедник *''[[Sedum stefco]]'' {{мали|Stef.}} — Стефчов жедник *''[[Sedum tuberiferum]]'' {{мали|Stoj. & Stef.}} — кртолоносен жедник *''[[Sedum urvillei]]'' {{мали|DC.}} — Ирвилов жедник ==Белешки== {{белешки|group=Hylotelephium}} == Наводи == {{наводи}} ==Библиографија== {{refbegin|30em}} ===Книги и тези=== * {{наведена книга |last=Berger |first=A.|title=Die Natürlichen Pflanzenfamilien |editor=Engler, Adolf |editor2=Prantl, Karl Anton |volume=18A |chapter=Crassulacaeae |pages=352–483 |year=1930 |publisher=Verlag von Wilhelm Engelmann |location=Leipzig}} * {{наведена дисертација|last1=Doyle|first1=Amanda|title=The roles of temperature and host plant interactions in larval development and population ecology of Parnassius smintheus Doubleday, the Rocky Mountain Apollo butterfly |url=https://era.library.ualberta.ca/files/gx41mj04d/Doyle_Amanda_Fall_2011.pdf|publisher=University of Alberta, Department of Biological Sciences|access-date=2 September 2019|date=2011|type=магистерски труд}} * {{наведена книга|editor-last=Eggli|editor-first=Urs|title=Illustrated Handbook of Succulent Plants: Crassulaceae|url=https://books.google.com/books?id=nU7mCAAAQBAJ|date= 2003|publisher=Springer Science & Business Media |doi=10.1007/978-3-642-55874-0|isbn=978-3-642-55874-0|s2cid=36280482}} * {{наведена книга|last=Fröderströmm|first=Harald|title=The Genus Sedum L.: a systematic essay|url=https://books.google.com/books?id=6czvAAAAMAAJ|year=1935|series=Meddelanden från Göteborgs botaniska trädgärd vol. 7|publisher=Elander Boktryckeri Aktiebolag}} * {{наведена книга |editor1-last=Hart |editor1-first=H. 't |editor2-last=Eggli |editor2-first=U. |title=Evolution and systematics of the Crassulaceae |date=1995 |publisher=Backhuys |location=Leiden |isbn=978-9073348462}} * {{наведена книга |last1=Hart |first1=H. 't |title=Infrafamilial and generic classification of the Crassulaceae |pages=159–172|year=1995}}, in {{harvtxt|Hart|Eggli|1995}} * {{наведена книга|last1=Hart|first1=Henk 't|editor-last=Eggli|editor-first=Urs|title=Sedums of Europe - Stonecrops and Wallpeppers|url=https://books.google.com/books?id=26wscf9vm38C|date= 2003|publisher=CRC Press|isbn=978-90-5809-594-7}} * {{наведена книга|editor-last=Opler|editor-first=Paul A.|title=A Field Guide to Western Butterflies |url=https://books.google.com/books?id=ilL_XX1rbNoC |year=1999 |orig-year=1992 |edition=2nd |publisher=Houghton Mifflin Harcourt |isbn=0-395-79151-0 |chapter=Xami hairstreak Callophrys xami |page=219}} * {{наведена книга|last1=Pojar|first1=Jim|last2=MacKinnon|first2=Andy|title=Plants of Coastal British Columbia: Including Washington, Oregon and Alaska|url=https://books.google.com/books?id=uRjkPAAACAAJ|year=2004|publisher=Lone Pine Publishing |isbn=978-1-55105-532-9}} * {{наведена книга|last=Reiner |first=Ralph E. |year=1969 |title=Introducing the Flowering Beauty of Glacier National Park and the Majestic High Rockies |url=https://archive.org/details/introducingflowe00rein |publisher=Glacier Park, Inc. |isbn=978-9110111493}} * {{наведена книга|last1=Thiede |first1=J |last2=Eggli |first2=U|editor-last=Kubitzki |editor-first=Klaus |title=Berberidopsidales, Buxales, Crossosomatales, Fabales p.p., Geraniales, Gunnerales, Myrtales p.p., Proteales, Saxifragales, Vitales, Zygophyllales, Clusiaceae Alliance, Passifloraceae Alliance, Dilleniaceae, Huaceae, Picramniaceae, Sabiaceae |year=2007 |chapter=Crassulaceae|pages=83–119|url=https://books.google.com/books?id=PdSL7jBNX9EC |isbn=978-3540322146}} ''([https://www.researchgate.net/publication/227205999_Crassulaceae full text at]'' ResearchGate) * {{наведена книга|editor1-last=Tutin|editor1-first=T. G.|editor2-last=Burges|editor2-first=N. A.|editor3-last=Edmondson|editor3-first=J. R.|title=Flora Europaea. Volume 1, Psilotaceae to Platanaceae |url=https://books.google.com/books?id=2SKzwwEACAAJ|date= 1993|orig-year=1964|publisher=Cambridge University Press|edition=2|chapter=Crassulaceae|page=422|isbn=978-0-521-41007-6|ref={{harvid|Tutin et al|1993}}}} ; Историски * {{наведена книга |last1=de Candolle |first1=A. P. |author-link=Огистен Пирам де Кандол|title=Prodromus systematis naturalis regni vegetabilis, sive, Enumeratio contracta ordinum generum specierumque plantarum huc usque cognitarium, juxta methodi naturalis, normas digesta |volume=3 |chapter=Sedum|pages=401–410|chapter-url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/7152#page/412/mode/1up|date=1828 |publisher=Treuttel et Würtz |location=Paris |url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/286#/summary}} * {{наведена EB1911|wstitle=Sedum |page= 580 |volume= 24}} * {{наведена книга|last=Gray|first=Samuel Frederick|title=A natural arrangement of British plants: according to their relations to each other as pointed out by Jussieu, De Candolle, Brown, &c. 2 vols. |year=1821|publisher=Baldwin, Cradock, and Joy |location=London |url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/43804#/summary |chapter=Sedum |chapter-url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/95185#page/551/mode/1up |pages=ii: 539–543}} * {{наведена книга |last=Linnaeus |first=Carl |author-link=Карл Линеј|title=Species Plantarum: exhibentes plantas rite cognitas, ad genera relatas, cum differentiis specificis, nominibus trivialibus, synonymis selectis, locis natalibus, secundum systema sexuale digestas |url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/13829#page/315/mode/1up|year=1753 |volume=1|chapter=Sedum |chapter-url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/13829#page/442/mode/1up |pages=430–432 |publisher=Impensis Laurentii Salvii |location=Stockholm}} ===Статии=== * {{наведено списание |last1=Ding |first1=Hengwu |last2=Zhu |first2=Ran |last3=Dong |first3=Jinxiu |last4=Bi |first4=De |last5=Jiang |first5=Lan |last6=Zeng |first6=Juhua |last7=Huang |first7=Qingyu |last8=Liu |first8=Huan |last9=Xu |first9=Wenzhong |last10=Wu |first10=Longhua |last11=Kan |first11=Xianzhao |title=Next-Generation Genome Sequencing of Sedum plumbizincicola Sheds Light on the Structural Evolution of Plastid rRNA Operon and Phylogenetic Implications within Saxifragales |journal=Plants |date=29 September 2019 |volume=8 |issue=10 |pages=386 |doi=10.3390/plants8100386|pmid=31569538 |pmc=6843225 |ref={{harvid|Ding et al|2019}}|doi-access=free }} * {{наведено списание |last1=Gallo |first1=Lorenzo |title=Towards a review of the genus ''Petrosedum'' (Crassulaceae): Taxonomic and nomenclatural notes on Iberian taxa |journal=Webbia |date=24 August 2017a |volume=72 |issue=2 |pages=207–216 |doi=10.1080/00837792.2017.1363978|s2cid=90686505}} * {{наведено списание |last1=Gallo |first1=Lorenzo |title=Nomenclatural novelties in Petrosedum (Crassulaceae) |journal=Phytotaxa |date=9 May 2017 |volume=306 |issue=2 |pages=169 |doi=10.11646/phytotaxa.306.2.8}} * {{наведено списание |last1=Gallo |first1=Lorenzo |last2=Zika |first2=Peter |title=A taxonomic study of Sedum series Rupestria (Crassulaceae) naturalized in North America |url=https://www.researchgate.net/publication/290281525|journal=Phytotaxa |date=30 July 2014 |volume=175 |issue=1 |pages=19 |doi=10.11646/phytotaxa.175.1.2}} * {{наведено списание |last1=Grulich |first1=Vit |title=Generic division of Sedoideae in Europe and the adjacent regions |journal=Preslia |date=1984 |volume=56 |pages=29–45 |url=http://www.preslia.cz/archive/Preslia_56_1984_29-45.pdf}} * {{наведено списание |last1=van Ham |first1=Roeland C. H. J. |last2=Hart |first2=Henk 't |title=Evolution of Sedum series Rupestria (Crassulaceae): Evidence from chloroplast DNA and biosystematic data |url=https://archive.org/details/sim_plant-systematics-and-evolution_1994_190_1-2/page/1 |journal=Plant Systematics and Evolution |date=March 1994 |volume=190 |issue=1–2 |pages=1–20 |doi=10.1007/BF00937855|s2cid=25580936 |ref={{harvid|van Ham et al|1994}}}} * {{наведено списание |last1=Hart |first1=H. 't |title=The evolution of the Sedum acre group (Crassulaceae) |journal=Bocconea |date=1995a |volume=5 |pages=119–128 |url=http://www.herbmedit.org/bocconea/5-119.pdf}} * {{наведено списание |last1=Hart |first1=H. 't |title=Chromosome Numbers in Sedum (Crassulaceae) from Greece |journal=Willdenowia |date=1985 |volume=15 |issue=1 |pages=115–135 |jstor=3996547}} * {{наведено списание |last1=Hart |first1=Henk 'T. |title=Diversity within Mediterranean Crassulaceae |journal=Lagascalia |date=1997 |volume=19 |issue=1–2 |pages=93–100 |url=https://idus.us.es/xmlui/bitstream/handle/11441/63144/Diversity%20Hart.pdf?sequence=1 }}{{Мртва_врска|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{наведено списание |last1=Hart |first1=H. 'T |last2=Alpinar |first2=K. |title=Biosystematic Studies in Sedum (Crassulaceae) of Turkey. 1. Notes on Four Hitherto Little Known Species Collected in the Western Part of Anatolia |journal=Willdenowia |date=1991 |volume=21 |issue=1/2 |pages=143–156 |issn=0511-9618|jstor=3996600}} * {{наведено списание |last1=Hart |first1=H. 't |last2=Jarvis |first2=C. E. |title=Typification of Linnaeus's names for European species of Sedum subgen. Sedum|url=https://archive.org/details/taxon_1993-05_42_2/page/399 |journal=Taxon |date=May 1993 |volume=42 |issue=2 |pages=399–410 |doi=10.2307/1223149|jstor=1223149}} * {{наведено списание |last1=Ito |first1=Takuro |last2=Nakanishi |first2=Hiroki |last3=Chichibu |first3=Yoshiro |last4=Minoda |first4=Kiyotaka |last5=Kokubugata |first5=Goro |title=Sedum danjoense (Crassulaceae), a new species of succulent plants from the Danjo Islands in Japan |journal=Phytotaxa |date=9 June 2017 |volume=309 |issue=1 |pages=23 |doi=10.11646/phytotaxa.309.1.2|ref={{harvid|Ito et al|2017}}|doi-access=free }} * {{наведено списание |last1=Mayuzumi |first1=Shinzo |last2=Ohba |first2=Hideaki |title=The Phylogenetic Position of Eastern Asian Sedoideae (Crassulaceae) Inferred from Chloroplast and Nuclear DNA Sequences |journal=Systematic Botany |date=2004 |volume=29 |issue=3 |pages=587–598 |issn=0363-6445|jstor=25063994 |doi=10.1600/0363644041744329|s2cid=84319808}} * {{наведено списание |last1=Messerschmid |first1=Thibaud F.E. |last2=Klein |first2=Johannes T. |last3=Kadereit |first3=Gudrun |last4=Kadereit |first4=Joachim W. |title=Linnaeus's folly – phylogeny, evolution and classification of Sedum (Crassulaceae) and Crassulaceae subfamily Sempervivoideae |journal=Taxon |date=4 September 2020 |volume=69 |issue=5 |pages=892–926 |doi=10.1002/tax.12316|ref={{harvid|Messerschmid et al|2020}}|doi-access=free }} * {{наведено списание |last1=Monterusso |first1=Michael A |last2=Rowe |first2=D. Bradley |last3=Rugh |first3=Clayton L |title=Establishment and Persistence of Sedum spp. and Native Taxa for Green Roof Applications |journal=HortScience |date=2005 |volume=40 |issue=2 |pages=391–396 |url=https://www.researchgate.net/publication/268376352|ref={{harvid|Monterusso et al|2005}}|doi=10.21273/HORTSCI.40.2.391 |doi-access=free }} * {{наведено списание |last1=Mort |first1=Mark E. |last2=Soltis |first2=Douglas E. |last3=Soltis |first3=Pamela S. |last4=Francisco-Ortega |first4=Javier |last5=Santos-Guerra |first5=Arnoldo|title=Phylogenetic relationships and evolution of Crassulaceae inferred from matK sequence data |journal=[[American Journal of Botany]] |date=January 2001 |volume=88 |issue=1 |pages=76–91 |doi=10.2307/2657129|ref={{harvid|Mort et al|2001}}|jstor=2657129 |pmid=11159129 |doi-access=free }} * {{наведено списание |last1=Mort |first1=Mark E |last2=O'Leary |first2=T. Ryan |last3=Carrillo-Reyes |first3=Pablo |display-authors=etal|title=Phylogeny and evolution of Crassulaceae: Past, present, and future |journal=Biodiversity & Ecology |date=December 2009 |volume=3 |pages=69–86 |url=https://www.researchgate.net/publication/248701315|ref={{harvid|Mort et al|2009}}}} * {{наведено списание |last1=Nikulin |first1=Vyacheslav Yu. |last2=Gontcharova |first2=Svetlana B. |last3=Stephenson |first3=Ray |last4=Gontcharov |first4=Andrey A. |title=Phylogenetic relationships between Sedum L. and related genera (Crassulaceae) based on ITS rDNA sequence comparisons |journal=Flora |date=September 2016 |volume=224 |pages=218–229 |doi=10.1016/j.flora.2016.08.003|ref={{harvid|Nikulin et al|2016}}}} * {{наведено списание |last1=Nikulin |first1=Vyacheslav Yu|last2=Gontcharov |first2=Andrey A. |title=Molecular-phylogenetic characterization of Sedum L. (Crassulaceae) and closely related genera based on cpDNA gene matK and ITS rDNA sequence comparisons |journal=Botanicheskii Zhurnal |date=2017 |volume=102 |issue=2 |pages=309–328 |url=https://www.researchgate.net/publication/316093889|language=ru}} * {{наведено списание |last1=Ohba |first1=Hideaki |title=The taxonomic status of Sedum telephium and its allied species (Crassulaceae) |journal=The Botanical Magazine Tokyo |date=March 1977 |volume=90 |issue=1 |pages=41–56 |doi=10.1007/BF02489468|s2cid=22239507}} * {{наведено списание |last1=Ohba |first1=H |title=Generic and infrageneric classification of the old world sedoideae crassulaceae |journal=Journal of the Faculty of Science University of Tokyo Section III Botany 12(4): 139-193 |date=1978 |volume=12 |issue=4 |pages=139–193}} * {{наведено списание |last1=Ohba |first1=Hideaki |last2=Bartholomew |first2=Bruce M |last3=Turland |first3=Nicholas J |last4=Kunjun |first4=Fu |title=New Combinations in Phedimus (Crassulaceae) |journal=Novon |date=2000 |volume=10 |issue=4 |pages=400–402 |url=http://flora.huh.harvard.edu/china/novon/Ohbaetal110-4.htm |doi=10.2307/3392995 |jstor=3392995 |ref={{harvid|Ohba et al|2000}} |access-date=2023-07-13 |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820160154/http://flora.huh.harvard.edu/china/novon/Ohbaetal110-4.htm |url-status=dead }} * {{наведено списание |last1=Praeger |first1=R. Lloyd |title=An account of the genus Sedum as found in cultivation |journal=Journal of the Royal Horticultural Society |date=1921 |volume=46 |pages=1–314 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/15616#/summary}} * {{наведено списание |last1=Uhl |first1=Charles H. |title=Chromosomes of Mexican Sedum II. Section Pachysedum |url=https://archive.org/details/sim_rhodora_1978-10_80_824/page/491 |journal=Rhodora |date=1978 |volume=80 |issue=824 |pages=491–512 |issn=0035-4902 |jstor=23311260 }} * {{наведено списание |last1=van Ham |first1=Roeland C. H. J. |last2=Hart |first2=Henk ’t |title=Phylogenetic relationships in the Crassulaceae inferred from chloroplast DNA restriction-site variation |journal=[[American Journal of Botany]] |date=January 1998 |volume=85 |issue=1 |pages=123–134 |doi=10.2307/2446561 |jstor=2446561 |pmid=21684886 |doi-access=free }} * {{наведено списание|last1=Ziegler|first1=J. Benjamin|last2=Escalante|first2=Tarsicio|title=Observations on the Life History of Callophrys Xami (Lycaenidae)|journal=Journal of the Lepidopterists' Society |date=1964 |volume=18 |issue=2 |pages=85–89 |url=http://images.peabody.yale.edu/lepsoc/jls/1960s/1964/1964-18(2)85-Ziegler.pdf}} * {{наведено списание |last1=Zika |first1=Peter F. |last2=Wilson |first2=Barbara L. |last3=Brainerd |first3=Richard E. |last4=Otting |first4=Nick |last5=Darington |first5=Steven |last6=Knaus |first6=Brian J. |last7=Nelson |first7=Julie Kierstead |title=A review of Sedum section Gormania (Crassulaceae) in western North America |journal=Phytotaxa |date=10 September 2018 |volume=368 |issue=1 |pages=1 |doi=10.11646/phytotaxa.368.1.1|ref={{harvid|Zika et al|2018}}|doi-access=free }} ===Мрежни страници=== * {{нмс |last1=Cammidge |first1=Jacki |title=Succulents and Water Wise Perennials |url=https://www.drought-smart-plants.com/ |website=Drought Smart Plants |access-date=3 September 2019 |date=2019}} * {{нмс |title=Sedum Society |url=http://www.cactus-mall.com/sedum/ |website=www.cactus-mall.com |access-date=3 September 2019 |archive-date=2023-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230412124233/http://www.cactus-mall.com/sedum/ |url-status=dead }} * {{нмс |last1=Faucon |first1=Philippe |title=Plants Belonging to the Genus 'Sedum' |url=http://www.desert-tropicals.com/Plants/Crassulaceae/Sedum.html |website=Desert Tropicals |access-date=4 September 2019 |date=2004 |archive-date=2015-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923223206/http://www.desert-tropicals.com/Plants/Crassulaceae/Sedum.html |url-status=dead }} * {{нмс |title=Find a plant |url=https://www.rhs.org.uk/plants |publisher=Royal Horticultural Society |access-date=4 September 2019 |date=2019|ref={{harvid|RHS|2019}}}} * {{нмс |title=Sedum spp. |url=http://plants.ces.ncsu.edu/plants/all/sedum-spp/ |publisher=North Carolina State University |archive-url=https://web.archive.org/web/20150315053800/http://plants.ces.ncsu.edu/plants/all/sedum-spp/ |archive-date=15 March 2015|access-date=11 September 2019 |ref={{harvid|NCSU|2016}} }} * {{нмс |title=Sedum |website=Plant toolbox|url=https://plants.ces.ncsu.edu/plants/sedum |publisher=North Carolina State Universityd |access-date=11 September 2019 |ref={{harvid|NCSU|2019}} }} * {{нмс |last1=PFAF |title=Sedum rupestre L. Crooked Yellow Stonecrop PFAF Plant Database |url=https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Sedum+rupestre |website=PFAF Plant Database |publisher=Plants for a Future |date=2012}} * {{нмс|title=Rolls-Royce - Made in Sussex|url=http://sussex.greatbritishlife.co.uk/article/rolls-royce-made-in-sussex-goodwood-bmw-26150/|work=Sussex Life|date=20 February 2013|access-date=22 September 2019|ref={{harvid|Sussex Life|2013}}|archive-date=2012-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20120306061132/http://sussex.greatbritishlife.co.uk/article/rolls-royce-made-in-sussex-goodwood-bmw-26150/|url-status=dead}} * {{нмс|last=Totilo|first=Stephen|title=The Coolest Things in Nintendo's American Headquarters (And One Uncool Thing) |date=25 August 2011 |publisher=Kotaku |url=http://kotaku.com/5834386/the-coolest-things-in-nintendos-american-headquarters-and-one-uncool-thing|access-date=22 September 2019}} * {{наведено списание | title = Project of the Month: FXFOWLE, Epstein and Tishman complete renovation/ expansion of $465 million Jacob K. Javits Convention Center |url=http://nyrej.com/project-of-the-month-fxfowle-epstein-and-tishman-complete-renovation-expansion-of-465-million-jacob-k-javits-convention-center| date = 9 December 2013 | journal = New York Real Estate Journal|access-date=22 September 2019|ref={{harvid|NYREJ|2013}} }} * {{наведени вести |first=Tess |last=Kalinowski| title=Green roof takes root at Eglinton West |url=https://www.thestar.com/news/gta/article/675703 |date=4 August 2009 |newspaper=Toronto Star |access-date=18 September 2019}} * {{нмс |title=Ford Motor Company's River Rouge Truck Plant|url=http://www.greenroofs.com/projects/ford-motor-companys-river-rouge-truck-plant/ |website=Projects|date=2003|publisher=Greenroofs|ref={{harvid|Greenroofs|2003}}}} * {{нмс |title=International Crassulaceae Network |url=http://www.crassulaceae.ch/de/home |access-date=5 September 2019|ref={{harvid|ICN|2019}}}} ; Податочни бази и флора * {{нмс |last1=Fu |first1=Kunjun |last2=Ohba |first2=Hideaki |last3=Gilbert |first3=Michael |title=Crassulaceae Candolle |website=Flora of China |url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=10225 |access-date=24 August 2019}}<br/>{{наведена книга |last1=Fu |first1=Kunjun |last2=Ohba |first2=Hideaki |year=2001 |chapter=CRASSULACEAE Candolle |chapter-url=http://flora.huh.harvard.edu/china/mss/volume08/CRASSULACEAE.pdf |pages=202–268 |title=Flora of China |volume=8 |access-date=2023-07-13 |archive-date=2021-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210224132508/http://flora.huh.harvard.edu/china/mss/volume08/CRASSULACEAE.pdf |url-status=dead }} ** {{нмс |title=Sedum Linnaeus, Sp. Pl. 1: 430. 1753 |website=Flora of China |url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=129989 |access-date=24 August 2019}}<br>{{наведена книга |year=2001 |chapter=SEDUM Linnaeus, Sp. Pl. 1: 430. 1753 |chapter-url=http://flora.huh.harvard.edu/china/PDF/PDF08/SEDUM.pdf |pages=221–251 |title=Flora of China |volume=8 |access-date=2023-07-13 |archive-date=2021-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211019044533/http://flora.huh.harvard.edu/china/PDF/PDF08/SEDUM.pdf |url-status=dead }} ** {{наведена книга |year=2001 |chapter=PHEDIMUS Rafinesque, Amer. Monthly Mag. & Crit. Rev. 1: 438. 1817 |chapter-url=http://flora.huh.harvard.edu/china/PDF/PDF08/PHEDIMUS.pdf |pages=218–220 |title=Flora of China |volume=8 |access-date=2023-07-13 |archive-date=2021-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225154240/http://flora.huh.harvard.edu/china/PDF/PDF08/PHEDIMUS.pdf |url-status=dead }} * {{нмс |last=GRIN|author-link=Germplasm Resources Information Network|title=''Sedum'' L. |url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomygenus.aspx?id=11032 |work=National Plant Germplasm System |publisher=[[United States Department of Agriculture]] |date= 2019 |access-date=3 August 2019}} * {{нмс |last=Stevens |first=P.F. |date=2019|orig-year= 2001 |website=Angiosperm Phylogeny Website |title=Crassulaceae|publisher=Missouri Botanical Garden|url=http://www.mobot.org/mobot/research/APWeb/orders/Saxifragalesweb.htm#Crassulaceae|access-date=4 August 2019}} (''see also'' Angiosperm Phylogeny Website) * {{нмс|last1=TPL|author-link=The Plant List |title=The Plant List Version 1.1: Sedum|url=http://www.theplantlist.org/1.1/browse/A/Crassulaceae/Sedum/|publisher =Royal Botanic Gardens, Kew and Missouri Botanical Garden |access-date=1 September 2019|date=2013}} * {{нмс |last=WFO|title=Sedum L.|url= http://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-4000034941|website=World Flora Online |access-date=1 September 2019 |date=2019}} * {{нмс |title=Sedum L. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30001444-2|website=Plants of the World Online |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=2 September 2019 |date=2019}} {{refend}} == Надворешни врски == {{рвр|Sedum}} * {{EOL}} * {{GRIN}} * {{Inaturalist-таксон|55735}} {{Таксонска лента|from=Q156851}} [[Категорија:Жедник| ]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Сочници]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Градинарски растенија]] [[Категорија:Статии со извори на руски (ru)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 2sijni9w210wmzgt4fzdd8st1f1jrq0 5601516 5601500 2026-07-28T21:18:27Z Bjankuloski06 332 5601516 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox |image = Sedum acre single - Niitvälja.jpg |image_caption = [[Лут жедник]] (''Sedum acre'') |display_parents = 2 |taxon = Sedum |authority = [[Карл Линеј|L.]]{{sfn|GRIN|2019}} |type_species = [[Лут жедник]] (''Sedum acre'') |type_species_authority = [[Карл Линеј|L.]] |subdivision_ranks = Подродови |subdivision = * ''Gormania'' * ''Sedum'' |synonyms = {{расклопен список| *''Aithales'' <small>Webb & Berthel.</small> *''Aizopsis'' <small>Grulich</small> *''Amerosedum'' <small>Á.Löve & D.Löve</small> *''Anacampseros'' <small>Mill.</small> *''Asterosedum'' <small>Grulich</small> *''Breitungia'' <small>Á.Löve & D.Löve</small> *''Cepaea'' <small>Fabr.</small> *''Chetyson'' <small>Raf.</small> *''Clausenellia'' <small>Á.Löve & D.Löve</small> *''Cockerellia'' <small>(R.T.Clausen & N.W.Uhl) Á.Löve & D.Löve</small> *''Congdonia'' <small>Jeps.</small> *''Corynephyllum'' <small>Rose</small> *''Diamorpha'' <small>Nutt.</small> *''Etiosedum'' <small>Á.Löve & D.Löve</small> *''Gormania'' <small>Britton</small> *''Helladia'' <small>M.Král</small> *''Hjaltalinia'' <small>Á.Löve & D.Löve</small> *''Hylotelephium'' <small>H.Ohba</small> *''Keratolepis'' <small>Rose ex Fröd.</small> *''Lenophyllum'' <small>Rose</small> *''Leucosedum'' <small>Fourr.</small> *''Macrosepalum'' <small>Regel & Schmalh.</small> *''Meterostachys'' <small>Nakai</small> *''Mucizonia'' <small>(DC.) Batt. & Trab.</small> *''Ohbaea'' <small>V.V.Byalt & I.V.Sokolova</small> *''Oreosedum'' <small>Grulich</small> *''Parvisedum'' <small>R.T.Clausen</small> *''Petrosedum'' <small>Grulich</small> *''Phedimus'' <small>Raf.</small> *''Pistorinia'' <small>DC.</small> *''Poenosedum'' <small>Holub</small> *''Procrassula'' <small>Griseb.</small> *''Prometheum'' <small>(A.Berger) H.Ohba</small> *''Pseudorosularia'' <small>Gurgen.</small> *''Sedastrum'' <small>Rose</small> *''Sedella'' <small>Britton & Rose</small> *''Sedella'' <small>Fourr.</small>, nom. inval. *''Spathulata'' <small>(Boriss.) Á.Löve & D.Löve</small> *''Telmissa'' <small>Fenzl</small> *''Tetrorum'' <small>Rose</small> *''Triactina'' <small>Hook.f. & Thomson</small> }} |}} [[Податотека:EB1911_Sedum_acre_diagram.jpg|мини|Цветен дијаграм на лут жедник]] '''Жедник''' ({{науч|Sedum}}) ― голем [[Род (биологија)|род]] на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] од [[семејство (биологија)|семејството]] на [[дебелци]]те (''Crassulaceae''). Опишан дека содржи до 600 [[Вид (биологија)|видови]], потоа намалени на 400-500. Тие се [[сочници]] од лисја кои се наоѓаат првенствено на [[северна полутопка|северната полутопка]], но се протегаат и на [[Јужна полутопка|јужната полутопка]] во [[Африка]] и [[Јужна Америка]]. Растенијата варираат од [[Едногодишно растение|едногодишни]] и притаени [[Тревесто растение|билки]] до [[Грмушка|грмушки]]. Растенијата имаат лисја што чуваат [[вода]]. Цветовите обично имаат пет ливчиња, ретко четири или шест. Обично има двојно повеќе [[Прашник|прашници]] од ливчиња. Различни видови порано класифицирани како ''Sedum'' сега се во одделните родови ''Hylotelephium'' (жедниковец), ''Petrosedum'' (карпожедник) и ''Rhodiola'' (родиола). Добро познати [[европски]] видови на жедници се ''Sedum acre'', ''Sedum album'', ''Sedum dasyphyllum'', ''Sedum reflexum'' (исто така познат како ''Sedum rupestre'') и ''Sedum hispanicum''. == Опис == Жедникот е [[Род (биологија)|род]] кој вклучува [[Едногодишно растение|едногодишни]], [[Двегодишно растение|двегодишни]] и [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] [[Тревесто растение|билки]]. Тие се одликуваат со сочни лисја и стебла.{{Sfn|Ito et al|2017}} Степенот на [[Морфологија (биологија)|морфолошка]] разновидност и хомоплазија го оневозможуваат [[фенотип]]ското карактеризирање на жедникот.{{Sfn|Nikulin|Gontcharov|2017}} == Таксономија == Жедникот за првпат бил формално опишан од [[Карл Линеј]] во 1753 година, со 15 видови.{{Sfn|Linnaeus|1753}} Од [[Род (биологија)|родовите]] опфатени со [[Семејство (биологија)|семејството]] на дебелците, жедникот е најбогатиот, [[Морфологија (биологија)|најморфолошки]] разновиден и најсложен [[Таксономија|таксономски]]. Историски бил сместен во [[потсемејство]]то Sedoideae, од која бил типски род. Од трите современи потсемејства на Crassulaceae, врз основа на молекуларната филогенетика, жедникот е сместен во потсемејството Sempervivoideae. Иако родот е значително намален, од околу 600{{Sfn|Ohba|1977}} на 420-470 видови,{{Sfn|Fu|Ohba|2001}} со образување до 32 одделни родови,{{Sfn|Mort et al|2001}} тој сè уште сочинува една третина од семејството и е полифилиски.{{Sfn|Nikulin et al|2016}} Видовите жедници се наоѓаат во четири од шесте главни крунски [[клад]]ови во рамките на потсемејството Sempervivoideae на Crassulaceae и се распределени на [[Племе (биологија)|племиња]], како што се:{{Sfn|Thiede|Eggli|2007}} {| class="wikitable" border="1" |+<big>Кладови и племиња во рамките на ''Sempervivoideae''</big> ! Клад ! Племе |- | Hylotelephium | Telephieae |- | Rhodiola | Umbiliceae |- | style="background: #ccf;" | Sempervivum | Semperviveae |- | style="background: #ccf;" | Aeonium | Aeonieae |- | style="background: #ccf;" | Acre | rowspan="2" | Sedeae |- | style="background: #ccf;" | Leucosedum |- | colspan="2" | '''Забелешка''' Кладови кои содржат жедник, прикажани во сина боја |} Покрај тоа, најмалку девет други различни родови се чини дека се сместени како жедник. Сепак, бројот на видови пронајдени надвор од првите два кладови (племето Sedeae) е само мал дел од целиот род. Затоа, сегашната определба, која е донекаде вештачка и опфатена, мора да се смета за нестабилна.{{Sfn|Nikulin et al|2016}} Односите меѓу племињата на Sempervivoideae се прикажани во кладограмот.{{Cladogram|title=Cladogram of Sempervivoideae tribes{{sfn|Thiede|Eggli|2007}}|align=left|cladogram={{clade| style=width:{{{width|400}}}px; |label1=Sempervivoideae |1={{clade | 1= Telephieae | 2= {{clade | 1= Umbilicieae | 2= {{clade | 1= Semperviveae | 2={{clade | 1= Aeonieae | 2= Sedeae (Leucosedum+Acre) }} }} }} }} }}}}{{Cladogram|title=Кладограм на племињата на Sempervivoideae{{sfn|Thiede|Eggli|2007}}|align=left|cladogram={{clade| style=width:{{{width|400}}}px; |label1=Sempervivoideae |1={{clade | 1= Telephieae | 2= {{clade | 1= Umbilicieae | 2= {{clade | 1= Semperviveae | 2={{clade | 1= Aeonieae | 2= Sedeae (Leucosedum+Acre) }} }} }} }} }}}} Сега се смета дека има приближно 55 [[европски]] видови. Жедникот покажува широка варијација во бројот на [[хромозом]]ите, а [[полиплоидија]]та е честа појава. Хромозомскиот број се смета за важна таксономска одлика.{{Sfn|Hart|1985}} Претходните автори поставиле голем број видови жедници надвор од овие кладови, како што се ''S. spurium'', ''S. stellatum'' и ''S. kamtschaticum'' (клад Telephium),{{Sfn|van Ham|Hart|1998}} што е сегрегирана во ''Phedimus'' (племе Umbiliceae).{{Sfn|Thiede|Eggli|2007}}{{Sfn|Ohba et al|2000}}{{Sfn|Fu|Ohba|2001}}{{Sfn|ICN|2019}} Со оглед на значителните таксономски предизвици што ги претставува овој високо полифилетичен род, предложени се голем број радикални решенија за она што е опишано како „проблемот жедник“, од кои сите ќе бараат значителен број на нови комбинации во рамките на Sempervivoideae. Никулин и неговите колеги (2016) препорачале, со оглед на монофилијата на Aeonieae и Semperviveae, видовите жедници надвор од племето Sedeae (сите во [[подрод]]от ''Gormania'') да бидат отстранети од родот и да бидат прераспределени. Сепак, ова не го решава проблемот на другите родови сместени кај жедникот, во Sedeae.{{Sfn|Nikulin et al|2016}} Во најголемата објавена филогенетска студија (2020), авторите предлагаат поставување на сите таксони во рамките на Sedeae во родот жедник и пренесување на сите други видови на жедник во преостанатите кладови Sempervivoideae на други родови. Овој проширен ''Sedum'' ''sl'' би содржел околу 755 видови.{{Sfn|Messerschmid et al|2020}} === Поделба === Карл Линеj првично опишал 15 [[Вид (биологија)|видови]], кои се одликуваат со петомерни цветови, поделувајќи ги во две групи; Planifolia и Teretifolia, врз основа на морфологијата на листовите. со 15 видови, и оттука го носи неговото име како ботанички авторитет (L.).{{Sfn|Hart|Jarvis|1993}} До 1828 година, де Кандол препознал 88 видови, во шест неформални групи.{{Sfn|de Candolle|1828}} Направени се различни обиди да се поддели овој голем род, покрај сегрегирањето на посебните родови, вклучувајќи создавање на неформални групи, оддели, серии и подродови. За опширна историја на подфамилијата Sedoideae, видете {{Harvnb|Ohba|1978}}. [[Семјуел Фредерик Греј|Греј]] (1821) ги поделил 13-те видови познати во [[Обединетото Кралство]] во тоа време на пет дела; ''Rhodiola'', ''Telephium'', ''Sedum'', (неименуван) и ''Aizoon''.{{Sfn|Gray|1821}} Во 1921 година Прагер основал десет секции; ''Rhodiola'', ''Pseudorhodiola'', ''Giraldiina'', ''Telephium'', ''Aizoon'', ''Mexicana'', ''Seda Genuina'', ''Sempervivoides'', ''Epeteium'' и ''Telmissa''.{{Sfn|Praeger|1921}} Ова подоцна било ревидирано во најпознатиот систем, оној на Бергер (1930), кој дефинирал 22 поделби, кои ги нарекол ''Reihe'' (одделиили серии).{{Sfn|Berger|1930}} Одделите на Бергер биле:  {{div col|colwidth=18em}} * ''Rhodiola'' * ''Pseudorhodiola'' * ''Telephium'' * ''Sedastrum'' * ''Hasseanthus'' * ''Lenophyllopsis'' * ''Populisedum'' * ''Graptopetalum'' * ''Monanthella'' * ''Perrierosedum'' * ''Pachysedum'' * ''Dendrosedum'' * ''Fruticisedum'' * ''Leptosedum'' * ''Afrosedum'' * ''Aizoon'' * ''Seda genuina'' * ''Prometheum'' * ''Cyprosedum'' * ''Epeteium'' * ''Sedella'' * ''Telmissa'' {{div col end}} Голем број од нив, тој дополнително ги поделил.{{Sfn|Berger|1930}} Спротивно на тоа, Фредерстрем (1935) усвоил многу поширок опишување на родот, прифаќајќи ги само ''Sedum'' и ''Pseudosedum'' во рамките на Sedoideae, делејќи го првиот на 9 делови.{{Sfn|Fröderströmm|1935}} Иако ова било проследено со бројни други системи, најшироко прифатената инфрагенерична класификација по Бергер, била од Охба (1978).{{Sfn|Ohba|1978}} Пред ова, повеќето видови во Sedoideae биле сместени во родот ''Sedum''.{{Sfn|Ohba et al|2000}} Од овие системи, било забележано „Сè уште не е предложена навистина задоволителна основа за поделба на семејството на родови“.{{Sfn|Tutin et al|1993}} Некои други автори додале други серии и комбинирале некои од сериите во групи, како што се оддели.{{Sfn|Uhl|1978}} Посебно „''Sedum'' секцијата ''Sedum''“ е поделена на серии (види Кладови){{Sfn|Nikulin et al|2016}}{{Sfn|Ito et al|2017}} Во поново време, два подрода се признаени, ''Gormania'' и ''Sedum''.{{Sfn|Nikulin et al|2016}} * ''Gormania'' : <small>(Britton) Clausen</small> . 110 видови од Sempervivum, Aeonium и Leucosedum clades. [[Европа]] и [[Северна Америка]]. * ''Sedum'': 320 видови од кладот Acre. Умерени и суптропски зони на северната полутопка ([[Азија]] и [[Америка]]).{{Sfn|Hart|Alpinar|1991}} Подродот ''Sedum'' се смета за три географски различни, но со еднаква големина делови:{{Sfn|Hart|Alpinar|1991}} * ''S.'' sect. ''Sedum'' околу. 120 spp. домородни во Европа, [[Мала Азија]] и [[северна Африка]], кои се движат од северна Африка до средна [[Скандинавија]] и од [[Исланд]] до планината [[Урал]], [[Кавказ]] и [[Иран]]. * ''S.'' sect. ''Americana'' <small>Frod.</small> * ''S.'' sect. ''Asiatica'' <small>Frod.</small> ''S.'' sect. ''Sedum'' вклучува 54 видови домородни во Европа, кои Бергер ги класифицира во 27 серии.{{Sfn|Hart|Alpinar|1991}} ==== Кладови ==== Видовите и сериите се:{{Sfn|Hart|1995}}{{Sfn|Hart|1995a}}{{Sfn|Hart|1997}}{{Sfn|van Ham|Hart|1998}}{{Sfn|Thiede|Eggli|2007}}{{Sfn|Nikulin et al|2016}}{{Sfn|Mort et al|2001}}{{Sfn|Ding et al|2019}} ===== Подрод ''Gormania'' ===== {| |[[Податотека:sedum reflexum 01.jpg|мини|upright=0.6|left|''[[Sedum rupestre]]''|alt=Sedum rupestre, the reflexed stonecrop]] ;Semperviveae {{div col|colwidth=22em}} * ''S''. series ''Rupestria'' ([[Евроазија]]) ** ''[[Sedum rupestre|S. rupestre]]'' <small>[[L.]]</small> * ''S. armenum'' <small>[[Boiss.]] и [[A.Huet]]</small> * ''S. assyriacum'' <small>[[Boiss.]]</small> ([[Близок Исток]]){{efn|Нерешено име{{sfn|TPL|2013}}}} * ''S. mooneyi'' <small>M.Gilbert</small> (североисточна Африка) * ''[[Sedum sediforme|S. sediforme]]'' <small>([[Jacq.]]) [[Pau]]</small> {{div col end}} Од околу 80 евроазиски видови, серијата ''Rupestria'' образува посебна монофилетска група од околу десет [[таксон]]и, која некои автори ја сметаат за посебен род, ''Petrosedum''.{{sfn|van Ham et al| 1994}}{{sfn|Gallo|2017}}{{sfn|Gallo|2017a}} Тоа била серија 20 во класификацијата на Бергер. Домородна во Европа, таа дошла да биде одгледувана и станала одомаќинет во [[Северна Америка]].{{sfn|Gallo|Zika|2014}} {{clear}} {| |[[Податотека:Sedum caeruleum.jpg|thumb|upright=0.6|left|''[[Sedum caeruleum]]''|alt=Sedum caeruleum, the sky stone-crop]] ;Aeonieae ([[Северна Африка]]) {{div col|colwidth=22em}} * ''S.'' series ''Pubescens'' ** ''S. pubescens'' <small>[[Vahl]]</small> * ''S.'' series ''Caerulea'' ** ''[[Sedum caeruleum|S. caeruleum]]''{{sfn|Hart|2003|loc=p.&nbsp;41}} * ''S. jaccardianum'' <small>[[Maire]] & [[Wilczek]]</small> * ''S.'' series ''Monanthoidea'' ** ''Monanthes atlantica'' <small>J.Ball</small> (=''S. surculosum'' <small>[[Coss.]]</small>) * ''S. modestum'' <small>[[Boiss.]]</small> {{div col end}} Сместени во серијата ''Monanthoidea'' се три макаронезиски сегрегирани родови, ''[[Aichryson]]'', ''[[Monanthes]]'' и ''[[Aeonium]]''.{{sfn|Thiede|Eggli|2007}} {{Clear}} {| |[[Податотека:Sedumdasyphyllum.jpg|thumb|upright=0.6|left|''[[Sedum dasyphyllum]]''|alt=Sedum dasyphyllum, the Corsican stonecrop]] ;Sedeae - Leucosedum ([[Европа]]/[[Средоземје]]/[[Близок Исток]]/[[Средна Азија]]) {{div col|colwidth=22em}} * ''S.'' series ''Aithales'' (Сред) ** ''S. pallidum'' <small>[[M.Bieb.]]</small> * ''S.'' series ''Alba'' (Сред) ** ''[[Sedum album|S. album]]'' <small>[[L.]]</small> ** ''S. gracile'' <small>[[C.A.Mey.]]</small> ** ''S. magellense'' <small>[[Ten.]]</small> * ''S.'' series ''Alsinefolia'' <small>[[All.]]</small> (Med) * ''S.'' series ''Atrata'' (Сред) * ''S.'' series ''Brevifolia'' (Сред) * ''S.'' series ''Cepaea'' (Сред) * ''S. commixtum'' <small>[[Moran]] & Hutchison</small> * ''S.'' series ''Convertifolia'' (Сред) * ''S.'' series ''Dasyphylla'' (Сред) ** ''[[Sedum dasyphyllum|S. dasyphyllum]]'' <small>L.</small> * ''S.'' series ''Glauco-rubens'' (Сред) ** ''[[Sedum hispanicum|S. hispanicum]]'' <small>L.</small> * ''S.'' series ''Gracile'' (Сред) * ''S.'' series ''Hirsuta'' (Сред) ** ''S. hirsutum'' <small>[[All.]]</small> {{div col end}} Во [[Левант]], еден вид на овој [[сочник|сочен]] (''S. microcarpum'') го покрива каменото тло како тепих каде што почвата е плитка, растејќи не повисока од 5-10 цм. На почетокот, месестите лисја се светло зелени, но како што напредува сезоната, месестите лисја стануваат црвени. {{clear}} {| |[[Податотека:Succulent - Flora of Israel.jpg|thumb|upright=0.6|left|''Sedum microcarpum''|alt=Sedum microcarpum, the small-fruited stone-crop]] ;[[Европа]]/[[Средоземје]]/[[Близок Исток]]/[[Средна Азија]] {{div col|colwidth=22em}} * ''Sedum'' series ''Inconspicua'' (Сред) * ''S. ince'' <small>'t Hart & Alpinar</small> * ''S. lydium'' <small>[[Boiss.]]</small> * ''[[Sedum microcarpum|S. microcarpum]]'' <small>([[Sm.]]) [[Schönland]]</small> * ''S.'' series ''Monregalense'' (Сред) * ''[[Sedum moranii|S. moranii]]'' <small>R.T.Clausen</small> * ''S.'' series ''Nana'' (Сред) * ''S.'' series ''Pedicellata'' (Med) * ''S. sedoides'' <small>([[Jacquem.]] ex [[Decne.]]) [[Pau]]</small> * ''S.'' series ''Steico'' (Сред) * ''S.'' series ''Subrosea'' (Сред) * ''S.'' series ''Subulata'' (Сред) * ''S.'' series ''Telmissa'' (Сред) * ''S.'' series ''Tenella'' (Сред) {{div col end}} * Сред = Средоземна распространетост Следниве родови се сместени во кладот Leucosedum: ''[[Rosularia]]'', ''[[Prometheum]]'', ''[[Sedella (plant)|Sedella]]'' и ''[[Dudleya]]''.{{sfn|Thiede|Eggli|2007}} ''Rosularia'' е парафилиска, и некои видови на ''Sedum'', како што е ''S. sempervivoides'' <small>Fischer ex M. Bieberstein</small> се сместени од некои автори во ''Rosularia'', како ''R. sempervivoides'' <small>(Fischer ex M. Bieberstein) Boriss</small>.{{sfn|WFO|2019}} == Видови == {{Главна|Список на видови жедник}} Родот жедник содржи 400–500 видови, зависно сметањето на родовите. === Во Македонија === [[Податотека:Растение од родот жедник 01.jpg|мини|десно|Лут жедник на планината [[Баба (планина)|Баба]].]] Во [[Македонија]] се присутни 18 видови од родот жедник (''Sedum''). Има и други растенија со народното име „жедник“ кои денес се префрлени во други родови.{{efn|Видовите во Македонија со народно име „жедник“ кои порано биле во родот ''Sedum'' (жедник) се следниве: ''Hylotelephium maximum'' — голем жедник (порано ''Sedum maximum''), ''Petrosedum ochroleucum'' - жолтеникавобел жедник (порано ''Sedum ochroleucum'') и ''Petrosedum amplexicaule'' — стеблосклопен жедник (порано ''Sedum amplexicaule''). Покрај тоа, црвениот жедник сега се смета за подвид на алпскиот (''Sedum alpestre'' subsp. ''erythraeum''), а порано се сметал за свој вид ''Sedum erythraeum''.}}<ref name="ФлораМак1.4">{{ФлораМак1.4|1050-1069}}</ref> *''[[Sedum acre]]'' {{мали|L.}} — лут жедник или јарче *''[[Sedum aetnense]]'' {{мали|Tineo}} — етненски жедник *''[[Sedum album]]'' {{мали|L.}} — бел жедник *''[[Sedum alpestre]]'' {{мали|Vill.}} — алпски жедник *''[[Sedum annuum]]'' {{мали|L.}} — едногодишен жедник *''[[Sedum atratum]]'' {{мали|L.}} — темен жедник *''[[Sedum cepaea]]'' {{мали|L.}} — кромидест жедник *''[[Sedum cespitosum]]'' {{мали|(Cav.) DC.}} — бусенест жедник *''[[Sedum dasyphyllum]]'' {{мали|L.}} — густолистен жедник *''[[Sedum grisebachii]]'' {{мали|Boiss. & Heldr.}} — Гризебахов жедник *''[[Sedum hispanicum]]'' {{мали|L.}} — шпански жедник *''[[Sedum laconicum]]'' {{мали|Boiss. & Heldr.}} — лаконски жедник *''[[Sedum magellense]]'' {{мали|Ten.}} — мајелски жедник *''[[Sedum pallidum]]'' {{мали|M.Bieb.}} — блед жедник *''[[Sedum rubens]]'' {{мали|L.}} — црвеникав жедник *''[[Sedum stefco]]'' {{мали|Stef.}} — Стефчов жедник *''[[Sedum tuberiferum]]'' {{мали|Stoj. & Stef.}} — кртолоносен жедник *''[[Sedum urvillei]]'' {{мали|DC.}} — Ирвилов жедник ==Белешки== {{белешки|group=Hylotelephium}} == Наводи == {{наводи}} ==Библиографија== {{refbegin|30em}} ===Книги и тези=== * {{наведена книга |last=Berger |first=A.|title=Die Natürlichen Pflanzenfamilien |editor=Engler, Adolf |editor2=Prantl, Karl Anton |volume=18A |chapter=Crassulacaeae |pages=352–483 |year=1930 |publisher=Verlag von Wilhelm Engelmann |location=Leipzig}} * {{наведена дисертација|last1=Doyle|first1=Amanda|title=The roles of temperature and host plant interactions in larval development and population ecology of Parnassius smintheus Doubleday, the Rocky Mountain Apollo butterfly |url=https://era.library.ualberta.ca/files/gx41mj04d/Doyle_Amanda_Fall_2011.pdf|publisher=University of Alberta, Department of Biological Sciences|access-date=2 September 2019|date=2011|type=магистерски труд}} * {{наведена книга|editor-last=Eggli|editor-first=Urs|title=Illustrated Handbook of Succulent Plants: Crassulaceae|url=https://books.google.com/books?id=nU7mCAAAQBAJ|date= 2003|publisher=Springer Science & Business Media |doi=10.1007/978-3-642-55874-0|isbn=978-3-642-55874-0|s2cid=36280482}} * {{наведена книга|last=Fröderströmm|first=Harald|title=The Genus Sedum L.: a systematic essay|url=https://books.google.com/books?id=6czvAAAAMAAJ|year=1935|series=Meddelanden från Göteborgs botaniska trädgärd vol. 7|publisher=Elander Boktryckeri Aktiebolag}} * {{наведена книга |editor1-last=Hart |editor1-first=H. 't |editor2-last=Eggli |editor2-first=U. |title=Evolution and systematics of the Crassulaceae |date=1995 |publisher=Backhuys |location=Leiden |isbn=978-9073348462}} * {{наведена книга |last1=Hart |first1=H. 't |title=Infrafamilial and generic classification of the Crassulaceae |pages=159–172|year=1995}}, in {{harvtxt|Hart|Eggli|1995}} * {{наведена книга|last1=Hart|first1=Henk 't|editor-last=Eggli|editor-first=Urs|title=Sedums of Europe - Stonecrops and Wallpeppers|url=https://books.google.com/books?id=26wscf9vm38C|date= 2003|publisher=CRC Press|isbn=978-90-5809-594-7}} * {{наведена книга|editor-last=Opler|editor-first=Paul A.|title=A Field Guide to Western Butterflies |url=https://books.google.com/books?id=ilL_XX1rbNoC |year=1999 |orig-year=1992 |edition=2nd |publisher=Houghton Mifflin Harcourt |isbn=0-395-79151-0 |chapter=Xami hairstreak Callophrys xami |page=219}} * {{наведена книга|last1=Pojar|first1=Jim|last2=MacKinnon|first2=Andy|title=Plants of Coastal British Columbia: Including Washington, Oregon and Alaska|url=https://books.google.com/books?id=uRjkPAAACAAJ|year=2004|publisher=Lone Pine Publishing |isbn=978-1-55105-532-9}} * {{наведена книга|last=Reiner |first=Ralph E. |year=1969 |title=Introducing the Flowering Beauty of Glacier National Park and the Majestic High Rockies |url=https://archive.org/details/introducingflowe00rein |publisher=Glacier Park, Inc. |isbn=978-9110111493}} * {{наведена книга|last1=Thiede |first1=J |last2=Eggli |first2=U|editor-last=Kubitzki |editor-first=Klaus |title=Berberidopsidales, Buxales, Crossosomatales, Fabales p.p., Geraniales, Gunnerales, Myrtales p.p., Proteales, Saxifragales, Vitales, Zygophyllales, Clusiaceae Alliance, Passifloraceae Alliance, Dilleniaceae, Huaceae, Picramniaceae, Sabiaceae |year=2007 |chapter=Crassulaceae|pages=83–119|url=https://books.google.com/books?id=PdSL7jBNX9EC |isbn=978-3540322146}} ''([https://www.researchgate.net/publication/227205999_Crassulaceae full text at]'' ResearchGate) * {{наведена книга|editor1-last=Tutin|editor1-first=T. G.|editor2-last=Burges|editor2-first=N. A.|editor3-last=Edmondson|editor3-first=J. R.|title=Flora Europaea. Volume 1, Psilotaceae to Platanaceae |url=https://books.google.com/books?id=2SKzwwEACAAJ|date= 1993|orig-year=1964|publisher=Cambridge University Press|edition=2|chapter=Crassulaceae|page=422|isbn=978-0-521-41007-6|ref={{harvid|Tutin et al|1993}}}} ; Историски * {{наведена книга |last1=de Candolle |first1=A. P. |author-link=Огистен Пирам де Кандол|title=Prodromus systematis naturalis regni vegetabilis, sive, Enumeratio contracta ordinum generum specierumque plantarum huc usque cognitarium, juxta methodi naturalis, normas digesta |volume=3 |chapter=Sedum|pages=401–410|chapter-url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/7152#page/412/mode/1up|date=1828 |publisher=Treuttel et Würtz |location=Paris |url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/286#/summary}} * {{наведена EB1911|wstitle=Sedum |page= 580 |volume= 24}} * {{наведена книга|last=Gray|first=Samuel Frederick|title=A natural arrangement of British plants: according to their relations to each other as pointed out by Jussieu, De Candolle, Brown, &c. 2 vols. |year=1821|publisher=Baldwin, Cradock, and Joy |location=London |url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/43804#/summary |chapter=Sedum |chapter-url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/95185#page/551/mode/1up |pages=ii: 539–543}} * {{наведена книга |last=Linnaeus |first=Carl |author-link=Карл Линеј|title=Species Plantarum: exhibentes plantas rite cognitas, ad genera relatas, cum differentiis specificis, nominibus trivialibus, synonymis selectis, locis natalibus, secundum systema sexuale digestas |url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/13829#page/315/mode/1up|year=1753 |volume=1|chapter=Sedum |chapter-url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/13829#page/442/mode/1up |pages=430–432 |publisher=Impensis Laurentii Salvii |location=Stockholm}} ===Статии=== * {{наведено списание |last1=Ding |first1=Hengwu |last2=Zhu |first2=Ran |last3=Dong |first3=Jinxiu |last4=Bi |first4=De |last5=Jiang |first5=Lan |last6=Zeng |first6=Juhua |last7=Huang |first7=Qingyu |last8=Liu |first8=Huan |last9=Xu |first9=Wenzhong |last10=Wu |first10=Longhua |last11=Kan |first11=Xianzhao |title=Next-Generation Genome Sequencing of Sedum plumbizincicola Sheds Light on the Structural Evolution of Plastid rRNA Operon and Phylogenetic Implications within Saxifragales |journal=Plants |date=29 September 2019 |volume=8 |issue=10 |pages=386 |doi=10.3390/plants8100386|pmid=31569538 |pmc=6843225 |ref={{harvid|Ding et al|2019}}|doi-access=free }} * {{наведено списание |last1=Gallo |first1=Lorenzo |title=Towards a review of the genus ''Petrosedum'' (Crassulaceae): Taxonomic and nomenclatural notes on Iberian taxa |journal=Webbia |date=24 August 2017a |volume=72 |issue=2 |pages=207–216 |doi=10.1080/00837792.2017.1363978|s2cid=90686505}} * {{наведено списание |last1=Gallo |first1=Lorenzo |title=Nomenclatural novelties in Petrosedum (Crassulaceae) |journal=Phytotaxa |date=9 May 2017 |volume=306 |issue=2 |pages=169 |doi=10.11646/phytotaxa.306.2.8}} * {{наведено списание |last1=Gallo |first1=Lorenzo |last2=Zika |first2=Peter |title=A taxonomic study of Sedum series Rupestria (Crassulaceae) naturalized in North America |url=https://www.researchgate.net/publication/290281525|journal=Phytotaxa |date=30 July 2014 |volume=175 |issue=1 |pages=19 |doi=10.11646/phytotaxa.175.1.2}} * {{наведено списание |last1=Grulich |first1=Vit |title=Generic division of Sedoideae in Europe and the adjacent regions |journal=Preslia |date=1984 |volume=56 |pages=29–45 |url=http://www.preslia.cz/archive/Preslia_56_1984_29-45.pdf}} * {{наведено списание |last1=van Ham |first1=Roeland C. H. J. |last2=Hart |first2=Henk 't |title=Evolution of Sedum series Rupestria (Crassulaceae): Evidence from chloroplast DNA and biosystematic data |url=https://archive.org/details/sim_plant-systematics-and-evolution_1994_190_1-2/page/1 |journal=Plant Systematics and Evolution |date=March 1994 |volume=190 |issue=1–2 |pages=1–20 |doi=10.1007/BF00937855|s2cid=25580936 |ref={{harvid|van Ham et al|1994}}}} * {{наведено списание |last1=Hart |first1=H. 't |title=The evolution of the Sedum acre group (Crassulaceae) |journal=Bocconea |date=1995a |volume=5 |pages=119–128 |url=http://www.herbmedit.org/bocconea/5-119.pdf}} * {{наведено списание |last1=Hart |first1=H. 't |title=Chromosome Numbers in Sedum (Crassulaceae) from Greece |journal=Willdenowia |date=1985 |volume=15 |issue=1 |pages=115–135 |jstor=3996547}} * {{наведено списание |last1=Hart |first1=Henk 'T. |title=Diversity within Mediterranean Crassulaceae |journal=Lagascalia |date=1997 |volume=19 |issue=1–2 |pages=93–100 |url=https://idus.us.es/xmlui/bitstream/handle/11441/63144/Diversity%20Hart.pdf?sequence=1 }}{{Мртва_врска|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{наведено списание |last1=Hart |first1=H. 'T |last2=Alpinar |first2=K. |title=Biosystematic Studies in Sedum (Crassulaceae) of Turkey. 1. Notes on Four Hitherto Little Known Species Collected in the Western Part of Anatolia |journal=Willdenowia |date=1991 |volume=21 |issue=1/2 |pages=143–156 |issn=0511-9618|jstor=3996600}} * {{наведено списание |last1=Hart |first1=H. 't |last2=Jarvis |first2=C. E. |title=Typification of Linnaeus's names for European species of Sedum subgen. Sedum|url=https://archive.org/details/taxon_1993-05_42_2/page/399 |journal=Taxon |date=May 1993 |volume=42 |issue=2 |pages=399–410 |doi=10.2307/1223149|jstor=1223149}} * {{наведено списание |last1=Ito |first1=Takuro |last2=Nakanishi |first2=Hiroki |last3=Chichibu |first3=Yoshiro |last4=Minoda |first4=Kiyotaka |last5=Kokubugata |first5=Goro |title=Sedum danjoense (Crassulaceae), a new species of succulent plants from the Danjo Islands in Japan |journal=Phytotaxa |date=9 June 2017 |volume=309 |issue=1 |pages=23 |doi=10.11646/phytotaxa.309.1.2|ref={{harvid|Ito et al|2017}}|doi-access=free }} * {{наведено списание |last1=Mayuzumi |first1=Shinzo |last2=Ohba |first2=Hideaki |title=The Phylogenetic Position of Eastern Asian Sedoideae (Crassulaceae) Inferred from Chloroplast and Nuclear DNA Sequences |journal=Systematic Botany |date=2004 |volume=29 |issue=3 |pages=587–598 |issn=0363-6445|jstor=25063994 |doi=10.1600/0363644041744329|s2cid=84319808}} * {{наведено списание |last1=Messerschmid |first1=Thibaud F.E. |last2=Klein |first2=Johannes T. |last3=Kadereit |first3=Gudrun |last4=Kadereit |first4=Joachim W. |title=Linnaeus's folly – phylogeny, evolution and classification of Sedum (Crassulaceae) and Crassulaceae subfamily Sempervivoideae |journal=Taxon |date=4 September 2020 |volume=69 |issue=5 |pages=892–926 |doi=10.1002/tax.12316|ref={{harvid|Messerschmid et al|2020}}|doi-access=free }} * {{наведено списание |last1=Monterusso |first1=Michael A |last2=Rowe |first2=D. Bradley |last3=Rugh |first3=Clayton L |title=Establishment and Persistence of Sedum spp. and Native Taxa for Green Roof Applications |journal=HortScience |date=2005 |volume=40 |issue=2 |pages=391–396 |url=https://www.researchgate.net/publication/268376352|ref={{harvid|Monterusso et al|2005}}|doi=10.21273/HORTSCI.40.2.391 |doi-access=free }} * {{наведено списание |last1=Mort |first1=Mark E. |last2=Soltis |first2=Douglas E. |last3=Soltis |first3=Pamela S. |last4=Francisco-Ortega |first4=Javier |last5=Santos-Guerra |first5=Arnoldo|title=Phylogenetic relationships and evolution of Crassulaceae inferred from matK sequence data |journal=[[American Journal of Botany]] |date=January 2001 |volume=88 |issue=1 |pages=76–91 |doi=10.2307/2657129|ref={{harvid|Mort et al|2001}}|jstor=2657129 |pmid=11159129 |doi-access=free }} * {{наведено списание |last1=Mort |first1=Mark E |last2=O'Leary |first2=T. Ryan |last3=Carrillo-Reyes |first3=Pablo |display-authors=etal|title=Phylogeny and evolution of Crassulaceae: Past, present, and future |journal=Biodiversity & Ecology |date=December 2009 |volume=3 |pages=69–86 |url=https://www.researchgate.net/publication/248701315|ref={{harvid|Mort et al|2009}}}} * {{наведено списание |last1=Nikulin |first1=Vyacheslav Yu. |last2=Gontcharova |first2=Svetlana B. |last3=Stephenson |first3=Ray |last4=Gontcharov |first4=Andrey A. |title=Phylogenetic relationships between Sedum L. and related genera (Crassulaceae) based on ITS rDNA sequence comparisons |journal=Flora |date=September 2016 |volume=224 |pages=218–229 |doi=10.1016/j.flora.2016.08.003|ref={{harvid|Nikulin et al|2016}}}} * {{наведено списание |last1=Nikulin |first1=Vyacheslav Yu|last2=Gontcharov |first2=Andrey A. |title=Molecular-phylogenetic characterization of Sedum L. (Crassulaceae) and closely related genera based on cpDNA gene matK and ITS rDNA sequence comparisons |journal=Botanicheskii Zhurnal |date=2017 |volume=102 |issue=2 |pages=309–328 |url=https://www.researchgate.net/publication/316093889|language=ru}} * {{наведено списание |last1=Ohba |first1=Hideaki |title=The taxonomic status of Sedum telephium and its allied species (Crassulaceae) |journal=The Botanical Magazine Tokyo |date=March 1977 |volume=90 |issue=1 |pages=41–56 |doi=10.1007/BF02489468|s2cid=22239507}} * {{наведено списание |last1=Ohba |first1=H |title=Generic and infrageneric classification of the old world sedoideae crassulaceae |journal=Journal of the Faculty of Science University of Tokyo Section III Botany 12(4): 139-193 |date=1978 |volume=12 |issue=4 |pages=139–193}} * {{наведено списание |last1=Ohba |first1=Hideaki |last2=Bartholomew |first2=Bruce M |last3=Turland |first3=Nicholas J |last4=Kunjun |first4=Fu |title=New Combinations in Phedimus (Crassulaceae) |journal=Novon |date=2000 |volume=10 |issue=4 |pages=400–402 |url=http://flora.huh.harvard.edu/china/novon/Ohbaetal110-4.htm |doi=10.2307/3392995 |jstor=3392995 |ref={{harvid|Ohba et al|2000}} |access-date=2023-07-13 |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820160154/http://flora.huh.harvard.edu/china/novon/Ohbaetal110-4.htm |url-status=dead }} * {{наведено списание |last1=Praeger |first1=R. Lloyd |title=An account of the genus Sedum as found in cultivation |journal=Journal of the Royal Horticultural Society |date=1921 |volume=46 |pages=1–314 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/15616#/summary}} * {{наведено списание |last1=Uhl |first1=Charles H. |title=Chromosomes of Mexican Sedum II. Section Pachysedum |url=https://archive.org/details/sim_rhodora_1978-10_80_824/page/491 |journal=Rhodora |date=1978 |volume=80 |issue=824 |pages=491–512 |issn=0035-4902 |jstor=23311260 }} * {{наведено списание |last1=van Ham |first1=Roeland C. H. J. |last2=Hart |first2=Henk ’t |title=Phylogenetic relationships in the Crassulaceae inferred from chloroplast DNA restriction-site variation |journal=[[American Journal of Botany]] |date=January 1998 |volume=85 |issue=1 |pages=123–134 |doi=10.2307/2446561 |jstor=2446561 |pmid=21684886 |doi-access=free }} * {{наведено списание|last1=Ziegler|first1=J. Benjamin|last2=Escalante|first2=Tarsicio|title=Observations on the Life History of Callophrys Xami (Lycaenidae)|journal=Journal of the Lepidopterists' Society |date=1964 |volume=18 |issue=2 |pages=85–89 |url=http://images.peabody.yale.edu/lepsoc/jls/1960s/1964/1964-18(2)85-Ziegler.pdf}} * {{наведено списание |last1=Zika |first1=Peter F. |last2=Wilson |first2=Barbara L. |last3=Brainerd |first3=Richard E. |last4=Otting |first4=Nick |last5=Darington |first5=Steven |last6=Knaus |first6=Brian J. |last7=Nelson |first7=Julie Kierstead |title=A review of Sedum section Gormania (Crassulaceae) in western North America |journal=Phytotaxa |date=10 September 2018 |volume=368 |issue=1 |pages=1 |doi=10.11646/phytotaxa.368.1.1|ref={{harvid|Zika et al|2018}}|doi-access=free }} ===Мрежни страници=== * {{нмс |last1=Cammidge |first1=Jacki |title=Succulents and Water Wise Perennials |url=https://www.drought-smart-plants.com/ |website=Drought Smart Plants |access-date=3 September 2019 |date=2019}} * {{нмс |title=Sedum Society |url=http://www.cactus-mall.com/sedum/ |website=www.cactus-mall.com |access-date=3 September 2019 |archive-date=2023-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230412124233/http://www.cactus-mall.com/sedum/ |url-status=dead }} * {{нмс |last1=Faucon |first1=Philippe |title=Plants Belonging to the Genus 'Sedum' |url=http://www.desert-tropicals.com/Plants/Crassulaceae/Sedum.html |website=Desert Tropicals |access-date=4 September 2019 |date=2004 |archive-date=2015-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923223206/http://www.desert-tropicals.com/Plants/Crassulaceae/Sedum.html |url-status=dead }} * {{нмс |title=Find a plant |url=https://www.rhs.org.uk/plants |publisher=Royal Horticultural Society |access-date=4 September 2019 |date=2019|ref={{harvid|RHS|2019}}}} * {{нмс |title=Sedum spp. |url=http://plants.ces.ncsu.edu/plants/all/sedum-spp/ |publisher=North Carolina State University |archive-url=https://web.archive.org/web/20150315053800/http://plants.ces.ncsu.edu/plants/all/sedum-spp/ |archive-date=15 March 2015|access-date=11 September 2019 |ref={{harvid|NCSU|2016}} }} * {{нмс |title=Sedum |website=Plant toolbox|url=https://plants.ces.ncsu.edu/plants/sedum |publisher=North Carolina State Universityd |access-date=11 September 2019 |ref={{harvid|NCSU|2019}} }} * {{нмс |last1=PFAF |title=Sedum rupestre L. Crooked Yellow Stonecrop PFAF Plant Database |url=https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Sedum+rupestre |website=PFAF Plant Database |publisher=Plants for a Future |date=2012}} * {{нмс|title=Rolls-Royce - Made in Sussex|url=http://sussex.greatbritishlife.co.uk/article/rolls-royce-made-in-sussex-goodwood-bmw-26150/|work=Sussex Life|date=20 February 2013|access-date=22 September 2019|ref={{harvid|Sussex Life|2013}}|archive-date=2012-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20120306061132/http://sussex.greatbritishlife.co.uk/article/rolls-royce-made-in-sussex-goodwood-bmw-26150/|url-status=dead}} * {{нмс|last=Totilo|first=Stephen|title=The Coolest Things in Nintendo's American Headquarters (And One Uncool Thing) |date=25 August 2011 |publisher=Kotaku |url=http://kotaku.com/5834386/the-coolest-things-in-nintendos-american-headquarters-and-one-uncool-thing|access-date=22 September 2019}} * {{наведено списание | title = Project of the Month: FXFOWLE, Epstein and Tishman complete renovation/ expansion of $465 million Jacob K. Javits Convention Center |url=http://nyrej.com/project-of-the-month-fxfowle-epstein-and-tishman-complete-renovation-expansion-of-465-million-jacob-k-javits-convention-center| date = 9 December 2013 | journal = New York Real Estate Journal|access-date=22 September 2019|ref={{harvid|NYREJ|2013}} }} * {{наведени вести |first=Tess |last=Kalinowski| title=Green roof takes root at Eglinton West |url=https://www.thestar.com/news/gta/article/675703 |date=4 August 2009 |newspaper=Toronto Star |access-date=18 September 2019}} * {{нмс |title=Ford Motor Company's River Rouge Truck Plant|url=http://www.greenroofs.com/projects/ford-motor-companys-river-rouge-truck-plant/ |website=Projects|date=2003|publisher=Greenroofs|ref={{harvid|Greenroofs|2003}}}} * {{нмс |title=International Crassulaceae Network |url=http://www.crassulaceae.ch/de/home |access-date=5 September 2019|ref={{harvid|ICN|2019}}}} ; Податочни бази и флора * {{нмс |last1=Fu |first1=Kunjun |last2=Ohba |first2=Hideaki |last3=Gilbert |first3=Michael |title=Crassulaceae Candolle |website=Flora of China |url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=10225 |access-date=24 August 2019}}<br/>{{наведена книга |last1=Fu |first1=Kunjun |last2=Ohba |first2=Hideaki |year=2001 |chapter=CRASSULACEAE Candolle |chapter-url=http://flora.huh.harvard.edu/china/mss/volume08/CRASSULACEAE.pdf |pages=202–268 |title=Flora of China |volume=8 |access-date=2023-07-13 |archive-date=2021-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210224132508/http://flora.huh.harvard.edu/china/mss/volume08/CRASSULACEAE.pdf |url-status=dead }} ** {{нмс |title=Sedum Linnaeus, Sp. Pl. 1: 430. 1753 |website=Flora of China |url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=129989 |access-date=24 August 2019}}<br>{{наведена книга |year=2001 |chapter=SEDUM Linnaeus, Sp. Pl. 1: 430. 1753 |chapter-url=http://flora.huh.harvard.edu/china/PDF/PDF08/SEDUM.pdf |pages=221–251 |title=Flora of China |volume=8 |access-date=2023-07-13 |archive-date=2021-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211019044533/http://flora.huh.harvard.edu/china/PDF/PDF08/SEDUM.pdf |url-status=dead }} ** {{наведена книга |year=2001 |chapter=PHEDIMUS Rafinesque, Amer. Monthly Mag. & Crit. Rev. 1: 438. 1817 |chapter-url=http://flora.huh.harvard.edu/china/PDF/PDF08/PHEDIMUS.pdf |pages=218–220 |title=Flora of China |volume=8 |access-date=2023-07-13 |archive-date=2021-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225154240/http://flora.huh.harvard.edu/china/PDF/PDF08/PHEDIMUS.pdf |url-status=dead }} * {{нмс |last=GRIN|author-link=Germplasm Resources Information Network|title=''Sedum'' L. |url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomygenus.aspx?id=11032 |work=National Plant Germplasm System |publisher=[[United States Department of Agriculture]] |date= 2019 |access-date=3 August 2019}} * {{нмс |last=Stevens |first=P.F. |date=2019|orig-year= 2001 |website=Angiosperm Phylogeny Website |title=Crassulaceae|publisher=Missouri Botanical Garden|url=http://www.mobot.org/mobot/research/APWeb/orders/Saxifragalesweb.htm#Crassulaceae|access-date=4 August 2019}} (''see also'' Angiosperm Phylogeny Website) * {{нмс|last1=TPL|author-link=The Plant List |title=The Plant List Version 1.1: Sedum|url=http://www.theplantlist.org/1.1/browse/A/Crassulaceae/Sedum/|publisher =Royal Botanic Gardens, Kew and Missouri Botanical Garden |access-date=1 September 2019|date=2013}} * {{нмс |last=WFO|title=Sedum L.|url= http://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-4000034941|website=World Flora Online |access-date=1 September 2019 |date=2019}} * {{нмс |title=Sedum L. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30001444-2|website=Plants of the World Online |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=2 September 2019 |date=2019}} {{refend}} == Надворешни врски == {{рвр|Sedum}} * {{EOL}} * {{GRIN}} * {{Inaturalist-таксон|55735}} {{Таксонска лента|from=Q156851}} [[Категорија:Жедник| ]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Сочници]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Градинарски растенија]] [[Категорија:Статии со извори на руски (ru)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] hvg5umf5l05j761416v6hc9if4h5nfy 5601522 5601516 2026-07-28T22:02:01Z Bjankuloski06 332 5601522 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox |image = Sedum acre single - Niitvälja.jpg |image_caption = [[Лут жедник]] (''Sedum acre'') |display_parents = 2 |taxon = Sedum |authority = [[Карл Линеј|L.]]{{sfn|GRIN|2019}} |type_species = [[Лут жедник]] (''Sedum acre'') |type_species_authority = [[Карл Линеј|L.]] |subdivision_ranks = Подродови |subdivision = * ''Gormania'' * ''Sedum'' |synonyms = {{расклопен список| *''Aithales'' <small>Webb & Berthel.</small> *''Aizopsis'' <small>Grulich</small> *''Amerosedum'' <small>Á.Löve & D.Löve</small> *''Anacampseros'' <small>Mill.</small> *''Asterosedum'' <small>Grulich</small> *''Breitungia'' <small>Á.Löve & D.Löve</small> *''Cepaea'' <small>Fabr.</small> *''Chetyson'' <small>Raf.</small> *''Clausenellia'' <small>Á.Löve & D.Löve</small> *''Cockerellia'' <small>(R.T.Clausen & N.W.Uhl) Á.Löve & D.Löve</small> *''Congdonia'' <small>Jeps.</small> *''Corynephyllum'' <small>Rose</small> *''Diamorpha'' <small>Nutt.</small> *''Etiosedum'' <small>Á.Löve & D.Löve</small> *''Gormania'' <small>Britton</small> *''Helladia'' <small>M.Král</small> *''Hjaltalinia'' <small>Á.Löve & D.Löve</small> *''Hylotelephium'' <small>H.Ohba</small> *''Keratolepis'' <small>Rose ex Fröd.</small> *''Lenophyllum'' <small>Rose</small> *''Leucosedum'' <small>Fourr.</small> *''Macrosepalum'' <small>Regel & Schmalh.</small> *''Meterostachys'' <small>Nakai</small> *''Mucizonia'' <small>(DC.) Batt. & Trab.</small> *''Ohbaea'' <small>V.V.Byalt & I.V.Sokolova</small> *''Oreosedum'' <small>Grulich</small> *''Parvisedum'' <small>R.T.Clausen</small> *''Petrosedum'' <small>Grulich</small> *''Phedimus'' <small>Raf.</small> *''Pistorinia'' <small>DC.</small> *''Poenosedum'' <small>Holub</small> *''Procrassula'' <small>Griseb.</small> *''Prometheum'' <small>(A.Berger) H.Ohba</small> *''Pseudorosularia'' <small>Gurgen.</small> *''Sedastrum'' <small>Rose</small> *''Sedella'' <small>Britton & Rose</small> *''Sedella'' <small>Fourr.</small>, nom. inval. *''Spathulata'' <small>(Boriss.) Á.Löve & D.Löve</small> *''Telmissa'' <small>Fenzl</small> *''Tetrorum'' <small>Rose</small> *''Triactina'' <small>Hook.f. & Thomson</small> }} |}} [[Податотека:EB1911_Sedum_acre_diagram.jpg|мини|Цветен дијаграм на лут жедник]] '''Жедник''' ({{науч|Sedum}}) ― голем [[Род (биологија)|род]] на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] од [[семејство (биологија)|семејството]] на [[дебелци]]те (''Crassulaceae''). Опишан дека содржи до 600 [[Вид (биологија)|видови]], потоа намалени на 400-500. Тие се [[сочници]] од лисја кои се наоѓаат првенствено на [[северна полутопка|северната полутопка]], но се протегаат и на [[Јужна полутопка|јужната полутопка]] во [[Африка]] и [[Јужна Америка]]. Растенијата варираат од [[Едногодишно растение|едногодишни]] и притаени [[Тревесто растение|билки]] до [[Грмушка|грмушки]]. Растенијата имаат лисја што чуваат [[вода]]. Цветовите обично имаат пет ливчиња, ретко четири или шест. Обично има двојно повеќе [[Прашник|прашници]] од ливчиња. Различни видови порано класифицирани како ''Sedum'' сега се во одделните родови ''Hylotelephium'' (жедниковец), ''Petrosedum'' (карпожедник) и ''Rhodiola'' (родиола). Добро познати [[европски]] видови на жедници се ''Sedum acre'', ''Sedum album'', ''Sedum dasyphyllum'', ''Sedum reflexum'' (исто така познат како ''Sedum rupestre'') и ''Sedum hispanicum''. == Опис == Жедникот е [[Род (биологија)|род]] кој вклучува [[Едногодишно растение|едногодишни]], [[Двегодишно растение|двегодишни]] и [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] [[Тревесто растение|билки]]. Тие се одликуваат со сочни лисја и стебла.{{Sfn|Ito et al|2017}} Степенот на [[Морфологија (биологија)|морфолошка]] разновидност и хомоплазија го оневозможуваат [[фенотип]]ското карактеризирање на жедникот.{{Sfn|Nikulin|Gontcharov|2017}} == Таксономија == Жедникот за првпат бил формално опишан од [[Карл Линеј]] во 1753 година, со 15 видови.{{Sfn|Linnaeus|1753}} Од [[Род (биологија)|родовите]] опфатени со [[Семејство (биологија)|семејството]] на дебелците, жедникот е најбогатиот, [[Морфологија (биологија)|најморфолошки]] разновиден и најсложен [[Таксономија|таксономски]]. Историски бил сместен во [[потсемејство]]то Sedoideae, од која бил типски род. Од трите современи потсемејства на Crassulaceae, врз основа на молекуларната филогенетика, жедникот е сместен во потсемејството Sempervivoideae. Иако родот е значително намален, од околу 600{{Sfn|Ohba|1977}} на 420-470 видови,{{Sfn|Fu|Ohba|2001}} со образување до 32 одделни родови,{{Sfn|Mort et al|2001}} тој сè уште сочинува една третина од семејството и е полифилетичен.{{Sfn|Nikulin et al|2016}} Видовите жедници се наоѓаат во четири од шесте главни крунски [[клад]]ови во рамките на потсемејството Sempervivoideae на Crassulaceae и се распределени на [[Племе (биологија)|племиња]], како што се:{{Sfn|Thiede|Eggli|2007}} {| class="wikitable" border="1" |+<big>Кладови и племиња во рамките на ''Sempervivoideae''</big> ! Клад ! Племе |- | Hylotelephium | Telephieae |- | Rhodiola | Umbiliceae |- | style="background: #ccf;" | Sempervivum | Semperviveae |- | style="background: #ccf;" | Aeonium | Aeonieae |- | style="background: #ccf;" | Acre | rowspan="2" | Sedeae |- | style="background: #ccf;" | Leucosedum |- | colspan="2" | '''Забелешка''' Кладови кои содржат жедник, прикажани во сина боја |} Покрај тоа, најмалку девет други различни родови се чини дека се сместени како жедник. Сепак, бројот на видови пронајдени надвор од првите два кладови (племето Sedeae) е само мал дел од целиот род. Затоа, сегашната определба, која е донекаде вештачка и опфатена, мора да се смета за нестабилна.{{Sfn|Nikulin et al|2016}} Односите меѓу племињата на Sempervivoideae се прикажани во кладограмот.{{Cladogram|title=Cladogram of Sempervivoideae tribes{{sfn|Thiede|Eggli|2007}}|align=left|cladogram={{clade| style=width:{{{width|400}}}px; |label1=Sempervivoideae |1={{clade | 1= Telephieae | 2= {{clade | 1= Umbilicieae | 2= {{clade | 1= Semperviveae | 2={{clade | 1= Aeonieae | 2= Sedeae (Leucosedum+Acre) }} }} }} }} }}}}{{Cladogram|title=Кладограм на племињата на Sempervivoideae{{sfn|Thiede|Eggli|2007}}|align=left|cladogram={{clade| style=width:{{{width|400}}}px; |label1=Sempervivoideae |1={{clade | 1= Telephieae | 2= {{clade | 1= Umbilicieae | 2= {{clade | 1= Semperviveae | 2={{clade | 1= Aeonieae | 2= Sedeae (Leucosedum+Acre) }} }} }} }} }}}} Сега се смета дека има приближно 55 [[европски]] видови. Жедникот покажува широка варијација во бројот на [[хромозом]]ите, а [[полиплоидија]]та е честа појава. Хромозомскиот број се смета за важна таксономска одлика.{{Sfn|Hart|1985}} Претходните автори поставиле голем број видови жедници надвор од овие кладови, како што се ''S. spurium'', ''S. stellatum'' и ''S. kamtschaticum'' (клад Telephium),{{Sfn|van Ham|Hart|1998}} што е сегрегирана во ''Phedimus'' (племе Umbiliceae).{{Sfn|Thiede|Eggli|2007}}{{Sfn|Ohba et al|2000}}{{Sfn|Fu|Ohba|2001}}{{Sfn|ICN|2019}} Со оглед на значителните таксономски предизвици што ги претставува овој високо полифилетичен род, предложени се голем број радикални решенија за она што е опишано како „проблемот жедник“, од кои сите ќе бараат значителен број на нови комбинации во рамките на Sempervivoideae. Никулин и неговите колеги (2016) препорачале, со оглед на монофилијата на Aeonieae и Semperviveae, видовите жедници надвор од племето Sedeae (сите во [[подрод]]от ''Gormania'') да бидат отстранети од родот и да бидат прераспределени. Сепак, ова не го решава проблемот на другите родови сместени кај жедникот, во Sedeae.{{Sfn|Nikulin et al|2016}} Во најголемата објавена филогенетска студија (2020), авторите предлагаат поставување на сите таксони во рамките на Sedeae во родот жедник и пренесување на сите други видови на жедник во преостанатите кладови Sempervivoideae на други родови. Овој проширен ''Sedum'' ''sl'' би содржел околу 755 видови.{{Sfn|Messerschmid et al|2020}} === Поделба === Карл Линеj првично опишал 15 [[Вид (биологија)|видови]], кои се одликуваат со петомерни цветови, поделувајќи ги во две групи; Planifolia и Teretifolia, врз основа на морфологијата на листовите. со 15 видови, и оттука го носи неговото име како ботанички авторитет (L.).{{Sfn|Hart|Jarvis|1993}} До 1828 година, де Кандол препознал 88 видови, во шест неформални групи.{{Sfn|de Candolle|1828}} Направени се различни обиди да се поддели овој голем род, покрај сегрегирањето на посебните родови, вклучувајќи создавање на неформални групи, оддели, серии и подродови. За опширна историја на подфамилијата Sedoideae, видете {{Harvnb|Ohba|1978}}. [[Семјуел Фредерик Греј|Греј]] (1821) ги поделил 13-те видови познати во [[Обединетото Кралство]] во тоа време на пет дела; ''Rhodiola'', ''Telephium'', ''Sedum'', (неименуван) и ''Aizoon''.{{Sfn|Gray|1821}} Во 1921 година Прагер основал десет секции; ''Rhodiola'', ''Pseudorhodiola'', ''Giraldiina'', ''Telephium'', ''Aizoon'', ''Mexicana'', ''Seda Genuina'', ''Sempervivoides'', ''Epeteium'' и ''Telmissa''.{{Sfn|Praeger|1921}} Ова подоцна било ревидирано во најпознатиот систем, оној на Бергер (1930), кој дефинирал 22 поделби, кои ги нарекол ''Reihe'' (одделиили серии).{{Sfn|Berger|1930}} Одделите на Бергер биле:  {{div col|colwidth=18em}} * ''Rhodiola'' * ''Pseudorhodiola'' * ''Telephium'' * ''Sedastrum'' * ''Hasseanthus'' * ''Lenophyllopsis'' * ''Populisedum'' * ''Graptopetalum'' * ''Monanthella'' * ''Perrierosedum'' * ''Pachysedum'' * ''Dendrosedum'' * ''Fruticisedum'' * ''Leptosedum'' * ''Afrosedum'' * ''Aizoon'' * ''Seda genuina'' * ''Prometheum'' * ''Cyprosedum'' * ''Epeteium'' * ''Sedella'' * ''Telmissa'' {{div col end}} Голем број од нив, тој дополнително ги поделил.{{Sfn|Berger|1930}} Спротивно на тоа, Фредерстрем (1935) усвоил многу поширок опишување на родот, прифаќајќи ги само ''Sedum'' и ''Pseudosedum'' во рамките на Sedoideae, делејќи го првиот на 9 делови.{{Sfn|Fröderströmm|1935}} Иако ова било проследено со бројни други системи, најшироко прифатената инфрагенерична класификација по Бергер, била од Охба (1978).{{Sfn|Ohba|1978}} Пред ова, повеќето видови во Sedoideae биле сместени во родот ''Sedum''.{{Sfn|Ohba et al|2000}} Од овие системи, било забележано „Сè уште не е предложена навистина задоволителна основа за поделба на семејството на родови“.{{Sfn|Tutin et al|1993}} Некои други автори додале други серии и комбинирале некои од сериите во групи, како што се оддели.{{Sfn|Uhl|1978}} Посебно „''Sedum'' секцијата ''Sedum''“ е поделена на серии (види Кладови){{Sfn|Nikulin et al|2016}}{{Sfn|Ito et al|2017}} Во поново време, два подрода се признаени, ''Gormania'' и ''Sedum''.{{Sfn|Nikulin et al|2016}} * ''Gormania'' : <small>(Britton) Clausen</small> . 110 видови од Sempervivum, Aeonium и Leucosedum clades. [[Европа]] и [[Северна Америка]]. * ''Sedum'': 320 видови од кладот Acre. Умерени и суптропски зони на северната полутопка ([[Азија]] и [[Америка]]).{{Sfn|Hart|Alpinar|1991}} Подродот ''Sedum'' се смета за три географски различни, но со еднаква големина делови:{{Sfn|Hart|Alpinar|1991}} * ''S.'' sect. ''Sedum'' околу. 120 spp. домородни во Европа, [[Мала Азија]] и [[северна Африка]], кои се движат од северна Африка до средна [[Скандинавија]] и од [[Исланд]] до планината [[Урал]], [[Кавказ]] и [[Иран]]. * ''S.'' sect. ''Americana'' <small>Frod.</small> * ''S.'' sect. ''Asiatica'' <small>Frod.</small> ''S.'' sect. ''Sedum'' вклучува 54 видови домородни во Европа, кои Бергер ги класифицира во 27 серии.{{Sfn|Hart|Alpinar|1991}} ==== Кладови ==== Видовите и сериите се:{{Sfn|Hart|1995}}{{Sfn|Hart|1995a}}{{Sfn|Hart|1997}}{{Sfn|van Ham|Hart|1998}}{{Sfn|Thiede|Eggli|2007}}{{Sfn|Nikulin et al|2016}}{{Sfn|Mort et al|2001}}{{Sfn|Ding et al|2019}} ===== Подрод ''Gormania'' ===== {| |[[Податотека:sedum reflexum 01.jpg|мини|upright=0.6|left|''[[Sedum rupestre]]''|alt=Sedum rupestre, the reflexed stonecrop]] ;Semperviveae {{div col|colwidth=22em}} * ''S''. series ''Rupestria'' ([[Евроазија]]) ** ''[[Sedum rupestre|S. rupestre]]'' <small>[[L.]]</small> * ''S. armenum'' <small>[[Boiss.]] и [[A.Huet]]</small> * ''S. assyriacum'' <small>[[Boiss.]]</small> ([[Близок Исток]]){{efn|Нерешено име{{sfn|TPL|2013}}}} * ''S. mooneyi'' <small>M.Gilbert</small> (североисточна Африка) * ''[[Sedum sediforme|S. sediforme]]'' <small>([[Jacq.]]) [[Pau]]</small> {{div col end}} Од околу 80 евроазиски видови, серијата ''Rupestria'' образува посебна монофилетска група од околу десет [[таксон]]и, која некои автори ја сметаат за посебен род, ''Petrosedum''.{{sfn|van Ham et al| 1994}}{{sfn|Gallo|2017}}{{sfn|Gallo|2017a}} Тоа била серија 20 во класификацијата на Бергер. Домородна во Европа, таа дошла да биде одгледувана и станала одомаќинет во [[Северна Америка]].{{sfn|Gallo|Zika|2014}} {{clear}} {| |[[Податотека:Sedum caeruleum.jpg|thumb|upright=0.6|left|''[[Sedum caeruleum]]''|alt=Sedum caeruleum, the sky stone-crop]] ;Aeonieae ([[Северна Африка]]) {{div col|colwidth=22em}} * ''S.'' series ''Pubescens'' ** ''S. pubescens'' <small>[[Vahl]]</small> * ''S.'' series ''Caerulea'' ** ''[[Sedum caeruleum|S. caeruleum]]''{{sfn|Hart|2003|loc=p.&nbsp;41}} * ''S. jaccardianum'' <small>[[Maire]] & [[Wilczek]]</small> * ''S.'' series ''Monanthoidea'' ** ''Monanthes atlantica'' <small>J.Ball</small> (=''S. surculosum'' <small>[[Coss.]]</small>) * ''S. modestum'' <small>[[Boiss.]]</small> {{div col end}} Сместени во серијата ''Monanthoidea'' се три макаронезиски сегрегирани родови, ''[[Aichryson]]'', ''[[Monanthes]]'' и ''[[Aeonium]]''.{{sfn|Thiede|Eggli|2007}} {{Clear}} {| |[[Податотека:Sedumdasyphyllum.jpg|thumb|upright=0.6|left|''[[Sedum dasyphyllum]]''|alt=Sedum dasyphyllum, the Corsican stonecrop]] ;Sedeae - Leucosedum ([[Европа]]/[[Средоземје]]/[[Близок Исток]]/[[Средна Азија]]) {{div col|colwidth=22em}} * ''S.'' series ''Aithales'' (Сред) ** ''S. pallidum'' <small>[[M.Bieb.]]</small> * ''S.'' series ''Alba'' (Сред) ** ''[[Sedum album|S. album]]'' <small>[[L.]]</small> ** ''S. gracile'' <small>[[C.A.Mey.]]</small> ** ''S. magellense'' <small>[[Ten.]]</small> * ''S.'' series ''Alsinefolia'' <small>[[All.]]</small> (Med) * ''S.'' series ''Atrata'' (Сред) * ''S.'' series ''Brevifolia'' (Сред) * ''S.'' series ''Cepaea'' (Сред) * ''S. commixtum'' <small>[[Moran]] & Hutchison</small> * ''S.'' series ''Convertifolia'' (Сред) * ''S.'' series ''Dasyphylla'' (Сред) ** ''[[Sedum dasyphyllum|S. dasyphyllum]]'' <small>L.</small> * ''S.'' series ''Glauco-rubens'' (Сред) ** ''[[Sedum hispanicum|S. hispanicum]]'' <small>L.</small> * ''S.'' series ''Gracile'' (Сред) * ''S.'' series ''Hirsuta'' (Сред) ** ''S. hirsutum'' <small>[[All.]]</small> {{div col end}} Во [[Левант]], еден вид на овој [[сочник|сочен]] (''S. microcarpum'') го покрива каменото тло како тепих каде што почвата е плитка, растејќи не повисока од 5-10 цм. На почетокот, месестите лисја се светло зелени, но како што напредува сезоната, месестите лисја стануваат црвени. {{clear}} {| |[[Податотека:Succulent - Flora of Israel.jpg|thumb|upright=0.6|left|''Sedum microcarpum''|alt=Sedum microcarpum, the small-fruited stone-crop]] ;[[Европа]]/[[Средоземје]]/[[Близок Исток]]/[[Средна Азија]] {{div col|colwidth=22em}} * ''Sedum'' series ''Inconspicua'' (Сред) * ''S. ince'' <small>'t Hart & Alpinar</small> * ''S. lydium'' <small>[[Boiss.]]</small> * ''[[Sedum microcarpum|S. microcarpum]]'' <small>([[Sm.]]) [[Schönland]]</small> * ''S.'' series ''Monregalense'' (Сред) * ''[[Sedum moranii|S. moranii]]'' <small>R.T.Clausen</small> * ''S.'' series ''Nana'' (Сред) * ''S.'' series ''Pedicellata'' (Med) * ''S. sedoides'' <small>([[Jacquem.]] ex [[Decne.]]) [[Pau]]</small> * ''S.'' series ''Steico'' (Сред) * ''S.'' series ''Subrosea'' (Сред) * ''S.'' series ''Subulata'' (Сред) * ''S.'' series ''Telmissa'' (Сред) * ''S.'' series ''Tenella'' (Сред) {{div col end}} * Сред = Средоземна распространетост Следниве родови се сместени во кладот Leucosedum: ''[[Rosularia]]'', ''[[Prometheum]]'', ''[[Sedella (plant)|Sedella]]'' и ''[[Dudleya]]''.{{sfn|Thiede|Eggli|2007}} ''Rosularia'' е парафиетична, и некои видови на ''Sedum'', како што е ''S. sempervivoides'' <small>Fischer ex M. Bieberstein</small> се сместени од некои автори во ''Rosularia'', како ''R. sempervivoides'' <small>(Fischer ex M. Bieberstein) Boriss</small>.{{sfn|WFO|2019}} == Видови == {{Главна|Список на видови жедник}} Родот жедник содржи 400–500 видови, зависно сметањето на родовите. === Во Македонија === [[Податотека:Растение од родот жедник 01.jpg|мини|десно|Лут жедник на планината [[Баба (планина)|Баба]].]] Во [[Македонија]] се присутни 18 видови од родот жедник (''Sedum''). Има и други растенија со народното име „жедник“ кои денес се префрлени во други родови.{{efn|Видовите во Македонија со народно име „жедник“ кои порано биле во родот ''Sedum'' (жедник) се следниве: ''Hylotelephium maximum'' — голем жедник (порано ''Sedum maximum''), ''Petrosedum ochroleucum'' - жолтеникавобел жедник (порано ''Sedum ochroleucum'') и ''Petrosedum amplexicaule'' — стеблосклопен жедник (порано ''Sedum amplexicaule''). Покрај тоа, црвениот жедник сега се смета за подвид на алпскиот (''Sedum alpestre'' subsp. ''erythraeum''), а порано се сметал за свој вид ''Sedum erythraeum''.}}<ref name="ФлораМак1.4">{{ФлораМак1.4|1050-1069}}</ref> *''[[Sedum acre]]'' {{мали|L.}} — лут жедник или јарче *''[[Sedum aetnense]]'' {{мали|Tineo}} — етненски жедник *''[[Sedum album]]'' {{мали|L.}} — бел жедник *''[[Sedum alpestre]]'' {{мали|Vill.}} — алпски жедник *''[[Sedum annuum]]'' {{мали|L.}} — едногодишен жедник *''[[Sedum atratum]]'' {{мали|L.}} — темен жедник *''[[Sedum cepaea]]'' {{мали|L.}} — кромидест жедник *''[[Sedum cespitosum]]'' {{мали|(Cav.) DC.}} — бусенест жедник *''[[Sedum dasyphyllum]]'' {{мали|L.}} — густолистен жедник *''[[Sedum grisebachii]]'' {{мали|Boiss. & Heldr.}} — Гризебахов жедник *''[[Sedum hispanicum]]'' {{мали|L.}} — шпански жедник *''[[Sedum laconicum]]'' {{мали|Boiss. & Heldr.}} — лаконски жедник *''[[Sedum magellense]]'' {{мали|Ten.}} — мајелски жедник *''[[Sedum pallidum]]'' {{мали|M.Bieb.}} — блед жедник *''[[Sedum rubens]]'' {{мали|L.}} — црвеникав жедник *''[[Sedum stefco]]'' {{мали|Stef.}} — Стефчов жедник *''[[Sedum tuberiferum]]'' {{мали|Stoj. & Stef.}} — кртолоносен жедник *''[[Sedum urvillei]]'' {{мали|DC.}} — Ирвилов жедник ==Белешки== {{белешки|group=Hylotelephium}} == Наводи == {{наводи}} ==Библиографија== {{refbegin|30em}} ===Книги и тези=== * {{наведена книга |last=Berger |first=A.|title=Die Natürlichen Pflanzenfamilien |editor=Engler, Adolf |editor2=Prantl, Karl Anton |volume=18A |chapter=Crassulacaeae |pages=352–483 |year=1930 |publisher=Verlag von Wilhelm Engelmann |location=Leipzig}} * {{наведена дисертација|last1=Doyle|first1=Amanda|title=The roles of temperature and host plant interactions in larval development and population ecology of Parnassius smintheus Doubleday, the Rocky Mountain Apollo butterfly |url=https://era.library.ualberta.ca/files/gx41mj04d/Doyle_Amanda_Fall_2011.pdf|publisher=University of Alberta, Department of Biological Sciences|access-date=2 September 2019|date=2011|type=магистерски труд}} * {{наведена книга|editor-last=Eggli|editor-first=Urs|title=Illustrated Handbook of Succulent Plants: Crassulaceae|url=https://books.google.com/books?id=nU7mCAAAQBAJ|date= 2003|publisher=Springer Science & Business Media |doi=10.1007/978-3-642-55874-0|isbn=978-3-642-55874-0|s2cid=36280482}} * {{наведена книга|last=Fröderströmm|first=Harald|title=The Genus Sedum L.: a systematic essay|url=https://books.google.com/books?id=6czvAAAAMAAJ|year=1935|series=Meddelanden från Göteborgs botaniska trädgärd vol. 7|publisher=Elander Boktryckeri Aktiebolag}} * {{наведена книга |editor1-last=Hart |editor1-first=H. 't |editor2-last=Eggli |editor2-first=U. |title=Evolution and systematics of the Crassulaceae |date=1995 |publisher=Backhuys |location=Leiden |isbn=978-9073348462}} * {{наведена книга |last1=Hart |first1=H. 't |title=Infrafamilial and generic classification of the Crassulaceae |pages=159–172|year=1995}}, in {{harvtxt|Hart|Eggli|1995}} * {{наведена книга|last1=Hart|first1=Henk 't|editor-last=Eggli|editor-first=Urs|title=Sedums of Europe - Stonecrops and Wallpeppers|url=https://books.google.com/books?id=26wscf9vm38C|date= 2003|publisher=CRC Press|isbn=978-90-5809-594-7}} * {{наведена книга|editor-last=Opler|editor-first=Paul A.|title=A Field Guide to Western Butterflies |url=https://books.google.com/books?id=ilL_XX1rbNoC |year=1999 |orig-year=1992 |edition=2nd |publisher=Houghton Mifflin Harcourt |isbn=0-395-79151-0 |chapter=Xami hairstreak Callophrys xami |page=219}} * {{наведена книга|last1=Pojar|first1=Jim|last2=MacKinnon|first2=Andy|title=Plants of Coastal British Columbia: Including Washington, Oregon and Alaska|url=https://books.google.com/books?id=uRjkPAAACAAJ|year=2004|publisher=Lone Pine Publishing |isbn=978-1-55105-532-9}} * {{наведена книга|last=Reiner |first=Ralph E. |year=1969 |title=Introducing the Flowering Beauty of Glacier National Park and the Majestic High Rockies |url=https://archive.org/details/introducingflowe00rein |publisher=Glacier Park, Inc. |isbn=978-9110111493}} * {{наведена книга|last1=Thiede |first1=J |last2=Eggli |first2=U|editor-last=Kubitzki |editor-first=Klaus |title=Berberidopsidales, Buxales, Crossosomatales, Fabales p.p., Geraniales, Gunnerales, Myrtales p.p., Proteales, Saxifragales, Vitales, Zygophyllales, Clusiaceae Alliance, Passifloraceae Alliance, Dilleniaceae, Huaceae, Picramniaceae, Sabiaceae |year=2007 |chapter=Crassulaceae|pages=83–119|url=https://books.google.com/books?id=PdSL7jBNX9EC |isbn=978-3540322146}} ''([https://www.researchgate.net/publication/227205999_Crassulaceae full text at]'' ResearchGate) * {{наведена книга|editor1-last=Tutin|editor1-first=T. G.|editor2-last=Burges|editor2-first=N. A.|editor3-last=Edmondson|editor3-first=J. R.|title=Flora Europaea. Volume 1, Psilotaceae to Platanaceae |url=https://books.google.com/books?id=2SKzwwEACAAJ|date= 1993|orig-year=1964|publisher=Cambridge University Press|edition=2|chapter=Crassulaceae|page=422|isbn=978-0-521-41007-6|ref={{harvid|Tutin et al|1993}}}} ; Историски * {{наведена книга |last1=de Candolle |first1=A. P. |author-link=Огистен Пирам де Кандол|title=Prodromus systematis naturalis regni vegetabilis, sive, Enumeratio contracta ordinum generum specierumque plantarum huc usque cognitarium, juxta methodi naturalis, normas digesta |volume=3 |chapter=Sedum|pages=401–410|chapter-url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/7152#page/412/mode/1up|date=1828 |publisher=Treuttel et Würtz |location=Paris |url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/286#/summary}} * {{наведена EB1911|wstitle=Sedum |page= 580 |volume= 24}} * {{наведена книга|last=Gray|first=Samuel Frederick|title=A natural arrangement of British plants: according to their relations to each other as pointed out by Jussieu, De Candolle, Brown, &c. 2 vols. |year=1821|publisher=Baldwin, Cradock, and Joy |location=London |url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/43804#/summary |chapter=Sedum |chapter-url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/95185#page/551/mode/1up |pages=ii: 539–543}} * {{наведена книга |last=Linnaeus |first=Carl |author-link=Карл Линеј|title=Species Plantarum: exhibentes plantas rite cognitas, ad genera relatas, cum differentiis specificis, nominibus trivialibus, synonymis selectis, locis natalibus, secundum systema sexuale digestas |url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/13829#page/315/mode/1up|year=1753 |volume=1|chapter=Sedum |chapter-url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/13829#page/442/mode/1up |pages=430–432 |publisher=Impensis Laurentii Salvii |location=Stockholm}} ===Статии=== * {{наведено списание |last1=Ding |first1=Hengwu |last2=Zhu |first2=Ran |last3=Dong |first3=Jinxiu |last4=Bi |first4=De |last5=Jiang |first5=Lan |last6=Zeng |first6=Juhua |last7=Huang |first7=Qingyu |last8=Liu |first8=Huan |last9=Xu |first9=Wenzhong |last10=Wu |first10=Longhua |last11=Kan |first11=Xianzhao |title=Next-Generation Genome Sequencing of Sedum plumbizincicola Sheds Light on the Structural Evolution of Plastid rRNA Operon and Phylogenetic Implications within Saxifragales |journal=Plants |date=29 September 2019 |volume=8 |issue=10 |pages=386 |doi=10.3390/plants8100386|pmid=31569538 |pmc=6843225 |ref={{harvid|Ding et al|2019}}|doi-access=free }} * {{наведено списание |last1=Gallo |first1=Lorenzo |title=Towards a review of the genus ''Petrosedum'' (Crassulaceae): Taxonomic and nomenclatural notes on Iberian taxa |journal=Webbia |date=24 August 2017a |volume=72 |issue=2 |pages=207–216 |doi=10.1080/00837792.2017.1363978|s2cid=90686505}} * {{наведено списание |last1=Gallo |first1=Lorenzo |title=Nomenclatural novelties in Petrosedum (Crassulaceae) |journal=Phytotaxa |date=9 May 2017 |volume=306 |issue=2 |pages=169 |doi=10.11646/phytotaxa.306.2.8}} * {{наведено списание |last1=Gallo |first1=Lorenzo |last2=Zika |first2=Peter |title=A taxonomic study of Sedum series Rupestria (Crassulaceae) naturalized in North America |url=https://www.researchgate.net/publication/290281525|journal=Phytotaxa |date=30 July 2014 |volume=175 |issue=1 |pages=19 |doi=10.11646/phytotaxa.175.1.2}} * {{наведено списание |last1=Grulich |first1=Vit |title=Generic division of Sedoideae in Europe and the adjacent regions |journal=Preslia |date=1984 |volume=56 |pages=29–45 |url=http://www.preslia.cz/archive/Preslia_56_1984_29-45.pdf}} * {{наведено списание |last1=van Ham |first1=Roeland C. H. J. |last2=Hart |first2=Henk 't |title=Evolution of Sedum series Rupestria (Crassulaceae): Evidence from chloroplast DNA and biosystematic data |url=https://archive.org/details/sim_plant-systematics-and-evolution_1994_190_1-2/page/1 |journal=Plant Systematics and Evolution |date=March 1994 |volume=190 |issue=1–2 |pages=1–20 |doi=10.1007/BF00937855|s2cid=25580936 |ref={{harvid|van Ham et al|1994}}}} * {{наведено списание |last1=Hart |first1=H. 't |title=The evolution of the Sedum acre group (Crassulaceae) |journal=Bocconea |date=1995a |volume=5 |pages=119–128 |url=http://www.herbmedit.org/bocconea/5-119.pdf}} * {{наведено списание |last1=Hart |first1=H. 't |title=Chromosome Numbers in Sedum (Crassulaceae) from Greece |journal=Willdenowia |date=1985 |volume=15 |issue=1 |pages=115–135 |jstor=3996547}} * {{наведено списание |last1=Hart |first1=Henk 'T. |title=Diversity within Mediterranean Crassulaceae |journal=Lagascalia |date=1997 |volume=19 |issue=1–2 |pages=93–100 |url=https://idus.us.es/xmlui/bitstream/handle/11441/63144/Diversity%20Hart.pdf?sequence=1 }}{{Мртва_врска|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{наведено списание |last1=Hart |first1=H. 'T |last2=Alpinar |first2=K. |title=Biosystematic Studies in Sedum (Crassulaceae) of Turkey. 1. Notes on Four Hitherto Little Known Species Collected in the Western Part of Anatolia |journal=Willdenowia |date=1991 |volume=21 |issue=1/2 |pages=143–156 |issn=0511-9618|jstor=3996600}} * {{наведено списание |last1=Hart |first1=H. 't |last2=Jarvis |first2=C. E. |title=Typification of Linnaeus's names for European species of Sedum subgen. Sedum|url=https://archive.org/details/taxon_1993-05_42_2/page/399 |journal=Taxon |date=May 1993 |volume=42 |issue=2 |pages=399–410 |doi=10.2307/1223149|jstor=1223149}} * {{наведено списание |last1=Ito |first1=Takuro |last2=Nakanishi |first2=Hiroki |last3=Chichibu |first3=Yoshiro |last4=Minoda |first4=Kiyotaka |last5=Kokubugata |first5=Goro |title=Sedum danjoense (Crassulaceae), a new species of succulent plants from the Danjo Islands in Japan |journal=Phytotaxa |date=9 June 2017 |volume=309 |issue=1 |pages=23 |doi=10.11646/phytotaxa.309.1.2|ref={{harvid|Ito et al|2017}}|doi-access=free }} * {{наведено списание |last1=Mayuzumi |first1=Shinzo |last2=Ohba |first2=Hideaki |title=The Phylogenetic Position of Eastern Asian Sedoideae (Crassulaceae) Inferred from Chloroplast and Nuclear DNA Sequences |journal=Systematic Botany |date=2004 |volume=29 |issue=3 |pages=587–598 |issn=0363-6445|jstor=25063994 |doi=10.1600/0363644041744329|s2cid=84319808}} * {{наведено списание |last1=Messerschmid |first1=Thibaud F.E. |last2=Klein |first2=Johannes T. |last3=Kadereit |first3=Gudrun |last4=Kadereit |first4=Joachim W. |title=Linnaeus's folly – phylogeny, evolution and classification of Sedum (Crassulaceae) and Crassulaceae subfamily Sempervivoideae |journal=Taxon |date=4 September 2020 |volume=69 |issue=5 |pages=892–926 |doi=10.1002/tax.12316|ref={{harvid|Messerschmid et al|2020}}|doi-access=free }} * {{наведено списание |last1=Monterusso |first1=Michael A |last2=Rowe |first2=D. Bradley |last3=Rugh |first3=Clayton L |title=Establishment and Persistence of Sedum spp. and Native Taxa for Green Roof Applications |journal=HortScience |date=2005 |volume=40 |issue=2 |pages=391–396 |url=https://www.researchgate.net/publication/268376352|ref={{harvid|Monterusso et al|2005}}|doi=10.21273/HORTSCI.40.2.391 |doi-access=free }} * {{наведено списание |last1=Mort |first1=Mark E. |last2=Soltis |first2=Douglas E. |last3=Soltis |first3=Pamela S. |last4=Francisco-Ortega |first4=Javier |last5=Santos-Guerra |first5=Arnoldo|title=Phylogenetic relationships and evolution of Crassulaceae inferred from matK sequence data |journal=[[American Journal of Botany]] |date=January 2001 |volume=88 |issue=1 |pages=76–91 |doi=10.2307/2657129|ref={{harvid|Mort et al|2001}}|jstor=2657129 |pmid=11159129 |doi-access=free }} * {{наведено списание |last1=Mort |first1=Mark E |last2=O'Leary |first2=T. Ryan |last3=Carrillo-Reyes |first3=Pablo |display-authors=etal|title=Phylogeny and evolution of Crassulaceae: Past, present, and future |journal=Biodiversity & Ecology |date=December 2009 |volume=3 |pages=69–86 |url=https://www.researchgate.net/publication/248701315|ref={{harvid|Mort et al|2009}}}} * {{наведено списание |last1=Nikulin |first1=Vyacheslav Yu. |last2=Gontcharova |first2=Svetlana B. |last3=Stephenson |first3=Ray |last4=Gontcharov |first4=Andrey A. |title=Phylogenetic relationships between Sedum L. and related genera (Crassulaceae) based on ITS rDNA sequence comparisons |journal=Flora |date=September 2016 |volume=224 |pages=218–229 |doi=10.1016/j.flora.2016.08.003|ref={{harvid|Nikulin et al|2016}}}} * {{наведено списание |last1=Nikulin |first1=Vyacheslav Yu|last2=Gontcharov |first2=Andrey A. |title=Molecular-phylogenetic characterization of Sedum L. (Crassulaceae) and closely related genera based on cpDNA gene matK and ITS rDNA sequence comparisons |journal=Botanicheskii Zhurnal |date=2017 |volume=102 |issue=2 |pages=309–328 |url=https://www.researchgate.net/publication/316093889|language=ru}} * {{наведено списание |last1=Ohba |first1=Hideaki |title=The taxonomic status of Sedum telephium and its allied species (Crassulaceae) |journal=The Botanical Magazine Tokyo |date=March 1977 |volume=90 |issue=1 |pages=41–56 |doi=10.1007/BF02489468|s2cid=22239507}} * {{наведено списание |last1=Ohba |first1=H |title=Generic and infrageneric classification of the old world sedoideae crassulaceae |journal=Journal of the Faculty of Science University of Tokyo Section III Botany 12(4): 139-193 |date=1978 |volume=12 |issue=4 |pages=139–193}} * {{наведено списание |last1=Ohba |first1=Hideaki |last2=Bartholomew |first2=Bruce M |last3=Turland |first3=Nicholas J |last4=Kunjun |first4=Fu |title=New Combinations in Phedimus (Crassulaceae) |journal=Novon |date=2000 |volume=10 |issue=4 |pages=400–402 |url=http://flora.huh.harvard.edu/china/novon/Ohbaetal110-4.htm |doi=10.2307/3392995 |jstor=3392995 |ref={{harvid|Ohba et al|2000}} |access-date=2023-07-13 |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820160154/http://flora.huh.harvard.edu/china/novon/Ohbaetal110-4.htm |url-status=dead }} * {{наведено списание |last1=Praeger |first1=R. Lloyd |title=An account of the genus Sedum as found in cultivation |journal=Journal of the Royal Horticultural Society |date=1921 |volume=46 |pages=1–314 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/15616#/summary}} * {{наведено списание |last1=Uhl |first1=Charles H. |title=Chromosomes of Mexican Sedum II. Section Pachysedum |url=https://archive.org/details/sim_rhodora_1978-10_80_824/page/491 |journal=Rhodora |date=1978 |volume=80 |issue=824 |pages=491–512 |issn=0035-4902 |jstor=23311260 }} * {{наведено списание |last1=van Ham |first1=Roeland C. H. J. |last2=Hart |first2=Henk ’t |title=Phylogenetic relationships in the Crassulaceae inferred from chloroplast DNA restriction-site variation |journal=[[American Journal of Botany]] |date=January 1998 |volume=85 |issue=1 |pages=123–134 |doi=10.2307/2446561 |jstor=2446561 |pmid=21684886 |doi-access=free }} * {{наведено списание|last1=Ziegler|first1=J. Benjamin|last2=Escalante|first2=Tarsicio|title=Observations on the Life History of Callophrys Xami (Lycaenidae)|journal=Journal of the Lepidopterists' Society |date=1964 |volume=18 |issue=2 |pages=85–89 |url=http://images.peabody.yale.edu/lepsoc/jls/1960s/1964/1964-18(2)85-Ziegler.pdf}} * {{наведено списание |last1=Zika |first1=Peter F. |last2=Wilson |first2=Barbara L. |last3=Brainerd |first3=Richard E. |last4=Otting |first4=Nick |last5=Darington |first5=Steven |last6=Knaus |first6=Brian J. |last7=Nelson |first7=Julie Kierstead |title=A review of Sedum section Gormania (Crassulaceae) in western North America |journal=Phytotaxa |date=10 September 2018 |volume=368 |issue=1 |pages=1 |doi=10.11646/phytotaxa.368.1.1|ref={{harvid|Zika et al|2018}}|doi-access=free }} ===Мрежни страници=== * {{нмс |last1=Cammidge |first1=Jacki |title=Succulents and Water Wise Perennials |url=https://www.drought-smart-plants.com/ |website=Drought Smart Plants |access-date=3 September 2019 |date=2019}} * {{нмс |title=Sedum Society |url=http://www.cactus-mall.com/sedum/ |website=www.cactus-mall.com |access-date=3 September 2019 |archive-date=2023-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230412124233/http://www.cactus-mall.com/sedum/ |url-status=dead }} * {{нмс |last1=Faucon |first1=Philippe |title=Plants Belonging to the Genus 'Sedum' |url=http://www.desert-tropicals.com/Plants/Crassulaceae/Sedum.html |website=Desert Tropicals |access-date=4 September 2019 |date=2004 |archive-date=2015-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923223206/http://www.desert-tropicals.com/Plants/Crassulaceae/Sedum.html |url-status=dead }} * {{нмс |title=Find a plant |url=https://www.rhs.org.uk/plants |publisher=Royal Horticultural Society |access-date=4 September 2019 |date=2019|ref={{harvid|RHS|2019}}}} * {{нмс |title=Sedum spp. |url=http://plants.ces.ncsu.edu/plants/all/sedum-spp/ |publisher=North Carolina State University |archive-url=https://web.archive.org/web/20150315053800/http://plants.ces.ncsu.edu/plants/all/sedum-spp/ |archive-date=15 March 2015|access-date=11 September 2019 |ref={{harvid|NCSU|2016}} }} * {{нмс |title=Sedum |website=Plant toolbox|url=https://plants.ces.ncsu.edu/plants/sedum |publisher=North Carolina State Universityd |access-date=11 September 2019 |ref={{harvid|NCSU|2019}} }} * {{нмс |last1=PFAF |title=Sedum rupestre L. Crooked Yellow Stonecrop PFAF Plant Database |url=https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Sedum+rupestre |website=PFAF Plant Database |publisher=Plants for a Future |date=2012}} * {{нмс|title=Rolls-Royce - Made in Sussex|url=http://sussex.greatbritishlife.co.uk/article/rolls-royce-made-in-sussex-goodwood-bmw-26150/|work=Sussex Life|date=20 February 2013|access-date=22 September 2019|ref={{harvid|Sussex Life|2013}}|archive-date=2012-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20120306061132/http://sussex.greatbritishlife.co.uk/article/rolls-royce-made-in-sussex-goodwood-bmw-26150/|url-status=dead}} * {{нмс|last=Totilo|first=Stephen|title=The Coolest Things in Nintendo's American Headquarters (And One Uncool Thing) |date=25 August 2011 |publisher=Kotaku |url=http://kotaku.com/5834386/the-coolest-things-in-nintendos-american-headquarters-and-one-uncool-thing|access-date=22 September 2019}} * {{наведено списание | title = Project of the Month: FXFOWLE, Epstein and Tishman complete renovation/ expansion of $465 million Jacob K. Javits Convention Center |url=http://nyrej.com/project-of-the-month-fxfowle-epstein-and-tishman-complete-renovation-expansion-of-465-million-jacob-k-javits-convention-center| date = 9 December 2013 | journal = New York Real Estate Journal|access-date=22 September 2019|ref={{harvid|NYREJ|2013}} }} * {{наведени вести |first=Tess |last=Kalinowski| title=Green roof takes root at Eglinton West |url=https://www.thestar.com/news/gta/article/675703 |date=4 August 2009 |newspaper=Toronto Star |access-date=18 September 2019}} * {{нмс |title=Ford Motor Company's River Rouge Truck Plant|url=http://www.greenroofs.com/projects/ford-motor-companys-river-rouge-truck-plant/ |website=Projects|date=2003|publisher=Greenroofs|ref={{harvid|Greenroofs|2003}}}} * {{нмс |title=International Crassulaceae Network |url=http://www.crassulaceae.ch/de/home |access-date=5 September 2019|ref={{harvid|ICN|2019}}}} ; Податочни бази и флора * {{нмс |last1=Fu |first1=Kunjun |last2=Ohba |first2=Hideaki |last3=Gilbert |first3=Michael |title=Crassulaceae Candolle |website=Flora of China |url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=10225 |access-date=24 August 2019}}<br/>{{наведена книга |last1=Fu |first1=Kunjun |last2=Ohba |first2=Hideaki |year=2001 |chapter=CRASSULACEAE Candolle |chapter-url=http://flora.huh.harvard.edu/china/mss/volume08/CRASSULACEAE.pdf |pages=202–268 |title=Flora of China |volume=8 |access-date=2023-07-13 |archive-date=2021-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210224132508/http://flora.huh.harvard.edu/china/mss/volume08/CRASSULACEAE.pdf |url-status=dead }} ** {{нмс |title=Sedum Linnaeus, Sp. Pl. 1: 430. 1753 |website=Flora of China |url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=129989 |access-date=24 August 2019}}<br>{{наведена книга |year=2001 |chapter=SEDUM Linnaeus, Sp. Pl. 1: 430. 1753 |chapter-url=http://flora.huh.harvard.edu/china/PDF/PDF08/SEDUM.pdf |pages=221–251 |title=Flora of China |volume=8 |access-date=2023-07-13 |archive-date=2021-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211019044533/http://flora.huh.harvard.edu/china/PDF/PDF08/SEDUM.pdf |url-status=dead }} ** {{наведена книга |year=2001 |chapter=PHEDIMUS Rafinesque, Amer. Monthly Mag. & Crit. Rev. 1: 438. 1817 |chapter-url=http://flora.huh.harvard.edu/china/PDF/PDF08/PHEDIMUS.pdf |pages=218–220 |title=Flora of China |volume=8 |access-date=2023-07-13 |archive-date=2021-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225154240/http://flora.huh.harvard.edu/china/PDF/PDF08/PHEDIMUS.pdf |url-status=dead }} * {{нмс |last=GRIN|author-link=Germplasm Resources Information Network|title=''Sedum'' L. |url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomygenus.aspx?id=11032 |work=National Plant Germplasm System |publisher=[[United States Department of Agriculture]] |date= 2019 |access-date=3 August 2019}} * {{нмс |last=Stevens |first=P.F. |date=2019|orig-year= 2001 |website=Angiosperm Phylogeny Website |title=Crassulaceae|publisher=Missouri Botanical Garden|url=http://www.mobot.org/mobot/research/APWeb/orders/Saxifragalesweb.htm#Crassulaceae|access-date=4 August 2019}} (''see also'' Angiosperm Phylogeny Website) * {{нмс|last1=TPL|author-link=The Plant List |title=The Plant List Version 1.1: Sedum|url=http://www.theplantlist.org/1.1/browse/A/Crassulaceae/Sedum/|publisher =Royal Botanic Gardens, Kew and Missouri Botanical Garden |access-date=1 September 2019|date=2013}} * {{нмс |last=WFO|title=Sedum L.|url= http://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-4000034941|website=World Flora Online |access-date=1 September 2019 |date=2019}} * {{нмс |title=Sedum L. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30001444-2|website=Plants of the World Online |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=2 September 2019 |date=2019}} {{refend}} == Надворешни врски == {{рвр|Sedum}} * {{EOL}} * {{GRIN}} * {{Inaturalist-таксон|55735}} {{Таксонска лента|from=Q156851}} [[Категорија:Жедник| ]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Сочници]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Градинарски растенија]] [[Категорија:Статии со извори на руски (ru)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 9zibl87fpcx2jkyu8g2qwzgomffdqko 5601525 5601522 2026-07-28T22:06:33Z Bjankuloski06 332 5601525 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox |image = Sedum acre single - Niitvälja.jpg |image_caption = [[Лут жедник]] (''Sedum acre'') |display_parents = 2 |taxon = Sedum |authority = [[Карл Линеј|L.]]{{sfn|GRIN|2019}} |type_species = [[Лут жедник]] (''Sedum acre'') |type_species_authority = [[Карл Линеј|L.]] |subdivision_ranks = Подродови |subdivision = * ''Gormania'' * ''Sedum'' |synonyms = {{расклопен список| *''Aithales'' <small>Webb & Berthel.</small> *''Aizopsis'' <small>Grulich</small> *''Amerosedum'' <small>Á.Löve & D.Löve</small> *''Anacampseros'' <small>Mill.</small> *''Asterosedum'' <small>Grulich</small> *''Breitungia'' <small>Á.Löve & D.Löve</small> *''Cepaea'' <small>Fabr.</small> *''Chetyson'' <small>Raf.</small> *''Clausenellia'' <small>Á.Löve & D.Löve</small> *''Cockerellia'' <small>(R.T.Clausen & N.W.Uhl) Á.Löve & D.Löve</small> *''Congdonia'' <small>Jeps.</small> *''Corynephyllum'' <small>Rose</small> *''Diamorpha'' <small>Nutt.</small> *''Etiosedum'' <small>Á.Löve & D.Löve</small> *''Gormania'' <small>Britton</small> *''Helladia'' <small>M.Král</small> *''Hjaltalinia'' <small>Á.Löve & D.Löve</small> *''Hylotelephium'' <small>H.Ohba</small> *''Keratolepis'' <small>Rose ex Fröd.</small> *''Lenophyllum'' <small>Rose</small> *''Leucosedum'' <small>Fourr.</small> *''Macrosepalum'' <small>Regel & Schmalh.</small> *''Meterostachys'' <small>Nakai</small> *''Mucizonia'' <small>(DC.) Batt. & Trab.</small> *''Ohbaea'' <small>V.V.Byalt & I.V.Sokolova</small> *''Oreosedum'' <small>Grulich</small> *''Parvisedum'' <small>R.T.Clausen</small> *''Petrosedum'' <small>Grulich</small> *''Phedimus'' <small>Raf.</small> *''Pistorinia'' <small>DC.</small> *''Poenosedum'' <small>Holub</small> *''Procrassula'' <small>Griseb.</small> *''Prometheum'' <small>(A.Berger) H.Ohba</small> *''Pseudorosularia'' <small>Gurgen.</small> *''Sedastrum'' <small>Rose</small> *''Sedella'' <small>Britton & Rose</small> *''Sedella'' <small>Fourr.</small>, nom. inval. *''Spathulata'' <small>(Boriss.) Á.Löve & D.Löve</small> *''Telmissa'' <small>Fenzl</small> *''Tetrorum'' <small>Rose</small> *''Triactina'' <small>Hook.f. & Thomson</small> }} |}} [[Податотека:EB1911_Sedum_acre_diagram.jpg|мини|Цветен дијаграм на лут жедник]] '''Жедник''' ({{науч|Sedum}}) ― голем [[Род (биологија)|род]] на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] од [[семејство (биологија)|семејството]] на [[дебелци]]те (''Crassulaceae''). Содржи 400-500 видови, зависно од описот. Тие се [[сочници]] од лисја кои се наоѓаат првенствено на [[северна полутопка|северната полутопка]], но се протегаат и на [[Јужна полутопка|јужната полутопка]] во [[Африка]] и [[Јужна Америка]]. Растенијата варираат од [[Едногодишно растение|едногодишни]] и притаени [[Тревесто растение|билки]] до [[Грмушка|грмушки]]. Растенијата имаат лисја што чуваат [[вода]]. Цветовите обично имаат пет ливчиња, ретко четири или шест. Обично има двојно повеќе [[Прашник|прашници]] од ливчиња. Различни видови порано класифицирани како ''Sedum'' сега се во одделните родови ''Hylotelephium'' (жедниковец), ''Petrosedum'' (карпожедник) и ''Rhodiola'' (родиола). Добро познати [[европски]] видови на жедници се ''Sedum acre'', ''Sedum album'', ''Sedum dasyphyllum'', ''Sedum reflexum'' (исто така познат како ''Sedum rupestre'') и ''Sedum hispanicum''. == Опис == Жедникот е [[Род (биологија)|род]] кој вклучува [[Едногодишно растение|едногодишни]], [[Двегодишно растение|двегодишни]] и [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] [[Тревесто растение|билки]]. Тие се одликуваат со сочни лисја и стебла.{{Sfn|Ito et al|2017}} Степенот на [[Морфологија (биологија)|морфолошка]] разновидност и хомоплазија го оневозможуваат [[фенотип]]ското карактеризирање на жедникот.{{Sfn|Nikulin|Gontcharov|2017}} == Таксономија == Жедникот за првпат бил формално опишан од [[Карл Линеј]] во 1753 година, со 15 видови.{{Sfn|Linnaeus|1753}} Од [[Род (биологија)|родовите]] опфатени со [[Семејство (биологија)|семејството]] на дебелците, жедникот е најбогатиот, [[Морфологија (биологија)|најморфолошки]] разновиден и најсложен [[Таксономија|таксономски]]. Историски бил сместен во [[потсемејство]]то Sedoideae, од која бил типски род. Од трите современи потсемејства на Crassulaceae, врз основа на молекуларната филогенетика, жедникот е сместен во потсемејството Sempervivoideae. Иако родот е значително намален, од околу 600{{Sfn|Ohba|1977}} на 420-470 видови,{{Sfn|Fu|Ohba|2001}} со образување до 32 одделни родови,{{Sfn|Mort et al|2001}} тој сè уште сочинува една третина од семејството и е полифилетичен.{{Sfn|Nikulin et al|2016}} Видовите жедници се наоѓаат во четири од шесте главни крунски [[клад]]ови во рамките на потсемејството Sempervivoideae на Crassulaceae и се распределени на [[Племе (биологија)|племиња]], како што се:{{Sfn|Thiede|Eggli|2007}} {| class="wikitable" border="1" |+<big>Кладови и племиња во рамките на ''Sempervivoideae''</big> ! Клад ! Племе |- | Hylotelephium | Telephieae |- | Rhodiola | Umbiliceae |- | style="background: #ccf;" | Sempervivum | Semperviveae |- | style="background: #ccf;" | Aeonium | Aeonieae |- | style="background: #ccf;" | Acre | rowspan="2" | Sedeae |- | style="background: #ccf;" | Leucosedum |- | colspan="2" | '''Забелешка''' Кладови кои содржат жедник, прикажани во сина боја |} Покрај тоа, најмалку девет други различни родови се чини дека се сместени како жедник. Сепак, бројот на видови пронајдени надвор од првите два кладови (племето Sedeae) е само мал дел од целиот род. Затоа, сегашната определба, која е донекаде вештачка и опфатена, мора да се смета за нестабилна.{{Sfn|Nikulin et al|2016}} Односите меѓу племињата на Sempervivoideae се прикажани во кладограмот.{{Cladogram|title=Cladogram of Sempervivoideae tribes{{sfn|Thiede|Eggli|2007}}|align=left|cladogram={{clade| style=width:{{{width|400}}}px; |label1=Sempervivoideae |1={{clade | 1= Telephieae | 2= {{clade | 1= Umbilicieae | 2= {{clade | 1= Semperviveae | 2={{clade | 1= Aeonieae | 2= Sedeae (Leucosedum+Acre) }} }} }} }} }}}}{{Cladogram|title=Кладограм на племињата на Sempervivoideae{{sfn|Thiede|Eggli|2007}}|align=left|cladogram={{clade| style=width:{{{width|400}}}px; |label1=Sempervivoideae |1={{clade | 1= Telephieae | 2= {{clade | 1= Umbilicieae | 2= {{clade | 1= Semperviveae | 2={{clade | 1= Aeonieae | 2= Sedeae (Leucosedum+Acre) }} }} }} }} }}}} Сега се смета дека има приближно 55 [[европски]] видови. Жедникот покажува широка варијација во бројот на [[хромозом]]ите, а [[полиплоидија]]та е честа појава. Хромозомскиот број се смета за важна таксономска одлика.{{Sfn|Hart|1985}} Претходните автори поставиле голем број видови жедници надвор од овие кладови, како што се ''S. spurium'', ''S. stellatum'' и ''S. kamtschaticum'' (клад Telephium),{{Sfn|van Ham|Hart|1998}} што е сегрегирана во ''Phedimus'' (племе Umbiliceae).{{Sfn|Thiede|Eggli|2007}}{{Sfn|Ohba et al|2000}}{{Sfn|Fu|Ohba|2001}}{{Sfn|ICN|2019}} Со оглед на значителните таксономски предизвици што ги претставува овој високо полифилетичен род, предложени се голем број радикални решенија за она што е опишано како „проблемот жедник“, од кои сите ќе бараат значителен број на нови комбинации во рамките на Sempervivoideae. Никулин и неговите колеги (2016) препорачале, со оглед на монофилијата на Aeonieae и Semperviveae, видовите жедници надвор од племето Sedeae (сите во [[подрод]]от ''Gormania'') да бидат отстранети од родот и да бидат прераспределени. Сепак, ова не го решава проблемот на другите родови сместени кај жедникот, во Sedeae.{{Sfn|Nikulin et al|2016}} Во најголемата објавена филогенетска студија (2020), авторите предлагаат поставување на сите таксони во рамките на Sedeae во родот жедник и пренесување на сите други видови на жедник во преостанатите кладови Sempervivoideae на други родови. Овој проширен ''Sedum'' ''sl'' би содржел околу 755 видови.{{Sfn|Messerschmid et al|2020}} === Поделба === Карл Линеj првично опишал 15 [[Вид (биологија)|видови]], кои се одликуваат со петомерни цветови, поделувајќи ги во две групи; Planifolia и Teretifolia, врз основа на морфологијата на листовите. со 15 видови, и оттука го носи неговото име како ботанички авторитет (L.).{{Sfn|Hart|Jarvis|1993}} До 1828 година, де Кандол препознал 88 видови, во шест неформални групи.{{Sfn|de Candolle|1828}} Направени се различни обиди да се поддели овој голем род, покрај сегрегирањето на посебните родови, вклучувајќи создавање на неформални групи, оддели, серии и подродови. За опширна историја на подфамилијата Sedoideae, видете {{Harvnb|Ohba|1978}}. [[Семјуел Фредерик Греј|Греј]] (1821) ги поделил 13-те видови познати во [[Обединетото Кралство]] во тоа време на пет дела; ''Rhodiola'', ''Telephium'', ''Sedum'', (неименуван) и ''Aizoon''.{{Sfn|Gray|1821}} Во 1921 година Прагер основал десет секции; ''Rhodiola'', ''Pseudorhodiola'', ''Giraldiina'', ''Telephium'', ''Aizoon'', ''Mexicana'', ''Seda Genuina'', ''Sempervivoides'', ''Epeteium'' и ''Telmissa''.{{Sfn|Praeger|1921}} Ова подоцна било ревидирано во најпознатиот систем, оној на Бергер (1930), кој дефинирал 22 поделби, кои ги нарекол ''Reihe'' (одделиили серии).{{Sfn|Berger|1930}} Одделите на Бергер биле:  {{div col|colwidth=18em}} * ''Rhodiola'' * ''Pseudorhodiola'' * ''Telephium'' * ''Sedastrum'' * ''Hasseanthus'' * ''Lenophyllopsis'' * ''Populisedum'' * ''Graptopetalum'' * ''Monanthella'' * ''Perrierosedum'' * ''Pachysedum'' * ''Dendrosedum'' * ''Fruticisedum'' * ''Leptosedum'' * ''Afrosedum'' * ''Aizoon'' * ''Seda genuina'' * ''Prometheum'' * ''Cyprosedum'' * ''Epeteium'' * ''Sedella'' * ''Telmissa'' {{div col end}} Голем број од нив, тој дополнително ги поделил.{{Sfn|Berger|1930}} Спротивно на тоа, Фредерстрем (1935) усвоил многу поширок опишување на родот, прифаќајќи ги само ''Sedum'' и ''Pseudosedum'' во рамките на Sedoideae, делејќи го првиот на 9 делови.{{Sfn|Fröderströmm|1935}} Иако ова било проследено со бројни други системи, најшироко прифатената инфрагенерична класификација по Бергер, била од Охба (1978).{{Sfn|Ohba|1978}} Пред ова, повеќето видови во Sedoideae биле сместени во родот ''Sedum''.{{Sfn|Ohba et al|2000}} Од овие системи, било забележано „Сè уште не е предложена навистина задоволителна основа за поделба на семејството на родови“.{{Sfn|Tutin et al|1993}} Некои други автори додале други серии и комбинирале некои од сериите во групи, како што се оддели.{{Sfn|Uhl|1978}} Посебно „''Sedum'' секцијата ''Sedum''“ е поделена на серии (види Кладови){{Sfn|Nikulin et al|2016}}{{Sfn|Ito et al|2017}} Во поново време, два подрода се признаени, ''Gormania'' и ''Sedum''.{{Sfn|Nikulin et al|2016}} * ''Gormania'' : <small>(Britton) Clausen</small> . 110 видови од Sempervivum, Aeonium и Leucosedum clades. [[Европа]] и [[Северна Америка]]. * ''Sedum'': 320 видови од кладот Acre. Умерени и суптропски зони на северната полутопка ([[Азија]] и [[Америка]]).{{Sfn|Hart|Alpinar|1991}} Подродот ''Sedum'' се смета за три географски различни, но со еднаква големина делови:{{Sfn|Hart|Alpinar|1991}} * ''S.'' sect. ''Sedum'' околу. 120 spp. домородни во Европа, [[Мала Азија]] и [[северна Африка]], кои се движат од северна Африка до средна [[Скандинавија]] и од [[Исланд]] до планината [[Урал]], [[Кавказ]] и [[Иран]]. * ''S.'' sect. ''Americana'' <small>Frod.</small> * ''S.'' sect. ''Asiatica'' <small>Frod.</small> ''S.'' sect. ''Sedum'' вклучува 54 видови домородни во Европа, кои Бергер ги класифицира во 27 серии.{{Sfn|Hart|Alpinar|1991}} ==== Кладови ==== Видовите и сериите се:{{Sfn|Hart|1995}}{{Sfn|Hart|1995a}}{{Sfn|Hart|1997}}{{Sfn|van Ham|Hart|1998}}{{Sfn|Thiede|Eggli|2007}}{{Sfn|Nikulin et al|2016}}{{Sfn|Mort et al|2001}}{{Sfn|Ding et al|2019}} ===== Подрод ''Gormania'' ===== {| |[[Податотека:sedum reflexum 01.jpg|мини|upright=0.6|left|''[[Sedum rupestre]]''|alt=Sedum rupestre, the reflexed stonecrop]] ;Semperviveae {{div col|colwidth=22em}} * ''S''. series ''Rupestria'' ([[Евроазија]]) ** ''[[Sedum rupestre|S. rupestre]]'' <small>[[L.]]</small> * ''S. armenum'' <small>[[Boiss.]] и [[A.Huet]]</small> * ''S. assyriacum'' <small>[[Boiss.]]</small> ([[Близок Исток]]){{efn|Нерешено име{{sfn|TPL|2013}}}} * ''S. mooneyi'' <small>M.Gilbert</small> (североисточна Африка) * ''[[Sedum sediforme|S. sediforme]]'' <small>([[Jacq.]]) [[Pau]]</small> {{div col end}} Од околу 80 евроазиски видови, серијата ''Rupestria'' образува посебна монофилетска група од околу десет [[таксон]]и, која некои автори ја сметаат за посебен род, ''Petrosedum''.{{sfn|van Ham et al| 1994}}{{sfn|Gallo|2017}}{{sfn|Gallo|2017a}} Тоа била серија 20 во класификацијата на Бергер. Домородна во Европа, таа дошла да биде одгледувана и станала одомаќинет во [[Северна Америка]].{{sfn|Gallo|Zika|2014}} {{clear}} {| |[[Податотека:Sedum caeruleum.jpg|thumb|upright=0.6|left|''[[Sedum caeruleum]]''|alt=Sedum caeruleum, the sky stone-crop]] ;Aeonieae ([[Северна Африка]]) {{div col|colwidth=22em}} * ''S.'' series ''Pubescens'' ** ''S. pubescens'' <small>[[Vahl]]</small> * ''S.'' series ''Caerulea'' ** ''[[Sedum caeruleum|S. caeruleum]]''{{sfn|Hart|2003|loc=p.&nbsp;41}} * ''S. jaccardianum'' <small>[[Maire]] & [[Wilczek]]</small> * ''S.'' series ''Monanthoidea'' ** ''Monanthes atlantica'' <small>J.Ball</small> (=''S. surculosum'' <small>[[Coss.]]</small>) * ''S. modestum'' <small>[[Boiss.]]</small> {{div col end}} Сместени во серијата ''Monanthoidea'' се три макаронезиски сегрегирани родови, ''[[Aichryson]]'', ''[[Monanthes]]'' и ''[[Aeonium]]''.{{sfn|Thiede|Eggli|2007}} {{Clear}} {| |[[Податотека:Sedumdasyphyllum.jpg|thumb|upright=0.6|left|''[[Sedum dasyphyllum]]''|alt=Sedum dasyphyllum, the Corsican stonecrop]] ;Sedeae - Leucosedum ([[Европа]]/[[Средоземје]]/[[Близок Исток]]/[[Средна Азија]]) {{div col|colwidth=22em}} * ''S.'' series ''Aithales'' (Сред) ** ''S. pallidum'' <small>[[M.Bieb.]]</small> * ''S.'' series ''Alba'' (Сред) ** ''[[Sedum album|S. album]]'' <small>[[L.]]</small> ** ''S. gracile'' <small>[[C.A.Mey.]]</small> ** ''S. magellense'' <small>[[Ten.]]</small> * ''S.'' series ''Alsinefolia'' <small>[[All.]]</small> (Med) * ''S.'' series ''Atrata'' (Сред) * ''S.'' series ''Brevifolia'' (Сред) * ''S.'' series ''Cepaea'' (Сред) * ''S. commixtum'' <small>[[Moran]] & Hutchison</small> * ''S.'' series ''Convertifolia'' (Сред) * ''S.'' series ''Dasyphylla'' (Сред) ** ''[[Sedum dasyphyllum|S. dasyphyllum]]'' <small>L.</small> * ''S.'' series ''Glauco-rubens'' (Сред) ** ''[[Sedum hispanicum|S. hispanicum]]'' <small>L.</small> * ''S.'' series ''Gracile'' (Сред) * ''S.'' series ''Hirsuta'' (Сред) ** ''S. hirsutum'' <small>[[All.]]</small> {{div col end}} Во [[Левант]], еден вид на овој [[сочник|сочен]] (''S. microcarpum'') го покрива каменото тло како тепих каде што почвата е плитка, растејќи не повисока од 5-10 цм. На почетокот, месестите лисја се светло зелени, но како што напредува сезоната, месестите лисја стануваат црвени. {{clear}} {| |[[Податотека:Succulent - Flora of Israel.jpg|thumb|upright=0.6|left|''Sedum microcarpum''|alt=Sedum microcarpum, the small-fruited stone-crop]] ;[[Европа]]/[[Средоземје]]/[[Близок Исток]]/[[Средна Азија]] {{div col|colwidth=22em}} * ''Sedum'' series ''Inconspicua'' (Сред) * ''S. ince'' <small>'t Hart & Alpinar</small> * ''S. lydium'' <small>[[Boiss.]]</small> * ''[[Sedum microcarpum|S. microcarpum]]'' <small>([[Sm.]]) [[Schönland]]</small> * ''S.'' series ''Monregalense'' (Сред) * ''[[Sedum moranii|S. moranii]]'' <small>R.T.Clausen</small> * ''S.'' series ''Nana'' (Сред) * ''S.'' series ''Pedicellata'' (Med) * ''S. sedoides'' <small>([[Jacquem.]] ex [[Decne.]]) [[Pau]]</small> * ''S.'' series ''Steico'' (Сред) * ''S.'' series ''Subrosea'' (Сред) * ''S.'' series ''Subulata'' (Сред) * ''S.'' series ''Telmissa'' (Сред) * ''S.'' series ''Tenella'' (Сред) {{div col end}} * Сред = Средоземна распространетост Следниве родови се сместени во кладот Leucosedum: ''[[Rosularia]]'', ''[[Prometheum]]'', ''[[Sedella (plant)|Sedella]]'' и ''[[Dudleya]]''.{{sfn|Thiede|Eggli|2007}} ''Rosularia'' е парафиетична, и некои видови на ''Sedum'', како што е ''S. sempervivoides'' <small>Fischer ex M. Bieberstein</small> се сместени од некои автори во ''Rosularia'', како ''R. sempervivoides'' <small>(Fischer ex M. Bieberstein) Boriss</small>.{{sfn|WFO|2019}} == Видови == {{Главна|Список на видови жедник}} Родот жедник содржи 400–500 видови, зависно сметањето на родовите. === Во Македонија === [[Податотека:Растение од родот жедник 01.jpg|мини|десно|Лут жедник на планината [[Баба (планина)|Баба]].]] Во [[Македонија]] се присутни 18 видови од родот жедник (''Sedum''). Има и други растенија со народното име „жедник“ кои денес се префрлени во други родови.{{efn|Видовите во Македонија со народно име „жедник“ кои порано биле во родот ''Sedum'' (жедник) се следниве: ''Hylotelephium maximum'' — голем жедник (порано ''Sedum maximum''), ''Petrosedum ochroleucum'' - жолтеникавобел жедник (порано ''Sedum ochroleucum'') и ''Petrosedum amplexicaule'' — стеблосклопен жедник (порано ''Sedum amplexicaule''). Покрај тоа, црвениот жедник сега се смета за подвид на алпскиот (''Sedum alpestre'' subsp. ''erythraeum''), а порано се сметал за свој вид ''Sedum erythraeum''.}}<ref name="ФлораМак1.4">{{ФлораМак1.4|1050-1069}}</ref> *''[[Sedum acre]]'' {{мали|L.}} — лут жедник или јарче *''[[Sedum aetnense]]'' {{мали|Tineo}} — етненски жедник *''[[Sedum album]]'' {{мали|L.}} — бел жедник *''[[Sedum alpestre]]'' {{мали|Vill.}} — алпски жедник *''[[Sedum annuum]]'' {{мали|L.}} — едногодишен жедник *''[[Sedum atratum]]'' {{мали|L.}} — темен жедник *''[[Sedum cepaea]]'' {{мали|L.}} — кромидест жедник *''[[Sedum cespitosum]]'' {{мали|(Cav.) DC.}} — бусенест жедник *''[[Sedum dasyphyllum]]'' {{мали|L.}} — густолистен жедник *''[[Sedum grisebachii]]'' {{мали|Boiss. & Heldr.}} — Гризебахов жедник *''[[Sedum hispanicum]]'' {{мали|L.}} — шпански жедник *''[[Sedum laconicum]]'' {{мали|Boiss. & Heldr.}} — лаконски жедник *''[[Sedum magellense]]'' {{мали|Ten.}} — мајелски жедник *''[[Sedum pallidum]]'' {{мали|M.Bieb.}} — блед жедник *''[[Sedum rubens]]'' {{мали|L.}} — црвеникав жедник *''[[Sedum stefco]]'' {{мали|Stef.}} — Стефчов жедник *''[[Sedum tuberiferum]]'' {{мали|Stoj. & Stef.}} — кртолоносен жедник *''[[Sedum urvillei]]'' {{мали|DC.}} — Ирвилов жедник ==Белешки== {{белешки|group=Hylotelephium}} == Наводи == {{наводи}} ==Библиографија== {{refbegin|30em}} ===Книги и тези=== * {{наведена книга |last=Berger |first=A.|title=Die Natürlichen Pflanzenfamilien |editor=Engler, Adolf |editor2=Prantl, Karl Anton |volume=18A |chapter=Crassulacaeae |pages=352–483 |year=1930 |publisher=Verlag von Wilhelm Engelmann |location=Leipzig}} * {{наведена дисертација|last1=Doyle|first1=Amanda|title=The roles of temperature and host plant interactions in larval development and population ecology of Parnassius smintheus Doubleday, the Rocky Mountain Apollo butterfly |url=https://era.library.ualberta.ca/files/gx41mj04d/Doyle_Amanda_Fall_2011.pdf|publisher=University of Alberta, Department of Biological Sciences|access-date=2 September 2019|date=2011|type=магистерски труд}} * {{наведена книга|editor-last=Eggli|editor-first=Urs|title=Illustrated Handbook of Succulent Plants: Crassulaceae|url=https://books.google.com/books?id=nU7mCAAAQBAJ|date= 2003|publisher=Springer Science & Business Media |doi=10.1007/978-3-642-55874-0|isbn=978-3-642-55874-0|s2cid=36280482}} * {{наведена книга|last=Fröderströmm|first=Harald|title=The Genus Sedum L.: a systematic essay|url=https://books.google.com/books?id=6czvAAAAMAAJ|year=1935|series=Meddelanden från Göteborgs botaniska trädgärd vol. 7|publisher=Elander Boktryckeri Aktiebolag}} * {{наведена книга |editor1-last=Hart |editor1-first=H. 't |editor2-last=Eggli |editor2-first=U. |title=Evolution and systematics of the Crassulaceae |date=1995 |publisher=Backhuys |location=Leiden |isbn=978-9073348462}} * {{наведена книга |last1=Hart |first1=H. 't |title=Infrafamilial and generic classification of the Crassulaceae |pages=159–172|year=1995}}, in {{harvtxt|Hart|Eggli|1995}} * {{наведена книга|last1=Hart|first1=Henk 't|editor-last=Eggli|editor-first=Urs|title=Sedums of Europe - Stonecrops and Wallpeppers|url=https://books.google.com/books?id=26wscf9vm38C|date= 2003|publisher=CRC Press|isbn=978-90-5809-594-7}} * {{наведена книга|editor-last=Opler|editor-first=Paul A.|title=A Field Guide to Western Butterflies |url=https://books.google.com/books?id=ilL_XX1rbNoC |year=1999 |orig-year=1992 |edition=2nd |publisher=Houghton Mifflin Harcourt |isbn=0-395-79151-0 |chapter=Xami hairstreak Callophrys xami |page=219}} * {{наведена книга|last1=Pojar|first1=Jim|last2=MacKinnon|first2=Andy|title=Plants of Coastal British Columbia: Including Washington, Oregon and Alaska|url=https://books.google.com/books?id=uRjkPAAACAAJ|year=2004|publisher=Lone Pine Publishing |isbn=978-1-55105-532-9}} * {{наведена книга|last=Reiner |first=Ralph E. |year=1969 |title=Introducing the Flowering Beauty of Glacier National Park and the Majestic High Rockies |url=https://archive.org/details/introducingflowe00rein |publisher=Glacier Park, Inc. |isbn=978-9110111493}} * {{наведена книга|last1=Thiede |first1=J |last2=Eggli |first2=U|editor-last=Kubitzki |editor-first=Klaus |title=Berberidopsidales, Buxales, Crossosomatales, Fabales p.p., Geraniales, Gunnerales, Myrtales p.p., Proteales, Saxifragales, Vitales, Zygophyllales, Clusiaceae Alliance, Passifloraceae Alliance, Dilleniaceae, Huaceae, Picramniaceae, Sabiaceae |year=2007 |chapter=Crassulaceae|pages=83–119|url=https://books.google.com/books?id=PdSL7jBNX9EC |isbn=978-3540322146}} ''([https://www.researchgate.net/publication/227205999_Crassulaceae full text at]'' ResearchGate) * {{наведена книга|editor1-last=Tutin|editor1-first=T. G.|editor2-last=Burges|editor2-first=N. A.|editor3-last=Edmondson|editor3-first=J. R.|title=Flora Europaea. Volume 1, Psilotaceae to Platanaceae |url=https://books.google.com/books?id=2SKzwwEACAAJ|date= 1993|orig-year=1964|publisher=Cambridge University Press|edition=2|chapter=Crassulaceae|page=422|isbn=978-0-521-41007-6|ref={{harvid|Tutin et al|1993}}}} ; Историски * {{наведена книга |last1=de Candolle |first1=A. P. |author-link=Огистен Пирам де Кандол|title=Prodromus systematis naturalis regni vegetabilis, sive, Enumeratio contracta ordinum generum specierumque plantarum huc usque cognitarium, juxta methodi naturalis, normas digesta |volume=3 |chapter=Sedum|pages=401–410|chapter-url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/7152#page/412/mode/1up|date=1828 |publisher=Treuttel et Würtz |location=Paris |url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/286#/summary}} * {{наведена EB1911|wstitle=Sedum |page= 580 |volume= 24}} * {{наведена книга|last=Gray|first=Samuel Frederick|title=A natural arrangement of British plants: according to their relations to each other as pointed out by Jussieu, De Candolle, Brown, &c. 2 vols. |year=1821|publisher=Baldwin, Cradock, and Joy |location=London |url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/43804#/summary |chapter=Sedum |chapter-url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/95185#page/551/mode/1up |pages=ii: 539–543}} * {{наведена книга |last=Linnaeus |first=Carl |author-link=Карл Линеј|title=Species Plantarum: exhibentes plantas rite cognitas, ad genera relatas, cum differentiis specificis, nominibus trivialibus, synonymis selectis, locis natalibus, secundum systema sexuale digestas |url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/13829#page/315/mode/1up|year=1753 |volume=1|chapter=Sedum |chapter-url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/13829#page/442/mode/1up |pages=430–432 |publisher=Impensis Laurentii Salvii |location=Stockholm}} ===Статии=== * {{наведено списание |last1=Ding |first1=Hengwu |last2=Zhu |first2=Ran |last3=Dong |first3=Jinxiu |last4=Bi |first4=De |last5=Jiang |first5=Lan |last6=Zeng |first6=Juhua |last7=Huang |first7=Qingyu |last8=Liu |first8=Huan |last9=Xu |first9=Wenzhong |last10=Wu |first10=Longhua |last11=Kan |first11=Xianzhao |title=Next-Generation Genome Sequencing of Sedum plumbizincicola Sheds Light on the Structural Evolution of Plastid rRNA Operon and Phylogenetic Implications within Saxifragales |journal=Plants |date=29 September 2019 |volume=8 |issue=10 |pages=386 |doi=10.3390/plants8100386|pmid=31569538 |pmc=6843225 |ref={{harvid|Ding et al|2019}}|doi-access=free }} * {{наведено списание |last1=Gallo |first1=Lorenzo |title=Towards a review of the genus ''Petrosedum'' (Crassulaceae): Taxonomic and nomenclatural notes on Iberian taxa |journal=Webbia |date=24 August 2017a |volume=72 |issue=2 |pages=207–216 |doi=10.1080/00837792.2017.1363978|s2cid=90686505}} * {{наведено списание |last1=Gallo |first1=Lorenzo |title=Nomenclatural novelties in Petrosedum (Crassulaceae) |journal=Phytotaxa |date=9 May 2017 |volume=306 |issue=2 |pages=169 |doi=10.11646/phytotaxa.306.2.8}} * {{наведено списание |last1=Gallo |first1=Lorenzo |last2=Zika |first2=Peter |title=A taxonomic study of Sedum series Rupestria (Crassulaceae) naturalized in North America |url=https://www.researchgate.net/publication/290281525|journal=Phytotaxa |date=30 July 2014 |volume=175 |issue=1 |pages=19 |doi=10.11646/phytotaxa.175.1.2}} * {{наведено списание |last1=Grulich |first1=Vit |title=Generic division of Sedoideae in Europe and the adjacent regions |journal=Preslia |date=1984 |volume=56 |pages=29–45 |url=http://www.preslia.cz/archive/Preslia_56_1984_29-45.pdf}} * {{наведено списание |last1=van Ham |first1=Roeland C. H. J. |last2=Hart |first2=Henk 't |title=Evolution of Sedum series Rupestria (Crassulaceae): Evidence from chloroplast DNA and biosystematic data |url=https://archive.org/details/sim_plant-systematics-and-evolution_1994_190_1-2/page/1 |journal=Plant Systematics and Evolution |date=March 1994 |volume=190 |issue=1–2 |pages=1–20 |doi=10.1007/BF00937855|s2cid=25580936 |ref={{harvid|van Ham et al|1994}}}} * {{наведено списание |last1=Hart |first1=H. 't |title=The evolution of the Sedum acre group (Crassulaceae) |journal=Bocconea |date=1995a |volume=5 |pages=119–128 |url=http://www.herbmedit.org/bocconea/5-119.pdf}} * {{наведено списание |last1=Hart |first1=H. 't |title=Chromosome Numbers in Sedum (Crassulaceae) from Greece |journal=Willdenowia |date=1985 |volume=15 |issue=1 |pages=115–135 |jstor=3996547}} * {{наведено списание |last1=Hart |first1=Henk 'T. |title=Diversity within Mediterranean Crassulaceae |journal=Lagascalia |date=1997 |volume=19 |issue=1–2 |pages=93–100 |url=https://idus.us.es/xmlui/bitstream/handle/11441/63144/Diversity%20Hart.pdf?sequence=1 }}{{Мртва_врска|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{наведено списание |last1=Hart |first1=H. 'T |last2=Alpinar |first2=K. |title=Biosystematic Studies in Sedum (Crassulaceae) of Turkey. 1. Notes on Four Hitherto Little Known Species Collected in the Western Part of Anatolia |journal=Willdenowia |date=1991 |volume=21 |issue=1/2 |pages=143–156 |issn=0511-9618|jstor=3996600}} * {{наведено списание |last1=Hart |first1=H. 't |last2=Jarvis |first2=C. E. |title=Typification of Linnaeus's names for European species of Sedum subgen. Sedum|url=https://archive.org/details/taxon_1993-05_42_2/page/399 |journal=Taxon |date=May 1993 |volume=42 |issue=2 |pages=399–410 |doi=10.2307/1223149|jstor=1223149}} * {{наведено списание |last1=Ito |first1=Takuro |last2=Nakanishi |first2=Hiroki |last3=Chichibu |first3=Yoshiro |last4=Minoda |first4=Kiyotaka |last5=Kokubugata |first5=Goro |title=Sedum danjoense (Crassulaceae), a new species of succulent plants from the Danjo Islands in Japan |journal=Phytotaxa |date=9 June 2017 |volume=309 |issue=1 |pages=23 |doi=10.11646/phytotaxa.309.1.2|ref={{harvid|Ito et al|2017}}|doi-access=free }} * {{наведено списание |last1=Mayuzumi |first1=Shinzo |last2=Ohba |first2=Hideaki |title=The Phylogenetic Position of Eastern Asian Sedoideae (Crassulaceae) Inferred from Chloroplast and Nuclear DNA Sequences |journal=Systematic Botany |date=2004 |volume=29 |issue=3 |pages=587–598 |issn=0363-6445|jstor=25063994 |doi=10.1600/0363644041744329|s2cid=84319808}} * {{наведено списание |last1=Messerschmid |first1=Thibaud F.E. |last2=Klein |first2=Johannes T. |last3=Kadereit |first3=Gudrun |last4=Kadereit |first4=Joachim W. |title=Linnaeus's folly – phylogeny, evolution and classification of Sedum (Crassulaceae) and Crassulaceae subfamily Sempervivoideae |journal=Taxon |date=4 September 2020 |volume=69 |issue=5 |pages=892–926 |doi=10.1002/tax.12316|ref={{harvid|Messerschmid et al|2020}}|doi-access=free }} * {{наведено списание |last1=Monterusso |first1=Michael A |last2=Rowe |first2=D. Bradley |last3=Rugh |first3=Clayton L |title=Establishment and Persistence of Sedum spp. and Native Taxa for Green Roof Applications |journal=HortScience |date=2005 |volume=40 |issue=2 |pages=391–396 |url=https://www.researchgate.net/publication/268376352|ref={{harvid|Monterusso et al|2005}}|doi=10.21273/HORTSCI.40.2.391 |doi-access=free }} * {{наведено списание |last1=Mort |first1=Mark E. |last2=Soltis |first2=Douglas E. |last3=Soltis |first3=Pamela S. |last4=Francisco-Ortega |first4=Javier |last5=Santos-Guerra |first5=Arnoldo|title=Phylogenetic relationships and evolution of Crassulaceae inferred from matK sequence data |journal=[[American Journal of Botany]] |date=January 2001 |volume=88 |issue=1 |pages=76–91 |doi=10.2307/2657129|ref={{harvid|Mort et al|2001}}|jstor=2657129 |pmid=11159129 |doi-access=free }} * {{наведено списание |last1=Mort |first1=Mark E |last2=O'Leary |first2=T. Ryan |last3=Carrillo-Reyes |first3=Pablo |display-authors=etal|title=Phylogeny and evolution of Crassulaceae: Past, present, and future |journal=Biodiversity & Ecology |date=December 2009 |volume=3 |pages=69–86 |url=https://www.researchgate.net/publication/248701315|ref={{harvid|Mort et al|2009}}}} * {{наведено списание |last1=Nikulin |first1=Vyacheslav Yu. |last2=Gontcharova |first2=Svetlana B. |last3=Stephenson |first3=Ray |last4=Gontcharov |first4=Andrey A. |title=Phylogenetic relationships between Sedum L. and related genera (Crassulaceae) based on ITS rDNA sequence comparisons |journal=Flora |date=September 2016 |volume=224 |pages=218–229 |doi=10.1016/j.flora.2016.08.003|ref={{harvid|Nikulin et al|2016}}}} * {{наведено списание |last1=Nikulin |first1=Vyacheslav Yu|last2=Gontcharov |first2=Andrey A. |title=Molecular-phylogenetic characterization of Sedum L. (Crassulaceae) and closely related genera based on cpDNA gene matK and ITS rDNA sequence comparisons |journal=Botanicheskii Zhurnal |date=2017 |volume=102 |issue=2 |pages=309–328 |url=https://www.researchgate.net/publication/316093889|language=ru}} * {{наведено списание |last1=Ohba |first1=Hideaki |title=The taxonomic status of Sedum telephium and its allied species (Crassulaceae) |journal=The Botanical Magazine Tokyo |date=March 1977 |volume=90 |issue=1 |pages=41–56 |doi=10.1007/BF02489468|s2cid=22239507}} * {{наведено списание |last1=Ohba |first1=H |title=Generic and infrageneric classification of the old world sedoideae crassulaceae |journal=Journal of the Faculty of Science University of Tokyo Section III Botany 12(4): 139-193 |date=1978 |volume=12 |issue=4 |pages=139–193}} * {{наведено списание |last1=Ohba |first1=Hideaki |last2=Bartholomew |first2=Bruce M |last3=Turland |first3=Nicholas J |last4=Kunjun |first4=Fu |title=New Combinations in Phedimus (Crassulaceae) |journal=Novon |date=2000 |volume=10 |issue=4 |pages=400–402 |url=http://flora.huh.harvard.edu/china/novon/Ohbaetal110-4.htm |doi=10.2307/3392995 |jstor=3392995 |ref={{harvid|Ohba et al|2000}} |access-date=2023-07-13 |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820160154/http://flora.huh.harvard.edu/china/novon/Ohbaetal110-4.htm |url-status=dead }} * {{наведено списание |last1=Praeger |first1=R. Lloyd |title=An account of the genus Sedum as found in cultivation |journal=Journal of the Royal Horticultural Society |date=1921 |volume=46 |pages=1–314 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/15616#/summary}} * {{наведено списание |last1=Uhl |first1=Charles H. |title=Chromosomes of Mexican Sedum II. Section Pachysedum |url=https://archive.org/details/sim_rhodora_1978-10_80_824/page/491 |journal=Rhodora |date=1978 |volume=80 |issue=824 |pages=491–512 |issn=0035-4902 |jstor=23311260 }} * {{наведено списание |last1=van Ham |first1=Roeland C. H. J. |last2=Hart |first2=Henk ’t |title=Phylogenetic relationships in the Crassulaceae inferred from chloroplast DNA restriction-site variation |journal=[[American Journal of Botany]] |date=January 1998 |volume=85 |issue=1 |pages=123–134 |doi=10.2307/2446561 |jstor=2446561 |pmid=21684886 |doi-access=free }} * {{наведено списание|last1=Ziegler|first1=J. Benjamin|last2=Escalante|first2=Tarsicio|title=Observations on the Life History of Callophrys Xami (Lycaenidae)|journal=Journal of the Lepidopterists' Society |date=1964 |volume=18 |issue=2 |pages=85–89 |url=http://images.peabody.yale.edu/lepsoc/jls/1960s/1964/1964-18(2)85-Ziegler.pdf}} * {{наведено списание |last1=Zika |first1=Peter F. |last2=Wilson |first2=Barbara L. |last3=Brainerd |first3=Richard E. |last4=Otting |first4=Nick |last5=Darington |first5=Steven |last6=Knaus |first6=Brian J. |last7=Nelson |first7=Julie Kierstead |title=A review of Sedum section Gormania (Crassulaceae) in western North America |journal=Phytotaxa |date=10 September 2018 |volume=368 |issue=1 |pages=1 |doi=10.11646/phytotaxa.368.1.1|ref={{harvid|Zika et al|2018}}|doi-access=free }} ===Мрежни страници=== * {{нмс |last1=Cammidge |first1=Jacki |title=Succulents and Water Wise Perennials |url=https://www.drought-smart-plants.com/ |website=Drought Smart Plants |access-date=3 September 2019 |date=2019}} * {{нмс |title=Sedum Society |url=http://www.cactus-mall.com/sedum/ |website=www.cactus-mall.com |access-date=3 September 2019 |archive-date=2023-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230412124233/http://www.cactus-mall.com/sedum/ |url-status=dead }} * {{нмс |last1=Faucon |first1=Philippe |title=Plants Belonging to the Genus 'Sedum' |url=http://www.desert-tropicals.com/Plants/Crassulaceae/Sedum.html |website=Desert Tropicals |access-date=4 September 2019 |date=2004 |archive-date=2015-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923223206/http://www.desert-tropicals.com/Plants/Crassulaceae/Sedum.html |url-status=dead }} * {{нмс |title=Find a plant |url=https://www.rhs.org.uk/plants |publisher=Royal Horticultural Society |access-date=4 September 2019 |date=2019|ref={{harvid|RHS|2019}}}} * {{нмс |title=Sedum spp. |url=http://plants.ces.ncsu.edu/plants/all/sedum-spp/ |publisher=North Carolina State University |archive-url=https://web.archive.org/web/20150315053800/http://plants.ces.ncsu.edu/plants/all/sedum-spp/ |archive-date=15 March 2015|access-date=11 September 2019 |ref={{harvid|NCSU|2016}} }} * {{нмс |title=Sedum |website=Plant toolbox|url=https://plants.ces.ncsu.edu/plants/sedum |publisher=North Carolina State Universityd |access-date=11 September 2019 |ref={{harvid|NCSU|2019}} }} * {{нмс |last1=PFAF |title=Sedum rupestre L. Crooked Yellow Stonecrop PFAF Plant Database |url=https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Sedum+rupestre |website=PFAF Plant Database |publisher=Plants for a Future |date=2012}} * {{нмс|title=Rolls-Royce - Made in Sussex|url=http://sussex.greatbritishlife.co.uk/article/rolls-royce-made-in-sussex-goodwood-bmw-26150/|work=Sussex Life|date=20 February 2013|access-date=22 September 2019|ref={{harvid|Sussex Life|2013}}|archive-date=2012-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20120306061132/http://sussex.greatbritishlife.co.uk/article/rolls-royce-made-in-sussex-goodwood-bmw-26150/|url-status=dead}} * {{нмс|last=Totilo|first=Stephen|title=The Coolest Things in Nintendo's American Headquarters (And One Uncool Thing) |date=25 August 2011 |publisher=Kotaku |url=http://kotaku.com/5834386/the-coolest-things-in-nintendos-american-headquarters-and-one-uncool-thing|access-date=22 September 2019}} * {{наведено списание | title = Project of the Month: FXFOWLE, Epstein and Tishman complete renovation/ expansion of $465 million Jacob K. Javits Convention Center |url=http://nyrej.com/project-of-the-month-fxfowle-epstein-and-tishman-complete-renovation-expansion-of-465-million-jacob-k-javits-convention-center| date = 9 December 2013 | journal = New York Real Estate Journal|access-date=22 September 2019|ref={{harvid|NYREJ|2013}} }} * {{наведени вести |first=Tess |last=Kalinowski| title=Green roof takes root at Eglinton West |url=https://www.thestar.com/news/gta/article/675703 |date=4 August 2009 |newspaper=Toronto Star |access-date=18 September 2019}} * {{нмс |title=Ford Motor Company's River Rouge Truck Plant|url=http://www.greenroofs.com/projects/ford-motor-companys-river-rouge-truck-plant/ |website=Projects|date=2003|publisher=Greenroofs|ref={{harvid|Greenroofs|2003}}}} * {{нмс |title=International Crassulaceae Network |url=http://www.crassulaceae.ch/de/home |access-date=5 September 2019|ref={{harvid|ICN|2019}}}} ; Податочни бази и флора * {{нмс |last1=Fu |first1=Kunjun |last2=Ohba |first2=Hideaki |last3=Gilbert |first3=Michael |title=Crassulaceae Candolle |website=Flora of China |url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=10225 |access-date=24 August 2019}}<br/>{{наведена книга |last1=Fu |first1=Kunjun |last2=Ohba |first2=Hideaki |year=2001 |chapter=CRASSULACEAE Candolle |chapter-url=http://flora.huh.harvard.edu/china/mss/volume08/CRASSULACEAE.pdf |pages=202–268 |title=Flora of China |volume=8 |access-date=2023-07-13 |archive-date=2021-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210224132508/http://flora.huh.harvard.edu/china/mss/volume08/CRASSULACEAE.pdf |url-status=dead }} ** {{нмс |title=Sedum Linnaeus, Sp. Pl. 1: 430. 1753 |website=Flora of China |url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=129989 |access-date=24 August 2019}}<br>{{наведена книга |year=2001 |chapter=SEDUM Linnaeus, Sp. Pl. 1: 430. 1753 |chapter-url=http://flora.huh.harvard.edu/china/PDF/PDF08/SEDUM.pdf |pages=221–251 |title=Flora of China |volume=8 |access-date=2023-07-13 |archive-date=2021-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211019044533/http://flora.huh.harvard.edu/china/PDF/PDF08/SEDUM.pdf |url-status=dead }} ** {{наведена книга |year=2001 |chapter=PHEDIMUS Rafinesque, Amer. Monthly Mag. & Crit. Rev. 1: 438. 1817 |chapter-url=http://flora.huh.harvard.edu/china/PDF/PDF08/PHEDIMUS.pdf |pages=218–220 |title=Flora of China |volume=8 |access-date=2023-07-13 |archive-date=2021-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225154240/http://flora.huh.harvard.edu/china/PDF/PDF08/PHEDIMUS.pdf |url-status=dead }} * {{нмс |last=GRIN|author-link=Germplasm Resources Information Network|title=''Sedum'' L. |url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomygenus.aspx?id=11032 |work=National Plant Germplasm System |publisher=[[United States Department of Agriculture]] |date= 2019 |access-date=3 August 2019}} * {{нмс |last=Stevens |first=P.F. |date=2019|orig-year= 2001 |website=Angiosperm Phylogeny Website |title=Crassulaceae|publisher=Missouri Botanical Garden|url=http://www.mobot.org/mobot/research/APWeb/orders/Saxifragalesweb.htm#Crassulaceae|access-date=4 August 2019}} (''see also'' Angiosperm Phylogeny Website) * {{нмс|last1=TPL|author-link=The Plant List |title=The Plant List Version 1.1: Sedum|url=http://www.theplantlist.org/1.1/browse/A/Crassulaceae/Sedum/|publisher =Royal Botanic Gardens, Kew and Missouri Botanical Garden |access-date=1 September 2019|date=2013}} * {{нмс |last=WFO|title=Sedum L.|url= http://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-4000034941|website=World Flora Online |access-date=1 September 2019 |date=2019}} * {{нмс |title=Sedum L. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30001444-2|website=Plants of the World Online |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=2 September 2019 |date=2019}} {{refend}} == Надворешни врски == {{рвр|Sedum}} * {{EOL}} * {{GRIN}} * {{Inaturalist-таксон|55735}} {{Таксонска лента|from=Q156851}} [[Категорија:Жедник| ]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Сочници]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Градинарски растенија]] [[Категорија:Статии со извори на руски (ru)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] kftx8lhs9shmqsmfb2h5ppiexbonq5y 0 1325518 5601382 5548157 2026-07-28T12:56:54Z Buli 2648 /* Клучни настани */ 5601382 wikitext text/x-wiki [[File:Danica ilirska.JPG|thumb|300px|right|''Даница Илирска'', весникот на [[Људевит Гај]].]] '''Илирското движење''' ({{langx|sh|Ilirski pokret|Илирски покрет}}; {{langx|sl|Ilirsko gibanje}}) било [[Југославизам|пан-јужнословенско]] културно и политичко движење со корени во раниот современ период, започнато од група млади хрватски интелектуалци за време на првата половина на 19ти век, околу 1835–1863 (постои одредено несогласување во официјалните датуми од 1835 до 1870).<ref>Despalatovic, Elinor Murray. Ljudevit Gaj and the Illyrian Movement. New York: East European Quarterly, 1975.</ref> Ова движење имало за цел создавање на [[Троедно кралство|хрватски национален естаблишмент]] во [[Австроунгарија]] преку јазично и етничко единство, и преку него да ги постави темелите за културно и лингвистичко обединување на сите [[Јужни Словени]] под терминот ''[[Илири]]''. Аспектите на движењето кои се однесуваат на развојот на [[Хрватска култура|хрватската култура]] во [[Историја на Хрватска|хрватската историографија]] се сметаат за дел од '''Хрватската народна преродба''' ({{langx|hr|Hrvatski narodni preporod}}). == Клучни настани == Корените на Илирското движење се врзуваат уште со почетокот на 19 век, кога загребскиот бискуп [[Максимилијан Врховец]] во 1813 година повикал за собирање на народни богатства и традиции, а името „Илирско“ било инспирирано од античките [[Илири]] и од краткотрајните Наполеонови [[Илирски провинции]] на Јадранското крајбрежје од 1809 до 1813 година. Движењето вистински започнало во почетокот на 1830-тите години во Загреб, кога група млади хрватски интелектуалци, предводени од [[Људевит Гај]], се собрале околу идејата за национално будење и обединување на [[Јужни Словени|Јужните Словени]]. Во 1832 година грофот [[Јанко Драшковиќ]] ја објавил својата „Дисертација“, која станала своевидна програма на движењето, повикувајќи на употреба на народниот јазик, поголема автономија и просвета на народот. Гај, како главна фигура, во 1835 година почнал да издава весници и списанија на реформиран хрватски јазик, воведувајќи нова латиница и промовирајќи заеднички литературен јазик базиран на штокавскиот дијалект. [[Податотека:Smrt Smail-age Čengića.png|лево|мини|241x241пкс|''[[Смртта на Смаил-ага Ченгиќ]]'' (1846) од [[Иван Мажураниќ]]]] Во следните години движењето набрало сила преку литературни дела, поезија и културни активности. Клучни соработници на Гај биле [[Иван Мажураниќ]], [[Петар Прерадовиќ]], [[Димитрија Деметер]], [[Станко Враз]] и други, кои создавале дела со кои ја буделе националната свест. Во 1841 година била основана Илирската национална партија, а движењето се обидело да се прошири и надвор од Хрватска, привлекувајќи интерес кај Словенците и делумно кај Србите. Врвот на активноста се случил во текот на револуционерната 1848 година, кога Илирците активно барале реформи, автономија и отпор кон маѓарската доминација во рамките на Европската пролет на народите. Меѓутоа, по неуспехот на револуцијата, движењето ослабнало поради внатрешни поделби, притисоци од Виена и Будимпешта, како и поради тоа што другите Јужни Словени веќе започнувале да се развиваат свои посебни национални идентитети. Илирското движење постепено се трансформирало во пошироки југословенски идеи во втората половина на векот, но неговото влијание останало трајно во стандардизацијата на хрватскиот јазик, развојот на литературата и поставувањето темели на модерниот хрватски национален идентитет. Движењето траело во најсилна форма од околу 1835 до 1848/1849 година, иако некои активности продолжиле и подоцна. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Панславизам]] [[Категорија:Југословенство]] gg1k7aior64m1wneyac38o97cnf38r7 0 1332073 5601791 5089139 2026-07-29T10:45:14Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5601791 wikitext text/x-wiki [[Податотека:佐太神社（松江市鹿島町）.jpg|300px|мини|Поглед кон храмот]] '''Сада Џинџа''' (佐太神社) — шинтоистички храм во Мацуе, префектура Шимане, [[Јапонија]]. Северните, средните и јужните сали градени во стилот на Тајша-ѕукури од 1807 година биле важни културни знаменитости. Сада Шин Но, ритуалните танци за прочистување што се изведувале секоја година на 24 и 25 септември, биле прогласени за важна нематеријална народна културна сопственост.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://kunishitei.bunka.go.jp/heritage/detail/302/114|title=Sada Shin Noh|publisher=[[Agency for Cultural Affairs]]|accessdate=31 January 2012}}</ref> Во 2011 година Сада Шин [[Но (театар)|Но]] бил впишан на Репрезентативниот список на [[УНЕСКО]] за [[нематеријално културно наследство]] на човештвото.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.unesco.org/culture/ich/index.php?lg=en&pg=00011&RL=00412|title=Sada Shin Noh, sacred dancing at Sada shrine, Shimane|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=31 January 2012}}</ref> == Поврзано == * [[Изумо-тајша]] == Наводи == <references group="" responsive="1"></references> == Надворешни врски == * {{In lang|ja}} [http://sadajinjya.jp/index.php Sada Jinja homepage] {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Шинтоизам]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Нематеријално културно наследство]] 2eho78finkie0y1flv9z8jc3bw352fr 0 1340865 5601794 5432282 2026-07-29T10:46:17Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5601794 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Верски објект|name=Црква „Св. Троица“|native_name=Kisha e Shën Triadhës {{in lang|sq}}|image=Church of the Holy Trinity in Lavdar.jpg|image_upright=|caption=Поглед кон црквата|map_size=|map_caption=|location=[[Лавдар и Тудас]], [[Корча]], Албанија|geo={{coord|40.6209|20.5033|display=inline,title}}|religious_affiliation=[[Православна]]|rite=|region=|province=|territory=|prefecture=|sector=|district=|cercle=|municipality=|consecration_year=|status=|functional_status=|designation1=Cultural Monument of Albania|designation1_date=15.01.1963<ref name=#imk#>{{cite book|title=LISTA E MONUMENTEVE: RRETHI I KORÇËS|publisher=Instituti i Monumenteve të Kulturës - Ministria e Kulturës|url=http://imk.gov.al/site/?page_id=77|accessdate=April 20, 2020|ref=imk|language=sq|archive-url=https://web.archive.org/web/20161128185632/http://imk.gov.al/site/?page_id=77|archive-date=November 28, 2016|url-status=dead}}</ref>|leadership=[[Албанска Православна Црква]]|website=|founded_by=Кирана Музака|architecture_type=[[Church (building)|Црква]]|architecture_style=[[Византиска архитектура]]|general_contractor=|facade_direction=|groundbreaking=|year_completed=1470|construction_cost=|specifications=|capacity=|length=|width=|width_nave=|height_max=|dome_quantity=|dome_height_outer=|dome_height_inner=|dome_dia_outer=|dome_dia_inner=|materials=Камен|nrhp=|added=|refnum=|designated=}} '''Црквата Света Троица на Лавдар''' ({{langx|sq|Kisha e Shën Triadhës në Lavdar}}), позната и како '''црквата Света Троица на Тудас'''<ref name="Apostol">{{Наведена мрежна страница|url=https://albemigrant2011.wordpress.com/2008/07/29/objektet-e-kultit-ne-opar-te-korces/|title=Objektet e kultit në Opar të Korçës|last=Bitraku|first=Apostol|date=July 29, 2008|publisher=korcanews.com|language=sq|trans-title=The religious buildings in Opar, Korçë|accessdate=April 25, 2020}}</ref><ref name="Ngjallja">{{Наведен нестручен часопис|location=Tirana, Albania|access-date=April 20, 2020}}</ref> е [[Албанска православна црква|албанска православна]] црква од 15 век, изградена во [[Византиска архитектура|византиски]] стил од средновековното албанско благородничко семејство Музака. Се наоѓа во близина на селата Лавдар и Тудас во регионот на Опар во [[Горица (област)|округот Горица]], југоисточна [[Албанија]]. Забележана по својата истакната архитектура и фрески, била прогласена за културен споменик на Албанија во 1963 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://kshk.gov.al/index.php?fq=brenda&gj=gj2&kid=19|title=Religious buildings with the "Culture Monument" status|publisher=Republic of Albania National Committee for Cult|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706071224/http://kshk.gov.al/index.php?fq=brenda&gj=gj2&kid=19|archive-date=July 6, 2011|accessdate=October 28, 2010}}</ref> == Локација == Црквата се наоѓа во оддалечена средина во регионот на Опар во [[Горица (област)|округот Горица]], југоисточна Албанија. Се наоѓа на 1220 m надморска височина, во подножјето на ''карпата Тудас'' ({{langx|sq|Shkëmbi i Tudasit}}) и на 500 m од [[Епоним|истоименото]], најблиско село, на северната падина на [[Островица (планина)|Островица]] (2383 m). Второто најблиско, но поголемо село до црквата е Лавдар, од општинската единица Лекас.<ref name="Apostol" /> Мемоарите на Ѓон Музака, кои се најраните документирани извештаи за црквата, ја споменуваат како црква Света Троица на Лавдар, кај селото Ксерје.<ref name="Elsie">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=_sHmTRCEe7kC&pg=PA54|title=Early Albania: A Reader of Historical Texts, 11th–17th Centuries|last=Elsie|first=Robert|publisher=Wiesbaden, Germany|year=2003|isbn=978-3-447-04783-8|location=Wiesbaden, Germany|page=49}}{{Цитат|''According to "Brief chronicle on the descendants of our Musachi dynasty (1515)" by '''Gjon Muzaka''''': Do not forget that Lord Gjin Musachi, my father and your grandfather, died in Sereziabunga and was buried at the church of Saint Mary which he himself had built in Bunga. His grave is just outside the church on the south side. My mother and Lady Chiranna, my grandmother, the mother of my father, also lies buried at the said church, on the west side. The said lady, my grandmother, built the church of the Holy Trinity in Laudari (Lavdar) near Ceria (Xerje) and, in the same fashion, our descendants built the church of Saint George in Erosto.}}</ref><ref name="Musachi">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.albanianhistory.net/en/texts1000-1799/AH1515.html|title=Texts and Documents of Albanian History - 1515 - John Musachi: Brief Chronicle on the Descendants of our Musachi Dynasty|last=Musachi|first=John|date=1515|work=albanianhistory.net|publisher=Robert Elsie|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304064050/http://www.albanianhistory.net/en/texts1000-1799/AH1515.html|archive-date=2016-03-04|accessdate=April 25, 2020}}</ref> == Историја == Црквата Света Троица во Лавдар била изградена во 1470 година од Кирана Музака,<ref name="Apostol" /> ќерка на Џон Зеневиси, моќен албански господар на Епир. Се омажила за Андреа III Музака од благородничкото семејство Музака и добила син по име Ѓин. Ѓин Музака ја изградил и црквата Света Марија во ''Бунге'' кај селото Зерец, на неколку километри од Лавдар. Тој бил погребан од оваа црква, како и неговата сопруга и неговата мајка Кирана.<ref name="Apostol" /><ref name="Elsie" /> На ист начин, нивните потомци изградиле уште една црква посветена на Свети Ѓорѓи во блиската Аросте (Еросто).<ref name="Ngjallja" /> Претставник на семејството Музака се споменувал уште од 1090 година од страна на [[Ана Комнина]], како доверлив командант на византискиот император [[Алексиј I Комнин]],<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=Uw_UAAAAMAAJ|title=Studia Albanica|publisher=L'Institut|year=1990|page=179|quote=Dès la fin du XIe siècle, un descendant Muzaka est . compte parmi les fideles de l'empereur Alexis Ier Comnene.}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=ZNIcAgAAQBAJ&pg=PA101|title=Të huajt për Shqipërinë dhe shqiptarët|last=Tase|first=Pirro|date=2010|publisher=Outskirts Press, Inc|isbn=9780557332533|page=101|language=sq|quote=Për herë të parë, emri i një fisniku nga familja e Muzakajve, është përmendur nga historiania bizantine, Ana Komnena. Është fjala për pinjollin e parë të Muzakajve, i cili në vitin 1090, u bë ndër komandantët më të besuar të Perandorit Aleksi I Komneni i Epirit.|access-date=April 25, 2020}}</ref> додека во годините 1382<ref name="Akademia">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=UlUtAQAAIAAJ&q=Historia+e+popullit+shqiptar|title=Historia e Popullit Shqiptar (Vëllimi I)|last=Akademia e Shkencave e Shqipërisë|last2=K. Prifti|last3=Xh. Gjeçovi|last4=M. Korkuti|last5=G. Shpuza|last6=S. Anamali|last7=K. Biçoku|last8=F. Duka|last9=S. Islami|publisher=Toena|year=2002|isbn=99927-1-622-3|location=Tirana, Albania|page=295|language=sq}}</ref> –84, Теодор III Музака и неговиот брат Стоја, и двајцата чичковци на Андреа III Музака, основале нова црква во [[Костур (град)|Костур]], посветена на [[Атанасиј Александриски|свети Атанасиј]].<ref name="Akademia" /> Во неговите ''Мемоари'' од 1515 година, Ѓон Музака, внук на Кирана и син на Ѓин, го опишувал неговото семејство како побожни христијани.<ref name="Musachi" /> По опсадата на Скадар во 1479 година и [[Отоманска Албанија|освојувањето на Османлиите]], Ѓон Музака ја напуштил Албанија со своето семејство и заминал во егзил во Италија.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=_sHmTRCEe7kC&pg=PA37|title=Early Albania: A Reader of Historical Texts, 11th–17th Centuries|last=Elsie|first=Robert|publisher=Wiesbaden, Germany|year=2003|isbn=978-3-447-04783-8|location=Wiesbaden, Germany|page=38}}</ref> Со [[Исламизација на Албанија|исламизацијата на Албанија]] во подоцнежните години, дел од населението се свртело кон исламот, што резултирало со религиозно мешана заедница, но топонимијата на регионот не се променила и често одразувало христијанско потекло.<ref name="Ngjallja" /> Црквата Света Троица била зачувана, функционална и почитувана и од христијанската и од муслиманската локална заедница. Во одредени денови црквата ја посетувале многу муслимански верници од околните села, донирале пари, па дури и ги бакнувале православните [[Икона|икони]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://albemigrant2011.wordpress.com/2008/07/29/objektet-e-kultit-ne-opar-te-korces/|title=Objektet e kultit në Opar të Korçës|last=Bitraku|first=Apostol|date=July 29, 2008|publisher=korcanews.com|language=sq|trans-title=The religious buildings in Opar, Korçë|accessdate=April 25, 2020|quote=Në disa raste, kur kishat kishin ditën e panairit të tyre, aty vinin jo vetëm të krishterë, po më shumë myslimanë, burra, gra, fëmijë, të moshuar.[...] Dhuronin para e rupa argjendi. Hynin në kishë dhe puthnin ikonat dhe kryenin ritet e tjera.}}</ref> Покрај фреските, во црквата има испишана икона од 18 век, подарок посветен на Кирана од извесен Симо Теодор.<ref name="Apostol" /> На 15 јануари 1963 година, црквата Света Троица на Лавдар била прогласена за споменик на културата на Албанија. Во извештајот од 1967 година, таа била опишана како напуштена црква во близина на муслиманското село Тудас, но била забележана по својата истакната архитектура и [[Фрескопис|фрески]] и на тој начин ја преживеала состојбата на атеизмот што била инсталирана во Албанија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://shqiptarja.com/lajm/relacioni-i-1967-ja-se-si-shpetuan-br-pa-u-shembur-77-kisha-e-xhami?r=pop5s|title=Relacioni i 1967, ja se si shpëtuan pa u shembur 77 kisha e xhami|last=<!--Not stated-->|date=April 18, 2014|work=shqiptarja.com|accessdate=April 25, 2020}}</ref> Во 2013 година бил спроведен проект за реставрација и структурна санација на црквата со заедничка соработка на Православната митрополија Корча, Регионалната управа за споменици на културата и локалната самоуправа.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://top-channel.tv/2013/09/30/korce-projekt-per-rijetesimin-e-kishes-bizantine/?__cf_chl_jschl_tk__=0cade73b2fee4f5038a981c24ac5425296636982-1587123126-0-ASPUOqdHLv3-CMEEhOR63aoA-xBLIcBZElaHLB7lS6VRGm-qYnt1wOq85je0Olixesdmw6DH1nmNJ7DR4miDAg_BrLBC0m9YL9ypryYRUwMt-WTLm2onegqoE13sJrfPoLgsy-UOim7iR3iyX2HNnY7-G6a0lwLx8GSfA2O7rGC0WzAP1US5tGnYdVfg32I2a0b1If0Lj3_OTwUuSYjZ-40xfbgI0-fh4MjfhZQUZPfb9FjcYEW7r05K4ETPhBB4Xw4_G4UylUbZqqIvnPU-9rN8S2_Fcobbndp675_eirLcc1k6epTuevq8pdDW6WyIYMS0jWn-nEAi_4MQliXUPsgqDh9Nl8F0S6qkxQJS0C9O|title=Korçë, projekt për rijetësimin e kishës bizantine|last=<!--Not stated-->|date=September 30, 2013|work=top-channel.tv|publisher=Top Channel|accessdate=April 25, 2020}}</ref> == Архитектура == Црквата Света Троица Лавдар е [[Византиска архитектура|византиска]] црква без патека во регионот на Опар. Истиот е со вкрстен квадрат, со толобат (купола во облик на тапан) потпрена на неговите висечки елементи, без столбови. Внатрешноста е богата со фрески од византиска [[Икона|иконографија]]. Додаден бил [[сувоѕид]] ѕидарски слој од локалните ѕидари, неколку години по неговата изградба.<ref name="Apostol" /> == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Цркви во Албанија]] [[Категорија:Споменици на културата во Албанија]] [[Категорија:Статии со извори на албански (sq)]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] dkgw0ncnycrh3rwgt2tnv3ka1hbarz4 0 1346216 5601671 5248875 2026-07-29T05:09:33Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5601671 wikitext text/x-wiki [[Податотека:DE LBI-GMR.jpg|мини|Институт „Лудвиг Болцман“ за фундаментални и човекови права]] '''Институтот за човекови права Лудвиг Болцман''' (германски: Ludwig Boltzmann Institut für Menschenrechte, BIM) е истражувачки институт со седиште во [[Виена]], здружен со австрискиот Лудвиг Болцман Геселшафт, кој специјализира во областа на [[Човекови права|човековите права]]. == Историја == Институтот бил основан во 1992 година од Феликс Ермакора, Манфред Новак и Ханес Третер, сите тројца професори по право на Универзитетот во Виена. Феликс Ермакора служела како нејзин прв директор, а потоа Манфред Новак и Ханес Третер како заеднички научни директори (2009–2019). Од 2019 година Мајкл Лисандер Фремут е научен директор. Фримут, исто така, е професор по фундаментални и човекови права на Универзитетот во Виена. Институтот се наоѓа на Фрајунг 6 во центарот на градот [[Виена]], [[Австрија]]. Соработува со Институт за уставно и управно право на Универзитетот во Виена. Во 1993 година, Институтот ги организирал и координирал активностите на повеќе од 3.000 делегати на НВО за време на [[Светска конференција за човекови права|Светската конференција за човекови права]].<ref>See "20 Jahre Ludwig Boltzmann Institut for Menschenrechte/20 Jahre engagierte Menschenrechtsforschung", BIM, Vienna 2012.</ref> Во 2002, Институтот станал генерален мандат од Европската комисија за извршување на твининг проекти.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://ec.europa.eu/enlargement/pdf/financial_assistance/institution_building/2012/twinning_mandated_bodies_list.pdf|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20140429211810/http://ec.europa.eu/enlargement/pdf/financial_assistance/institution_building/2012/twinning_mandated_bodies_list.pdf|archive-date=2014-04-29|accessdate=2013-02-15}}</ref> Од основањето на истражувачката платформа Човекови права во европскиот контекст во 2008 г. Институтот ја координирал истражувачката платформа која обединува истражувачи од шест факултети на Универзитетот во Виена.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://human-rights.univie.ac.at/|title=Forschungszentrum Menschenrechte » Home|work=human-rights.univie.ac.at|accessdate=2019-06-04}}</ref> == Структура == Управниот директор Патриша Муси-Мајлер раководи со секојдневната работа на институтот. Постојат следниве области на истражување во рамките на Институтот: * Човечко достоинство и јавна безбедност * Развојна соработка и бизнис * Европска политика за соседство и [[Европска интеграција|интеграција]] * Анти дискриминација, различност и азил * [[Женски права|Правата на жените]], [[Детски права|Детските права]] и [[Трговија со луѓе|трговијата со луѓе]] * [[Образование за човекови права]] * Дигитални права == Награди == Во 1995 година, на институтот му била доделена наградата за човекови права „Награда Бруно-Крајски за услуги за човекови права“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kreisky.org/human.rights/deutsch/pt_detail.php?id=109&suchmodus=1&anfang=L|title=Bruno Kreisky Menschenrechtspreis|work=www.kreisky.org|accessdate=2019-06-04}}</ref> Во 2007 година, истата награда му била доделена на поранешниот научен ко-директор на институтот Манфред Новак.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kreisky.org/human.rights/deutsch/pt_detail.php?id=132&suchmodus=1&anfang=N|title=Bruno Kreisky Menschenrechtspreis|work=www.kreisky.org|accessdate=2019-06-04}}</ref> == Публикации == Во 1999 година, Институтот станал ко-уредник на „Годишник за човекови права“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.jahrbuch-menschenrechte.at/|title=jahrbuch-menschenrechte.at|work=www.jahrbuch-menschenrechte.at|accessdate=2019-06-04|archive-date=2019-05-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20190502195930/http://jahrbuch-menschenrechte.at/|url-status=dead}}</ref> Помеѓу 1999 и 2007 година, Институтот објавил своја серија студии со издавачот Верлаг Австрија. Од 2008 година, Институтот со австрискиот Нов научен издавач (NWV) ја објавува серијата студии „Серија на студии на Институтот за човекови права Лудвиг Болцман“ (достапна на меѓународно ниво) * Универзалната кривична јурисдикција како механизам и дел од глобалната борба за борба против неказнивоста со посебни погледи на злосторството на тортура, Манфред Новак, Фиона Штајнерт и Ханес Третер (Eds), Виена 2012 година (том 23) * Светски суд за човекови права – Консолидиран статут и коментар, Јулија Козма, Манфред Новак, Мартин Шајнин, Виена 2011 година (том 22) * Извонредни промени и заштита на човековите права, Виена, 2010 година (том 20) Исто така, има многу публикации од персоналот на институтот како додаток на оваа серија на студии. == Наводи == <references /> == Надворешни врски == * [http://bim.lbg.ac.at/en Институт за човекови права Лудвиг Болцман] * [http://www.lbg.ac.at/en Здружението Лудвиг Болцман] * [http://human-rights.univie.ac.at/en/ Истражувачка платформа Човекови права во европски контекст] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160303235124/http://human-rights.univie.ac.at/en/ |date=2016-03-03 }} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Виенски универзитет]] najd2m3hw5uqnk24hh639x5kvh0bs6v 0 1357023 5601789 5299518 2026-07-29T10:44:32Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5601789 wikitext text/x-wiki '''Форум за јаглерод во Кина''' е непрофитна организација која има за цел да го олесни дијалогот со засегнатите страни во секторот [[Глобално затоплување|за климатски промени]] во [[Народна Република Кина]] (НРК), вклучувајќи ја политиката за животна средина и пазарите [[Обновливи извори на енергија|на обновливи извори]], чиста технологија и Механизам за чист развој.<ref name="Horn">Horn-Phathanothai, Leo. “The China Carbon Forum: Enhancing China’s Response to Climate Change through Network-building and Stakeholder Dialogue”. Woodrow Wilson Center: China Environment Series 11. 2010. http://www.wilsoncenter.org/index.cfm?topic_id=1421&fuseaction=topics.publications&group_id=643451 {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110117125628/http://www.wilsoncenter.org/index.cfm?topic_id=1421&fuseaction=topics.publications&group_id=643451 |date=2011-01-17 }}</ref><ref name="StocksBlog">“China Carbon Forum.” China Stocks Blog. 2010. Retrieved 14 Dec. 2010. {{Наведена мрежна страница|url=http://chinastocksblog.net/2010/08/18/china-carbon-forum/|title=China Carbon Forum &#124; China stocks blog News and Information|archive-url=https://web.archive.org/web/20120330202846/http://www.chinastocksblog.net/2010/08/18/china-carbon-forum/|archive-date=2012-03-30|accessdate=2010-12-16}}</ref><ref name="EnvironmentalExpert">“China Carbon Forum.” Environmental Expert.com: The Environmental Industry Online. 2009. Retrieved 14 Dec. 2010. </ref><ref name="AboutCCF"/> ''Форум за јаглерод во Кина'' организираат настани, вклучително и настани за говорници/мрежни, консултации со засегнатите страни и состаноци со [[Многу важна личност (VIP)|ВИП лица]], за да разговараат за актуелните проблеми за климатските промени кои ја засегаат Кина.<ref name="Horn"/><ref name="StocksBlog"/><ref name="EnvironmentalExpert">“China Carbon Forum.” Environmental Expert.com: The Environmental Industry Online. 2009. Retrieved 14 Dec. 2010. </ref><ref name="AboutCCF"/> Најновата серија на настани е серијалот ''Кинеска лидерска мрежа за низок јаглерод'', заеднички организиран со ГИЗ.<ref name="EventsCCF">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.chinacarbon.info/?p=190|title=Low Carbon Leadership Network: Emission Trading Schemes – European and Asian Perspectives of Cooperation|date=2 June 2011|publisher=China Carbon Forum / 中国碳论坛|accessdate=25 August 2011|archive-date=2014-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20141028180711/http://www.chinacarbon.info/?p=190|url-status=dead}}</ref> Организацијата е со седиште во [[Пекинг|Пекинг, Кина]].<ref name="AboutCCF">"About." China Carbon Forum. 2010. Retrieved 14 Dec. 2010. http://www.chinacarbon.info/?page_id=2</ref> == Историја == Форум за јаглерод во Кина е основана во 2007 година од група професионалци од [[Дипломатија|дипломатската]] заедница, кинеската влада и индустријата кои работат во секторот за климатски промени во Кина, кои сакале да ја зголемат размената на информации, најдобри практики и генерално да се ангажираат со други во секторот.<ref name="Horn"/><ref name="StocksBlog"/><ref name="EnvironmentalExpert">“China Carbon Forum.” Environmental Expert.com: The Environmental Industry Online. 2009. Retrieved 14 Dec. 2010. </ref><ref name="AboutCCF"/> == Одбор == [[Одбор на директори|Извршниот]] и советодавниот одбор на Форум за јаглерод во Кина е составен од професионалци во дипломатската заедница, кинеската влада, невладини организации, странски правни и консултантски фирми и странски и домашни компании [[Одржлива енергија|за одржлива енергија]]. Претседател на Одборот е поранешен [[Холандија|холандски]] [[амбасадор]] во Кина д-р Антон Смитсендонк. <ref name="ExecutiveCCF">"Executive Board." China Carbon Forum. 2010. Retrieved 14 Dec. 2010. http://www.chinacarbon.info/?page_id=49</ref> == Поврзано == * [[Климатските промени во Кина]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.chinacarbon.info Форум за јаглерод во Кина] [[Категорија:Климатски Промени]] [[Категорија:Организации за климатски промени]] myrk4zc7cqqsu279dzx4wtamx4y4slg 0 1358200 5601669 5295056 2026-07-29T05:08:28Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5601669 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Ludwig Feuerbach und der Ausgang der klassischen deutschen Philosophie.gif|мини|Насловна страница]] '''„Лудвиг Фојербах и крајот на класичната германска филозофија“''' ([[Германски јазик|германски]]: ''Ludwig Feuerbach und der Ausgang der klassischen deutschen Philosophie'') — [[Филозофија|филозофско]] дело на [[Фридрих Енгелс]] од 1886 година. ==Историја на делото== Делото е напишано во 1886 година, а истата година било објавено во теориското списание на германските [[Социјалдемократија|социјалдемократи]], „Ново време“ (''Die neue Zeit''). Како посебна книга било објавено во 1888 година, а првото германско издание го подготвил самиот Енгелс. Притоа, како додаток на ова издание, Енгелс во книгата ги вклучил и [[Карл Маркс|Марксовите]] „Тези за Фојербах“ кои ги пронашол во наследството на Маркс.<ref>Фридрих Енгелс, ''Лудвиг Фојербах и крај класичне немачке филозофије''. Култура: Београд, 1947, стр. 5.</ref> Во предговорот кон германското издание (напишан во [[Лондон]], на 21 февруари 1888 гофина), Енгелс го објаснува настанувањето на делото: Уште во 1845-1846 година, во [[Брисел]], тој и Маркс се договориле „да ја разработат спротивноста меѓу нивното [[Материјализам|материјалистичко]] сфаќање на историјата и [[Идеологија|идеолошкото]] сфаќање на германската филозофија, всушност, да се пресметаат со својата некогашна филозофска совест.“ Таа намера ја оствариле во двотомната критика на германската филозофија во периодот по [[Георг Вилхелм Фридрих Хегел|Хегел]], но иако ракописот бил даден за печатење, сепак печатарот ги известил дека не може да биде испечатен „поради изменетите околности“. Дури по повеќе од од 40 години, Енгелс повторно се навратил на таа тема со двојна цел — да го искаже нивнито однос кон Хегеловата филозофија и да му се оддолжат на Лудвиг Фојербах, кој извршил исклучително големо влијание врз нив. Оттука, на повик на редакцијата на списанието „Ново време“, Енгелс напишал критички осврт врз книгата на Штарке за Фојербах, кој бил објавен во 4. и 5. број на списанието за 1886 година, а подоцна тоа дело се појавило како посебна книга. При подготовката на книгата, Енгелс повторно се навратил на стариот ракопис од 1845-1846 и открил дека делот за Фојербах не бил довршен. Истовремено, во една стара Марксова тетратка тој пронашол 11 тези (недовршени белешки) за учењето на Фојербах, напишани од Маркс, но кои никогаш не биле наменети за печатење. Поради нивната важност во разработката на материјалистичката филозофија, Енгелс одлучил нив да ги вклучи како додаток во својата книга за Фојербах.<ref>Фридрих Енгелс, ''Лудвиг Фојербах и крај класичне немачке филозофије''. Култура: Београд, 1947, стр. 7-8.</ref> ==Содржина== Делото се состои од четири дела: * Во ''првиот дел'' се опишуваат најважните одлики на Хегеловото сфаќање на историскиот развој, а потоа е даден краток приказ на натамошниот развој на Хегеловата филозофија, со осврт врз појавата на [[Младохегелијанци|младохегелијанците]] и врз значењето на делото на Фојербах, „[[Суштината на христијанството]]“.<ref>Фридрих Енгелс, ''Лудвиг Фојербах и крај класичне немачке филозофије''. Култура: Београд, 1947, стр. 9-18.</ref> * ''Вториот дел'' започнува со дискусија за разликите меѓу [[Идеализам|идеализмот]] и [[Материјализам|материјализмот]] во врска со основното прашање во филозофијата — односот меѓу мислењето и [[Битие|битието]] и способноста на мислењето да го спознае стварниот свет. Во тие рамки е даден приказ на развојот на филозофските погледи на Фојербах и неговиот премин од [[Хегелијанство|хегелијанството]] кон материјализмот. Притоа, Енгелс го оправдува Фојербаховото делумно прифаќање на вулгарниот метеријализам и го брани од обвинувањата за идеализам изнесени во книгата на Штарке.<ref>Фридрих Енгелс, ''Лудвиг Фојербах и крај класичне немачке филозофије''. Култура: Београд, 1947, стр. 19-29.</ref> * Во ''третиот дел'', Енгелс најпрвин дава критички осврт врз сфаќањата на Фојербах за [[Религија|религијата]], а потоа ја критикува и Фојербаховата [[Етика|етика]].<ref>Фридрих Енгелс, ''Лудвиг Фојербах и крај класичне немачке филозофије''. Култура: Београд, 1947, стр. 30-38.</ref> * Во ''четвртиот дел'', Енгелс најпрвин го опишува раѓањето на историскиот материјализам како едно од учењата кои се темелат врз Хегеловиот [[Дијалектика|дијалектички метод]], а потоа го истакнува придонесот на [[Природни науки|природните науки]] за развојот на [[дијалектички материјализам|дијалектичкиот материјализам]]. Во продолжение, Енгелс дава осврт врз материјалистичкото сфаќање на историскиот развој, раѓањето на [[Буржоазија|буржоазијата]] и на [[Работничка класа|работничката класа]], класната борба, развојот на [[Право|правото]], [[Држава|државата]], [[Идеологија|идеологијата]] и религијата.<ref>Фридрих Енгелс, ''Лудвиг Фојербах и крај класичне немачке филозофије''. Култура: Београд, 1947, стр. 39-57.</ref> * Поради пресудниот придонес на Маркс за развојот на историскиот материјализам, како додаток кон своето дело, Енгелс ги приложува Марксовите 11 тези за Фојербах, напишани во Брисел, пролетта 1845 година. Во нив, Маркс го критикува дотогашниот материјализам, вклучувајќи го и оној на Фојербах, кој ја занемарува улогата на човекот во менувањето на стварноста. Притоа, Маркс го критикува Фојербах кој религиозната суштина ја сведува на човековата суштина и не сфаќа дека религијата е општетсвен производ. Во таа смисла, Маркс истакнува дека новиот материјализам го става нагласокот врз човековата страна на општеството, а во последната теза Маркс го искажува својто познат став дека „филозофите само различно го толкувале светот, а се работи за тоа дека тој треба да се промени.“<ref>Фридрих Енгелс, ''Лудвиг Фојербах и крај класичне немачке филозофије''. Култура: Београд, 1947, стр. 59-62.</ref> ==Изданија на македонски јазик== Делото било првпат објавено на [[Македонски јазик|македонски јазик]] во 1948 година, како издание на „[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]“, со наслов „Лудвиг Фоербах и крај на класичната немска филозофија“. Преводот го извршил Тодор Димитровски според [[Руски јазик|рускиот]] превод на [[Георгиј Плеханов|Г. В. Плеханов]] (изданието на Огиз, [[Москва]], 1945) а со помош на српското издание на „Култура“, Београд од 1947 година. Притоа, и ова издание, како додаток, ги содржи Марксовите тези за Фојербах, а регистерот на имињата и забелешките се направени според српскиот превод. Книгата има 86 страници, а била испечатена во [[Печатница|печатницата]] „Култура“ во Скопје.<ref>Фридрих Енгелс, ''Лудвиг Фоербах и крај на класичната немска филозофија''. Култура, Скопје, 1948.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Фридрих Енгелс]] [[Категорија:Книги од 1888 година]] [[Категорија:Филозофски дела]] [[Категорија:Изданија на Култура]] 1l68bq3m8dvgavi8xemr8xdxma3p7es 0 1360269 5601547 5308722 2026-07-29T01:30:36Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5601547 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Farturas_tradicionais.jpg|мини| Традиционални фартури]] [[Податотека:Farturas_2010_26_(RaBoe).jpg|мини]] '''Фартура''' е [[крофна]] направена од [[брашно]], [[квасец]], прашок за печиво, [[Сол (зачин)|сол]], [[шеќер]], [[цимет]] и вода, која се пржи во масло, во форма на полжав и традиционално се продава на панаѓури во [[Португалија]]. Пожелно е да се консумираат кога се топли за да не се стврдне крцкавата површина.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.acpp.pt/cronicas-parceiros/3770-farturas-cronica-virgilio-nogueiro-gomes|title=Farturas, Crónica Virgílio Nogueiro Gomes|last=Matias|first=Luis|work=Associação Cozinheiros Profissionais Portugal|accessdate=2024-12-20|archive-date=2021-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20210803232640/https://www.acpp.pt/cronicas-parceiros/3770-farturas-cronica-virgilio-nogueiro-gomes|url-status=dead}}</ref> == Потекло == Една теорија е дека Португалците, кога тргувале на [[Далечен Исток|Далечниот Исток]], би донеле со себе нови техники за готвење, вклучително и менување на тестото на Јутјо, исто така познато како Јузагвеи, во јужна Кина. Сепак, го смениле аспектот во форма на ѕвезда, бидејќи не ја научиле [[Народна Република Кина|кинеската]] техника на „влечење“ на тестото ([[Цар на Кина|кинескиот император]] го направил кривично дело со смртна казна,било какво споделување на знаење со странци). Како резултат на тоа, фартурите не се „влечат“ туку се истиснуваат од калап во форма на ѕвезда.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theprisma.co.uk/2011/07/17/churros-a-secret-history/|title=Churros: a secret history|archive-url=https://web.archive.org/web/20120223032822/http://www.theprisma.co.uk/2011/07/17/churros-a-secret-history/|archive-date=23 February 2012}}</ref> Друга теорија е дека фартурите можеби биле адаптација на [[Шпанија|шпанското]] [[чуро]], кои ги создале овчарите како замена за храната направена со свежи тестенини.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://ifood.tv/network/churro|title=Churro encyclopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20131204043230/http://ifood.tv/network/churro|archive-date=4 December 2013}}</ref> Храната е дел од [[Арапи|арапското]] влијание во португалската кујна, при користењето на шеќер наместо [[мед]] за засладување. Фартурата е развој на оригиналната арапска [[Залабије|залабија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=QhGMDwAAQBAJ&q=fartura+origin&pg=PA98|title=Sweet Delights from a Thousand and One Nights: The Story of Traditional Arab Sweets|last=Salloum|first=Habeeb|last2=Salloum|first2=Muna|last3=Elias|first3=Leila Salloum|date=June 25, 2013|publisher=Bloomsbury Publishing|isbn=9780857723307|via=Google Books}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Крофни]] [[Категорија:Португалска кујна]] 7vpycfnmpqba69sehun6ezbnlyu4iu9 0 1362338 5601762 5491378 2026-07-29T09:41:09Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5601762 wikitext text/x-wiki '''Фокалната сегментална гломерулосклероза''' ( '''ФСГС''' ) е хистопатолошки наод на лузни (склероза) на гломерулите и оштетување на бубрежните подоцити. Овој процес ја оштетува функцијата на филтрација на бубрезите, што резултира со присуство на протеини во урината поради губење на протеини. ФСГС е водечка причина за прекумерна загуба на протеини - [[нефротски синдром]] - кај деца и возрасни во САД. Фокална сегментална гломерулосклероза претставува заболување кое предизвикува оштетување на бубрезите. Една од функциите на бубрезите е филтрирање на крвта од отпадни материи и супстанци кои настануваат при производството на урина. Всушност, фокална сегментална гломерулосклероза се јавува кога настануваат лузни (склероза) на бубрежните гломерули, а тие се структура одговорна за филтрација на отпадните материи надвор од телото. Токму поради ова олузнување настанува намалена функција и ефикасност на бубрезите, а со тоа и неповратно оштетување на гломерулите и неможност на бубрезите за обработка и елиминација на отпадните продукти од бубрезите. [[Податотека:Focal segmental glomerulosclerosis - high mag.jpg|мини|алт=Микрографија со големо зголемување на фокална сегментална гломерулосклероза, хиларна варијанта. Фокалната сегментална гломерулосклероза најчесто е скратена FSGS. ПАС дамка. Биопсија на бубрег. Се манифестира како нефротски синдром.|Микрографија со големо зголемување на фокална сегментална гломерулосклероза, хиларна варијанта. Фокалната сегментална гломерулосклероза најчесто е скратена ФСГС. ПАС дамка. Биопсија на бубрег. Се манифестира како нефротски синдром.]] Знаците и симптомите вклучуваат протеинурија и едем. [[Бубрежна слабост|Бубрежната инсуфициенција]] е честа долгорочна компликација на болеста. ФСГС може да се класифицира како примарен, секундарен или генетски, во зависност од тоа дали одреден токсичен или патолошки стрес или генетска предиспозиција може да се идентификува како причина. Дијагнозата се утврдува со бубрежна биопсија, и третманот се состои од глукокортикоиди и други имуно-модулаторни лекови. Одговорот на терапијата е променлив, при што значителен дел од пациентите напредуваат до крајна фаза на бубрежна инсуфициенција. Една американска епидемиолошка студија пред 20 години покажала дека ФСГС се проценува дека се јавува кај 7 лица на милион, при што машките Афроамериканци се изложени на поголем ризик. == Знаци и симптоми == Најчестите симптоми се резултат на абнормална загуба на протеини од гломерулот на бубрегот и вклучуваат: * Пенеста урина (поради вишок протеини); * Прекумерно задржување на вода ( оток на дупчење, поради губење на серумскиот [[албумин]] ); * Подложност на инфекција (поради губење на серумските [[Антитело|антитела]] ); Главниот симптом на фокусна сегментална гломерулосклероза е зголемената екскреција на протеини во урината (протеинурија), а понекогаш тоа е единствениот симптом. Во повеќето случаи се развива нефротски синдром со неговите главни карактеристики: присуство на протеини во урина (протеинурија), намалено ниво на протеини во крв (хипопротеинемија), намалена пропустливост што води до задршка на течности (едем) и нарушен метаболизам на липиди во крвта (хиперлипопротеинемија). Во поставување на дијагнозата, важни се нивото на екскреција на протеини во урината, текот на болеста и електронските микроскопски наоди.Вообичаени знаци, исто така, се должат на губење на крвни протеини од страна на гломерулот на бубрегот, вклучувајќи:<ref name="Rosenberg17">{{Наведено списание|date=March 2017|title=Focal Segmental Glomerulosclerosis|journal=Clin J Am Soc Nephrol|volume=12|issue=3|pages=502–517|doi=10.2215/CJN.05960616|pmc=5338705|pmid=28242845}}</ref><ref name="Rydel95">{{Наведено списание|date=April 1995|title=Focal segmental glomerular sclerosis in adults: presentation, course, and response to treatment|journal=Am J Kidney Dis|volume=25|issue=4|pages=534–42|doi=10.1016/0272-6386(95)90120-5|pmid=7702047}}</ref><ref name="Kiffel11">{{Наведено списание|date=September 2011|title=Focal segmental glomerulosclerosis and chronic kidney disease in pediatric patients|journal=Adv Chronic Kidney Dis|volume=18|issue=5|pages=332–8|doi=10.1053/j.ackd.2011.03.005|pmc=3709971|pmid=21896374}}</ref> * Протеин во урината (често кај [[нефротски синдром]] - опсег од >3,5 g/ден) * Низок серумски албумин (<3,5 g/dl) * Ниски серумски антитела * [[Хиперхолестеролемија|Висок серумски холестерол]] (компензирачки од црниот дроб за да се компензира низок серумски [[Онкотски притисок|онкотичен притисок]]) * Масен гипс во урината (секундарни на хиперхолестеролемија) == Патофизиологија == [[Податотека:Bowman's_capsule_and_glomerulus.svg|мини| Бубрежниот гломерул се состои од збир на капилари од кои крвта се филтрира во [[Бауманова капсула|просторот на Бауман]] . Големите молекули, како што се протеините, обично се премногу големи за да се филтрираат и наместо тоа се задржуваат во капиларите.]] ФСГС е првенствено болест на бубрежниот гломерул, местото на филтрација на јони и растворени материи.<ref>{{Наведено списание|date=November 1998|title=Anatomy and physiology of the kidney|journal=AORN J|volume=68|issue=5|pages=800, 803–16, 819–20; quiz 821–4|doi=10.1016/s0001-2092(06)62377-6|pmid=9829131}}</ref><ref>{{Наведено списание|date=August 2014|title=The glomerulus: the sphere of influence|journal=Clin J Am Soc Nephrol|volume=9|issue=8|pages=1461–9|doi=10.2215/CJN.09400913|pmc=4123398|pmid=24875196}}</ref> Подоцитите се специјализирани клетки кои ја обложуваат [[Бауманова капсула|капсулата на Боуман]] кои придонесуваат за бариерата за филтрирање, спречувајќи молекули поголеми од 5&nbsp;[[Нанометар|нм]] од филтрирање.<ref>{{Наведено списание|date=2012|title=Mechanisms of glomerular albumin filtration and tubular reabsorption|journal=Int J Nephrol|volume=2012|pages=481520|doi=10.1155/2012/481520|pmc=3363986|pmid=22685655|doi-access=free}}</ref> ФСГС вклучува оштетување на бубрежните подоцити, така што поголемите молекули, особено протеините, се филтрираат и губат низ бубрегот.<ref>{{Наведено списание|date=June 2016|title=Podocyte injury and its consequences|journal=Kidney Int|volume=89|issue=6|pages=1221–30|doi=10.1016/j.kint.2016.01.012|pmid=27165817}}</ref><ref>{{Наведено списание|date=February 2019|title=Nephrotic Syndrome|journal=Pediatr Clin North Am|volume=66|issue=1|pages=73–85|doi=10.1016/j.pcl.2018.08.006|pmid=30454752}}</ref> Така, многу од знаците и симптомите на ФСГС се поврзани со губење на протеини.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21149-focal-segmental-glomerulosclerosis-fsgs|title=Focal Segmental Glomerulosclerosis (FSGS)|work=Cleveland Clinic|accessdate=2022-06-30}}</ref> На хистологија, ФСГС се манифестира како лузни (склероза) на сегменти на гломерулите; згора на тоа, само дел од гломерулите се засегнати.<ref name=":16">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.kidneyfund.org/all-about-kidneys/other-kidney-diseases/focal-segmental-glomerulosclerosis-fsgs|title=Focal segmental glomerulosclerosis (FSGS)|date=2021-10-28|work=www.kidneyfund.org|accessdate=2023-11-14|archive-date=2023-11-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20231114182643/https://www.kidneyfund.org/all-about-kidneys/other-kidney-diseases/focal-segmental-glomerulosclerosis-fsgs|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведено списание|date=June 1996|title=Focal segmental glomerulosclerosis|journal=Pediatr Nephrol|volume=10|issue=3|pages=374–91|doi=10.1007/BF00866790|pmid=8792409}}</ref><ref name="Nagata17">{{Наведено списание|date=August 2017|title=Focal segmental glomerulosclerosis; why does it occur segmentally?|journal=Pflugers Arch|volume=469|issue=7–8|pages=983–8|doi=10.1007/s00424-017-2023-x|pmid=28664408}}</ref> Фокусната и сегменталната природа на болеста забележана на хистологија помагаат да се разликува ФСГС од другите типови на гломеруларна склероза.<ref name="Nagata17" /> ФСГС може да се класифицира според наводната причина за оштетување на подоцитите. Примарниот ФСГС вклучува случаи во кои ниту една причина не може лесно да се идентификува.<ref name="Sethi18">{{Наведено списание|date=March 2018|title=Differentiating Primary, Genetic, and Secondary FSGS in Adults: A Clinicopathologic Approach|journal=J Am Soc Nephrol|volume=29|issue=3|pages=759–774|doi=10.1681/ASN.2017090958|pmc=5827609|pmid=29321142}}</ref> Се претпоставува дека збир на неидентификувани циркулирачки фактори во крвта придонесуваат за оштетување на подоцитите во овие случаи.<ref name="Sethi18" /><ref>{{Наведено списание|date=June 1989|title=Pathogenesis and significance of nonprimary focal and segmental glomerulosclerosis|journal=Am J Kidney Dis|volume=13|issue=6|pages=443–56|doi=10.1016/s0272-6386(89)80001-0|pmid=2658558}}</ref> Секундарниот ФСГС е предизвикан од препознатлив стрес или токсин што ги повредува подоцитите.<ref name="Sethi18"/> Многу причини за секундарниот ФСГС придонесуваат за повреда на подоцитите преку хиперфилтрација, што е сценарио на прекумерна филтрација од страна на бубрежните гломерули.<ref name="Helal12">{{Наведено списание|date=February 2012|title=Glomerular hyperfiltration: definitions, mechanisms and clinical implications|journal=Nat Rev Nephrol|volume=8|issue=5|pages=293–300|doi=10.1038/nrneph.2012.19|pmid=22349487}}</ref> Хиперфилтрацијата може да биде предизвикана од дебелина, дијабетес или губење на контралатералниот бубрег, меѓу другите причини.<ref name="Helal12" /> Секундарниот ФСГС, исто така, може да биде предизвикан од токсини, вклучувајќи анаболни стероиди и хероин.<ref>{{Наведено списание|date=January 1985|title=The changing spectrum of heroin-associated nephropathy|journal=Am J Kidney Dis|volume=5|issue=1|pages=36–41|doi=10.1016/s0272-6386(85)80133-5|pmid=3966467}}</ref><ref>{{Наведено списание|date=June 1986|title=Renal disease in patients with massive obesity|journal=Arch Intern Med|volume=146|issue=6|pages=1105–9|doi=10.1001/archinte.1986.00360180095016|pmid=3718096}}</ref> Голем број на гени се вмешани во ФСГС. Тие вклучуваат: ''NPHS1'', кој го кодира протеинот нефрин кој придонесува за филтрационата бариера;<ref>{{Наведено списание|date=October 2008|title=Nephrin mutations can cause childhood-onset steroid-resistant nephrotic syndrome|journal=J Am Soc Nephrol|volume=19|issue=10|pages=1871–8|doi=10.1681/ASN.2008010059|pmc=2551572|pmid=18614772}}</ref> ''NPHS2'', кој го кодира протеинот подоцин кој се наоѓа во подоцитите;<ref>{{Наведено списание|date=April 2000|title=NPHS2, encoding the glomerular protein podocin, is mutated in autosomal recessive steroid-resistant nephrotic syndrome|journal=Nat Genet|volume=24|issue=4|pages=349–54|doi=10.1038/74166|pmid=10742096}}</ref> и ''INF2'', кој го кодира протеинот формин кој се врзува за актин. <ref>{{Наведено списание|date=January 2010|title=Mutations in the formin gene INF2 cause focal segmental glomerulosclerosis|journal=Nat Genet|volume=42|issue=1|pages=72–6|doi=10.1038/ng.505|pmc=2980844|pmid=20023659}}</ref> Патогенезата на ХИВ-асоцираниот ФСГС е нејасна, но може да се должи на присуството на ризичните алели G1/G2 на генот APOL1. Постојат некои податоци кои сугерираат дека ХИВ може да ги инфицира тубуларните епителни клетки и подоцити, но останува уште многу да се знае. [[Мутација|Мутацијата]] во APOL1, исто така, се смета дека игра улога во патогенезата на оваа болест.<ref>{{Наведено списание|date=November 2011|title=APOL1 genetic variants in focal segmental glomerulosclerosis and HIV-associated nephropathy|url=|journal=J Am Soc Nephrol|volume=22|issue=11|pages=2129–37|doi=10.1681/ASN.2011040388|pmc=3231787|pmid=21997394}}</ref> == Дијагноза == Дијагнозата на ФСГС се поставува со бубрежна биопсија која вклучува најмалку петнаесет сериски исеченици со најмалку осум гломерули.<ref>{{Наведено списание|date=January 1996|title=Serial morphometric analysis of sclerotic lesions in primary "focal" segmental glomerulosclerosis|journal=J Am Soc Nephrol|volume=7|issue=1|pages=49–55|doi=10.1681/ASN.V7149|pmid=8808109}}</ref><ref name="ReferenceA">{{Наведено списание|date=December 1993|title=Primary focal segmental glomerulosclerosis: pathology, histological variants, and pathogenesis|journal=Am J Kidney Dis|volume=22|issue=6|pages=874–83|doi=10.1016/s0272-6386(12)70349-9|pmid=8250036}}</ref> Хистолошките карактеристики вклучуваат склероза (лузни) на дел (просечно: 15%) од гломеруларниот простор, при што само дел од гломерулите манифестираат каква било склероза.<ref name="ReferenceA" /> Други тестови кои помагаат во дијагнозата вклучуваат протеин на урина, анализа на урина, серумски албумин и серумски липиди.<ref name="Rosenberg17"/> Клиничката слика на протеинурија, ниски нивоа на протеини во крвта (албумин, антитела) и висок холестерол во крвта ќе ја поддржат дијагнозата на ФСГС, иако тие не помагаат да се направи разлика помеѓу ФСГС и другите причини за протеинурија.<ref name="Rydel95"/><ref name="Kiffel11"/> === Класификација === [[Податотека:Collapsing_glomerulopathy_-_very_high_mag.jpg|мини| Микрографија на колабирана варијанта на ФСГС (колапсирана гломерулопатија). На врвот, десно од центарот се гледа колабиран гломерул . ПАС дамка . Биопсија на бубрег .]] [[Податотека:Histopathology_of_collapsing_glomerulopathy.jpg|мини| Хистопатологија на колапсирана гломерулопатија. (А, Б) Периодична киселинска Шиф (PAS) и Џонс Метенамин Сребрена (JMS) (40×), соодветно покажуваат интензивна хиперплазија на подоцитите и колапс на гломеруларната туфка. (C) JMS (20×) покажува микроцитна трансформација на дисталните згрчени тубули со акумулации на хијалински материјал внатре во нив. (D,E) Флуоресцентна микроскопија (40×) покажува, соодветно, заробување на IgM и C3 во областите на колапс/склероза. (F) Полуфино обоено во Toluidine Blue (63×) со колапс на целата гломеруларна туфка и хиперплазија на подоцити и проширен Bowman-ов простор. (G,H) Преносната електронска микроскопија во контраст со осмиум тетроксид, олово цитрат и уранил во блок покажува колапс на капиларната јамка со хијалиноза како дополнение на дифузна фузија и израмнување на педицелите поврзани со микровилозна трансформација. (I) Цевките за електронска микроскопија се во контраст со осмиум тетрооксид, олово цитрат и уранил во блок со детали за неорганизираност на цитоскелетот во цитоплазмата на подоцитот, со екстензивно бришење на педицелите. <ref>{{Наведено списание|year=2022|title=Collapsing Glomerulopathy: A Review by the Collapsing Brazilian Consortium.|journal=Front Med (Lausanne)|volume=9|pages=846173|doi=10.3389/fmed.2022.846173|pmc=8927620|pmid=35308512|doi-access=free}}</ref>]] Пет меѓусебно ексклузивни варијанти на фокална сегментална гломерулосклероза може да се разликуваат според патолошките наоди забележани на бубрежната биопсија :<ref name="thomas">{{Наведено списание|date=March 2006|title=Clinical and pathologic characteristics of focal segmental glomerulosclerosis pathologic variants|journal=Kidney Int|volume=69|issue=5|pages=920–6|doi=10.1038/sj.ki.5000160|pmid=16518352|doi-access=free}}</ref> # Варијанта што се урива # Варијанта на лезија на гломеруларниот врв # Клеточна варијанта # Перихиларна варијанта # Не поинаку наведена (NOS) варијанта Препознавањето на овие варијанти може да има прогностичка вредност кај индивидуи со примарна фокална сегментална гломерулосклероза. Колапсираната варијанта е поврзана со повисока стапка на прогресија до [[Хронична бубрежна болест|краен стадиум на бубрежна болест]], додека варијантата на лезија на врвот на гломерулар има ниска стапка на прогресија до краен стадиум на бубрежна болест кај повеќето пациенти.<ref name="Fogo15">{{Наведено списание|last=Fogo AB|author-link=Agnes Fogo|date=February 2015|title=Causes and pathogenesis of focal segmental glomerulosclerosis|journal=Nat Rev Nephrol|volume=11|issue=2|pages=76–87|doi=10.1038/nrneph.2014.216|pmc=4772430|pmid=25447132}}</ref> Клеточната варијанта покажува слична клиничка презентација на варијантата со колабирање и гломеруларниот врв, но има среден исход помеѓу другите две варијанти.<ref name="Fogo15" /> ==Последици== Фокалната сегментална гломерулосклероза носи значителен ризик од компликации и бара медицинска нега. Доколку се дијагностицира рано и навремено се започне со оптимален третман, прогнозата значително се подобрува. Кај повеќе од половина пациенти, болеста прогресира во нефротски синдром со масовно излачување на протеини, што резултира со појава на едем околу очите и скочниот зглоб и нарушен метаболизам на липидите и појава на покачени вредности на липиди во крвта (хиперлипидемија). Во доцната фаза настанува сериозно ограничување на бубрежната функција и прогресија на болеста во бубрежна инсуфициенција. Кај нив е потребен третман со дијализа што доведува до сериозно нарушување на квалитетот на животот и ограничување во справувањето со секојдневниот живот. Во оваа фаза, потребна е трансплантација на бубрег. == Третман == Третманот од прва линија за примарен ФСГС се состои од антиинфламаторни лекови.<ref name="Campbell18">{{Наведено списание|date=2018|title=Protecting Podocytes: A Key Target for Therapy of Focal Segmental Glomerulosclerosis|journal=Am J Nephrol|volume=47|issue=Suppl 1|pages=14–29|doi=10.1159/000481634|pmc=6589822|pmid=29852493}}</ref> Поточно, [[Гликокортикоид|глукокортикоидите]] се започнуваат кај пациенти кои се манифестираат со [[Нефротски синдром|нефротска]] протеинурија (>3,5 g/ден).<ref name="Chen15">{{Наведено списание|date=July 2015|title=Focal segmental glomerulosclerosis: molecular genetics and targeted therapies|journal=BMC Nephrol|volume=16|pages=101|doi=10.1186/s12882-015-0090-9|pmc=4496884|pmid=26156092|doi-access=free}}</ref><ref name="Raina20">{{Наведено списание|date=2020|title=Extracorporeal Therapies in the Treatment of Focal Segmental Glomerulosclerosis|journal=Blood Purif|volume=49|issue=5|pages=513–523|doi=10.1159/000506277|pmid=32074606}}</ref> За пациенти кои одржуваат протеинурија од нефротски опсег и покрај глукокортикоидите, или за пациенти кои покажуваат нетолеранција на глукокортикоиди, се иницираат инхибитори на калцинеурин (на пример, такролимус).<ref name="Raina20" /> Успешниот третман се дефинира како пад на протеинуријата до субнефротски опсег.<ref name="Korbet94">{{Наведено списание|date=June 1994|title=Primary focal segmental glomerulosclerosis: clinical course and response to therapy|journal=Am J Kidney Dis|volume=23|issue=6|pages=773–83|doi=10.1016/s0272-6386(12)80128-4|pmid=8203357}}</ref> Третманот на секундарниот ФСГС вклучува решавање на одреден токсичен или стрес агент.<ref name="Chen15"/> Од особена важност е одредување на формата на болеста бидејќи тоа е клучно во носењето на одлука за третманот. За примарната фокална сегментална гломерулосклероза со нефротски синдром потребна е терапија заради спречување на функционално оштетување на бубрезите. Имуносупресивниот третман со преднизон се покажал како успешен кај повеќето пациенти со намалување на протеинуријата, а во некои случаи довело и до целосна ремисија. Во случај на нетолеранција на преднизон, пациентот се третира со циклоспорин. Доколку станува збор за чести рецидиви, се применува комбиниран третман на преднизон со циклоспорин. Во случај на настаната нетолеранција кон двата лека, се користи микофенолатмофетил како алтернатива. Имуносупресивите како терапија не се користат кај пациентите со ФСГС без нефротски синдром. Кај овие пациенти, лек од избор се ACE-инхибитори или АТА-антагонисти. На овој начин се лекуваат и пациентите со секундарен секундарен ФСГС на кои им се даваат овие лекови покрај лекувањето на основната состојба. Пациентите подлежат на долготрајна терапија, а доколку лекот се прекине настанува релапс на симптомите. Како генерални општоприфатени мерки за превенирање на еволуција на болеста, се советува хигиено-диететски режим (здрава исхрана и физичка активност) и апстиненција од алкохол и цигари. == Прогноза == Поголемиот дел од нетретирани случаи на ФСГС ќе напредуваат до [[Хронична бубрежна болест|крајна фаза на бубрежна болест]].<ref>{{Наведено списание|date=November 2005|title=Idiopathic focal segmental glomerulosclerosis: a favourable prognosis in untreated patients?|journal=Neth J Med|volume=63|issue=10|pages=393–8|pmid=16301760}}</ref> Важни прогностички фактори го вклучуваат степенот на протеинурија и првичниот одговор на терапијата. Пациентите со протеинурија [[Нефротски синдром|од нефротски]] опсег (> 3,5 g/ден) имаат над 50% стапка на прогресија до краен стадиум на бубрежна болест на 10 години. Само 15% од пациентите со суб-нефротски опсег на протеинурија напредуваат до краен стадиум на бубрежна инсуфициенција на 10 години.<ref name="Korbet94" /> Почетниот одговор на терапијата диктира и долгорочни резултати. Оние кои се дефинирани дека имаат „целосен одговор“ обично манифестираат протеинурија од <300&nbsp;mg/ден; оние со „делумен одговор“ манифестираат субнефротски опсег на протеинурија, <3,5 g/ден. Целосниот или делумниот одговор е поврзан со 80% преживување на бубрезите на 10 години, споредено со околу 50% кај пациентите кои не реагираат. == Епидемиологија == ФСГС опфаќа 35% од сите случаи на [[нефротски синдром]], што го прави една од најчестите причини за нефротски синдром во Соединетите Држави. ФСГС сочинува 2% од сите случаи на бубрежна инсуфициенција. Пациентите од Афроамериканско потекло имаат четири пати поголема веројатност да развијат ФСГС. Мажите имаат околу два пати поголема веројатност да развијат ФСГС во споредба со жените. == Наводи == <references /> [[Категорија:Бубрежни заболувања]] [[Категорија:Ретки болести]] m6184xhh8kf5akhs8967vy9z3ny30u9 0 1362934 5601564 5332487 2026-07-29T02:24:24Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5601564 wikitext text/x-wiki '''Федерико Грисогоно''', латинизирано како '''Федерикус Де Хрисогонис''' (1472 – {{починат на|2|февруари|1538}}) — ренесансен [[Далматински италијанци|далматински]] астролог, лекар, геометар и хуманистички филозоф. Грисогоно бил роден во аристократија, син на Антонио и Катарина Џорџи од [[Задар]] (Зара). Сирак на петгодишна возраст, но со големо наследство, го одгледал неговиот чичко Фрањо. Тој студирал во Италија и Франција, посетувал часови по филозофија и медицина на [[Падовски универзитет|Универзитетот во Падова]] каде ректор бил негов братучед од мајчина страна, Јероним Цивалели. Во 1499 година, тој служел како кондотиер и се борел во Ломбардија. Тој се вратил на студиите и добил докторат по медицина околу 1506–1507 година, а потоа предавал астрологија и математика во Падова пред да се врати во Задар. Тој ги испитувал моделите на плимата и осеката и забележал дека се должат на сонцето и месечината, и дошол до пристап за предвидување на плимата и осеката. Тој го објавил делото ''Speculum astronomicum'' (1507) како и книга за хуманистичката филозофија ''De modo collegiandi...'' ''de humana felicitate'' (1528).<ref>{{Наведено списание|last=Banić-Pajnić|first=Erna|date=1993|title=Mathematics and Human Happiness According to Federico Grisogono|url=https://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=121813|journal=Prilozi za istraživanje hrvatske filozofske baštine|language=hr|volume=19|issue=1-2 (37-38)|pages=53–73|issn=0350-2791}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=25|title=Hrvatski biografskii leksikon|last=Grmek, Mirko Dražen|year=2002|language=hr|chapter=Grisogono, Federik|access-date=2025-02-02|archive-date=2023-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20231004224845/https://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=25|url-status=dead}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://galileo.rice.edu/Catalog/NewFiles/grisgono.html Кратка биографија] * [https://content.ifzg.hr/digitalnaBastina/Grisogono-lat.pdf Транскрипција на] ''Speculum astronomicum'' (1507). * [https://mdz-nbn-resolving.de/urn:nbn:de:bvb:12-bsb10149528-6 De modo collegiandi, pronosticandi, et curandi febres, nec non de humana felicitate ac denique de fluxu maris lucubrationes] (1528) {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Грисогоно, Федерико}} [[Категорија:Астролози]] [[Категорија:Починати во 1538 година]] [[Категорија:Родени во 1472 година]] 4dmyhnzkiooa5e3cw48npc4hcsdsi0t 0 1364544 5601798 5347835 2026-07-29T10:49:15Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5601798 wikitext text/x-wiki [[Податотека:St.Nicolaaskathedraal Ljubljana.jpg|300px|мини|Поглед кон [[Црква Свети Никола (Љубљана)|Црквата Свети Никола]] во [[Љубљана]]]] '''Словенечката католичка црква,''' или '''Католичката црква во Словенија''' (словенечки: Katoliška cerkev v Sloveniji), е дел од светската Католичка црква, под духовното водство на папата во Рим. Според податоците од Евробарометрот од 2018 година, 73,4% од словенечкото население се изјасниле како католици, додека во 2019 година тој процент паднал на 72,1%. Според податоците на Католичката црква, католичкото население се намалило од 78,04% во 2009 година на 72,11% во 2019 година. Во 2019 година, согласно официјалните статистики објавени од Католичката црква во Словенија, во земјата има вкупно 1.509.986 католици (72,11%). Земјата е поделена на шест бискупии, вклучувајќи две надбискупии. Бискупијата во Марибор била промовирана во надбискупија од Папата Бенедикт XVI во 2006 година. Дополнително, папата создал три нови седишта, и тоа: Ново Место, Цеље и Мурска Собота. Словенечката католичка црква и словенечките свештеници функционираат во словенечките цркви ширум светот, најистакнато во Словенечката црква на свети Кирил во Њујорк. Архиепископ Жан-Мари Шпич е апостолски нунциј во Словенија, титуларен архиепископ на Сулци и апостолски делегат за Косово. == Времеплов == Католиците по години <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://katoliska-cerkev.si/media/datoteke/Dokumenti%20in%20publikacije/LETNO%20POROCILO%202020-SPLET.pdf|title=Prebivalstvo in katoličani v Sloveniji (page 72)|publisher=katoliska-cerkev.si|accessdate=31 March 2021}}</ref> {| class="wikitable plainrowheaders" style="background:#fff; font-size:87%; line-height:16px; border:grey solid 1px; border-collapse:collapse;" ! style="width:30px; background:#00966E;" |Година ! style="width:80px; background:#00966E;" |Католици ! style="width:62px; background:#00966E;" |Популација |- align="center" |2009 |1,577,014 | align="right" |<small>78.04%</small> &nbsp; |- align="center" |2010 |1,569,119 | align="right" |<small>{{Пад}}</small> <small>77.30%</small> &nbsp; |- align="center" |2011 |1,557,276 | align="right" |<small>{{Пад}}</small> <small>76.85%</small> &nbsp; |- align="center" |2012 |1,554,355 | align="right" |<small>{{Пораст}}</small> <small>81.40%</small> &nbsp; |- align="center" |2013 |1,543,114 | align="right" |<small>{{Пад}}</small> <small>80.06%</small> &nbsp; |- align="center" |2014 |1,523,040 | align="right" |<small>{{Пад}}</small> <small>74.52%</small> &nbsp; |- align="center" |2015 |1,535,297 | align="right" |<small>{{Пораст}}</small> <small>75.68%</small> &nbsp; |- align="center" |2016 |1,523,113 | align="right" |<small>{{Пад}}</small> <small>75.32%</small> &nbsp; |- align="center" |2017 |1,511,980 | align="right" |<small>{{Пад}}</small> <small>73.15%</small> &nbsp; |- align="center" |2018 |1,513,756 | align="right" |<small>{{Пад}}</small> <small>72.74%</small> &nbsp; |- align="center" |2019 |1,509,986 | align="right" |<small>{{Пад}}</small> <small>72.11%</small> &nbsp; |- |2021 |1,517,274 | |} == Структура == [[Податотека:Slovenian_dioceses_of_Catholic_Church.png|мини|Карта на словенечките епархии]] * [[Римокатоличката надбискупија во Љубљана|Љубљанска архиепископија]], ''Лабаценсис'' (1) ** Коперска епархија, (2) ** Новоместоска епархија (3) * Архиепископија Марибор (4) ** Цељска епархија (5) ** Епархија Мурска Собота (6) == Поврзано == * [[Религија во Словенија]] * [[Список на словенечки кардинали]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.rkc.si/ Официјална веб-страница - Католичка црква во Словенија] {{In lang|sl}} [[Категорија:Католицизмот во Европа]] bjaufatanal9j3o10kgy8vmwvacx8cl 0 1364921 5601698 5528969 2026-07-29T06:02:40Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5601698 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Annacelje.png|мини|Ана со Јогаила]] '''Ана Цељска''' ({{langx|pl|Anna Cylejska}}; 1386 – 21 мај 1416) — [[Кралица на Полска|кралица на Полска]] од 1402 до 1416 година. Таа била втора сопруга на Јогила ([[Владислав II Јагело|Владислав II Јагиело]]), крал на Полска и врховен војвода од Литванија (владеел 1387–1434). Нивниот брак бил политички мотивиран за да ги зајакне врските на Јогила со династијата Пиаст и неговите претензии за полскиот трон. Нивниот брак бил прилично далечен и во текот на четиринаесет години Ана родила само една ќерка, Јадвига Јагиелон, која починала без проблем. == Ран живот == Ана била единственото дете на Вилијам (1361–1392), гроф на Цеље, и неговата жена Ана од Полска (1366–1425), најмладата преживеана ќерка на покојниот крал Казимир III од Полска. Веројатно е дека Ана била родена во Цељскиот замок (во Војводството Штајерска, денес во Словенија), кој бил под власт на нејзиниот татко Вилијам и неговиот братучед Херман II. Вилијам починал кога Ана имала околу десет години. Две години подоцна, нејзината мајка се омажила за Улрих, херцог на Тек, и ја оставила Анa во грижа на Херман II и неговата жена Ана од Шаунберг во Цеље..{{sfn|Duczmal|2012|pp=360–361}} Многу е веројатно дека девојката била неписмена и не зборувала полски.{{sfn|Duczmal|2012|p=360}} == Брак == Првата жена на Јогала, и владеачката кралица Јадвига од Полска, втора братучетка на Ана, починала во јули 1399 година по компликации при породувањето. Јогала, кој потекнува од Литванија, останала владетел на странска земја без наследник. Затоа, тој барал жена од потомци на Пјаст, кои имале права на Полското кралство, за да ги зајакне своите права на Полска и да ја легитимира својата власт.{{sfn|Duczmal|2012|p=361}} Во 1401 година, Јогала испратил пратеници во Цеље да го побараат раката на Ана од Херман II. Херман бил роднина со покојната кралица Јадвига од страна на мајката: неговата мајка, Катарина, била сестра на мајката на Јадвига, Елизабета од Босна, кралица на Унгарија (според некои извори, тие биле братучетки). Домот на Цеље бил поврзан со полскиот двор од два аспекта, а предложеното венчавање дополнително би го зајакнало сојузот, додека ќе го приближело Домот на Цеље до највисоките нивоа на европската аристократија. На 16 јули 1401 година Ана пристигнала во [[Краков]] каде што ја пречекала Јогила пред градските порти.{{sfn|Duczmal|2012|p=361}} Меѓутоа, Јогила изразил незадоволство кон неговата замислена невеста. Според Јан Длугош, Јогила бил бесен на пратениците кои ја носеле Ана во Полска неколку години. Свадбата била одложена поради потребата Ана да научи полски.{{sfn|Duczmal|2012|p=361}} Ана живеела во манастир додека Јогила патувал во источните територии на неговото кралство.{{sfn|Duczmal|2012|p=362}} Се вратил дури во јануари 1402 година. Свадбената церемонија се одржала на 29 јануари 1402 година во [[Вавелска катедрала|катедралата Вавел]]. Од непознати причини, крунисувањето на Ана како кралица на Полска било одложено за една година до 25 февруари 1403 година..{{sfn|Duczmal|2012|p=362}} == Кралица == Во бракот немало блискост. Имало околу триесет години старосна разлика помеѓу Ана и Јогила. Било признаено дека Ана не е многу привлечна жена. Кралот често патувал оставајќи ја Ана сама во замокот Вавел. Ана не била многу амбициозна или политички активна. Таа била позната како религиозна жена и послушна сопруга. Во есен 1407 година, пет години по бракот, Ана била бремена. Клеменс Московски, Кастелан на Висилика, ја обвинил кралицата за брачна неверност со Јакуб Кобилањски и Миколaj Чжонстовски. Јогила им поверувал на гласините и го затворил Јакуб. За време на конгресот во Неполомице, полските благородници ја одбраниле кралицата и обвинувањата биле отфрлени. Година подоцна, Јогила ја обвини Ана за љубовна врска со Јенджеј Тенчински, но тој случај не стигнал до јавна расправа. Во 1411 година, Миколaj Куровски, Архиепископ на Гњезно, повторно ја обвини Ана, но тој починал пред да се истражат гласините. На 8 април 1408 година Ана родила ќерка Хедвиг. Тоа не беше машки наследник посакуван од Јогила или полските благородници, но сепак ја зацврстил позицијата на Ана и таа стана малку повидлива во политиката. Во февруари 1410 година, за време на Полско-литванско-тевтонската војна, Ана била присутна кога Јогила се сретнала со Херман II. По Битката кај Грунвалд, Јогила напиша две писма - едно до Ана и друго до епископот Војчех Јастржебиец. Во февруари 1412 година, Ана и Јогила ја организирале свадбата на [[Ернест (војвода на Австрија)|Ернест, војводата од Австрија]] и Кимбургис од Масовија. По венчавката, Ана и Јогила отпатувале во Унгарија на преговори меѓу Јогила и [[Сигизмунд (Свето Римско Царство)|Сигизмунд фон Луксембург]]. Ана се сретна со [[Барбара Цељска]], сопругата на Сигизмунд и ќерката на Херман II - девојките пораснале заедно. Меѓутоа, Ана не учествувала во преговорите во [[Будим|Буда]] помеѓу април и август 1412 година. На почетокот на 1413 година, петгодишната ќерка на Ана, Хедвиг, официјално била прогласена за наследничка на полскиот трон за време на конгресот во Једлнија. Тоа била важна политичка победа за Ана. Јогала, Ана и Хедвиг патувала во Литванија за да ја запознаат принцезата со литванската благороднија. Таму во октомври 1413 година бил потпишан Сојузот од Хородло. Ана исто така ја посетила Самогиција за да го набљудува нејзиното христијанизирање; подоцна испратила извештај до Советот на Констанца. На почетокот на 1415 година, Ана патувала со Јогала и во мај се сретнала со Александар I од Молдавија во Сниатин. Тоа бил нејзиниот последен познат политички потег. == Смрт == На крајот на 1415 година, Јогила отпатувал во Литванија додека Ана останала во Краков, можеби веќе болна. Во февруари 1416 година, бил испратен специјален пратеник за да ја извести Јогила дека кралицата е тешко болна. И покрај веста, Јогила не брзал да се врати во Краков. Во главниот град стигна дури во мај, а Ана починала по неколку дена. Таа била погребана во [[Вавелска катедрала|катедралата Вавел]]. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Починати во 1416 година]] [[Категорија:Родени во 1386 година]] [[Категорија:Грофови на Цеље]] caz61xqwcrjhlwqbh64qzh5lb3saxip 0 1369877 5601457 5361649 2026-07-28T17:17:36Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601457 wikitext text/x-wiki [[Image:Mature flower diagram mk.svg|thumb|upright=1.4|Дијаграм на цвет.]] '''Венечните ливчиња''' се дел од [[Цвет|цветот]]. Тие се обоени, често привлечни делови од цветот што ја формираат венечната круна (corolla) и обично се наоѓаат внатре во [[Чашка (ботаника)|чашката]]. Нивната главна улога е да привлекуваат опрашувачи, како пчели и пеперутки, со својата боја, мирис и форма. Кај некои растенија, тие можат да имаат и други функции, како заштита на репродуктивните делови на цветот. [[Категорија:Растителна морфологија]] r5wvfusd0jhodok0d6281brpocv7aig 0 1372402 5601399 5530727 2026-07-28T13:42:39Z ~2026-41697-92 135337 /* Образование и кариера */ 5601399 wikitext text/x-wiki {{Музичар | Name = Андреј Ѓорѓиески | Img = | Background = | Birth_name = Андреја Ѓорѓиески | Alias = Андреј ДНК | Occupation = музичар | birth_date= {{роден на|2|февруари|1982}} | birth_place= {{роден во|Скопје}}, [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] | death_date= {{починал на и возраст|df=yes|2025|3|16|1982|2|2}} | death_place= {{починал во|Кочани}}, [[Македонија]] | Genre = [[Современ Р&Б]] | Years_active = | URL = [https://www.youtube.com/@dnkofficialmk YouTube Channel] }} '''Андреј Ѓорѓиески''' ([[Скопје]], [[9 февруари]] [[1982]] — [[Кочани]], [[16 март]] [[2025]]) — [[Северна Македонија|македонски]] [[музичар]] и [[музички продуцент|продуцент]], познат како член на дуото [[Днк (музичко дуо)|ДНК]].<ref name=AG>{{нмс | last= | first= | author= | title=Храбар до последниот здив, хуманитарец во душа - Сеќавање на Андреј Ѓорѓиески од ДНК | url=https://www.crnobelo.com/novosti/domasni/115887-hrabar-do-posledniot-zdiv-humanitarec-vo-dusha-sekjavanje-na-andrej-gjorgjieski-od-dnk | date=18 март 2025 | work= | publisher=crnobelo.com | accessdate=19 јануари 2026}}</ref> == Образование и кариера == Ѓорѓиески завршил основно и средно музичко училиште. Студирал на [[Факултет за музичка уметност - Скопје|Музичката академија]] во Скопје каде го запознал Владимир Блажев Панчо.<ref name=AG/> Во 2001 година, Панчо и Ѓорѓиески ја основале групата [[DNK|ДНК]]. Првиот албум "''Пази дете"'' го објавиле во 2005 година. Бил музички уредник на телевизијата К-15 и продуцент на шоуто „Мојата ѕвезда” која наоѓала музички таленти по [[Македонија]]. Негов брат е [[Александар Ѓорѓиески]], глумец во [[Македонскиот народен театар]] во [[Скопје]]. == Смрт и наследство == Починал рано наутро на 16 март 2025 при [[Пожар во ноќен клуб во Кочани|пожар за време на настапот во ноќниот клуб „Пулс”]] во [[Кочани]].<ref name=AG/> Бил погребан на 20 март на гробиштата „Бутел” во [[Скопје]]. Бил оженет со Наталија со која имал една ќерка. ==Наводи== {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ѓорѓиески, Андреј}} [[Категорија:Починати во 2025 година]] [[Категорија:Македонски пејачи]] [[Категорија:Македонски уредници]] [[Категорија:Македонски продуценти]] c8btlmq0ymt4wphsbgos8f9vqc8xkjp 0 1372909 5601454 5531123 2026-07-28T17:14:45Z ~2026-42089-13 135396 /*Sazdov */ 5601454 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Саздо Трајковски|birth_date=[[13 март]] [[1929]]|birth_place=[[Велес]], [[Кралство СХС]]|death_date=[[31 јануари]] [[2020]] <small>(90 г.)</small>|death_place=[[Велес]], [[Македонија]]|alma mater=Земјоделски-шумарски факултет во Скопје}} '''Саздо Трајковски''' или '''Саздо Трајков''' ([[Велес]], [[13 март]] [[1929]] — [[Велес]], [[31 јануари]] [[2020]]) — [[Македонија|македонски]] политичар и активист. Член на [[Демократски фронт на Македонија „Илинден 1903“|Демократскиот фронт на Македонија „Илинден 1903“]], репресиран од социјалистичкиот режим поради неговата поддршка на [[Независна Македонија|обединета независна македонска држава]]. Во [[1946|1946 г.]] бил еден од жртвите за време на судските процеси против [[Гимназија „Кочо Рацин“ - Велес|велешките гимназијалци]]. После [[Ден на независноста на Македонија|независноста на Македонија]] тој се приклучил во политичкото организирање на [[ВМРО-ДПМНЕ]]. Близок другар на [[Крум Чушков]]. Со разлика од Чушков, Трајковски успешно бил рехабилитиран и помогнал во издавањето на книги кои ја критикувале репресијата на југословенската власт. == Животопис == Роден на [[13 март]] [[1929|1929 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Кралството Југославија]]. Трајковски бил сведок на [[народноослободителната борба]] во [[Велес]] и [[Велешко]]. После војната Трајковски си го продолжил неговото средно образование во [[Гимназија „Кочо Рацин“ - Велес|велешката гимназија]] каде што се запознал со велешкиот активист [[Крум Чушков]]. Заедно со Чушков тој се запознал со професорот [[Благој Џајков]], Џајков бил верник кон старата идеалогија на [[МРО]] — [[Независна Македонија|независна обединета македонска држава]]. Овој идеалошки став бил противречен со тогашните гледишта на [[СР Македонија]], во полициските досија верници на оваа идеалогија биле обележани како „ВМ“ или [[Михајловисти|ванчомихајловисти]]. Самиот поим ванчомихајловист бил употребуван како синоним на [[Фашизам|фашист]] или [[бугараш]].<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/94016778|title=Велес и Велешко: 1944-1991|last=Ачкоска|first=Виолета|publisher=Макавеј|year=2013|isbn=978-608-205-233-5|location=Скопје|pages=225-228|author-link=Виолета Ачкоска}}</ref> Со поттик од Џајков, Трајковски и Чушков се приклучиле во [[Демократски фронт на Македонија „Илинден 1903“|Демократскиот фронт на Македонија „Илинден 1903“]]. Тие исто така подржиле други велешки гимназијалци да се приклучат во организацијата како Драган Василев, Кирил Ќирков, Тихомир Лукарев, Буба Лукарева и Васа Ќиркова. Во ноќта на [[нова година]] [[1946|1946 година]] Трајковски заедно со Чушков се собрале во [[Чалошево|Дурутовец]] каде што се заколнале пред [[евангелие]]то со [[револвер]], слично како што правиле [[Македонското револуционерно движење|македонските револуционери]] за време на [[Борба за Македонија|Борбата за Македонија]]. Трајковски бил член во тајните средби организирани кај [[Црква „Св. Спас“ - Велес|црквата Св. Спас]].<ref name=":0" /> Во [[1946|1946 година]] нивната организација била откриена од комунистичката власт која ги уапсила нејзините членови. Во истата година почнал голем судски процес против велешките гимназијалци кои биле дел од организацијата, најстрогата казна ја добил Благоја Џајков со седум години затвор. Трајковски исто така добил строга казна, три години во затвор. Во 1946 година бил интерниран кај градскиот затвор во [[Скопје]] и во [[1947|1947 година]] сѐ до крајот на неговата казна ги доживеал во [[Идризово]].<ref name=":0" /> Во еден интервју во [[2010|2010 година]] Трајковски дадол повеќе податоци за судските процеси. Целовкупно биле казнети 15 личности, судскиот процес траел три дена во Велес. Условите во Идризово биле мачливи и тешки, но во [[1949|1949 година]] после три години Трајковски бил ослободен.<ref name=":1">[https://www.youtube.com/watch?v=DiogIdZPjyU&list=PL2A8F9135C3773692&index=1 Трибина-Осудени за ВМРО (30.04.2010) дел 1]</ref> Откако бил ослободен се обидол повторно пак да се врати во велешката гимназија но не бил примен, Трајковски продолжил со неговото гимназиско образование во [[Скопје]].<ref name=":1" /> Во [[1956|1956 година]] завршил со неговото образование како матурант од земјоделско-шумарскиот факултет во Скопје. Покрај тоа што бил ослободен околискиот народноослободителен одбор на Велес сѐ уште го чувале под редовен надзор и неговото досие сѐ уште било употребувано. После [[Ден на независноста на Македонија|независноста на Македонија]] Трајковски, со разлика од Крум Чушков, бил целосно рехабилитиран и примен во новите политички услови на младата [[Македонија]]. Трајковски се приклучил во [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] и бил дел од велешкиот централен комитет на ВМРО-ДПМНЕ во [[2012]] и [[2018|2018 година]].<ref>{{Наведени вести|url=http://tirekovmirece.com/Novost/%D0%98%D0%B7%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD-%D0%B5-%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D0%BE%D1%82-%D0%9E%D0%BF%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82-%D0%BD%D0%B0-%D0%92%D0%9C%D0%A0%D0%9E%3D-%D0%94%D0%9F%D0%9C%D0%9D%D0%95-%D0%92%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81-|title=Избран е новиот Општински Комитет на ВМРО- ДПМНЕ Велес|last=Печков|first=Петар|date=4 мај 2018|work=ТиРековМиРече}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://tirekovmirece.com/Novost/%D0%9A%D0%B0%D0%BA%D0%BE-%D0%B8%D0%B7%D0%B3%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B0-%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D0%BE%D1%82-%D0%9E%D0%BF%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82-%D0%BD%D0%B0-%D0%92%D0%9C%D0%A0%D0%9E-%D0%94%D0%9F%D0%9C%D0%9D%D0%95|title=Како изгледа новиот Општински комитет на ВМРО ДПМНЕ|last=Печков|first=Петар|date=1 јули 2012|work=ТиРековМиРече}}</ref> Трајковски особено го подржувал контроверзниот [[Премиер на Македонија|македонски премиер]] и политичар [[Никола Груевски]].<ref name=":1" /> После [[Политичка криза во Македонија (2015-2017)|политичката криза во Македонија меѓу 2015 и 2017 година]] Трајковски бил пратеник во XV конгрес на ВМРО-ДПМНЕ организиран меѓу [[2 мај|2-ри]] и [[3 мај|3-ти мај]] [[2015|2015 година]] во [[Куманово]].<ref>{{Наведени вести|url=https://press24.mk/node/157482|title=Викендов 15. Конгрес на ВМРО-ДПМНЕ - ова е списокот на делегати|last=ВМРО-ДПМНЕ|date=28 април 2015|work=Прес24}}{{Мртва_врска|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Откако Груевски бил отстранет од власт со [[Пржински договор|Пржинскиот договор]] Трајковски повторно пак бил пратеник во XVI конгрес на ВМРО-ДПМНЕ кој се одвивал во [[23 декември]] [[2017|2017 година]] во [[Валандово]]. Во конгресот со 560 пратеници се изгласал новиот водач на партијата — [[Христијан Мицкоски]].<ref>{{Наведени вести|url=https://lokalno.mk/koi-se-delegatite-shto-na-kongresot-na-vmro-dpmne-ke-go-izberat-naslednikot-na-gruevski/|title=Кои се делегатите што на конгресот на ВМРО-ДПМНЕ ќе го изберат наследникот на Груевски?|last=Локално|date=2017|work=Локално.мк}}</ref> После настанот Трајковски претежно се насочил кон велешката политика. Станал водач на велешката ветерани на ВМРО, група направена за старите членови на ВМРО-ДПМНЕ. Во [[31 јануари]] [[2020|2020 година]] починал во Велес. == Наводи == <references /> {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Трајковски, Саздо}} [[Категорија:Политичари од Велес]] [[Категорија:Починати во Велес]] [[Категорија:Родени во 1929 година]] [[Категорија:Починати во 2020 година]] [[Категорија:Политичари од ВМРО-ДПМНЕ]] [[Категорија:Велешани репресирани од југословенскиот режим]] [[Категорија:Македонски затвореници и притвореници]] [[Категорија:Југословенски затвореници и притвореници]] [[Категорија:Затвореници во Македонија]] [[Категорија:Затвореници и притвореници во Југославија]] 3n3bxkqeu8n43p79crn9011ht6af5b5 4 1383645 5601405 5592060 2026-07-28T14:47:01Z Orce Wiki 121850 /* Јули 2026 */ 5601405 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:GLAM logo transparent.png|180п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |} {| style="height:100%; width:80%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;" | style="padding:10px 0; font-family:'DejaVu Sans Serif', sans-serif; vertical-align:top;" | <span style="font-size:25px;"><center>'''Координатор за соработка со културни институции 2026</center>'''</span> <div align="center"> <div style="width:350px; font-size:0px; margin-top:-10px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;">&nbsp;</div> <span style="font-size:16px; font-weight;">[[Корисник:Orce Wiki|'''Orce Wiki''']]</span> <div style="width:350px; font-size:0px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;">&nbsp;</div> </div> Ова е дневник на активности за 2026 година, спроведени од лицето што е Координатор за соработка со културни институции, поделени по месеци. Подигнатите фотографии и други документи може да ги најдете на оваа категорија: [[:c:Category:GLAM program of Wikimedia MKD 2026|Category:GLAM program of Wikimedia MKD 2026]] == Јули 2026 == * Преведување и дополнување статии за ендемски и ретки видови растенија од Македонија. * [[:mk:Категорија:Флора на Македонија|Преведени и дополнети 40 статии за ендемски и ретки видови растенија.]] *Онлајн учество на месечната средба на глобалниот ГЛАМ повик - јули (Global GLAM call) одржана на 28. 07. 2026 година. == Јуни 2026 == * Преведување и дополнување статии за ендемски и ретки видови растенија од Македонија. * [[:mk:Категорија:Флора на Македонија|Преведена и дополнета 71 статија за ендемски и ретки видови растенија.]] * Дополнување на категоријата на Викиизвор „Македонски народни приказни“ со приказни за животни и волшебни приказни и отворена нова категорија [[:s:Категорија:Народни приказни собрани од Марко Цепенков|„Народни приказни собрани од Марко Цепенков“.]] * [[:s:Категорија:Народни приказни собрани од Марко Цепенков|Подигнати 19 волшебни приказни во категоријата „Народни приказни собрани од Марко Цепенков“.]] * Состанок за воспоставување соработка со асистент м-р Цветанка Стојчевска, раководителка на Ботаничката градина во Скопје при Природно-математичкиот факултет. * Состанок за соработка со директорот на НУ Музеј на РС Македонија, Александар Ристевски. == Мај 2026 == *Учество со предавање на десеттата Викилајв конференција во Белград (од 16 до 17 мај 2026 година), организирана од Викимедија Србија, на тема: „Активностите на ГЛАМ Македонија во 2025 година“. *Онлајн учество на месечната средба на глобалниот ГЛАМ повик - мај (Global GLAM call) одржана на 26. 05. 2026 година. *Фотографирање на ендемски и ретки видови растенија од Македонскиот национален хербариум сместен на Институтот за биологија при Природно–математичкиот факултет во Скопје. * [[:c:Category:GLAM program of Wikimedia MKD 2026|Подигнати 215 фотографии на Ризница од повеќе видови растенија застапени во Македонскиот национален хербариум сместен на Институтот за биологија при Природно–математичкиот факултет во Скопје]] * Скенирање стручна литература – „Македонска терминологија“ 83-84, „Билтен на одборот за изработување на македонска терминологија“ и додаток на „Флора на Република Македонија“ Том 1, св: 3 == Април 2026 == *Онлајн учество на месечната средба на глобалниот ГЛАМ повик - април (Global GLAM call) одржана на 28. 04. 2026 година. * Фотографирање на ендемски и ретки видови растенија од Македонскиот национален хербариум сместен на Институтот за биологија при Природно–математичкиот факултет во Скопје. * [[:c:Category:GLAM program of Wikimedia MKD 2026|Подигнати 217 фотографии на Ризница од повеќе видови растенија застапени во Македонскиот национален хербариум сместен на Институтот за биологија при Природно–математичкиот факултет во Скопје]] * Преведување и дополнување статии за ендемски и ретки видови растенија од Македонија. * [[:mk:Категорија:Флора на Македонија|Преведени и дополнети 13 статии за ендемски и ретки видови растенија.]] == Март 2026 == *Онлајн учество на месечната средба на глобалниот ГЛАМ повик - март (Global GLAM call) одржана на 24. 03. 2026 година. * Фотографирање на ендемски и ретки видови растенија од Македонскиот национален хербариум сместен на Институтот за биологија при Природно–математичкиот факултет во Скопје. * [[:c:Category:GLAM program of Wikimedia MKD 2026|Подигнати 74 фотографии на Ризница од повеќе видови растенија застапени во Македонскиот национален хербариум сместен на Институтот за биологија при Природно–математичкиот факултет во Скопје]] * Скенирање стручна литература – „Флора на Република Македонија“ Том 1, св: 1, 3, 4, 5 и 6 * Преведување и дополнување статии за ендемски и ретки видови растенија од Македонија. * [[:mk:Категорија:Флора на Македонија|Преведени и дополнети 25 статии за ендемски и ретки видови растенија.]] == Февруари 2026 == *Онлајн учество на месечната средба на глобалниот ГЛАМ повик - февруари (Global GLAM call) одржана на 24. 02. 2026 година. * Состанок и координација со асистент м-р Сара Вурмеска-Цветаноска и професор д-р Рената Ќуштеревска од Институтот за биологија при ПМФ за претстојната соработка со Викимедија МКД (обезбедување стручна литература и организација на просторот за реализација на проектот Ботаника). * Фотографирање на ендемски и ретки видови растенија од Македонскиот национален хербариум сместен на Институтот за биологија при Природно–математичкиот факултет во Скопје. * [[:c:Category:GLAM program of Wikimedia MKD 2026|Подигнати 63 фотографии на Ризница од повеќе видови растенија застапени во Македонскиот национален хербариум сместен на Институтот за биологија при Природно–математичкиот факултет во Скопје]] * Скенирање стручна литература – „Флора на Република Македонија“ * Дополнување на категоријата на Викиизвор „Македонски народни приказни“ со приказни за животни и волшебни приказни и отворена нова категорија [[:s:Категорија:Народни приказни собрани од Марко Цепенков|„Народни приказни собрани од Марко Цепенков“.]] * [[:s:Категорија:Народни приказни собрани од Марко Цепенков|Подигнати 34 волшебни приказни во категоријата „Народни приказни собрани од Марко Цепенков“.]] == Јануари 2026 == * Фотографирање на македонската премиера на документарниот филм „Приказната за Силјан“ од режисерката Тамара Котевска, одржана во Македонскиот народен театар. * [[:c:Category:The Tale of Silyan|Отворена категорија и подигнати 33 фотографии на Ризница од македонската премиера на документарниот филм „Приказната за Силјан“ од режисерката Тамара Котевска, одржана во Македонскиот народен театар]] * Онлајн учество на месечната средба на глобалниот ГЛАМ повик (Global GLAM call) одржана на 27. 01. 2026 година. * Дополнување на статите од [[Википедија:Програма „ГЛАМ“/2025|матичните Википедијанци]] со фотографии од занаетите и дополнување на статиите со фотографии посветени на филмот. * Дополнување на категоријата на Викиизвор, „Македонски народни приказни“ со приказни за животни и хумористични приказни. * [[:s:Категорија:Македонски народни приказни|Подигнати 58 народни приказни (вкупно 178).]] == Поврзано == * [[Википедија:Програма „ГЛАМ“]] [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]] 0rpnwii0lzxp7awffjediicihuusfr2 0 1386787 5601458 5599558 2026-07-28T17:18:09Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601458 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | name = Незаборавка | image = Myosotis arvensis ois.JPG | image_caption = [[Полска незаборавка]] (''Myosotis arvensis'') | taxon = Myosotis | authority = [[Карл Линеј|L.]] (1753) | type_species = [[Блатна незаборавка]] (''Myosotis scorpioides'') | type_species_authority = L. | type_species_ref = <ref>{{наведено списание |author=Lehnebach, C. |author-link=Carlos Adolfo Lehnebach |year=2012 |title=Lectotypification of three species of forget-me-nots (''Myosotis'': Boraginaceae) from Australasia |journal=[[Te Papa|Tuhinga]]<!--from Te Papa's webpage about it: "'Tuhinga: Records of the Museum of New Zealand Te Papa Tongarewa' is Te Papa’s freely available, annual peer-reviewed academic journal...the successor to the Museum of New Zealand Records, the National Museum of New Zealand Records, and the Dominion Museum Records in Ethnology."--> |volume=23 |pages=17–28 |url=http://collections.tepapa.govt.nz/publication.aspx?irn=3733 |access-date=2026-02-16 |archive-date=2013-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131023061745/http://collections.tepapa.govt.nz/publication.aspx?irn=3733 |url-status=dead }}</ref> | synonyms = *''Echioides'' {{мали|Moench (1794), nom. illeg.}} *''Exarrhena'' {{мали|R.Br. (1810)}} *''Gymnomyosotis'' {{мали|(A.DC.) O.D.Nikif. (2000)}} *''Scorpioides'' {{мали|Gilib. (1782), not validly publ.}} *''Scorpiurus'' {{мали|Haller (1768), nom. superfl.}} *''Strophiostoma'' {{мали|Turcz. (1840)}} | synonyms_ref = <ref name=powo/> }} '''Незаборавка'''<ref name="ТермПлевРаст">{{ТермПлевРаст|119}}</ref> или '''споменче''' ({{науч|Myosotis}}) — [[Род (биологија)|род]] цветни растенија од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Boraginaceae]]. На северната полутопка, тие се колоквијално познати како '''незаборавки''' или '''споменчиња'''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.wildlifetrusts.org/wildlife-explorer/wildflowers/water-forget-me-not|title=Water forget-me-not|work=The Wildlife Trusts|accessdate=30 April 2024}}</ref> Незаборавката е официјален цвет на [[Алјаска]] <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://alaska.gov/kids/student.htm|title=Alaska Kid's Corner|publisher=State of Alaska|accessdate=21 May 2016}}</ref> и [[Далсланд]], [[Шведска]]. Името потекнува од [[Старогрчки јазик|старогрчкиот збор]] {{Јаз|grc|μυοσωτίς}} „глувчово уво“, затоа што се смета дека лисјето му наликуваат. Растенијата од родот не треба да се мешаат со сродниот род ''Myosotidium'' и неговиот единствен вид ''[[Myosotidium hortensia]]'' што се наоѓа на [[Четемски Острови|Четемските Острови]]. == Опис == Родот првично го опишал [[Карл Линеј]]. [[Типски вид|Видот]] е [[блатна незаборавка|блатната незаборавка]] (''Myosotis scorpioides''). Видовите од овој род се [[Едногодишно растение|едногодишни]] или [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]], тревни, [[Скриеносеменици|цветни растенија]] со [[Полимерија|петомерни]] [[Цветна симетрија|актиноморфни]] цветови. Незаборавките се [[Едногодишно растение|едногодишни]], [[Двегодишно растение|двегодишни]] или [[повеќегодишно растение|повеќегодишни]] [[тревесто растение|тревести растенија]]. Базалните листови обично се собрани во розета, приседнати или со покуси или подолги дршки; стеблените листови се наизменични. [[Цвет]]овите се актиноморфни, собрани во срповидни соцветија кои обично се без [[прицветник|брактеи]] или понекогаш со брактеи во основата на [[соцветие]]то. [[Чашка (ботаника)|Чашка]]та е yвончевидна, всечена од 1/3 – 2/3 на 5 сегменти, при образување на плодот се зголемува. [[Венечно ливче|Венчето]] обично е со куса венечна трубичка и со рамно или благо чиниесто до инковидно вдлабнат проширен дел од венчето, со 5 обли венечни сегменти, обично сино (понекогаш бело или жолтеникаво), со 5 жолтеникави или бели голи грлени лушпи. [[Прашник|Прашниците]] обично затворени во венечната трубичка, филаментите се прицврстени во средината на венечната трубичка. Столпчето со главичесто задебелен жиг, затворено во венечната трубичка. Оревчињата 4, јајцевидни или малку сплескани, мазни, сјајни, кафеави до црни, често со јасно развиен раб, и со бела сунѓереста лузна во основата со која се прикрепуваат за чашката.<ref name="FM">{{наведена книга|url=https://www.researchgate.net/profile/Vlado-Matevski/publication/270242406_FLORA_NA_REPUBLIKA_MAKEDONIJA_II1/links/54a3affb0cf267bdb90436d5/FLORA-NA-REPUBLIKA-MAKEDONIJA-II-1.pdf|title=ФЛОРА НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА|last=Матевски|first=Владо|publisher=[[МАНУ]]|year=2010|isbn=978-608-203-052-4  |location=Скопје|page=141-142|pages=190|authorlink=Владо Матевски|accessdate=16 февруари 2026|author=}}</ref> [[Корен]]ите им се главно распрснати. Тие обично цветаат напролет или набргу по топењето на снегот во алпските екосистеми. [[Податотека:Wald_Vergissmeinnicht.jpg|лево|мини|Шумска незаборавка (''Myosotis sylvatica'')]] [[Семе]]то се содржи во мали мешунки во облик на лале по должината на стеблото до цветот. Мешунките се закачуваат за облеката кога се допрат до неа и на крајот паѓаат, оставајќи го малото семе во мешунката да [[’ртење|’рти]] на друго место. Семе може да се собере со поставување лист хартија под растението и протресување на мешунките врз хартијата. == Распространетост == Родот е во голема мера ограничен на Западна Евроазија, со над 60 потврдени видови,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bethchatto.co.uk/a-z/i-n/myosotis/|title=Name > I - N > Myosotis - Beth Chatto's Plants & Gardens|work=www.bethchatto.co.uk|accessdate=2024-05-27}}</ref> и [[Нов Зеланд]] со околу 40 [[Ендемизам|ендемски]] видови.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nzflora.info/factsheet/Taxon/Myosotis.html|title=Flora of New Zealand &#124; Taxon Profile &#124; Myosotis|work=www.nzflora.info}}</ref> Неколку видови се јавуваат на други места, вклучувајќи ги Северна Америка, Јужна Америка и [[Папуа Нова Гвинеја]].<ref name="Winkworth">{{Наведено списание|last=Winkworth|first=Richard C.|last2=Grau|first2=Jürke|last3=Robertson|first3=Alastair W.|last4=Lockhart|first4=Peter J.|year=2002|title=The Origins and Evolution of the Genus ''Myosotis'' L. (Boraginaceae)|url=http://phylodiversity.net/rwinkworth/publications/files/3.pdf|journal=Molecular Phylogenetics and Evolution|volume=24|issue=2|pages=180–93|bibcode=2002MolPE..24..180W|doi=10.1016/S1055-7903(02)00210-5|pmid=12144755|archive-url=https://web.archive.org/web/20131023061849/http://phylodiversity.net/rwinkworth/publications/files/3.pdf|archive-date=23 October 2013}}</ref> И покрај ова, видовите на незаборавка сега се вообичаени низ умерените географски широчини поради воведувањето на сорти и туѓи видови. Многу од нив се популарни во [[хортикултура]]та. Тие претпочитаат влажни живеалишта. На места каде што не се автохтони, тие често бегаат во [[Моклиште|мочуришта]] и речни брегови. Еден или два европски вида, особено шумската незаборавка (''Myosotis sylvatica''), се воведени во повеќето [[умерена клима|умерени]] области на Европа, Азија и Америка. Генетската анализа покажува дека родот потекнува од северната полутопка и дека автохтоните видови во Нов Зеланд, Австралија, Нова Гвинеја и Јужна Америка образуваат лоза на тесно поврзани видови кои веројатно потекнуваат од еден настан на расејување на јужната полутопка.<ref name="Winkworth"/><ref>{{Наведено списание|last=Meudt|first=Heidi M.|last2=Prebble|first2=Jessica M.|last3=Lehnebach|first3=Carlos A.|date=7 November 2014|title=Native New Zealand forget-me-nots (Myosotis, Boraginaceae) comprise a Pleistocene species radiation with very low genetic divergence|journal=Plant Systematics and Evolution|volume=301|issue=5|pages=1455–1471|doi=10.1007/s00606-014-1166-x|issn=0378-2697}}</ref> == Екологија == [[Податотека:Hover_Fly_feeding_on_forget-me-not_flower_2.jpg|мини|Осолика мува (''Sphaerophoria scripta'') се храни со цвет на незаборавка.]] Видовите незаборавка се храна за [[Ларва|ларвите]] на некои видови [[пеперуги]], вклучувајќи го и ''[[Xestia c-nigrum]]''. Многу од видовите во Нов Зеланд се загрозени.<ref>{{Наведено списание|last=Lehnebach|first=Carlos A.|author-link=|date=21 August 2012|title=Two new species of forget-me-nots (''Myosotis, Boraginaceae'') from New Zealand|url=https://archive.org/details/pubmed-PMC3492931|journal=[[PhytoKeys]]|issue=16|pages=53–64|bibcode=2012PhytK..16...53L|doi=10.3897/phytokeys.16.3602|pmc=3492931|pmid=23233811|doi-access=free}}</ref> == Таксономија == [[Податотека:Woodland_Forget-me-not_(Myosotis_sylvatica).jpg|алт=Woodland forget-me-not (Myosotis sylvatica)|мини|Шумска незаборавка (''Myosotis sylvatica'')]] Од повеќе од 510 регистрирани имиња на видови, само 156 [[Вид (биологија)|вида]] денес се прифатени, наведени подолу.<ref name="powo">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30010296-2|title=''Myosotis'' L.|work=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=1 September 2022}}</ref> Останатите се или синоними или хибриди на денес прифатени или предложени имиња.<ref name="powo" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.worldfloraonline.org/|title=Home|work=www.worldfloraonline.org|accessdate=24 November 2019}}</ref> {{Div col|colwidth=21em}} *''[[Myosotis abyssinica]]'' <small>[[Boiss.]] & [[Reut.]]</small> *''[[Myosotis afropalustris]]'' <small> C.H. Wright</small> *''[[Myosotis albicans]]'' <small> Riedl</small> *''[[Myosotis albiflora]]'' <small>[[Joseph Banks|Banks]] & [[Sol.]] ex [[Hook.f.]]</small> *''[[Myosotis albosericea]]'' <small>[[Hook.f.]]</small> *''[[Myosotis alpestris]]'' <small>[[F.W.Schmidt]]</small> (алпска незаборавка) *''[[Myosotis amabilis]]'' <small>[[Thomas Frederic Cheeseman|Cheeseman]]</small> *''[[Myosotis ambigens]]'' <small>([[Bég.]]) [[Alfredo Grau|Grau]]</small> *''[[Myosotis angustata]]'' <small>Cheeseman</small> *''[[Myosotis anomala]]'' <small> [[Harald Udo von Riedl|Riedl]]</small> *''[[Myosotis antarctica]]'' <small>Hook.f.</small> *''[[Myosotis arnoldii]]'' <small>[[L.B.Moore]]</small> *''[[Myosotis arvensis]]'' <small>[[Carl Linnaeus|(L.)]] [[John Hill (botanist)|Hill]]</small> (полска незаборавка) *''[[Myosotis asiatica]]'' <small>(Vestergr. ''ex'' Hultén) Schischk. & [[Lidia Palladievna Sergievskaya|Serg.]]</small> (азиска незаборавка) *''[[Myosotis atlantica]]'' <small> Vestergr.</small> *''[[Myosotis australis]]'' <small>[[Robert Brown (botanist, born 1773)|R.Br.]]</small> *''[[Myosotis austrosibirica]]'' <small> O.D.Nikif.</small> *''[[Myosotis azorica]]'' <small>H.C.Watson</small> (азорска незаборавка) *''[[Myosotis baicalensis]]'' <small> O.D.Nikif.</small> *''[[Myosotis balbisiana]]'' <small>Jord.</small> *''[[Myosotis × bohemica]]'' <small>Domin</small> *''[[Myosotis × bollandica]]'' <small>P.Jeps.</small> *''[[Myosotis bothriospermoides]]'' <small>[[Masao Kitagawa|Kitag.]]</small> *''[[Myosotis brachypoda]]'' <small> [[Jean Charles Marie Grenier|Gren.]]</small> *''[[Myosotis brevis]]'' <small>[[Peter James de Lange|de Lange]] & Barkla</small> *''[[Myosotis brockiei]]'' <small>[[L.B.Moore]] & M.J.A.Simpson</small> *''[[Myosotis bryonoma]]'' <small>Meudt, Prebble & Thorsen</small> *''[[Myosotis butorinae]]'' <small> Stepanov</small> *''[[Myosotis × cadevallii]]'' {{small|Sennen}} *''[[Myosotis cadmea]]'' <small>Kitag</small> *''[[Myosotis cameroonensis]]'' <small> [[Martin Cheek|Cheek]] & R.Becker</small> *''[[Myosotis capitata]]'' <small>[[Hook.f.]]</small> *''[[Myosotis chaffeyorum]]'' <small>[[Carlos Adolfo Lehnebach|Lehnebach]]</small> *''[[Myosotis chakassica]]'' <small> O.D.Nikif.</small> *''[[Myosotis cheesemanii]]'' <small>[[Donald Petrie (botanist)|Petrie]]</small> *''[[Myosotis × cinerascens]]'' <small>Petrie</small> *''[[Myosotis colensoi]]'' <small>([[Thomas Kirk (botanist)|Kirk]]) [[J.F.Macbr.]]</small> *''[[Myosotis concinna]]'' <small>Cheeseman</small> *''[[Myosotis congesta]]'' <small> [[Robert James Shuttleworth|Shuttlew.]]</small> *''[[Myosotis corsicana]]'' <small> (Fiori) Grau</small> *''[[Myosotis czekanowskii]]''<small> (Trautv.) Kamelin & V.N.Tikhom.</small> *''[[Myosotis daralaghezica]]'' <small> T.N.Popova</small> *''[[Myosotis debilis]]'' <small> [[Auguste Pomel|Pomel]]</small> *''[[Myosotis decumbens]]'' <small>Host</small> *''[[Myosotis densiflora]]'' {{small|K.Koch}} *''[[Myosotis diminuta]]'' <small> Grau</small> *''[[Myosotis discolor]]'' <small>[[Christiaan Hendrik Persoon|Pers.]]</small> *''[[Myosotis densiflora]]'' <small>C. Koch</small> *''[[Myosotis dissitiflora]]'' <small> Baker</small> *''[[Myosotis dubia]]'' {{small|Arrond.}} *''[[Myosotis ergakensis]]'' <small> Stepanov</small> *''[[Myosotis exarrhena]]'' <small>[[Ferdinand von Mueller|F. Muell.]]</small> *''[[Myosotis eximia]]'' <small>Petrie</small> *''[[Myosotis explanata]]'' <small>Cheeseman</small> *''[[Myosotis forsteri]]'' <small>[[Johann Georg Christian Lehmann|Lehm.]]</small> *''[[Myosotis gallica]]'' <small> Vestergr.</small> *''[[Myosotis galpinii]]'' <small> [[Charles Henry Wright|C.H.Wright]]</small> *''[[Myosotis glabrescens]]'' <small>[[L.B.Moore]]</small> *''[[Myosotis glauca]]'' <small>([[George Simpson (botanist)|G.Simpson]] & J.S.Thomson) [[Peter James de Lange|de Lange]] & Barkla</small> *''[[Myosotis goyenii]]'' <small>Petrie</small> *''[[Myosotis graminifolia]]'' <small> DC.</small> *''[[Myosotis graui]]'' <small> Selvi</small> *''[[Myosotis guneri]]'' <small>A.P.Khokhr.</small> *''[[Myosotis heteropoda]]'' <small> [[Ernst Rudolf von Trautvetter|Trautv.]]</small> *''[[Myosotis hikuwai]]'' <small>Meudt, Prebble & G.M.Rogers</small> *''[[Myosotis imitata]]'' <small> Serg.</small> *''[[Myosotis incrassata]]'' <small>[[Giovanni Gussone|Guss.]]</small> *''[[Myosotis jenissejensis]]'' <small> O.D.Nikif.</small> *''[[Myosotis jordanovii]]'' <small> N.Andreev & Peev</small> *''[[Myosotis × kablikiana]]'' {{small|Domin}} *''[[Myosotis kamelinii]]'' <small> O.D.Nikif.</small> *''[[Myosotis kazakhstanica]]'' <small> O.D.Nikif.</small> *''[[Myosotis kebeshensis]]'' <small> Stepanov</small> *''[[Myosotis keniensis]]'' <small> T.C.E.Fr.</small> *''[[Myosotis koelzii]]'' <small> Riedl</small> *''[[Myosotis kolakovskyi]]'' <small> A.P.Khokhr.</small> *''[[Myosotis × krajinae]]'' {{small|Domin}} *''[[Myosotis krasnoborovii]]'' <small> O.D.Nikif. & Lomon.</small> *''[[Myosotis krylovii]]'' <small>[[Lidia Palladievna Sergievskaya|Serg.]]</small> *''[[Myosotis kurdica]]'' <small> Riedl</small> *''[[Myosotis laeta]]'' <small>Cheeseman</small> *''[[Myosotis laingii]]'' <small>Cheeseman</small> *''[[Myosotis latifolia]]'' <small>[[Poir.]]</small> (широколисна незаборавка) *''[[Myosotis laxa]]'' <small>Lehm.</small> (заливска незаборавка) *''[[Myosotis lazica]]'' <small> [[Mikhail Grigoríevič Popov|Popov]]</small> *''[[Myosotis lithospermifolia]]'' <small>[[Jens Wilken Hornemann|Hornem.]]</small> *''[[Myosotis lithuanica]]'' <small> (Schmalh.) Besser ex Dobrocz.</small> *''[[Myosotis litoralis]]'' <small> Steven ex M.Bieb.</small> *''[[Myosotis ludomilae]]'' <small> Zaver.</small> *''[[Myosotis lyallii]]'' <small>Hook.f.</small> *''[[Myosotis macrantha]]'' <small>(Hook.f.) [[George Bentham|Benth.]] & Hook.f.</small> (бронзена незаборавка) *''[[Myosotis macrosiphon]]'' <small> Font Quer & Maire</small> *''[[Myosotis macrosperma]]'' <small>[[George Engelmann|Engelm.]]</small> (големосемена незаборавка) *''[[Myosotis magniflora]]'' <small> A.P.Khokhr.</small> *''[[Myosotis margaritae]]'' <small> Štěpánková</small> *''[[Myosotis maritima]]'' <small> Hochst. ex Seub.</small> *''[[Myosotis martini]]'' <small> [[Frère Sennen|Sennen]]</small> *''[[Myosotis matthewsii]]'' <small>[[L.B.Moore]]</small> *''[[Myosotis michaelae]]'' <small> Štěpánková</small> *''[[Myosotis micrantha]]'' <small> Pall. ex Lehm.</small> *''[[Myosotis minutiflora]]'' <small>[[Boiss.]] & [[Reut.]]</small> *''[[Myosotis monroi]]'' <small>Cheeseman</small> (Монроова незаборавка) *''[[Myosotis nemorosa]]'' <small>[[Wilibald Swibert Joseph Gottlieb von Besser|Besser]]</small> *''[[Myosotis nikiforovae]]'' <small> Stepanov</small> *''[[Myosotis ochotensis]]'' <small> O.D.Nikif.</small> *''[[Myosotis olympica]]'' <small> [[Pierre Edmond Boissier|Boiss.]]</small> *''[[Myosotis oreophila]]'' <small>Petrie</small> *''[[Myosotis pansa]]'' <small>([[L.B.Moore]]) Meudt, Prebble, R.J.Stanley & Thorsen</small> *''[[Myosotis × parviflora]]'' {{small|(Schur) Domin}} *''[[Myosotis paucipilosa]]'' <small> (Grau) Ristow & Hand</small> *''[[Myosotis × permixta]]'' {{small|Domin}} *''[[Myosotis persoonii]]'' <small> [[Georges RouyRouy]] & [[Edmond Gustave Camus|E.G.Camus]]</small> *''[[Myosotis petiolata]]'' <small>Hook.f.</small> *''[[Myosotis platyphylla]]'' <small>[[Pierre Edmond Boissier|Boiss.]]</small> *''[[Myosotis popovii]]'' <small> [[Dariya Nikitichna Dobroczajeva|Dobrocz.]]</small> *''[[Myosotis pospelovae]]'' {{small|O.D.Nikif.}} *''[[Myosotis pottsiana]]'' <small>([[L.B.Moore]]) Meudt, Prebble, R.J.Stanley & Thorsen</small> *''[[Myosotis propinqua]]'' <small> (Turcz.) Fisch. & C.A.Mey.</small> *''[[Myosotis × pseudohispida]]'' {{small|Domin}} *''[[Myosotis pulvinaris]]'' <small>[[Hook.f.]]</small> *''[[Myosotis pusilla]]'' <small> [[Jean-Louis-Auguste Loiseleur-Deslongchamps|Loisel.]]</small> *''[[Myosotis radix-palaris]]'' <small> A.P.Khokhr.</small> *''[[Myosotis rakiura]]'' <small>[[L.B.Moore]]</small> *''[[Myosotis ramosissima]]'' <small>Rochel</small> (рана незаборавка) *''[[Myosotis refracta]]'' <small> [[Pierre Edmond Boissier|Boiss.]]</small> *''[[Myosotis rehsteineri]]'' <small> (Hausm.) Wartm. ex Reut.</small> *''[[Myosotis retrorsa]]'' <small>Meudt, Prebble & Hindmarsh-Walls</small> *''[[Myosotis rivularis]]'' <small>(Vestergr.) A.P. Khokhr</small> *''[[Myosotis robusta]]'' <small> [[David Don|D.Don]]</small> *''[[Myosotis sajanensis]]'' <small> O.D.Nikif.</small> *''[[Myosotis saxatilis]]'' <small>Petrie</small> *''[[Myosotis saxosa]]'' <small>Hook.f.</small> *''[[Myosotis schistosa]]'' <small> A.P.Khokhr.</small> *''[[Myosotis schmakovii]]'' <small> O.D.Nikif.</small> *''[[Myosotis scorpioides]]'' <small>(L.)</small> (вистинска незаборавка) *''[[Myosotis secunda]]'' <small>Al.Murray</small> (ползачка незаборавка) *''[[Myosotis semiamplexicaulis]]'' <small>[[Augustin Pyramus de Candolle|DC.]]</small> *''[[Myosotis sicula]]'' <small>[[Giovanni Gussone|Guss.]]</small> (Џерсиева незаборавка) *''[[Myosotis solange]]'' <small> [[Werner Rodolfo Greuter|Greuter]] & Zaffran</small> *''[[Myosotis soleirolii]]'' <small> [[Dominique Alexandre Godron|Godr.]]</small> *''[[Myosotis sparsiflora]]'' <small>[[Johann Christian Mikan|J.C.Mikan]] ''ex'' [[Johann Baptist Emanuel Pohl|Pohl]]</small> *''[[Myosotis spatulata]]'' <small>[[Georg Forster|G.Forst.]]</small> *''[[Myosotis speciosa]]'' <small> Pomel</small> *''[[Myosotis speluncicola]]'' <small>[[Heinrich Wilhelm Schott|Schott]] ''ex'' Boiss.</small> *''[[Myosotis stenophylla]]'' <small>Knaf</small> *''[[Myosotis stolonifera]]'' <small>([[Jacques Etienne Gay|J.Gay]] ex DC.) J.Gay ex Leresche & Levier</small> *''[[Myosotis stricta]]'' <small>[[Johann Heinrich Friedrich Link|Link]] ''ex'' [[Roem.]] & [[Schult.]]</small> *''[[Myosotis suavis]]'' <small>Petrie]</small> *''[[Myosotis subcordata]]'' <small> Riedl</small> *''[[Myosotis × suzae]]'' {{small|Domin}} *''[[Myosotis sylvatica]]'' <small>[[Ehrh.]] ''ex'' [[Georg Franz Hoffmann|Hoffm.]]</small> (шумска незаборавка) *''[[Myosotis taverae]]'' <small> Valdés</small> *''[[Myosotis tenericaulis]]'' <small>Petrie</small> *''[[Myosotis tineoi]]'' <small> C.Brullo & [[Salvatore Brullo|Brullo]]</small> *''[[Myosotis traversii]]'' <small>Hook.f.</small> *''[[Myosotis tuxeniana]]'' <small>([[Oriol de Bolòs|O.Bolòs]] & Vigo) O.Bolòs & Vigo</small> *''[[Myosotis ucrainica]]'' <small>[[Vassilii Matveievitch Czernajew|Czern.]]</small> *''[[Myosotis ultramafica]]'' <small>Meudt, Prebble & Rance</small> *''[[Myosotis umbrosa]]'' <small>Meudt, Prebble & Thorsen</small> *''[[Myosotis uniflora]]'' <small>[[Hook.f.]]</small> *''[[Myosotis urceolaris]]'' <small> [[Robert James Shuttleworth|Shuttlew.]]</small> *''[[Myosotis venosa]]'' <small>[[William Colenso|Colenso]]</small> *''[[Myosotis venticola]]'' <small>Meudt & Prebble</small> *''[[Myosotis verchojanica]]'' {{small|O.D.Nikif.}} *''[[Myosotis verna]]'' <small>[[Nutt.]]</small> (пролетна незаборавка) *''[[Myosotis vestergrenii]]'' <small> Stroh</small> *''[[Myosotis welwitschii]]'' <small>Boiss. & Reut.</small> *''[[Myosotis wumengensis]]'' <small> L.Wei</small> {{div col end}} ==Галерија== <gallery mode="packed-hover"> Податотека:Myosotis scorpioides LC0184.jpg|''[[Myosotis scorpioides]]'' Податотека:Myosotis eximia Flowers MRD Otari.jpg|''[[Myosotis eximia]]'' Податотека:Myosotis colensoi.jpg|''[[Myosotis colensoi]]'' Податотека:Myosotis pulvinaris 2.jpg|''[[Myosotis pulvinaris]]'' Податотека:Myosotis pansa kz1.jpg|''[[Myosotis pansa]]'' Податотека:Blue forget-me-nots.jpg|''Myosotis sylvatica'' Податотека:P1050373 Alpine forget-me-not (Myosotis alpestris) in Kharta Chu side valley, Tibet Thu 20 July 2006.jpg|''[[Myosotis alpestris]]'' </gallery> == Симболизам == Малиот, син цвет „незаборавка“ првпат го користела [[Голема ложа|Големата ложа]] ''„Zur Sonne“'' во 1926 година како [[Масонска ложа|масонски]] амблем на годишната конвенција во [[Бремен]], [[Германија]]. Во 1938 година, значката „незаборавка“ - изработена од истата фабрика како и масонската значка - била избрана за годишниот ''„Winterhilfswerk“'' на нацистичката партија, годишната добротворна акција на [[Националсоцијалистичката народна благосостојба]], одгранок за благосостојба на нацистичката партија. Оваа случајност им овозможила на [[Слободно ѕидарство|слободните ѕидари]] да ја носат значката „незаборавка“ како таен знак на членство.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.internetloge.de/arst/forgetd.htm|title=Das Vergissmeinnicht-Abzeichen und die Freimaurerei|work=www.internetloge.de|language=de|archive-url=https://web.archive.org/web/20190502130221/http://www.internetloge.de/arst/forgetd.htm|archive-date=2 May 2019|accessdate=21 July 2019}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.freemasons-freemasonry.com/bernheim3.html|title="The Blue Forget-Me-Not": Another Side of the Story|last=Bernheim|first=Alain|work=Pietre-Stones Review of Freemasonry|archive-url=https://web.archive.org/web/20190130081218/http://www.freemasons-freemasonry.com/bernheim3.html|archive-date=30 January 2019|accessdate=21 July 2019}}</ref> По [[Втора светска војна|Втората светска војна]], цветот „незаборавка“ повторно бил употребен како масонски амблем во 1948 година на првата годишна конвенција на Обединетите големи ложи на Германија. Значката тогаш ја носеле во реверот на палтото масоните ширум светот за да се сетат на сите што страдале во името на масонството, особено на оние за време на нацистичката ера.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.masonicnetwork.org/blog/2009/the-story-behind-forget-me-not-emblem/|title=The Story Behind Forget Me Not Emblem!|date=11 December 2009|work=Masonic Network Blog|archive-url=https://web.archive.org/web/20190404181931/https://www.masonicnetwork.org/blog/2009/the-story-behind-forget-me-not-emblem/|archive-date=4 April 2019|accessdate=21 July 2019}}</ref> Цветот се користи и како симбол на сеќавање од страна на луѓето од [[Њуфаундленд и Лабрадор]]. Се користи за одбележување на оние од покраината кои биле убиени во [[Прва светска војна|Првата светска војна]] и се носи околу 1 јули.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.veterans.gc.ca/en/remembrance/information-for/educators/learning-modules/beaumont-hamel/forget-me-not/story|title=Forget-me-nots - remembering the Newfoundlanders at Beaumont-Hamel|date=20 February 2019|work=[[Veterans Affairs Canada]]|accessdate=2025-06-19}}</ref> Исто така се користела во Германија за одбележување на паднатите војници од светските војни на сличен начин како користењето на [[Спомен-булка|спомен-булките]] во Велика Британија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://californiafreemason.org/2024/03/27/unforgettable/#:~:text=(The%20flower%20itself%20has%20long,their%20life%20in%20the%20war.|title=UNFORGETTABLE: A Masonic Symbol In Bloom|date=27 March 2024|work=California Freemason|accessdate=2025-06-19}}</ref> Цветот е исто така симбол за [[Ерменски геноцид|100-годишнината од ерменскиот геноцид]]. Дизајнот на цветот е црна точка што го симболизира минатото и страдањето на ерменскиот народ. Светловиолетовите додатоци ја симболизираат сегашноста и единството на Ерменците. Петте виолетови ливчиња ја симболизираат иднината и петте континенти на кои Ерменците избегале. Жолтата боја во средиштето ја симболизира вечноста, а самиот [[Цицернакаберд]] ги симболизира 12-те покраини изгубени од Турција.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://armenpress.am/arm/news/763343/hayoc-cexaspanutyan-100-rd-tarelici-khorhrdanishy-anmoruk.html|title=Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի խորհրդանիշը անմոռուկ ծաղիկն է, կարգախոսը՝ "Հիշում եմ և պահանջում"|date=26 May 2014|work=www.armenpress.am|publisher=Armenpress|language=hy|archive-url=https://web.archive.org/web/20140528102523/https://armenpress.am/arm/news/763343/hayoc-cexaspanutyan-100-rd-tarelici-khorhrdanishy-anmoruk.html|archive-date=28 May 2014|accessdate=28 February 2021}}</ref> Во [[Литванија]], цветот станал еден од симболите за одбележување на [[Јануарски настани (Литванија)|јануарските настани]] од 1991 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lrt.lt/en/news-in-english/19/1139258/flower-of-discord-lithuanian-politicians-clash-over-forget-me-not-symbol|title=Flower of discord: Lithuanian politicians clash over forget-me-not symbol|date=4 February 2020|work=lrt.lt|language=en|accessdate=15 June 2021}}</ref> Во Холандија, „незаборавката“ станала симбол на Алцхајмеровиот Недерланд, фондација која се залага за луѓето кои страдаат од [[деменција]]. Во Нов Зеланд, „незаборавката“ е симбол на Алцхајмеровиот Нов Зеланд, фондацијата што се залага за луѓето кои страдаат од [[Алцхајмерова болест]] и деменција.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://alzheimers.org.nz/|title=Home|work=Alzheimers New Zealand|language=en|accessdate=15 June 2021}}</ref> Во [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]], многу здравствени установи ја користат „незаборавката“ како симбол за да се истакне дека некој има деменција; може да се постави на белешки, покрај креветите или на табли за пациенти.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.co.uk/news/av/health-20547386|title=Forget me not – dementia help in Hospitals|work=BBC News|access-date=19 December 2023|language=en}}</ref> Исто така, во Обединетото Кралство, „незаборавката“ е симбол на Здружението за Алцхајмерова болест.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.alzheimers.org.uk/forget-me-not-appeal/about|title=About the Forget me not Appeal {{!}} Alzheimer's Society|work=www.alzheimers.org.uk|language=en|accessdate=2024-06-30}}</ref> Во историјата на уметноста, зборот „незаборавка“ се користи за да се потсетиме на починатите најблиски, па затоа е многу честа појава кај погребните портрети. Уште од [[Среден век|средниот век,]] незаборавката станала симбол на вечна љубов и посветеност. Постои германско предание која се поврзува со потеклото на името „незаборавка“. Во преданието, еден витез шетал со својата дама во близина на [[Дунав|реката Дунав]] и решил да бере сини цвеќиња за неа. Додека ги берел цвеќињата, паднал во реката и водата го однела. Ги фрлил цвеќињата кон својата дама, а неговите последни зборови кон неа биле „Не ме заборавај!“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fairfaxgardening.org/wp-content/webdocs/pdf/ForgetMeNots.pdf|title=Forget-Me-Not: A Flower Filled with Symbolism and Lore|last=Fairfax Gardening|work=www.fairfaxgardening.org}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Taxonbar|from=Q147149}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Незаборавка]] [[Категорија:Симболи на Алјаска]] 4llbapp0bh85o0lkhzn2pa21br369qi 0 1386965 5601412 5584410 2026-07-28T16:16:06Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601412 wikitext text/x-wiki {{taxobox|image=Platanus orientalis fruits, Thasos.jpg|fossil_range={{fossilrange|Late Cretaceous | Present}}|image_caption=Leaves and fruit of an Oriental plane|taxon=Platanus|authority=[[L.]]|subdivision_ranks=Species|subdivision=}} '''Чинар''' ([[науч.|науч]]:''Platanus'') — [[Род (биологија)|род]] кој се состои од мал број видови [[Дрво (растение)|дрвја]]. Тие се единствените живи членови на семејството [[Чинари]]. Сите зрели членови на ''Platanus'' се високи, достигнувајќи 30-50 метри во висина. [[Типски вид|Типичниот вид]] на родот е ориенталниот чинар ''[[Азиски чинар|Platanus orientalis]]''. Сите освен ''P. kerrii'' се [[Листопадни растенија|листопадни]], а повеќето се наоѓаат во крајбрежни или други [[Моклиште|мочуришни]] [[Живеалиште (екологија)|живеалишта]] во дивината, иако се покажуваат како отпорни на суша при одгледување. Хибридниот [[лондонски чинар]] ( ''Platanus × hispanica'') се покажал како особено толерантен на урбани услови и е широко засаден низ [[Лондон]] и на други места низ умерениот свет. Овој вид чинари е распространет и низ Македонија. <ref name="Флора на Македонија" /> Името на родот ''Platanus'' доаѓа од [[Старогрчки јазик|старогрчкиот]] {{Јаз|grc|πλάτανος}}, што се однесува на ''[[Азиски чинар|Platanus orientalis]]''. ==Опис== Дрвја со кора која се лупи во облик на големи плочести парчиња. Листовите се последователни, [[Лиска (лист)|лисната ламина]] поплитко или подлабоко длановидно насечена на 3-7 дела. Лсната дршка е со проширена основа со која е обвиена пазувната пупка. Чинарот е еднодомно растение. [[Цвет|Цветовите]] се еднополни и групирани во еднополни топчести [[Соцветие|соцветија]] кои висат на долги дршки поединечно или по неколку. Перијантот 4-6-делен и распореден во два круга. Прашниците есе 4-6 и се наспроти надворешните делови на перијантот. Филаментите се многу кратки. [[Толчник (ботаника)|Плодникот]] е над-цветен. Карпелите се 3-6, слободни, секоја со по 1(2) семенов зачеток. Плодовите во основата се обвиени со долги влакна.<ref name="Флора на Македонија">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија|author-link=Кирил Мицевски|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=Македонска академија за науките и уметностите|year=1993|location=Скопје|volume=Том I св.2|page=178|access-date=}}</ref> == Ботаника == [[Податотека:Platane,_Trsteno.JPG|мини|Стебло на стар ''Platanus orientalis'', во Трстено, во близина на [[Дубровник]], Хрватска.]] [[Податотека:Plane_tree_fruit_20180707_092951.jpg|мини|Зрел плод од платан]] [[Цвет|Цветовите]] се редуцирани и се раѓаат во топчиња (сферозни глави); 3–7 влакнести [[Чашка (ботаника)|чашки]] може да бидат споени во основата, а ливчињата се 3–7 и се лопатчести. Машките и женските цветови се одвоени, но се раѓаат на истото растение (еднодомни). Бројот на глави во еден грозд ([[соцветие]]) е индикативен за видот (погледнете ја табелата подолу). Машкиот цвет има 3–8 [[Прашник|прашници]]; женката има горен јајник со 3–7 [[Толчник (ботаника)|ливчиња]]. Чинарите се опрашуваат со ветер. Машките цветни глави паѓаат откако ќе го исфрлат поленот. Откако ќе се опрашат, женските цветови стануваат ахени кои формираат агрегатна топка. Плодот е повеќекратен од ахените (систематика на растенијата, Симпсон М.Г., 2006). Типично, јадрото на топката е 1 сантиметар во пречник и е покриен со мрежа од 1&nbsp;мм, што може да се излупи. Топчето е 2,5–4&nbsp;см во пречник и содржи неколку стотици ахени, од кои секоја има едно семе и е конусна, со врвот прикачен надолу кон мрежата на површината на топката. Исто така, постои и прамен од многу тенки, цврсти жолто-зелени влакна прикачени на основата на секоја ахена. Овие влакна помагаат во дисперзијата на плодовите со ветер како кај [[Глуварче|глуварчето]]. Листовите се едноставни и наизменични. Во подродот ''Platanus'' тие имаат палматна контура. Основата на стеблото на листот (petiole) е зголемена и целосно се обвиткува околу стебловна пупка во неговата пазува. Пазувниот пупка се открива дури откако листот ќе падне. Зрелата кора лесно се лупи или ексфолира во неправилни облици, создавајќи шарен, лушпест изглед. Кај старите стебла, кората може да не се лупи, туку се згуснува и пука. == Филогенеза == Постојат два подрода, подрод ''Castaneophyllum'' кој го содржи аномалниот ''P. kerrii'', и подрод ''Platanus'', со сите други; неодамнешните истражувања во [[Мексико]] <ref name="Nixon-2003">{{Наведено списание|last=Nixon|first=Kevin C.|last2=Poole|first2=Jackie M.|year=2003|title=Revision of the Mexican and Guatemalan Species of Platanus (Platanaceae)|journal=Lundellia|language=en|volume=6|issue=1|pages=103–137|doi=10.25224/1097-993X-6.1.4|issn=1097-993X|doi-access=free}}</ref> <ref name="Grimm-2010">{{Наведено списание|last=Grimm|first=Guido W.|last2=Denk|first2=Thomas|year=2010|title=The reticulate origin of modern plane trees (''Platanus'', Platanaceae): A nuclear marker puzzle|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/tax.591014|journal=[[Taxon (journal)|Taxon]]|language=en|volume=59|issue=1|pages=134–147|doi=10.1002/tax.591014|url-access=subscription}}</ref> <ref name="De Castro-2013">{{Наведено списание|last=De Castro|first=Olga|last2=Di Maio|first2=Antonietta|last3=Lozada García|first3=José Armando|last4=Piacenti|first4=Danilo|last5=Vázquez-Torres|first5=Mario|last6=De Luca|first6=Paolo|year=2013|title=Plastid DNA sequencing and nuclear SNP genotyping help resolve the puzzle of central American Platanus|journal=[[Annals of Botany]]|language=en|volume=112|issue=3|pages=589–602|doi=10.1093/aob/mct134|issn=1095-8290|pmc=3718222|pmid=23798602}}</ref> го зголемиле бројот на прифатени видови во овој подрод. Во рамките на подродот ''Platanus'', доказите од хлоропластните <ref name="De Castro-2013" /> <ref name="Feng-2005">{{Наведено списание|last=Feng|first=Yun|last2=Oh|first2=Sang-Hun|last3=Manos|first3=Paul S.|date=2005-10-01|title=Phylogeny and Historical Biogeography of the Genus Platanus as Inferred From Nuclear and Chloroplast DNA|url=http://www.ingentaselect.com/rpsv/cgi-bin/cgi?ini=xref&body=linker&reqdoi=10.1600/036364405775097851|journal=Systematic Botany|language=en|volume=30|issue=4|pages=786–799|doi=10.1600/036364405775097851|url-access=subscription}}</ref> и јадрени гени <ref name="Feng-2005" /> <ref name="Grimm-2007">{{Наведено списание|last=Grimm|first=Guido W.|last2=Denk|first2=Thomas|date=2007-12-18|title=ITS Evolution in Platanus (Platanaceae): Homoeologues, Pseudogenes and Ancient Hybridization|url=http://dx.doi.org/10.1093/aob/mcm305|journal=Annals of Botany|volume=101|issue=3|pages=403–419|doi=10.1093/aob/mcm305|issn=1095-8290|pmc=2701810|pmid=18089582}}</ref> покажуваат дека комплексот на видови ''P. racemosa'' во [[Западна Северна Америка]] (вклучувајќи ги ''P. racemosa, P. gentryi, P. wrightii'' ) е поблизок со [[Евроазија|евроазискиот]] ''P. orientalis'' отколку со другите северноамерикански видови (''P. mexicana'' sensu lato, вклучувајќи до четири видови: ''P. chiapaensis, P. lindeniana, P. [×] mexicana'' sensu stricto, ''P. oaxacana; P. occidentalis'' sl со два подвида: ''P. occidentalis, P. palmeri'' ; ''P. rzedowskii'' ). Двете групи формираат [[Генетика|генетски]] и [[Морфологија (биологија)|морфолошки]] различни развојни лози ( сестрински клади ), неформално наречени „АНА-клад“ (атлантска северноамериканска лоза) и „ПНА-E клад“ (пацифичка северноамериканско-европска лоза). И двете лози биле под влијание на мрежести развојни процеси во минатото (древна или [[Холоцен|неодамнешна]] хибридизација и интрогресија): * ''Platanus palmeri'' (= ''P. occidentalis'' var. ''palmeri'' ) – ги формира најјугозападните популации на ''P. occidentalis'' sl – носи јадрени интронски секвенци (втор интрон на генот Leafy) со ПНА-E потекло. Му недостасува пластидниот хаплотип специфичен за североисточните популации ( ''P. occidentalis'' s.str.) * Внатрешните транскрибирани спејсери на нуклеарно-кодираните rRNA гени на ''P. occidentalis'' sl и ''P. rzedowskii'' вклучуваат АНА-специфични варијанти со функционална 5.8S rDNA, како и ПНА-E -специфични варијанти кои покажуваат знаци на [[Псевдоген|псевдогенија]]. Вторите се заеднички со ''P. gentryi'', видот ПНА-E најблиску до областа на АНА кладот и северните/внатрешните популации на ''P. mexicana'' sl. Ова укажува дека веќе [[Заедничко потекло|заедничкиот предок]] на ''P. rzedowskii'' и ''P. occidentalis'' sl бил во допир со член на ПНА-E кладот. * Слично на тоа, ''P. rzedowskii'' од [[Нов Леон]] е генетски мозаик и можеби потекнува од претходна хибридизација во рамките на кладот АНА, помеѓу најјужниот ''P. occidentalis'' sl (''P. palmeri'') и ''P. mexicana'' sl, или нивните предци. Денес, ареалите на ''P. occidentalis'' sl и ''P. mexicana'' sl меѓусебно се исклучуваат. ''Platanus rzedowskii'' е географски и морфолошки среден помеѓу ''P. occidentalis'' sl и ''P. mexicana'' sl<ref name="De Castro-2013" /> * Морфолошките повторни истражувања, вклучувајќи го и првично собраниот материјал, откриле дека внатрешните популации на ''P. mexicana'' (северен Керетаро и северен [[Идалго]]; ''P. mexicana'' var. ''внатрешен'' според Nixon & Poole) ја означуваат хибридната зона помеѓу ''P. rzedowskii'' и ''P. mexicana'' sl и (поранешната) контактна зона со видовите од кладот ПНА-E (''P. gentryi'', ''P. wrightii''). Бидејќи холотипот на ''P. mexicana'' е од оваа зона и покажува карактеристична средна морфологија, ''P. mexicana'' s.str. би претставувал не-вид: ''P. × mexicana''. <ref name="Denk-2012">{{Наведено списание|last=Denk|first=Thomas|last2=Grimm|first2=Guido W.|last3=Röseler|first3=Anne-Katrin|year=2012|title=When field botany meets history: taxonomy of Platanus mexicana in Mexico|url=https://bioone.org/journals/willdenowia/volume-42/issue-1/wi.42.42113/When-field-botany-meets-history--taxonomy-of-Platanus-mexicana/10.3372/wi.42.42113.full|journal=Willdenowia|volume=42|issue=1|pages=99–115|doi=10.3372/wi.42.42113|issn=0511-9618}}</ref> Останатите популации на ''P. mexicana'' sl, ''P. lindeniana'', не покажуваат знаци на интрогресија ниту од ''P. rzedowskii, P. occidentalis-palmeri'' ниту од западносеверноамериканските видови (агрегат на видовите ''P. racemosa'' ), со исклучок на една хетерозиготна популација ''на P. oaxacana'' од северноцентрална [[Оахака]]. [[Податотека:PlatanusNuclearEvolution.png|мини|Сортирање и развојна историја на три различни некодирачки нуклеарни [[Локус (генетика)|локуси]] кои придонесуваат за [[Генетски фонд|генетскиот фонд]] на современите видови на ''Platanus'']] Родот ''Platanus'' примерно го прикажува концептот на Корал на животот, мрежа на видови. Неговите современи видови не се само производ на развојни дихотомии (кладогенеза), разделување на предокската лоза на две (метафора за Дрво на животот), туку и развојни анастомози: хибридизација и интрогресија. Фосилните записи за лисја и плодови кои можат да се распознаат со ''Platanus'' започнуваат во [[Палеоцен|палеоценот]]. <ref name="MissisippiMiocene">{{Наведено списание|last=McNair, D.M.|last2=D.Z. Stults|last3=B. Axsmith|last4=M.H. Alford|last5=J.E. Starnes|date=2019|title=Preliminary investigation of a diverse megafossil floral assemblage from the middle Miocene of southern Mississippi, USA|url=https://palaeo-electronica.org/content/pdfs/906.pdf|journal=[[Palaeontologia Electronica]]|volume=22|issue=2|doi=10.26879/906|doi-access=free}}</ref> И покрај географската одвоеност помеѓу [[Северна Америка]] и [[Стариот Свет]], видовите од овие континенти лесно се вкрстуваат, што резултира со плодни хибриди како што е лондонскиот чинар, кој е антропоген хибрид (култивар) помеѓу северноамериканскиот ''P. occidentalis'' sensu stricto (АНА-клад) и медитеранскиот ''P. orientalis'' (ПНА-Е клад). Широко користен како парково дрво низ северната полутопка, често се вкрстува со двата свои родители.<gallery widths="200" heights="200" mode="packed"> Податотека:Skhtorashen176.jpg|алт=The  2045–2046-year-old Platanus orientalis tree Tnjri in Nagorno-Karabakh.| 2045-2046-годишно дрво ''Platanus orientalis,'' [[Нагорно-Карабах]]. Податотека:Platanus_dissecta_USNM_P38122_img3.jpg|алт=Miocene Platanus dissecta leaf, Latah Formation| Миоценски лист ''Platanus dissecta'', формирање Латах </gallery> == Болести == [[Податотека:2020-06-04_16_44_33_An_American_sycamore_with_a_severe_infection_of_Sycamore_anthracnose_along_Tranquility_Lane_in_the_Franklin_Farm_section_of_Oak_Hill,_Fairfax_County,_Virginia.jpg|десно|мини|Тешките инфекции со антракноза понекогаш можат да обезлистат големи делови од американската јаворова шума во средината и доцна пролет, но дрвјата генерално се опоравуваат до средината на летото.]] Чинарите се подложни на ''Apiognomonia veneta'', [[Габа|габична]] болест која може да ги обезлисти дрвјата во некои години. Најтешките инфекции се поврзани со ладно, влажно пролетно време. ''P. occidentalis'' и другите американски видови се најподложни, а ''P. orientalis'' е најотпорен. Хибридниот лондонски чинар е средно отпорен. ''Ceratocystis platani'', болест предизвикана од венење, станала значаен проблем во последниве години во поголемиот дел од [[Европа]]. {{Sfn|Pathology note 7|2008}} Северноамериканските видови се претежно отпорни на болеста, со која веројатно се развиле заедно, додека видовите од Стариот Свет се многу чувствителни. Други болести како што е прашкастата мувла се јавуваат често, но се од помало значење. Видовите ''Platanus'' се употребуваат како храна од [[Ларва|ларвите]] на некои видови [[Пеперуги]] , вклучувајќи ја ''Phyllonorycter platani.'' Во 21 век, болест, попозната како болест Масарија, ги напаѓа платаните низ цела Европа. Таа е предизвикана од габата ''Splanchnonema platani'' и предизвикува големи лезии на горните страни на гранките. <ref name="fc">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.forestry.gov.uk/fr/massaria|title=Massaria disease|publisher=Forestry Commission|accessdate=November 7, 2012|archive-date=2017-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20170120222806/http://www.forestry.gov.uk/fr/massaria|url-status=dead}}</ref> <ref name="tt">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.treetree.co.uk/massaria-disease-of-planes.html|title=Massaria disease of plane trees|publisher=Treetree|accessdate=November 7, 2012}}</ref> == Ефекти врз луѓето == Имало случаи на „кашлица“, симптоми на отежнато дишење, кашлање и иритирани очи, кои можат да зафатат неколку луѓе на едно место, и довеле до почетно сомневање за напад со иритирачки гас. По еден таков масовен напад кој ги погодил учениците во училници со отворени прозорци густо опкружени со платани, децата морале да бидат примени во болница, каде што биле лекувани и закрепнати без несакани ефекти. Било утврдено дека симптомите се должат на фините трихоми (влакна) во облик на ѕвезда на сите делови од платините, кои се кршат од силен ветер по продолжен сушен период. Создадената прашина предизвикува директно воспаление и чешање во очите, грлото и носот, но не и течење на носот и чешање на очите и носот предизвикани од [[алергија]]. Инцидентот во училиштето се случил по сушен период, со прилично висока температура од {{Convert|29|C}}, а ветерот дувал на {{Cvt|50|km/h}}. Заштитата од кашлица се обезбедува преку избегнување на допир и носење заштитни очила и маски под временски услови кои го поттикнуваат ослободувањето на трихомите. При чистење во урбана средина, собирањето на паднатите лисја и гранки може да ослободи влакна; се претпочита чистење со вшмукување. Не се препорачува сечење на дрвјата во градовите, бидејќи тие се корисни; особено, трихомите од платина делуваат како биофилтри за загадувачи на воздухот. Таму каде што има урбани концентрации кои претставуваат ризик, сезонското прскање на дрвјата со раствор од јаболков пектин може да спречи кршење на ѕвездената коса. <ref name="eppinger">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.medscape.com/viewarticle/what-are-platanus-cough-and-thunderstorm-asthma-2024a100073q|title=What Are Platanus Cough and Thunderstorm Asthma?|last=Eppinger|first=Ute|date=15 April 2024|publisher=Medscape}}</ref> == Употреба == Главната употреба на овие дрвја е како украсни дрвја, особено во урбаните средини и покрај патиштата. Лондонскиот платан е особено популарен за оваа намена. Американскиот платан понекогаш се одгледува за дрва и се направени истражувања за неговата употреба како култура за [[биомаса]]. [[Азиски чинар|Азискиот платан]] е широко користен како украсно дрво, а има и голем број помали медицински намени. == Културна историја == [[Податотека:Plane_Tree_bark_at_Tayac,_Dordogne.jpg|мини|Шарена кора од лондонски чинар]] Најзначајните аспекти од културната историја се однесуваат на ''[[Азиски чинар|Platanus orientalis]]'' во [[Стар Свет|Стариот Свет]]. Дрвото е важен дел од книжевната сценографија на платоновиот дијалог ''„Федар“'' . Поради [[Платон]], дрвото играло важна улога и во сценографијата на цицероновото „''De Oratore“'' . Дрвјата исто така обезбедувале сенка под која се одржувале познатите филозофски школи на [[Аристотел]] и Платон. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://theconversation.com/walking-talking-and-showing-off-a-history-of-roman-gardens-138902|title=Walking, talking and showing off – a history of Roman gardens|last=Marzano|first=Annalisa|date=May 20, 2020|work=[[The Conversation (website)|The Conversation]]}}</ref> Операта ''„Serse'' “ на [[Георг Фридрих Хендл|Хендл]] има позната [[арија]] „Ombra mai fu“, која главниот лик ја пее во пофалба на својот омилен чинар. Чинарот е чест мотив што се појавува во [[Класична кинеска поезија|класичната кинеска поезија]] како олицетворение на тажни чувства поради есенското опаѓање на лисјата. Легендарното суво дрво за прв пат забележано од [[Марко Поло]] веројатно било платинум. Според легендата, тоа го означувало местото на битката меѓу [[Александар III Македонски|Александар Велики]] и [[Дариј III]]. Германскиот камуфлажен модел ''Platanenmuster'' („модел на платан“), дизајниран во 1937–1942 година од Јохан Георг Ото Шик, бил првиот испрекинат камуфлажен модел. <ref name="Beaver">{{Наведена книга|title=Camouflage Uniforms of the Waffen-SS|last=Beaver|first=Michael D.|last2=Borsarello|first2=J. F.|date=1995|publisher=Schiffer|isbn=978-1-84176-854-0|page=202}}</ref> == Наводи == {{наводи}} ==Извори== ;Книги * {{Cite book|first=Helmut |last=Naumann|chapter= Die Platane von Gortyna |title=Studien zu Ritual und Sozialgeschichte im Alten |trans-title=Orient / Studies on Ritual and Society in the Ancient Near East. Tartuer Symposien 1998–2004 |editor-first= Thomas Richard |editor-last=Kämmerer. |location=Berlin, de Gruyter |year=2007 |pages =207–226}} * {{cite book|title=Sunset Western Garden Book|year= 1995|pages=606–607|ref={{sfnref|Sunset Western Garden Book|1995}} }} ;Списанија * {{cite journal|last1=Feng|first1= Y.|last2= Oh|first2= S.H.|last3= Manos|first3= P. S. |year=2005|title= Phylogeny and Historical Biogeography of the Genus Platanus as Inferred From Nuclear and Chloroplast DNA. |journal=Systematic Botany|volume= 30 |issue=4|pages= 786–799 |doi=10.1600/036364405775097851|s2cid= 86021109}} * {{cite journal|last1=Nixon|first1= K. C. |last2=Poole|first2= J. M. |year=2003|title= Revision of the Mexican and Guatemalan species of Platanus (Platanaceae)|journal=Lundellia |volume=6|pages=103–137 |url=https://vivo.library.cornell.edu/entity?home=1&id=4558|doi= 10.25224/1097-993X-6.1.4 |doi-access=free}}{{dead link|date=February 2024|bot=medic}} ;Мрежни места * {{citation | contribution-url = http://www.merriam-webster.com/dictionary/sycamore | contribution = Sycamore | title = Merriam-Webster Online Dictionary | access-date = 2009-08-04 |ref={{sfnref|Merriam Webster}} }} * {{cite web|url=http://www.forestry.gov.uk/pdf/pathology_note07.pdf/$FILE/pathology_note07.pdf|title=Pathology note 7|publisher=The Research Agency of the Forestry Commission|year=2008|ref={{sfnref|Pathology note 7|2008}}|accessdate=2026-03-11|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303225250/http://www.forestry.gov.uk/pdf/pathology_note07.pdf/$FILE/pathology_note07.pdf|url-status=dead}} == Надворешни врски == {{Wikispecies}} {{Commons category|Platanus}} * [http://www.aranya.co.uk/planes/text/botany.html Botany of plane trees] * [https://web.archive.org/web/20050123130552/http://www.botgard.ucla.edu/html/MEMBGNewsletter/Volume5number2/Speakingtheplanetruth.html A short informal account ] concentrating on the North American species * ''[https://web.archive.org/web/20031120230212/http://www.amjbot.org/cgi/content/full/86/11/1523 A developmental and evolutionary analysis of embryology in Platanus (Platanaceae), a basal eudicot]'', abstract of article by Sandra K. Floyd et al. in ''American Journal of Botany'', 1999;86:1523–1537. * [http://www.monumentaltrees.com/en/photos-londonplane/ Photos, measurements, and location details of large plane trees worldwide] {{Taxonbar|from=Q163025}} == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Чинари]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] esez1jczxeo33g3ct2vv6at83veodcu 0 1387094 5601460 5600376 2026-07-28T17:21:52Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601460 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |name = Полска незаборавка |image = Myosotis arvensis.jpeg |genus = Myosotis |species = arvensis |authority = ([[Карл Линеј|L.]]) Hill |subdivision_ranks = Видови и разновидности |subdivision = *''Myosotis arvensis'' subsp. ''arvensis'' *''Myosotis arvensis'' var. ''garciasii'' {{мали|O.Bolòs & Vigo}} *''Myosotis arvensis'' subsp. ''umbrata'' {{мали|(Rouy) O.Schwartz}} |subdivision_ref = <ref name = powo>{{нмс |title=''Myosotis arvensis'' (L.) Hill |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:118914-1 |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=12 февруари 2025}}</ref> |synonyms = *''Myosotis scorpioides'' var. ''arvensis'' {{мали|L.}} *''Myosotis scorpioides'' subsp. ''arvensis'' {{мали|(L.) Ehrh.}} |synonyms_ref = <ref name = powo/> }} '''Полска незаборавка''' или '''полско споменче''' ({{науч|Myosotis arvensis}}) — [[Тревесто растение|тревесто]] [[Едногодишно растение|едногодишно]] до краткотрајно [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Boraginaceae]]. Потекнува од [[Европа]], [[Турција]], [[Кавказ]], [[Сибир]], западните [[Хималаи]] и Северозападна [[Африка]]. Растението е едногодишно до повеќегодишно, исправено, до 40 сантиметри и влакнесто (влакна повеќе или помалку под прав агол во однос на стеблото). Цветовите се сивосини, со пречник 3 до 5 мм, профил во облик на чинија, [[Чашкино ливче|чашкаста]] цевка со закачени влакна.<ref name="Stace-2019">{{Наведена книга|title=New Flora of the British Isles|last=Stace|first=C. A.|publisher=C & M Floristics|year=2019|isbn=978-1-5272-2630-2|edition=Fourth|location=Middlewood Green, Suffolk, U.K.|author-link=}}</ref> {{Rp|597}}<ref name="Blamey">{{Наведена книга|title=Wild flowers of Britain and Ireland: The Complete Guide to the British and Irish Flora.|last=Blamey|first=M.|last2=Fitter|first2=R.|last3=Fitter|first3=A|publisher=A & C Black|year=2003|isbn=978-1408179505|location=London}}</ref> {{Rp|208}} Зрелите плодови се темнокафеави, сјајни ореви. На [[Британски Острови|Британските Острови]] растението е [[археофит]], вообичаено низ островите на отворена, добро дренирана почва.<ref name="Stace-2019" /> Прифатени се два подвида и една сорта. * ''Myosotis arvensis'' subsp. ''arvensis'' – од [[Европа]] до [[Сибир]], [[Турција]], [[Кавказ]], [[Западни Хималаи]] и [[Северозападна Африка]] * ''Myosotis arvensis'' var. ''garciasii'' {{Мали|O.Bolòs & Vigo}} – [[Балеарски Острови]] * ''Myosotis arvensis'' subsp. ''umbrata'' {{Мали|(Rouy) O.Schwartz}} - Западна и Јужна [[Европа]] од [[Норвешка]] до [[Италија]], [[Португалија]], [[Британски Острови|Британските Острови]] и [[Исланд]] и [[Романија]] ==Опис== Полската незаборавка е [[едногодишно растение|едногодишно]] или [[двегодишно растение]], високо до 55 см. [[Стебло]]то ѝ e вертикално или подигнато, неразгрането или често разгрането од основата, со стрчести и прилегнати нагоре свртени влакна, во зоната на [[соцветие]]то само со прилегнати влакна. Базалните листови се собрани во розета, ланцетни, издолжено-обратнојајцевидни до лопатовидни, со покуса или подолга дршка, долги до 50 мм долги, широки 5 до 10 мм, препокриени со четинести влакна поставени на мали брадавичести израстоци. Стеблените листови ланцетни или елиптични, приседнати, делумно го опфаќаат стеблото, долги се 18 до 35 мм, широки 5 до 10 мм, со слична влакнавост како и базалните листови. [[Цвет]]овите се собрани во збиени, прости, или во врвниот дел двојни срповидни соцветија, кои при образување на плодот се издолжуваат, без прицветни листови. [[Цветна дршка|Цветните дршки]] се долги 3 до 5 мм (при образување на плодот до 10 мм), обично косо поставени на оската на соцветието и свртени нагоре, поретко стрчести, со куси прилегнати влакна. [[Чашка (ботаника)|Чашката]] е yвончевидна, при цветањето е долга 1,5 до 2 мм, при образување на плодот затворена, се издолжува до 5 мм, всечена до 1/2 или 2/3 на 5 издолжено-триаголни запци, со бројни кукести влакна особено во основата и со полустрчести или прилегнати четинести влакна, обично отпаѓа. [[Венечно ливче|Венчето]] е мало, со куса венечна трубичка речиси со еднаква должина со чашката, проширениот дел на венчето со пречник од 2 до 3 мм, чиниесто вдлабнато, светлосино, со 5 заоблени венечни сегменти. Оревчињата се јајцевидни, во врвниот дел заострени, долги 1,5 до 2 мм, широки 1,2 мм, темнозелени, кафеави до црни, со јасно развиен раб, со мала лузна во основата каде што се прицврстуваат за чашката.<ref name=FM>{{наведена книга |title=ФЛОРА НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА |last=Матевски |first=Владо |authorlink=Владо Матевски |author= |year=2010 |publisher= [[МАНУ]]|location=Скопје |isbn=978-608-203-052-4 |page=147 |pages=190 |url=https://www.researchgate.net/profile/Vlado-Matevski/publication/270242406_FLORA_NA_REPUBLIKA_MAKEDONIJA_II1/links/54a3affb0cf267bdb90436d5/FLORA-NA-REPUBLIKA-MAKEDONIJA-II-1.pdf |accessdate=18 февруари 2026}}</ref> ==Живеалише== Живеалишта на ''полската незаборавка'' се брдските [[пасиште|пасишта]], [[ливада|ливадите]], рудерални места, покрај патишта, камењари, деградирани [[даб]]ови шуми и меѓу грмушки. Се наоѓа на [[надморска височина|надморски височини]] од 200 до 1650 метра.<ref name=FM/> ==Распространетост== Домородна е во [[Европа]], [[Турција]], [[Кавказ]], [[Сибир]], западните [[Хималаи]] и Северозападна [[Африка]]. === Во Македонија === [[Скопје]] – [[Водно]], [[Матка (кањон)|Матка]], с. [[Орешани]], с. [[Кучково]]; клисурата на реката [[Пчиња]] – с. [[Катланово]], с. [[Ветерско]], с. [[Бадар|Бадер]]; [[Скопска Црна Гора]] – с. [[Побожје]], с. [[Бродец (Скопско)|Бродец]], [[Рамно (врв)|Рамно]], с. [[Мојанци (Скопско)|Мојанце]]; [[Караџица]] – [[Патишка Река]]; [[Сува Гора]] – [[Осој (Кичевско)|Осој]]; [[Таорска Клисура]] – [[ЖС „Рајко Жинзифов“|жел. ст. „Рајко Жинзифов“]]; [[Жеденска Клисура]] – с. [[Рашче]], Коловозиште, с. [[Радуша]], с. [[Дворце]]; [[Велес]] – с. [[Иванковци]], клисурата на р. [[Тополка]] и [[Бабуна (река)|Бабуна]]; [[Куманово]] – с. [[Орашац|Орашец]], с. [[Младо Нагоричане]], с. [[Пелинце]], с. [[Доброшане]]; [[Овче Поле]] – [[Богословец (село)|Богословец]]; [[Пробиштип]] – с. [[Лесново]], [[Кочани]] – с. [[Оризари (Кочанско)|Оризари]], с. [[Кучичино]], с. [[Облешево]], с. [[Чифлик (Кочанско)|Чифлик]]; [[Неготино]] – [[Криволак]]; [[Кавадарци]] – с. [[Ресава]], [[Мајден|Мајдан]]; клисурата на [[Раец (река)|Раечка Река]]; [[Демир Капија]] – [[Градец (Валандовско)|Градец]], [[Удово]]; [[Валандово]] – с. [[Собри]]; [[Гевгелија]] – с. [[Коњско (Гевгелиско)|Коњско]], с. [[Миравци]], с. [[Серменин]], [[Кожуф]] – Маријанска Планина; [[Општина Дојран|Дојран]] – с. [[Сретеново]], с. [[Николиќ|Николич]]; [[Струмица]]: [[Огражден]] – с. [[Петралинци]], с. [[Иловица]], с. [[Габрово (Струмичко)|Габрово]], с. [[Банско]]; [[Пехчево]] – [[Нов Истевник]], [[Делчево]] – [[Голак]]; [[Осоговски Планини|Осогово]]; [[Серта]] – с. [[Лесковица]]; [[Плачковица]] – с. [[Подареш]], с. [[Смиланци]]; [[Бистра (планина)|Бистра]] – Чавкарник, с. [[Галичник]], [[Тони Вода]], с. [[Јанче]], Бошков Мост, [[Маврово]], клисурата на р. [[Радика]]; [[Јабланица]] – [[Дримкол]]; [[Галичица]] – с. [[Пештани (Охридско)|Пештани]], Голем Осој, Рамен Дол, с. [[Стење]], с. [[Коњско (Ресенско)|Коњско]]; [[Дебрца|Дебарца]] – [[Белчишко Блато]]; [[Кичево]] – Илиница; [[Мариово]] – с. [[Дуње]], с. [[Вепрчани]], [[Селечка Планина]] – Слива, Рамниште, [[Расимбегов мост]], с. [[Витолиште]] – Скрка; [[Прилеп]] – [[Бабуна (планина)|Бабуна]], [[Козјак (планински врв)|Козјак]].<ref name=FM/> == Галерија == <gallery> Податотека:Myosotis_arvensis,_general_view.jpg|алт=General view| Општ изглед Податотека:Myosotis_arvensis,_flower_head_3.jpg|алт=Flower head| Цветна глава Податотека:Myosotis_arvensis,_flower.jpg|алт=Close up of flower; the background squares are 5mm across| Крупен план на цвет; квадратите во заднината се со страна од 5 мм Податотека:Myosotis_arvensis,_flower_from_side_1.jpg|алт=Close up showing sepal tube; the background squares are  5 millimetres (13⁄64 in) across| Крупен план што ја прикажува сепалната цевка; квадратите во заднината се со страна од 5 мм Податотека:Myosotis_arvensis,_mature_fruit_1.jpg|алт=Mature fruit - side 1; the background squares are  5 millimetres (13⁄64 in) across| Зрел плод - страна 1; квадратите во заднината се со страна од 5 мм Податотека:Myosotis_arvensis,_mature_fruit_2.jpg|алт=Mature fruit - side 2; the background squares are  5 millimetres (13⁄64 in) across| Зрел плод - страна 2; квадратите во заднината се со страна од 5 мм Податотека:Myosotis_arvensis,_mature_calyx_with_fruit_inside_1.jpg|алт=Mature calyx showing fruit is hidden inside; the background squares are  5 millimetres (13⁄64 in) across| Зрела чашка што покажува дека плодот е скриен внатре; квадратите во заднината се со страна од 5 мм Податотека:Myosotis_arvensis,_mature_calyx_with_fruit_inside_2.jpg|алт=Mature calyx showing calyx stalk longer than sepal tube; the background squares are  5 millimetres (13⁄64 in) across| Зрела чашка покажува дршка на чашка подолга од чашката; квадратите во заднината се со страна од 5 мм Податотека:Myosotis_arvensis,_leaf.jpg|алт=Close up showing non-basal leaf| Крупен план што покажува небазален лист </gallery> == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Незаборавка]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Хималаите]] [[Категорија:Флора на Турција]] [[Категорија:Флора на Тунис]] [[Категорија:Флора на Пакистан]] [[Категорија:Флора на Мароко]] [[Категорија:Флора на Алжир]] [[Категорија:Флора на Кавказ]] mvihtju14vkw8f97x6zat8goucbppes 0 1387133 5601758 5541722 2026-07-29T09:24:55Z Jingiby 1525 Мавтнати глупотевини. 5601758 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер | name = Андреј Ѓуров | native_name = | native_name_lang = | image = Andrey Gyurov (48NS).png | caption = Официјален портрет, 2022 | office = [[Премиер на Бугарија]] | term_start = 19 февруари, 2026 | term_end = | predecessor = [[Росен Жељазков]] | successor = | prior_term = | office2 = | term_start2 = | term_end2 = | predecessor2 = | successor2 = | birth_date = {{роден на|31|декември|1975}} | birth_place = [[Гоце Делчев (град)]], [[Благоевградска област]], [[Бугарија]] | party = [[Продолжуваме со промената|ПП]] | children = | alma_mater = [[Софиски универзитет „Св. Климент Охридски“|Софиски универзитет]] | occupation = [[политичар]]{{*}}[[економист]] }} '''Андреј Атанасов Ѓуров''' ({{Langx|bg|Андрей Атанасов Гюров}}; р. [[31 декември]] [[1975]] во [[Гоце Делчев (град)|Неврокоп]])<ref>{{Наведени вести|url=https://www.parliament.bg/bg/MP/3540|title=Народни представители — Андрей Атанасов Гюров|last=НС|date=2021|work=Народно събрание на Република България}}</ref> — политичар од [[Бугарија]], член на партијата „[[Продолжуваме со промената]]“ (ПП) и моментален технички [[премиер на Бугарија]]. == Животопис == Ѓуров започнал студии по економија во [[1994|1994 година]], прво на [[Софиски универзитет „Св. Климент Охридски“|Софискиот Универзитет]], а од [[1997|1997 година]] на Универзитетот „Труман Стејт“ во [[Мисури]], [[САД]], каде дипломирал во [[1999|1999 година]]. Потоа работел една година како кредитен аналитичар во „Харис Банк“ во [[Чикаго]]. Се преселил во [[Виена]] за да докторира во Универзитетот на Виена во областа на финансии. Ги завршил докторските студии во [[2005|2005 година]]. Дополнително, од [[2002]] до [[2007|2007 година]] работел како експерт за управување со кредитен ризик во австриските „Фолксбанки“. Во зимскиот семестар 2007/[[2008|2008 година]] предаваал банкарски менаџмент на Универзитетот во Виена. Од 2008 до [[2009|2009 година]] бил извршен директор на „Пирин Голф Холидејс Клуб“ во [[Мехомија]], [[Бугарија]]. Од [[2010]] до [[2021|2021 година]] бил доцент по економија на [[Американски универзитет во Бугарија|Американскиот универзитет во Бугарија]] во [[Горна Џумаја]]. Од [[2016]] до 2021 година предавал и на Виенскиот универзитет за применети науки (FHWien der WKW). На парламентарните избори во Бугарија во ноември 2021 година, Ѓуров бил повторно одбран за пратеник во Народното собрание на Бугарија од [[Продолжуваме со промената|либералната партија „Продолжуваме со промената“]]. Тој бил реизбран за пратеник и на изборите во [[октомври]] [[2022]] и [[април]] [[2023|2023 година]]. Во парламентот ја вршел функцијата претседател на пратеничката група на неговата партија. Од [[јули]] 2023 година е подуправник (гувернер) на [[Бугарска народна банка|Бугарската народна банка]]. На [[12 февруари]] 2026 година, претседателката [[Илијана Јотова]] му го додели мандатот на Ѓуров за составување преодна влада.<ref>{{Наведени вести|url=https://balkaninsight.com/2026/02/11/new-president-picks-opposition-banker-as-bulgarian-pm-until-elections/|title=New President Picks Opposition Banker as Bulgarian PM Until Elections|last=Тодоров|first=Светослав|date=11 февруари 2026|work=BalkanInsight}}</ref> Негова главна задача е подготовка на предвремените парламентарни избори во [[април]] [[2026|2026 година]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.derstandard.de/story/3000000309109/neuwahl-in-bulgarien-am-19-april|title=Neuwahl in Bulgarien am 19. April|last=APA|date=18 февруари 2026|work=Der Standard}}</ref> == Наводи == {{наводи}}{{Премиери на Бугарија}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ѓуров, Андреј}} [[Категорија:Бугарски политичари од Македонија]] [[Категорија:Родени во 1975 година]] [[Категорија:Премиери на Бугарија]] [[Категорија:Луѓе од Неврокоп]] [[Категорија:Бугарски економисти]] [[Категорија:Бугари]] [[Категорија:Македонски Бугари]] mllfnrbbhvlvrswiiz0hely39ccu0t1 5601759 5601758 2026-07-29T09:27:32Z Jingiby 1525 ситна поправка 5601759 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер | name = Андреј Ѓуров | native_name = | native_name_lang = | image = Andrey Gyurov (48NS).png | caption = Официјален портрет, 2022 | office = [[Премиер на Бугарија]] | term_start = 19 февруари, 2026 | term_end = | predecessor = [[Росен Жељазков]] | successor = | prior_term = | office2 = | term_start2 = | term_end2 = | predecessor2 = | successor2 = | birth_date = {{роден на|31|декември|1975}} | birth_place = [[Гоце Делчев (град)]], [[Благоевградска област]], [[Бугарија]] | party = [[Продолжуваме со промената|ПП]] | children = | alma_mater = [[Софиски универзитет „Св. Климент Охридски“|Софиски универзитет]] | occupation = [[политичар]]{{*}}[[економист]] }} '''Андреј Атанасов Ѓуров''' ({{Langx|bg|Андрей Атанасов Гюров}}; р. [[31 декември]] [[1975]] во [[Гоце Делчев (град)|Гоце Делчев]])<ref>{{Наведени вести|url=https://www.parliament.bg/bg/MP/3540|title=Народни представители — Андрей Атанасов Гюров|last=НС|date=2021|work=Народно събрание на Република България}}</ref> — Бугарски политичар, член на партијата „[[Продолжуваме со промената]]“ (ПП) и моментален технички [[премиер на Бугарија]]. == Животопис == Ѓуров започнал студии по економија во [[1994|1994 година]], прво на [[Софиски универзитет „Св. Климент Охридски“|Софискиот Универзитет]], а од [[1997|1997 година]] на Универзитетот „Труман Стејт“ во [[Мисури]], [[САД]], каде дипломирал во [[1999|1999 година]]. Потоа работел една година како кредитен аналитичар во „Харис Банк“ во [[Чикаго]]. Се преселил во [[Виена]] за да докторира во Универзитетот на Виена во областа на финансии. Ги завршил докторските студии во [[2005|2005 година]]. Дополнително, од [[2002]] до [[2007|2007 година]] работел како експерт за управување со кредитен ризик во австриските „Фолксбанки“. Во зимскиот семестар 2007/[[2008|2008 година]] предаваал банкарски менаџмент на Универзитетот во Виена. Од 2008 до [[2009|2009 година]] бил извршен директор на „Пирин Голф Холидејс Клуб“ во [[Мехомија]], [[Бугарија]]. Од [[2010]] до [[2021|2021 година]] бил доцент по економија на [[Американски универзитет во Бугарија|Американскиот универзитет во Бугарија]] во [[Горна Џумаја]]. Од [[2016]] до 2021 година предавал и на Виенскиот универзитет за применети науки (FHWien der WKW). На парламентарните избори во Бугарија во ноември 2021 година, Ѓуров бил повторно одбран за пратеник во Народното собрание на Бугарија од [[Продолжуваме со промената|либералната партија „Продолжуваме со промената“]]. Тој бил реизбран за пратеник и на изборите во [[октомври]] [[2022]] и [[април]] [[2023|2023 година]]. Во парламентот ја вршел функцијата претседател на пратеничката група на неговата партија. Од [[јули]] 2023 година е подуправник (гувернер) на [[Бугарска народна банка|Бугарската народна банка]]. На [[12 февруари]] 2026 година, претседателката [[Илијана Јотова]] му го додели мандатот на Ѓуров за составување преодна влада.<ref>{{Наведени вести|url=https://balkaninsight.com/2026/02/11/new-president-picks-opposition-banker-as-bulgarian-pm-until-elections/|title=New President Picks Opposition Banker as Bulgarian PM Until Elections|last=Тодоров|first=Светослав|date=11 февруари 2026|work=BalkanInsight}}</ref> Негова главна задача е подготовка на предвремените парламентарни избори во [[април]] [[2026|2026 година]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.derstandard.de/story/3000000309109/neuwahl-in-bulgarien-am-19-april|title=Neuwahl in Bulgarien am 19. April|last=APA|date=18 февруари 2026|work=Der Standard}}</ref> == Наводи == {{наводи}}{{Премиери на Бугарија}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ѓуров, Андреј}} [[Категорија:Бугарски политичари од Македонија]] [[Категорија:Родени во 1975 година]] [[Категорија:Премиери на Бугарија]] [[Категорија:Луѓе од Неврокоп]] [[Категорија:Бугарски економисти]] [[Категорија:Бугари]] [[Категорија:Македонски Бугари]] 0y1gmkakj9b6hq5xamd0sewmcxn6ekr 5601760 5601759 2026-07-29T09:28:07Z Jingiby 1525 WTF 5601760 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер | name = Андреј Ѓуров | native_name = | native_name_lang = | image = Andrey Gyurov (48NS).png | caption = Официјален портрет, 2022 | office = [[Премиер на Бугарија]] | term_start = 19 февруари, 2026 | term_end = | predecessor = [[Росен Жељазков]] | successor = | prior_term = | office2 = | term_start2 = | term_end2 = | predecessor2 = | successor2 = | birth_date = {{роден на|31|декември|1975}} | birth_place = [[Гоце Делчев (град)]], [[Благоевградска област]], [[Бугарија]] | party = [[Продолжуваме со промената|ПП]] | children = | alma_mater = [[Софиски универзитет „Св. Климент Охридски“|Софиски универзитет]] | occupation = [[политичар]]{{*}}[[економист]] }} '''Андреј Атанасов Ѓуров''' ({{Langx|bg|Андрей Атанасов Гюров}}; р. [[31 декември]] [[1975]] во [[Гоце Делчев (град)|Гоце Делчев]])<ref>{{Наведени вести|url=https://www.parliament.bg/bg/MP/3540|title=Народни представители — Андрей Атанасов Гюров|last=НС|date=2021|work=Народно събрание на Република България}}</ref> — Бугарски политичар, член на партијата „[[Продолжуваме со промената]]“ (ПП) и пораншен технички [[премиер на Бугарија]]. == Животопис == Ѓуров започнал студии по економија во [[1994|1994 година]], прво на [[Софиски универзитет „Св. Климент Охридски“|Софискиот Универзитет]], а од [[1997|1997 година]] на Универзитетот „Труман Стејт“ во [[Мисури]], [[САД]], каде дипломирал во [[1999|1999 година]]. Потоа работел една година како кредитен аналитичар во „Харис Банк“ во [[Чикаго]]. Се преселил во [[Виена]] за да докторира во Универзитетот на Виена во областа на финансии. Ги завршил докторските студии во [[2005|2005 година]]. Дополнително, од [[2002]] до [[2007|2007 година]] работел како експерт за управување со кредитен ризик во австриските „Фолксбанки“. Во зимскиот семестар 2007/[[2008|2008 година]] предаваал банкарски менаџмент на Универзитетот во Виена. Од 2008 до [[2009|2009 година]] бил извршен директор на „Пирин Голф Холидејс Клуб“ во [[Мехомија]], [[Бугарија]]. Од [[2010]] до [[2021|2021 година]] бил доцент по економија на [[Американски универзитет во Бугарија|Американскиот универзитет во Бугарија]] во [[Горна Џумаја]]. Од [[2016]] до 2021 година предавал и на Виенскиот универзитет за применети науки (FHWien der WKW). На парламентарните избори во Бугарија во ноември 2021 година, Ѓуров бил повторно одбран за пратеник во Народното собрание на Бугарија од [[Продолжуваме со промената|либералната партија „Продолжуваме со промената“]]. Тој бил реизбран за пратеник и на изборите во [[октомври]] [[2022]] и [[април]] [[2023|2023 година]]. Во парламентот ја вршел функцијата претседател на пратеничката група на неговата партија. Од [[јули]] 2023 година е подуправник (гувернер) на [[Бугарска народна банка|Бугарската народна банка]]. На [[12 февруари]] 2026 година, претседателката [[Илијана Јотова]] му го додели мандатот на Ѓуров за составување преодна влада.<ref>{{Наведени вести|url=https://balkaninsight.com/2026/02/11/new-president-picks-opposition-banker-as-bulgarian-pm-until-elections/|title=New President Picks Opposition Banker as Bulgarian PM Until Elections|last=Тодоров|first=Светослав|date=11 февруари 2026|work=BalkanInsight}}</ref> Негова главна задача е подготовка на предвремените парламентарни избори во [[април]] [[2026|2026 година]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.derstandard.de/story/3000000309109/neuwahl-in-bulgarien-am-19-april|title=Neuwahl in Bulgarien am 19. April|last=APA|date=18 февруари 2026|work=Der Standard}}</ref> == Наводи == {{наводи}}{{Премиери на Бугарија}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ѓуров, Андреј}} [[Категорија:Бугарски политичари од Македонија]] [[Категорија:Родени во 1975 година]] [[Категорија:Премиери на Бугарија]] [[Категорија:Луѓе од Неврокоп]] [[Категорија:Бугарски економисти]] [[Категорија:Бугари]] [[Категорија:Македонски Бугари]] cvs37pdgk7siy4tj4y79klvajw2ubid 5601761 5601760 2026-07-29T09:28:49Z Jingiby 1525 5601761 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер | name = Андреј Ѓуров | native_name = | native_name_lang = | image = Andrey Gyurov (48NS).png | caption = Официјален портрет, 2022 | office = [[Премиер на Бугарија]] | term_start = 19 февруари, 2026 | term_end = | predecessor = [[Росен Жељазков]] | successor = | prior_term = | office2 = | term_start2 = | term_end2 = | predecessor2 = | successor2 = | birth_date = {{роден на|31|декември|1975}} | birth_place = [[Гоце Делчев (град)]], [[Благоевградска област]], [[Бугарија]] | party = [[Продолжуваме со промената|ПП]] | children = | alma_mater = [[Софиски универзитет „Св. Климент Охридски“|Софиски универзитет]] | occupation = [[политичар]]{{*}}[[економист]] }} '''Андреј Атанасов Ѓуров''' ({{Langx|bg|Андрей Атанасов Гюров}}; р. [[31 декември]] [[1975]] во [[Гоце Делчев (град)|Гоце Делчев]])<ref>{{Наведени вести|url=https://www.parliament.bg/bg/MP/3540|title=Народни представители — Андрей Атанасов Гюров|last=НС|date=2021|work=Народно събрание на Република България}}</ref> — бугарски политичар, член на партијата „[[Продолжуваме со промената]]“ (ПП) и пораншен технички [[премиер на Бугарија]]. == Животопис == Ѓуров започнал студии по економија во [[1994|1994 година]], прво на [[Софиски универзитет „Св. Климент Охридски“|Софискиот Универзитет]], а од [[1997|1997 година]] на Универзитетот „Труман Стејт“ во [[Мисури]], [[САД]], каде дипломирал во [[1999|1999 година]]. Потоа работел една година како кредитен аналитичар во „Харис Банк“ во [[Чикаго]]. Се преселил во [[Виена]] за да докторира во Универзитетот на Виена во областа на финансии. Ги завршил докторските студии во [[2005|2005 година]]. Дополнително, од [[2002]] до [[2007|2007 година]] работел како експерт за управување со кредитен ризик во австриските „Фолксбанки“. Во зимскиот семестар 2007/[[2008|2008 година]] предаваал банкарски менаџмент на Универзитетот во Виена. Од 2008 до [[2009|2009 година]] бил извршен директор на „Пирин Голф Холидејс Клуб“ во [[Мехомија]], [[Бугарија]]. Од [[2010]] до [[2021|2021 година]] бил доцент по економија на [[Американски универзитет во Бугарија|Американскиот универзитет во Бугарија]] во [[Горна Џумаја]]. Од [[2016]] до 2021 година предавал и на Виенскиот универзитет за применети науки (FHWien der WKW). На парламентарните избори во Бугарија во ноември 2021 година, Ѓуров бил повторно одбран за пратеник во Народното собрание на Бугарија од [[Продолжуваме со промената|либералната партија „Продолжуваме со промената“]]. Тој бил реизбран за пратеник и на изборите во [[октомври]] [[2022]] и [[април]] [[2023|2023 година]]. Во парламентот ја вршел функцијата претседател на пратеничката група на неговата партија. Од [[јули]] 2023 година е подуправник (гувернер) на [[Бугарска народна банка|Бугарската народна банка]]. На [[12 февруари]] 2026 година, претседателката [[Илијана Јотова]] му го додели мандатот на Ѓуров за составување преодна влада.<ref>{{Наведени вести|url=https://balkaninsight.com/2026/02/11/new-president-picks-opposition-banker-as-bulgarian-pm-until-elections/|title=New President Picks Opposition Banker as Bulgarian PM Until Elections|last=Тодоров|first=Светослав|date=11 февруари 2026|work=BalkanInsight}}</ref> Негова главна задача е подготовка на предвремените парламентарни избори во [[април]] [[2026|2026 година]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.derstandard.de/story/3000000309109/neuwahl-in-bulgarien-am-19-april|title=Neuwahl in Bulgarien am 19. April|last=APA|date=18 февруари 2026|work=Der Standard}}</ref> == Наводи == {{наводи}}{{Премиери на Бугарија}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ѓуров, Андреј}} [[Категорија:Бугарски политичари од Македонија]] [[Категорија:Родени во 1975 година]] [[Категорија:Премиери на Бугарија]] [[Категорија:Луѓе од Неврокоп]] [[Категорија:Бугарски економисти]] [[Категорија:Бугари]] [[Категорија:Македонски Бугари]] 9e9uv2neuncgi1zi0px3m0l0ajuw056 0 1387382 5601665 5593032 2026-07-29T05:01:57Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5601665 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Rudolf Clausius 01.jpg|мини|Рудолф Клаузиус]] '''Рудолф Јулиус Емануел Клаузиус'''<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=T6vWCgAAQBAJ|title=Das Aussprachewörterbuch|last=Dudenredaktion|last2=Kleiner|first2=Stefan|last3=Knöbl|first3=Ralf|publisher=Dudenverlag|year=2015|isbn=978-3-411-04067-4|edition=7th|location=Berlin|pages=280, 744|language=de|trans-title=The Pronunciation Dictionary|orig-year=First published 1962}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=E-1tr_oVkW4C&q=deutsches+ausspracheworterbuch|title=Deutsches Aussprachewörterbuch|last=Krech|first=Eva-Maria|last2=Stock|first2=Eberhard|last3=Hirschfeld|first3=Ursula|last4=Anders|first4=Lutz Christian|publisher=Walter de Gruyter|year=2009|isbn=978-3-11-018202-6|location=Berlin|pages=416, 884|language=de|trans-title=German Pronunciation Dictionary}}</ref> (2 јануари 1822 – 24 август 1888) бил германски [[физичар]] и [[Математика|математичар]] и се смета за еден од централните основачи на [[Термодинамика|термодинамиката]].<ref>{{Наведување|last=Cardwell, D.S.L.|title=From Watt to Clausius: The Rise of Thermodynamics in the Early Industrial Age|place=London|publisher=Heinemann|year=1971|isbn=978-0-435-54150-7}}</ref> Со неговото преформулирање на принципот на [[Сади Карно]] познат како Карноов циклус, на топлинската теорија ѝ дал повистинита и поцврста основа. Неговиот најважен труд, „За движечката сила на топлината“,<ref name="Theory of Heat">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/mechanicaltheor04claugoog|title=The Mechanical Theory of Heat – with its Applications to the Steam Engine and to Physical Properties of Bodies|last=Clausius|first=R.|publisher=John van Voorst|year=1867|location=London|quote=editions:PwR_Sbkwa8IC.|access-date=19 June 2012}} Contains English translations of many of his other works.</ref> објавен во 1850 година, првпат ги навел основните идеи на [[Втор закон на термодинамиката|вториот закон за термодинамика]]. Во 1865 година го вовел концептот на [[ентропија]]. Во 1870 година ја вовел виријалната теорема, која се однесувала на [[Топлина|топлината]].<ref>{{Наведено списание|last=Clausius|first=RJE|year=1870|title=On a Mechanical Theorem Applicable to Heat|journal=Philosophical Magazine|series=4th Series|volume=40|pages=122–127}}</ref> == Живот == Клаузиус бил роден во [[Кошалин|Кеслин]] (сега [[Кошалин]], Полска) во покраината Померанија во [[Прусија]]. Неговиот татко бил [[Протестантство|протестантски]] пастор и училишен инспектор. Рудолф студирал во училиштето на својот татко. Во 1838 година, тој отишол во [[Гимназија|гимназијата]] во [[Шчеќин|Штетин]]. Клаузиус дипломирал на [[Хумболтов универзитет|Универзитетот во Берлин]] во 1844 година, каде што студирал математика и физика од 1840 година со [[Густав Магнус]], [[Густав Лежен Дирихле|Петер Густав Лежун Дирихле]] и [[Јакоб Штајнер]] и историја со Леополд фон Ранке. Во 1848 година докторирал на [[Универзитет Хале-Витенберг|Универзитетот во Хале]] на тема оптички ефекти во атмосферата на Земјата. Во 1850 година станал професор по физика на Кралското артилериско и инженерско училиште во Берлин и приватен доцент на Берлинскиот универзитет. Во 1855 година станал професор на Швајцарскиот федерален институт за технологија во [[Цирих]], каде што останал до 1867 година. Во текот на таа година, се преселил во Вирцбург, а две години подоцна, во 1869 година, во [[Универзитет во Бон|Бон]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.physik.uzh.ch/de/institut/emeriti/RudolfClausius.html|title=Rudolf Clausius, Prof. Dr.|work=physik.uzh.ch|publisher=Universität Zürich|language=de|accessdate=18 June 2021}}</ref> Во 1870 година, Клаузиус организирал корпус за брза помош во [[Француско-пруска војна|Француско-пруската војна]]. Таму бил ранет во битка, при што се здобил со траен инвалидитет. За неговите заслуги бил награден со [[Железен крст]]. == Работа == Докторската теза на Клаузиус, која се однесувала на прекршувањето на светлината, предложува дека гледаме сино небо во текот на денот и разни нијанси на црвена боја при изгрејсонце и зајдисонце (меѓу другите феномени) поради одбивање и прекршување на светлината. Подоцна, [[Џон Страт]] покажал дека тоа всушност се должи на расејувањето на светлината. Неговиот најпознат труд, „За движечката сила на топлината и законите на топлината што можат да се заклучат од неа“ (''гер. Ueber die bewegende Kraft der Wärme'')<ref>{{Наведено списание|last=Clausius|first=R.|year=1850|title=Ueber die bewegende Kraft der Wärme und die Gesetze, welche sich daraus für die Wärmelehre selbst ableiten lassen|url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k15164w/f518.table|journal=Annalen der Physik|volume=79|issue=4|pages=368–397, 500–524|bibcode=1850AnP...155..500C|doi=10.1002/andp.18501550403|hdl-access=free}}. See English Translation: [[iarchive:londonedinburghd02lond|On the Moving Force of Heat, and the Laws regarding the Nature of Heat itself which are deducible therefrom]]. Phil. Mag. (1851), series 4, '''2''', 1–21, 102–119. Also available on [https://books.google.com/books?id=JbwdWbbM1KgC&pg=RA1-PA1 Google Books].</ref>, бил објавен во 1850 година и зборува за механичката теорија на топлината. Во овој труд тој покажал дека постои контрадикција помеѓу [[Карноов циклус|Карноовиот]] принцип и концептот на [[Закон за зачувување на енергијата|зачувување на енергијата]]. Клаузиус ги повторил двата [[Основни принципи на термодинамиката|закона на термодинамиката]] за да ја надмине оваа контрадикција. Овој труд го направил познат меѓу научниците. ([[Трет закон на термодинамиката|Третиот закон]] го развил [[Валтер Нернст]], во текот на годините 1906–1912). Во текот на 1857 година, Клаузиус придонел во областа на [[Кинетичка теорија на гасови|кинетичката теорија]] откако го усовршил едноставниот гасно-кинетички модел на [[Август Кронинг|Август Крониг]] со тоа што ги вклучил и транслациските, ротационите и вибрациските молекуларни движења. Во ова дело го вовел и концептот на „[[средна слободна патека]]“ на честичка.<ref>{{Наведување|last=Clausius, R.|title=Über die Art der Bewegung, die wir Wärme nennen|url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k15185v/f371.table|journal=Annalen der Physik|volume=100|number=3|pages=353–379|year=1857|doi=10.1002/andp.18571760302|bibcode=1857AnP...176..353C}}</ref><ref>{{Наведување|last=Clausius, R.|title=Ueber<!--[sic]--> die Wärmeleitung gasförmiger Körper|url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k15200x/f13.table|journal=Annalen der Physik|volume=115|number=1|pages=1–57|year=1862|doi=10.1002/andp.18621910102|bibcode=1862AnP...191....1C}}</ref> <gallery> Податотека:Clausius-1-1.jpg|алт=1864 edition of Clausius's Abhandlungen über die mechanische Wärmetheorie, volume I| Издание од 1864 година на Клаузиус ''Abhandlungen über die mechanische Wärmetheorie'', том I Податотека:Clausius-1-2.jpg|алт=Title page of an 1864 edition of Clausius's Abhandlungen über die mechanische Wärmetheorie, volume I| Насловна страница на издание од 1864 година на Клаузиус ''Abhandlungen über die mechanische Wärmetheorie'', том I Податотека:Clausius-2-1.jpg|алт=1879 English translation of Clausius's The Mechanical Theory of Heat| Англиски превод на Клаузиусовата „ ''Механичка теорија на топлината“'' од 1879 година Податотека:Clausius-2-2.jpg|алт=Title page of an 1879 English translation of Clausius's The Mechanical Theory of Heat| Насловна страница од англиски превод од 1879 година на Клаузиусовата ''„Механичка теорија на топлината“'' </gallery> === Ентропија === Во 1865 година, Клаузиус ја дал првата математичка верзија и го именувал концептот на [[ентропија]]. <ref name="Cropper2004">{{Наведена книга|title=Great Physicists: The Life and Times of Leading Physicists from Galileo to Hawking|last=Cropper|first=William H.|publisher=Oxford University Press|year=2004|isbn=978-0-19-517324-6|pages=93–105|chapter=The Road to Entropy Rudolf Clausius|access-date=25 March 2014|chapter-url=https://books.google.com/books?id=UqbxZpELwHYC&pg=PA93}}</ref> Клаузиус го избрал овој збор, бидејќи неговото значење (од [[Старогрчки јазик|старогрчките]] ἐν ''en'' „во“ и τροπή ''tropē'' „трансформација“) е „трансформативна содржина“ („''Verwandlungsinhalt'' “). <ref name="Theory of Heat"/><ref name="Cooper">{{Наведена книга|title=An Introduction to the Meaning and Structure of Physics|url=https://archive.org/details/introductiontome0000leon_h2r5|last=Cooper|first=Leon N.|date=1968|publisher=Harper|page=[https://archive.org/details/introductiontome0000leon_h2r5/page/331 331]}}</ref>   Ја користел сега напуштената единица „Клаузиус“ (симбол: '''Cl''' ) за ентропија. <ref>{{Наведено списание|last=Huang|first=Mei-Ling|last2=Hung|first2=Yung-Hsiang|last3=Chen|first3=Wei-Yu|date=1 October 2010|title=Neural Network Classifier with Entropy Based Feature Selection on Breast Cancer Diagnosis|journal=Journal of Medical Systems|language=en|volume=34|issue=5|pages=865–873|doi=10.1007/s10916-009-9301-x|issn=1573-689X|pmid=20703622}}</ref> : 1 Клаузиус (Cl) = 1 [[калорија]]/[[Целзиусов степен|степен Целзиус]] (cal/°C) = 4,1868 [[Џул|џули]] на [[келвин]] (J/K)  [[Леон Купер]]<ref name="Cooper"/> тогаш изјавил дека на овој начин Класиус успеал да измисли збор што за сите значи едно исто: ништо. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Членови на Кралската шведска академија на науките]] [[Категорија:Членови на Кралската холандска академија на уметностите и науките]] [[Категорија:Странски членови на Кралското друштво]] [[Категорија:Апсолвенти на Хумболтовиот универзитет]] [[Категорија:Носители на прускиот Орден за заслуги (граѓански)]] [[Категорија:Носители на Коплиевиот медал]] [[Категорија:Термодинамичари]] [[Категорија:Починати во 1888 година]] [[Категорија:Родени во 1822 година]] hlq647pkebdtboyyfea8vxw44datb6l 0 1388141 5601420 5524347 2026-07-28T16:50:15Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601420 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}} {{taxobox | image = Papaver_April_2010-3.jpg | image_caption = ''[[Papaver setigerum]]'' | display_parents = 2 | taxon = Papaver | authority = [[L.]] | type_species = ''[[Papaver somniferum]]'' | type_species_authority = L.<ref name="kiger73">{{cite journal |author=Robert W. Kiger |year=1973 |title=Sectional nomenclature in ''Papaver'' L. |journal=[[Taxon (journal)|Taxon]] |volume=22 |issue=5/6 |pages=579–582 |jstor=1218633 |doi=10.2307/1218633|doi-access= }}</ref> }} '''''Papaver''''' <ref>Kathleen Norris Brenzel ''Sunset Western Garden Book,'' (1995) pp. 606–607 {{ISBN|0-376-03874-8}}</ref> — [[Род (биологија)|род]] на афиони од 70-100 [[Вид (биологија)|видови]] [[Едногодишно растение|едногодишни]], [[Двегодишно растение|двегодишни]] и [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни растенија]] отпорни на мраз, по потекло од [[Умерена клима|умерените]] и ладни региони на [[Евроазија]], [[Африка]] и [[Северна Америка]]. ''Papaver'' е застапен и во [[Македонија]]. Тоа е типски род од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[афиони]]. == Опис == [[Цвет|Цветовите]] имаат два [[Чашка (ботаника)|чашки]] кои паѓаат штом се отвори [[Пупка|пупката]], и четири (или до шест) [[Венечно ливче|ливчиња]] во црвена, розова, портокалова, жолта или јоргована боја. Постојат многу [[Прашник|прашници]] во неколку спирали околу сложениот [[Толчник (ботаника)|толчник]], што е резултат на спојување на сраснатите оплодни ливчиња (карпела). Жиговите се видливи на врвот од капсулата, а бројот на жигови одговара на бројот на споени карпели.<ref name="Флора на Македонија">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија|author-link=Кирил Мицевски|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=Македонска академија за науките и уметностите|year=1993|location=Скопје|volume=Том I св.2|page=155|access-date=}}</ref> Плодницата подоцна се развива во капсула што се одлепува, покриена со исушени жигови. Отворената капсула ги расфрла своите бројни, ситни [[Семе|семки]] додека движењето на воздухот ја тресе, поради долгото стебло. Типичниот ''Papaver'' [[Толчник (ботаника)|gynoecium]] е супериорен (цветот е хипогинозен) со глобуларен јајчник. Стилот е карактеристично отсутен за видот [[Афион|опиумски афион]] и неколку други, иако постојат и такви. <ref name="Carolan06">{{Наведено списание|last=James C. Carolan|last2=Ingrid L. I. Hook|last3=Mark W. Chase|last4=Joachim W. Kadereit|last5=Trevor R. Hodkinson|year=2006|title=Phylogenetics of ''Papaver'' and related genera based on DNA sequences from ITS nuclear ribosomal DNA and plastid ''trnL'' intron and ''trnL–F'' intergenic spacers|url=|journal=[[Annals of Botany]]|volume=98|issue=1|pages=141–155|doi=10.1093/aob/mcl079|pmc=2803553|pmid=16675606}}</ref> Сесилните плочести жигови се наоѓаат на врвот на јајчникот. Полен-рецептивни површини. Карактеристичниот вид плод на ''Papaver'' еЖигот псула. Стигматскиот диск се потпира на врвот на капсулата, а под него се наоѓаат дехисцентни пори или вентили. == Таксономија == Поделени на голем број делови од страна на Кигер (1973, 1985), <ref>{{Наведено списание|last=Robert W. Kiger|year=1985|title=Revised sectional nomenclature in ''Papaver'' L.|journal=[[Taxon (journal)|Taxon]]|volume=34|issue=1|pages=150–152|doi=10.2307/1221582|jstor=1221582}}</ref> следниве се лектотипизирани со нивните лектотипски видови. Последователната [[Кладистика|кладистичка]] класификација од страна на Каролан и неговите соработници (2006) покажала дека ''Papaver'' не е монофилетичен. * Клада 1. [[Papaver sect. Meconella|''P.'' sect. ''Meconella'']], ''[[Meconopsis]]'' * Клада 2. [[Papaver sect. Carinatae|''P.'' sect. ''Carinatae'']], [[Papaver sect. Meconidium|''P.'' sect. ''Meconidium'']], [[Papaver sect. Oxytona|''P.'' sect. ''Oxytona'']], [[Papaver sect. Papaver|''P.'' sect. ''Papaver'']], [[Papaver sect. Pilosa|''P.'' sect. ''Pilosa'']], [[Papaver sect. Pseudopilosa|''P.'' sect. ''Pseudopilosa'']], ''[[Papaver cambricum|P.&nbsp;cambrica]]'', [[Papaver sect. Californicum|''P.'' sect. ''Californicum'']], [[Papaver sect. Horrida|''P.'' sect. ''Horrida'']] and [[Papaver sect. Rhoeadium|''P.'' sect. ''Rhoeadium'']] * Клада 3. [[Papaver sect. Argemonidium|''P.'' sect. ''Argemonidium'']], ''[[Roemeria refracta]]'' Следните се лектотипизирани со нивните видови лектотипови: * [[Papaver sect. Carinatae|''P.'' sect. ''Carinatae'']] (''P. macrostomum'' Boiss. & Huet) * [[Papaver sect. Oxytona|''P.'' sect. ''Oxytona'']] (''P. orientale'' L.) * [[Papaver sect. Macrantha|''P.'' sect. ''Macrantha'']] (''P. orientale'' L.) * [[Papaver sect. Calomecon|''P.'' sect. ''Calomecon'']] (''Calomecon orientale'') == Филогенија == [[Податотека:Illustration_Papaver_argemone0.jpg|мини|Илустрација на ''[[Papaver argemone]]'']] ''Papaver'' sect. ''Argemonidium'' вклучува четири едногодишни, полурозетни видови, ''P. argemone'', ''P. pavonium'', ''P. apulum'' и ''P. hybridum'' (Kadereit 1986a). ''Papaver apulum,'' ''P. argemone'' и ''P. pavonium'' се јавуваат алопатрично од [[Јадранското Море]] до [[Хималаи|Хималајскиот венец]]. ''P. hybridum'' е широко распространет од Хималаите до [[Макаронезија]]. <ref name="Kadereit86">{{Наведено списание|last=Kadereit|first=J.&nbsp;W.|year=1986|title=A revision of ''Papaver'' section ''Argemonidium''|journal=Notes from the Royal Botanic Garden Edinburgh|volume=44|pages=25–43}}</ref> Овие видови лесно се разликуваат според карактеристиките на ливчињата и капсулите, <ref name="Kadereit86" /> но се јасно тесно поврзани според молекуларната анализа. ''Argemonidium'' е сестринска група на сите други делови ''Papaver'', со карактеристични индели. Морфолошките карактеристики исто така ја поддржуваат оваа разлика, вклучувајќи го присуството на апикален приклучок во капсулите, долги интерноди над розетата на базалниот лист, влакнести капсули и полипоратни поленски зрна. Каролан и неговите соработници (2006) ги поддржаале Кадерит и неговите соработници (1997) прикажувајќи дека ''Argemonidium'' и ''Roemeria'' се всушност сестрински таксони. <ref name="Kadereit97">{{Наведено списание|year=1997|title=The phylogeny of ''Papaver'' s.l. (Papaveraceae): polyphyly or monophyly?|url=http://blue.utb.edu/aschwarzbach/publications/PapaveraceaeMonoPoly.pdf|journal=Plant Systematics and Evolution|volume=204|issue=1–2|pages=75–98|bibcode=1997PSyEv.204...75K|doi=10.1007/BF00982533|archive-url=https://web.archive.org/web/20120524165022/http://blue.utb.edu/aschwarzbach/publications/PapaveraceaeMonoPoly.pdf|archive-date=2012-05-24|access-date=2011-12-17}}</ref> Тие делат некои морфолошки карактеристики што ги разликуваат од ''Papaver'', вклучувајќи полипоратни поленови зрна и долги меѓујазли над розетата на базалниот лист. Претходните таксономии на кладот на Стариот свет ја вклучувале блиската врска помеѓу ''Argemonidium'' и ''Roemeria'', ниту пак различноста на ''Argemonidium'' од ''Papaver'' ss Каролан сугерира дека ''Argemonidium'' е подигнат во статус на род, а ''Roemeria'' е подрод. [[Податотека:PapapverSpicatum.jpg|мини|''[[:en:Papaver_spicatum|Papaver spicatum]]'']] ''Papaver'' sect. ''Meconella'' е широко распространета, со популации што се протегаат низ средна, внатрешна и источна Азија, Сибир, Скандинавија, северен Гренланд, Канада, Карпестите Планини и региони на Европа. <ref name="Kadereit88a">{{Наведено списание|last=Kadereit|first=J.W.|year=1988a|title=Sectional affinities and geographical distribution in the genus ''Papaver'' L. (Papaveraceae)|journal=Beiträge zur Biologie der Pflanzen|volume=63|pages=139–156}}</ref> Морфолошки се разликува од другите делови ''на'' ''Papaver'' по своите брадавици, валвуларни капсули, листови, прашник и бела, портокалова или жолта корола. Постарите таксономии ја делеле ''Meconella'' во две групи врз основа на степенот на дисекција на листот (фино дисецирани листови наспроти широки лисни лобуси). Кадереит (1990) и Кадереит и Ситзма (1992) <ref>{{Наведено списание|last=Kadereit|first=J.W.|last2=Sytsma|first2=K.J.|year=1992|title=Disassembling ''Papaver'': a restriction site analysis of chloroplast DNA|journal=Nordic Journal of Botany|volume=12|issue=2|pages=205–217|doi=10.1111/j.1756-1051.1992.tb01292.x}}</ref> ги сметале фино дисецираните листови за изведен карактер и сугерирале дека ''Meconella'' формира група со ''Argemonidium'' како сестра на другите ''Papaver''. Биткау и Кадереит (2002) покажале дека за ''P. alpinum'' sl широките лисни лобуси биле предци. Каролан и сор. (2006) ја разрешиле ''Meconopsis'' како сестра на секта. ''Meconella'', формирајќи сестрински клад на остатокот од ''Papaver'', со исклучок на ''Argemonidium''. ''Meconella'' поседува сесилен стигматичен диск, сличен на типичните дискови на ''Papaver'', но разликите во дискот и другите морфолошки карактеристики довеле до сугестии дека оваа карактеристика можеби не е хомолошка. <ref name="Kadereit97" /> Резултатите од анализата претставуваат голем проблем за претходната таксономија на родовите ''Meconopsis'' и ''Papaver''. Бидејќи неколку видови на ''Meconopsis'' (со исклучок на ''M. cambrica'') и ''P. Meconella'' се разделиле како монофилетска група, сестринска на други секти ''Papaver'', или ''Meconella'' мора да се подигне до статус на род, или да се комбинира со азискиот вид ''Meconopsis'', како подрод на ''Papaver''. [[Податотека:Papavercalifornicum1.jpg|десно|мини|''[[Papaver californicum]]'']] ''Papaver'' sects. ''Californicum'' и ''Horrida'' имаат единствена географска распростраетост во однос на остатокот од родот. ''Horrida'' е претставена со еден вид ''Papaver aculeatum'', едногодишен цвет роден во [[Јужноафриканска Република|Јужна Африка]]. Капсулата е гола, тесна, долга и пороцидна. Вегетативните делови се покриени со жици, а формата на раст е розета со ретко разгранети оски и тесно елиптични засечени листови. P. sect. californicum, е исто така претставен со еден едногодишен вид, со исто име. Како што покажува името, е роден во западна [[Северна Америка]] и се карактеризира со тенка, ребреста, гола капсула, гроздовидна инфлоресценција, жолти прашници и филаменти и валвуларна капсула што се распаѓа. <ref name="Kadereit88b">{{Наведено списание|last=Kadereit, J. W.|year=1988b|title=''Papaver'' L. sect ''Californicum'' Kadereit, a new section of the genus ''Papaver''|url=https://www.biodiversitylibrary.org/pdf2/000760600024167.pdf|journal=Rhodora|volume=90|pages=7–13}}</ref> Претходните морфолошки-базирани таксономии на овие видови довеле до несигурни групирања. ''Horrida'' и ''Pilosa'' имаат гроздовидни соцветија, бледи филаменти и долги капсули со рамни стигматски дискови, додека ''P. californicum'' и sect. ''Meconidium'' делат дехисценција на валвуларната капсула и бледи филаменти, но географски овие видови се различни и не следат молекуларни докази. Затоа, се претпоставува дека заедништвото меѓу овие карактеристики е резултат на конвергенција. Во комбинираните дрвја ITS, trnL-F на Каролан и неговите соработници (2006), и ''Horrida'' и ''Californicum'' се прикачуваат на базалните јазли во главниот клад ''Papaver''. Каролан и неговите соработници (1997) претпоставуваат дека ''Stylomecon heterophylla'' настанал од ''Papaver'' и не треба да се потиснува како посебен род. ''S. heterophylla'' и ''P. californicum'' се автохтони во југозападна Северна Америка и делат живеалишта. Тие се исто така морфолошки слични, делат голи пупки, светло портокалови короли и жолти прашници. <ref name="Kadereit88b" /> Нивните капсули се различни, при што ''S. heterophylla'' поседува посебен стил кој потсетува на оние кај многу видови ''Meconopsis''. Сепак, анализата на Каролан и неговите соработници (2006) силно ја поддржува монофилетската група за ''S. heterophylla'' и ''P. californicum'', сестри на основните секти ''Papaver'', со ''Horrida'', базална на таа групација. Тие препорачале двата вида, ''Californicum'' и ''Horrida,'' да се издигнат во „подродови“ во рамките на ''Papaver''. Авторите го отфрлаат статусот на род ''Stylomecon''. ''Meconopsis'' е составена претежно од азиски живеалишта, и еден единствен европски претставник, ''M. cambrica''. Кадерит и неговите соработници (1997) први дале докази дека оваа врска не е монофилетска. Каролан и неговите соработници (2006) ја потврдиле одвојувањето на ''M. cambrica'' од остатокот од ''Meconopsis''. Всушност, таа формира добро поддржана сестринска група на основните делови на ''Papaver'', исклучувајќи ги ''Argemonidium'', ''Californicum'', ''Horrida'' и ''Meconella''. Јадрото на ''Papaver'' ss формира добро потпрена клада, која се состои од ''Pseudopilosa'', ''Pilosa'', ''Papaver'', ''Carinatae'', ''Meconidium'', ''Oxytona'' и ''Rhoedium''. ''Pseudopilosa'' spp. имаат субскапозен раст, а нивната распространетост ги вклучува југозападна Азија, северна Африка и јужна Шпанија. На долниот дел од оската на цветот има неколку лисја кои носат еден цвет. Анализата на Каролан и неговите соработници (2006) ја сместил ''Pseudopilosa'' како сестра на преостанатите ''Papaver'' ss делови. ''Pilosa'' е еден вид, ''P. pilosum'', кој се наоѓа претежно во западна Турција <ref name="Kadereit96">{{Наведено списание|last=Kadereit JW|year=1996|title=A revision of Papaver L. sects Pilosa Prantl and Pseudopilosa M. Popov ex Gunther (Papaveraceae)|journal=Edinburgh Journal of Botany|volume=53|issue=3|pages=285–309|doi=10.1017/S0960428600003747|doi-access=free}}</ref> ''Pilosa'' и ''Pseudopilosa'' се одделени врз основа на морфолошки и хемиски разлики. [[Податотека:Papaver_rhoeas_LC0050.jpg|десно|мини|[[Булка|Булки]], вообичаен афион низ цела Европа]] Монофилијата на ''Carinatae'', ''Papaver'' и ''Rhoedium'' е доведена во прашање врз основа на тековните молекуларни докази. ''Papaver'' sect. ''Rhoeadium'' се состои од седумнаесет едногодишни видови. <ref name="Kadereit89">{{Наведено списание|last=Kadereit JW|year=1989|title=A revision of Papaver section Rhoeadium Spach|journal=Notes from the Royal Botanic Garden Edinburgh|volume=45|pages=225–286}}</ref> Каролан и неговите соработници (2006) користат три репрезентативни видови, ''P. commutatum'', ''P. dubium'' и ''P. rhoeas'' за нивната генетска анализа. Географскиот центар на разновидноста ''на Rhoedium'' е во [[Југозападна Азија]] и [[Егејско Море|Егејското подрачје]]. Тие имаат пороцидни капсули и обично темни филаменти. Сепак, овој дел е морфолошки разновиден, што го наведува Кадереит (1989) да препознае три различни групи. Првата опфаќа видови со тетраплоидни и хексаплоидни геноми, со долги капсули. Втората група содржи диплоидни видови и разновидни морфологии. Третата група се состои од диплоидни видови и униформни морфологии. Каролан и сорботниците (2006) покажале некои несогласувања помеѓу нивните trnL-F и ITS максимални дрва на штедливост, покажувајќи слаба поддршка за групирањата на Кадереит (1989). Потребни ќе бидат понатамошни анализи со повеќе видови и повеќе примероци за да се реши филогенијата на ова ниво. ''Papaver'' традиционално се карактеризира со отсуство на жиг и присуство на сесилен стигматичен диск. Каролан и сор. (2006) покажале дека неколку видови со оваа особина се тесно поврзани со таксони кои поседуваат стил, на пр. ''S. heterophylla'' и ''P. californicum'', и P. sect. ''Meconella'' и Asian ''Meconopsis''. Овој доказ, во комбинација со морфолошките разлики меѓу дисковите, прикажува конвергентни еволутивни патишта. ''Papaver'' долго време се смета за најизведен клад во рамките на Papaveroideae, поради верувањето дека стигматичниот диск е апоморфна карактеристика. Секциите ''Meconella'' и ''Californicum'' покажуваат дехисценција на валвулите, а нивната базална позиција во рамките ''на'' ''Papaver'' сугерира дека ова може да биде предок форма. Сепак, неговото присуство во ''Meconidium'' сугерира дека е и синапоморфија во рамките на таа група. Забелешка: ''Meconella'' (да не се меша со родот ''Meconella'') има [[Планинска клима|алпска]] и циркумполарна [[Арктик|арктичка]] распространетост и вклучува некои од најсеверните васкуларни копнени растенија. == Видови == Според „''[[Plants of the World Online]]''“, од 2025 година, постојат 68 прифатени видови во родот. {{div col|colwidth=24em}} * ''[[Papaver acrochaetum]]'' * ''[[Papaver aculeatum]]'' * ''[[Papaver alberti]]'' * ''[[Papaver albiflorum]]'' * ''[[Papaver arachnoideum]]'' * ''[[Papaver arenarium]]'' * ''[[Papaver armeniacum]]'' * ''[[Papaver atlanticum]]'' * ''[[Papaver bipinnatum]]'' * ''[[Papaver bracteatum]]'' * ''[[Papaver cambricum]]'' * ''[[Papaver carmeli]]'' * ''[[Papaver chelidoniifolium]]'' * ''[[Papaver clavatum]]'' * ''[[Papaver commutatum]]'' * ''[[Papaver confine]]'' * ''[[Papaver crassifolium]]'' * ''[[Papaver curviscapum]]'' * ''[[Papaver cyprium]]'' * ''[[Papaver decaisnei]]'' * ''[[Papaver dubium]]'' - Влакнесто растение. Цветните дршки се влакнести а антерите виолетови.<ref name="Флора на Македонија" /> * ''[[Papaver glabrum]]'' * ''[[Papaver glaucum]]'' * ''[[Papaver gorgoneum]]'' * ''[[Papaver gorovanicum]]'' * ''[[Papaver gracile]]'' * ''[[Papaver halophilum]]'' * ''[[Papaver heterophyllum]]'' * ''[[Papaver holophyllum]]'' * ''[[Papaver humile]]'' * ''[[Papaver kachroianum]]'' * ''[[Papaver laevigatum]]'' - Голо или скоро голо растение. Цветните дршки голи. Антерите жолти или жолтеникаво кафеави<ref name="Флора на Македонија" /> * ''[[Papaver lateritium]]'' * ''[[Papaver lecoqii]]'' * ''[[Papaver libanoticum]]'' * ''[[Papaver macrostomum]]'' * ''[[Papaver maculosum]]'' * ''[[Papaver mairei]]'' * ''[[Papaver malviflorum]]'' * ''[[Papaver maschukense]]'' * ''[[Papaver oreophilum]]'' * ''[[Papaver orientale]]'' * ''[[Papaver pamporicum]]'' * ''[[Papaver paphium]]'' * ''[[Papaver pasquieri]]'' * ''[[Papaver persicum]]'' * ''[[Papaver pilosum]]'' * ''[[Papaver pinnatifidum]]'' * ''[[Papaver piptostigma]]'' * ''[[Papaver postii]]'' * ''[[Papaver purpureomarginatum]]'' * ''[[Papaver rechingeri]]'' * ''[[Papaver rhoeas]]'' - Плодникот и кутијката се голи. Кутијката јајцевидна или скоро топчеста.<ref name="Флора на Македонија" /> * ''[[Papaver roseolum]]'' * ''[[Papaver rupifragum]]'' * ''[[Papaver schelkovnikovii]]'' * ''[[Papaver setiferum]]'' * ''[[Papaver sheperdii]]'' * ''[[Papaver somniferum]]'' - Растението e сиво. Листовите se насечени, поретко пересто насечени; погорните листови приседнати и го обвиваат стеблото<ref name="Флора на Македонија" /> * ''[[Papaver stewartianum]]'' * ''[[Papaver talyshense]]'' * ''[[Papaver tenuifolium]]'' * ''[[Papaver tichomirovii]]'' * ''[[Papaver umbonatum]]'' * ''[[Papaver yildirimlii]]'' * ''[[Papaver zangesurum]]'' {{div col end}} Многу видови кои биле класифицирани во ''Papaver'' се преместени во други имиња. Видовите претходно ставени тука вклучуваат: * ''[[Meconopsis quintuplinervia]]'' (''Papaver quintuplinervium'')<ref>{{Cite POWO|last1=POWO|date=2025|id=673334-1|title=''Meconopsis quintuplinervia'' Regel|access-date=20 December 2025}}</ref> * ''[[Oreomecon alpina]]'' (''Papaver alpinum'', вклучувајќи ги синонимите ''Papaver aurantiacum'', ''Papaver burseri'', ''Papaver degenii'', and ''Papaver sendtneri'')<ref>{{Cite POWO|last1=POWO|date=2025|id=77307939-1|title=''Oreomecon alpina'' (L.) Banfi, Bartolucci, J.-M.Tison & Galasso|access-date=20 December 2025}}</ref> * ''[[Oreomecon crocea]]'' (''Papaver croceum'')<ref>{{Cite POWO|last1=POWO|date=2025|id=77307942-1|title=''Oreomecon crocea'' (Ledeb.) Banfi, Bartolucci, J.-M.Tison & Galasso|access-date=20 December 2025}}</ref> * ''[[Oreomecon dahliana]]'' (''Papaver dahlianum'')<ref>{{Cite POWO|last1=POWO|date=2025|id=77332860-1|title=''Oreomecon dahliana'' (Nordh.) Galasso, Banfi & Bartolucci|access-date=20 December 2025}}</ref> * ''[[Oreomecon lapponica]]'' (''Papaver lapponicum'')<ref>{{Cite POWO|last1=POWO|date=2025|id=77332865-1|title=''Oreomecon lapponica'' (Tolm.) Galasso, Banfi & Bartolucci|access-date=20 December 2025}}</ref> * ''[[Oreomecon nudicaulis]]'' (''Papaver nudicaule'')<ref>{{Cite POWO|last1=POWO|date=2025|id=77307944-1|title=''Oreomecon nudicaulis'' (L.) Banfi, Bartolucci, J.-M.Tison & Galasso|access-date=20 December 2025}}</ref> * ''[[Oreomecon pygmaea]]'' (''Papaver pygmaeum'')<ref>{{Cite POWO|last1=POWO|date=2025|id=77336613-1|title=''Oreomecon pygmaea'' (Rydb.) Krivenko|access-date=20 December 2025}}</ref> * ''[[Oreomecon radicata]]'' (''Papaver radicatum'')<ref>{{Cite POWO|last1=POWO|date=2025|id=77307945-1|title=''Oreomecon radicata'' (Rottb.) Banfi, Bartolucci, J.-M.Tison & Galasso|access-date=20 December 2025}}</ref> * ''[[Roemeria argemone]]'' (''Papaver argemone'')<ref>{{Cite POWO|last1=POWO|date=2025|id=962053-1|title=''Roemeria argemone'' (L.) C.Morales, R.Mend. & Romero García|access-date=20 December 2025}}</ref>. Зеленосиво или извозелено растение. Листовите обично длабоко насечени или пересто насечени; погорните листови никогаш не се приседнати и не го обвиваат стеблото. Плодникот и кутијката се четинести. Кутијката е долга 15–20 mm, таа е издолжена и во цилиндрична форма.<ref name="Флора на Македонија" /> * ''[[Roemeria sicula]]'' (''Papaver hybridum'')<ref>{{Cite POWO|last1=POWO|date=2025|id=77319917-1|title=''Roemeria sicula'' (Guss.) Galasso, Banfi, L.Sáez & Bartolucci|access-date=20 December 2025}}</ref>. Пупките se скоро круглести, четинесто влакнести. Кутијката со раширени и во основата јасно извиени четинки.<ref name="Флора на Македонија" /> == Историја и употреба == Афионот се одгледува како [[украсни растенија]] уште од 5000 година п.н.е. во [[Месопотамија]]. Тој бил пронајден во [[Стар Египет|египетски]] гробници. Во [[Стара Грција|старогрчката]] [[Мит|митологија]], афионот бил поврзан со [[Деметра]], божица на плодноста и [[Земјоделство|земјоделството]]. Потеклото на културниот симбол веројатно е од [[Минојска цивилизација|минојскиот]] Крит, бидејќи фигурина позната како „божица на афионот“ била пронајдена во минојско светилиште на Крит. [[Податотека:Opium_pod_cut_to_demonstrate_fluid_extraction1.jpg|мини|Семенските главички на ''Papaver somniferum'' се сечат за да се ослободи латексот, кој содржи разни алкалоиди.]] Низ историјата, на афионот отсекогаш му се припишувале важни лековити својства. Стеблата содржат млечен [[латекс]] кој може да предизвика дразнење на кожата, а латексот во афионот (''[[Афион|Papaver somniferum]]'') содржи неколку [[Наркоманија|наркотични]] [[Алкалоид|алкалоиди]], вклучувајќи [[Морфин|морфиум]] и [[кодеин]]. Алкалоидот родадин, добиен од цветовите на афионот (''[[Булка|Papaver rhoeas]]''), се користи како благ седатив. Семките од афион се користат во печење и готвење, а маслото од афион се користи во готвењето и фармацевтските производи, како и како радиоконтрастно средство. Старите Грци ги прикажувале [[Хипнос]], [[Никта|Никс]] и [[Танат (митологија)|Танатос]], боговите на спиењето, ноќта и смртта, со симболот на афионот. Најраниот пишан запис се појавил во 8 век п.н.е. Раните грчки записи се смета дека укажуваат дека растението се користело за евтаназија; на некои грчки острови, жените го користеле во старост за да го скратат времето преостанато до природната смрт. [[Хипократ]] (460–377 п.н.е.) бил еден од првите што ги нагласил медицинските употреби на афионот и навел неколку методи на подготовка. Тој го опишал сокот од афион како наркотичен, хипнотички и катарзичен. Тој, исто така, ги препознал употребите на растението како храна, особено семето. До првиот век од н.е., [[Диоскорид]] ја запишал првата таксономија на афионот. Тој направил разлика помеѓу неколку различни видови, од кои првиот бил „култивиран“ или „градинарски“ афион. Тој понатаму разликувал два вида во оваа категорија, едни со црни и други со бели семиња. И двата имале издолжени капсули, а сортата со црно семе била инволвирана. Историчарите шпекулираат дека оваа сорта била ''[[Афион|Papaver somniferum]]''. Исто така, биле во употреба и други видови. Диоскорид го нарекол „цветниот“ афион како вид со силни хипнотички својства. Се верува дека ова е ''[[Papaver hybridum]]''. Освен тоа, се верува дека „дивиот“ афион што го опишал е ''[[Papaver orientale]]''. [[Плиниј Постариот]], римски историчар, подоцна споменал „среден“ вид помеѓу дивиот и култивираниот афион, веројатно ''[[Булка|Papaver rhoeas]]''. Тој пишувал за медицинската примена на растението; листовите и капсулите се вареле во вода за да се создаде сок, се пресувале и триеле за да се создадат таблети, а исушениот латекс се користел за да се формира опиум. Овие производи се употребувале на ист начин како што се користат во многу култури денес, за да се подобри спиењето и да се ублажат лошото варење и респираторните проблеми. <ref name="Kahl07">{{Наведено списание|last=Kahl, O.|year=2007|title=The medicinal use of opium in ninth-century Baghdad|journal=Bulletin of the History of Medicine|volume=81|issue=2|pages=446–447|doi=10.1093/shm/hkn013}}</ref> Еден век подоцна, [[Гален]] пишувал уште поопширно за разновидните примени на разните производи од афион. Тој напишал дека опиумот е најсилниот познат лек за пригушување на сетилата и за поттикнување на спиење. Тој пишувал за неговото користење за лекување на разни заболувања, вклучувајќи воспаление на очите и белите дробови. Првата (1839 – 1842) и [[Втора опиумска војна|Втората опиумска војна]] (1856 – 1860) меѓу [[Народна Република Кина|Кина]] и [[Велика Британија]] произлегла од обидите на последователните кинески цареви да го потиснат зголемениот увоз на опиум во земјата. Во првата половина на 19 век, маслото од афион било важна прехранбена култура, но производството на големо не започнало сè додека [[Европа]] не почнала да произведува морфиум во средината на 19 век. Додека 800–1000 тони индиски опиум се преработуваат легално секоја година, ова претставува само околу 5% од вкупното производство на опиум во светот; поголемиот дел се произведува нелегално. Првата фабрика специјализирана за преработка на суви капсули е изградена во 1928 година. Денес, морфинот и кодеинот се вообичаени алкалоиди што се наоѓаат во неколку сорти афион и се важни лекови за поголемиот дел од светот. Австралија, Турција и Индија се најважните производители на афион за медицинска употреба, додека САД, Велика Британија, Франција, Австралија и Унгарија се најголемите преработувачи. Во Соединетите Американски Држави, опиумот е нелегален, како и поседувањето или одгледувањето на самиот цвет. Сепак, законот ретко се спроведува кога афионот се одгледува за кулинарска или украсна употреба. Законот за контрола на опиумскиот афион од 1942 година довел до „Афионскиот Бунт“ и битка меѓу калифорниските земјоделци и федералната влада. Денес, законот и неговото спроведување остануваат нејасни и контроверзни, дури и поттикнувајќи епизоди меѓу градинарите и „полицијата за афион“. Тие се продаваат и како режано цвеќе во цветни аранжмани, особено исландскиот афион. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category}} * [https://web.archive.org/web/20101115095534/http://luirig.altervista.org/flora/papaver.htm Flora Italiana] * [http://www.plantnames.unimelb.edu.au/Sorting/Papaver.html University of Melbourne: Papaver] {{Taxonbar|from=Q146391}} [[Категорија:Градинарски растенија]] [[Категорија:Афион (род)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] t7ogsrni30b9078k5qjta3f7nm1rv63 0 1389018 5601414 5524856 2026-07-28T16:46:45Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601414 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = BerberisAculeata.jpg |image_caption = |genus = Berberis |species = aristata |authority = DC. }} '''''Berberis aristata''''', исто така познат како '''дрво куркума''', е грмушка која припаѓа на семејството [[Жолтики|Berberidaceae]] и родот ''[[Жолтика|Berberidaceae]]''. ''B. aristata'' потекнува од [[Хималаи|Хималаите]] во Индија, во Пакистан, и Непал.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gbif.org/species/3982087|title=''Berberis aristata'' DC.|publisher=Global Biodiversity Information Facility|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125172950/https://www.gbif.org/species/3982087|archive-date=25 January 2022|accessdate=22 June 2022}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Ray|first=Rajasri|last2=Gururaja|first2=K. V.|last3=Ramchandra|first3=T. V.|year=2011|title=Predictive distribution modeling for rare Himalayan medicinal plant ''Berberis aristata'' DC|url=http://jeb.co.in/journal_issues/201111_nov11/paper_07.pdf|journal=Journal of Environmental Biology|volume=32|issue=6|pages=725–730|pmid=22471208|archive-url=https://web.archive.org/web/20111125011413/http://jeb.co.in/journal_issues/201111_nov11/paper_07.pdf|archive-date=25 November 2011}}</ref> Во природата може да се најде и на планините Нилгири во јужна Индија и во [[Шри Ланка]].<ref>{{Наведено списание|last=Rathi|first=Bhawana|last2=Sahu|first2=Juhi|last3=Koul|first3=Sameksha|last4=Kosha|first4=R. L.|year=2013|title=Detailed pharmacognostical studies on ''Berberis aristata'' DC plant|journal=Ancient Science of Life|volume=32|issue=4|pages=234–240|doi=10.4103/0257-7941.131981|pmc=4078475|pmid=24991073|doi-access=free}}</ref> == Морфологија == ''Berberis aristata'' се карактеризира со исправена бодликава грмушка, која во висина расте меѓу 2 и 3 метри. Тоа е дрвенесто растение, со кора која однадвор изгледа жолта до кафеава, а одвнатре темно жолта. Кората е покриена со трње, кои се модифицирани лисја и можат да се отстранат рачно во надолжни ленти. Листовите се распоредени во прамени од пет до осум и се приближно долги 4,9 см и широки 1,8 см. Листовите се темно зелени на грбната површина и светло зелени на вентралната површина. Листовите се едноставни со пердувести вени, кожести по текстура и со неколку до многу мали вдлабнатини по должината на работ на листот.<ref name="Parmar">{{Наведена книга|url=https://www.hort.purdue.edu/newcrop/parmar/03.html|title=Berberis aristata, in: "Wild Fruits"|last=Parmar, C.|last2=M.K. Kaushal|date=1982|publisher=Kalyani Publishers|location=New Delhi, India|pages=10–14}}</ref> == Цвет и овошје == [[Податотека:Berberis_aristata_fruit.jpg|алт=Berberis aristata fruits|лево|мини|Плодови од ''Berberis aristata'']] Цветната сезона започнува во средината на март и трае во текот на целиот месец април.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.floracafe.com/Search_PhotoDetails.aspx?Photo%3DAll%26Id%3D476|title=''Berberis aristata'' DC.|publisher=Flora Cafe|archive-url=https://web.archive.org/web/20120320100038/http://www.floracafe.com/Search_PhotoDetails.aspx?Photo=All&Id=476|archive-date=2012-03-20|accessdate=2011-05-11}}</ref> Жолтите цветови што се развиваат се целосни и хермафродитни. Просечниот дијаметар на целосно отворен цвет е 12,5 мм. Цветовите формираат соцветие во форма на грозд со 11 до 16 цветови по гроздообразна гранка, распоредени по должината на централното стебло. Цветот е полисепален, со три големи и три мали [[Чашка (ботаника)|чашки]], и полипетален, со вкупно шест ливчиња. [[Прашник|Прашникот]] е полиандрозен и содржи шест прашници со должина од 5-6 мм, а [[Толчник (ботаника)|толчникот]] е долг 4-5 мм, и е составен од краток стил и широка стигма. Растението произведува гроздови на сочни, кисели, јадливи бобинки кои се светло црвени по боја и имаат лековити својства. Плодовите почнуваат да зреат од втората недела од мај и продолжуваат да зреат во текот на јуни. Бобинките се приближно 7 мм долги, 4 мм во дијаметар, и со тежина од околу 227 милиграми.<ref name="Parmar" /> == Употреба == Плодовите се јадат како десерт од луѓето што живеат во области каде што расте растението Тие се сочни и содржат многу шеќери и други корисни хранливи материи што ја надополнуваат нивната исхрана. Коренот може да се користи и за подготовка на алкохолен пијалак. Растението како целина е добар извор на боја и танин што се користи за боење облека и за штавење кожа.<ref name="Parmar" /> === Медицинска употреба === [[Податотека:Berberin.svg|мини|Хемиска структура на [[берберин]], алкалоид кој се наоѓа во ''B. aristata'']] Во Индија, ''B. aristata'' се користи во традиционалната хербална медицина. Неговото стебло, корења и плодови се користат во [[Ајурведа|Ајурведата]].<ref>{{Наведено списание|last=Kala, C.P.|displayauthors=etal|date=2006|title=Developing the medicinal plants sector in northern India: challenges and opportunities|journal=Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine|volume=2|pages=32|doi=10.1186/1746-4269-2-32|pmc=1562365|doi-access=free}}</ref> Препарат се подготвува со варење во вода на кората од коренот и на долниот дел од стеблото. Потоа растворот се процедува и испарува додека не се добие полуцврста маса, расаунт. Се меша или со путер и стипса, или со опиум и сок од лимета.<ref name="Parmar" /> Кората од коренот содржи горчлив алкалоид [[берберин]], кој е проучуван поради неговите потенцијални фармаколошки својства.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.webmd.com/vitamins/ai/ingredientmono-1126/berberine|title=Berberine|publisher=[[WebMD]]}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Азија]] [[Категорија:Жолтика]] r4zb0f6yz1j9vsp6fi1gkpziwt4uru4 0 1389423 5601459 5598498 2026-07-28T17:20:05Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601459 wikitext text/x-wiki {{Таксономија | name = Шумска незаборавка<br/>''Myosotis sylvatica'' | status = | image = Myosotis_sylvatica.jpeg | image_caption = | domain = | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Tracheophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Boraginales]] | familia = [[Boraginaceae]] | genus = ''[[Myosotis]]'' | species = '''''Myosotis sylvatica''''' | binomial = ''Myosotis sylvatica'' | binomial_authority = [[Јакоб Фридрих Ерхарт|Ehrh.]] ex [[Франц Георг Хофман|Hoffm.]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }} [[Податотека:Myosotis_sylvatica_3.jpg|мини]] '''Шумска незаборавка''' или '''шумско споменче (''Myosotis sylvatica)'''''<ref>{{PLANTS|id=MYSY|taxon=Myosotis sylvatica}}</ref> — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Boraginaceae]], по потекло од Европа. Ова пролетно цветно растение и неговите подвидови, обично со сини цветови, се познатите незаборавки во градините. == Подвидови == Видот е поделен на следниве подвидови:<ref name = "COL">{{нмс|url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 53596198|accessdate= 2019-11-11|archive-date= 2019-12-18|archive-url= https://web.archive.org/web/20191218203746/http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|url-status= dead}}</ref> * [[Myosotis sylvatica cyanea]] - распространет во Македонија. * [[Myosotis sylvatica elongata]] * [[Myosotis sylvatica pseudovariabilis]] * [[Myosotis sylvatica subarvensis]] * [[Вистинска шумска незаборавка|Myosotis sylvatica sylvatica]] == Опис == Шумската незаборавка е двегодишно до повеќегодишно тревесто растение, високо до 55 см. [[Стебло]]то ѝ е вертикално или подигнато, често многу разгрането, во долниот дел со полустрчести или стрчести четинести влакна, во погорните делови, особено на оската на [[соцветие]]то, со свртени нагоре прилегнати влакна. Базалните листови се собрани во розета, елиптични до издолжено лопатовидни, во основата стеснети во лисната дршка, долги 15–85 мм, широки 5–20 мм, од двете страни со прилегнати или полустрчести четинести влакна. Стеблените листови се елиптични, ланцетни до јајцевидни, приседнати, долги од 15 до 60 мм, широки од 3 до 12 мм, со слична влакнавост како и базалните листови. [[Цвет]]овите се собрани во збиени срповидни соцветија по врвовите на гранчињата, кои при образување на плодот се издолжуваат. [[Цветна дршка|Цветните дршки]] се долги од 1,5 до 2,7 мм, а при образување на плодот се долги од 3 до 8 мм, косо поставени под агол од 45о или под [[прав агол]] во однос на оската на соцветието, додека пак најдолните може лачно да се свиткани. [[Чашка (ботаника)|Чашката]] е yвончевидна, при цветањето е долга 1,5 до 2,5 мм, а при образување на плодот се издолжува до 3–5 мм, отворена, всечена до половината или до 2/3 на 5 линејни или издолжено-триаголни запци, со поретки или густи кукесто свиткани влакна, како и со куси прилегнати влакненца, не отпаѓа. Проширениот дел од [[венечно ливче|венчето]] рамен со пречник од 4 до 7 мм. Венчето е светло- до темносино. Оревчињата се јајцевидни или тесно јајцевидни, долги 1,6 до 1,9 мм, широки 0,9–1,2 мм, темнокафеави до црни.<ref name=FM>{{наведена книга |title=ФЛОРА НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА |last=Матевски |first=Владо |authorlink=Владо Матевски |author= |year=2010 |publisher= [[МАНУ]]|location=Скопје |isbn=978-608-203-052-4 |page=153 |pages=190 |url=https://www.researchgate.net/profile/Vlado-Matevski/publication/270242406_FLORA_NA_REPUBLIKA_MAKEDONIJA_II1/links/54a3affb0cf267bdb90436d5/FLORA-NA-REPUBLIKA-MAKEDONIJA-II-1.pdf |accessdate=17 март 2026}}</ref> == Одгледување == Широко одгледувана низ целиот [[Умерена клима|умерен]] свет, особено е поврзан со пролетни шеми за садење леи кои вклучуваат други пролетни цветни растенија, особено [[Нарцис (растение)|нарциси]], [[Лале|лалиња]], [[Ползавец|ползавци]] и [[јаглики]]. Типично, семето се сее една година за да цвета наредната. Иако се краткотрајни, растенијата лесно се размножуваат сами во погодни услови. Растенијата го одржуваат растот на листовите во текот на зимата. Од ''Myosotis sylvatica'' исто така произлегуваат бројни сорти во нијанси на розова, сина и бела боја.<ref name="RHSAZ">{{Наведена книга|title=RHS A-Z encyclopedia of garden plants|publisher=Dorling Kindersley|year=2008|isbn=978-1405332965|location=United Kingdom|pages=1136}}</ref> == Живеалиште == На влажни засенчени места, во влажни долови, во [[Бука|букови]] шуми, по планински [[Пасиште|пасишта]] на длабока почва, покрај грмушки, шумски патишта, на [[надморска височина]] од 700 до 2650 м.<ref name=FM/> == Распространетост == Распространета е скоро во цела Европа освен на југозапад и на крајниот север. == Галерија == <gallery> Податотека:Myosotis_sylvatica_Calyx.jpg|алт=Close up of calyx, background lines are 5mm apart| Крупен план на чашката, линиите во заднината се на растојание од 5 мм една од друга Податотека:Myosotis_sylvatica_Calyx_on_stem.JPG|алт=Calyx in its stem| Чашка на своето стебло Податотека:Myosotis_sylvatica_Flower.jpg|алт=Close up of flower, background square is 5mm across| Крупен план на цвет, квадратот во заднината е широк 5 мм Податотека:Myosotis_sylvatica_Flower_head.JPG|алт=Flower head - note how flat the petals are| Цветна глава - забележете колку се рамни ливчињата Податотека:Myosotis_sylvatica_Calyx_with_mature_fruit.jpg|алт=Calyx with mature fruit inside, background lines are 5mm apart| Чашка со зрел плод внатре, линиите во заднината се на растојание од 5 мм Податотека:Myosotis_sylvatica_Mature_fruit-side_1.jpg|алт=Side 1 of mature fruit, background lines are 5mm apart| Страна 1 од зрел плод, линиите во заднината се на растојание од 5 мм една од друга. Податотека:Myosotis_sylvatica_Mature_fruit-side_2.jpg|алт=Side 2 of mature fruit, background lines are 5mm apart| Страна 2 од зрел плод, линиите во заднината се на растојание од 5 мм една од друга. Податотека:Myosotis_sylvatica_Stem.jpg|алт=Close up of stem, background square is 5mm across| Крупен план на стеблото, квадратот во заднината е широк 5 мм </gallery> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рвр|Myosotis sylvatica}} {{Викивидови-ред|Myosotis sylvatica}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Градинарски растенија]] [[Категорија:Незаборавка]] 14gw263l23c604jsqu685be8dp788p7 0 1389941 5601421 5584023 2026-07-28T16:51:06Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601421 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |name = Галски плускавец |image = Silene gallica quinquevulnera.jpg |genus = Silene |species = gallica |authority = [[L.]] }} '''Галски плускавец''' ({{науч|Silene gallica}}) — вид [[цветно растение]] од семејството ''[[Caryophyllaceae]]'', познато и како '''розова ветерница'''. Потекнува од Евроазија и Северна Африка, но може да се најде низ поголемиот дел од умерениот свет како вообичаен [[плевел]] покрај патот. == Опис == Ова растение е исправена или полуисправена едногодишна билка која во височина расте до 50 см, неговото разгрането стебло е обложено со долги ,виткани влакна и пократки жлездести влакна. Спротивните, цели ,листови во облик на копје имаат остри врвови, се до 3.5 см долги на долните делови од растението, а помали на горните делови. Цветовите растат во терминална инфлоресценција на врвот од стеблото, а некои се појавуваат во лисните оски. Секој цвет има цевчеста [[Чашка (ботаника)|чашка]] од споени чашки обложени со десет зелени или виолетово-црвени вени. Чашката е обложена со долги, понекогаш жлездести, влакна и се надувува со плодови. Постојат пет бели, розови или двобојни, шпатуласти ливчиња, секое со мал додаток во основата. Постојат десет прашници и три стила. Плодот е кафеава, овална капсула со шест апикални заби.<ref name="Mohlenbrock">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=UP4FnDJHYpsC&pg=PP237|title=Flowering Plants: Pokeweeds, Four-o'clocks, Carpetweeds, Cacti, Purslanes, Goosefoots, Pigweeds, and Pinks|last=Mohlenbrock, Robert H.|publisher=SIU Press|year=2001|isbn=978-0-8093-2380-7|page=237}}</ref> == Распространетост и живеалиште == Овој вид, по потекло од Европа, има субмедитеранска/субатлантска дистрибуција. На Британските острови најчесто се јавува во близина на брегот на Англија, Велс, Шкотска и Ирска, но исто така и спорадично во внатрешноста. Се среќава во песокливи или чакалести, често кисели почви во обработливи полиња, на пустелии и на ѕидови, како и на сиромашни суви пасишта на брегот и на песочни дини во [[Каналски Острови|Каналските Острови]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.brc.ac.uk/plantatlas/plant/silene-gallica|title=''Silene gallica''|work=Online Atlas of the British and Irish Flora|accessdate=8 March 2020}}{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во Македонија расте на тревести и каменливи места, и се посочува само за два локалитета, и тоа: село [[Николиќ]] кај Нов Дојран и [[Градско]].<ref name=":0">Кирил Мицевски: Флора на Република Македонија, МАНУ, Скопје, 1993 г., том 1, свеска 2, стр. 345</ref> == Статус == Ова растение е во долгорочен пад, особено во посеверните делови на Европа, и повеќе не е присутно во многу внатрешни места во Велика Британија и Ирска, со намалување на популацијата од 80% во последните десет години, според пријавеното во 2006 година. Ова може да се должи на промени во земјоделските практики. Наведено е како приоритетен вид во Велика Британија, а Црвената листа на податоци на Велика Британија го рангира како загрозен вид.<ref name="NIPriority">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.habitas.org.uk/priority/species.asp?item=2991|title=''Silene gallica'' – small-flowered catchfly|last=Forbes, Ralph|work=Northern Ireland Priority Species|accessdate=8 March 2020}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?2907,3003,3015 ucjeps.berkeley.edu] * [https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=SIGA Профил на растенија од Министерството за земјоделство на САД] * [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=242348995 Флора на Северна Америка] * [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-taxon=Silene+gallica Фотогалерија] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Плускавец (растение)]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Малта]] [[Категорија:Флора на Европа]] 3pfromup1v20i0r4t87hhbt4pufk201 0 1389944 5601621 5566880 2026-07-29T02:48:28Z Bjankuloski06 332 /* top */ Исправена научна ознака, replaced: иноним (таксономија)|син]]. → иноним (таксономија)|syn.]] 5601621 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox |image = Spergularia media.jpeg |status = LC |status_system = IUCN3.1 |status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author1=Akhani, H. |author2=Zehzad, B. |name-list-style=amp |title=''Spergularia media'' |article-number=e.T164054A19432397 |year=2014 |access-date=30 May 2022}}</ref> |genus = Spergularia |species = media |authority = ([[L.]]) [[C.Presl]] ex [[Griseb.]] |synonyms = ''Spergularia maritima'' }}'''''Spergularia media''''' ([[Синоним (таксономија)|syn.]] ''S. maritima'') — вид цветно растение од семејството [[Каранфили|''Caryophyllaceae''.]] Потекнува од Евроазија и [[Средоземно Море|Медитеранот]], каде што расте во многу видови живеалишта, вклучувајќи нарушени области, вклучувајќи места со солени супстрати, како што се солени мочуришта и плажи. Познато е во многу други делови од светот како внесен вид и вообичаен [[плевел]] покрај патот. Во Северна Америка е „автопатен [[халофит]]“, кој често никнува на рабовите на патиштата кои се многу солени во зима. == Опис == Тоа е едногодишна или повеќегодишна билка која има тесно стебло обложено со месести линеарни листови. Малите цветови се од 8 до 12 мм широки со 5 ливчиња кои обично се малку подолги од [[Чашкино ливче|чашкините ливчиња]]. Петте ливчиња се овални ,бели или розови. Малите семки имаат крилести рабови. Има 10 [[Прашник|прашници]].<ref name="Parnell 12">Parnell, P. and Curtis, T. 2012. ''Webb's An Irish Flora''. Cork University Press {{ISBN|978-185918-4783}}</ref> == Во Македонија == Во Македонија ја има само во засолените почви на [[Овче Поле]], помеѓу железничката станица Овче Поле и селото [[Ерџелија]].<ref name=":0">Кирил Мицевски: Флора на Република Македонија, МАНУ, Скопје, 1993 г., том 1, свеска 2, стр. 295-296</ref> Во 1939 и 1940 година, ботаничарот Славниќ ја посочувал за [[Скопско Поле]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://ucjeps.berkeley.edu/eflora/eflora_display.php?tid=82540 Џепсонова електронска флора] * [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-taxon=Spergularia+media Фото галерија] {{Таксонска лента}}{{Нормативна контрола}} [[Категорија:Халофити]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] kcco4qma0ewtt0h72ao7iyxhbml2x4t 0 1389947 5601418 5597018 2026-07-28T16:49:36Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601418 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox |image = (MHNT) Cerastium glomeratum - habitus.jpg |genus = Cerastium |species = glomeratum |authority = [[Thuill.]] }}'''''Cerastium glomeratum''''' — вид [[цветно растение]] од семејството [[Каранфили|''Caryophyllaceae'']]. Потекнува од Европа, [[Макаронезија]] до [[Асам]], но е познато на повеќето континенти како внесен вид.<ref name="powo">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:152274-1|title=''Cerastium glomeratum'' Thuill.|work=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanic Garden, Kew|accessdate=16 April 2023}}</ref> Расте во многу видови живеалишта. Периодот на цветање е февруари, март, април и мај.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.calflora.org/cgi-bin/species_query.cgi?where-calrecnum=1873|title=Calflora: Cerastium glomeratum|work=www.calflora.org|language=en|accessdate=2017-05-10}}</ref> == Опис == [[Податотека:CerastiumG3.jpg|мини|Горното стебло и цветовите се покриени со жлездести влакна]] Ова е едногодишна билка која расте од тенок корен. Таа дава разгрането стебло високо до 5-40 см, со изобилство жлездести и нежлездести влакна. Листовите се спротивни, влакнести, долги до 2 см, а базалните обично умираат пред цветањето. Брактовите се зелени, влакнести и генерално слични на листовите. [[Соцветие]]то има само 3 или 50 мали, дводомни цветови распоредени во група и поставени на многу кратки цветни дршки. Секој цвет има 5 влакнести зелени [[Чашка (ботаника)|чашки]] кои повремено имаат црвен врв и 5 бели дводелни ливчиња кои се долги неколку милиметри и генерално се со иста должина како чашките. Плодот е капсула помала од еден сантиметар, која има десет ситни заби на врвот.<ref name="Stace">{{Наведена книга|title=New Flora of the British Isles|last=Stace|first=C.A.|date=2019|isbn=978-1-5272-2630-2|location=Suffolk}}</ref><ref name="Parnell" /> ==Идентификација== [[Податотека:Cerastium_glomeratum_inflorescence.jpg|мини|Цветовите на ''Cerastium glomeratum'' често се збиени заедно, на кратки стебленца.]] Ова растение обично има изобилство жлездести влакна кон врвот на стеблото и на чашките. Бидејќи е едногодишно растение, лесно се корни и секое стебло развива цветови. Цветовите се исто така поставени на многу кратки стебла (цветни дршки), па затоа имаат тенденција да се појавуваат во густи гроздови. ==Таксономија== Именуван е од [[Жан Луи Тије]] во неговото дело „Цвет на околината на Париз“ (1800). Низ годините се измислени многу синоними, кои се наведени во [https://www.gbif.org/dataset/be1f0e7a-0ee0-45a8-847c-9d12e3997425 Синонимските контролни листи на васкуларните растенија во светот]. Именувани се и многу форми, сорти и подвидови, но сега ниту еден не е широко прифатен. Не е познато дека се хибридизира со други видови.<ref>{{Наведена книга|title=Hybridization and the Flora of the British Isles|url=https://archive.org/details/hybridizationflo0000unse|last=Stace|first=C.A.|date=1975|publisher=Academic Press|isbn=0-12-661650-7|location=London}}</ref> Неговиот број на хромозоми е 2n=72.<ref name="Stace"/> == Живеалиште == Често ја има на пусти места,<ref name="Parnell">Parnell, J. and Curtis, T. 2012 ''Webb's An Irish Flora.'' Cork University Press. {{ISBN|978-185918-4783}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-185918-4783|<bdi>978-185918-4783</bdi>]]</ref> ѕидови, брегови и обработливо земјиште.<ref>Hackney, P. (editor) 1992. ''Stewart & Corry's Flora of the North-east of Ireland''. Institute of Irish Studies, The Queen's University of Belfast. {{ISBN|0-85389-446-9}}</ref> === Во Македонија === Расте по тревести места, напуштени ниви и брдски пасишта.<ref name=":02">Кирил Мицевски: Флора на Република Македонија, МАНУ, Скопје, 1993 г., том 1, свеска 2, стр. 268-269</ref> Познат за Скопје, го има во градскиот парк, Таорска Клисура, околу реката Пчиња, клисурата на реката Тополка, во Кочани, село Оризари, Гевгелија, Битола, Охрид, Шар Планина, Валандово, село Раброво, Прилеп, Скопска Црна Гора и Водно.<ref name=":02" /> == Употреба == Листовите и изданоците се користеле како дива храна во древна Кина. Во Непал, сокот од ова растение се нанесувало на челото за ублажување на главоболките. Сокот можел да се капне и во ноздрите за лекување на крварење од носот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Cerastium+glomeratum|title=Cerastium glomeratum sticky chickweed PFAF Plant Database|work=www.pfaf.org|accessdate=2017-05-10}}</ref> Листовите можат да се варат и да се јадат.<ref>{{Наведена книга|title=The Audubon Society Field Guide to North American Wildflowers, Eastern Region|url=https://archive.org/details/audubonsocietyfi0000nier|last=Niering|first=William A.|last2=Olmstead|first2=Nancy C.|publisher=Knopf|year=1985|isbn=0-394-50432-1|page=[https://archive.org/details/audubonsocietyfi0000nier/page/455 455]|author-link=William Niering}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] lqtnvij6l0pouif166iih8evaungesh 0 1389955 5601422 5585165 2026-07-28T16:52:03Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601422 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox |name=Стрнишница |image=Gypsophila repens - close-up (aka).jpg |image_caption=Ползечка стрнишница (''Gypsophila repens'') |taxon=Gypsophila |authority=[[Карл Линеј|L.]] |subdivision_ranks=Видови |subdivision=околу 150 |synonyms_ref=<ref name="6285-1" >{{наведен POWO |id=6285-1 |title=''Gypsophila'' L. |access-date=7 април 2022}}</ref> |synonyms={{расклопен список| *''Acosmia'' {{мали|Benth. ex G.Don}} *''Ankyropetalum'' {{мали|Fenzl}} *''Arrostia'' {{мали|Raf.}} *''Asophila'' {{мали|Neck.}} *''Banffya'' {{мали|Baumg.}} *''Bolbosaponaria'' {{мали|Bondarenko}} *''Dichoglottis'' {{мали|Fisch. & C.A.Mey.}} *''Gypsophytum'' {{мали|Ehrh.}} *''Hagenia'' {{мали|Moench}} *''Jordania'' {{мали|Boiss.}} *''Lanaria'' {{мали|Adans.}} *''Pseudosaponaria'' {{мали|(F.N.Williams) Ikonn.}} *''Rokejeka'' {{мали|Forssk.}} *''Vaccaria'' {{мали|Wolf}} }}}} '''Стрнишница''' ({{науч|Gypsophila}}) — [[род (биологија)|цветни]] [[Скриеносеменици|растенија]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] на [[каранфили]]те (''Caryophyllaceae''). Тие се автохтони во Евроазија, Африка, Австралија и Тихоокеанските Острови. [[Турција]] има особено голема разновидност на таксони на стрнишницата, со околу 35 [[Ендемизам|ендемски]] видови. Некои видови на овој род се воведени видови во други региони.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ella-flowers.co.il/product-category/%D7%92%D7%99%D7%91%D7%A1%D7%A0%D7%99%D7%AA|title=גיבסנית|last=גיבסנית|first=זר פרחים|work=אלה פרחים}}</ref> Во Македонија се познати два вида од овој род: [[обична стрнишница]] (''Gypsophila muralis'', денес ''Psammophiliella muralis'') позната за [[Овче Поле]], [[Прилеп]], [[Битола]], [[Охрид]], [[Струмица]], [[Кавадарци]] и [[Гевгелија]], како и [[македонска стрнишница|македонската стрнишница]] (''Gypsophila macedonica'') познато за околината на [[Битола]].<ref name=":0">Кирил Мицевски: Флора на Република Македонија, МАНУ, Скопје, 1993 г., том 1, свеска 2, стр. 348</ref> == Опис == Стрнишницата е една од најхетерогените и најголемите групи во племето каранфили, [[Caryophylleae]]. Родот опфаќа приближно 150 видови [[Едногодишно растение|едногодишни]] или [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] тревни, ползечки или растенија што формираат перници, кои ги населуваат првенствено планинските [[Степа|степи]] во северниот [[Умерена клима|умерен]] дел од [[Стар Свет|Стариот свет]] со жариште на диверзификација во Ирано-туранскиот регион.<ref>{{Наведено списание|last=Madhani|first=Hossein|last2=Rabeler|first2=Richard|last3=Pirani|first3=Atefeh|last4=Oxelman|first4=Bengt|last5=Heubl|first5=Guenther|last6=Zarre|first6=Shahin|date=2018|title=Untangling phylogenetic patterns and taxonomic confusion in tribe Caryophylleae (Caryophyllaceae) with special focus on generic boundaries|url=https://deepblue.lib.umich.edu/bitstream/2027.42/146908/1/tax6716.pdf|journal=Taxon|language=en|volume=67|issue=1|pages=83–112|bibcode=2018Taxon..67...83M|doi=10.12705/671.6|issn=1996-8175|doi-access=free}}</ref> Овие [[Вид (биологија)|видови,]] исто така, покажуваат големи варијации во типот [[Соцветие|на соцветие]], почнувајќи од многуцветни лабави тирси или меници (на пр., ''G. elegans'' M.Bieb., [[Бело сапунче|''G. paniculata'']] L., [[Gypsophila pilosa|''G. pilosa'']] Huds.) до компактни главовидни цими (''[[Gypsophila capitata|G. capitata]]'' M.Bieb., ''[[Gypsophila capituliflora|G. capituliflora]]'' Rupr., ''[[Gypsophila caricifolia|G. caricifolia]] Boiss''.) и малкуцветни (едноцветни) гроздовидни монохазии (на пр., ''[[Gypsophila bazorganica|G. bazorganica]]'' Rech.f., ''[[Gypsophila saponarioides|G. saponarioides]]'' Bornm. & Gauba). Секој мал цвет има чашка во облик на чаша од зелени [[Чашка (ботаника)|чашки]] со бели рабови што содржат пет [[Венечно ливче|ливчиња]] во нијанси на бела или розова. Плодот е заоблена или овална капсула што се отвора кај вентилите. Содржи неколку кафеави или црни семки кои често се обликувани како [[бубрег]] или школка од полжав. == Употреба == Неколку видови се одгледуваат комерцијално за неколку намени, вклучувајќи цвеќарство, хербална медицина и храна. Најчесто користените во цветни аранжмани, како што се букетите, се ''G. paniculat'' и ''G. elegans'' што се користат и како режано цвеќе. Родот е извор на сапонини кои можат да се користат за многу намени, вклучително и производство на [[фотографски филм]] и хемолитички лабораториски [[Реагенс|реагенси]]. Нивните [[Детергент|детергентски]] својства ги прават корисни во изработката на [[Сапун|сапуни]] и [[Шампон|шампони]]. ''G. rokejeka'' се користи за правење [[алва]]. Видовите исто така се користат како состојки за [[ликер]], [[сирење]] и [[сладолед]], на кои им даваат вкус, арома и крцкавост. Неколку видови се хиперакумулатори на хемискиот елемент [[Бор (елемент)|бор]], и може да се садат за да го апсорбираат елементот од загадените почви. Растението се користи и за правење прелив во облик на пена за популарен десерт наречен „керебич“ во покраината [[Мерсин]], [[Турција]]. == Екологија == Некои видови се познати како плевели, вклучувајќи го и „агресивниот украсен“ ''G. paniculata'', кој ги напаѓа живеалиштата, и се натпреварува со домородната флора. Растението ''[[Gypsophila simonii|G. simonii]]'' е широко распространето во [[Турција]], каде што е автохтон вид. == Избрани видови == Во родот има околу 150 видови. {{Div col}} *''[[Gypsophila acutifolia]]'' *''[[Gypsophila arrostii]]'' *''[[Gypsophila elegans]]'' *''[[Gypsophila fastigiata]]'' *''[[Gypsophila litwinowii]]'' *''[[Gypsophila nana]]'' *''[[Gypsophila oldhamiana]]'' *''[[Gypsophila paniculata]]'' *''[[Gypsophila perfoliata]]'' *''[[Gypsophila petraea]]'' *''[[Gypsophila pilosa]]'' *''[[Gypsophila repens]]'' *''[[Gypsophila scorzonerifolia]]'' *''[[Gypsophila spinosa]]'' *''[[Gypsophila stevenii]]'' {{Div col end}} Обичната стрнишница сега е сместена во родот ''Psammophiliella''.<ref name="POWO">{{Наведување|title=''Psammophiliella'' Ikonn.|journal=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:6434-1|access-date=2020-02-09}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Литература == * Кирил Мицевски: Флора на Република Македонија, МАНУ, Скопје, 1993 г., том 1, свеска 2, стр. 348 {{Таксонска лента}} [[Категорија:Стрнишница| ]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Азија]] sze69ipe9zfdvf4f0gy3jkgt3d0jbw9 0 1391095 5601676 5581187 2026-07-29T05:28:10Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5601676 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Antonio Nusa Morocco v Norway 7 June 2026-110 (cropped).jpg|мини|Антонио Нуса за време на натпреварот Мароко - Норвешка, 7 јуни 2026 година]] '''Антонио Еромонселе Нордби Нуса''' (роден на 17 април 2005 година) е норвешки професионален [[Фудбал|фудбалер]] кој игра за германскиот клуб РБ Лајпциг, во германската Бундеслига и за [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|норвешката репрезентација]]. Многумина го опишуваат како еден од највозбудливите млади надежи во светскиот фудбал.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://telegrafi.com/en/from-Yamal-to-Guler-Maino-and-Yildiz%2C-the-20-best-talents-in-world-football-at-the-moment/|title=From Yamal to Guler, Maino and Yildiz – the 20 best talents in world football|date=2020-05-13|work=Telegrafi|language=en}}</ref> == Кариера во клубот == Антонио Нуса ја започнал својата кариера во Лангхус, а потоа, на 13-годишна возраст се преселил во младинскиот дел на Стабек. Својот прв професионален договор го потпишал со Стабек во мај 2020 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.stabak.no/nyheter/sportssjefen-med-et-stort-hap-for-sin-forste-proffsignering|title=Sportssjefen med et stort håp for sin første proffsignering|date=2020-05-13|work=Stabæk|language=no|archive-url=https://web.archive.org/web/20210922142941/https://www.stabak.no/nyheter/sportssjefen-med-et-stort-hap-for-sin-forste-proffsignering|archive-date=2021-09-22|accessdate=2024-06-25}}</ref> Му била дадена можност да тренира со сениорскиот тим на почетокот на 2021 година,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.stabak.no/nyheter/skal-lage-kaos-i-forsvaret|title=- Skal lage kaos i forsvaret|date=2021-02-25|work=Stabæk|language=no|archive-url=https://web.archive.org/web/20210416024606/https://www.stabak.no/nyheter/skal-lage-kaos-i-forsvaret|archive-date=2021-04-16|accessdate=2024-06-25}}</ref> а потоа му бил даден нов тригодишен договор во мај истата година.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.stabak.no/nyheter/nusa-en-stor-dag-i-dag-ogsa|title=Nusa: "En stor dag i dag også"|date=6 May 2021|access-date=20 May 2021|publisher=Stabæk Fotball|language=no}}</ref> На 30 мај 2021 година, тој го имал своето деби во Елитесериен против [[Розенборг БК|Розенборг]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.stabak.no/lag/import/tournament/eliteserien-2021/season/fotballsesongen-2021/match/round-6-rosenborg-x-stabaek|title=Kamp: Rosenborg|date=2021-05-30|work=Stabæk|language=no|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625092815/https://www.stabak.no/lag/import/tournament/eliteserien-2021/season/fotballsesongen-2021/match/round-6-rosenborg-x-stabaek|archive-date=2024-06-25|accessdate=2024-06-25}}</ref> На 27 јуни 2021 година, тој го постигнал својот прв гол за клубот по поразот од 4–1 против Боде/Глимт.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.stabak.no/nyheter/nusa-etter-praktscoring-jeg-ble-litt-sjokkert|title=NUSA ETTER PRAKTSCORING: - Jeg ble litt sjokkert|date=2021-06-27|work=Stabæk|language=no|accessdate=2024-06-25}}</ref> Тој го имал своето целосно деби три дена подоцна, постигнувајќи два гола против Викинг ФК.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.stabak.no/nyheter/nusa-fra-start|title=Nusa fra start|date=2021-06-27|work=Stabæk|language=no|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625092653/https://www.stabak.no/nyheter/nusa-fra-start|archive-date=2024-06-25|accessdate=2024-06-25}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.stabak.no/nyheter/nusa-stjal-showet-i-thriller|title=Nusa stjal showet i seksmålsthriller|date=2021-06-30|work=Stabæk|language=no|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625092827/https://www.stabak.no/nyheter/nusa-stjal-showet-i-thriller|archive-date=2024-06-25|accessdate=2024-06-25}}</ref> За време на последниот ден на трансфер во летото 2021 година, тој потпишал договор со Клуб Бриж. На 13 септември 2022 година, тој постигнал гол на своето деби [[УЕФА Лига на шампиони|во Лигата на шампионите]] со победата од 4–0 на гости против [[ФК Порто|Порто]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.espn.in/football/report?gameId=652606|title=Brugge shock Porto with 4-0 away triumph|date=13 September 2022|work=ESPN}}</ref> станувајќи најмладиот норвешки играч кој настапил и вториот најмлад играч од која било националност кој постигнал гол во натпреварувањето.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/025a-0e9f8a869d0f-4945c17a2380-1000--champions-league-youngest-goalscorers-antonio-nusa-into-top-ten/|title=Champions League youngest goalscorers: Antonio Nusa into top ten|date=13 September 2022|work=UEFA}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/025a-0e9f8a869d0f-4945c17a2380-1000--champions-league-youngest-goalscorers-antonio-nusa-into-top-ten/|title=Champions League youngest goalscorers: Antonio Nusa into top ten|date=2022-09-13|work=UEFA|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20221102225450/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/025a-0e9f8a869d0f-4945c17a2380-1000--champions-league-youngest-goalscorers-antonio-nusa-into-top-ten/|archive-date=2022-11-02|accessdate=2024-06-25}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vg.no/sport/fotball/i/P49WGJ/droemmekveld-for-club-brugges-antonio-nusa-17-scoret-da-han-ble-tidenes-yngste-nordmann-i-champions-league|title=Drømmekveld for Club Brügges Antonio Nusa (17): Scoret da han ble tidenes yngste nordmann i Champions League|last=Friberg|first=Jens|last2=Hellenes|first2=Andreas|date=2022-09-13|work=VG|language=no|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625092843/https://www.vg.no/sport/fotball/i/P49WGJ/droemmekveld-for-club-brugges-antonio-nusa-17-scoret-da-han-ble-tidenes-yngste-nordmann-i-champions-league|archive-date=2024-06-25|accessdate=2024-06-25|last3=Folvik|first3=Herman}}</ref> На 13 август 2024 година, Нуса потпишал петгодишен договор со РБ Лајпциг во Германија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rbleipzig.com/news/2024-2025/antonio-nusa-rb-leipzig-transfer-neuzugang-rbl-offensive-saison-2024-25/|title=Antonio Nusa verstärkt RB Leipzig|date=13 August 2024|publisher=RB Leipzig|language=de|trans-title=Antonio Nusa strengthens RB Leipzig|accessdate=13 August 2024}}</ref> Подоцна истиот месец, на 24 август, тој постигнал гол на своето деби [[Прва Бундеслига (фудбал)|во Бундеслигата]] во победата од 1–0 над ВфЛ Бохум.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sportschau.de/fussball/bundesliga/nusa-schiesst-leipzig-zum-auftaktsieg,bundesliga-rbl-boc-100.html|title=Neuzugang Nusa schießt Leipzig zum Auftaktsieg|date=26 August 2024|publisher=Sportschau|language=de}}</ref> == Меѓународна кариера == [[Податотека:Norway_Italy_-_June_2025_C_21.jpg|лево|мини|Нуса (лево) со прославата [[Ерлинг Холанд|на Халанд]] со [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|Норвешка]] во 2025 година]] Нуса бил повикан од норвешката репрезентација до 19 години за елитната квалификациска рунда за Европското првенство до 19 години во 2023 година, и го постигнал победничкиот гол во победата од 2–1 над Франција во [[Орлеан]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.footnews.be/news/363421/le-but-sublime-dantonio-nusa-face-a-lequipe-de-france-u19-video|title=Le but sublime d'Antonio Nusa face à l'Equipe de France U19|date=26 March 2023|work=footnews.be}}</ref> Во август 2023 година, Нуса го добил својот прв повик во [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|сениорската репрезентација на Норвешка]] од страна на селекторот Столе Солбакен, за [[пријателски натпревар]] против Јордан и квалификациски натпревар за Евро 2024 против [[Фудбалска репрезентација Грузија|Грузија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fotball.no/landslag/norge-a-herrer/2023/norges-tropp-mot-jordan-og-georgia/|title=Norges tropp mot Jordan og Georgia|date=29 August 2023|work=[[Norwegian Football Federation]]|language=no|trans-title=Norway's squad against Jordan and Georgia|accessdate=2 September 2023}}</ref> Тој го постигнал својот прв меѓународен гол за Норвешка во својот деби натпревар против Јордан, кој го добиле со 6–0.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/athletic/5213975/2024/01/20/tottenham-antonio-nusa/|title=Who is Tottenham transfer target Antonio Nusa? Meet the next big thing out of Norway|last=Stafford-Bloor|first=Sebastian|date=19 January 2024|work=[[The Athletic]]|access-date=20 January 2024}}</ref> == Начин на игра == За разлика од многу крилни играчи кои се мачат кога ги менуваат крилата, Нуса е подеднакво ефикасен на обете крила. Познат по својата експлозивна брзина и директен начин на игра, тој претставува значителна закана во контранападот. Неговата техничка способност и талент му го донесоа прекарот „норвешки Нејмар“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://soccersouls.com/antonio-nusa-to-arsenal-scout-report-swot-analysis/|title=Antonio Nusa to Arsenal: Scout Report + SWOT Analysis|last=V|first=Sanjay Kumar|date=17 June 2025|work=Soccersouls|accessdate=17 June 2025}}</ref> == Личен живот == Нуса е роден во Норвешка од мајка Норвежанка и татко [[Нигерија|Нигериец]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.allnigeriasoccer.com/read_news.php?nid=40338|title=3 goals in 4 senior games: 16-year-old Stabaek winger could spark tug-of-war between Nigeria & Norway|last=Emmanuel|first=Ifeanyi|date=2 July 2021|work=All Nigeria Soccer}}</ref> == Статистика за кариера == === Клуб === {| class="wikitable" style="text-align:center" |+Настапи и голови по клуб, сезона и натпреварување ! rowspan="2" | Клуб ! rowspan="2" | Сезона ! colspan="3" | Лига ! colspan="2" | Национален куп {{Efn|Includes [[Norwegian Cup]], [[Belgian Cup]], [[DFB-Pokal]]}} ! colspan="2" | Европа ! colspan="2" | Друго ! colspan="2" | Вкупно |- ! Дивизија ! Апликации ! Цели ! Апликации ! Цели ! Апликации ! Цели ! Апликации ! Цели ! Апликации ! Цели |- | Стабек | 2021 година | Елитсериен | 11 | 3 | 2 | 0 | colspan="2" | — | colspan="2" | — | 13 | 3 |- | rowspan="5" | Клуб Бриж | 2021–22 | Белгиска професионална лига | 3 | 1 | 1 | 0 | 0 | 0 | colspan="2" | — | 4 | 1 |- | 2022–23 | Белгиска професионална лига | 26 | 1 | 1 | 0 | 4 {{Efn|Appearances in [[UEFA Champions League]]}} | 1 | 1 {{Efn|Appearance in [[Belgian Super Cup]]}} | 0 | 32 | 2 |- | 2023–24 | Белгиска професионална лига | 30 | 3 | 3 | 0 | 13 {{Efn|Appearances in [[UEFA Conference League|UEFA Europa Conference League]]}} | 1 | colspan="2" | — | 46 | 4 |- | 2024–25 | Белгиска професионална лига | 3 | 0 | colspan="2" | — | colspan="2" | — | 1 [ c ] | 0 | 4 | 0 |- ! colspan="2" | Вкупно ! 62 ! 5 ! 5 ! 0 ! 17 ! 2 ! 2 ! 0 ! 86 ! 7 |- | Клуб NXT | 2022–23 | Челинџер Про Лига | 2 | 0 | colspan="2" | — | colspan="2" | — | colspan="2" | — | 2 | 0 |- | rowspan="3" | РБ Лајпциг | 2024–25 | [[Прва Бундеслига (фудбал)|Бундеслига]] | 25 | 3 | 3 | 2 | 8 [ б ] | 0 | colspan="2" | — | 36 | 5 |- | 2025–26 | Бундеслига | 25 | 3 | 4 | 1 | colspan="2" | — | colspan="2" | — | 29 | 4 |- ! colspan="2" | Вкупно ! 50 ! 6 ! 7 ! 3 ! 8 ! 0 ! colspan="2" | — ! 65 ! 9 |- ! colspan="3" | Вкупно во кариерата ! 125 ! 14 ! 14 ! 3 ! 25 ! 2 ! 2 ! 0 ! 166 ! 19 |} {{Белешки}} === Меѓународно === {| class="wikitable" style="text-align:center" |+Настапи и голови по репрезентација и година ! Национален тим ! Година ! Апликации ! Цели |- | rowspan="4" | [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|Норвешка]] | 2023 година | 4 | 1 |- | 2024 | 9 | 3 |- | 2025 година | 7 | 3 |- | 2026 година | 1 | 0 |- ! colspan="2" | Вкупно ! 21 ! 7 |} : ''Резултатите и резултатите прво го прикажуваат бројот на голови на Норвешка, а колоната за резултат го означува резултатот по секој гол на Нуса.'' {| class="wikitable sortable" |+Список на меѓународни голови постигнати од Антонио Нуса ! scope="col" | Не. ! scope="col" | Датум ! scope="col" | Место на одржување ! scope="col" | Противник ! scope="col" | Резултат ! scope="col" | Резултат ! scope="col" | Конкуренција |- | style="text-align:center" | 1 | 7 септември 2023 година | Улевал Стадион, [[Осло]], Норвешка |{{Fb|JOR}} | style="text-align:center" | 1–0 | style="text-align:center" | 6–0 | [[Пријателски натпревар|Пријателски]] |- | style="text-align:center" | 2 | rowspan="2" | 14 ноември 2024 година | rowspan="2" | Стадион Стожице, [[Љубљана]], Словенија | rowspan="2" |{{Fb|SVN}} | style="text-align:center" | 1–0 | rowspan="2" style="text-align:center" | 4–1 | rowspan="2" | 2024–25 УЕФА Лига на нации Б |- | style="text-align:center" | 3 | style="text-align:center" | 3–1 |- | style="text-align:center" | 4 | 17 ноември 2024 година | Улевал Стадион, Осло, Норвешка |{{Fb|KAZ}} | style="text-align:center" | 5–0 | style="text-align:center" | 5–0 | 2024–25 УЕФА Лига на нации Б |- | style="text-align:center" | 5 | 6 јуни 2025 година | Улевал Стадион, Осло, Норвешка |{{Fb|ITA}} | style="text-align:center" | 2–0 | style="text-align:center" | 3–0 | Квалификации за Светското првенство во ФИФА 2026 година |- | style="text-align:center" | 6 | 14 октомври 2025 година | Улевал Стадион, Осло, Норвешка |{{Fb|NZL}} | style="text-align:center" | 1–1 | style="text-align:center" | 1–1 | Пријателски |- | style="text-align:center" | 7 | 16 ноември 2025 година | [[Сан Сиро]], [[Милано]], Италија |{{Fb|ITA}} | style="text-align:center" | 1–1 | style="text-align:center" | 4–1 | Квалификации за Светското првенство во ФИФА 2026 година |} == Почести == '''Клуб Бриж''' * Белгиска Про Лига : 2021–22, 2023–24 * Белгиски Суперкуп : 2022 == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://rbleipzig.com/en/teams/mens/antonio-nusa Профил] на веб-страницата на РБ Лајпциг * {{UEFA player}} {{DEFAULTSORT:Nusa, Antonio}} [[Категорија:Фудбалери од Бундеслигата]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Клуб Бриж]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 2005 година]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] qhp4t9ae4rrtqxal6y1tzkaringfrc2 0 1391175 5601800 5537518 2026-07-29T10:50:51Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5601800 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Sveti Nikolay Chudotvorets church in Stara Zagora, Bulgaria.jpg|300px|мини|Поглед кон црквата „Свети Никола“ во [[Стара Загора]]]] '''Старозагорската епархија''' е една од епархиите на [[Бугарска православна црква|Бугарската православна црква]] со седиште во град [[Стара Загора]]. Таа има длабоки историски корени уште од ранохристијанските векови и денес опфаќа над 200 цркви и четири манастири, со митрополит Кипријан како нејзин духовен водач. == Историја == Идејата за самостојна Старозагорска епархија се појавува уште во 1871 година на Првиот црковно-народен собор во Цариград. Тогаш било одлучено Ески Заара (Стара Загора), Чирпан и Казанлак да формираат нова епархија, но одлуката била одложена од почит кон митрополитот Иларион Макариополски. По Руско-турската војна и Ослободувањето во 1878 година, кога територијата паднала во рамките на автономната [[Источна Румелија]], Светиот Синод повторно одлучил да ја обособи епархијата, приклучувајќи делови од Пловдивската, Трновската, Сливенската и Одринската епархија. Сепак, реализацијата била одложена за да не се обвини Црквата дека работи против Сoединението (обединението) на Источна Румелија со Кнежевството Бугарија во 1885/1886 година. Во 1895 година бил усвоен новиот Егзархиски устав, а на 14 јули 1896 година Светиот Синод го избрал Величкиот епископ [[Методиј Кусев|Методиј]] за прв канонски митрополит на Старозагорската епархија. [[Категорија:Бугарска православна црква]] 64dk4e3yb6wordonfvwcf8u33zcxucn 0 1392300 5601728 5545122 2026-07-29T08:05:51Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5601728 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Sophia A. Satina (1879-1975) and Albert Francis Blakeslee (1874-1954), shown with samples of mold (3322781086) (cropped).jpg|мини|Софија А. Сатина (1879-1975) и Алберт Франсис Блејксли (1874-1954), прикажани со примероци од мувла (3322781086) (исечени)]] '''Алберт Френсис Блејксли''' ({{роден на|9|ноември|1874}}, [[Џенесео (Њујорк)|Џенесео]], [[Њујорк]] — {{починат на|16|ноември|1954}}, [[Нортхемптон (Масачусетс)|Нортхемптон]], [[Масачусетс]]) — американски [[Ботаника|ботаничар]]. Најпознат бил по своите истражувања за отровното растение [[татула]] и [[Габа|сексуалноста на габите]]. Тој бил брат на научникот од [[Џорџ Хабард Блејксли]]. == Ран живот и образование == Алберт Френсис Блејксли бил роден на 9 ноември 1874 година, во [[Џенесео (Њујорк)|Џенесео]], [[Њујорк]], како син на методистички свештеник.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://findingaids.smith.edu/repositories/4/resources/321|title=Collection: Albert Francis Blakeslee Papers {{!}} Smith College Finding Aids|work=findingaids.smith.edu|accessdate=2022-03-30}}</ref> Блејксли студирал на [[Веслијански универзитет|Веслијанскиот универзитет]], и дипломирал во 1896 година.<ref name=":0"/> Магистрирал на [[Харвард]] во 1900 година и докторирал во 1904 година. Студирал и на Универзитетот Хале-Витенберг во Германија од 1904 до 1906 година.<ref>{{Наведена книга|url=http://www.sil.si.edu/digitalcollections/tl-2/browse.cfm?vol=9#page/207|title=Taxonomic literature: A selective guide to botanical publications and collections with dates, commentaries and types. Second Edition|last=Stafleu, F.A.|last2=Cowan, R.S.|publisher=Bohn, Scheltema and Holkema; Available online through Smithsonian Institution Libraries|year=1976–1988|location=Utrecht}}</ref> == Кариера == По дипломирањето на Веслијан, Блејксли предавал на семинаријата Монтпилиер во Вермонт, како и на Академијата Ист Гринич.<ref name=":0"/> Неговото прво професорско место било на [[Конектикатски земјоделски колеџ|Конектикатскиот земјоделски колеџ]], сега познат како [[Конектикатски универзитет]]. Тој бил вработен во [[Карнегиева научна институција|Карнегиевата научна институција]] во 1915 година, на крајот станувајќи нејзин директор. Во 1941 година, Блејксли се пензионирал од Карнегиевата институција и се вратил во академијата, прифаќајќи професорско место на [[Смитски колеџ|Смитскиот колеџ]]. Потоа тој продолжил да раководи со Станицата за експериментирање со генетика на Смитскиот колеџ.<ref name=":0"/> === Истражување на татура === Во Смит, тој го спровел своето истражување за [[Татула|татулата]]. Блејксли го користел растението [[татула]] како модел организам за неговите генетски истражувања. Неговите експерименти вклучувале употреба на [[колхицин]] за да се постигне зголемување на бројот на [[Хромозом|хромозоми]], што отворило ново поле на истражување,<ref>{{Наведена книга|url=http://catalog.hathitrust.org/Record/001496819|title=Blakeslee: the genus ''Datura''|last=Avery, A.G.|publisher=Ronald Press Co.|year=1959|location=New York}}</ref> создавајќи вештачки [[Полиплоидија|полиплоиди]] и анеуплоиди и проучувајќи ги [[Фенотип|фенотипските]] ефекти на полиплоидијата и на поединечните хромозоми. {{Ботаничар|Blakeslee}} == Наводи == {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Блејксли, Алберт Френсис }} [[Категорија:Членови на Американското филозофско друштво]] [[Категорија:Апсолвенти на Харвард]] [[Категорија:Апсолвенти на Веслејановиот универзитет]] [[Категорија:Професори на Конектикатскиот универзитет]] [[Категорија:Починати во 1954 година]] [[Категорија:Родени во 1874 година]] [[Категорија:Американски миколози]] <references /> {{Претседатели на Американското ботаничко друштво}} [[Категорија:Американско ботаничко друштво]] [[Категорија:Американски ботаничари]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] n0sudxwg1o6hhb5kjodhe44x1e0goxo 0 1392417 5601455 5600359 2026-07-28T17:15:24Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601455 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |name=Обрабена каменоломка |image=Saxifraga marginata 6.JPG |image_caption=Цветови и лисја на Saxifraga marginata |image2=Saxifraga marginata var. rocheliana (Saxifragaceae) flower.jpg |image2_caption=Детал од цветот на Saxifraga marginata |genus=Saxifraga |species=marginata |authority=[[Sternb.]] |synonyms_ref=<ref name="794043-1" /> |synonyms={{Collapsible list| *''Saxifraga boryi'' <small>Boiss. & Heldr.</small> *''Saxifraga carpathica'' <small>N.Terracc.</small> *''Saxifraga coriophylla'' <small>Griseb.</small> *''Saxifraga marginata'' var. ''bubakii'' <small>(Rohlena) Horný & Webr</small> *''Saxifraga pseudocaesia'' <small>Rochel</small> *''Saxifraga recta'' <small>Ten.</small> *''Saxifraga rigens'' <small>Kit.</small> *''Saxifraga rocheliana'' <small>Sternb.</small> }}}} '''Обрабена каменоломка''' ({{науч|Saxifraga marginata}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Растенија|растение]] од [[Род (биологија)|родот]] [[каменоломка]] во [[семејство (биологија)|семејството]] на [[каменоломки]]те (''Saxifragaceae''), по потекло од [[југоисточна Европа]].<ref name="794043-1">{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:794043-1|title=''Saxifraga marginata'' Sternb.|last=<!--Not stated-->|work=Plants of the World Online|publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=30 April 2021}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://garden.org/plants/view/134516/Kabschia-Saxifrage-Saxifraga-marginata|title=Kabschia Saxifrage (''Saxifraga marginata'')|last=<!--Not stated-->|date=2021|work=Plants Database|publisher=National Gardening Association|accessdate=30 April 2021}}</ref> '' == Опис и распространетост == Ова е [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[тревесто растение]] со густи мали розети што создаваат перничеста формација. Цветните стебленца се самостојни, високи 3–9 см, со спирално распоредени листови и густи жлездести влакна на површината. Розетните ливчиња се мали, најчесто долги 3–4 мм, понекогаш до 10 мм, широки 1,5–2,5 мм, долгнавести до обратно-јајцевидно-лопатовидни, врвот обично тап, со јасен хиалински раб; во долната половина по работ имаат влакненца, одоздола средишно гребеновидно испакнати, обично со 5–7 хидатоди. Стеблените [[лист]]ови се линејно-[[Облици на листови|ланцетно]]-лопатовидни, црвенкасти, со жлездести влакна, на врвот зелени и голи. Цветови иа малку, 2–4, распоредени во цимозно штитовидно соцветие. [[Чашкино ливче|Чашкините ливчиња]] се ланцетни, долги 3 мм, врвот е црвенкав, со густи жлездести влакна. Венечни ливчиња се бели или розови, понекогаш со розови жили, долги 7–10 мм, обратно-јајцевидни, кон основата клиновидни. Прашниците се долги околу 4 мм; филаментите се најчесто розови; столпчињата во врвниот дел се розови.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1084-1085}}</ref> Расте на варовнички карпи во алпски и субалпски појас.<ref name=":0" /> == Варијабилност == * ''Saxifraga marginata var. '''marginata''' —'' Венечните ливчиња се двапати подолги од ливчињата на [[Чашка (ботаника)|чашката]] (до 8 мм). Листовите на розетата се обратно-јајцевидни, во основата клиновидни, тапи, долги 5-12 мм, широки 3-5 мм. Во [[Македонија]] не се среќава оваа варијанта.<ref name=":0" /> * ''Saxifraga marginata var. '''coriophylla''' —'' Венечните ливчиња се двапати подолги од ливчињата на чашката (до 8 мм). Листовите на розетата се линејно-лопатовидни, долги 4-6 мм, широки 0.8-1.5 мм. Во [[Македонија]] се среќава на [[Шар Планина]], [[Бистра (планина)|Бистра]], [[Кораб]], [[Дешат]] - [[Крчин]].<ref name=":0" /> * ''Saxifraga marginata var. '''balcanica''''' — Венечните ливчиња се трипати подолги од ливчињата на чашката (до 14 мм). Во [[Македонија]] се среќава единствено на клисурите на [[Мавровска Река]] и р. [[Радика]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery mode=packed heights=150px> Податотека:Saxifraga marginata var. balcanica - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Saxifraga marginata var. balcanica Податотека:Saxifraga marginata var. coriophylla - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Saxifraga marginata var. coriophylla Податотека:Saxifraga marginata var. coriophylla 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Saxifraga marginata var. coriophylla File:Saxifraga marginata (Saxifragaceae) detail.JPG|Детал од Saxifraga marginata File:Saxifraga marginata (Saxifragaceae) flower 2.jpg|Цвет на Saxifraga marginata File:Saxifraga marginata (Saxifragaceae) flower 3.jpg|Цвет на Saxifraga marginata File:Saxifraga marginata (Saxifragaceae) flower.jpg|Цвет на Saxifraga marginata File:Saxifraga marginata (Saxifragaceae) plant 2.jpg|Цветови од растението Saxifraga marginata File:Saxifraga marginata (Saxifragaceae) plant 3.jpg|Цветови од растението Saxifraga marginata </gallery> == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Каменоломка]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Растенија опишани во 1822 година]] e1syq0jfjbxplv1663q7h17mt4gh20p 0 1392502 5601675 5546638 2026-07-29T05:25:40Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5601675 wikitext text/x-wiki [[Податотека:D.º r Antonio da Costa Paiva (cropped).jpg|мини|Антонио да Коста Пајва]] '''Антонио да Коста Пајва, барон од Кастело де Пајва,''' ([[Порто]], 12 октомври 1806 - Сао Педро, [[Фуншал]], 4 јуни 1879) бил [[Португалци|португалски]] [[Ботаника|ботаничар]], [[Природонаука|натуралист]], [[лекар]], [[Наставник|учител]] и [[Благородништво|благородник]], како и првиот директор на Ботаничката градина во Порто. == Кариера == Антонио да Коста Пајва бил извонреден натуралист. Академските напори ги запоставил од напад на белодробна туберкулоза, па побарал лекување на [[Мадејра]] и подоцна бил прославен со титулата професор со декрет од 31 декември 1858 година и кралско писмо од 19 јануари 1859 година. Кога неговото здравје се опоравило, тој започнал интензивно научно истражување на [[Макаронезија|Макронезија]], особено архипелазите Мадејра, [[Канарски Острови|Канарските Острови]] и [[Зелен ’Рт|Зелен 'Рт]], каде што ги проучувал [[инсекти]]те и [[мекотели]]те, откривајќи нови видови во друштво на истакнати научници како што се [[Џон Едвард Греј]] и Вернон Воластон. Колекциите што ги собрал подоцна ги проучувале Бернардино Антонио Гомес и Барбоса ду Бокаж. Кастело де Пајва донирал добро организиран мадеирски хербариум, плод на неговите континуирани ботанички екскурзии на Мадејра. Оваа колекција се состои од шестотини видови автохтони на архипелагот. На овој подарок тој додал уште еден хербариум од 372 видови, исто така забележани и собрани од него на Канарските Острови, и комплетна колекција на копнени и речни мекотели од мадеирскиот архипелаг. Антонио исто така, му подарил на Музејот на Универзитетот во Коимбра колекција на копнени, речни и морски мекотели од Мадејра и Канарските Острови, како и леток во кој се опишани нови видови на колеоптери и копнени мекотели откриени од истиот барон. За [[Кралски ботанички градини во Кју|Кралските градини во Кју]], во [[Англија]], Антонио да Коста Пајва исто така подарил изобилен хербариум од природни растенија од континентална Португалија и други автохтони растенија од [[Азори|Азорските]] острови, од кои повеќето ги собрал и координирал, и кој бил со благодарност прифатен од соодветниот директор, Сер В.Ј. Кукер, за да биде поставен заедно со другите хербарии што се чуваат таму од сите региони на светот.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=http://www.arqnet.pt/dicionario/castelopaiva1b.html|title=Portugal - Dicionário Histórico, Corográfico, Heráldico, Biográfico, Bibliográfico, Numismático e Artístico|last=|first=|publisher=João Romano Torres|year=1904–1905|volume=II|pages=893–894}}</ref> Во 1855 година, владата го ангажирала Антонио да го проучува островот Мадејра од земјоделска и економска гледна точка, а тој го објавил својот извештај. Тој исто така ја проучувал фауната и флората на [[Мадејра]] и Канарските Острови, објавувајќи во 1860, 1861, 1862 и 1866 година, на [[Португалски јазик|португалски]], [[Француски јазик|француски]] и [[англиски јазик]], различни видови класифицирани таму.<ref name=":0"/> {{Ботаничар|A.Paiva}} == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Пајва, Антонио да Коста }} [[Категорија:Починати во 1879 година]] [[Категорија:Родени во 1806 година]] [[Категорија:Апсолвенти на Парискиот универзитет]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Португалски ботаничари]] 6488fd4r6e5gvlljrsmen7u1u08d79b 0 1394693 5601438 5593344 2026-07-28T17:06:39Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601438 wikitext text/x-wiki {{Taxobox |image = Common Jasmine.jpg |image_caption = ''Jasminum'' flower |taxon = Jasminum |authority = [[L.]] |type_species = ''[[Jasminum officinale]]'' |type_species_authority= |subdivision_ranks = Видови |subdivision = повеќе од 200 види [[Список на видови јасмин]]<ref name="ing">{{cite web | url = http://botany.si.edu/ing/INGsearch.cfm?searchword=Jasminum | title = ''Jasminum'' | access-date = 2008-06-03 | work = Index Nominum Genericorum | publisher = International Association for Plant Taxonomy }}</ref><ref name="CPN">{{cite journal | url = http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=116771 | title = 10. Jasminum Linnaeus | access-date = 2008-06-03 | journal = Chinese Plant Names | volume = 15 | page = 307 }}</ref><ref name="UniProt">{{UniProt Taxonomy | name = Jasminum | id = 4147 | accessdate = 2008-06-03 }}</ref> | synonyms= *''Mogorium''<small> Juss.</small> *''Noldeanthus''<small> Knobl.</small> *''Nyctanthos'' <small> St.-Lag.</small> |synonyms_ref = <ref name="POWO">{{cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:328128-2#synonyms |title= ''Tacca'' J.R.Forst. & G.Forst |date=2023 |website=Plants of the World Online |publisher= Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=25 March 2023 }}</ref> |}} '''Јасмин''' (научно име: '''''Jasminum''''') е [[Род (биологија)|род]] на [[Грмушка|грмушки]] и лози од фамилијата [[маслинки]] [[Маслинки|(Oleaceae)]].<ref name="WFO">{{Наведена мрежна страница|url=http://worldfloraonline.org/taxon/wfo-4000019529|title=''Jasminum'' L.|date=2023|work=World Flora Online|publisher=World Flora Consortium|accessdate=25 March 2023}}</ref><ref name="singh2006">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=Bfb1T6QbfaAC&q=Jasminum+genus&pg=PA193|title=Flower Crops: Cultivation and Management|last=Singh, A. K.|publisher=New India Publishing|year=2006|isbn=978-81-89422-35-6|pages=193–205}}</ref> {{Rp|193}}Содржи околу 200 видови кои потекнуваат од [[Тропска клима|тропските]] и топлите [[Умерена клима|умерени]] региони на [[Азија]], [[Африка]] и [[Океанија]].<ref name="singh2006" />{{Rp|194}}Јасмините се широко одгледувани поради карактеристичниот мирис на нивните цвеќиња. Селото Шубра Белула во Египет одгледува најголем дел од јасминот што го користи глобалната индустрија за парфеми. == Опис == Јасминот може да биде [[Листопадни растенија|листопаден]] или [[Зимзелено растение|зимзелен]], и може да биде исправен, раширен или качувачки [[Грмушка|грмушки]] и лози. Листовите се распоредени наспроти или наизменично, и можат да бидат со едноставна, трилисната или пердувеста формација. Цветовите се обично околу 2,5 см во дијаметар. Тие се бели или жолти, иако во ретки случаи можат да бидат малку црвеникави. Цветовите се раѓаат во [[Соцветие|цимозни]] гроздови со минимум три цветови, иако можат да бидат и осамени на краевите на гранките. Секој цвет има околу четири до девет [[Венечно ливче|ливчиња]], две локули и една до четири јајцевидни гранчиња. Тие имаат два [[Прашник|прашници]] со многу кратки филаменти. [[Прицветник|Брактовите]] се линеарни или овални. [[Чашка (ботаника)|Чашката]] е во облик на ѕвонче. Тие обично се многу миризливи.<ref name="singh2006" /> Основниот број на [[хромозом]]и на родот е 13, а повеќето видови се [[Плоидност|диплоидни]] (2n=26). Сепак, постои природна [[полиплоидија]], особено кај ''[[Jasminum sambac]]'' (триплоиден 3n=39), ''[[Jasminum flexile]]'' (тетраплоиден 4n=52), ''[[Jasminum mesnyi]]'' (триплоиден 3n=39) и ''[[Jasminum angustifolium]]'' (тетраплоиден 4n=52).<ref name="singh2006" /> == Распространетост и живеалиште == Јасмините се по потекло од [[Тропски појас|тропските]] и [[Суптропски појас|суптропските]] региони на [[Азија]], [[Африка]], [[Австралазија]] во рамките на [[Океанија]].<ref name="mccleland">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=RpVJJH3kV0oC&q=Jasminum+genus&pg=PA530|title=Trees and shrubs of Mpumalanga and Kruger National Park|last=Ernst Schmidt|last2=Mervyn Lötter|last3=Warren McCleland|publisher=Jacana Media|year=2002|isbn=978-1-919777-30-6|page=530}}</ref> Нивниот центар на разновидност е во [[Јужна Азија]] и [[Југоисточна Азија]].<ref name="panda">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=EeckAgAAQBAJ&q=%E0%B9%88jusmine|title=Cultivation and Utilization of Aromatic Plants|last=Panda, H.|publisher=National Institute Of Industrial Research|year=2005|isbn=978-81-7833-027-3|page=220}}</ref> Неколку видови јасмин се одомаќинети во [[Јужна Европа|средоземна Европа]]. На пример, таканаречениот шпански јасмин (''[[Jasminum grandiflorum]]'') потекнува од [[Југозападна Азија|Западна Азија]], [[Индиски Потконтинент|индискиот потконтинент]], Североисточна Африка и [[Источна Африка]], а сега е одомаќинет на [[Пиринејски Полуостров|Пиринејскиот Полуостров]].<ref name="singh2006" /> ''[[Jasminum fluminense]]'' (кој понекогаш е познат под неточното име „бразилски јасмин“) и ''[[Jasminum dichotomum]]'' (јасмин од Златниот Брег) се [[Инвазивен вид|инвазивни видови]] на [[Хаваи]] и [[Флорида]]. ''[[Jasminum polyanthum]]'', исто така познат како розов јасмин, е [[Инвазивен вид|инвазивен плевел]] во Австралија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.weedsbluemountains.org.au/jasmine.php|title=Weeds of the Blue Mountains Bushland – Jasminum polyanthum|archive-url=https://web.archive.org/web/20140204150633/http://weedsbluemountains.org.au/jasmine.php|archive-date=2014-02-04}}</ref> Во Македонија расте видот [[Jasminum fruticans]].<ref name="МАНУ">Владо Матевски, Флора на Република Македонија, том 2, св. 1, МАНУ, стр. 15</ref> == Етимологија == Името доаѓа од старофранцускиот збор ''jessemin'', од {{Langx|fa|یاسمن‎|yāsamin}} што е изведено од средноперсискиот збор {{Јаз|pal-Latn|yāsaman}} и {{Јаз|ar-Latn|yāsamīn}} ( {{Јаз|ar|يَاسَمِين}} ) на [[Арапски јазик|арапски]].<ref name="MWdict">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/jasmine|title=Definition of Jasmine|date=2021-10-23|work=[[Merriam-Webster]]|accessdate=2022-01-20}}</ref><ref name="oed">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.etymonline.com/search?q=jasmine|title=Jasmine|date=2022|publisher=Online Etymology Dictionary|accessdate=4 March 2022}}</ref> Зборот влегол во [[Средновековен француски јазик|средновековниот француски јазик]] околу 1570 година, и првпат бил употребен во англискиот јазик во Англија во [[16 век]].<ref name="oed" /> Персиското име е исто така потекло на името на родот, ''Jasminum''.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=D0ipDwAAQBAJ&q=jasminum|title=The Gardener's Botanical: An Encyclopedia of Latin Plant Names|last=Bayton|first=Ross|date=2019|publisher=[[Royal Horticultural Society]]|isbn=978-1-78472-677-5|location=London, UK|page=170}}</ref> == Таксономија == [[Вид (биологија)|Видовите]] што припаѓаат на [[Род (биологија)|родот]] се класифицирани под племето [[Jasmineae]] од семејството маслинки ([[Маслинки|Oleaceae]]).<ref name="singh2006" /> ''Јасминот'' е поделен на пет дела - ''Alternifolia'', ''Jasminum'', ''Primulina'', ''Trifoliolata'' и ''Unifoliolata''.<ref name="GRIN">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?6186|title=''Jasminum'' L.|last=USDA, ARS, National Genetic Resources Program|publisher=Germplasm Resources Information Network, National Germplasm Resources Laboratory|archive-url=https://web.archive.org/web/20120126042226/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?6186|archive-date=January 26, 2012|accessdate=November 22, 2011}}</ref> [[Податотека:Jasmine_Rose_photo.jpg|мини]] === Видови === Погледнете го поцелосниот [[Список на видови јасмин]]. Дел од видовите вклучуваат:<ref name="grin">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?6186|title=''Jasminum'' information from NPGS/GRIN|last=GRIN|authorlink=Germplasm Resources Information Network|work=Taxonomy for Plants|publisher=[[United States Department of Agriculture|USDA]], [[Agricultural Research Service|ARS]], National Genetic Resources Program|location=National Germplasm Resources Laboratory, [[Beltsville, Maryland]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924122055/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?6186|archive-date=September 24, 2015|accessdate=October 19, 2012}}</ref> {{div col|colwidth=22em}} * ''[[Jasminum abyssinicum|J.&nbsp;abyssinicum]]'' <small>Hochst. ex DC.</small>&nbsp;–&nbsp;forest jasmine * ''[[Jasminum adenophyllum|J.&nbsp;adenophyllum]]'' <small>Wall.</small> * ''[[Jasminum andamanicum|J.&nbsp;andamanicum]]'' <small>N.P.Balakr. & N.G.Nair</small> * ''[[Jasminum angulare|J.&nbsp;angulare]]'' <small>Vahl</small> * ''[[Jasminum angustifolium|J.&nbsp;angustifolium]]'' <small>(L.) Willd.</small> * ''[[Jasminum auriculatum|J.&nbsp;auriculatum]]'' <small>Vahl</small> * ''[[Jasminum azoricum|J.&nbsp;azoricum]]'' <small>L.</small> * ''[[Jasminum beesianum|J.&nbsp;beesianum]]'' <small>Forrest & Diels</small> * ''[[Jasminum dichotomum|J.&nbsp;dichotomum]]'' <small>Vahl</small> * ''[[Jasminum didymum|J.&nbsp;didymum]]'' <small>G.Forst.</small> * ''[[Jasminum dispermum|J.&nbsp;dispermum]]'' <small>Wall.</small> * ''[[Jasminum elegans|J.&nbsp;elegans]]'' <small>Knobl.</small> * ''[[Jasminum elongatum|J.&nbsp;elongatum]]'' <small>(P.J.Bergius) Willd.</small> * ''[[Jasminum floridum|J.&nbsp;floridum]]'' <small>Bunge</small> * ''[[Jasminum fluminense|J.&nbsp;fluminense]]'' <small>Vell.</small> * ''[[Jasminum fruticans|J.&nbsp;fruticans]]'' <small>L.</small> * ''[[Jasminum grandiflorum|J.&nbsp;grandiflorum]]'' <small>L.</small> * ''[[Jasminum genie|J.&nbsp;grandiflorum]]'' <small>L.Vell.</small> * ''[[Jasminum humile|J.&nbsp;humile]]'' <small>L.</small> * ''[[Jasminum lanceolarium|J.&nbsp;lanceolarium]]'' <small>Roxb.</small> * ''[[Jasminum laurifolium|J.&nbsp;laurifolium]]'' <small>Roxb. ex Hornem.</small> * ''[[Jasminum malabaricum|J.&nbsp;malabaricum]]'' <small>Wight</small> * ''[[Jasminum mesnyi|J.&nbsp;mesnyi]]'' <small>Hance</small> * ''[[Jasminum multiflorum|J.&nbsp;multiflorum]]'' <small>(Burm.f.) Andrews</small> * ''[[Jasminum multipartitum|J.&nbsp;multipartitum]]'' <small>Hochst.</small> * ''[[Jasminum nervosum|J.&nbsp;nervosum]]'' <small>Lour.</small> * ''[[Jasminum nobile|J.&nbsp;nobile]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Jasminum nudiflorum|J.&nbsp;nudiflorum]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Jasminum odoratissimum|J.&nbsp;odoratissimum]]'' <small>L.</small> * ''[[Jasminum officinale|J.&nbsp;officinale]]'' <small>L.</small> * ''[[Jasminum parkeri|J.&nbsp;parkeri]]'' <small>Dunn</small> * ''[[Jasminum polyanthum|J.&nbsp;polyanthum]]'' <small>Franch.</small> * ''[[Jasminum sambac|J.&nbsp;sambac]]'' <small>(L.) Aiton</small> * ''[[Jasminum simplicifolium|J.&nbsp;simplicifolium]]'' <small>G.Forst.</small> * ''[[Jasminum sinense|J.&nbsp;sinense]]'' <small>Hemsl.</small> * ''[[Jasminum subhumile|J.&nbsp;subhumile]]'' <small>W.W.Sm.</small> * ''[[Jasminum tortuosum|J.&nbsp;tortuosum]]'' <small>Willd.</small> * ''[[Jasminum urophyllum|J.&nbsp;urophyllum]]'' <small>Hemsl.</small> * ''[[Jasminum volubile|J.&nbsp;volubile]]'' <small>Jacq..</small> {{div col end}} <gallery widths="200px" heights="200px"> Податотека:Jasminum_sambac_'Grand_Duke_of_Tuscany'.jpg|алт=Jasminum sambac "Grand Duke of Tuscany"| ''[[Jasminum sambac]]'' Податотека:Jsambac.jpg|алт=A double-flowered cultivar of Jasminum sambac in flower with an unopened bud.| Двоцветна сорта на ''[[Jasminum sambac]]'' во цвет со неотворен пупка. Податотека:Jasmine_Bud.jpg|алт=Jasmine buds| Пупки од јасмин Податотека:Jasmine_lifecycle.jpg|алт=Lifecycle of Arabian jasmine flower| Животен циклус на арапскиот цвет од јасмин Податотека:Bunch_of_jasmine_flowers.jpg|алт=Jasmine flowers| Цветови од јасмин </gallery> == Културна важност == Јасминот се одгледува комерцијално за домашна и индустриска употреба, како што е индустријата за парфеми.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.earth.com/earthpedia-articles/whats-great-about-jasmine/|title=What's So Great About the Jasmine Flower?|work=Earth.com|language=en|accessdate=2022-04-27}}</ref> Се користи во ритуали како што се бракови, религиозни церемонии и фестивали.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://festival.si.edu/blog/rituals-symbols-armenian-wedding-celebration|title=Hopa! Rituals and Symbols of an Armenian Wedding|last=August 8|last2=Comments|first2=2018 {{!}} Micaela Nerguizian {{!}}|work=Smithsonian Folklife Festival|language=en-US|accessdate=2022-04-27}}</ref> Продавачите на цвеќиња од јасмин продаваат венци од јасмин, вообичаени се гроздови од јасмин.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gardenloversclub.com/ornamental/flowers/jasmine/types-of-jasmine/|title=10 Different Types of Jasmine Plants (Photos) - Garden Lovers Club|date=22 February 2020|work=www.gardenloversclub.com|language=en-us|accessdate=2022-04-27}}</ref> Може да се најдат околу влезовите на [[храм]]овите, на главните сообраќајници и во главните деловни области. Промената на претседателството во Тунис во 1987 година<ref name="jasmin87_ayari_geisser">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.temoignagechretien.fr/ARTICLES/International/Tunisie-la-Revolution-des-%C2%ABNouzouh%C2%BB*-n%E2%80%99a-pas-l%E2%80%99odeur-du-jasmin/Default-3-2370.xhtml|title=Tunisie : la Révolution des "Nouzouh"* n'a pas l'odeur du jasmin|last=Michael|first=Ayari|last2=Vincent Geisser|year=2011|publisher=Témoignage chrétien|language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20110128201953/http://www.temoignagechretien.fr/ARTICLES/International/Tunisie-la-Revolution-des-%C2%ABNouzouh%C2%BB*-n%E2%80%99a-pas-l%E2%80%99odeur-du-jasmin/Default-3-2370.xhtml|archive-date=2011-01-28|accessdate=2011-03-14}}</ref><ref name="jasmin87_QudOran">{{Наведена мрежна страница|url=http://news.moofid.com/fr-8441-La-revolution-par-le-feu-et-par-un-clic.htm|title=La révolution par le feu et par un clic|date=2011-02-25|publisher=[[Le Quotidien d'Oran]]/moofid.com|language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20110714113629/http://news.moofid.com/fr-8441-La-revolution-par-le-feu-et-par-un-clic.htm|archive-date=2011-07-14|accessdate=2011-03-14}}</ref> и [[Јасминова револуција|Туниската револуција]] од 2011 година се нарекуваат „Јасминова револуција“ поради цветот.<ref>{{Наведено списание|last=Kim|first=Elvis H|date=September 2021|title=Democratization and Authoritarianism in the Information Age|url=http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/22338659211026006|journal=International Area Studies Review|language=en|volume=24|issue=3|pages=205–223|doi=10.1177/22338659211026006|issn=2233-8659|url-access=subscription}}</ref> „Јасмина“ е вообичаено женско име.<gallery mode="packed-hover"> Податотека:Tea_patterns_p1160028.jpg|алт=surface of Jasmine tea| Површина од чај од јасмин Податотека:Chinesischer_Maler_des_12._Jahrhunderts_(I)_001.jpg|алт=The White Jasmine Branch, painting of ink and color on silk by Chinese artist Zhao Chang, early 12th century| ''„Гранката од бел јасмин“'', слика од мастило и боја на свила од кинескиот уметник Жао Чанг, почеток на 12 век Податотека:Meenakshi_Sundareswarar.jpg|алт=Jasmine used as garland| Јасмин како венец Податотека:Jasmine_Flower_full_bloom_on_the_plant_near_Hyderabad,_Andhra_Pradesh,_India._01.jpg|алт=Jasmine flower blooming| Цвет од јасмин цвета Податотека:Photo_Jasmine_flowers_harvest_1965_-_Touring_Club_Italiano_1.2940.jpg|алт=Jasmine flowers harvest in Reggio Calabria, Italy (1965)| Берба на цвеќиња од јасмин во Реџо Калабрија, Италија (1965) </gallery> === Симболизам === Неколку земји и држави го сметаат јасминот за национален симбол . * [[Сирија]]: Сирискиот град [[Дамаск]] се нарекува Град на Јасмин.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://peacockplume.fr/food-travel/damascus-city-jasmine|title=Damascus, the City of Jasmine|last=Anabel Bachour|date=23 February 2017|publisher=Peacock Plume, Student Media, The American University of Paris, France|archive-url=https://web.archive.org/web/20210412114937/http://peacockplume.fr/food-travel/damascus-city-jasmine|archive-date=12 April 2021|accessdate=26 May 2019}}</ref> * [[Хаваи]]: ''[[Jasminum sambac]]'' е вообичаен цвет што се користи во леи и е тема на многу хавајски песни.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.hawaiimagazine.com/7-of-hawaiis-most-popular-lei-and-what-makes-them-unique/|title=7 of Hawaii's Most Popular Lei and What Makes Them Unique|last=Hitt|first=Christine|date=1 May 2018|work=Hawaii Magazine|access-date=1 March 2022}}</ref> * [[Индонезија]]: ''[[Jasminum sambac]]'' е национален цвет, усвоен во 1990 година.<ref>[http://www.proxsis.com/perundangan/LH/doc/uu/F00-1993-00004.pdf Keputusan Presiden No. 4 Tahun 1993] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120402234237/http://www.proxsis.com/perundangan/LH/doc/uu/F00-1993-00004.pdf}}</ref> Се користи во свадбените церемонии кај етничките Индонезијци, особено на островот [[Јава]]. * [[Пакистан]]: ''[[Jasminum officinale]]'' е национален цвет.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ilm.com.pk/pakistan/pakistan-information/pakistan-national-flower-animal-and-bird/|title=Pakistan National Flower, Animal and Bird|last=Akhtar|first=Moin|date=26 October 2020|work=ILM.com.pk|accessdate=2 March 2022}}</ref> * [[Филипини]]: ''[[Jasminum sambac]]'' е национален цвет. Усвоен во 1935 година. Обично се нижи во венци кои потоа се користат за украсување религиозни слики.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nationalmuseum.gov.ph/2021/11/10/philippine-national-flower-sampaguita/#:~:text=For%20today's%20%23WildlifeWednesday%2C%20let's%20learn,purity%2C%20fidelity%2C%20and%20hope.|title=Philippine National Flower- Sampaguita|date=10 November 2021|work=National Museum of the Philippines|accessdate=2 March 2022}}</ref> * [[Тајланд]]: Цветовите од јасмин се користат како симбол на мајчинството.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.flowerstips.org/symbolic-spiritual-meaning-jasmine-flowers/|title=Symbolic and spiritual meaning of jasmine flowers|date=2017-01-03|work=Gardening Tips {{!}} Flower Wiki|language=en-US|accessdate=2019-04-25|archive-date=2021-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20210412114938/https://www.flowerstips.org/symbolic-spiritual-meaning-jasmine-flowers/|url-status=dead}}</ref> * [[Тунис]]: Националниот цвет на Тунис е јасминот. Беше избран како симбол на [[Јасминова револуција|Туниската револуција]]. * [[Иран]]: (и/или [[Шиизам|шиитски ислам]]), јасминот се смета за симбол на Фатима ал-Захра, ќерката на исламскиот пророк [[Мухамед]]. == Други растенија наречени „јасмин“ == == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Наведена мрежна страница|url=http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Jasminum|title=Flora Europaea Search Results|work=Flora Europaea|publisher=Royal Botanic Garden, Edinburgh|accessdate=2008-06-03}} * {{Наведена мрежна страница|url=http://www.ville-ge.ch/musinfo/bd/cjb/africa/index.php?langue=an|title=African Plants Database|publisher=South African National Biodiversity Institute, the Conservatoire et Jardin botaniques de la Ville de Genève and Tela Botanica}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Градинарски растенија]] [[Категорија:Јасмин]] fowt7godltf94uylnu3objmptadlq47 0 1395931 5601423 5565857 2026-07-28T16:52:48Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601423 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Trapa natans kz6.JPG | image_caption = Лебдечки листови во форма на розета | image2 = Illustration Trapa natans1.jpg | image2_caption = Илустрација на ''Trapa natans'',<br/>[[Ото Волхелм Том]], 1885 | genus = Trapa | species = natans | authority = [[L.]] | synonyms = }} '''''Водно оревче''''' ([[науч.]] ''Trapa natans)'' е широко распространет вид цветно растение од родот со исто име, ''[[Водно оревче|Trapa]]'', семејство [[Lythraceae]], кое се одгледува како прехранбена култура. Тоа е пловечко [[Едногодишно растение|едногодишно]] [[водно растение]], кое расте во бавно движечка слатка вода со длабочина до 5 метри, по потекло од топлите умерени делови на Евроазија и Африка. Раѓа рогасти плодови. Секој плод содржи едно големо семе. Во Кина и на индискиот потконтинент се одгледува поради јадливите семиња најмалку 3.000 години. == Опис == ''Водното оревче'' формира лебдечки розети од лисја до околу 50 см во пречник. Тоа е [[Едногодишно растение|годишно растение]] во плитка, бавно течечка слатка вода, со потопено стебло до околу 2 метри, вкоренетио во долната кал и со тенки листови. Површинските листови се во форма на дијамант. Цветовите имаат 4 бели до розови ливчиња, долги до 10 мм, 4 [[Чашка (ботаника)|чашки]], 4 прашници и еден толчник. Цветовите се главно самооплодувачки, повремено опрашувани од инсекти.<ref name="Palm Franzaring 2024">{{Наведено списание|last=Palm|first=Natalie|last2=Franzaring|first2=Jürgen|last3=Schweiger|first3=Andreas H.|date=2024|title=International Biological Flora: ''Trapa natans'' †: No. 5|journal=Journal of Ecology|volume=112|issue=10|pages=2386–2420|bibcode=2024JEcol.112.2386P|doi=10.1111/1365-2745.14372|doi-access=free}}</ref> <gallery class="center" mode="nolines" widths="180" heights="180"> Податотека:Trapa_natans_(водяний_горіх)._Біле_озеро.jpg|алт=Floating leaves| Лебдечки лисја Податотека:Trapa_natans_flower.jpg|алт=Flower| Цвет Податотека:Водяной_орех_с_плодом_(made_by_Paliienko_Konstantin).jpg|алт=Plant showing floating petioles, submerged leaves and stem,and a young fruit| Растение што покажува лебдечки стебла, потопени лисја и стебло, и млад плод </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.invasivespeciesinfo.gov/aquatic/plants/water-chestnut Профил на видот - водно оревче ( ''Trapa natans'' )], Национален информативен центар за инвазивни видови, Национална земјоделска библиотека на САД. {{WestAfricanPlants|Trapa natans}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Филипините]] [[Категорија:Флора на Кина]] [[Категорија:Флора на Иран]] [[Категорија:Флора на Казахстан]] [[Категорија:Флора на Судан]] [[Категорија:Флора на Чад]] [[Категорија:Флора на Нигерија]] [[Категорија:Флора на Буркина Фасо]] [[Категорија:Флора на Гвинеја-Бисао]] [[Категорија:Флора на Гамбија]] [[Категорија:Флора на Тунис]] [[Категорија:Флора на Алжир]] [[Категорија:Јадливи оревести плодови и семки]] [[Категорија:Флора на Македонија]] cckx9n7p3euqjon92zh6uh5ifo0021w 0 1396137 5601685 5577056 2026-07-29T05:46:51Z Bjankuloski06 332 Додадена категорија 5601685 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Taxobox | name = ''Alyssum bargalense'' | status = | image =Alyssum bargalense - Flora Exsiccata Macedonica.jpg | image_caption = | domain_sv = | domain = | regnum_sv = | regnum = Plantae | divisio_sv = | divisio = Tracheophyta | classis_sv = | classis = Magnoliopsida | ordo_sv = | ordo = Brassicales | familia_sv = | familia = Brassicaceae | genus_sv = | genus = Alyssum | species_sv = | species = '''Alyssum bargalense''' | taxon = Alyssum bargalense | taxon_authority = [[Кирил Мицевски|Мицевски]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }} '''''Alyssum bargalense''''' ''—'' [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] тревесто [[Растенија|растение]] опишано од ботаничарот [[Кирил Мицевски]]. ''Alyssum bargalense'' е член на [[Род (биологија)|родот]] [[Игловрв|''Alyssum'']] и [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Зелки|''Brassicaceae'']].<ref name="COL" /><ref name="source">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.cbif.gc.ca/pls/spec/brassicaceae |title=Brassicaceae species checklist and database |accessdate=2026-06-01 |archive-date=2014-08-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140829152507/http://www.cbif.gc.ca/pls/spec/brassicaceae |url-status=bot: unknown }}</ref> == Опис и распространетост == ''Alyssum bargalense'' е високо 6-10 см. и има сиво-зелена боја. Тоа е силно разгрането во основата, со многу збиени цветни стебленца и бројни вегетативни гранчиња. Стебленцата се вертикални, сиво-зелени, покриени со густи ѕвездести влакна со 10-24 краци. Долните [[лист]]ови се збиени, тесно елиптични, долги 5 мм и широки 1,2 мм, постепено стеснети кон основата и заострени на врвот. Горните листови се линејно-ланцетни и од двете страни густо покриени со ѕвездести влакна. Ѕвездестите влакна имаат 5-8 краци, меѓу нив се јавуваат и двокраки долги влакна, како и влакна со еден силно издолжен крак. [[Цвет]]овите се групирани во речиси топчести гроздови кои по цветањето и формирањето на плодови се издолжуваат до 5-6 см. Листовите на чашката се елиптично-ланцетни, долги 2,5-3 мм, со густи ѕвездести влакна, а во горната половина краците се издолжени и расперени. Венечните ливчиња се бледожолти до речиси бели, долги 4 мм, со округол врв, постепено стеснети кон основата, со по едно запчесто проширување од двете страни и малку ѕвездести влакна одоздола. Подолгите прашници имаат филаменти со крилесто проширување од двете страни, кое кон врвот се стеснува, а нивната должина е еднаква на чашкините ливчиња. Покусите прашници имаат филаменти со мал запчест израсток во основата. Шушменчињата се округли или елипсовидни, долги 5 мм и широки 4-4,5 мм, на врвот всечени, со густи ѕвездести влакна што се допираат меѓусебно. Плодните дршки се долги колку половина од плодот, со влакна што имаат издолжени краци или 2-3 крака. Столпчето е долго 1-1,5 мм и има ретки ѕвездести влакна. Семките се кафеави и без крилест раб.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија, Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1995|location=Скопје|pages=670-671}}</ref> Расте по карпи и камењари од лапор. Познат е само во околината на [[Свети Николе|Св. Николе]], (селата [[Делисинци]] и Коселери, врвот Богословец) и [[Штип]] - клисура на р. [[Брегалница]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery mode=packed heights=150px> Податотека:Alyssum bargalense 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum bargalense Податотека:Alyssum bargalense 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum bargalense Податотека:Alyssum bargalense 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum bargalense </gallery> == Наводи == {{Наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Игловрв]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] ncon5lmy5mxcq0yokc28cuodhb5y1qf 0 1396495 5601686 5577057 2026-07-29T05:47:01Z Bjankuloski06 332 Додадена категорија 5601686 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Taxobox | name = ''Alyssum corymbosoides'' | status = | image =Alyssum corymbosoides - Flora Exsiccata Macedonica.jpg | image_caption = | domain_sv = | domain = | regnum_sv = | regnum = Plantae | divisio_sv = | divisio = Tracheophyta | classis_sv = | classis = Magnoliopsida | ordo_sv = | ordo = Brassicales | familia_sv = | familia = Brassicaceae | genus_sv = | genus = Alyssum | species_sv = | species = '''Alyssum corymbosoides''' | taxon = Alyssum corymbosoides | taxon_authority = [[Formánek]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = ''Alyssum vranjanum'' <small>[[Nyár.]]</small><br>''Alyssum tortuosum'' subsp.'' rhodopense'' <small>([[Formánek]]) [[Stoj.]] & Stef.</small><br>''Alyssum rhodopense'' <small>[[Formánek]]</small><br>''Alyssum rechingeri'' <small>[[Nyár.]]</small> }} '''''Alyssum corymbosoides''''' ''—'' [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] тревесто [[Растенија|растение]] опишано од ботаничарот [[Едуард Форманек]]. ''Alyssum corymbosoides'' е член на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Alyssum]]'' и [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Зелки|''Brassicaceae'']].<ref name="source">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.cbif.gc.ca/pls/spec/brassicaceae |title=Brassicaceae species checklist and database |accessdate=2026-06-02 |archive-date=2014-09-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140901044112/http://www.cbif.gc.ca/pls/spec/brassicaceae |url-status=bot: unknown }}</ref> == Опис и распространетост == Растение со височина од 15–30 см, разгрането од основата со многу цветни стебла и чести вегетативни гранчиња при основата. Стеблата се вертикални, силно разгранети од средината или подолу, црвенкави и покриени со густи прилегнати ѕвездести влакна. Базалните и стеблените листови отпаѓаат при цветање и формирање плодови. Листовите на стеблата се долгнавести до ланцетни, нагло заострени на врвот, постепено стеснети кон основата, сиво-зелени, со ретки влакна одозгора и густи одоздола. Листовите на базалните гранчиња се обратно-јајцевидни, погусти, горе сиво-зелени со густи влакна, а долу сиви или речиси бели од многу густи влакна. Цветовите се собрани во густи гроздести соцветија што се издолжуваат при формирање на плодови. Цветните дршки се околу 1 мм, а плодните 3–4 мм долги. Чашкините ливчиња се жолтозелени до светложолти, со ретки влакна, долги околу 1,8 мм, елиптично-јајцевидни. Венечните ливчиња се жолти, долги околу 2,2 мм, обратно-овални, со заоблен врв и клиновидна основа, со малку ѕвездести влакна. Подолгите прашници имаат криловиден израсток со три запчиња на врвот, долг две третини од филаментот и целосно сраснат со него. Покусите прашници имаат линеен израсток кој е слободен до основата. Шушменчињата (плодовите) се долги 2,5–3 мм и широки 2–2,6 мм, со рамни или малку вдлабнати врвови, клиновидна основа, зелени и покриени со ѕвездести влакна со 7–10 краци што се допираат. Шушменчињата се асиметрично подуени од двете страни и во пресек личат на латинската буква „S“. Столпчето е голо, долго 0,8–1 мм. Семките се светлокафеави и без крило по рабовите.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија, Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1995|location=Скопје|pages=681-682}}</ref> Расте на брдски пасишта, напуштени ниви, покрај патишта, во селски средини и ретки дабови шуми. Видот е доста чест. Забележан е во околината на [[Велес]], Дервен, [[Градско]], [[Неготино]], [[Криволак]], [[Пепелиште]], клисурата на [[Раец (река)|Раец]], [[Кавадарци]], [[Полошки манастир|Полошки Манастир]], [[Љубош|Љубаш]], [[Тиквешко Езеро]] кај [[Возарци]], [[Демир Капија]], [[Валандово]], [[Удово]], [[Гевгелија]], [[Смоквица]], [[Прилеп]] ([[Дебреште]], Краста) и [[Пробиштип]] ([[Лезово]], Сува Чешма).<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery mode=packed heights=150px> Податотека:Alyssum corymbosoides 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum corymbosoides Податотека:Alyssum corymbosoides 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum corymbosoides Податотека:Alyssum corymbosoides 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum corymbosoides Податотека:Alyssum corymbosoides 05 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum corymbosoides </gallery> == Наводи == {{Наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Игловрв]] [[Категорија:Флора на Македонија]] mti7mhjmqmtq0yjhi5xtaveeqtgzgbm 0 1396509 5601682 5570316 2026-07-29T05:46:14Z Bjankuloski06 332 Додадена категорија 5601682 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox | image = Alyssum desertorum var desertorum 3.jpg | image_caption = ''Alyssum desertorum'' во јужна [[Невада]] | genus = Alyssum | species = desertorum | authority = [[Otto Stapf (botanist)|Stapf]] | synonyms = {{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | *''Alyssum minimum'' <small>Willd.</small> nom. illeg. *''Alyssum sartorii'' <small>Heldr. ex Maire & Petitm.</small> *''Psilonema minimum'' <small>Schur</small> }} | synonyms_ref = <ref>{{cite web |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2632075 |title=The Plant List: A Working List of All Plant Species |accessdate=8 July 2014}}</ref> }} '''''Alyssum desertorum''''' ''—'' [[Вид (биологија)|вид]] цветно растение од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Зелки|Brassicaceae]]. Потекнува од [[Европа]], [[Северна Африка]] и [[Азија]], а се среќава и во делови од западна [[Северна Америка]] како [[плевел]].<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cabi.org/isc/datasheet/112171|title=Alyssum desertorum (desert madwort)|last=Praciak|first=Andrew|date=November 18, 2019|work=CABI Invasive Species Compendium|archive-url=https://web.archive.org/web/20150612062317/http://www.cabi.org/isc/datasheet/112171|archive-date=2015-06-12|accessdate=April 22, 2021}}</ref> == Опис и распространетост == Претставува влакнесто [[Едногодишно растение|едногодишно]] растение со вертикални стебла високи до 20 см. [[Лист]]овите се линеарни до ланцетно-линеарни по форма, долги 0,5-4 мм и широки 0,3-3 мм.<ref name=":0" /> Целото растение е покриено со 8-20 зрачни ѕвездести трихоми, што му дава на растението сивкаст изглед.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://plants.usda.gov/factsheet/pdf/fs_alde.pdf|title=Desert Madwort (Alyssum desertorum) Plant Fact Sheet|last=Jacobs|first=Jim|date=September 2012|work=USDA Plants|archive-url=https://web.archive.org/web/20130304075153/http://plants.usda.gov/factsheet/pdf/fs_alde.pdf|archive-date=2013-03-04|accessdate=April 22, 2021}}</ref> [[Цвет]]овите се мали и жолтеникави со [[Венечно ливче|ливчиња]] долги 2-2,5 мм и тркалезни, засечени [[Овошје|плодови]] долги 2,5-4,5 мм.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ucjeps.berkeley.edu/eflora/eflora_display.php?tid=12875|title=Alyssum desertorum|work=ucjeps.berkeley.edu|accessdate=2021-04-22}}</ref> Цветните дршки се долги 1–1,5 мм, малку странично распоредени и покриени со нежни влакна со долги зраци. Подолгите прашници имаат поширока основа, а покусите носат двозаба лушпа.<ref name=":2">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија, Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1995|location=Скопје|pages=660-661}}</ref> Кафеавите [[Семе|семиња]] се крилести, распоредени по две на локула и се долги околу 1,5 мм.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=5&taxon_id=200009181|title=Alyssum desertorum in Flora of Pakistan @ efloras.org|work=www.efloras.org|accessdate=2021-04-22}}</ref> Расте на суви тревни и каменливи места, меѓи и напуштени ниви, до 1.400 м надморска височина. Многу често растение. Забележано е во околината на [[Скопје]], [[Куманово]], [[Кратово]], [[Пробиштип]], [[Штип]], [[Кочани]], [[Делчево]], [[Радовиш]], [[Велес]], [[Прилеп]], [[Битола]], [[Охрид]], [[Неготино]], [[Валандово]], [[Гевгелија]], [[Дојран]], како и на [[Осоговски Планини|Осогово]], [[Скопска Црна Гора]], [[Огражден]] и во клисурите на [[Треска]], [[Пчиња]], [[Тополка]], [[Дервенска Клисура|Жеден]] и [[Демиркаписка Клисура|Демир Капија]].<ref name=":2" /> == Галерија == <gallery mode=packed heights=150px> Податотека:Alyssum desertorum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum desertorum Податотека:Alyssum desertorum 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum desertorum Податотека:Alyssum desertorum 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum desertorum Податотека:Alyssum desertorum 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum desertorum </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?2240,2241,2243 Jepson Manual Treatment] * [https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=ALDE USDA Plants Profile] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Игловрв]] [[Категорија:Флора на Азија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] qluuab1jsfd4scw6zb84x6knl25olqz 0 1396545 5601687 5577058 2026-07-29T05:47:07Z Bjankuloski06 332 Додадена категорија 5601687 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Taxobox | name = ''Alyssum doerfleri'' | status = | image =Alyssum doerfleri - Flora Exsiccata Macedonica.jpg | image_caption = | domain_sv = | domain = | regnum_sv = | regnum = Plantae | divisio_sv = | divisio = Tracheophyta | classis_sv = | classis = Magnoliopsida | ordo_sv = | ordo = Brassicales | familia_sv = | familia = Brassicaceae | genus_sv = | genus = Alyssum | species_sv = | species = '''Alyssum doerfleri''' | taxon = Alyssum doerfleri | taxon_authority = [[Арпад фон Деген|Деген]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }}'''''Alyssum doerfleri''''' ''—'' [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] тревесто [[Растенија|растение]] опишано од ботаничарот [[Арпад фон Деген]]. ''Alyssum doerfleri'' е член на [[Род (биологија)|родот]] Alyssum и [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Зелки|Brassicaceae]].<ref name="COL" /><ref name="source">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.cbif.gc.ca/pls/spec/brassicaceae |title=Brassicaceae species checklist and database |accessdate=2026-06-02 |archive-date=2014-09-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140901044112/http://www.cbif.gc.ca/pls/spec/brassicaceae |url-status=bot: unknown }}</ref> == Опис и распространетост == Растението е високо 5-8 см, силно разгрането од основата со многу цветни и неколку вегетативни гранчиња; целото е сребрено-бело поради густите плочести ѕвездести влакна. Стеблата се вертикални, сребрено-бели, со листови долж целата нивна должина. [[Лист]]овите се линејно-ланцетни, сребрено-бели, приседнати и заострени на врвот; горните листови имаат плочести влакна со издолжени кончести делови по рабовите и горната половина. [[Цвет]]овите се собрани во густи гроздести соцветија што по цветањето едвај се издолжуваат. Чашкините ливчиња се долги 4-5 мм, сиво-зелени од густите сребрени влакна; на врвот некои краци се издолжуваат кончесто и создаваат влакнесто снопче. Венечните ливчиња се бледожолти, долги 8-10 мм, со проширен врвен дел широк 4 мм што нагло преминува во долг клиновиден дел. Подолгите прашници имаат филамент со крилест израсток што се стеснува кон врвот; покусите прашници имаат израсток речиси колку филаментот, но сраснат само до половина. Плодните шушменчиња се елиптични, долги 4-7 мм, на врвот всечени, сребрено-бели од влакната; капачињата се подуени, сплескани по рабовите и крилести. Дршките на плодовите се долги 3-4 мм. Дел од влакната имаат многу издолжени краци кои најчесто стрчат. Столпчето е голо и долго 3-4 мм. Семките се долги околу 2 мм и немаат крилце по рабовите.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија, Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1995|location=Скопје|pages=673-674}}</ref> Расте во пукнатини на варовнички карпи. Забележан кај [[Прилеп]] – [[Сивец]] и во клисурата на реката [[Раец (река)|Раец]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery mode=packed heights=150px> Податотека:Alyssum doerfleri 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum doerfleri Податотека:Alyssum doerfleri 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum doerfleri Податотека:Alyssum doerfleri 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum doerfleri Податотека:Alyssum doerfleri 05 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum doerfleri </gallery> == Наводи == {{Наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Игловрв]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] sgsxmuy0lklk8ef2oh7p4c5qz8z91ya 0 1396549 5601688 5577059 2026-07-29T05:47:12Z Bjankuloski06 332 Додадена категорија 5601688 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Taxobox | name = ''Alyssum foliosum'' | status = | image =Alyssum foliosum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg | image_caption = | domain_sv = | domain = | regnum_sv = | regnum = Plantae | divisio_sv = | divisio = Tracheophyta | classis_sv = | classis = Magnoliopsida | ordo_sv = | ordo = Brassicales | familia_sv = | familia = Brassicaceae | genus_sv = | genus = Alyssum | species_sv = | species = '''Alyssum foliosum''' | taxon = Alyssum foliosum | taxon_authority = [[Jean-Baptiste Bory de Saint-Vincent|Bory]] & [[Louis Athanase Anastase Chaubard|Chaub.]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = ''Alyssum foliosum'' var.'' megalocarpum'' <small>[[Eugen von Halácsy|Halácsy]]</small><br>''Alyssum foliosum'' var.'' foliosum'' <small>[[Jean-Baptiste Bory de Saint-Vincent|Bory]] & [[Louis Athanase Anastase Chaubard|Chaub.]]</small> }}'''''Alyssum foliosum''''' ''—'' [[Едногодишно растение|едногодишно]] [[Растенија|растение]] опишано од ботаничарот [[Жан-Батист Бори де Сен-Винсент|Жан-Батист Бори де Сен-Венсан]] и [[Louis Athanase Anastase Chaubard|Луј Атаназ Анастаз Шобар]]. ''Alyssum foliosum'' е член на [[Род (биологија)|родот]] Alyssum и [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Зелки|Brassicaceae]].<ref name="source">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.cbif.gc.ca/pls/spec/brassicaceae |title=Brassicaceae species checklist and database |accessdate=2026-06-02 |archive-date=2014-08-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140829152507/http://www.cbif.gc.ca/pls/spec/brassicaceae |url-status=bot: unknown }}</ref> == Опис и распространетост == Растението е високо 5-10 см, речиси сиво поради густите прилегнати ѕвездести влакна со многу зраци. [[Стебло|Стеблата]] се неразгранети, поединечни или неколку од основата, покриени со густи прилегнати влакна. Долните листови се јајцевидно-ромбични со долги дршки и често виолетова долна страна; стеблените се долгнавести; горната страна зелена со влакна со малку зраци, а долната сиво-зелена со повеќе зраци. Сите [[лист]]ови имаат долги дршки. [[Цвет]]овите се во штитовидно соцветие што не се издолжува при плодење, а горните листови го обвиваат. Чашкините ливчиња долги 2-2,5 мм, зеленикаво-розови, со многу прилегнати влакна и тесен ципест раб, кратко остануваат на плодовите. Венечните ливчиња се бели, долги 3-3,5 мм, обратно-јајцевидни, всечени на врвот и клиновидни кон основата. Подолгите прашници имаат кончести филаменти; покусите имаат обратно-конусовидна лушпа со две запчиња, долга околу 3/4 од филаментот. Плодните шушменчиња се долги 4-5 мм, речиси округли, голи и со подуени капачиња. Столпчето е конусовидно, долго 0,7-1 мм, голо или со неколку ситни влакна. Семките се светлокафеави со крилест раб.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија, Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1995|location=Скопје|pages=661}}</ref> Расте на суви каменливи терени во потоплите региони на [[Македонија]]. Забележан во клисурата [[Демиркаписка Клисура|Демир Капија]] кај железничката станица Клисура и кон селото [[Клисура (Демиркаписко)|Клисура]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery mode=packed heights=150px> Податотека:Alyssum foliosum 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum foliosum </gallery> == Наводи == {{Наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Игловрв]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] sldpfqd2km771caurfvlau60ipwr4oj 0 1396848 5601683 5600168 2026-07-29T05:46:24Z Bjankuloski06 332 /* Наводи */ Додадена категорија 5601683 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Taxobox | name = ''Alyssum minutum'' | status = | image =Alyssum minutum 2601.jpg | image_caption = | domain_sv = | domain = | regnum_sv = | regnum = Plantae | divisio_sv = | divisio = Tracheophyta | classis_sv = | classis = Magnoliopsida | ordo_sv = | ordo = Brassicales | familia_sv = | familia = Brassicaceae | genus_sv = | genus = Alyssum | species_sv = | species = '''Alyssum minutum''' | taxon = Alyssum minutum | taxon_authority = Schlecht. ex DC. | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = ''Alyssum psilocarpum'' var.'' leiocarpum'' <small>([[Auguste Nicolas Pomel|Pomel]]) [[Jules Aimé Battandier|Batt.]]</small><br>''Alyssum psilocarpum'' <small>[[Pierre Edmond Boissier|Boiss.]]</small><br>''Alyssum potemkini'' <small>Akinf.</small><br>''Alyssum ponticum'' <small>[[Josef Velenovský|Velen.]]</small><br>''Alyssum marginatum'' <small>[[Ernst Gottlieb von Steudel|Steud.]] ex [[Pierre Edmond Boissier|Boiss.]]</small><br>''Alyssum leiocarpum'' <small>[[Auguste Nicolas Pomel|Pomel]]</small><br>''Alyssum glomeratum'' <small>[[William John Burchell|Burch.]] ex DC.</small><br>''Alyssum cryptopetalum'' <small>[[Aleksandr Andrejevitj Bunge|Bunge]]</small><br>''Alyssum compactum'' <small>De Not. ex [[Vincenzo de Cesati|Ces.]]</small><br>''Alyssum argaeum'' <small>[[Joseph Friedrich Nicolaus Bornmüller|Bornm.]]</small> }} '''''Alyssum minutum''''' ''—'' [[Вид (биологија)|вид]] цветно [[Растенија|растение]] од [[Род (биологија)|родот]] ''Alyssum'', [[Семејство (биологија)|семејство]] [[Зелки|Brassicaceae]], кое потекнува од од [[Средоземно Море|Медитеранот]] и [[Источна Европа]]. ''Alyssum minutum'' претставува [[Едногодишно растение|едногодишно]] [[тревесто растение]], кое достигнува височина од 5-10{{Меѓупростори}}см. Расте на чакалеста почва, карпести падини и суви тревни места.<ref name="BgFl">{{Наведена книга|title=Flora na Narodna Republika Bǎlgarija|last=Stojanov|first=N.|publisher=Bulgarian Academy of Sciences|year=1970|editor-last=Jordanov|editor-first=D.|volume=4|location=Sofia|page=504|language=Bulgarian|chapter=Iglovrǎh – Alyssum L.|editor-last2=Kožuharov|editor-first2=S.}}</ref><ref name="GrFl">{{Наведена книга|title=Mountain flora of Greece|last=Hartvig|first=P.|date=1986|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-25737-4|editor-last=Strid|editor-first=Arne|volume=1|pages=284–5|chapter=Alyssum L.}}</ref> Цвета од март до почетокот на летото.<ref>Spain: March–June {{Харвардски навод|Küpfer|Nieto Feliner|1993}}; Greece: (March–)April–June {{Харвардски навод|Hartvig|2002}}; Bulgaria: March–June {{Харвардски навод|Stojanov|1970}}; Turkey: March–July {{Харвардски навод|Dudley|1965}}.</ref> Неговиот број на хромозоми е 2n=16.<ref name="FlHe">{{Наведена книга|title=Flora Hellenica|last=Hartvig|first=P.|publisher=A.R.G. Gantner Verlag|year=2002|isbn=3904144928|editor-last=Strid|editor-first=Arne|volume=2|page=207|chapter=Alyssum L.|editor-last2=Tan|editor-first2=Kit}}</ref> == Опис и распространетост == ''Alyssum minutum'' е разгрането од основата со неколку вертикални стебленца и има сиво-зелена боја. Стебленцата покриени со прилегнати ѕвездести влакна. Листовите при основата се обратно-јајцевидни до елиптични, со долга дршка и заострен врв; стеблените листови се долгнавести, заострени, со влакна кај кои некои краци се издолжени и стрчат, особено по рабовите. [[Цвет]]овите се собрани во густи топчести [[Соцветие|соцветија]] што при зреење се издолжуваат и формираат гроздесто соцветие. Чашкините ливчиња се долги 1,7-2 мм, широко-ланцетни, со прилегнати влакна и остануваат на плодовите. Венечните ливчиња се долги 2,3-3 мм, целосни, најшироки во средината, со многу влакна на долната страна. Филаментите на долгите прашници се кончести горе и проширени долу; кај кратките има лушпа долга колку половина од филаментот. Шушменчињата (плодовите) се голи, речиси округли, подуени од двете страни и со сплеснати рабови. Столпчето е мало, околу 0,5 мм, конусовидно и без влакна. Семките се светлокафеави. Плодните дршки се хоризонтално распоредени и подолги од шушменчињата.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија, Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1995|location=Скопје|pages=661-662}}</ref> Се среќава на суви тревни места, пасишта, меѓи, покрај патишта, ниви и шуми до 1.400 метри надморска височина.<ref name=":0" /> Во [[Македонија]] се среќава во околината на [[Прилеп]], [[Валандово]] – [[Плавуш]], [[Гевгелија]] – [[Богданци]], клисурата на [[Пчиња]], [[Демиркаписка Клисура]], планините [[Јакупица]] и [[Серта]] кај с. [[Калањево]].<ref name=":0" /> На [[Пиринејски Полуостров|Иберискиот Полуостров]] се среќава на повеќе раштркани локации (на надморска височина од 1.000–2.000{{Меѓупростори}}м во централните и северозападните делови на полуостровот),<ref name="AFE" /><ref>{{Наведена книга|title=Flora Iberica|last=Küpfer|first=Ph.|last2=Nieto Feliner|first2=G.|year=1993|volume=4|pages=180–2|chapter=Alyssum L.|chapter-url=http://www.floraiberica.es/floraiberica/texto/pdfs/04_072_27_Alyssum.pdf}}</ref> [[Италија]] ([[Сардинија]], [[Сицилија]] и [[Калабрија]]),<ref name="AFE">{{Наведена книга|title=Atlas Florae Europaeae. Distribution of Vascular Plants in Europe|last=Jalas|first=J.|last2=Suominen|first2=J.|last3=Lampinen|first3=R.|publisher=The Committee for Mapping the Flora of Europe & Societas Biologica Fennica Vanamo|year=1996|isbn=951-9108-11-4|volume='''11'''. Cruciferae (Ricotia to Raphanus)|location=Helsinki|page=32}}</ref> [[Грција]] (низ целото копно, [[Крит]], [[Лезбос]] и некои од поголемите острови; на надморски височини од 500–1900{{Меѓупростори}}м, ретко ниско до нивото на морето или високо до 2.200{{Меѓупростори}}м),<ref name="FlHe">{{Наведена книга|title=Flora Hellenica|last=Hartvig|first=P.|publisher=A.R.G. Gantner Verlag|year=2002|isbn=3904144928|editor-last=Strid|editor-first=Arne|volume=2|page=207|chapter=Alyssum L.|editor-last2=Tan|editor-first2=Kit}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHartvig2002">Hartvig, P. (2002). </cite></ref><ref name="GrFl">{{Наведена книга|title=Mountain flora of Greece|last=Hartvig|first=P.|date=1986|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-25737-4|editor-last=Strid|editor-first=Arne|volume=1|pages=284–5|chapter=Alyssum L.}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHartvig1986">Hartvig, P. (1986). </cite></ref> во јужна [[Албанија]], југоисточна [[Србија]],<ref name="AFE" /> Бугарија<ref name="BgConsp">{{Наведена книга|url=https://bbf.biodiversity.bg/New-4th-edition-of-Conspect-of-Bulgarian-flora.p969|title=Conspectus of the Bulgarian Vascular Flora : Distribution Maps and Floristic Elements|last=Asyov|first=B.|last2=Petrova|first2=A.|last3=Dimitrov|first3=D.|last4=Vassilev|first4=R.|publisher=Bulgarian Biodiversity Foundation|year=2012|edition=4|location=Sofia|page=63|access-date=2021-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20211011110124/https://bbf.biodiversity.bg/New-4th-edition-of-Conspect-of-Bulgarian-flora.p969|archive-date=2021-10-11}}</ref> во источна [[Романија]], северна [[Молдавија]], во [[Украина]] (на [[Крим (полуостров)|Крим]] ),<ref name="AFE" /> западна и централна [[Турција]], на [[Кипар]], Западна [[Сирија]],<ref name="TrFl">{{Наведена книга|title=Flora of Turkey and the Eaast Aegean Islands|last=Dudley|first=T.R.|publisher=Edinburgh University Press|year=1965|editor-last=Davis|editor-first=P.H.|volume=1|pages=377–8|chapter=Alyssum L.}}</ref> [[Либан]], [[Египет]] и [[Мароко]].<ref name="EuroMed">{{Наведена мрежна страница|url=http://ww2.bgbm.org/EuroPlusMed/PTaxonDetail.asp?NameCache=Alyssum%20minutum&PTRefFk=7200000|title=Brassicaceae. – In: Euro+Med Plantbase - the information resource for Euro-Mediterranean plant diversity|last=Marhold|first=K|year=2011|accessdate=26 December 2021}}</ref> == Галерија == <gallery mode=packed heights=150px> Податотека:Alyssum minutum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum minutum Податотека:Alyssum minutum 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum minutum Податотека:Alyssum minutum 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum minutum </gallery> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Игловрв]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] o7p0n4fb0968qs459h8rv7gwyo4rc4j 0 1397228 5601690 5600174 2026-07-29T05:47:24Z Bjankuloski06 332 /* Наводи */ Додадена категорија 5601690 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Taxobox | name = ''Alyssum scardicum'' | status = | image = Alyssum scardicum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg | image_caption =Alyssum scardicum | domain_sv = | domain = | regnum_sv = | regnum = Plantae | divisio_sv = | divisio = Tracheophyta | classis_sv = | classis = Magnoliopsida | ordo_sv = | ordo = Brassicales | familia_sv = | familia = Brassicaceae | genus_sv = | genus = Alyssum | species_sv = | species = '''Alyssum scardicum''' | taxon = Alyssum scardicum | taxon_authority = [[Richard von Wettstein|Wettst.]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = ''Alyssum montanum'' subsp.'' scardicum'' <small>([[Richard von Wettstein|Wettst.]]) [[August von Hayek|Hayek]]</small><br>''Alyssum cuneifolium'' var.'' pirinicum'' <small>[[Nikolai Andreev Stojanov|Stoj.]] & [[Boris T. Achtarov|Acht.]]</small><br>''Alyssum cuneifolium'' subsp.'' pirinicum'' <small>([[Nikolai Andreev Stojanov|Stoj.]] & [[Boris T. Achtarov|Acht.]]) [[Nikolai Andreev Stojanov|Stoj.]]</small><br>''Alyssum bosniacum'' <small>[[Günther von Mannagetta und Lërchenau Beck|Beck]]</small> }} '''''Alyssum scardicum'''—'' [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] опишано од ботаничарот [[Ричард фон Ветштајн]]. ''Alyssum scardicum'' припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Игловрв|''Alyssum'']] и [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Зелки|''Brassicaceae'']].<ref name="COL" /><ref name="source">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.cbif.gc.ca/pls/spec/brassicaceae |title=Brassicaceae species checklist and database |accessdate=2026-06-08 |archive-date=2014-08-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140829152507/http://www.cbif.gc.ca/pls/spec/brassicaceae |url-status=bot: unknown }}</ref> == Опис и распространетост == Сиво-зелено растение, високо 5-20 см, силно разгрането во основата, со повеќе цветни стебленца и кратки или долги вегетативни гранчиња. [[Стебло|Стебленцата]] се вертикални, во основата полукружно свиткани, зелени или црвенкави, со ретки прилегнати ѕвездести влакна и листови по должината. Базалните листови се елиптично-ланцетни, тапи на врвот, постепено стеснети во кратка дршка, со ретки ѕвездести влакна (0,4-0,6 мм, 6-10 краци), што им дава зелена боја. Стеблените листови се линејно-ланцетни или линејни, заострени на врвот; вегетативните листови се елиптично-ланцетни и сиво-зелени. [[Цвет]]овите се во густи гроздовидни [[Соцветие|соцветија]] што при прецветување малку се издолжуваат. Цветните дршки имаат мали прилегнати ѕвездести влакна и распрснати еднокраки, двокраки или повеќекраки влакна. Чашкините ливчиња се долги 2,5-3,5 мм, широко-елиптични, жолто-зелени или жолти, со ретки ѕвездести влакна и тесен мембранозен раб, понекогаш со 1-2 четинести влакна на врвот. Венечните ливчиња се долги 5-6 мм, горе широки околу 4 мм, надолу нагло стеснети, во средината повторно проширени и кон основата клиновидно стеснети, со неколку ѕвездести влакна одоздола. Подолгите прашници имаат крилест израсток со 1-2 запчиња, целосно сраснат со филаментот; покусите имаат линеен израсток, сраснат само во долниот дел. Шушменчињата (плодниците) се елиптични до круглести, на врвот вдлабнати, од двете страни подуени (едната поиспакната), со рамни рабови и тенки ѕвездести влакна со допрени краци. Столпчето е долго 3-4 мм. Семките се темнокафеави, со тесен крилест раб. Плодните дршки достигнуваат до 10 мм должина.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија, Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1995|location=Скопје|pages=668-669}}</ref> Расте на варовнички и силикатни карпи, камењари и точила, на височини од 2.000 до 2.764 м.<ref name=":0" /> == Варијабилност == * ''Alyssum scardicum var. scardicum'' - Шушменчињата му се елиптични. Познат за [[Шар Планина]] и [[Кораб]].<ref name=":0" /> * ''Alyssum scardicum var. elongatum'' - Шушменчињата му се округли. Познат за [[Шар Планина]] и [[Кораб]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery> Податотека:Alyssum scardicum 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum scardicum Податотека:Alyssum scardicum 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum scardicum Податотека:Alyssum scardicum 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum scardicum Податотека:Alyssum scardicum 05 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum scardicum Податотека:Alyssum scardicum 06 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum scardicum </gallery> == Наводи == {{Наводи}} {{таксонска лента}} [[Категорија:Игловрв]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] kpxr9c3z90ut4cthm3xebj6n87pn44j 0 1397269 5601694 5600177 2026-07-29T05:50:45Z Bjankuloski06 332 5601694 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Taxobox | name = ''Alyssum skopjense'' | status = | image = Alyssum skopjensis - Flora Exsiccata Macedonica.jpg | image_caption =Alyssum skopjense | domain_sv = | domain = | regnum_sv = | regnum = Plantae | divisio_sv = | divisio = Tracheophyta | classis_sv = | classis = Magnoliopsida | ordo_sv = | ordo = Brassicales | familia_sv = | familia = Brassicaceae | genus_sv = | genus = Alyssum | species_sv = | species = '''Alyssum skopjense''' | taxon = Alyssum skopjense | taxon_authority = [[Кирил Мицевски]]. | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }}'''''Alyssum skopjense''''' ''—'' [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] опишано од ботаничарот [[Кирил Мицевски]]. ''Alyssum skopjense'' ''(Alyssum skopjensis)'' припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Игловрв|''Alyssum'']] и [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Зелки|''Brassicaceae'']].<ref name="GBIF">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gbif.org/species/3044728|title=GBIF|archive-url=https://web.archive.org/web/20230401102716/https://www.gbif.org/species/3044728|archive-date=1 април 2023|dead-url=hayır|accessdate=13 јануари 2024}}</ref> == Опис и распространетост == Растението е силно разгрането при основата, со многу вертикални стебла и базални вегетативни гранчиња. [[Стебло]]то е високо до 40 см, обично неразгрането или ретко разгрането, покриено со густи прилепени ѕвездести влакна со 16–25 зраци. [[Лист]]овите на стеблото се обратно-јајцевидно-ланцетни или ланцетни, врвот остар, основата постепено стеснета; горната страна сиво-зелена, долната бела поради густите ѕвездести влакна. Листовите на вегетативните гранчиња се густи и збиени, од двете страни бели поради густите влакна; влакната со дијаметар 0,4–0,5 мм. [[Соцветие]]то е штитовидно. [[Цвет]]овите се долги околу 3 мм. Цветните дршки долги 2 мм, со густи прилепени влакна; плодните дршки долги 3 мм. Чашкините ливчиња зелени, долги 2 мм, со ретки влакна и тесен ципест раб. Венечните ливчиња жолти, долги 3 мм, обратно-јајцевидни, кон основата клиновидно стеснети, со ретки влакна одоздола. Израстокот на филаментот кај долгите прашници е назабен, понекогаш целосен, и околу 3/4 сраснат со филаментот. Шушменчињата се елиптични, основата и врвот се клиновидно заострени, долги 3–4 мм и широки 2–2,5 мм, покриени со густи влакна; влакната се широки 0,26–0,30 мм, со 12–25 зраци што се допираат; зраците се дебели, цврсти и брадавичести. Капачињата на шушменчињата се сплеснати или едното малку подуено. Столпчето е голо и долго 1,5–1,75 мм. [[Семе|Семките]] најчесто имаат тесно крило, широко 0,15–0,20 (до 0,30) мм, кафеаво. Шушменчињата најчесто содржат само една семка.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија, Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1995|location=Скопје|pages=679-680}}</ref> Расте на ситен серпентински камењар или нанос. Познат за [[Скопје]]: [[Дервенска Клисура|Жеденска Клисура]] - кон с. [[Рашче]]; [[Скопска Црна Гора]] - помеѓу с. [[Бразда]] и с. [[Горњане|Горњани]] (Групче).<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery> Податотека:Alyssum skopjensis 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum skopjensis Податотека:Alyssum skopjensis 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum skopjensis Податотека:Alyssum skopjensis 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum skopjensis Податотека:Alyssum skopjensis 05 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum skopjensis Податотека:Alyssum skopjensis 06 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum skopjensis Податотека:Alyssum skopjensis 07 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum skopjensis Податотека:Alyssum skopjensis 08 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum skopjensis </gallery> == Наводи == {{Наводи}} {{таксонска лента}} == Надворешни врски == * {{Ризница-вметнато}} * {{Викивидови-ред}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Ендемска флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] ga8dlizxyen7kmapy3dcxfbac5t7m1a 0 1397322 5601691 5574342 2026-07-29T05:47:30Z Bjankuloski06 332 Додадена категорија 5601691 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Taxobox | name = ''Alyssum strigosum'' | status = | image =Alyssum strigosum - fruits.JPG | image_caption = Alyssum strigosum | domain_sv = | domain = | regnum_sv = | regnum = Plantae | divisio_sv = | divisio = Tracheophyta | classis_sv = | classis = Magnoliopsida | ordo_sv = | ordo = Brassicales | familia_sv = | familia = Brassicaceae | genus_sv = | genus = Alyssum | species_sv = | species = '''Alyssum strigosum''' | taxon = Alyssum strigosum | taxon_authority = [[Џозеф Бенкс]] & [[Даниел Карл Соландер]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = ''Alyssum strigosum'' subsp.'' strigosum'' <small>[[Joseph Banks|Banks]] & [[Daniel Solander|Sol.]]</small><br>''Alyssum strigosum'' subsp.'' cedrorum'' <small>([[Heinrich Wilhelm Schott|Schott]] & [[Karl Theodor Kotschy|Kotschy]]) [[Theodore `Ted' Robert Dudley|T.R. Dudley]]</small><br>''Alyssum minus'' var.'' strigosum'' <small>([[Joseph Banks|Banks]] & [[Daniel Solander|Sol.]]) [[Michael Zohary|Zohary]]</small><br>''Alyssum minus'' subsp.'' strigosum'' <small>([[Joseph Banks|Banks]] & [[Daniel Solander|Sol.]]) [[Nikolai Andreev Stojanov|Stoj.]]</small><br>''Alyssum micropetalum'' <small>[[Fisch. (auktor)|Fisch.]]</small><br>''Alyssum cedrorum'' <small>[[Heinrich Wilhelm Schott|Schott]] & [[Karl Theodor Kotschy|Kotschy]]</small><br>''Alyssum campestre'' subsp.'' strigosum'' <small>([[Joseph Banks|Banks]] & [[Daniel Solander|Sol.]]) J. Jalas</small> }}'''''Alyssum strigosum''''' ''—'' [[Вид (биологија)|вид]] [[Едногодишно растение|едногодишно]] [[Растенија|растение]] опишано од ботаничарите [[Џозеф Бенкс]] и [[Даниел Карл Соландер]]. ''Alyssum strigosum'' припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Alyssum]]'' и [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Зелки|''Brassicaceae'']]. == Опис и распространетост == Растение со сиво-зелена боја, силно разгрането при основата, со повеќе вертикални стебленца. Стебленцата се покриени со густи прилепени влакна. [[Лист]]овите се долгнавести, од обратно-јајцевидни до ланцетни, врвот е остар, основата постепено се стеснува во кратка дршка; долната страна има погусти влакна со долги краци. [[Цвет]]овите се групирани во густо гроздовидно [[соцветие]] што при формирањето на плодови силно се издолжува. Чашкините ливчиња имаат зелена боја, долги се 1,5 мм, со влакна со долги краци што странично стрчат, особено во горниот дел. Венечните ливчиња се долги 2,5 мм, со засечен врв и стеснета основа; прво жолти, подоцна побелуваат. Подолгите прашници имаат запчест израсток на врвот од филаментот; покусите прашници имаат лушпа долга 3/4 од филаментот, споена до половина. Шушменчињата (плодовите) се долги 3,5–6 мм, со мали влакна, меѓу кои има груби двокраки влакна со долги краци или трокраки со еден краток и два долги расперени краци. Столпчето е без влакна. Семките се светлокафеави. Плодните дршки се долги 2,5–4 мм, со влакна (ѕвездести) со силно расперени краци.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија, Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1995|location=Скопје|pages=664}}</ref> Расте на брдски пасишта, каменливи тревни почви и варовнички карпи, до 1000 метри надморска височина. Се среќава во: [[Скопје]], [[Куманово]], [[Крива Паланка]], [[Овче Поле]], [[Штип]], [[Делчево]], [[Пробиштип]], [[Велес]], [[Неготино]], [[Охрид]], [[Гевгелија]], [[Валандово]] и клусурите на реките: [[Треска]], [[Бабуна (река)|Бабуна]], [[Тополка]], [[Раец (река)|Раец]], [[Таорска Клисура]] и [[Демиркаписка Клисура]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery> Податотека:Alyssum_strigosum_-_fruits.JPG|врска=Fil:Alyssum_strigosum_-_fruits.JPG Податотека:Alyssum strigosum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum strigosum Податотека:Alyssum strigosum 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum strigosum Податотека:Alyssum strigosum 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum strigosum Податотека:Alyssum strigosum 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum strigosum </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Alyssum strigosum|''Alyssum strigosum''}} {{Викивидови|Alyssum strigosum|''Alyssum strigosum''}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Игловрв]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] jdu88j94uodljt6y06uzsaksm32if35 0 1397364 5601656 5600324 2026-07-29T04:38:32Z Bjankuloski06 332 отстранета [[Категорија:Флора]]; додадена [[Категорија:Игловрв]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5601656 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=Alyssum montanum ENBLA06.jpg |image_caption=''[[Alyssum montanum]]'' |taxon=Alyssum |authority=[[L.]] |synonyms = *''Adyseton'' {{small|Adans.}} *''Alysson'' {{small|Crantz, orth. var.}} *''Gamosepalum'' {{small|Hausskn.}} *''Moenchia'' {{small|Roth}} *''Psilonema'' {{small|C.A.Mey.}} |synonyms_ref = <ref name = powo>{{cite web |title=''Alyssum'' L. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:60433920-2 |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=17 September 2025}}</ref> }} '''''Alyssum,''''' '''игловрв''' е [[Род (биологија)|род]] од над сто видови цветни растенија од семејството [[Зелки|Brassicaceae]], родени во умерена Европа, Азија и северна Африка, со најголема разновидност на видови во медитеранскиот регион. Родот опфаќа [[Едногодишно растение|едногодишни]] и [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] [[Тревесто растение|тревни]] растенија или (ретко) мали [[Грмушка|грмушки]], кои растат до 10-100&nbsp;см високи, со издолжено-овални листови. Цветовите се карактеристично мали и групирани во терминални гроздови, тие често се жолти или бели, но можат да бидат розови или виолетови. Родовите ''[[Lobularia]]'', ''[[Aurinia]]'' и ''[[Odontarrhena]]'' се тесно поврзани со ''Alyssum'' и порано биле вклучени во него. Широко култивираниот вид ''Alyssum maritimum'', сега е ''[[Lobularia maritima]]'', а ''Alyssum saxatile'' сега е ''[[Aurinia saxatilis]]''. Листовите од овие растенија се храна за гасениците на одредени [[Пеперуги|видови пеперуги]], вклучувајќи го и ''[[Orthonama obstipata]]''. Сепак, зајаците не ги јадат.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gardenguides.com|title=Home|work=Garden Guides}}</ref> == Видови == === Прифатени === Следниов список е на прифатени видови. Ѕвездичката означува привремено прифатени имиња. ''[[Plants of the World Online]]'' прифаќа 115 видови. Видовите и синонимите прифатени од PoWO, но не и од ''AlyBase,'' се наведени исто така. {{div col|colwidth=15em}} *''[[Alyssum aizoides]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Alyssum alyssoides]]'' {{small|(L.) L.}} *''[[Alyssum amasianum]]'' {{small|Karabacak & A.Duran}}<ref name = powo/> *''[[Alyssum anamense]]'' {{small|Velen.}}<ref name = powo/> *''[[Alyssum andinum]]'' {{small|Rupr.}} *''[[Alyssum argyrophyllum]]'' {{small|Schott & Kotschy}} *''[[Alyssum armenum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Alyssum artvinense]]'' {{small|N.Busch}} *''[[Alyssum atlanticum]]'' {{small|Desf.}} *''[[Alyssum aurantiacum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Alyssum austrodalmaticum]]'' {{small|Trinajstić}} *''[[Alyssum bargalense]]''<!--Micevski-->* *''[[Alyssum baumgartnerianum]]'' {{small|Bornm. ex Baumg.}} *''[[Alyssum blancheanum]]'' {{small|Gomb.}} *''[[Alyssum bornmuelleri]]'' {{small|Hausskn. ex Degen}} *''[[Alyssum bosniacum]]'' {{small|Beck}} *''[[Alyssum bulbotrichum]]'' {{small|Hausskn. & Bornm.}} *''[[Alyssum cacuminum]]'' {{small|Španiel, Marhold & Lihová}} *''[[Alyssum caespitosum]]'' {{small|Baumg.}} *''[[Alyssum calycocarpum]]'' {{small|Rupr.}} *''[[Alyssum cephalotes]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Alyssum clausonis]]'' {{small|Pomel}}* (synonym of ''A. atlanticum'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum cognense]]'' {{small|Španiel, K.Kaplan, Juillerat & B.Bäumler}} *''[[Alyssum collinum]]'' {{small|Brot.}} *''[[Alyssum contemptum]]'' {{small|Schott & Kotschy}} *''[[Alyssum corningii]]'' {{small|T.R.Dudley}} *''[[Alyssum cuneifolium]]'' {{small|Ten.}} *''[[Alyssum dagestanicum]]'' {{small|Rupr.}} *''[[Alyssum damascenum]]'' {{small|Boiss. & Gaill.}} *''[[Alyssum dasycarpum]]'' {{small|Stephan ex Willd.}} *''[[Alyssum decoloratum]]'' {{small|Pomel}}* (synonym of ''A. atlanticum'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum degenianum]]'' {{small|Nyár.}}<ref name = powo/> *''[[Alyssum desertorum]]'' {{small|Stapf}}<ref name = powo/> *''[[Alyssum diffusum]]'' {{small|Ten.}} *''[[Alyssum dimorphosepalum]]'' {{small|Eig}} *''[[Alyssum doerfleri]]'' {{small|Degen}} *''[[Alyssum embergeri]]'' {{small|Quézel}}* (synonym of ''A. atlanticum'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum erosulum]]'' {{small|Gennari & Pestal. ex Clementi}} *''[[Alyssum fastigiatum]]'' {{small|Heywood}} *''[[Alyssum flahaultianum]]'' {{small|Emb. ex Greuter}}* (synonym of ''A. atlanticum'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum flexicaule]]'' {{small|Jord.}} *''[[Alyssum foliosum]]'' {{small|Bory & Chaub.}} *''[[Alyssum fulvescens]]'' {{small|Sm.}} *''[[Alyssum gallaecicum]]'' {{small|(S.Ortiz) Španiel, Marhold & Lihová}} *''[[Alyssum gmelinii]]'' {{small|Jord.}} *''[[Alyssum granatense]]'' {{small|Boiss. & Reut.}} *''[[Alyssum gustavssonii]]'' {{small|Hartvig}} *''[[Alyssum hajastanum]]'' {{small|Avet.}} *''[[Alyssum handelii]]'' {{small|Hayek}} *''[[Alyssum harputicum]]'' {{small|T.R.Dudley}} *''[[Alyssum hezarmasjedense]]'' {{small|Kavousi & Nazary}} *''[[Alyssum hirsutum]]'' {{small|M.Bieb.}} *''[[Alyssum idaeum]]'' {{small|Boiss. & Heldr.}} *''[[Alyssum iljinskae]]'' {{small|V.I.Dorof.}} *''[[Alyssum iranicum]]'' {{small|Hausskn. ex Baumg.}} *''[[Alyssum kaynakiae]]'' {{small|Yılmaz}} *''[[Alyssum kotovii]]'' {{small|A.P.Iljinsk.}}* (synonym of ''A. repens'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum lanceolatum]]'' {{small|Baumg.}} *''[[Alyssum lassiticum]]'' {{small|Halácsy}} *''[[Alyssum lenense]]'' {{small|Adams}} *''[[Alyssum lepidotostellatum]]'' {{small|(Hausskn. & Bornm.) T.R.Dudley}} *''[[Alyssum lepidotum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Alyssum loiseleurii]]'' {{small|P.Fourn.}} *''[[Alyssum luteolum]]'' {{small|Pomel}} *''[[Alyssum lycaonicum]]'' {{small|(O.E.Schulz) T.R.Dudley}} *''[[Alyssum macrocalyx]]'' {{small|Coss. & Durieu}} *''[[Alyssum macropodum]]'' {{small|Boiss. & Balansa}} *''[[Alyssum mazandaranicum]]'' {{small|Mirzadeh & Assadi}} *''[[Alyssum minutum]]'' {{small|Schltdl. ex DC.}} *''[[Alyssum misirdalianum]]'' {{small|Orcan & Binzet}} *''[[Alyssum moellendorfianum]]'' {{small|Asch. ex Beck}} *''[[Alyssum montanum]]'' {{small|L.}} *''[[Alyssum montenegrinum]]'' {{small|(Bald.) Španiel, Lihová & Marhold}}<ref name = powo/> *''[[Alyssum mouradicum]]'' {{small|Boiss. & Balansa}} *''[[Alyssum muelleri]]'' {{small|Boiss. & Buhse}} *''[[Alyssum musilii]]'' {{small|Velen.}}<ref name = powo/> *''[[Alyssum neglectum]]'' {{small|Magauer, Frajman & Schönsw.}} *''[[Alyssum nezaketiae]]'' {{small|Aytaç & H.Duman}}<ref name = powo/> *''[[Alyssum niveum]]'' {{small|T.R.Dudley}}<ref name = powo/> *''[[Alyssum numidicum]]'' {{small|Pomel}}* (synonym of ''A. atlanticum'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum ochroleucum]]'' {{small|Boiss. & A.Huet}} *''[[Alyssum orophilum]]'' {{small|Jord. & Fourr.}} *''[[Alyssum oschtenicum]]'' {{small|(N.Busch) Kharkev.}}<ref name = powo/> *''[[Alyssum paphlagonicum]]'' {{small|(Hausskn.) T.R.Dudley}} *''[[Alyssum patulum]]'' {{small|Pomel}}* (synonym of ''A. atlanticum'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum persicum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Alyssum pirinicum]]'' {{small|(Stoj. & Acht.) Ančev}} *''[[Alyssum pluscanescens]]'' {{small|(Raim. ex Jos.Baumgartner) Španiel, Lihová & Marhold}} *''[[Alyssum pogonocarpum]]'' {{small|Carlström}} *''[[Alyssum praecox]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Alyssum propinquum]]'' {{small|Baumg.}} *''[[Alyssum pseudomouradicum]]'' {{small|Hausskn. & Bornm. ex Baumg.}} *''[[Alyssum pulvinare]]'' {{small|Velen.}} *''[[Alyssum reiseri]]'' {{small|Velen.}} *''[[Alyssum repens]]'' {{small|Baumg.}} *''[[Alyssum rhodanense]]'' {{small|Jord. & Fourr.}} *''[[Alyssum rossetii]]'' {{small|Španiel, Bovio & K.Kaplan}} *''[[Alyssum rostratum]]'' {{small|Steven}} *''[[Alyssum scutigerum]]'' {{small|Durieu}} *''[[Alyssum siculum]]'' {{small|Jord.}} *''[[Alyssum simplex]]'' {{small|Rudolphi}} *''[[Alyssum simulans]]'' {{small|Runemark ex Hartvig}} *''[[Alyssum smyrnaeum]]'' {{small|C.A.Mey.}} *''[[Alyssum speciosum]]'' {{small|Pomel}}* (synonym of ''A. atlanticum'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum sphacioticum]]'' {{small|Boiss. & Heldr.}} *''[[Alyssum stapfii]]'' {{small|Vierh.}} *''[[Alyssum stenostachyum]]'' {{small|Botsch. & Vved.}}* (synonym of ''A. szovitsianum'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum stribrnyi]]'' {{small|Velen.}} (synonym of ''A. spruneri'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum strictum]]'' {{small|Willd.}} *''[[Alyssum strigosum]]'' {{small|Banks & Sol.}} *''[[Alyssum sulphureum]]'' {{small|T.R.Dudley & Hub.-Mor.}} *''[[Alyssum szovitsianum]]'' {{small|Fisch. & C.A.Mey.}} *''[[Alyssum taygeteum]]'' {{small|Heldr.}} *''[[Alyssum tetrastemon]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Alyssum thymops]]'' {{small|(Hub.-Mor. & Reese) T.R.Dudley}} *''[[Alyssum trichocarpum]]'' {{small|T.R.Dudley & Hub.-Mor.}} *''[[Alyssum trichostachyum]]'' {{small|Rupr.}} *''[[Alyssum turkestanicum]]'' {{small|Regel & Schmalh.}} *''[[Alyssum umbellatum]]'' {{small|Desv.}} *''[[Alyssum vernale]]'' {{small|Kit. ex Hornem.}} *''[[Alyssum wierzbickii]]'' {{small|Heuff.}} *''[[Alyssum wulfenianum]]'' {{small|Willd.}} *''[[Alyssum xanthocarpum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Alyssum xiphocarpum]]'' {{small|Candargy}}<ref name = powo/> {{div col end}} === Претходно вклучени видови === Следните имиња се наведени од ''World Flora Online'' како прифатени (од крајот на 2021 година),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-4000001442#children|title=Alyssum L.|work=World Flora Online|accessdate=27 December 2021}}</ref> но во ''AlyBase''<ref name="AlyBase">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.alysseae.sav.sk/|title=AlyBase – database of names, chromosome numbers, and ploidy levels of Alysseae (Brassicaceae)|last=Španiel, S.|last2=Kempa, M.|accessdate=27 December 2021|last3=Salmerón-Sánchez, E.|last4=Fuertes-Aguilar, J.|last5=Francisco Mota, J.|last6=Al-Shehbaz, I.A.|last7=German, D.A.|last8=Olšavská, K.|last9=Šingliarová, B.}}</ref> или се доделени на различни родови (обично врз основа на студии за молекуларна филогенија) или се сведени на синоними. Прашалник означува сомнителни синоними или имиња на видови со нерешен таксономски статус. {{div col|colwidth=32em}} *''Alyssum akamasicum'' {{small|B.L.Burtt}} → ''[[Odontarrhena akamasica]]'' *''Alyssum algeriense'' {{small|Pomel}} → ''[[Alyssum granatense]]''? *''Alyssum alpestre'' {{small|L.}} → ''[[Odontarrhena alpestris]]'' *''Alyssum anamense'' {{small|Velen.}} → ''[[Odontarrhena singarensis]]''? *''Alyssum anatolicum'' {{small|Hausskn. ex Nyár.}} → ''[[Odontarrhena anatolica]]'' *''Alyssum antiatlanticum'' {{small|Emb. & Maire}} → ''[[Cuprella antiatlantica]]'' *''Alyssum arabicum'' {{small|(Boiss.) T.Durand & Schinz}} → ''[[Lobularia arabica]]'' *''Alyssum argenteum'' {{small|All.}} → ''[[Odontarrhena argentea]]'' *''Alyssum aureum'' {{small|(Fenzl) Boiss.}} → ''[[Meniocus aureus]]'' *''Alyssum bertolonii'' {{small|Desv.}} → ''[[Odontarrhena bertolonii]]'' *''Alyssum blepharocarpum'' {{small|T.R.Dudley & Hub.-Mor.}} → ''[[Meniocus blepharocarpus]]'' *''Alyssum bracteatum'' {{small|Boiss. & Buhse}} → ''[[Odontarrhena bracteata]]'' *''[[Alyssum brughieri]]'' {{small|Brein ex Colla}} ([[unplaced]])<ref name = powo/> *''Alyssum caliacrae'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena tortuosa]]'' subsp. ''caliacrae'' *''Alyssum callichroum'' {{small|Boiss. & Balansa}} → ''[[Odontarrhena callichroa]]'' *''Alyssum caricum'' {{small|T.R.Dudley & Hub.-Mor.}} → ''[[Odontarrhena carica]]'' *''Alyssum cassium'' {{small|Boiss.}} → ''[[Odontarrhena cassia]]'' *''Alyssum chondrogynum'' {{small|B.L.Burtt}} → ''[[Odontarrhena chondrogyna]]'' *''Alyssum cilicicum'' {{small|Boiss. & Balansa}} → ''[[Odontarrhena cilicica]]'' *''Alyssum cochleatum'' {{small|Coss. & Durieu}} → ''[[Hormathophylla cochleata]]'' *''Alyssum condensatum'' {{small|Boiss. & Hausskn.}} → ''[[Odontarrhena condensata]]'' *''Alyssum constellatum'' {{small|Boiss.}} → ''[[Odontarrhena constellata]]'' *''Alyssum corsicum'' {{small|Duby}} → ''[[Odontarrhena corsica]]'' *''Alyssum corymbosoides'' {{small|Formánek}} → ''[[Odontarrhena corymbosoidea]]'' *''Alyssum crenulatum'' {{small|Boiss. & Heldr.}} → ''[[Odontarrhena crenulata]]'' *''Alyssum curetum'' {{small|Gand.}} → ''[[Alyssum idaeum]]'' *''Alyssum cypricum'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena cyprica]]'' *''Alyssum davisianum'' {{small|T.R.Dudley}} → ''[[Odontarrhena davisiana]]'' *''Alyssum davisianum'' {{small|T.R.Dudley}} → ''[[Odontarrhena davisiana]]'' *''Alyssum debarense'' {{small|Micevski}} → ''[[Odontarrhena debarensis]]'' *''Alyssum degenianum'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena muralis]]'' *''Alyssum densistellatum'' {{small|T.R.Dudley}} → ''[[Alyssum montanum]]'' s.l. *''Alyssum desertorum'' {{small|Stapf}} → ''[[Alyssum turkestanicum]]'' *''Alyssum dimorphosepalum'' {{small|Eig}} → ''[[Alyssum iranicum]]'' *''Alyssum discolor'' {{small|T.R.Dudley & Hub.-Mor.}} → ''[[Odontarrhena discolor]]'' *''Alyssum djurdjurae'' {{small|Chabert}} → ''[[Odontarrhena serpyllifolia]]'' *''Alyssum dubertretii'' {{small|Gomb.}} → ''[[Odontarrhena dubertretii]]'' *''Alyssum dudleyi'' {{small|Adıgüzel & R.D.Reeves}} → ''[[Odontarrhena dudleyi]]'' *''Alyssum emarginatum'' {{small|(Boiss.) Rouy}} → ''[[Bornmuellera emarginata]]'' *''Alyssum erigens'' {{small|Jord. & Fourr.}} → ''[[Alyssum vernale]]'' *''Alyssum eriophyllum'' {{small|Boiss. & Hausskn.}} → ''[[Odontarrhena eriophylla]]'' *''Alyssum euboeum'' {{small|Halácsy}} → ''[[Odontarrhena euboea]]'' *''Alyssum fallacinum'' {{small|Hausskn.}} → ''[[Odontarrhena heldreichii]]'' *''Alyssum fedtschenkoanum'' {{small|N.Busch}} → ''[[Odontarrhena fedtschenkoana]]'' *''Alyssum filiforme'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena filiformis]]'' *''Alyssum floribundum'' {{small|Boiss. & Balansa}} → ''[[Odontarrhena floribunda]]'' *''Alyssum fragillimum'' {{small|(Bald.) Rech.f.}} → ''[[Odontarrhena fragillima]]'' *''Alyssum gadorense'' {{small|P.Küpfer}} → ''[[Alyssum fastigiatum]]'' *''Alyssum gehamense'' {{small|Fed.}} → ''[[Odontarrhena gehamensis]]'' *''Alyssum gevgelicense'' {{small|Micevski}} → ''[[Odontarrhena gevgelicensis]]'' *''Alyssum giosnanum'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena giosnana]]'' *''Alyssum globosum'' {{small|(Desv.) Kuntze}} → ''[[Physaria globosa]]'' *''Alyssum gymnopodum'' {{small|P.A.Smirn.}} → ''[[Odontarrhena tortuosa]]'' subsp. ''cretacea'' *''Alyssum hakaszkii'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena obovata]]'' *''Alyssum haussknechtii'' {{small|Boiss.}} → ''[[Odontarrhena haussknechtii]]'' *''Alyssum heldreichii'' {{small|Hausskn.}} → ''[[Odontarrhena heldreichii]]'' *''Alyssum heterotrichum'' {{small|Boiss.}} → ''[[Meniocus heterotrichus]]'' *''Alyssum homalocarpum'' {{small|(Fisch. & C.A.Mey.) Boiss.}} → ''[[Cuprella homalocarpa]]'' *''Alyssum huber-morathii'' {{small|T.R.Dudley}} → ''[[Odontarrhena huber-morathii]]'' *''Alyssum huetii'' {{small|Boiss.}} → ''[[Meniocus huetii]]'' *''Alyssum kavadarcense'' {{small|Micevski}} → ''[[Odontarrhena kavadarcensis]]'' *''Alyssum klimesii'' {{small|Al-Shehbaz}} → ''[[Ladakiella klimesii]]'' *''Alyssum kurdicum'' {{small|(Boiss.) Nyár.}} → ''[[Odontarrhena kurdica]]'' *''Alyssum lanigerum'' {{small|DC.}} → ''[[Odontarrhena lanigera]]'' *''Alyssum leiocarpum'' {{small|Pomel}} → ''[[Alyssum minutum]]'' *''Alyssum lesbiacum'' {{small|(P.Candargy) Rech.f.}} → ''[[Odontarrhena lesbiaca]]'' *''Alyssum libanoticum'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena libanotica]]'' *''Alyssum linifolium'' {{small|Stephan ex Willd.}} → ''[[Meniocus linifolius]]'' *''Alyssum longistylum'' {{small|(Sommier & Levier) Grossh.}} → ''[[Odontarrhena tortuosa]]'' subsp. ''tortuosa'' *''Alyssum luteolum'' {{small|Pomel}} → ''[[Alyssum granatense]]''? *''Alyssum markgrafii'' {{small|O.E.Schulz}} → ''[[Odontarrhena markgrafii]]'' *''Alyssum masmenaeum'' {{small|Boiss.}} → ''[[Odontarrhena masmenaea]]'' *''Alyssum mazandaranicum'' {{small|Mirzadeh & Assadi}} → ''[[Alyssum turkestanicum]]'' *''Alyssum meniocoides'' {{small|Boiss.}} → ''[[Meniocus meniocoides]]'' *''Alyssum microphylliforme'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena tortuosa]]'' subsp. ''tortuosa''? *''Alyssum mozaffarianii'' {{small|Kavousi}} → ''[[Odontarrhena mozaffarianii]]'' *''Alyssum mughlaei'' {{small|Orcan}} → ''[[Odontarrhena mughlaei]]'' *''Alyssum murale'' {{small|Waldst. & Kit.}} → ''[[Odontarrhena muralis]]'' *''Alyssum musilii'' {{small|Velen.}} → ''[[Cuprella homalocarpa]]'' *''Alyssum nebrodense'' {{small|Tineo}} → ''[[Odontarrhena nebrodensis]]'' *''Alyssum obovatum'' {{small|(C.A.Mey.) Turcz.}} → ''[[Odontarrhena obovata]]'' *''Alyssum obtusifolium'' {{small|Steven ex DC.}} → ''[[Odontarrhena obtusifolia]]'' *''[[Alyssum odoratum]]''? {{small|Colla}} *''Alyssum orbelicum'' {{small|Ančev & Uzunov}} → ''[[Odontarrhena orbelica]]'' *''Alyssum orbiculare'' {{small|(Regel) Nyár.}} → ''[[Odontarrhena obovata]]'' *''Alyssum ovirense'' {{small|A.Kern.}} → ''[[Alyssum wulfenianum]]'' subsp. ''ovirense'' *''Alyssum oxycarpum'' {{small|Boiss. & Balansa}} → ''[[Odontarrhena oxycarpa]]'' *''Alyssum pateri'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena pateri]]'' *''Alyssum peltarioides'' {{small|Boiss.}} → ''[[Odontarrhena peltarioidea]]'' *''Alyssum penjwinense'' {{small|T.R.Dudley}} → ''[[Odontarrhena penjwinensis]]'' *''Alyssum pinifolium'' {{small|(Nyár.) T.R.Dudley}} → ''[[Odontarrhena pinifolia]]'' *''Alyssum polycladum'' {{small|Rech.f.}} → ''[[Odontarrhena polyclada]]'' *''Alyssum pterocarpum'' {{small|T.R.Dudley}} → ''[[Odontarrhena pterocarpa]]'' *''Alyssum robertianum'' {{small|Bernard ex Gren. & Godr.}} → ''[[Odontarrhena robertiana]]'' *''Alyssum samariferum'' {{small|Boiss. & Hausskn.}} → ''[[Odontarrhena samarifera]]'' *''Alyssum samium'' {{small|T.R.Dudley & Christod.}} → ''[[Odontarrhena samia]]'' *''Alyssum scardicum'' {{small|Wettst.}} → ''[[Alyssum montanum]]'' s.l. *''Alyssum sergievskajae'' {{small|Krasnob.}} → ''[[Stevenia sergievskajae]]'' *''Alyssum serpentinum'' {{small|Micevski}} → ''[[Odontarrhena serpentina]]'' *''[[Alyssum serpyllifolium]]'' {{small|Desf.}} → ''[[Odontarrhena serpyllifolia]]'' *''Alyssum sibiricum'' {{small|Willd.}} → ''[[Odontarrhena sibirica]]'' *''Alyssum singarense'' {{small|Boiss. & Hausskn.}} → ''[[Odontarrhena singarensis]]'' *''Alyssum skopjense'' {{small|Micevski}} → ''[[Odontarrhena skopjensis]]'' *''Alyssum smolikanum'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena smolikana]]'' *''Alyssum spruneri'' {{small|Jord. & Fourr.}} → ''[[Alyssum montanum]]'' s.l. *''Alyssum stipitatum'' {{small|Kavousi & T.R.Dudley}} → ''[[Odontarrhena stipitata]]'' *''Alyssum stylare'' {{small|(Boiss. & Balansa) Boiss.}} → ''[[Meniocus stylaris]]'' *''Alyssum subbaicalicum'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena obovata]]'' *''Alyssum subspinosum'' {{small|T.R.Dudley}} → ''[[Odontarrhena subspinosa]]'' *''Alyssum syriacum'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena syriaca]]'' *''Alyssum szarabiacum'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena szarabiaca]]'' *''Alyssum tavolarae'' {{small|Briq.}} → ''[[Odontarrhena tavolarae]]'' *''Alyssum tenium'' {{small|Halácsy}} → ''[[Odontarrhena diffusa]]'' *''Alyssum tenuifolium'' {{small|Stephan ex Willd.}} → ''[[Stevenia tenuifolia]]'' *''Alyssum tortuosum'' {{small|Waldst. & Kit. ex Willd.}} → ''[[Odontarrhena tortuosa]]'' subsp. ''tortuosa'' *''Alyssum trapeziforme'' {{small|Bornm. ex Nyár.}} → ''[[Odontarrhena trapeziformis]]'' *''Alyssum troodi'' {{small|Boiss.}} → ''[[Odontarrhena troodi]]'' *''Alyssum turgidum'' {{small|T.R.Dudley}} → ''[[Odontarrhena turgida]]'' *''Alyssum virgatum'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena virgata]]'' {{div col end}} == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Игловрв]] ho5kyz57jspv34p6n852pjji40cpvrs 5601657 5601656 2026-07-29T04:38:48Z Bjankuloski06 332 додадена [[Категорија:Зелки]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5601657 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=Alyssum montanum ENBLA06.jpg |image_caption=''[[Alyssum montanum]]'' |taxon=Alyssum |authority=[[L.]] |synonyms = *''Adyseton'' {{small|Adans.}} *''Alysson'' {{small|Crantz, orth. var.}} *''Gamosepalum'' {{small|Hausskn.}} *''Moenchia'' {{small|Roth}} *''Psilonema'' {{small|C.A.Mey.}} |synonyms_ref = <ref name = powo>{{cite web |title=''Alyssum'' L. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:60433920-2 |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=17 September 2025}}</ref> }} '''''Alyssum,''''' '''игловрв''' е [[Род (биологија)|род]] од над сто видови цветни растенија од семејството [[Зелки|Brassicaceae]], родени во умерена Европа, Азија и северна Африка, со најголема разновидност на видови во медитеранскиот регион. Родот опфаќа [[Едногодишно растение|едногодишни]] и [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] [[Тревесто растение|тревни]] растенија или (ретко) мали [[Грмушка|грмушки]], кои растат до 10-100&nbsp;см високи, со издолжено-овални листови. Цветовите се карактеристично мали и групирани во терминални гроздови, тие често се жолти или бели, но можат да бидат розови или виолетови. Родовите ''[[Lobularia]]'', ''[[Aurinia]]'' и ''[[Odontarrhena]]'' се тесно поврзани со ''Alyssum'' и порано биле вклучени во него. Широко култивираниот вид ''Alyssum maritimum'', сега е ''[[Lobularia maritima]]'', а ''Alyssum saxatile'' сега е ''[[Aurinia saxatilis]]''. Листовите од овие растенија се храна за гасениците на одредени [[Пеперуги|видови пеперуги]], вклучувајќи го и ''[[Orthonama obstipata]]''. Сепак, зајаците не ги јадат.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gardenguides.com|title=Home|work=Garden Guides}}</ref> == Видови == === Прифатени === Следниов список е на прифатени видови. Ѕвездичката означува привремено прифатени имиња. ''[[Plants of the World Online]]'' прифаќа 115 видови. Видовите и синонимите прифатени од PoWO, но не и од ''AlyBase,'' се наведени исто така. {{div col|colwidth=15em}} *''[[Alyssum aizoides]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Alyssum alyssoides]]'' {{small|(L.) L.}} *''[[Alyssum amasianum]]'' {{small|Karabacak & A.Duran}}<ref name = powo/> *''[[Alyssum anamense]]'' {{small|Velen.}}<ref name = powo/> *''[[Alyssum andinum]]'' {{small|Rupr.}} *''[[Alyssum argyrophyllum]]'' {{small|Schott & Kotschy}} *''[[Alyssum armenum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Alyssum artvinense]]'' {{small|N.Busch}} *''[[Alyssum atlanticum]]'' {{small|Desf.}} *''[[Alyssum aurantiacum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Alyssum austrodalmaticum]]'' {{small|Trinajstić}} *''[[Alyssum bargalense]]''<!--Micevski-->* *''[[Alyssum baumgartnerianum]]'' {{small|Bornm. ex Baumg.}} *''[[Alyssum blancheanum]]'' {{small|Gomb.}} *''[[Alyssum bornmuelleri]]'' {{small|Hausskn. ex Degen}} *''[[Alyssum bosniacum]]'' {{small|Beck}} *''[[Alyssum bulbotrichum]]'' {{small|Hausskn. & Bornm.}} *''[[Alyssum cacuminum]]'' {{small|Španiel, Marhold & Lihová}} *''[[Alyssum caespitosum]]'' {{small|Baumg.}} *''[[Alyssum calycocarpum]]'' {{small|Rupr.}} *''[[Alyssum cephalotes]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Alyssum clausonis]]'' {{small|Pomel}}* (synonym of ''A. atlanticum'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum cognense]]'' {{small|Španiel, K.Kaplan, Juillerat & B.Bäumler}} *''[[Alyssum collinum]]'' {{small|Brot.}} *''[[Alyssum contemptum]]'' {{small|Schott & Kotschy}} *''[[Alyssum corningii]]'' {{small|T.R.Dudley}} *''[[Alyssum cuneifolium]]'' {{small|Ten.}} *''[[Alyssum dagestanicum]]'' {{small|Rupr.}} *''[[Alyssum damascenum]]'' {{small|Boiss. & Gaill.}} *''[[Alyssum dasycarpum]]'' {{small|Stephan ex Willd.}} *''[[Alyssum decoloratum]]'' {{small|Pomel}}* (synonym of ''A. atlanticum'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum degenianum]]'' {{small|Nyár.}}<ref name = powo/> *''[[Alyssum desertorum]]'' {{small|Stapf}}<ref name = powo/> *''[[Alyssum diffusum]]'' {{small|Ten.}} *''[[Alyssum dimorphosepalum]]'' {{small|Eig}} *''[[Alyssum doerfleri]]'' {{small|Degen}} *''[[Alyssum embergeri]]'' {{small|Quézel}}* (synonym of ''A. atlanticum'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum erosulum]]'' {{small|Gennari & Pestal. ex Clementi}} *''[[Alyssum fastigiatum]]'' {{small|Heywood}} *''[[Alyssum flahaultianum]]'' {{small|Emb. ex Greuter}}* (synonym of ''A. atlanticum'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum flexicaule]]'' {{small|Jord.}} *''[[Alyssum foliosum]]'' {{small|Bory & Chaub.}} *''[[Alyssum fulvescens]]'' {{small|Sm.}} *''[[Alyssum gallaecicum]]'' {{small|(S.Ortiz) Španiel, Marhold & Lihová}} *''[[Alyssum gmelinii]]'' {{small|Jord.}} *''[[Alyssum granatense]]'' {{small|Boiss. & Reut.}} *''[[Alyssum gustavssonii]]'' {{small|Hartvig}} *''[[Alyssum hajastanum]]'' {{small|Avet.}} *''[[Alyssum handelii]]'' {{small|Hayek}} *''[[Alyssum harputicum]]'' {{small|T.R.Dudley}} *''[[Alyssum hezarmasjedense]]'' {{small|Kavousi & Nazary}} *''[[Alyssum hirsutum]]'' {{small|M.Bieb.}} *''[[Alyssum idaeum]]'' {{small|Boiss. & Heldr.}} *''[[Alyssum iljinskae]]'' {{small|V.I.Dorof.}} *''[[Alyssum iranicum]]'' {{small|Hausskn. ex Baumg.}} *''[[Alyssum kaynakiae]]'' {{small|Yılmaz}} *''[[Alyssum kotovii]]'' {{small|A.P.Iljinsk.}}* (synonym of ''A. repens'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum lanceolatum]]'' {{small|Baumg.}} *''[[Alyssum lassiticum]]'' {{small|Halácsy}} *''[[Alyssum lenense]]'' {{small|Adams}} *''[[Alyssum lepidotostellatum]]'' {{small|(Hausskn. & Bornm.) T.R.Dudley}} *''[[Alyssum lepidotum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Alyssum loiseleurii]]'' {{small|P.Fourn.}} *''[[Alyssum luteolum]]'' {{small|Pomel}} *''[[Alyssum lycaonicum]]'' {{small|(O.E.Schulz) T.R.Dudley}} *''[[Alyssum macrocalyx]]'' {{small|Coss. & Durieu}} *''[[Alyssum macropodum]]'' {{small|Boiss. & Balansa}} *''[[Alyssum mazandaranicum]]'' {{small|Mirzadeh & Assadi}} *''[[Alyssum minutum]]'' {{small|Schltdl. ex DC.}} *''[[Alyssum misirdalianum]]'' {{small|Orcan & Binzet}} *''[[Alyssum moellendorfianum]]'' {{small|Asch. ex Beck}} *''[[Alyssum montanum]]'' {{small|L.}} *''[[Alyssum montenegrinum]]'' {{small|(Bald.) Španiel, Lihová & Marhold}}<ref name = powo/> *''[[Alyssum mouradicum]]'' {{small|Boiss. & Balansa}} *''[[Alyssum muelleri]]'' {{small|Boiss. & Buhse}} *''[[Alyssum musilii]]'' {{small|Velen.}}<ref name = powo/> *''[[Alyssum neglectum]]'' {{small|Magauer, Frajman & Schönsw.}} *''[[Alyssum nezaketiae]]'' {{small|Aytaç & H.Duman}}<ref name = powo/> *''[[Alyssum niveum]]'' {{small|T.R.Dudley}}<ref name = powo/> *''[[Alyssum numidicum]]'' {{small|Pomel}}* (synonym of ''A. atlanticum'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum ochroleucum]]'' {{small|Boiss. & A.Huet}} *''[[Alyssum orophilum]]'' {{small|Jord. & Fourr.}} *''[[Alyssum oschtenicum]]'' {{small|(N.Busch) Kharkev.}}<ref name = powo/> *''[[Alyssum paphlagonicum]]'' {{small|(Hausskn.) T.R.Dudley}} *''[[Alyssum patulum]]'' {{small|Pomel}}* (synonym of ''A. atlanticum'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum persicum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Alyssum pirinicum]]'' {{small|(Stoj. & Acht.) Ančev}} *''[[Alyssum pluscanescens]]'' {{small|(Raim. ex Jos.Baumgartner) Španiel, Lihová & Marhold}} *''[[Alyssum pogonocarpum]]'' {{small|Carlström}} *''[[Alyssum praecox]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Alyssum propinquum]]'' {{small|Baumg.}} *''[[Alyssum pseudomouradicum]]'' {{small|Hausskn. & Bornm. ex Baumg.}} *''[[Alyssum pulvinare]]'' {{small|Velen.}} *''[[Alyssum reiseri]]'' {{small|Velen.}} *''[[Alyssum repens]]'' {{small|Baumg.}} *''[[Alyssum rhodanense]]'' {{small|Jord. & Fourr.}} *''[[Alyssum rossetii]]'' {{small|Španiel, Bovio & K.Kaplan}} *''[[Alyssum rostratum]]'' {{small|Steven}} *''[[Alyssum scutigerum]]'' {{small|Durieu}} *''[[Alyssum siculum]]'' {{small|Jord.}} *''[[Alyssum simplex]]'' {{small|Rudolphi}} *''[[Alyssum simulans]]'' {{small|Runemark ex Hartvig}} *''[[Alyssum smyrnaeum]]'' {{small|C.A.Mey.}} *''[[Alyssum speciosum]]'' {{small|Pomel}}* (synonym of ''A. atlanticum'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum sphacioticum]]'' {{small|Boiss. & Heldr.}} *''[[Alyssum stapfii]]'' {{small|Vierh.}} *''[[Alyssum stenostachyum]]'' {{small|Botsch. & Vved.}}* (synonym of ''A. szovitsianum'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum stribrnyi]]'' {{small|Velen.}} (synonym of ''A. spruneri'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum strictum]]'' {{small|Willd.}} *''[[Alyssum strigosum]]'' {{small|Banks & Sol.}} *''[[Alyssum sulphureum]]'' {{small|T.R.Dudley & Hub.-Mor.}} *''[[Alyssum szovitsianum]]'' {{small|Fisch. & C.A.Mey.}} *''[[Alyssum taygeteum]]'' {{small|Heldr.}} *''[[Alyssum tetrastemon]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Alyssum thymops]]'' {{small|(Hub.-Mor. & Reese) T.R.Dudley}} *''[[Alyssum trichocarpum]]'' {{small|T.R.Dudley & Hub.-Mor.}} *''[[Alyssum trichostachyum]]'' {{small|Rupr.}} *''[[Alyssum turkestanicum]]'' {{small|Regel & Schmalh.}} *''[[Alyssum umbellatum]]'' {{small|Desv.}} *''[[Alyssum vernale]]'' {{small|Kit. ex Hornem.}} *''[[Alyssum wierzbickii]]'' {{small|Heuff.}} *''[[Alyssum wulfenianum]]'' {{small|Willd.}} *''[[Alyssum xanthocarpum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Alyssum xiphocarpum]]'' {{small|Candargy}}<ref name = powo/> {{div col end}} === Претходно вклучени видови === Следните имиња се наведени од ''World Flora Online'' како прифатени (од крајот на 2021 година),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-4000001442#children|title=Alyssum L.|work=World Flora Online|accessdate=27 December 2021}}</ref> но во ''AlyBase''<ref name="AlyBase">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.alysseae.sav.sk/|title=AlyBase – database of names, chromosome numbers, and ploidy levels of Alysseae (Brassicaceae)|last=Španiel, S.|last2=Kempa, M.|accessdate=27 December 2021|last3=Salmerón-Sánchez, E.|last4=Fuertes-Aguilar, J.|last5=Francisco Mota, J.|last6=Al-Shehbaz, I.A.|last7=German, D.A.|last8=Olšavská, K.|last9=Šingliarová, B.}}</ref> или се доделени на различни родови (обично врз основа на студии за молекуларна филогенија) или се сведени на синоними. Прашалник означува сомнителни синоними или имиња на видови со нерешен таксономски статус. {{div col|colwidth=32em}} *''Alyssum akamasicum'' {{small|B.L.Burtt}} → ''[[Odontarrhena akamasica]]'' *''Alyssum algeriense'' {{small|Pomel}} → ''[[Alyssum granatense]]''? *''Alyssum alpestre'' {{small|L.}} → ''[[Odontarrhena alpestris]]'' *''Alyssum anamense'' {{small|Velen.}} → ''[[Odontarrhena singarensis]]''? *''Alyssum anatolicum'' {{small|Hausskn. ex Nyár.}} → ''[[Odontarrhena anatolica]]'' *''Alyssum antiatlanticum'' {{small|Emb. & Maire}} → ''[[Cuprella antiatlantica]]'' *''Alyssum arabicum'' {{small|(Boiss.) T.Durand & Schinz}} → ''[[Lobularia arabica]]'' *''Alyssum argenteum'' {{small|All.}} → ''[[Odontarrhena argentea]]'' *''Alyssum aureum'' {{small|(Fenzl) Boiss.}} → ''[[Meniocus aureus]]'' *''Alyssum bertolonii'' {{small|Desv.}} → ''[[Odontarrhena bertolonii]]'' *''Alyssum blepharocarpum'' {{small|T.R.Dudley & Hub.-Mor.}} → ''[[Meniocus blepharocarpus]]'' *''Alyssum bracteatum'' {{small|Boiss. & Buhse}} → ''[[Odontarrhena bracteata]]'' *''[[Alyssum brughieri]]'' {{small|Brein ex Colla}} ([[unplaced]])<ref name = powo/> *''Alyssum caliacrae'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena tortuosa]]'' subsp. ''caliacrae'' *''Alyssum callichroum'' {{small|Boiss. & Balansa}} → ''[[Odontarrhena callichroa]]'' *''Alyssum caricum'' {{small|T.R.Dudley & Hub.-Mor.}} → ''[[Odontarrhena carica]]'' *''Alyssum cassium'' {{small|Boiss.}} → ''[[Odontarrhena cassia]]'' *''Alyssum chondrogynum'' {{small|B.L.Burtt}} → ''[[Odontarrhena chondrogyna]]'' *''Alyssum cilicicum'' {{small|Boiss. & Balansa}} → ''[[Odontarrhena cilicica]]'' *''Alyssum cochleatum'' {{small|Coss. & Durieu}} → ''[[Hormathophylla cochleata]]'' *''Alyssum condensatum'' {{small|Boiss. & Hausskn.}} → ''[[Odontarrhena condensata]]'' *''Alyssum constellatum'' {{small|Boiss.}} → ''[[Odontarrhena constellata]]'' *''Alyssum corsicum'' {{small|Duby}} → ''[[Odontarrhena corsica]]'' *''Alyssum corymbosoides'' {{small|Formánek}} → ''[[Odontarrhena corymbosoidea]]'' *''Alyssum crenulatum'' {{small|Boiss. & Heldr.}} → ''[[Odontarrhena crenulata]]'' *''Alyssum curetum'' {{small|Gand.}} → ''[[Alyssum idaeum]]'' *''Alyssum cypricum'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena cyprica]]'' *''Alyssum davisianum'' {{small|T.R.Dudley}} → ''[[Odontarrhena davisiana]]'' *''Alyssum davisianum'' {{small|T.R.Dudley}} → ''[[Odontarrhena davisiana]]'' *''Alyssum debarense'' {{small|Micevski}} → ''[[Odontarrhena debarensis]]'' *''Alyssum degenianum'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena muralis]]'' *''Alyssum densistellatum'' {{small|T.R.Dudley}} → ''[[Alyssum montanum]]'' s.l. *''Alyssum desertorum'' {{small|Stapf}} → ''[[Alyssum turkestanicum]]'' *''Alyssum dimorphosepalum'' {{small|Eig}} → ''[[Alyssum iranicum]]'' *''Alyssum discolor'' {{small|T.R.Dudley & Hub.-Mor.}} → ''[[Odontarrhena discolor]]'' *''Alyssum djurdjurae'' {{small|Chabert}} → ''[[Odontarrhena serpyllifolia]]'' *''Alyssum dubertretii'' {{small|Gomb.}} → ''[[Odontarrhena dubertretii]]'' *''Alyssum dudleyi'' {{small|Adıgüzel & R.D.Reeves}} → ''[[Odontarrhena dudleyi]]'' *''Alyssum emarginatum'' {{small|(Boiss.) Rouy}} → ''[[Bornmuellera emarginata]]'' *''Alyssum erigens'' {{small|Jord. & Fourr.}} → ''[[Alyssum vernale]]'' *''Alyssum eriophyllum'' {{small|Boiss. & Hausskn.}} → ''[[Odontarrhena eriophylla]]'' *''Alyssum euboeum'' {{small|Halácsy}} → ''[[Odontarrhena euboea]]'' *''Alyssum fallacinum'' {{small|Hausskn.}} → ''[[Odontarrhena heldreichii]]'' *''Alyssum fedtschenkoanum'' {{small|N.Busch}} → ''[[Odontarrhena fedtschenkoana]]'' *''Alyssum filiforme'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena filiformis]]'' *''Alyssum floribundum'' {{small|Boiss. & Balansa}} → ''[[Odontarrhena floribunda]]'' *''Alyssum fragillimum'' {{small|(Bald.) Rech.f.}} → ''[[Odontarrhena fragillima]]'' *''Alyssum gadorense'' {{small|P.Küpfer}} → ''[[Alyssum fastigiatum]]'' *''Alyssum gehamense'' {{small|Fed.}} → ''[[Odontarrhena gehamensis]]'' *''Alyssum gevgelicense'' {{small|Micevski}} → ''[[Odontarrhena gevgelicensis]]'' *''Alyssum giosnanum'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena giosnana]]'' *''Alyssum globosum'' {{small|(Desv.) Kuntze}} → ''[[Physaria globosa]]'' *''Alyssum gymnopodum'' {{small|P.A.Smirn.}} → ''[[Odontarrhena tortuosa]]'' subsp. ''cretacea'' *''Alyssum hakaszkii'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena obovata]]'' *''Alyssum haussknechtii'' {{small|Boiss.}} → ''[[Odontarrhena haussknechtii]]'' *''Alyssum heldreichii'' {{small|Hausskn.}} → ''[[Odontarrhena heldreichii]]'' *''Alyssum heterotrichum'' {{small|Boiss.}} → ''[[Meniocus heterotrichus]]'' *''Alyssum homalocarpum'' {{small|(Fisch. & C.A.Mey.) Boiss.}} → ''[[Cuprella homalocarpa]]'' *''Alyssum huber-morathii'' {{small|T.R.Dudley}} → ''[[Odontarrhena huber-morathii]]'' *''Alyssum huetii'' {{small|Boiss.}} → ''[[Meniocus huetii]]'' *''Alyssum kavadarcense'' {{small|Micevski}} → ''[[Odontarrhena kavadarcensis]]'' *''Alyssum klimesii'' {{small|Al-Shehbaz}} → ''[[Ladakiella klimesii]]'' *''Alyssum kurdicum'' {{small|(Boiss.) Nyár.}} → ''[[Odontarrhena kurdica]]'' *''Alyssum lanigerum'' {{small|DC.}} → ''[[Odontarrhena lanigera]]'' *''Alyssum leiocarpum'' {{small|Pomel}} → ''[[Alyssum minutum]]'' *''Alyssum lesbiacum'' {{small|(P.Candargy) Rech.f.}} → ''[[Odontarrhena lesbiaca]]'' *''Alyssum libanoticum'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena libanotica]]'' *''Alyssum linifolium'' {{small|Stephan ex Willd.}} → ''[[Meniocus linifolius]]'' *''Alyssum longistylum'' {{small|(Sommier & Levier) Grossh.}} → ''[[Odontarrhena tortuosa]]'' subsp. ''tortuosa'' *''Alyssum luteolum'' {{small|Pomel}} → ''[[Alyssum granatense]]''? *''Alyssum markgrafii'' {{small|O.E.Schulz}} → ''[[Odontarrhena markgrafii]]'' *''Alyssum masmenaeum'' {{small|Boiss.}} → ''[[Odontarrhena masmenaea]]'' *''Alyssum mazandaranicum'' {{small|Mirzadeh & Assadi}} → ''[[Alyssum turkestanicum]]'' *''Alyssum meniocoides'' {{small|Boiss.}} → ''[[Meniocus meniocoides]]'' *''Alyssum microphylliforme'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena tortuosa]]'' subsp. ''tortuosa''? *''Alyssum mozaffarianii'' {{small|Kavousi}} → ''[[Odontarrhena mozaffarianii]]'' *''Alyssum mughlaei'' {{small|Orcan}} → ''[[Odontarrhena mughlaei]]'' *''Alyssum murale'' {{small|Waldst. & Kit.}} → ''[[Odontarrhena muralis]]'' *''Alyssum musilii'' {{small|Velen.}} → ''[[Cuprella homalocarpa]]'' *''Alyssum nebrodense'' {{small|Tineo}} → ''[[Odontarrhena nebrodensis]]'' *''Alyssum obovatum'' {{small|(C.A.Mey.) Turcz.}} → ''[[Odontarrhena obovata]]'' *''Alyssum obtusifolium'' {{small|Steven ex DC.}} → ''[[Odontarrhena obtusifolia]]'' *''[[Alyssum odoratum]]''? {{small|Colla}} *''Alyssum orbelicum'' {{small|Ančev & Uzunov}} → ''[[Odontarrhena orbelica]]'' *''Alyssum orbiculare'' {{small|(Regel) Nyár.}} → ''[[Odontarrhena obovata]]'' *''Alyssum ovirense'' {{small|A.Kern.}} → ''[[Alyssum wulfenianum]]'' subsp. ''ovirense'' *''Alyssum oxycarpum'' {{small|Boiss. & Balansa}} → ''[[Odontarrhena oxycarpa]]'' *''Alyssum pateri'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena pateri]]'' *''Alyssum peltarioides'' {{small|Boiss.}} → ''[[Odontarrhena peltarioidea]]'' *''Alyssum penjwinense'' {{small|T.R.Dudley}} → ''[[Odontarrhena penjwinensis]]'' *''Alyssum pinifolium'' {{small|(Nyár.) T.R.Dudley}} → ''[[Odontarrhena pinifolia]]'' *''Alyssum polycladum'' {{small|Rech.f.}} → ''[[Odontarrhena polyclada]]'' *''Alyssum pterocarpum'' {{small|T.R.Dudley}} → ''[[Odontarrhena pterocarpa]]'' *''Alyssum robertianum'' {{small|Bernard ex Gren. & Godr.}} → ''[[Odontarrhena robertiana]]'' *''Alyssum samariferum'' {{small|Boiss. & Hausskn.}} → ''[[Odontarrhena samarifera]]'' *''Alyssum samium'' {{small|T.R.Dudley & Christod.}} → ''[[Odontarrhena samia]]'' *''Alyssum scardicum'' {{small|Wettst.}} → ''[[Alyssum montanum]]'' s.l. *''Alyssum sergievskajae'' {{small|Krasnob.}} → ''[[Stevenia sergievskajae]]'' *''Alyssum serpentinum'' {{small|Micevski}} → ''[[Odontarrhena serpentina]]'' *''[[Alyssum serpyllifolium]]'' {{small|Desf.}} → ''[[Odontarrhena serpyllifolia]]'' *''Alyssum sibiricum'' {{small|Willd.}} → ''[[Odontarrhena sibirica]]'' *''Alyssum singarense'' {{small|Boiss. & Hausskn.}} → ''[[Odontarrhena singarensis]]'' *''Alyssum skopjense'' {{small|Micevski}} → ''[[Odontarrhena skopjensis]]'' *''Alyssum smolikanum'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena smolikana]]'' *''Alyssum spruneri'' {{small|Jord. & Fourr.}} → ''[[Alyssum montanum]]'' s.l. *''Alyssum stipitatum'' {{small|Kavousi & T.R.Dudley}} → ''[[Odontarrhena stipitata]]'' *''Alyssum stylare'' {{small|(Boiss. & Balansa) Boiss.}} → ''[[Meniocus stylaris]]'' *''Alyssum subbaicalicum'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena obovata]]'' *''Alyssum subspinosum'' {{small|T.R.Dudley}} → ''[[Odontarrhena subspinosa]]'' *''Alyssum syriacum'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena syriaca]]'' *''Alyssum szarabiacum'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena szarabiaca]]'' *''Alyssum tavolarae'' {{small|Briq.}} → ''[[Odontarrhena tavolarae]]'' *''Alyssum tenium'' {{small|Halácsy}} → ''[[Odontarrhena diffusa]]'' *''Alyssum tenuifolium'' {{small|Stephan ex Willd.}} → ''[[Stevenia tenuifolia]]'' *''Alyssum tortuosum'' {{small|Waldst. & Kit. ex Willd.}} → ''[[Odontarrhena tortuosa]]'' subsp. ''tortuosa'' *''Alyssum trapeziforme'' {{small|Bornm. ex Nyár.}} → ''[[Odontarrhena trapeziformis]]'' *''Alyssum troodi'' {{small|Boiss.}} → ''[[Odontarrhena troodi]]'' *''Alyssum turgidum'' {{small|T.R.Dudley}} → ''[[Odontarrhena turgida]]'' *''Alyssum virgatum'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena virgata]]'' {{div col end}} == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Игловрв]] [[Категорија:Зелки]] j7n3u7shy6pz4jlu1trpmb3qeq8pkbe 5601659 5601657 2026-07-29T04:39:56Z Bjankuloski06 332 /* Наводи */ 5601659 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=Alyssum montanum ENBLA06.jpg |image_caption=''[[Alyssum montanum]]'' |taxon=Alyssum |authority=[[L.]] |synonyms = *''Adyseton'' {{small|Adans.}} *''Alysson'' {{small|Crantz, orth. var.}} *''Gamosepalum'' {{small|Hausskn.}} *''Moenchia'' {{small|Roth}} *''Psilonema'' {{small|C.A.Mey.}} |synonyms_ref = <ref name = powo>{{cite web |title=''Alyssum'' L. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:60433920-2 |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=17 September 2025}}</ref> }} '''''Alyssum,''''' '''игловрв''' е [[Род (биологија)|род]] од над сто видови цветни растенија од семејството [[Зелки|Brassicaceae]], родени во умерена Европа, Азија и северна Африка, со најголема разновидност на видови во медитеранскиот регион. Родот опфаќа [[Едногодишно растение|едногодишни]] и [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] [[Тревесто растение|тревни]] растенија или (ретко) мали [[Грмушка|грмушки]], кои растат до 10-100&nbsp;см високи, со издолжено-овални листови. Цветовите се карактеристично мали и групирани во терминални гроздови, тие често се жолти или бели, но можат да бидат розови или виолетови. Родовите ''[[Lobularia]]'', ''[[Aurinia]]'' и ''[[Odontarrhena]]'' се тесно поврзани со ''Alyssum'' и порано биле вклучени во него. Широко култивираниот вид ''Alyssum maritimum'', сега е ''[[Lobularia maritima]]'', а ''Alyssum saxatile'' сега е ''[[Aurinia saxatilis]]''. Листовите од овие растенија се храна за гасениците на одредени [[Пеперуги|видови пеперуги]], вклучувајќи го и ''[[Orthonama obstipata]]''. Сепак, зајаците не ги јадат.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gardenguides.com|title=Home|work=Garden Guides}}</ref> == Видови == === Прифатени === Следниов список е на прифатени видови. Ѕвездичката означува привремено прифатени имиња. ''[[Plants of the World Online]]'' прифаќа 115 видови. Видовите и синонимите прифатени од PoWO, но не и од ''AlyBase,'' се наведени исто така. {{div col|colwidth=15em}} *''[[Alyssum aizoides]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Alyssum alyssoides]]'' {{small|(L.) L.}} *''[[Alyssum amasianum]]'' {{small|Karabacak & A.Duran}}<ref name = powo/> *''[[Alyssum anamense]]'' {{small|Velen.}}<ref name = powo/> *''[[Alyssum andinum]]'' {{small|Rupr.}} *''[[Alyssum argyrophyllum]]'' {{small|Schott & Kotschy}} *''[[Alyssum armenum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Alyssum artvinense]]'' {{small|N.Busch}} *''[[Alyssum atlanticum]]'' {{small|Desf.}} *''[[Alyssum aurantiacum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Alyssum austrodalmaticum]]'' {{small|Trinajstić}} *''[[Alyssum bargalense]]''<!--Micevski-->* *''[[Alyssum baumgartnerianum]]'' {{small|Bornm. ex Baumg.}} *''[[Alyssum blancheanum]]'' {{small|Gomb.}} *''[[Alyssum bornmuelleri]]'' {{small|Hausskn. ex Degen}} *''[[Alyssum bosniacum]]'' {{small|Beck}} *''[[Alyssum bulbotrichum]]'' {{small|Hausskn. & Bornm.}} *''[[Alyssum cacuminum]]'' {{small|Španiel, Marhold & Lihová}} *''[[Alyssum caespitosum]]'' {{small|Baumg.}} *''[[Alyssum calycocarpum]]'' {{small|Rupr.}} *''[[Alyssum cephalotes]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Alyssum clausonis]]'' {{small|Pomel}}* (synonym of ''A. atlanticum'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum cognense]]'' {{small|Španiel, K.Kaplan, Juillerat & B.Bäumler}} *''[[Alyssum collinum]]'' {{small|Brot.}} *''[[Alyssum contemptum]]'' {{small|Schott & Kotschy}} *''[[Alyssum corningii]]'' {{small|T.R.Dudley}} *''[[Alyssum cuneifolium]]'' {{small|Ten.}} *''[[Alyssum dagestanicum]]'' {{small|Rupr.}} *''[[Alyssum damascenum]]'' {{small|Boiss. & Gaill.}} *''[[Alyssum dasycarpum]]'' {{small|Stephan ex Willd.}} *''[[Alyssum decoloratum]]'' {{small|Pomel}}* (synonym of ''A. atlanticum'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum degenianum]]'' {{small|Nyár.}}<ref name = powo/> *''[[Alyssum desertorum]]'' {{small|Stapf}}<ref name = powo/> *''[[Alyssum diffusum]]'' {{small|Ten.}} *''[[Alyssum dimorphosepalum]]'' {{small|Eig}} *''[[Alyssum doerfleri]]'' {{small|Degen}} *''[[Alyssum embergeri]]'' {{small|Quézel}}* (synonym of ''A. atlanticum'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum erosulum]]'' {{small|Gennari & Pestal. ex Clementi}} *''[[Alyssum fastigiatum]]'' {{small|Heywood}} *''[[Alyssum flahaultianum]]'' {{small|Emb. ex Greuter}}* (synonym of ''A. atlanticum'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum flexicaule]]'' {{small|Jord.}} *''[[Alyssum foliosum]]'' {{small|Bory & Chaub.}} *''[[Alyssum fulvescens]]'' {{small|Sm.}} *''[[Alyssum gallaecicum]]'' {{small|(S.Ortiz) Španiel, Marhold & Lihová}} *''[[Alyssum gmelinii]]'' {{small|Jord.}} *''[[Alyssum granatense]]'' {{small|Boiss. & Reut.}} *''[[Alyssum gustavssonii]]'' {{small|Hartvig}} *''[[Alyssum hajastanum]]'' {{small|Avet.}} *''[[Alyssum handelii]]'' {{small|Hayek}} *''[[Alyssum harputicum]]'' {{small|T.R.Dudley}} *''[[Alyssum hezarmasjedense]]'' {{small|Kavousi & Nazary}} *''[[Alyssum hirsutum]]'' {{small|M.Bieb.}} *''[[Alyssum idaeum]]'' {{small|Boiss. & Heldr.}} *''[[Alyssum iljinskae]]'' {{small|V.I.Dorof.}} *''[[Alyssum iranicum]]'' {{small|Hausskn. ex Baumg.}} *''[[Alyssum kaynakiae]]'' {{small|Yılmaz}} *''[[Alyssum kotovii]]'' {{small|A.P.Iljinsk.}}* (synonym of ''A. repens'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum lanceolatum]]'' {{small|Baumg.}} *''[[Alyssum lassiticum]]'' {{small|Halácsy}} *''[[Alyssum lenense]]'' {{small|Adams}} *''[[Alyssum lepidotostellatum]]'' {{small|(Hausskn. & Bornm.) T.R.Dudley}} *''[[Alyssum lepidotum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Alyssum loiseleurii]]'' {{small|P.Fourn.}} *''[[Alyssum luteolum]]'' {{small|Pomel}} *''[[Alyssum lycaonicum]]'' {{small|(O.E.Schulz) T.R.Dudley}} *''[[Alyssum macrocalyx]]'' {{small|Coss. & Durieu}} *''[[Alyssum macropodum]]'' {{small|Boiss. & Balansa}} *''[[Alyssum mazandaranicum]]'' {{small|Mirzadeh & Assadi}} *''[[Alyssum minutum]]'' {{small|Schltdl. ex DC.}} *''[[Alyssum misirdalianum]]'' {{small|Orcan & Binzet}} *''[[Alyssum moellendorfianum]]'' {{small|Asch. ex Beck}} *''[[Alyssum montanum]]'' {{small|L.}} *''[[Alyssum montenegrinum]]'' {{small|(Bald.) Španiel, Lihová & Marhold}}<ref name = powo/> *''[[Alyssum mouradicum]]'' {{small|Boiss. & Balansa}} *''[[Alyssum muelleri]]'' {{small|Boiss. & Buhse}} *''[[Alyssum musilii]]'' {{small|Velen.}}<ref name = powo/> *''[[Alyssum neglectum]]'' {{small|Magauer, Frajman & Schönsw.}} *''[[Alyssum nezaketiae]]'' {{small|Aytaç & H.Duman}}<ref name = powo/> *''[[Alyssum niveum]]'' {{small|T.R.Dudley}}<ref name = powo/> *''[[Alyssum numidicum]]'' {{small|Pomel}}* (synonym of ''A. atlanticum'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum ochroleucum]]'' {{small|Boiss. & A.Huet}} *''[[Alyssum orophilum]]'' {{small|Jord. & Fourr.}} *''[[Alyssum oschtenicum]]'' {{small|(N.Busch) Kharkev.}}<ref name = powo/> *''[[Alyssum paphlagonicum]]'' {{small|(Hausskn.) T.R.Dudley}} *''[[Alyssum patulum]]'' {{small|Pomel}}* (synonym of ''A. atlanticum'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum persicum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Alyssum pirinicum]]'' {{small|(Stoj. & Acht.) Ančev}} *''[[Alyssum pluscanescens]]'' {{small|(Raim. ex Jos.Baumgartner) Španiel, Lihová & Marhold}} *''[[Alyssum pogonocarpum]]'' {{small|Carlström}} *''[[Alyssum praecox]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Alyssum propinquum]]'' {{small|Baumg.}} *''[[Alyssum pseudomouradicum]]'' {{small|Hausskn. & Bornm. ex Baumg.}} *''[[Alyssum pulvinare]]'' {{small|Velen.}} *''[[Alyssum reiseri]]'' {{small|Velen.}} *''[[Alyssum repens]]'' {{small|Baumg.}} *''[[Alyssum rhodanense]]'' {{small|Jord. & Fourr.}} *''[[Alyssum rossetii]]'' {{small|Španiel, Bovio & K.Kaplan}} *''[[Alyssum rostratum]]'' {{small|Steven}} *''[[Alyssum scutigerum]]'' {{small|Durieu}} *''[[Alyssum siculum]]'' {{small|Jord.}} *''[[Alyssum simplex]]'' {{small|Rudolphi}} *''[[Alyssum simulans]]'' {{small|Runemark ex Hartvig}} *''[[Alyssum smyrnaeum]]'' {{small|C.A.Mey.}} *''[[Alyssum speciosum]]'' {{small|Pomel}}* (synonym of ''A. atlanticum'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum sphacioticum]]'' {{small|Boiss. & Heldr.}} *''[[Alyssum stapfii]]'' {{small|Vierh.}} *''[[Alyssum stenostachyum]]'' {{small|Botsch. & Vved.}}* (synonym of ''A. szovitsianum'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum stribrnyi]]'' {{small|Velen.}} (synonym of ''A. spruneri'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum strictum]]'' {{small|Willd.}} *''[[Alyssum strigosum]]'' {{small|Banks & Sol.}} *''[[Alyssum sulphureum]]'' {{small|T.R.Dudley & Hub.-Mor.}} *''[[Alyssum szovitsianum]]'' {{small|Fisch. & C.A.Mey.}} *''[[Alyssum taygeteum]]'' {{small|Heldr.}} *''[[Alyssum tetrastemon]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Alyssum thymops]]'' {{small|(Hub.-Mor. & Reese) T.R.Dudley}} *''[[Alyssum trichocarpum]]'' {{small|T.R.Dudley & Hub.-Mor.}} *''[[Alyssum trichostachyum]]'' {{small|Rupr.}} *''[[Alyssum turkestanicum]]'' {{small|Regel & Schmalh.}} *''[[Alyssum umbellatum]]'' {{small|Desv.}} *''[[Alyssum vernale]]'' {{small|Kit. ex Hornem.}} *''[[Alyssum wierzbickii]]'' {{small|Heuff.}} *''[[Alyssum wulfenianum]]'' {{small|Willd.}} *''[[Alyssum xanthocarpum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Alyssum xiphocarpum]]'' {{small|Candargy}}<ref name = powo/> {{div col end}} === Претходно вклучени видови === Следните имиња се наведени од ''World Flora Online'' како прифатени (од крајот на 2021 година),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-4000001442#children|title=Alyssum L.|work=World Flora Online|accessdate=27 December 2021}}</ref> но во ''AlyBase''<ref name="AlyBase">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.alysseae.sav.sk/|title=AlyBase – database of names, chromosome numbers, and ploidy levels of Alysseae (Brassicaceae)|last=Španiel, S.|last2=Kempa, M.|accessdate=27 December 2021|last3=Salmerón-Sánchez, E.|last4=Fuertes-Aguilar, J.|last5=Francisco Mota, J.|last6=Al-Shehbaz, I.A.|last7=German, D.A.|last8=Olšavská, K.|last9=Šingliarová, B.}}</ref> или се доделени на различни родови (обично врз основа на студии за молекуларна филогенија) или се сведени на синоними. Прашалник означува сомнителни синоними или имиња на видови со нерешен таксономски статус. {{div col|colwidth=32em}} *''Alyssum akamasicum'' {{small|B.L.Burtt}} → ''[[Odontarrhena akamasica]]'' *''Alyssum algeriense'' {{small|Pomel}} → ''[[Alyssum granatense]]''? *''Alyssum alpestre'' {{small|L.}} → ''[[Odontarrhena alpestris]]'' *''Alyssum anamense'' {{small|Velen.}} → ''[[Odontarrhena singarensis]]''? *''Alyssum anatolicum'' {{small|Hausskn. ex Nyár.}} → ''[[Odontarrhena anatolica]]'' *''Alyssum antiatlanticum'' {{small|Emb. & Maire}} → ''[[Cuprella antiatlantica]]'' *''Alyssum arabicum'' {{small|(Boiss.) T.Durand & Schinz}} → ''[[Lobularia arabica]]'' *''Alyssum argenteum'' {{small|All.}} → ''[[Odontarrhena argentea]]'' *''Alyssum aureum'' {{small|(Fenzl) Boiss.}} → ''[[Meniocus aureus]]'' *''Alyssum bertolonii'' {{small|Desv.}} → ''[[Odontarrhena bertolonii]]'' *''Alyssum blepharocarpum'' {{small|T.R.Dudley & Hub.-Mor.}} → ''[[Meniocus blepharocarpus]]'' *''Alyssum bracteatum'' {{small|Boiss. & Buhse}} → ''[[Odontarrhena bracteata]]'' *''[[Alyssum brughieri]]'' {{small|Brein ex Colla}} ([[unplaced]])<ref name = powo/> *''Alyssum caliacrae'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena tortuosa]]'' subsp. ''caliacrae'' *''Alyssum callichroum'' {{small|Boiss. & Balansa}} → ''[[Odontarrhena callichroa]]'' *''Alyssum caricum'' {{small|T.R.Dudley & Hub.-Mor.}} → ''[[Odontarrhena carica]]'' *''Alyssum cassium'' {{small|Boiss.}} → ''[[Odontarrhena cassia]]'' *''Alyssum chondrogynum'' {{small|B.L.Burtt}} → ''[[Odontarrhena chondrogyna]]'' *''Alyssum cilicicum'' {{small|Boiss. & Balansa}} → ''[[Odontarrhena cilicica]]'' *''Alyssum cochleatum'' {{small|Coss. & Durieu}} → ''[[Hormathophylla cochleata]]'' *''Alyssum condensatum'' {{small|Boiss. & Hausskn.}} → ''[[Odontarrhena condensata]]'' *''Alyssum constellatum'' {{small|Boiss.}} → ''[[Odontarrhena constellata]]'' *''Alyssum corsicum'' {{small|Duby}} → ''[[Odontarrhena corsica]]'' *''Alyssum corymbosoides'' {{small|Formánek}} → ''[[Odontarrhena corymbosoidea]]'' *''Alyssum crenulatum'' {{small|Boiss. & Heldr.}} → ''[[Odontarrhena crenulata]]'' *''Alyssum curetum'' {{small|Gand.}} → ''[[Alyssum idaeum]]'' *''Alyssum cypricum'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena cyprica]]'' *''Alyssum davisianum'' {{small|T.R.Dudley}} → ''[[Odontarrhena davisiana]]'' *''Alyssum davisianum'' {{small|T.R.Dudley}} → ''[[Odontarrhena davisiana]]'' *''Alyssum debarense'' {{small|Micevski}} → ''[[Odontarrhena debarensis]]'' *''Alyssum degenianum'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena muralis]]'' *''Alyssum densistellatum'' {{small|T.R.Dudley}} → ''[[Alyssum montanum]]'' s.l. *''Alyssum desertorum'' {{small|Stapf}} → ''[[Alyssum turkestanicum]]'' *''Alyssum dimorphosepalum'' {{small|Eig}} → ''[[Alyssum iranicum]]'' *''Alyssum discolor'' {{small|T.R.Dudley & Hub.-Mor.}} → ''[[Odontarrhena discolor]]'' *''Alyssum djurdjurae'' {{small|Chabert}} → ''[[Odontarrhena serpyllifolia]]'' *''Alyssum dubertretii'' {{small|Gomb.}} → ''[[Odontarrhena dubertretii]]'' *''Alyssum dudleyi'' {{small|Adıgüzel & R.D.Reeves}} → ''[[Odontarrhena dudleyi]]'' *''Alyssum emarginatum'' {{small|(Boiss.) Rouy}} → ''[[Bornmuellera emarginata]]'' *''Alyssum erigens'' {{small|Jord. & Fourr.}} → ''[[Alyssum vernale]]'' *''Alyssum eriophyllum'' {{small|Boiss. & Hausskn.}} → ''[[Odontarrhena eriophylla]]'' *''Alyssum euboeum'' {{small|Halácsy}} → ''[[Odontarrhena euboea]]'' *''Alyssum fallacinum'' {{small|Hausskn.}} → ''[[Odontarrhena heldreichii]]'' *''Alyssum fedtschenkoanum'' {{small|N.Busch}} → ''[[Odontarrhena fedtschenkoana]]'' *''Alyssum filiforme'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena filiformis]]'' *''Alyssum floribundum'' {{small|Boiss. & Balansa}} → ''[[Odontarrhena floribunda]]'' *''Alyssum fragillimum'' {{small|(Bald.) Rech.f.}} → ''[[Odontarrhena fragillima]]'' *''Alyssum gadorense'' {{small|P.Küpfer}} → ''[[Alyssum fastigiatum]]'' *''Alyssum gehamense'' {{small|Fed.}} → ''[[Odontarrhena gehamensis]]'' *''Alyssum gevgelicense'' {{small|Micevski}} → ''[[Odontarrhena gevgelicensis]]'' *''Alyssum giosnanum'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena giosnana]]'' *''Alyssum globosum'' {{small|(Desv.) Kuntze}} → ''[[Physaria globosa]]'' *''Alyssum gymnopodum'' {{small|P.A.Smirn.}} → ''[[Odontarrhena tortuosa]]'' subsp. ''cretacea'' *''Alyssum hakaszkii'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena obovata]]'' *''Alyssum haussknechtii'' {{small|Boiss.}} → ''[[Odontarrhena haussknechtii]]'' *''Alyssum heldreichii'' {{small|Hausskn.}} → ''[[Odontarrhena heldreichii]]'' *''Alyssum heterotrichum'' {{small|Boiss.}} → ''[[Meniocus heterotrichus]]'' *''Alyssum homalocarpum'' {{small|(Fisch. & C.A.Mey.) Boiss.}} → ''[[Cuprella homalocarpa]]'' *''Alyssum huber-morathii'' {{small|T.R.Dudley}} → ''[[Odontarrhena huber-morathii]]'' *''Alyssum huetii'' {{small|Boiss.}} → ''[[Meniocus huetii]]'' *''Alyssum kavadarcense'' {{small|Micevski}} → ''[[Odontarrhena kavadarcensis]]'' *''Alyssum klimesii'' {{small|Al-Shehbaz}} → ''[[Ladakiella klimesii]]'' *''Alyssum kurdicum'' {{small|(Boiss.) Nyár.}} → ''[[Odontarrhena kurdica]]'' *''Alyssum lanigerum'' {{small|DC.}} → ''[[Odontarrhena lanigera]]'' *''Alyssum leiocarpum'' {{small|Pomel}} → ''[[Alyssum minutum]]'' *''Alyssum lesbiacum'' {{small|(P.Candargy) Rech.f.}} → ''[[Odontarrhena lesbiaca]]'' *''Alyssum libanoticum'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena libanotica]]'' *''Alyssum linifolium'' {{small|Stephan ex Willd.}} → ''[[Meniocus linifolius]]'' *''Alyssum longistylum'' {{small|(Sommier & Levier) Grossh.}} → ''[[Odontarrhena tortuosa]]'' subsp. ''tortuosa'' *''Alyssum luteolum'' {{small|Pomel}} → ''[[Alyssum granatense]]''? *''Alyssum markgrafii'' {{small|O.E.Schulz}} → ''[[Odontarrhena markgrafii]]'' *''Alyssum masmenaeum'' {{small|Boiss.}} → ''[[Odontarrhena masmenaea]]'' *''Alyssum mazandaranicum'' {{small|Mirzadeh & Assadi}} → ''[[Alyssum turkestanicum]]'' *''Alyssum meniocoides'' {{small|Boiss.}} → ''[[Meniocus meniocoides]]'' *''Alyssum microphylliforme'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena tortuosa]]'' subsp. ''tortuosa''? *''Alyssum mozaffarianii'' {{small|Kavousi}} → ''[[Odontarrhena mozaffarianii]]'' *''Alyssum mughlaei'' {{small|Orcan}} → ''[[Odontarrhena mughlaei]]'' *''Alyssum murale'' {{small|Waldst. & Kit.}} → ''[[Odontarrhena muralis]]'' *''Alyssum musilii'' {{small|Velen.}} → ''[[Cuprella homalocarpa]]'' *''Alyssum nebrodense'' {{small|Tineo}} → ''[[Odontarrhena nebrodensis]]'' *''Alyssum obovatum'' {{small|(C.A.Mey.) Turcz.}} → ''[[Odontarrhena obovata]]'' *''Alyssum obtusifolium'' {{small|Steven ex DC.}} → ''[[Odontarrhena obtusifolia]]'' *''[[Alyssum odoratum]]''? {{small|Colla}} *''Alyssum orbelicum'' {{small|Ančev & Uzunov}} → ''[[Odontarrhena orbelica]]'' *''Alyssum orbiculare'' {{small|(Regel) Nyár.}} → ''[[Odontarrhena obovata]]'' *''Alyssum ovirense'' {{small|A.Kern.}} → ''[[Alyssum wulfenianum]]'' subsp. ''ovirense'' *''Alyssum oxycarpum'' {{small|Boiss. & Balansa}} → ''[[Odontarrhena oxycarpa]]'' *''Alyssum pateri'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena pateri]]'' *''Alyssum peltarioides'' {{small|Boiss.}} → ''[[Odontarrhena peltarioidea]]'' *''Alyssum penjwinense'' {{small|T.R.Dudley}} → ''[[Odontarrhena penjwinensis]]'' *''Alyssum pinifolium'' {{small|(Nyár.) T.R.Dudley}} → ''[[Odontarrhena pinifolia]]'' *''Alyssum polycladum'' {{small|Rech.f.}} → ''[[Odontarrhena polyclada]]'' *''Alyssum pterocarpum'' {{small|T.R.Dudley}} → ''[[Odontarrhena pterocarpa]]'' *''Alyssum robertianum'' {{small|Bernard ex Gren. & Godr.}} → ''[[Odontarrhena robertiana]]'' *''Alyssum samariferum'' {{small|Boiss. & Hausskn.}} → ''[[Odontarrhena samarifera]]'' *''Alyssum samium'' {{small|T.R.Dudley & Christod.}} → ''[[Odontarrhena samia]]'' *''Alyssum scardicum'' {{small|Wettst.}} → ''[[Alyssum montanum]]'' s.l. *''Alyssum sergievskajae'' {{small|Krasnob.}} → ''[[Stevenia sergievskajae]]'' *''Alyssum serpentinum'' {{small|Micevski}} → ''[[Odontarrhena serpentina]]'' *''[[Alyssum serpyllifolium]]'' {{small|Desf.}} → ''[[Odontarrhena serpyllifolia]]'' *''Alyssum sibiricum'' {{small|Willd.}} → ''[[Odontarrhena sibirica]]'' *''Alyssum singarense'' {{small|Boiss. & Hausskn.}} → ''[[Odontarrhena singarensis]]'' *''Alyssum skopjense'' {{small|Micevski}} → ''[[Odontarrhena skopjensis]]'' *''Alyssum smolikanum'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena smolikana]]'' *''Alyssum spruneri'' {{small|Jord. & Fourr.}} → ''[[Alyssum montanum]]'' s.l. *''Alyssum stipitatum'' {{small|Kavousi & T.R.Dudley}} → ''[[Odontarrhena stipitata]]'' *''Alyssum stylare'' {{small|(Boiss. & Balansa) Boiss.}} → ''[[Meniocus stylaris]]'' *''Alyssum subbaicalicum'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena obovata]]'' *''Alyssum subspinosum'' {{small|T.R.Dudley}} → ''[[Odontarrhena subspinosa]]'' *''Alyssum syriacum'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena syriaca]]'' *''Alyssum szarabiacum'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena szarabiaca]]'' *''Alyssum tavolarae'' {{small|Briq.}} → ''[[Odontarrhena tavolarae]]'' *''Alyssum tenium'' {{small|Halácsy}} → ''[[Odontarrhena diffusa]]'' *''Alyssum tenuifolium'' {{small|Stephan ex Willd.}} → ''[[Stevenia tenuifolia]]'' *''Alyssum tortuosum'' {{small|Waldst. & Kit. ex Willd.}} → ''[[Odontarrhena tortuosa]]'' subsp. ''tortuosa'' *''Alyssum trapeziforme'' {{small|Bornm. ex Nyár.}} → ''[[Odontarrhena trapeziformis]]'' *''Alyssum troodi'' {{small|Boiss.}} → ''[[Odontarrhena troodi]]'' *''Alyssum turgidum'' {{small|T.R.Dudley}} → ''[[Odontarrhena turgida]]'' *''Alyssum virgatum'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena virgata]]'' {{div col end}} == Наводи == {{Наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Игловрв| ]] [[Категорија:Зелки]] ietwmbxdyi55op1aodi3zbzvq2si146 5601744 5601659 2026-07-29T08:35:11Z Bjankuloski06 332 5601744 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=Alyssum montanum ENBLA06.jpg |image_caption=Ридски игловрв (''Alyssum montanum'') |taxon=Alyssum |authority=[[L.]] |synonyms = *''Adyseton'' {{small|Adans.}} *''Alysson'' {{small|Crantz, orth. var.}} *''Gamosepalum'' {{small|Hausskn.}} *''Moenchia'' {{small|Roth}} *''Psilonema'' {{small|C.A.Mey.}} |synonyms_ref = <ref name = powo>{{cite web |title=''Alyssum'' L. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:60433920-2 |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=17 September 2025}}</ref> }} '''''Alyssum,''''' '''игловрв''' е [[Род (биологија)|род]] од над сто видови цветни растенија од семејството [[Зелки|Brassicaceae]], родени во умерена Европа, Азија и северна Африка, со најголема разновидност на видови во медитеранскиот регион. Родот опфаќа [[Едногодишно растение|едногодишни]] и [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] [[Тревесто растение|тревни]] растенија или (ретко) мали [[Грмушка|грмушки]], кои растат до 10-100&nbsp;см високи, со издолжено-овални листови. Цветовите се карактеристично мали и групирани во терминални гроздови, тие често се жолти или бели, но можат да бидат розови или виолетови. Родовите ''[[Lobularia]]'', ''[[Aurinia]]'' и ''[[Odontarrhena]]'' се тесно поврзани со ''Alyssum'' и порано биле вклучени во него. Широко култивираниот вид ''Alyssum maritimum'', сега е ''[[Lobularia maritima]]'', а ''Alyssum saxatile'' сега е ''[[Aurinia saxatilis]]''. Листовите од овие растенија се храна за гасениците на одредени [[Пеперуги|видови пеперуги]], вклучувајќи го и ''[[Orthonama obstipata]]''. Сепак, зајаците не ги јадат.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gardenguides.com|title=Home|work=Garden Guides}}</ref> == Видови == === Прифатени === Следниов список е на прифатени видови. Ѕвездичката означува привремено прифатени имиња. ''[[Plants of the World Online]]'' прифаќа 115 видови. Видовите и синонимите прифатени од PoWO, но не и од ''AlyBase,'' се наведени исто така. {{div col|colwidth=15em}} *''[[Alyssum aizoides]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Alyssum alyssoides]]'' {{small|(L.) L.}} *''[[Alyssum amasianum]]'' {{small|Karabacak & A.Duran}}<ref name = powo/> *''[[Alyssum anamense]]'' {{small|Velen.}}<ref name = powo/> *''[[Alyssum andinum]]'' {{small|Rupr.}} *''[[Alyssum argyrophyllum]]'' {{small|Schott & Kotschy}} *''[[Alyssum armenum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Alyssum artvinense]]'' {{small|N.Busch}} *''[[Alyssum atlanticum]]'' {{small|Desf.}} *''[[Alyssum aurantiacum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Alyssum austrodalmaticum]]'' {{small|Trinajstić}} *''[[Alyssum bargalense]]''<!--Micevski-->* *''[[Alyssum baumgartnerianum]]'' {{small|Bornm. ex Baumg.}} *''[[Alyssum blancheanum]]'' {{small|Gomb.}} *''[[Alyssum bornmuelleri]]'' {{small|Hausskn. ex Degen}} *''[[Alyssum bosniacum]]'' {{small|Beck}} *''[[Alyssum bulbotrichum]]'' {{small|Hausskn. & Bornm.}} *''[[Alyssum cacuminum]]'' {{small|Španiel, Marhold & Lihová}} *''[[Alyssum caespitosum]]'' {{small|Baumg.}} *''[[Alyssum calycocarpum]]'' {{small|Rupr.}} *''[[Alyssum cephalotes]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Alyssum clausonis]]'' {{small|Pomel}}* (synonym of ''A. atlanticum'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum cognense]]'' {{small|Španiel, K.Kaplan, Juillerat & B.Bäumler}} *''[[Alyssum collinum]]'' {{small|Brot.}} *''[[Alyssum contemptum]]'' {{small|Schott & Kotschy}} *''[[Alyssum corningii]]'' {{small|T.R.Dudley}} *''[[Alyssum cuneifolium]]'' {{small|Ten.}} *''[[Alyssum dagestanicum]]'' {{small|Rupr.}} *''[[Alyssum damascenum]]'' {{small|Boiss. & Gaill.}} *''[[Alyssum dasycarpum]]'' {{small|Stephan ex Willd.}} *''[[Alyssum decoloratum]]'' {{small|Pomel}}* (synonym of ''A. atlanticum'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum degenianum]]'' {{small|Nyár.}}<ref name = powo/> *''[[Alyssum desertorum]]'' {{small|Stapf}}<ref name = powo/> *''[[Alyssum diffusum]]'' {{small|Ten.}} *''[[Alyssum dimorphosepalum]]'' {{small|Eig}} *''[[Alyssum doerfleri]]'' {{small|Degen}} *''[[Alyssum embergeri]]'' {{small|Quézel}}* (synonym of ''A. atlanticum'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum erosulum]]'' {{small|Gennari & Pestal. ex Clementi}} *''[[Alyssum fastigiatum]]'' {{small|Heywood}} *''[[Alyssum flahaultianum]]'' {{small|Emb. ex Greuter}}* (synonym of ''A. atlanticum'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum flexicaule]]'' {{small|Jord.}} *''[[Alyssum foliosum]]'' {{small|Bory & Chaub.}} *''[[Alyssum fulvescens]]'' {{small|Sm.}} *''[[Alyssum gallaecicum]]'' {{small|(S.Ortiz) Španiel, Marhold & Lihová}} *''[[Alyssum gmelinii]]'' {{small|Jord.}} *''[[Alyssum granatense]]'' {{small|Boiss. & Reut.}} *''[[Alyssum gustavssonii]]'' {{small|Hartvig}} *''[[Alyssum hajastanum]]'' {{small|Avet.}} *''[[Alyssum handelii]]'' {{small|Hayek}} *''[[Alyssum harputicum]]'' {{small|T.R.Dudley}} *''[[Alyssum hezarmasjedense]]'' {{small|Kavousi & Nazary}} *''[[Alyssum hirsutum]]'' {{small|M.Bieb.}} *''[[Alyssum idaeum]]'' {{small|Boiss. & Heldr.}} *''[[Alyssum iljinskae]]'' {{small|V.I.Dorof.}} *''[[Alyssum iranicum]]'' {{small|Hausskn. ex Baumg.}} *''[[Alyssum kaynakiae]]'' {{small|Yılmaz}} *''[[Alyssum kotovii]]'' {{small|A.P.Iljinsk.}}* (synonym of ''A. repens'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum lanceolatum]]'' {{small|Baumg.}} *''[[Alyssum lassiticum]]'' {{small|Halácsy}} *''[[Alyssum lenense]]'' {{small|Adams}} *''[[Alyssum lepidotostellatum]]'' {{small|(Hausskn. & Bornm.) T.R.Dudley}} *''[[Alyssum lepidotum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Alyssum loiseleurii]]'' {{small|P.Fourn.}} *''[[Alyssum luteolum]]'' {{small|Pomel}} *''[[Alyssum lycaonicum]]'' {{small|(O.E.Schulz) T.R.Dudley}} *''[[Alyssum macrocalyx]]'' {{small|Coss. & Durieu}} *''[[Alyssum macropodum]]'' {{small|Boiss. & Balansa}} *''[[Alyssum mazandaranicum]]'' {{small|Mirzadeh & Assadi}} *''[[Alyssum minutum]]'' {{small|Schltdl. ex DC.}} *''[[Alyssum misirdalianum]]'' {{small|Orcan & Binzet}} *''[[Alyssum moellendorfianum]]'' {{small|Asch. ex Beck}} *''[[Alyssum montanum]]'' {{small|L.}} *''[[Alyssum montenegrinum]]'' {{small|(Bald.) Španiel, Lihová & Marhold}}<ref name = powo/> *''[[Alyssum mouradicum]]'' {{small|Boiss. & Balansa}} *''[[Alyssum muelleri]]'' {{small|Boiss. & Buhse}} *''[[Alyssum musilii]]'' {{small|Velen.}}<ref name = powo/> *''[[Alyssum neglectum]]'' {{small|Magauer, Frajman & Schönsw.}} *''[[Alyssum nezaketiae]]'' {{small|Aytaç & H.Duman}}<ref name = powo/> *''[[Alyssum niveum]]'' {{small|T.R.Dudley}}<ref name = powo/> *''[[Alyssum numidicum]]'' {{small|Pomel}}* (synonym of ''A. atlanticum'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum ochroleucum]]'' {{small|Boiss. & A.Huet}} *''[[Alyssum orophilum]]'' {{small|Jord. & Fourr.}} *''[[Alyssum oschtenicum]]'' {{small|(N.Busch) Kharkev.}}<ref name = powo/> *''[[Alyssum paphlagonicum]]'' {{small|(Hausskn.) T.R.Dudley}} *''[[Alyssum patulum]]'' {{small|Pomel}}* (synonym of ''A. atlanticum'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum persicum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Alyssum pirinicum]]'' {{small|(Stoj. & Acht.) Ančev}} *''[[Alyssum pluscanescens]]'' {{small|(Raim. ex Jos.Baumgartner) Španiel, Lihová & Marhold}} *''[[Alyssum pogonocarpum]]'' {{small|Carlström}} *''[[Alyssum praecox]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Alyssum propinquum]]'' {{small|Baumg.}} *''[[Alyssum pseudomouradicum]]'' {{small|Hausskn. & Bornm. ex Baumg.}} *''[[Alyssum pulvinare]]'' {{small|Velen.}} *''[[Alyssum reiseri]]'' {{small|Velen.}} *''[[Alyssum repens]]'' {{small|Baumg.}} *''[[Alyssum rhodanense]]'' {{small|Jord. & Fourr.}} *''[[Alyssum rossetii]]'' {{small|Španiel, Bovio & K.Kaplan}} *''[[Alyssum rostratum]]'' {{small|Steven}} *''[[Alyssum scutigerum]]'' {{small|Durieu}} *''[[Alyssum siculum]]'' {{small|Jord.}} *''[[Alyssum simplex]]'' {{small|Rudolphi}} *''[[Alyssum simulans]]'' {{small|Runemark ex Hartvig}} *''[[Alyssum smyrnaeum]]'' {{small|C.A.Mey.}} *''[[Alyssum speciosum]]'' {{small|Pomel}}* (synonym of ''A. atlanticum'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum sphacioticum]]'' {{small|Boiss. & Heldr.}} *''[[Alyssum stapfii]]'' {{small|Vierh.}} *''[[Alyssum stenostachyum]]'' {{small|Botsch. & Vved.}}* (synonym of ''A. szovitsianum'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum stribrnyi]]'' {{small|Velen.}} (synonym of ''A. spruneri'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum strictum]]'' {{small|Willd.}} *''[[Alyssum strigosum]]'' {{small|Banks & Sol.}} *''[[Alyssum sulphureum]]'' {{small|T.R.Dudley & Hub.-Mor.}} *''[[Alyssum szovitsianum]]'' {{small|Fisch. & C.A.Mey.}} *''[[Alyssum taygeteum]]'' {{small|Heldr.}} *''[[Alyssum tetrastemon]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Alyssum thymops]]'' {{small|(Hub.-Mor. & Reese) T.R.Dudley}} *''[[Alyssum trichocarpum]]'' {{small|T.R.Dudley & Hub.-Mor.}} *''[[Alyssum trichostachyum]]'' {{small|Rupr.}} *''[[Alyssum turkestanicum]]'' {{small|Regel & Schmalh.}} *''[[Alyssum umbellatum]]'' {{small|Desv.}} *''[[Alyssum vernale]]'' {{small|Kit. ex Hornem.}} *''[[Alyssum wierzbickii]]'' {{small|Heuff.}} *''[[Alyssum wulfenianum]]'' {{small|Willd.}} *''[[Alyssum xanthocarpum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Alyssum xiphocarpum]]'' {{small|Candargy}}<ref name = powo/> {{div col end}} === Претходно вклучени видови === Следните имиња се наведени од ''World Flora Online'' како прифатени (од крајот на 2021 година),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-4000001442#children|title=Alyssum L.|work=World Flora Online|accessdate=27 December 2021}}</ref> но во ''AlyBase''<ref name="AlyBase">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.alysseae.sav.sk/|title=AlyBase – database of names, chromosome numbers, and ploidy levels of Alysseae (Brassicaceae)|last=Španiel, S.|last2=Kempa, M.|accessdate=27 December 2021|last3=Salmerón-Sánchez, E.|last4=Fuertes-Aguilar, J.|last5=Francisco Mota, J.|last6=Al-Shehbaz, I.A.|last7=German, D.A.|last8=Olšavská, K.|last9=Šingliarová, B.}}</ref> или се доделени на различни родови (обично врз основа на студии за молекуларна филогенија) или се сведени на синоними. Прашалник означува сомнителни синоними или имиња на видови со нерешен таксономски статус. {{div col|colwidth=32em}} *''Alyssum akamasicum'' {{small|B.L.Burtt}} → ''[[Odontarrhena akamasica]]'' *''Alyssum algeriense'' {{small|Pomel}} → ''[[Alyssum granatense]]''? *''Alyssum alpestre'' {{small|L.}} → ''[[Odontarrhena alpestris]]'' *''Alyssum anamense'' {{small|Velen.}} → ''[[Odontarrhena singarensis]]''? *''Alyssum anatolicum'' {{small|Hausskn. ex Nyár.}} → ''[[Odontarrhena anatolica]]'' *''Alyssum antiatlanticum'' {{small|Emb. & Maire}} → ''[[Cuprella antiatlantica]]'' *''Alyssum arabicum'' {{small|(Boiss.) T.Durand & Schinz}} → ''[[Lobularia arabica]]'' *''Alyssum argenteum'' {{small|All.}} → ''[[Odontarrhena argentea]]'' *''Alyssum aureum'' {{small|(Fenzl) Boiss.}} → ''[[Meniocus aureus]]'' *''Alyssum bertolonii'' {{small|Desv.}} → ''[[Odontarrhena bertolonii]]'' *''Alyssum blepharocarpum'' {{small|T.R.Dudley & Hub.-Mor.}} → ''[[Meniocus blepharocarpus]]'' *''Alyssum bracteatum'' {{small|Boiss. & Buhse}} → ''[[Odontarrhena bracteata]]'' *''[[Alyssum brughieri]]'' {{small|Brein ex Colla}} ([[unplaced]])<ref name = powo/> *''Alyssum caliacrae'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena tortuosa]]'' subsp. ''caliacrae'' *''Alyssum callichroum'' {{small|Boiss. & Balansa}} → ''[[Odontarrhena callichroa]]'' *''Alyssum caricum'' {{small|T.R.Dudley & Hub.-Mor.}} → ''[[Odontarrhena carica]]'' *''Alyssum cassium'' {{small|Boiss.}} → ''[[Odontarrhena cassia]]'' *''Alyssum chondrogynum'' {{small|B.L.Burtt}} → ''[[Odontarrhena chondrogyna]]'' *''Alyssum cilicicum'' {{small|Boiss. & Balansa}} → ''[[Odontarrhena cilicica]]'' *''Alyssum cochleatum'' {{small|Coss. & Durieu}} → ''[[Hormathophylla cochleata]]'' *''Alyssum condensatum'' {{small|Boiss. & Hausskn.}} → ''[[Odontarrhena condensata]]'' *''Alyssum constellatum'' {{small|Boiss.}} → ''[[Odontarrhena constellata]]'' *''Alyssum corsicum'' {{small|Duby}} → ''[[Odontarrhena corsica]]'' *''Alyssum corymbosoides'' {{small|Formánek}} → ''[[Odontarrhena corymbosoidea]]'' *''Alyssum crenulatum'' {{small|Boiss. & Heldr.}} → ''[[Odontarrhena crenulata]]'' *''Alyssum curetum'' {{small|Gand.}} → ''[[Alyssum idaeum]]'' *''Alyssum cypricum'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena cyprica]]'' *''Alyssum davisianum'' {{small|T.R.Dudley}} → ''[[Odontarrhena davisiana]]'' *''Alyssum davisianum'' {{small|T.R.Dudley}} → ''[[Odontarrhena davisiana]]'' *''Alyssum debarense'' {{small|Micevski}} → ''[[Odontarrhena debarensis]]'' *''Alyssum degenianum'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena muralis]]'' *''Alyssum densistellatum'' {{small|T.R.Dudley}} → ''[[Alyssum montanum]]'' s.l. *''Alyssum desertorum'' {{small|Stapf}} → ''[[Alyssum turkestanicum]]'' *''Alyssum dimorphosepalum'' {{small|Eig}} → ''[[Alyssum iranicum]]'' *''Alyssum discolor'' {{small|T.R.Dudley & Hub.-Mor.}} → ''[[Odontarrhena discolor]]'' *''Alyssum djurdjurae'' {{small|Chabert}} → ''[[Odontarrhena serpyllifolia]]'' *''Alyssum dubertretii'' {{small|Gomb.}} → ''[[Odontarrhena dubertretii]]'' *''Alyssum dudleyi'' {{small|Adıgüzel & R.D.Reeves}} → ''[[Odontarrhena dudleyi]]'' *''Alyssum emarginatum'' {{small|(Boiss.) Rouy}} → ''[[Bornmuellera emarginata]]'' *''Alyssum erigens'' {{small|Jord. & Fourr.}} → ''[[Alyssum vernale]]'' *''Alyssum eriophyllum'' {{small|Boiss. & Hausskn.}} → ''[[Odontarrhena eriophylla]]'' *''Alyssum euboeum'' {{small|Halácsy}} → ''[[Odontarrhena euboea]]'' *''Alyssum fallacinum'' {{small|Hausskn.}} → ''[[Odontarrhena heldreichii]]'' *''Alyssum fedtschenkoanum'' {{small|N.Busch}} → ''[[Odontarrhena fedtschenkoana]]'' *''Alyssum filiforme'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena filiformis]]'' *''Alyssum floribundum'' {{small|Boiss. & Balansa}} → ''[[Odontarrhena floribunda]]'' *''Alyssum fragillimum'' {{small|(Bald.) Rech.f.}} → ''[[Odontarrhena fragillima]]'' *''Alyssum gadorense'' {{small|P.Küpfer}} → ''[[Alyssum fastigiatum]]'' *''Alyssum gehamense'' {{small|Fed.}} → ''[[Odontarrhena gehamensis]]'' *''Alyssum gevgelicense'' {{small|Micevski}} → ''[[Odontarrhena gevgelicensis]]'' *''Alyssum giosnanum'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena giosnana]]'' *''Alyssum globosum'' {{small|(Desv.) Kuntze}} → ''[[Physaria globosa]]'' *''Alyssum gymnopodum'' {{small|P.A.Smirn.}} → ''[[Odontarrhena tortuosa]]'' subsp. ''cretacea'' *''Alyssum hakaszkii'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena obovata]]'' *''Alyssum haussknechtii'' {{small|Boiss.}} → ''[[Odontarrhena haussknechtii]]'' *''Alyssum heldreichii'' {{small|Hausskn.}} → ''[[Odontarrhena heldreichii]]'' *''Alyssum heterotrichum'' {{small|Boiss.}} → ''[[Meniocus heterotrichus]]'' *''Alyssum homalocarpum'' {{small|(Fisch. & C.A.Mey.) Boiss.}} → ''[[Cuprella homalocarpa]]'' *''Alyssum huber-morathii'' {{small|T.R.Dudley}} → ''[[Odontarrhena huber-morathii]]'' *''Alyssum huetii'' {{small|Boiss.}} → ''[[Meniocus huetii]]'' *''Alyssum kavadarcense'' {{small|Micevski}} → ''[[Odontarrhena kavadarcensis]]'' *''Alyssum klimesii'' {{small|Al-Shehbaz}} → ''[[Ladakiella klimesii]]'' *''Alyssum kurdicum'' {{small|(Boiss.) Nyár.}} → ''[[Odontarrhena kurdica]]'' *''Alyssum lanigerum'' {{small|DC.}} → ''[[Odontarrhena lanigera]]'' *''Alyssum leiocarpum'' {{small|Pomel}} → ''[[Alyssum minutum]]'' *''Alyssum lesbiacum'' {{small|(P.Candargy) Rech.f.}} → ''[[Odontarrhena lesbiaca]]'' *''Alyssum libanoticum'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena libanotica]]'' *''Alyssum linifolium'' {{small|Stephan ex Willd.}} → ''[[Meniocus linifolius]]'' *''Alyssum longistylum'' {{small|(Sommier & Levier) Grossh.}} → ''[[Odontarrhena tortuosa]]'' subsp. ''tortuosa'' *''Alyssum luteolum'' {{small|Pomel}} → ''[[Alyssum granatense]]''? *''Alyssum markgrafii'' {{small|O.E.Schulz}} → ''[[Odontarrhena markgrafii]]'' *''Alyssum masmenaeum'' {{small|Boiss.}} → ''[[Odontarrhena masmenaea]]'' *''Alyssum mazandaranicum'' {{small|Mirzadeh & Assadi}} → ''[[Alyssum turkestanicum]]'' *''Alyssum meniocoides'' {{small|Boiss.}} → ''[[Meniocus meniocoides]]'' *''Alyssum microphylliforme'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena tortuosa]]'' subsp. ''tortuosa''? *''Alyssum mozaffarianii'' {{small|Kavousi}} → ''[[Odontarrhena mozaffarianii]]'' *''Alyssum mughlaei'' {{small|Orcan}} → ''[[Odontarrhena mughlaei]]'' *''Alyssum murale'' {{small|Waldst. & Kit.}} → ''[[Odontarrhena muralis]]'' *''Alyssum musilii'' {{small|Velen.}} → ''[[Cuprella homalocarpa]]'' *''Alyssum nebrodense'' {{small|Tineo}} → ''[[Odontarrhena nebrodensis]]'' *''Alyssum obovatum'' {{small|(C.A.Mey.) Turcz.}} → ''[[Odontarrhena obovata]]'' *''Alyssum obtusifolium'' {{small|Steven ex DC.}} → ''[[Odontarrhena obtusifolia]]'' *''[[Alyssum odoratum]]''? {{small|Colla}} *''Alyssum orbelicum'' {{small|Ančev & Uzunov}} → ''[[Odontarrhena orbelica]]'' *''Alyssum orbiculare'' {{small|(Regel) Nyár.}} → ''[[Odontarrhena obovata]]'' *''Alyssum ovirense'' {{small|A.Kern.}} → ''[[Alyssum wulfenianum]]'' subsp. ''ovirense'' *''Alyssum oxycarpum'' {{small|Boiss. & Balansa}} → ''[[Odontarrhena oxycarpa]]'' *''Alyssum pateri'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena pateri]]'' *''Alyssum peltarioides'' {{small|Boiss.}} → ''[[Odontarrhena peltarioidea]]'' *''Alyssum penjwinense'' {{small|T.R.Dudley}} → ''[[Odontarrhena penjwinensis]]'' *''Alyssum pinifolium'' {{small|(Nyár.) T.R.Dudley}} → ''[[Odontarrhena pinifolia]]'' *''Alyssum polycladum'' {{small|Rech.f.}} → ''[[Odontarrhena polyclada]]'' *''Alyssum pterocarpum'' {{small|T.R.Dudley}} → ''[[Odontarrhena pterocarpa]]'' *''Alyssum robertianum'' {{small|Bernard ex Gren. & Godr.}} → ''[[Odontarrhena robertiana]]'' *''Alyssum samariferum'' {{small|Boiss. & Hausskn.}} → ''[[Odontarrhena samarifera]]'' *''Alyssum samium'' {{small|T.R.Dudley & Christod.}} → ''[[Odontarrhena samia]]'' *''Alyssum scardicum'' {{small|Wettst.}} → ''[[Alyssum montanum]]'' s.l. *''Alyssum sergievskajae'' {{small|Krasnob.}} → ''[[Stevenia sergievskajae]]'' *''Alyssum serpentinum'' {{small|Micevski}} → ''[[Odontarrhena serpentina]]'' *''[[Alyssum serpyllifolium]]'' {{small|Desf.}} → ''[[Odontarrhena serpyllifolia]]'' *''Alyssum sibiricum'' {{small|Willd.}} → ''[[Odontarrhena sibirica]]'' *''Alyssum singarense'' {{small|Boiss. & Hausskn.}} → ''[[Odontarrhena singarensis]]'' *''Alyssum skopjense'' {{small|Micevski}} → ''[[Odontarrhena skopjensis]]'' *''Alyssum smolikanum'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena smolikana]]'' *''Alyssum spruneri'' {{small|Jord. & Fourr.}} → ''[[Alyssum montanum]]'' s.l. *''Alyssum stipitatum'' {{small|Kavousi & T.R.Dudley}} → ''[[Odontarrhena stipitata]]'' *''Alyssum stylare'' {{small|(Boiss. & Balansa) Boiss.}} → ''[[Meniocus stylaris]]'' *''Alyssum subbaicalicum'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena obovata]]'' *''Alyssum subspinosum'' {{small|T.R.Dudley}} → ''[[Odontarrhena subspinosa]]'' *''Alyssum syriacum'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena syriaca]]'' *''Alyssum szarabiacum'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena szarabiaca]]'' *''Alyssum tavolarae'' {{small|Briq.}} → ''[[Odontarrhena tavolarae]]'' *''Alyssum tenium'' {{small|Halácsy}} → ''[[Odontarrhena diffusa]]'' *''Alyssum tenuifolium'' {{small|Stephan ex Willd.}} → ''[[Stevenia tenuifolia]]'' *''Alyssum tortuosum'' {{small|Waldst. & Kit. ex Willd.}} → ''[[Odontarrhena tortuosa]]'' subsp. ''tortuosa'' *''Alyssum trapeziforme'' {{small|Bornm. ex Nyár.}} → ''[[Odontarrhena trapeziformis]]'' *''Alyssum troodi'' {{small|Boiss.}} → ''[[Odontarrhena troodi]]'' *''Alyssum turgidum'' {{small|T.R.Dudley}} → ''[[Odontarrhena turgida]]'' *''Alyssum virgatum'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena virgata]]'' {{div col end}} == Наводи == {{Наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Игловрв| ]] [[Категорија:Зелки]] obmwd4ugq34xr5t185zjuvhukfj3pbe 5601757 5601744 2026-07-29T09:01:03Z Bjankuloski06 332 5601757 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=Alyssum montanum ENBLA06.jpg |image_caption=Ридски игловрв (''Alyssum montanum'') |taxon=Alyssum |authority=[[L.]] |synonyms = *''Adyseton'' {{small|Adans.}} *''Alysson'' {{small|Crantz, orth. var.}} *''Gamosepalum'' {{small|Hausskn.}} *''Moenchia'' {{small|Roth}} *''Psilonema'' {{small|C.A.Mey.}} |synonyms_ref = <ref name = powo>{{cite web |title=''Alyssum'' L. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:60433920-2 |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=17 September 2025}}</ref> }} '''Игловрв''' ({{науч|Alyssum}}) — [[Род (биологија)|род]] од над сто видови цветни растенија од семејството [[зелки]]те (''Brassicaceae''), [[домороден вид|домородни]] во умерена Европа, Азија и северна Африка, со најголема разновидност на видови во медитеранскиот регион. Родот опфаќа [[Едногодишно растение|едногодишни]] и [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] [[Тревесто растение|тревни]] растенија или (ретко) мали [[Грмушка|грмушки]], кои растат до 10-100&nbsp;см високи, со издолжено-овални листови. Цветовите се карактеристично мали и групирани во терминални гроздови, тие често се жолти или бели, но можат да бидат розови или виолетови. Родовите ''[[Lobularia]]'', ''[[Aurinia]]'' и ''[[Odontarrhena]]'' се тесно поврзани со ''Alyssum'' и порано биле вклучени во него. Широко култивираниот вид ''Alyssum maritimum'', сега е ''[[Lobularia maritima]]'', а ''Alyssum saxatile'' сега е ''[[Aurinia saxatilis]]''. Листовите од овие растенија се храна за гасениците на одредени [[Пеперуги|видови пеперуги]], вклучувајќи го и ''[[Orthonama obstipata]]''. Сепак, зајаците не ги јадат.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gardenguides.com|title=Home|work=Garden Guides}}</ref> == Видови == === Прифатени === Следниов список е на прифатени видови. Ѕвездичката означува привремено прифатени имиња. ''[[Plants of the World Online]]'' прифаќа 115 видови. Видовите и синонимите прифатени од PoWO, но не и од ''AlyBase,'' се наведени исто така. {{div col|colwidth=15em}} *''[[Alyssum aizoides]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Alyssum alyssoides]]'' {{small|(L.) L.}} *''[[Alyssum amasianum]]'' {{small|Karabacak & A.Duran}}<ref name = powo/> *''[[Alyssum anamense]]'' {{small|Velen.}}<ref name = powo/> *''[[Alyssum andinum]]'' {{small|Rupr.}} *''[[Alyssum argyrophyllum]]'' {{small|Schott & Kotschy}} *''[[Alyssum armenum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Alyssum artvinense]]'' {{small|N.Busch}} *''[[Alyssum atlanticum]]'' {{small|Desf.}} *''[[Alyssum aurantiacum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Alyssum austrodalmaticum]]'' {{small|Trinajstić}} *''[[Alyssum bargalense]]''<!--Micevski-->* *''[[Alyssum baumgartnerianum]]'' {{small|Bornm. ex Baumg.}} *''[[Alyssum blancheanum]]'' {{small|Gomb.}} *''[[Alyssum bornmuelleri]]'' {{small|Hausskn. ex Degen}} *''[[Alyssum bosniacum]]'' {{small|Beck}} *''[[Alyssum bulbotrichum]]'' {{small|Hausskn. & Bornm.}} *''[[Alyssum cacuminum]]'' {{small|Španiel, Marhold & Lihová}} *''[[Alyssum caespitosum]]'' {{small|Baumg.}} *''[[Alyssum calycocarpum]]'' {{small|Rupr.}} *''[[Alyssum cephalotes]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Alyssum clausonis]]'' {{small|Pomel}}* (synonym of ''A. atlanticum'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum cognense]]'' {{small|Španiel, K.Kaplan, Juillerat & B.Bäumler}} *''[[Alyssum collinum]]'' {{small|Brot.}} *''[[Alyssum contemptum]]'' {{small|Schott & Kotschy}} *''[[Alyssum corningii]]'' {{small|T.R.Dudley}} *''[[Alyssum cuneifolium]]'' {{small|Ten.}} *''[[Alyssum dagestanicum]]'' {{small|Rupr.}} *''[[Alyssum damascenum]]'' {{small|Boiss. & Gaill.}} *''[[Alyssum dasycarpum]]'' {{small|Stephan ex Willd.}} *''[[Alyssum decoloratum]]'' {{small|Pomel}}* (synonym of ''A. atlanticum'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum degenianum]]'' {{small|Nyár.}}<ref name = powo/> *''[[Alyssum desertorum]]'' {{small|Stapf}}<ref name = powo/> *''[[Alyssum diffusum]]'' {{small|Ten.}} *''[[Alyssum dimorphosepalum]]'' {{small|Eig}} *''[[Alyssum doerfleri]]'' {{small|Degen}} *''[[Alyssum embergeri]]'' {{small|Quézel}}* (synonym of ''A. atlanticum'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum erosulum]]'' {{small|Gennari & Pestal. ex Clementi}} *''[[Alyssum fastigiatum]]'' {{small|Heywood}} *''[[Alyssum flahaultianum]]'' {{small|Emb. ex Greuter}}* (synonym of ''A. atlanticum'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum flexicaule]]'' {{small|Jord.}} *''[[Alyssum foliosum]]'' {{small|Bory & Chaub.}} *''[[Alyssum fulvescens]]'' {{small|Sm.}} *''[[Alyssum gallaecicum]]'' {{small|(S.Ortiz) Španiel, Marhold & Lihová}} *''[[Alyssum gmelinii]]'' {{small|Jord.}} *''[[Alyssum granatense]]'' {{small|Boiss. & Reut.}} *''[[Alyssum gustavssonii]]'' {{small|Hartvig}} *''[[Alyssum hajastanum]]'' {{small|Avet.}} *''[[Alyssum handelii]]'' {{small|Hayek}} *''[[Alyssum harputicum]]'' {{small|T.R.Dudley}} *''[[Alyssum hezarmasjedense]]'' {{small|Kavousi & Nazary}} *''[[Alyssum hirsutum]]'' {{small|M.Bieb.}} *''[[Alyssum idaeum]]'' {{small|Boiss. & Heldr.}} *''[[Alyssum iljinskae]]'' {{small|V.I.Dorof.}} *''[[Alyssum iranicum]]'' {{small|Hausskn. ex Baumg.}} *''[[Alyssum kaynakiae]]'' {{small|Yılmaz}} *''[[Alyssum kotovii]]'' {{small|A.P.Iljinsk.}}* (synonym of ''A. repens'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum lanceolatum]]'' {{small|Baumg.}} *''[[Alyssum lassiticum]]'' {{small|Halácsy}} *''[[Alyssum lenense]]'' {{small|Adams}} *''[[Alyssum lepidotostellatum]]'' {{small|(Hausskn. & Bornm.) T.R.Dudley}} *''[[Alyssum lepidotum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Alyssum loiseleurii]]'' {{small|P.Fourn.}} *''[[Alyssum luteolum]]'' {{small|Pomel}} *''[[Alyssum lycaonicum]]'' {{small|(O.E.Schulz) T.R.Dudley}} *''[[Alyssum macrocalyx]]'' {{small|Coss. & Durieu}} *''[[Alyssum macropodum]]'' {{small|Boiss. & Balansa}} *''[[Alyssum mazandaranicum]]'' {{small|Mirzadeh & Assadi}} *''[[Alyssum minutum]]'' {{small|Schltdl. ex DC.}} *''[[Alyssum misirdalianum]]'' {{small|Orcan & Binzet}} *''[[Alyssum moellendorfianum]]'' {{small|Asch. ex Beck}} *''[[Alyssum montanum]]'' {{small|L.}} *''[[Alyssum montenegrinum]]'' {{small|(Bald.) Španiel, Lihová & Marhold}}<ref name = powo/> *''[[Alyssum mouradicum]]'' {{small|Boiss. & Balansa}} *''[[Alyssum muelleri]]'' {{small|Boiss. & Buhse}} *''[[Alyssum musilii]]'' {{small|Velen.}}<ref name = powo/> *''[[Alyssum neglectum]]'' {{small|Magauer, Frajman & Schönsw.}} *''[[Alyssum nezaketiae]]'' {{small|Aytaç & H.Duman}}<ref name = powo/> *''[[Alyssum niveum]]'' {{small|T.R.Dudley}}<ref name = powo/> *''[[Alyssum numidicum]]'' {{small|Pomel}}* (synonym of ''A. atlanticum'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum ochroleucum]]'' {{small|Boiss. & A.Huet}} *''[[Alyssum orophilum]]'' {{small|Jord. & Fourr.}} *''[[Alyssum oschtenicum]]'' {{small|(N.Busch) Kharkev.}}<ref name = powo/> *''[[Alyssum paphlagonicum]]'' {{small|(Hausskn.) T.R.Dudley}} *''[[Alyssum patulum]]'' {{small|Pomel}}* (synonym of ''A. atlanticum'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum persicum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Alyssum pirinicum]]'' {{small|(Stoj. & Acht.) Ančev}} *''[[Alyssum pluscanescens]]'' {{small|(Raim. ex Jos.Baumgartner) Španiel, Lihová & Marhold}} *''[[Alyssum pogonocarpum]]'' {{small|Carlström}} *''[[Alyssum praecox]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Alyssum propinquum]]'' {{small|Baumg.}} *''[[Alyssum pseudomouradicum]]'' {{small|Hausskn. & Bornm. ex Baumg.}} *''[[Alyssum pulvinare]]'' {{small|Velen.}} *''[[Alyssum reiseri]]'' {{small|Velen.}} *''[[Alyssum repens]]'' {{small|Baumg.}} *''[[Alyssum rhodanense]]'' {{small|Jord. & Fourr.}} *''[[Alyssum rossetii]]'' {{small|Španiel, Bovio & K.Kaplan}} *''[[Alyssum rostratum]]'' {{small|Steven}} *''[[Alyssum scutigerum]]'' {{small|Durieu}} *''[[Alyssum siculum]]'' {{small|Jord.}} *''[[Alyssum simplex]]'' {{small|Rudolphi}} *''[[Alyssum simulans]]'' {{small|Runemark ex Hartvig}} *''[[Alyssum smyrnaeum]]'' {{small|C.A.Mey.}} *''[[Alyssum speciosum]]'' {{small|Pomel}}* (synonym of ''A. atlanticum'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum sphacioticum]]'' {{small|Boiss. & Heldr.}} *''[[Alyssum stapfii]]'' {{small|Vierh.}} *''[[Alyssum stenostachyum]]'' {{small|Botsch. & Vved.}}* (synonym of ''A. szovitsianum'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum stribrnyi]]'' {{small|Velen.}} (synonym of ''A. spruneri'')<ref name = powo/> *''[[Alyssum strictum]]'' {{small|Willd.}} *''[[Alyssum strigosum]]'' {{small|Banks & Sol.}} *''[[Alyssum sulphureum]]'' {{small|T.R.Dudley & Hub.-Mor.}} *''[[Alyssum szovitsianum]]'' {{small|Fisch. & C.A.Mey.}} *''[[Alyssum taygeteum]]'' {{small|Heldr.}} *''[[Alyssum tetrastemon]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Alyssum thymops]]'' {{small|(Hub.-Mor. & Reese) T.R.Dudley}} *''[[Alyssum trichocarpum]]'' {{small|T.R.Dudley & Hub.-Mor.}} *''[[Alyssum trichostachyum]]'' {{small|Rupr.}} *''[[Alyssum turkestanicum]]'' {{small|Regel & Schmalh.}} *''[[Alyssum umbellatum]]'' {{small|Desv.}} *''[[Alyssum vernale]]'' {{small|Kit. ex Hornem.}} *''[[Alyssum wierzbickii]]'' {{small|Heuff.}} *''[[Alyssum wulfenianum]]'' {{small|Willd.}} *''[[Alyssum xanthocarpum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Alyssum xiphocarpum]]'' {{small|Candargy}}<ref name = powo/> {{div col end}} === Претходно вклучени видови === Следните имиња се наведени од ''World Flora Online'' како прифатени (од крајот на 2021 година),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-4000001442#children|title=Alyssum L.|work=World Flora Online|accessdate=27 December 2021}}</ref> но во ''AlyBase''<ref name="AlyBase">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.alysseae.sav.sk/|title=AlyBase – database of names, chromosome numbers, and ploidy levels of Alysseae (Brassicaceae)|last=Španiel, S.|last2=Kempa, M.|accessdate=27 December 2021|last3=Salmerón-Sánchez, E.|last4=Fuertes-Aguilar, J.|last5=Francisco Mota, J.|last6=Al-Shehbaz, I.A.|last7=German, D.A.|last8=Olšavská, K.|last9=Šingliarová, B.}}</ref> или се доделени на различни родови (обично врз основа на студии за молекуларна филогенија) или се сведени на синоними. Прашалник означува сомнителни синоними или имиња на видови со нерешен таксономски статус. {{div col|colwidth=32em}} *''Alyssum akamasicum'' {{small|B.L.Burtt}} → ''[[Odontarrhena akamasica]]'' *''Alyssum algeriense'' {{small|Pomel}} → ''[[Alyssum granatense]]''? *''Alyssum alpestre'' {{small|L.}} → ''[[Odontarrhena alpestris]]'' *''Alyssum anamense'' {{small|Velen.}} → ''[[Odontarrhena singarensis]]''? *''Alyssum anatolicum'' {{small|Hausskn. ex Nyár.}} → ''[[Odontarrhena anatolica]]'' *''Alyssum antiatlanticum'' {{small|Emb. & Maire}} → ''[[Cuprella antiatlantica]]'' *''Alyssum arabicum'' {{small|(Boiss.) T.Durand & Schinz}} → ''[[Lobularia arabica]]'' *''Alyssum argenteum'' {{small|All.}} → ''[[Odontarrhena argentea]]'' *''Alyssum aureum'' {{small|(Fenzl) Boiss.}} → ''[[Meniocus aureus]]'' *''Alyssum bertolonii'' {{small|Desv.}} → ''[[Odontarrhena bertolonii]]'' *''Alyssum blepharocarpum'' {{small|T.R.Dudley & Hub.-Mor.}} → ''[[Meniocus blepharocarpus]]'' *''Alyssum bracteatum'' {{small|Boiss. & Buhse}} → ''[[Odontarrhena bracteata]]'' *''[[Alyssum brughieri]]'' {{small|Brein ex Colla}} ([[unplaced]])<ref name = powo/> *''Alyssum caliacrae'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena tortuosa]]'' subsp. ''caliacrae'' *''Alyssum callichroum'' {{small|Boiss. & Balansa}} → ''[[Odontarrhena callichroa]]'' *''Alyssum caricum'' {{small|T.R.Dudley & Hub.-Mor.}} → ''[[Odontarrhena carica]]'' *''Alyssum cassium'' {{small|Boiss.}} → ''[[Odontarrhena cassia]]'' *''Alyssum chondrogynum'' {{small|B.L.Burtt}} → ''[[Odontarrhena chondrogyna]]'' *''Alyssum cilicicum'' {{small|Boiss. & Balansa}} → ''[[Odontarrhena cilicica]]'' *''Alyssum cochleatum'' {{small|Coss. & Durieu}} → ''[[Hormathophylla cochleata]]'' *''Alyssum condensatum'' {{small|Boiss. & Hausskn.}} → ''[[Odontarrhena condensata]]'' *''Alyssum constellatum'' {{small|Boiss.}} → ''[[Odontarrhena constellata]]'' *''Alyssum corsicum'' {{small|Duby}} → ''[[Odontarrhena corsica]]'' *''Alyssum corymbosoides'' {{small|Formánek}} → ''[[Odontarrhena corymbosoidea]]'' *''Alyssum crenulatum'' {{small|Boiss. & Heldr.}} → ''[[Odontarrhena crenulata]]'' *''Alyssum curetum'' {{small|Gand.}} → ''[[Alyssum idaeum]]'' *''Alyssum cypricum'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena cyprica]]'' *''Alyssum davisianum'' {{small|T.R.Dudley}} → ''[[Odontarrhena davisiana]]'' *''Alyssum davisianum'' {{small|T.R.Dudley}} → ''[[Odontarrhena davisiana]]'' *''Alyssum debarense'' {{small|Micevski}} → ''[[Odontarrhena debarensis]]'' *''Alyssum degenianum'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena muralis]]'' *''Alyssum densistellatum'' {{small|T.R.Dudley}} → ''[[Alyssum montanum]]'' s.l. *''Alyssum desertorum'' {{small|Stapf}} → ''[[Alyssum turkestanicum]]'' *''Alyssum dimorphosepalum'' {{small|Eig}} → ''[[Alyssum iranicum]]'' *''Alyssum discolor'' {{small|T.R.Dudley & Hub.-Mor.}} → ''[[Odontarrhena discolor]]'' *''Alyssum djurdjurae'' {{small|Chabert}} → ''[[Odontarrhena serpyllifolia]]'' *''Alyssum dubertretii'' {{small|Gomb.}} → ''[[Odontarrhena dubertretii]]'' *''Alyssum dudleyi'' {{small|Adıgüzel & R.D.Reeves}} → ''[[Odontarrhena dudleyi]]'' *''Alyssum emarginatum'' {{small|(Boiss.) Rouy}} → ''[[Bornmuellera emarginata]]'' *''Alyssum erigens'' {{small|Jord. & Fourr.}} → ''[[Alyssum vernale]]'' *''Alyssum eriophyllum'' {{small|Boiss. & Hausskn.}} → ''[[Odontarrhena eriophylla]]'' *''Alyssum euboeum'' {{small|Halácsy}} → ''[[Odontarrhena euboea]]'' *''Alyssum fallacinum'' {{small|Hausskn.}} → ''[[Odontarrhena heldreichii]]'' *''Alyssum fedtschenkoanum'' {{small|N.Busch}} → ''[[Odontarrhena fedtschenkoana]]'' *''Alyssum filiforme'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena filiformis]]'' *''Alyssum floribundum'' {{small|Boiss. & Balansa}} → ''[[Odontarrhena floribunda]]'' *''Alyssum fragillimum'' {{small|(Bald.) Rech.f.}} → ''[[Odontarrhena fragillima]]'' *''Alyssum gadorense'' {{small|P.Küpfer}} → ''[[Alyssum fastigiatum]]'' *''Alyssum gehamense'' {{small|Fed.}} → ''[[Odontarrhena gehamensis]]'' *''Alyssum gevgelicense'' {{small|Micevski}} → ''[[Odontarrhena gevgelicensis]]'' *''Alyssum giosnanum'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena giosnana]]'' *''Alyssum globosum'' {{small|(Desv.) Kuntze}} → ''[[Physaria globosa]]'' *''Alyssum gymnopodum'' {{small|P.A.Smirn.}} → ''[[Odontarrhena tortuosa]]'' subsp. ''cretacea'' *''Alyssum hakaszkii'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena obovata]]'' *''Alyssum haussknechtii'' {{small|Boiss.}} → ''[[Odontarrhena haussknechtii]]'' *''Alyssum heldreichii'' {{small|Hausskn.}} → ''[[Odontarrhena heldreichii]]'' *''Alyssum heterotrichum'' {{small|Boiss.}} → ''[[Meniocus heterotrichus]]'' *''Alyssum homalocarpum'' {{small|(Fisch. & C.A.Mey.) Boiss.}} → ''[[Cuprella homalocarpa]]'' *''Alyssum huber-morathii'' {{small|T.R.Dudley}} → ''[[Odontarrhena huber-morathii]]'' *''Alyssum huetii'' {{small|Boiss.}} → ''[[Meniocus huetii]]'' *''Alyssum kavadarcense'' {{small|Micevski}} → ''[[Odontarrhena kavadarcensis]]'' *''Alyssum klimesii'' {{small|Al-Shehbaz}} → ''[[Ladakiella klimesii]]'' *''Alyssum kurdicum'' {{small|(Boiss.) Nyár.}} → ''[[Odontarrhena kurdica]]'' *''Alyssum lanigerum'' {{small|DC.}} → ''[[Odontarrhena lanigera]]'' *''Alyssum leiocarpum'' {{small|Pomel}} → ''[[Alyssum minutum]]'' *''Alyssum lesbiacum'' {{small|(P.Candargy) Rech.f.}} → ''[[Odontarrhena lesbiaca]]'' *''Alyssum libanoticum'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena libanotica]]'' *''Alyssum linifolium'' {{small|Stephan ex Willd.}} → ''[[Meniocus linifolius]]'' *''Alyssum longistylum'' {{small|(Sommier & Levier) Grossh.}} → ''[[Odontarrhena tortuosa]]'' subsp. ''tortuosa'' *''Alyssum luteolum'' {{small|Pomel}} → ''[[Alyssum granatense]]''? *''Alyssum markgrafii'' {{small|O.E.Schulz}} → ''[[Odontarrhena markgrafii]]'' *''Alyssum masmenaeum'' {{small|Boiss.}} → ''[[Odontarrhena masmenaea]]'' *''Alyssum mazandaranicum'' {{small|Mirzadeh & Assadi}} → ''[[Alyssum turkestanicum]]'' *''Alyssum meniocoides'' {{small|Boiss.}} → ''[[Meniocus meniocoides]]'' *''Alyssum microphylliforme'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena tortuosa]]'' subsp. ''tortuosa''? *''Alyssum mozaffarianii'' {{small|Kavousi}} → ''[[Odontarrhena mozaffarianii]]'' *''Alyssum mughlaei'' {{small|Orcan}} → ''[[Odontarrhena mughlaei]]'' *''Alyssum murale'' {{small|Waldst. & Kit.}} → ''[[Odontarrhena muralis]]'' *''Alyssum musilii'' {{small|Velen.}} → ''[[Cuprella homalocarpa]]'' *''Alyssum nebrodense'' {{small|Tineo}} → ''[[Odontarrhena nebrodensis]]'' *''Alyssum obovatum'' {{small|(C.A.Mey.) Turcz.}} → ''[[Odontarrhena obovata]]'' *''Alyssum obtusifolium'' {{small|Steven ex DC.}} → ''[[Odontarrhena obtusifolia]]'' *''[[Alyssum odoratum]]''? {{small|Colla}} *''Alyssum orbelicum'' {{small|Ančev & Uzunov}} → ''[[Odontarrhena orbelica]]'' *''Alyssum orbiculare'' {{small|(Regel) Nyár.}} → ''[[Odontarrhena obovata]]'' *''Alyssum ovirense'' {{small|A.Kern.}} → ''[[Alyssum wulfenianum]]'' subsp. ''ovirense'' *''Alyssum oxycarpum'' {{small|Boiss. & Balansa}} → ''[[Odontarrhena oxycarpa]]'' *''Alyssum pateri'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena pateri]]'' *''Alyssum peltarioides'' {{small|Boiss.}} → ''[[Odontarrhena peltarioidea]]'' *''Alyssum penjwinense'' {{small|T.R.Dudley}} → ''[[Odontarrhena penjwinensis]]'' *''Alyssum pinifolium'' {{small|(Nyár.) T.R.Dudley}} → ''[[Odontarrhena pinifolia]]'' *''Alyssum polycladum'' {{small|Rech.f.}} → ''[[Odontarrhena polyclada]]'' *''Alyssum pterocarpum'' {{small|T.R.Dudley}} → ''[[Odontarrhena pterocarpa]]'' *''Alyssum robertianum'' {{small|Bernard ex Gren. & Godr.}} → ''[[Odontarrhena robertiana]]'' *''Alyssum samariferum'' {{small|Boiss. & Hausskn.}} → ''[[Odontarrhena samarifera]]'' *''Alyssum samium'' {{small|T.R.Dudley & Christod.}} → ''[[Odontarrhena samia]]'' *''Alyssum scardicum'' {{small|Wettst.}} → ''[[Alyssum montanum]]'' s.l. *''Alyssum sergievskajae'' {{small|Krasnob.}} → ''[[Stevenia sergievskajae]]'' *''Alyssum serpentinum'' {{small|Micevski}} → ''[[Odontarrhena serpentina]]'' *''[[Alyssum serpyllifolium]]'' {{small|Desf.}} → ''[[Odontarrhena serpyllifolia]]'' *''Alyssum sibiricum'' {{small|Willd.}} → ''[[Odontarrhena sibirica]]'' *''Alyssum singarense'' {{small|Boiss. & Hausskn.}} → ''[[Odontarrhena singarensis]]'' *''Alyssum skopjense'' {{small|Micevski}} → ''[[Odontarrhena skopjensis]]'' *''Alyssum smolikanum'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena smolikana]]'' *''Alyssum spruneri'' {{small|Jord. & Fourr.}} → ''[[Alyssum montanum]]'' s.l. *''Alyssum stipitatum'' {{small|Kavousi & T.R.Dudley}} → ''[[Odontarrhena stipitata]]'' *''Alyssum stylare'' {{small|(Boiss. & Balansa) Boiss.}} → ''[[Meniocus stylaris]]'' *''Alyssum subbaicalicum'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena obovata]]'' *''Alyssum subspinosum'' {{small|T.R.Dudley}} → ''[[Odontarrhena subspinosa]]'' *''Alyssum syriacum'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena syriaca]]'' *''Alyssum szarabiacum'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena szarabiaca]]'' *''Alyssum tavolarae'' {{small|Briq.}} → ''[[Odontarrhena tavolarae]]'' *''Alyssum tenium'' {{small|Halácsy}} → ''[[Odontarrhena diffusa]]'' *''Alyssum tenuifolium'' {{small|Stephan ex Willd.}} → ''[[Stevenia tenuifolia]]'' *''Alyssum tortuosum'' {{small|Waldst. & Kit. ex Willd.}} → ''[[Odontarrhena tortuosa]]'' subsp. ''tortuosa'' *''Alyssum trapeziforme'' {{small|Bornm. ex Nyár.}} → ''[[Odontarrhena trapeziformis]]'' *''Alyssum troodi'' {{small|Boiss.}} → ''[[Odontarrhena troodi]]'' *''Alyssum turgidum'' {{small|T.R.Dudley}} → ''[[Odontarrhena turgida]]'' *''Alyssum virgatum'' {{small|Nyár.}} → ''[[Odontarrhena virgata]]'' {{div col end}} == Наводи == {{Наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Игловрв| ]] [[Категорија:Зелки]] 8ppdt11h1ujrs3by116c4d7h42tutuo 0 1398058 5601504 5600455 2026-07-28T21:13:42Z Bjankuloski06 332 5601504 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Лут жедник | image = Sedum acre single - Niitvälja.jpg | image_alt = | image_caption = Sedum acre во [[Естонија]] | genus = Sedum | species = acre | authority = [[L.]] | synonyms_ref = <ref name="POWO">{{cite POWO |id=274996-1 |title=''Sedum acre'' L. |access-date=26 December 2024}}</ref> | synonyms = {{Collapsible list | {{Species list | Sedum drucei | Graebn. | Sedum erectum | Freyn | Sedum glaciale | Clarion ex DC. | Sedum krajinae | Domin | Sedum neglectum | Ten. | Sedum neglectum var. sopianae | Priszter | Sedum procumbens | Schrank | Sedum robustum | (Velen.) Domin | Sedum wettsteinii | Freyn | Sedum zlatiborense | Domin }} }} }} '''''Лут жедник''''' или '''јарче''' ({{науч|Sedum acre}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). Природно е распространето во [[Европа]], северна и западна [[Азија]] и [[Северна Африка]], но е натурализирано и во [[Северна Америка]],<ref name="Moroore">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=YYI4AAAAIAAJ&pg=PA146|title=Flora of the British Isles|last=Clapham|first=A. R.|last2=Tutin|first2=T. G.|last3=Moore|first3=David Moresby|publisher=CUP Archive|year=1987|page=146}}</ref> јужните делови на [[Јужна Америка]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:274996-1|title=Sedum acre L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=2025-02-16}}</ref> [[Јапонија]], и [[Нов Зеланд]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nzpcn.org.nz/flora/species/sedum-acre/|title=Sedum acre|last=|date=|work=New Zealand Plant Conservation Network|accessdate=24 July 2024}}</ref> == Опис и распространетост == Ова е ниско и голо [[Зимзелено растение|зимзелено]] растение, со разгранет површински или подземен [[ризом]] и кратки стерилни ползечки изданоци и многу цветни стебленца. Цветните стебленца достигнуваат висина од 5 до 12 см и се обраснати со листови по целата нивна должина. [[Лист]]овите се поставени спирално, долги 4-6 мм, дебели и со триаглесто-јајцевидна форма; долната страна е подуена, горната рамна, врвот е тап, а основата има торбест шпорест израсток. По стеблото се наредени како ќерамиди, особено кај стерилните гранчиња, додека кај цветните се поретки. Кога ќе се исушат, побелуваат и најчесто остануваат на [[стебло]]то, но понекогаш паѓаат. [[Цвет]]овите се пет члени, имаат кратки и дебели дршки, се појавуваат во мал број и се собрани во цимозно [[соцветие]], кое најчесто има две разгранети гранчиња. Чашкините ливчиња се долги 2-3 мм, со форма меѓу јајце и ланцета, и најчесто се жолтеникави. Венечните ливчиња се златно-жолти, долги 5-8 мм, расперени, со ланцетна форма и остар врв. Растението има 10 прашници, со тенки нишковидни кремасти филаменти и жолти антери. Плодните мешунки се голи и распоредени во форма на ѕвезда. Столпчињата се издолжени.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1055}}</ref> Расте на варовнички карпи и каменести места, на височини до 2300 метри надморска височина. Овој вид во [[Македонија]] е забележан на планините [[Водно]] и [[Жеден]] (околу [[Скопје]]), [[Шар Планина]], [[Бистра (планина)|Бистра]], [[Кораб]], [[Дешат]] - [[Крчин]], Буковиќ ([[Гостивар]]ско), [[Галичица]], [[Дудица]], како и во [[Дервенска Клисура|Жеденска Клисура]], [[Маврово|Мавровско]] - Кожа и селото [[Врбен]], Горна Радика - [[Аџина Река]], клисурата на реката [[Радика]], [[Преспа]] - остров [[Голем Град]] и [[Баба (планина)|Баба Планина]] над селото [[Брајчино]].<ref name=":0" /> == Одгледување == Иако лутиот жедник се шири кога има простор, тој лесно се контролира благодарение на плитките корени. Се одгледува во висечки кошници и саксии. Ова ползечко растение расте како покривка на [[почва]]та, најчесто на суви и песокливи терени. Добро се развива во сиромашни почви и при различна изложеност на светлина. Растението има пиперлив вкус и понекогаш се користи во народната медицина. Сепак, се смета за отровно и не се препорачува за консумирање.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.agfonds.lv/herbs/herbs-a-b/biting-stonecrop-sedum-acre/|title=Biting stonecrop Sedum acre|accessdate=2 August 2024|archive-date=2025-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20250320060245/https://www.agfonds.lv/herbs/herbs-a-b/biting-stonecrop-sedum-acre/|url-status=dead}}</ref> == Галерија == <gallery> Sedum acre 009.jpg|Лут жедник во [[Квебек]], Канада Податотека:Sedum acre - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum acre 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum acre 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum acre 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок </gallery> == Наводи == {{Наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] qnkn6h0zi12yjk6whf6n81pf86iqyc2 5601506 5601504 2026-07-28T21:14:19Z Bjankuloski06 332 5601506 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Лут жедник | image = Sedum acre single - Niitvälja.jpg | image_alt = | image_caption = Sedum acre во [[Естонија]] | genus = Sedum | species = acre | authority = [[L.]] | synonyms_ref = <ref name="POWO">{{cite POWO |id=274996-1 |title=''Sedum acre'' L. |access-date=26 December 2024}}</ref> | synonyms = {{Collapsible list | {{Species list | Sedum drucei | Graebn. | Sedum erectum | Freyn | Sedum glaciale | Clarion ex DC. | Sedum krajinae | Domin | Sedum neglectum | Ten. | Sedum neglectum var. sopianae | Priszter | Sedum procumbens | Schrank | Sedum robustum | (Velen.) Domin | Sedum wettsteinii | Freyn | Sedum zlatiborense | Domin }} }} }} '''''Лут жедник''''' или '''јарче''' ({{науч|Sedum acre}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[тревесто растение]] од [[род (биологија)|родот]] [[жедник]] (''Sedum'') во [[семејство (биологија)|семејството]] на [[дебелци]]те (''Crassulaceae''). Природно е распространето во [[Европа]], северна и западна [[Азија]] и [[Северна Африка]], но е натурализирано и во [[Северна Америка]],<ref name="Moroore">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=YYI4AAAAIAAJ&pg=PA146|title=Flora of the British Isles|last=Clapham|first=A. R.|last2=Tutin|first2=T. G.|last3=Moore|first3=David Moresby|publisher=CUP Archive|year=1987|page=146}}</ref> јужните делови на [[Јужна Америка]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:274996-1|title=Sedum acre L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=2025-02-16}}</ref> [[Јапонија]], и [[Нов Зеланд]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nzpcn.org.nz/flora/species/sedum-acre/|title=Sedum acre|last=|date=|work=New Zealand Plant Conservation Network|accessdate=24 July 2024}}</ref> == Опис и распространетост == Ова е ниско и голо [[Зимзелено растение|зимзелено]] растение, со разгранет површински или подземен [[ризом]] и кратки стерилни ползечки изданоци и многу цветни стебленца. Цветните стебленца достигнуваат висина од 5 до 12 см и се обраснати со листови по целата нивна должина. [[Лист]]овите се поставени спирално, долги 4-6 мм, дебели и со триаглесто-јајцевидна форма; долната страна е подуена, горната рамна, врвот е тап, а основата има торбест шпорест израсток. По стеблото се наредени како ќерамиди, особено кај стерилните гранчиња, додека кај цветните се поретки. Кога ќе се исушат, побелуваат и најчесто остануваат на [[стебло]]то, но понекогаш паѓаат. [[Цвет]]овите се пет члени, имаат кратки и дебели дршки, се појавуваат во мал број и се собрани во цимозно [[соцветие]], кое најчесто има две разгранети гранчиња. Чашкините ливчиња се долги 2-3 мм, со форма меѓу јајце и ланцета, и најчесто се жолтеникави. Венечните ливчиња се златно-жолти, долги 5-8 мм, расперени, со ланцетна форма и остар врв. Растението има 10 прашници, со тенки нишковидни кремасти филаменти и жолти антери. Плодните мешунки се голи и распоредени во форма на ѕвезда. Столпчињата се издолжени.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1055}}</ref> Расте на варовнички карпи и каменести места, на височини до 2300 метри надморска височина. Овој вид во [[Македонија]] е забележан на планините [[Водно]] и [[Жеден]] (околу [[Скопје]]), [[Шар Планина]], [[Бистра (планина)|Бистра]], [[Кораб]], [[Дешат]] - [[Крчин]], Буковиќ ([[Гостивар]]ско), [[Галичица]], [[Дудица]], како и во [[Дервенска Клисура|Жеденска Клисура]], [[Маврово|Мавровско]] - Кожа и селото [[Врбен]], Горна Радика - [[Аџина Река]], клисурата на реката [[Радика]], [[Преспа]] - остров [[Голем Град]] и [[Баба (планина)|Баба Планина]] над селото [[Брајчино]].<ref name=":0" /> == Одгледување == Иако лутиот жедник се шири кога има простор, тој лесно се контролира благодарение на плитките корени. Се одгледува во висечки кошници и саксии. Ова ползечко растение расте како покривка на [[почва]]та, најчесто на суви и песокливи терени. Добро се развива во сиромашни почви и при различна изложеност на светлина. Растението има пиперлив вкус и понекогаш се користи во народната медицина. Сепак, се смета за отровно и не се препорачува за консумирање.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.agfonds.lv/herbs/herbs-a-b/biting-stonecrop-sedum-acre/|title=Biting stonecrop Sedum acre|accessdate=2 August 2024|archive-date=2025-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20250320060245/https://www.agfonds.lv/herbs/herbs-a-b/biting-stonecrop-sedum-acre/|url-status=dead}}</ref> == Галерија == <gallery> Sedum acre 009.jpg|Лут жедник во [[Квебек]], Канада Податотека:Sedum acre - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum acre 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum acre 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum acre 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок </gallery> == Наводи == {{Наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] drxcqfwlj6lum383lpuc6d8fj2upqwv 5601507 5601506 2026-07-28T21:14:29Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Sedum acre]] на [[Лут жедник]] 5601506 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Лут жедник | image = Sedum acre single - Niitvälja.jpg | image_alt = | image_caption = Sedum acre во [[Естонија]] | genus = Sedum | species = acre | authority = [[L.]] | synonyms_ref = <ref name="POWO">{{cite POWO |id=274996-1 |title=''Sedum acre'' L. |access-date=26 December 2024}}</ref> | synonyms = {{Collapsible list | {{Species list | Sedum drucei | Graebn. | Sedum erectum | Freyn | Sedum glaciale | Clarion ex DC. | Sedum krajinae | Domin | Sedum neglectum | Ten. | Sedum neglectum var. sopianae | Priszter | Sedum procumbens | Schrank | Sedum robustum | (Velen.) Domin | Sedum wettsteinii | Freyn | Sedum zlatiborense | Domin }} }} }} '''''Лут жедник''''' или '''јарче''' ({{науч|Sedum acre}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[тревесто растение]] од [[род (биологија)|родот]] [[жедник]] (''Sedum'') во [[семејство (биологија)|семејството]] на [[дебелци]]те (''Crassulaceae''). Природно е распространето во [[Европа]], северна и западна [[Азија]] и [[Северна Африка]], но е натурализирано и во [[Северна Америка]],<ref name="Moroore">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=YYI4AAAAIAAJ&pg=PA146|title=Flora of the British Isles|last=Clapham|first=A. R.|last2=Tutin|first2=T. G.|last3=Moore|first3=David Moresby|publisher=CUP Archive|year=1987|page=146}}</ref> јужните делови на [[Јужна Америка]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:274996-1|title=Sedum acre L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=2025-02-16}}</ref> [[Јапонија]], и [[Нов Зеланд]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nzpcn.org.nz/flora/species/sedum-acre/|title=Sedum acre|last=|date=|work=New Zealand Plant Conservation Network|accessdate=24 July 2024}}</ref> == Опис и распространетост == Ова е ниско и голо [[Зимзелено растение|зимзелено]] растение, со разгранет површински или подземен [[ризом]] и кратки стерилни ползечки изданоци и многу цветни стебленца. Цветните стебленца достигнуваат висина од 5 до 12 см и се обраснати со листови по целата нивна должина. [[Лист]]овите се поставени спирално, долги 4-6 мм, дебели и со триаглесто-јајцевидна форма; долната страна е подуена, горната рамна, врвот е тап, а основата има торбест шпорест израсток. По стеблото се наредени како ќерамиди, особено кај стерилните гранчиња, додека кај цветните се поретки. Кога ќе се исушат, побелуваат и најчесто остануваат на [[стебло]]то, но понекогаш паѓаат. [[Цвет]]овите се пет члени, имаат кратки и дебели дршки, се појавуваат во мал број и се собрани во цимозно [[соцветие]], кое најчесто има две разгранети гранчиња. Чашкините ливчиња се долги 2-3 мм, со форма меѓу јајце и ланцета, и најчесто се жолтеникави. Венечните ливчиња се златно-жолти, долги 5-8 мм, расперени, со ланцетна форма и остар врв. Растението има 10 прашници, со тенки нишковидни кремасти филаменти и жолти антери. Плодните мешунки се голи и распоредени во форма на ѕвезда. Столпчињата се издолжени.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1055}}</ref> Расте на варовнички карпи и каменести места, на височини до 2300 метри надморска височина. Овој вид во [[Македонија]] е забележан на планините [[Водно]] и [[Жеден]] (околу [[Скопје]]), [[Шар Планина]], [[Бистра (планина)|Бистра]], [[Кораб]], [[Дешат]] - [[Крчин]], Буковиќ ([[Гостивар]]ско), [[Галичица]], [[Дудица]], како и во [[Дервенска Клисура|Жеденска Клисура]], [[Маврово|Мавровско]] - Кожа и селото [[Врбен]], Горна Радика - [[Аџина Река]], клисурата на реката [[Радика]], [[Преспа]] - остров [[Голем Град]] и [[Баба (планина)|Баба Планина]] над селото [[Брајчино]].<ref name=":0" /> == Одгледување == Иако лутиот жедник се шири кога има простор, тој лесно се контролира благодарение на плитките корени. Се одгледува во висечки кошници и саксии. Ова ползечко растение расте како покривка на [[почва]]та, најчесто на суви и песокливи терени. Добро се развива во сиромашни почви и при различна изложеност на светлина. Растението има пиперлив вкус и понекогаш се користи во народната медицина. Сепак, се смета за отровно и не се препорачува за консумирање.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.agfonds.lv/herbs/herbs-a-b/biting-stonecrop-sedum-acre/|title=Biting stonecrop Sedum acre|accessdate=2 August 2024|archive-date=2025-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20250320060245/https://www.agfonds.lv/herbs/herbs-a-b/biting-stonecrop-sedum-acre/|url-status=dead}}</ref> == Галерија == <gallery> Sedum acre 009.jpg|Лут жедник во [[Квебек]], Канада Податотека:Sedum acre - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum acre 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum acre 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum acre 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок </gallery> == Наводи == {{Наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] drxcqfwlj6lum383lpuc6d8fj2upqwv 5601513 5601507 2026-07-28T21:16:07Z Bjankuloski06 332 5601513 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Лут жедник | image = Sedum acre single - Niitvälja.jpg | image_alt = | image_caption = Sedum acre во [[Естонија]] | genus = Sedum | species = acre | authority = [[L.]] | synonyms_ref = <ref name="POWO">{{cite POWO |id=274996-1 |title=''Sedum acre'' L. |access-date=26 December 2024}}</ref> | synonyms = {{Collapsible list | {{Species list | Sedum drucei | Graebn. | Sedum erectum | Freyn | Sedum glaciale | Clarion ex DC. | Sedum krajinae | Domin | Sedum neglectum | Ten. | Sedum neglectum var. sopianae | Priszter | Sedum procumbens | Schrank | Sedum robustum | (Velen.) Domin | Sedum wettsteinii | Freyn | Sedum zlatiborense | Domin }} }} }} '''''Лут жедник''''' или '''јарче''' ({{науч|Sedum acre}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[тревесто растение]] од [[род (биологија)|родот]] [[жедник]] (''Sedum'') во [[семејство (биологија)|семејството]] на [[дебелци]]те (''Crassulaceae''). Природно е распространето во [[Европа]], северна и западна [[Азија]] и [[Северна Африка]], но е натурализирано и во [[Северна Америка]],<ref name="Moroore">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=YYI4AAAAIAAJ&pg=PA146|title=Flora of the British Isles|last=Clapham|first=A. R.|last2=Tutin|first2=T. G.|last3=Moore|first3=David Moresby|publisher=CUP Archive|year=1987|page=146}}</ref> јужните делови на [[Јужна Америка]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:274996-1|title=Sedum acre L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=2025-02-16}}</ref> [[Јапонија]], и [[Нов Зеланд]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nzpcn.org.nz/flora/species/sedum-acre/|title=Sedum acre|last=|date=|work=New Zealand Plant Conservation Network|accessdate=24 July 2024}}</ref> == Опис и распространетост == Ова е ниско и голо [[Зимзелено растение|зимзелено]] растение, со разгранет површински или подземен [[ризом]] и кратки стерилни ползечки изданоци и многу цветни стебленца. Цветните стебленца достигнуваат висина од 5 до 12 см и се обраснати со листови по целата нивна должина. [[Лист]]овите се поставени спирално, долги 4-6 мм, дебели и со триаглесто-јајцевидна форма; долната страна е подуена, горната рамна, врвот е тап, а основата има торбест шпорест израсток. По стеблото се наредени како ќерамиди, особено кај стерилните гранчиња, додека кај цветните се поретки. Кога ќе се исушат, побелуваат и најчесто остануваат на [[стебло]]то, но понекогаш паѓаат. [[Цвет]]овите се пет члени, имаат кратки и дебели дршки, се појавуваат во мал број и се собрани во цимозно [[соцветие]], кое најчесто има две разгранети гранчиња. Чашкините ливчиња се долги 2-3 мм, со форма меѓу јајце и ланцета, и најчесто се жолтеникави. Венечните ливчиња се златно-жолти, долги 5-8 мм, расперени, со ланцетна форма и остар врв. Растението има 10 прашници, со тенки нишковидни кремасти филаменти и жолти антери. Плодните мешунки се голи и распоредени во форма на ѕвезда. Столпчињата се издолжени.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1055}}</ref> Расте на варовнички карпи и каменести места, на височини до 2300 метри надморска височина. Овој вид во [[Македонија]] е забележан на планините [[Водно]] и [[Жеден]] (околу [[Скопје]]), [[Шар Планина]], [[Бистра (планина)|Бистра]], [[Кораб]], [[Дешат]] - [[Крчин]], Буковиќ ([[Гостивар]]ско), [[Галичица]], [[Дудица]], како и во [[Дервенска Клисура|Жеденска Клисура]], [[Маврово|Мавровско]] - Кожа и селото [[Врбен]], Горна Радика - [[Аџина Река]], клисурата на реката [[Радика]], [[Преспа]] - остров [[Голем Град]] и [[Баба (планина)|Баба Планина]] над селото [[Брајчино]].<ref name=":0" /> == Одгледување == Иако лутиот жедник се шири кога има простор, тој лесно се контролира благодарение на плитките корени. Се одгледува во висечки кошници и саксии. Ова ползечко растение расте како покривка на [[почва]]та, најчесто на суви и песокливи терени. Добро се развива во сиромашни почви и при различна изложеност на светлина. Растението има пиперлив вкус и понекогаш се користи во народната медицина. Сепак, се смета за отровно и не се препорачува за консумирање.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.agfonds.lv/herbs/herbs-a-b/biting-stonecrop-sedum-acre/|title=Biting stonecrop Sedum acre|accessdate=2 August 2024|archive-date=2025-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20250320060245/https://www.agfonds.lv/herbs/herbs-a-b/biting-stonecrop-sedum-acre/|url-status=dead}}</ref> == Галерија == <gallery> Sedum acre 009.jpg|Лут жедник во [[Квебек]], Канада Податотека:Sedum acre - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum acre 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum acre 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum acre 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Sedum acre}} * {{EOL}} * {{GRIN}} * {{Inaturalist-таксон|55734}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] cqpktmr6lkunrwizhydrv31ebwsshyc 5601514 5601513 2026-07-28T21:17:42Z Bjankuloski06 332 5601514 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Лут жедник | image = Sedum acre single - Niitvälja.jpg | image_alt = | image_caption = Лут жедник во [[Естонија]] | genus = Sedum | species = acre | authority = [[Карл Линеј|L.]] | synonyms_ref = <ref name="POWO">{{наведен POWO |id=274996-1 |title=''Sedum acre'' L. |access-date=26 декември 2024}}</ref> | synonyms = {{расклопен список | {{список на видови | Sedum drucei | Graebn. | Sedum erectum | Freyn | Sedum glaciale | Clarion ex DC. | Sedum krajinae | Domin | Sedum neglectum | Ten. | Sedum neglectum var. sopianae | Priszter | Sedum procumbens | Schrank | Sedum robustum | (Velen.) Domin | Sedum wettsteinii | Freyn | Sedum zlatiborense | Domin }} }} }} '''''Лут жедник''''' или '''јарче''' ({{науч|Sedum acre}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[тревесто растение]] од [[род (биологија)|родот]] [[жедник]] (''Sedum'') во [[семејство (биологија)|семејството]] на [[дебелци]]те (''Crassulaceae''). Природно е распространето во [[Европа]], северна и западна [[Азија]] и [[Северна Африка]], но е натурализирано и во [[Северна Америка]],<ref name="Moroore">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=YYI4AAAAIAAJ&pg=PA146|title=Flora of the British Isles|last=Clapham|first=A. R.|last2=Tutin|first2=T. G.|last3=Moore|first3=David Moresby|publisher=CUP Archive|year=1987|page=146}}</ref> јужните делови на [[Јужна Америка]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:274996-1|title=Sedum acre L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=16 февруари 2025}}</ref> [[Јапонија]], и [[Нов Зеланд]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nzpcn.org.nz/flora/species/sedum-acre/|title=Sedum acre|last=|date=|work=New Zealand Plant Conservation Network|accessdate=24 јули 2024}}</ref> == Опис и распространетост == Ова е ниско и голо [[Зимзелено растение|зимзелено]] растение, со разгранет површински или подземен [[ризом]] и кратки стерилни ползечки изданоци и многу цветни стебленца. Цветните стебленца достигнуваат висина од 5 до 12 см и се обраснати со листови по целата нивна должина. [[Лист]]овите се поставени спирално, долги 4-6 мм, дебели и со триаглесто-јајцевидна форма; долната страна е подуена, горната рамна, врвот е тап, а основата има торбест шпорест израсток. По стеблото се наредени како ќерамиди, особено кај стерилните гранчиња, додека кај цветните се поретки. Кога ќе се исушат, побелуваат и најчесто остануваат на [[стебло]]то, но понекогаш паѓаат. [[Цвет]]овите се пет члени, имаат кратки и дебели дршки, се појавуваат во мал број и се собрани во цимозно [[соцветие]], кое најчесто има две разгранети гранчиња. Чашкините ливчиња се долги 2-3 мм, со форма меѓу јајце и ланцета, и најчесто се жолтеникави. Венечните ливчиња се златно-жолти, долги 5-8 мм, расперени, со ланцетна форма и остар врв. Растението има 10 прашници, со тенки нишковидни кремасти филаменти и жолти антери. Плодните мешунки се голи и распоредени во форма на ѕвезда. Столпчињата се издолжени.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1055}}</ref> Расте на варовнички карпи и каменести места, на височини до 2300 метри надморска височина. Овој вид во [[Македонија]] е забележан на планините [[Водно]] и [[Жеден]] (околу [[Скопје]]), [[Шар Планина]], [[Бистра (планина)|Бистра]], [[Кораб]], [[Дешат]] - [[Крчин]], Буковиќ ([[Гостивар]]ско), [[Галичица]], [[Дудица]], како и во [[Дервенска Клисура|Жеденска Клисура]], [[Маврово|Мавровско]] - Кожа и селото [[Врбен]], Горна Радика - [[Аџина Река]], клисурата на реката [[Радика]], [[Преспа]] - остров [[Голем Град]] и [[Баба (планина)|Баба Планина]] над селото [[Брајчино]].<ref name=":0" /> == Одгледување == Иако лутиот жедник се шири кога има простор, тој лесно се контролира благодарение на плитките корени. Се одгледува во висечки кошници и саксии. Ова ползечко растение расте како покривка на [[почва]]та, најчесто на суви и песокливи терени. Добро се развива во сиромашни почви и при различна изложеност на светлина. Растението има пиперест вкус и понекогаш се користи во народната медицина. Сепак, се смета за отровно и не се препорачува за консумирање.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.agfonds.lv/herbs/herbs-a-b/biting-stonecrop-sedum-acre/|title=Biting stonecrop Sedum acre|accessdate=2 август 2024|archive-date=20 март 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250320060245/https://www.agfonds.lv/herbs/herbs-a-b/biting-stonecrop-sedum-acre/|url-status=dead}}</ref> == Галерија == <gallery> Sedum acre 009.jpg|Лут жедник во [[Квебек]], Канада Податотека:Sedum acre - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum acre 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum acre 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum acre 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Sedum acre}} * {{EOL}} * {{GRIN}} * {{Inaturalist-таксон|55734}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] scyun8a2acvjuy8a88n8by0m4t3y6pp 5601515 5601514 2026-07-28T21:17:58Z Bjankuloski06 332 5601515 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Лут жедник | image = Sedum acre single - Niitvälja.jpg | image_alt = | image_caption = Лут жедник во [[Естонија]] | genus = Sedum | species = acre | authority = [[Карл Линеј|L.]] | synonyms_ref = <ref name="POWO">{{наведен POWO |id=274996-1 |title=''Sedum acre'' L. |access-date=26 декември 2024}}</ref> | synonyms = {{расклопен список | {{список на видови | Sedum drucei | Graebn. | Sedum erectum | Freyn | Sedum glaciale | Clarion ex DC. | Sedum krajinae | Domin | Sedum neglectum | Ten. | Sedum neglectum var. sopianae | Priszter | Sedum procumbens | Schrank | Sedum robustum | (Velen.) Domin | Sedum wettsteinii | Freyn | Sedum zlatiborense | Domin }} }} }} '''Лут жедник''' или '''јарче''' ({{науч|Sedum acre}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[тревесто растение]] од [[род (биологија)|родот]] [[жедник]] (''Sedum'') во [[семејство (биологија)|семејството]] на [[дебелци]]те (''Crassulaceae''). Природно е распространето во [[Европа]], северна и западна [[Азија]] и [[Северна Африка]], но е натурализирано и во [[Северна Америка]],<ref name="Moroore">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=YYI4AAAAIAAJ&pg=PA146|title=Flora of the British Isles|last=Clapham|first=A. R.|last2=Tutin|first2=T. G.|last3=Moore|first3=David Moresby|publisher=CUP Archive|year=1987|page=146}}</ref> јужните делови на [[Јужна Америка]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:274996-1|title=Sedum acre L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=16 февруари 2025}}</ref> [[Јапонија]], и [[Нов Зеланд]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nzpcn.org.nz/flora/species/sedum-acre/|title=Sedum acre|last=|date=|work=New Zealand Plant Conservation Network|accessdate=24 јули 2024}}</ref> == Опис и распространетост == Ова е ниско и голо [[Зимзелено растение|зимзелено]] растение, со разгранет површински или подземен [[ризом]] и кратки стерилни ползечки изданоци и многу цветни стебленца. Цветните стебленца достигнуваат висина од 5 до 12 см и се обраснати со листови по целата нивна должина. [[Лист]]овите се поставени спирално, долги 4-6 мм, дебели и со триаглесто-јајцевидна форма; долната страна е подуена, горната рамна, врвот е тап, а основата има торбест шпорест израсток. По стеблото се наредени како ќерамиди, особено кај стерилните гранчиња, додека кај цветните се поретки. Кога ќе се исушат, побелуваат и најчесто остануваат на [[стебло]]то, но понекогаш паѓаат. [[Цвет]]овите се пет члени, имаат кратки и дебели дршки, се појавуваат во мал број и се собрани во цимозно [[соцветие]], кое најчесто има две разгранети гранчиња. Чашкините ливчиња се долги 2-3 мм, со форма меѓу јајце и ланцета, и најчесто се жолтеникави. Венечните ливчиња се златно-жолти, долги 5-8 мм, расперени, со ланцетна форма и остар врв. Растението има 10 прашници, со тенки нишковидни кремасти филаменти и жолти антери. Плодните мешунки се голи и распоредени во форма на ѕвезда. Столпчињата се издолжени.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1055}}</ref> Расте на варовнички карпи и каменести места, на височини до 2300 метри надморска височина. Овој вид во [[Македонија]] е забележан на планините [[Водно]] и [[Жеден]] (околу [[Скопје]]), [[Шар Планина]], [[Бистра (планина)|Бистра]], [[Кораб]], [[Дешат]] - [[Крчин]], Буковиќ ([[Гостивар]]ско), [[Галичица]], [[Дудица]], како и во [[Дервенска Клисура|Жеденска Клисура]], [[Маврово|Мавровско]] - Кожа и селото [[Врбен]], Горна Радика - [[Аџина Река]], клисурата на реката [[Радика]], [[Преспа]] - остров [[Голем Град]] и [[Баба (планина)|Баба Планина]] над селото [[Брајчино]].<ref name=":0" /> == Одгледување == Иако лутиот жедник се шири кога има простор, тој лесно се контролира благодарение на плитките корени. Се одгледува во висечки кошници и саксии. Ова ползечко растение расте како покривка на [[почва]]та, најчесто на суви и песокливи терени. Добро се развива во сиромашни почви и при различна изложеност на светлина. Растението има пиперест вкус и понекогаш се користи во народната медицина. Сепак, се смета за отровно и не се препорачува за консумирање.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.agfonds.lv/herbs/herbs-a-b/biting-stonecrop-sedum-acre/|title=Biting stonecrop Sedum acre|accessdate=2 август 2024|archive-date=20 март 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250320060245/https://www.agfonds.lv/herbs/herbs-a-b/biting-stonecrop-sedum-acre/|url-status=dead}}</ref> == Галерија == <gallery> Sedum acre 009.jpg|Лут жедник во [[Квебек]], Канада Податотека:Sedum acre - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum acre 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum acre 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum acre 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Sedum acre}} * {{EOL}} * {{GRIN}} * {{Inaturalist-таксон|55734}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] ajfjd3z78r25has71wuqpgj5y6bbc9z 1 1398059 5601509 5580379 2026-07-28T21:14:29Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Разговор:Sedum acre]] на [[Разговор:Лут жедник]] 5580379 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1398061 5601556 5600456 2026-07-29T02:20:32Z Bjankuloski06 332 5601556 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox | image = White stonecrop, Autonomous Province of Bolzano – South Tyrol, Italy imported from iNaturalist photo 382140510.jpg | image_caption = Бел жедник во [[Италија]] | genus = Sedum | species = album | authority = [[Карл Линеј|L.]] }} '''Бел жедник''' ({{науч|Sedum album}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). Природно се среќава во [[Умерена клима|северните умерени]] региони на светот, често растејќи во пукнатини или во добро дренирана карпеста почва. Поголемиот дел од годината расте вегетативно а цвета во лето.<ref name="acclimation">{{Наведено списание|last=Castillo|first=F J|date=9 December 2004|title=Antioxidative protection in the inducible CAM plant ''Sedum album'' L. following the imposition of severe water stress and recovery|journal=Oecologia|publisher=Springer Berlin / Heidelberg|volume=107|issue=4|pages=469–477|doi=10.1007/BF00333937|pmid=28307389}}</ref> == Опис и распространетост == Ова е голо растение со тенок разгранет и ползечки [[ризом]], со бројни стерилни гранчиња и цветни стебленца. Стебленцата се високи 5-20 см, исправени, во основата благо закривени и обраснати со листови по целата должина. [[Лист]]овите се спирално наредени, зелени или со црвеникава нијанса, со линејно-цилиндрична, обратно-јајцевидна или речиси округла форма. Горната страна е рамна или благо испакната, а долната полукружна. Долги се 4-12 мм, широки 2-6 мм, со тап врв и мало шпоресто продолжение во основата. Кај цветните стебленца, листовите се поретки, а кај стерилните гранчиња погусти. [[Цвет]]овите се петчлени, бројни, со долги дршки, собрани во густи и разгранети штитовидни [[Соцветие|соцветија]]. Чашкините ливчиња се помали од 1 мм, јајцевидни, со тап врв и во основата меѓусебно сраснати. Венечните ливчиња се 3-4 пати подолги од чашкините, долги 2-5 мм, бели или светлорозови со црвена жилка во средината, понекогаш розови, со врв што може да биде тап или остар. Има 10 [[Прашник|прашници]] со бели филаменти, долги колку венечните ливчиња, и антери со темно-виолетова боја. Плодните мешунки се пет на број, исправени, долги 3-4 мм, со кремова или розова боја и издолжени столпчиња.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1059-1060}}</ref> Во [[Македонија]] расте претежно на варовнички каменести терени и карпи, до 2300 метри надморска височина. Овој вид е забележан на [[Водно]], [[Жеден]], [[Скопска Црна Гора]], [[Јакупица]], [[Шар Планина]], [[Маврово|Мавровско]], [[Бистра (планина)|Бистра]], [[Кораб]], [[Галичица]], [[Дудица]], [[Кожуф]], [[Козјак (Мариово)|Козјак]] (Прилепско), како и во клисурите на [[Мавровска Река]], [[Радика]] и [[Демир Капија]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="160"> Податотека:Sedum_acclimation2.JPG|алт=The plant on the left is relatively drought stressed and the one on the right is well watered| Sedum album - лево, подложно на суша, Sedum album - десно, добро наводнувано. Податотека:White_and_oregon_stonecrop,_West_Vancouver,_BC,_Canada_imported_from_iNaturalist_photo_658324767.jpg|алт=S. album (left) introduced in British Columbia, compared to the native S. oreganum (right)| ''Sedum album'' (лево) пренесен во Британска Колумбија, во споредба со автохтониот ''S. oreganum'' (десно) Податотека:White stonecrop, West Vancouver, BC, Canada imported from iNaturalist photo 658324242.jpg|Како пренесен вид во Британска Колумбија (Канада) Податотека:Sedum album - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum album 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum album 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок </gallery> == Наводи == {{Наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Флора на Малта]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Либан]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] 0vk5s13mizhj6q18tk89eys24uoexla 5601557 5601556 2026-07-29T02:20:43Z Bjankuloski06 332 5601557 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = White stonecrop, Autonomous Province of Bolzano – South Tyrol, Italy imported from iNaturalist photo 382140510.jpg | image_caption = Бел жедник во [[Италија]] | genus = Sedum | species = album | authority = [[Карл Линеј|L.]] }} '''Бел жедник''' ({{науч|Sedum album}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). Природно се среќава во [[Умерена клима|северните умерени]] региони на светот, често растејќи во пукнатини или во добро дренирана карпеста почва. Поголемиот дел од годината расте вегетативно а цвета во лето.<ref name="acclimation">{{Наведено списание|last=Castillo|first=F J|date=9 December 2004|title=Antioxidative protection in the inducible CAM plant ''Sedum album'' L. following the imposition of severe water stress and recovery|journal=Oecologia|publisher=Springer Berlin / Heidelberg|volume=107|issue=4|pages=469–477|doi=10.1007/BF00333937|pmid=28307389}}</ref> == Опис и распространетост == Ова е голо растение со тенок разгранет и ползечки [[ризом]], со бројни стерилни гранчиња и цветни стебленца. Стебленцата се високи 5-20 см, исправени, во основата благо закривени и обраснати со листови по целата должина. [[Лист]]овите се спирално наредени, зелени или со црвеникава нијанса, со линејно-цилиндрична, обратно-јајцевидна или речиси округла форма. Горната страна е рамна или благо испакната, а долната полукружна. Долги се 4-12 мм, широки 2-6 мм, со тап врв и мало шпоресто продолжение во основата. Кај цветните стебленца, листовите се поретки, а кај стерилните гранчиња погусти. [[Цвет]]овите се петчлени, бројни, со долги дршки, собрани во густи и разгранети штитовидни [[Соцветие|соцветија]]. Чашкините ливчиња се помали од 1 мм, јајцевидни, со тап врв и во основата меѓусебно сраснати. Венечните ливчиња се 3-4 пати подолги од чашкините, долги 2-5 мм, бели или светлорозови со црвена жилка во средината, понекогаш розови, со врв што може да биде тап или остар. Има 10 [[Прашник|прашници]] со бели филаменти, долги колку венечните ливчиња, и антери со темно-виолетова боја. Плодните мешунки се пет на број, исправени, долги 3-4 мм, со кремова или розова боја и издолжени столпчиња.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1059-1060}}</ref> Во [[Македонија]] расте претежно на варовнички каменести терени и карпи, до 2300 метри надморска височина. Овој вид е забележан на [[Водно]], [[Жеден]], [[Скопска Црна Гора]], [[Јакупица]], [[Шар Планина]], [[Маврово|Мавровско]], [[Бистра (планина)|Бистра]], [[Кораб]], [[Галичица]], [[Дудица]], [[Кожуф]], [[Козјак (Мариово)|Козјак]] (Прилепско), како и во клисурите на [[Мавровска Река]], [[Радика]] и [[Демир Капија]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="160"> Податотека:Sedum_acclimation2.JPG|алт=The plant on the left is relatively drought stressed and the one on the right is well watered| Sedum album - лево, подложно на суша, Sedum album - десно, добро наводнувано. Податотека:White_and_oregon_stonecrop,_West_Vancouver,_BC,_Canada_imported_from_iNaturalist_photo_658324767.jpg|алт=S. album (left) introduced in British Columbia, compared to the native S. oreganum (right)| ''Sedum album'' (лево) пренесен во Британска Колумбија, во споредба со автохтониот ''S. oreganum'' (десно) Податотека:White stonecrop, West Vancouver, BC, Canada imported from iNaturalist photo 658324242.jpg|Како пренесен вид во Британска Колумбија (Канада) Податотека:Sedum album - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum album 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum album 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок </gallery> == Наводи == {{Наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Флора на Малта]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Либан]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] gdgnc1nfxcx2xb826v4q8vy4iy2s33z 5601558 5601557 2026-07-29T02:20:50Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Sedum album]] на [[Бел жедник]] 5601557 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = White stonecrop, Autonomous Province of Bolzano – South Tyrol, Italy imported from iNaturalist photo 382140510.jpg | image_caption = Бел жедник во [[Италија]] | genus = Sedum | species = album | authority = [[Карл Линеј|L.]] }} '''Бел жедник''' ({{науч|Sedum album}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). Природно се среќава во [[Умерена клима|северните умерени]] региони на светот, често растејќи во пукнатини или во добро дренирана карпеста почва. Поголемиот дел од годината расте вегетативно а цвета во лето.<ref name="acclimation">{{Наведено списание|last=Castillo|first=F J|date=9 December 2004|title=Antioxidative protection in the inducible CAM plant ''Sedum album'' L. following the imposition of severe water stress and recovery|journal=Oecologia|publisher=Springer Berlin / Heidelberg|volume=107|issue=4|pages=469–477|doi=10.1007/BF00333937|pmid=28307389}}</ref> == Опис и распространетост == Ова е голо растение со тенок разгранет и ползечки [[ризом]], со бројни стерилни гранчиња и цветни стебленца. Стебленцата се високи 5-20 см, исправени, во основата благо закривени и обраснати со листови по целата должина. [[Лист]]овите се спирално наредени, зелени или со црвеникава нијанса, со линејно-цилиндрична, обратно-јајцевидна или речиси округла форма. Горната страна е рамна или благо испакната, а долната полукружна. Долги се 4-12 мм, широки 2-6 мм, со тап врв и мало шпоресто продолжение во основата. Кај цветните стебленца, листовите се поретки, а кај стерилните гранчиња погусти. [[Цвет]]овите се петчлени, бројни, со долги дршки, собрани во густи и разгранети штитовидни [[Соцветие|соцветија]]. Чашкините ливчиња се помали од 1 мм, јајцевидни, со тап врв и во основата меѓусебно сраснати. Венечните ливчиња се 3-4 пати подолги од чашкините, долги 2-5 мм, бели или светлорозови со црвена жилка во средината, понекогаш розови, со врв што може да биде тап или остар. Има 10 [[Прашник|прашници]] со бели филаменти, долги колку венечните ливчиња, и антери со темно-виолетова боја. Плодните мешунки се пет на број, исправени, долги 3-4 мм, со кремова или розова боја и издолжени столпчиња.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1059-1060}}</ref> Во [[Македонија]] расте претежно на варовнички каменести терени и карпи, до 2300 метри надморска височина. Овој вид е забележан на [[Водно]], [[Жеден]], [[Скопска Црна Гора]], [[Јакупица]], [[Шар Планина]], [[Маврово|Мавровско]], [[Бистра (планина)|Бистра]], [[Кораб]], [[Галичица]], [[Дудица]], [[Кожуф]], [[Козјак (Мариово)|Козјак]] (Прилепско), како и во клисурите на [[Мавровска Река]], [[Радика]] и [[Демир Капија]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="160"> Податотека:Sedum_acclimation2.JPG|алт=The plant on the left is relatively drought stressed and the one on the right is well watered| Sedum album - лево, подложно на суша, Sedum album - десно, добро наводнувано. Податотека:White_and_oregon_stonecrop,_West_Vancouver,_BC,_Canada_imported_from_iNaturalist_photo_658324767.jpg|алт=S. album (left) introduced in British Columbia, compared to the native S. oreganum (right)| ''Sedum album'' (лево) пренесен во Британска Колумбија, во споредба со автохтониот ''S. oreganum'' (десно) Податотека:White stonecrop, West Vancouver, BC, Canada imported from iNaturalist photo 658324242.jpg|Како пренесен вид во Британска Колумбија (Канада) Податотека:Sedum album - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum album 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum album 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок </gallery> == Наводи == {{Наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Флора на Малта]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Либан]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] gdgnc1nfxcx2xb826v4q8vy4iy2s33z 5601562 5601558 2026-07-29T02:21:01Z Bjankuloski06 332 /* Наводи */ 5601562 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = White stonecrop, Autonomous Province of Bolzano – South Tyrol, Italy imported from iNaturalist photo 382140510.jpg | image_caption = Бел жедник во [[Италија]] | genus = Sedum | species = album | authority = [[Карл Линеј|L.]] }} '''Бел жедник''' ({{науч|Sedum album}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). Природно се среќава во [[Умерена клима|северните умерени]] региони на светот, често растејќи во пукнатини или во добро дренирана карпеста почва. Поголемиот дел од годината расте вегетативно а цвета во лето.<ref name="acclimation">{{Наведено списание|last=Castillo|first=F J|date=9 December 2004|title=Antioxidative protection in the inducible CAM plant ''Sedum album'' L. following the imposition of severe water stress and recovery|journal=Oecologia|publisher=Springer Berlin / Heidelberg|volume=107|issue=4|pages=469–477|doi=10.1007/BF00333937|pmid=28307389}}</ref> == Опис и распространетост == Ова е голо растение со тенок разгранет и ползечки [[ризом]], со бројни стерилни гранчиња и цветни стебленца. Стебленцата се високи 5-20 см, исправени, во основата благо закривени и обраснати со листови по целата должина. [[Лист]]овите се спирално наредени, зелени или со црвеникава нијанса, со линејно-цилиндрична, обратно-јајцевидна или речиси округла форма. Горната страна е рамна или благо испакната, а долната полукружна. Долги се 4-12 мм, широки 2-6 мм, со тап врв и мало шпоресто продолжение во основата. Кај цветните стебленца, листовите се поретки, а кај стерилните гранчиња погусти. [[Цвет]]овите се петчлени, бројни, со долги дршки, собрани во густи и разгранети штитовидни [[Соцветие|соцветија]]. Чашкините ливчиња се помали од 1 мм, јајцевидни, со тап врв и во основата меѓусебно сраснати. Венечните ливчиња се 3-4 пати подолги од чашкините, долги 2-5 мм, бели или светлорозови со црвена жилка во средината, понекогаш розови, со врв што може да биде тап или остар. Има 10 [[Прашник|прашници]] со бели филаменти, долги колку венечните ливчиња, и антери со темно-виолетова боја. Плодните мешунки се пет на број, исправени, долги 3-4 мм, со кремова или розова боја и издолжени столпчиња.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1059-1060}}</ref> Во [[Македонија]] расте претежно на варовнички каменести терени и карпи, до 2300 метри надморска височина. Овој вид е забележан на [[Водно]], [[Жеден]], [[Скопска Црна Гора]], [[Јакупица]], [[Шар Планина]], [[Маврово|Мавровско]], [[Бистра (планина)|Бистра]], [[Кораб]], [[Галичица]], [[Дудица]], [[Кожуф]], [[Козјак (Мариово)|Козјак]] (Прилепско), како и во клисурите на [[Мавровска Река]], [[Радика]] и [[Демир Капија]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="160"> Податотека:Sedum_acclimation2.JPG|алт=The plant on the left is relatively drought stressed and the one on the right is well watered| Sedum album - лево, подложно на суша, Sedum album - десно, добро наводнувано. Податотека:White_and_oregon_stonecrop,_West_Vancouver,_BC,_Canada_imported_from_iNaturalist_photo_658324767.jpg|алт=S. album (left) introduced in British Columbia, compared to the native S. oreganum (right)| ''Sedum album'' (лево) пренесен во Британска Колумбија, во споредба со автохтониот ''S. oreganum'' (десно) Податотека:White stonecrop, West Vancouver, BC, Canada imported from iNaturalist photo 658324242.jpg|Како пренесен вид во Британска Колумбија (Канада) Податотека:Sedum album - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum album 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum album 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок </gallery> == Наводи == {{Наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Флора на Малта]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Либан]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] jxzlhd8bl2urpqryt48n77h4yd3tyhv 1 1398062 5601560 5580980 2026-07-29T02:20:50Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Разговор:Sedum album]] на [[Разговор:Бел жедник]] 5580980 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1398066 5601563 5600463 2026-07-29T02:23:36Z Bjankuloski06 332 5601563 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Sedum alpestre (14969807380).jpg | image2 = Sedum alpestre (14969802550).jpg | genus = Sedum | species = alpestre | authority = [[Вилијам Вест (ботаничар)|Вилијам Вест]] }} '''''Алпски жедник''''' ({{науч|Sedum alpestre}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). Природно се протега од [[Европа]] ([[Португалија]] до [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]) до Северна [[Турција]].<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:275031-1|title=Sedum alpestre Vill. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=2025-10-14}}</ref> == Опис и распространетост == Ова е ниско и голо растение, со многу цветни и кратки стерилни гранчиња, при што полегнатите гранчиња се вкоренуваат. Цветните стебленца се високи 5-8 см, исправени, во основата најчесто благо закривени, и можат да бидат разгранети или неразгранети. [[Лист]]овите имаат форма од обратно-јајцевидна до елиптично-ланцетна или долгнавеста, долги 4-6 мм и широки до 2 мм, месести, горната страна е повеќе сплесната, а долната помалку. Врвот е тап, основата има краток и тап шпорест израсток. Бојата им е зелена или црвеникава, особено кај листовите на цветните стебленца. [[Цвет]]овите се малубројни, собрани во неколку кратки цимозни гранчиња, кои заедно формираат топчесто [[соцветие]]. Цветовите се петчлени, со многу кратки дршки, речиси приседнати. Чашкините ливчиња се од јајцевидни до линејно-ланцетни, долги 2-3,5 мм, со различна должина, понекогаш речиси колку венечните, зелени или со кратки црвени линии по должина. Венечните ливчиња се бледожолти, со многу црвени точки, најчесто со долг шилест врв, долги 3-3,5 мм, исправени или малку расперени. Има 10 [[Прашник|прашници]] со бели или розови филаменти кои се проширени во основата, а антерите се жолти. Плодните мешунки се бледожолти до црвени, ѕвонести, со два тенки крилести израстоци на предната страна, многу широки во основата и тапи на врвот. Столпчето е кратко.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4. Скопје|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1056-1057}}</ref> Во [[Македонија]] расте на силикатни планински масиви, во алпскиот и субалпскиот појас.<ref name=":1" /> == Варијабилност == * ''Sedum alpestre'' var. ''alpestre'' - Венечните ливчиња се тапи или остри. Се среќава на [[Шар Планина]] и [[Осоговски Планини|Осогово]] - врвот [[Руен]].<ref name=":1" /> * ''Sedum alpestre'' var. ''kajmaktzalanica'' Micevski - кајмакчалански жедник. Венечните ливчиња на врвот се продолжени со долг шилест врв. Се среќава на планините: [[Ниџе]] - [[Кајмакчалан]], [[Пелистер]], [[Јакупица]] и [[Јабланица]].<ref name=":1" /> <gallery> Податотека:Sedum alpestre.jpg|Алпски жедник Податотека:Atlas der Alpenflora (10055550026).jpg|Илустрација Податотека:Sedum alpestre - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum alpestre 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum alpestre 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum alpestre 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum alpestre var. kajmaktzalanicum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на ''S. alpestre'' var. ''kajmaktzalanicum'' Податотека:Sedum alpestre var. kajmaktzalanicum 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на ''S. alpestre'' var. ''kajmaktzalanicum'' Податотека:Sedum alpestre var. kajmaktzalanicum 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на ''S. alpestre'' var. ''kajmaktzalanicum'' Податотека:Sedum alpestre var. kajmaktzalanicum 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на ''S. alpestre'' var. ''kajmaktzalanicum'' Податотека:Sedum alpestre var. kajmaktzalanicum 05 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на ''S. alpestre'' var. ''kajmaktzalanicum'' </gallery> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Флора на Турција]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] mjn05n17a15yi5w6j1lwfyytwpl9lpb 5601565 5601563 2026-07-29T02:24:55Z Bjankuloski06 332 /* Варијабилност */ 5601565 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Sedum alpestre (14969807380).jpg | image2 = Sedum alpestre (14969802550).jpg | genus = Sedum | species = alpestre | authority = [[Вилијам Вест (ботаничар)|Вилијам Вест]] }} '''''Алпски жедник''''' ({{науч|Sedum alpestre}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). Природно се протега од [[Европа]] ([[Португалија]] до [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]) до Северна [[Турција]].<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:275031-1|title=Sedum alpestre Vill. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=2025-10-14}}</ref> == Опис и распространетост == Ова е ниско и голо растение, со многу цветни и кратки стерилни гранчиња, при што полегнатите гранчиња се вкоренуваат. Цветните стебленца се високи 5-8 см, исправени, во основата најчесто благо закривени, и можат да бидат разгранети или неразгранети. [[Лист]]овите имаат форма од обратно-јајцевидна до елиптично-ланцетна или долгнавеста, долги 4-6 мм и широки до 2 мм, месести, горната страна е повеќе сплесната, а долната помалку. Врвот е тап, основата има краток и тап шпорест израсток. Бојата им е зелена или црвеникава, особено кај листовите на цветните стебленца. [[Цвет]]овите се малубројни, собрани во неколку кратки цимозни гранчиња, кои заедно формираат топчесто [[соцветие]]. Цветовите се петчлени, со многу кратки дршки, речиси приседнати. Чашкините ливчиња се од јајцевидни до линејно-ланцетни, долги 2-3,5 мм, со различна должина, понекогаш речиси колку венечните, зелени или со кратки црвени линии по должина. Венечните ливчиња се бледожолти, со многу црвени точки, најчесто со долг шилест врв, долги 3-3,5 мм, исправени или малку расперени. Има 10 [[Прашник|прашници]] со бели или розови филаменти кои се проширени во основата, а антерите се жолти. Плодните мешунки се бледожолти до црвени, ѕвонести, со два тенки крилести израстоци на предната страна, многу широки во основата и тапи на врвот. Столпчето е кратко.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4. Скопје|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1056-1057}}</ref> Во [[Македонија]] расте на силикатни планински масиви, во алпскиот и субалпскиот појас.<ref name=":1" /> == Варијабилност == * ''Sedum alpestre'' var. ''alpestre'' Венечните ливчиња се тапи или остри. Се среќава на [[Шар Планина]] и [[Осоговски Планини|Осогово]] - врвот [[Руен]].<ref name=":1" /> * ''Sedum alpestre'' var. ''kajmaktzalanica'' Micevski (кајмакчалански жедник) — Венечните ливчиња на врвот се продолжени со долг шилест врв. Се среќава на планините: [[Ниџе]] - [[Кајмакчалан]], [[Пелистер]], [[Јакупица]] и [[Јабланица]].<ref name=":1" /> <gallery> Податотека:Sedum alpestre.jpg|Алпски жедник Податотека:Atlas der Alpenflora (10055550026).jpg|Илустрација Податотека:Sedum alpestre - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum alpestre 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum alpestre 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum alpestre 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum alpestre var. kajmaktzalanicum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на кајмакчалански жедник Податотека:Sedum alpestre var. kajmaktzalanicum 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на кајмакчалански жедник Податотека:Sedum alpestre var. kajmaktzalanicum 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на кајмакчалански жедник Податотека:Sedum alpestre var. kajmaktzalanicum 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на кајмакчалански жедник Податотека:Sedum alpestre var. kajmaktzalanicum 05 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на кајмакчалански жедник </gallery> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Флора на Турција]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] pjdupt96q2irsnvc73my4ji09gn6x1z 5601566 5601565 2026-07-29T02:25:06Z Bjankuloski06 332 /* Варијабилност */ 5601566 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Sedum alpestre (14969807380).jpg | image2 = Sedum alpestre (14969802550).jpg | genus = Sedum | species = alpestre | authority = [[Вилијам Вест (ботаничар)|Вилијам Вест]] }} '''''Алпски жедник''''' ({{науч|Sedum alpestre}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). Природно се протега од [[Европа]] ([[Португалија]] до [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]) до Северна [[Турција]].<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:275031-1|title=Sedum alpestre Vill. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=2025-10-14}}</ref> == Опис и распространетост == Ова е ниско и голо растение, со многу цветни и кратки стерилни гранчиња, при што полегнатите гранчиња се вкоренуваат. Цветните стебленца се високи 5-8 см, исправени, во основата најчесто благо закривени, и можат да бидат разгранети или неразгранети. [[Лист]]овите имаат форма од обратно-јајцевидна до елиптично-ланцетна или долгнавеста, долги 4-6 мм и широки до 2 мм, месести, горната страна е повеќе сплесната, а долната помалку. Врвот е тап, основата има краток и тап шпорест израсток. Бојата им е зелена или црвеникава, особено кај листовите на цветните стебленца. [[Цвет]]овите се малубројни, собрани во неколку кратки цимозни гранчиња, кои заедно формираат топчесто [[соцветие]]. Цветовите се петчлени, со многу кратки дршки, речиси приседнати. Чашкините ливчиња се од јајцевидни до линејно-ланцетни, долги 2-3,5 мм, со различна должина, понекогаш речиси колку венечните, зелени или со кратки црвени линии по должина. Венечните ливчиња се бледожолти, со многу црвени точки, најчесто со долг шилест врв, долги 3-3,5 мм, исправени или малку расперени. Има 10 [[Прашник|прашници]] со бели или розови филаменти кои се проширени во основата, а антерите се жолти. Плодните мешунки се бледожолти до црвени, ѕвонести, со два тенки крилести израстоци на предната страна, многу широки во основата и тапи на врвот. Столпчето е кратко.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4. Скопје|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1056-1057}}</ref> Во [[Македонија]] расте на силикатни планински масиви, во алпскиот и субалпскиот појас.<ref name=":1" /> == Варијабилност == * ''Sedum alpestre'' var. ''alpestre'' Венечните ливчиња се тапи или остри. Се среќава на [[Шар Планина]] и [[Осоговски Планини|Осогово]] - врвот [[Руен]].<ref name=":1" /> * ''Sedum alpestre'' var. ''kajmaktzalanica'' <small>Micevski</small> (кајмакчалански жедник) — Венечните ливчиња на врвот се продолжени со долг шилест врв. Се среќава на планините: [[Ниџе]] - [[Кајмакчалан]], [[Пелистер]], [[Јакупица]] и [[Јабланица]].<ref name=":1" /> <gallery> Податотека:Sedum alpestre.jpg|Алпски жедник Податотека:Atlas der Alpenflora (10055550026).jpg|Илустрација Податотека:Sedum alpestre - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum alpestre 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum alpestre 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum alpestre 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum alpestre var. kajmaktzalanicum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на кајмакчалански жедник Податотека:Sedum alpestre var. kajmaktzalanicum 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на кајмакчалански жедник Податотека:Sedum alpestre var. kajmaktzalanicum 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на кајмакчалански жедник Податотека:Sedum alpestre var. kajmaktzalanicum 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на кајмакчалански жедник Податотека:Sedum alpestre var. kajmaktzalanicum 05 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на кајмакчалански жедник </gallery> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Флора на Турција]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] ildys5mva64x5ulbfup6g9zifctl9e6 5601567 5601566 2026-07-29T02:25:30Z Bjankuloski06 332 5601567 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Sedum alpestre (14969807380).jpg | image2 = Sedum alpestre (14969802550).jpg | genus = Sedum | species = alpestre | authority = [[Вилијам Вест (ботаничар)|Вилијам Вест]] }} '''Алпски жедник''' ({{науч|Sedum alpestre}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). Природно се протега од [[Европа]] ([[Португалија]] до [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]) до Северна [[Турција]].<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:275031-1|title=Sedum alpestre Vill. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=2025-10-14}}</ref> == Опис и распространетост == Ова е ниско и голо растение, со многу цветни и кратки стерилни гранчиња, при што полегнатите гранчиња се вкоренуваат. Цветните стебленца се високи 5-8 см, исправени, во основата најчесто благо закривени, и можат да бидат разгранети или неразгранети. [[Лист]]овите имаат форма од обратно-јајцевидна до елиптично-ланцетна или долгнавеста, долги 4-6 мм и широки до 2 мм, месести, горната страна е повеќе сплесната, а долната помалку. Врвот е тап, основата има краток и тап шпорест израсток. Бојата им е зелена или црвеникава, особено кај листовите на цветните стебленца. [[Цвет]]овите се малубројни, собрани во неколку кратки цимозни гранчиња, кои заедно формираат топчесто [[соцветие]]. Цветовите се петчлени, со многу кратки дршки, речиси приседнати. Чашкините ливчиња се од јајцевидни до линејно-ланцетни, долги 2-3,5 мм, со различна должина, понекогаш речиси колку венечните, зелени или со кратки црвени линии по должина. Венечните ливчиња се бледожолти, со многу црвени точки, најчесто со долг шилест врв, долги 3-3,5 мм, исправени или малку расперени. Има 10 [[Прашник|прашници]] со бели или розови филаменти кои се проширени во основата, а антерите се жолти. Плодните мешунки се бледожолти до црвени, ѕвонести, со два тенки крилести израстоци на предната страна, многу широки во основата и тапи на врвот. Столпчето е кратко.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4. Скопје|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1056-1057}}</ref> Во [[Македонија]] расте на силикатни планински масиви, во алпскиот и субалпскиот појас.<ref name=":1" /> == Варијабилност == * ''Sedum alpestre'' var. ''alpestre'' Венечните ливчиња се тапи или остри. Се среќава на [[Шар Планина]] и [[Осоговски Планини|Осогово]] - врвот [[Руен]].<ref name=":1" /> * ''Sedum alpestre'' var. ''kajmaktzalanica'' <small>Micevski</small> (кајмакчалански жедник) — Венечните ливчиња на врвот се продолжени со долг шилест врв. Се среќава на планините: [[Ниџе]] - [[Кајмакчалан]], [[Пелистер]], [[Јакупица]] и [[Јабланица]].<ref name=":1" /> <gallery> Податотека:Sedum alpestre.jpg|Алпски жедник Податотека:Atlas der Alpenflora (10055550026).jpg|Илустрација Податотека:Sedum alpestre - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum alpestre 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum alpestre 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum alpestre 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum alpestre var. kajmaktzalanicum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на кајмакчалански жедник Податотека:Sedum alpestre var. kajmaktzalanicum 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на кајмакчалански жедник Податотека:Sedum alpestre var. kajmaktzalanicum 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на кајмакчалански жедник Податотека:Sedum alpestre var. kajmaktzalanicum 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на кајмакчалански жедник Податотека:Sedum alpestre var. kajmaktzalanicum 05 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на кајмакчалански жедник </gallery> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Флора на Турција]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 9rs9bd813qmmgm6lonatyn61t5bmx93 5601568 5601567 2026-07-29T02:25:36Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Sedum alpestre]] на [[Алпски жедник]] 5601567 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Sedum alpestre (14969807380).jpg | image2 = Sedum alpestre (14969802550).jpg | genus = Sedum | species = alpestre | authority = [[Вилијам Вест (ботаничар)|Вилијам Вест]] }} '''Алпски жедник''' ({{науч|Sedum alpestre}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). Природно се протега од [[Европа]] ([[Португалија]] до [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]) до Северна [[Турција]].<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:275031-1|title=Sedum alpestre Vill. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=2025-10-14}}</ref> == Опис и распространетост == Ова е ниско и голо растение, со многу цветни и кратки стерилни гранчиња, при што полегнатите гранчиња се вкоренуваат. Цветните стебленца се високи 5-8 см, исправени, во основата најчесто благо закривени, и можат да бидат разгранети или неразгранети. [[Лист]]овите имаат форма од обратно-јајцевидна до елиптично-ланцетна или долгнавеста, долги 4-6 мм и широки до 2 мм, месести, горната страна е повеќе сплесната, а долната помалку. Врвот е тап, основата има краток и тап шпорест израсток. Бојата им е зелена или црвеникава, особено кај листовите на цветните стебленца. [[Цвет]]овите се малубројни, собрани во неколку кратки цимозни гранчиња, кои заедно формираат топчесто [[соцветие]]. Цветовите се петчлени, со многу кратки дршки, речиси приседнати. Чашкините ливчиња се од јајцевидни до линејно-ланцетни, долги 2-3,5 мм, со различна должина, понекогаш речиси колку венечните, зелени или со кратки црвени линии по должина. Венечните ливчиња се бледожолти, со многу црвени точки, најчесто со долг шилест врв, долги 3-3,5 мм, исправени или малку расперени. Има 10 [[Прашник|прашници]] со бели или розови филаменти кои се проширени во основата, а антерите се жолти. Плодните мешунки се бледожолти до црвени, ѕвонести, со два тенки крилести израстоци на предната страна, многу широки во основата и тапи на врвот. Столпчето е кратко.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4. Скопје|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1056-1057}}</ref> Во [[Македонија]] расте на силикатни планински масиви, во алпскиот и субалпскиот појас.<ref name=":1" /> == Варијабилност == * ''Sedum alpestre'' var. ''alpestre'' Венечните ливчиња се тапи или остри. Се среќава на [[Шар Планина]] и [[Осоговски Планини|Осогово]] - врвот [[Руен]].<ref name=":1" /> * ''Sedum alpestre'' var. ''kajmaktzalanica'' <small>Micevski</small> (кајмакчалански жедник) — Венечните ливчиња на врвот се продолжени со долг шилест врв. Се среќава на планините: [[Ниџе]] - [[Кајмакчалан]], [[Пелистер]], [[Јакупица]] и [[Јабланица]].<ref name=":1" /> <gallery> Податотека:Sedum alpestre.jpg|Алпски жедник Податотека:Atlas der Alpenflora (10055550026).jpg|Илустрација Податотека:Sedum alpestre - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum alpestre 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum alpestre 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum alpestre 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum alpestre var. kajmaktzalanicum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на кајмакчалански жедник Податотека:Sedum alpestre var. kajmaktzalanicum 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на кајмакчалански жедник Податотека:Sedum alpestre var. kajmaktzalanicum 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на кајмакчалански жедник Податотека:Sedum alpestre var. kajmaktzalanicum 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на кајмакчалански жедник Податотека:Sedum alpestre var. kajmaktzalanicum 05 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на кајмакчалански жедник </gallery> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Флора на Турција]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 9rs9bd813qmmgm6lonatyn61t5bmx93 5601573 5601568 2026-07-29T02:26:29Z Bjankuloski06 332 /* Варијабилност */ 5601573 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Sedum alpestre (14969807380).jpg | image2 = Sedum alpestre (14969802550).jpg | genus = Sedum | species = alpestre | authority = [[Вилијам Вест (ботаничар)|Вилијам Вест]] }} '''Алпски жедник''' ({{науч|Sedum alpestre}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). Природно се протега од [[Европа]] ([[Португалија]] до [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]) до Северна [[Турција]].<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:275031-1|title=Sedum alpestre Vill. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=2025-10-14}}</ref> == Опис и распространетост == Ова е ниско и голо растение, со многу цветни и кратки стерилни гранчиња, при што полегнатите гранчиња се вкоренуваат. Цветните стебленца се високи 5-8 см, исправени, во основата најчесто благо закривени, и можат да бидат разгранети или неразгранети. [[Лист]]овите имаат форма од обратно-јајцевидна до елиптично-ланцетна или долгнавеста, долги 4-6 мм и широки до 2 мм, месести, горната страна е повеќе сплесната, а долната помалку. Врвот е тап, основата има краток и тап шпорест израсток. Бојата им е зелена или црвеникава, особено кај листовите на цветните стебленца. [[Цвет]]овите се малубројни, собрани во неколку кратки цимозни гранчиња, кои заедно формираат топчесто [[соцветие]]. Цветовите се петчлени, со многу кратки дршки, речиси приседнати. Чашкините ливчиња се од јајцевидни до линејно-ланцетни, долги 2-3,5 мм, со различна должина, понекогаш речиси колку венечните, зелени или со кратки црвени линии по должина. Венечните ливчиња се бледожолти, со многу црвени точки, најчесто со долг шилест врв, долги 3-3,5 мм, исправени или малку расперени. Има 10 [[Прашник|прашници]] со бели или розови филаменти кои се проширени во основата, а антерите се жолти. Плодните мешунки се бледожолти до црвени, ѕвонести, со два тенки крилести израстоци на предната страна, многу широки во основата и тапи на врвот. Столпчето е кратко.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4. Скопје|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1056-1057}}</ref> Во [[Македонија]] расте на силикатни планински масиви, во алпскиот и субалпскиот појас.<ref name=":1" /> == Варијабилност == * ''Sedum alpestre'' var. ''alpestre'' — Венечните ливчиња се тапи или остри. Се среќава на [[Шар Планина]] и [[Осоговски Планини|Осогово]] - врвот [[Руен]].<ref name=":1" /> * ''Sedum alpestre'' var. ''kajmaktzalanica'' <small>Micevski</small> (кајмакчалански жедник) — Венечните ливчиња на врвот се продолжени со долг шилест врв. Се среќава на планините: [[Ниџе]] - [[Кајмакчалан]], [[Пелистер]], [[Јакупица]] и [[Јабланица]].<ref name=":1" /> <gallery> Податотека:Sedum alpestre.jpg|Алпски жедник Податотека:Atlas der Alpenflora (10055550026).jpg|Илустрација Податотека:Sedum alpestre - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum alpestre 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum alpestre 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum alpestre 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum alpestre var. kajmaktzalanicum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на кајмакчалански жедник Податотека:Sedum alpestre var. kajmaktzalanicum 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на кајмакчалански жедник Податотека:Sedum alpestre var. kajmaktzalanicum 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на кајмакчалански жедник Податотека:Sedum alpestre var. kajmaktzalanicum 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на кајмакчалански жедник Податотека:Sedum alpestre var. kajmaktzalanicum 05 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на кајмакчалански жедник </gallery> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Флора на Турција]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] agigphghn8pjatuc6ycgbgmyim8r3xx 5601574 5601573 2026-07-29T02:26:45Z Bjankuloski06 332 /* Варијабилност */ 5601574 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Sedum alpestre (14969807380).jpg | image2 = Sedum alpestre (14969802550).jpg | genus = Sedum | species = alpestre | authority = [[Вилијам Вест (ботаничар)|Вилијам Вест]] }} '''Алпски жедник''' ({{науч|Sedum alpestre}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). Природно се протега од [[Европа]] ([[Португалија]] до [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]) до Северна [[Турција]].<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:275031-1|title=Sedum alpestre Vill. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=2025-10-14}}</ref> == Опис и распространетост == Ова е ниско и голо растение, со многу цветни и кратки стерилни гранчиња, при што полегнатите гранчиња се вкоренуваат. Цветните стебленца се високи 5-8 см, исправени, во основата најчесто благо закривени, и можат да бидат разгранети или неразгранети. [[Лист]]овите имаат форма од обратно-јајцевидна до елиптично-ланцетна или долгнавеста, долги 4-6 мм и широки до 2 мм, месести, горната страна е повеќе сплесната, а долната помалку. Врвот е тап, основата има краток и тап шпорест израсток. Бојата им е зелена или црвеникава, особено кај листовите на цветните стебленца. [[Цвет]]овите се малубројни, собрани во неколку кратки цимозни гранчиња, кои заедно формираат топчесто [[соцветие]]. Цветовите се петчлени, со многу кратки дршки, речиси приседнати. Чашкините ливчиња се од јајцевидни до линејно-ланцетни, долги 2-3,5 мм, со различна должина, понекогаш речиси колку венечните, зелени или со кратки црвени линии по должина. Венечните ливчиња се бледожолти, со многу црвени точки, најчесто со долг шилест врв, долги 3-3,5 мм, исправени или малку расперени. Има 10 [[Прашник|прашници]] со бели или розови филаменти кои се проширени во основата, а антерите се жолти. Плодните мешунки се бледожолти до црвени, ѕвонести, со два тенки крилести израстоци на предната страна, многу широки во основата и тапи на врвот. Столпчето е кратко.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4. Скопје|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1056-1057}}</ref> Во [[Македонија]] расте на силикатни планински масиви, во алпскиот и субалпскиот појас.<ref name=":1" /> == Варијабилност == * ''Sedum alpestre'' var. ''alpestre'' — Венечните ливчиња се тапи или остри. Се среќава на [[Шар Планина]] и [[Осоговски Планини|Осогово]] - врвот [[Руен]].<ref name=":1" /> * ''Sedum alpestre'' var. ''kajmaktzalanica'' <small>Micevski</small> ('''кајмакчалански жедник''') — Венечните ливчиња на врвот се продолжени со долг шилест врв. Се среќава на планините: [[Ниџе]] - [[Кајмакчалан]], [[Пелистер]], [[Јакупица]] и [[Јабланица]].<ref name=":1" /> <gallery> Податотека:Sedum alpestre.jpg|Алпски жедник Податотека:Atlas der Alpenflora (10055550026).jpg|Илустрација Податотека:Sedum alpestre - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum alpestre 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum alpestre 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum alpestre 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum alpestre var. kajmaktzalanicum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на кајмакчалански жедник Податотека:Sedum alpestre var. kajmaktzalanicum 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на кајмакчалански жедник Податотека:Sedum alpestre var. kajmaktzalanicum 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на кајмакчалански жедник Податотека:Sedum alpestre var. kajmaktzalanicum 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на кајмакчалански жедник Податотека:Sedum alpestre var. kajmaktzalanicum 05 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на кајмакчалански жедник </gallery> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Флора на Турција]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] ivxawe2rrzrdljdb9z54w4h3s94cg95 5601576 5601574 2026-07-29T02:27:32Z Bjankuloski06 332 /* Варијабилност */ 5601576 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Sedum alpestre (14969807380).jpg | image2 = Sedum alpestre (14969802550).jpg | genus = Sedum | species = alpestre | authority = [[Вилијам Вест (ботаничар)|Вилијам Вест]] }} '''Алпски жедник''' ({{науч|Sedum alpestre}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). Природно се протега од [[Европа]] ([[Португалија]] до [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]) до Северна [[Турција]].<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:275031-1|title=Sedum alpestre Vill. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=2025-10-14}}</ref> == Опис и распространетост == Ова е ниско и голо растение, со многу цветни и кратки стерилни гранчиња, при што полегнатите гранчиња се вкоренуваат. Цветните стебленца се високи 5-8 см, исправени, во основата најчесто благо закривени, и можат да бидат разгранети или неразгранети. [[Лист]]овите имаат форма од обратно-јајцевидна до елиптично-ланцетна или долгнавеста, долги 4-6 мм и широки до 2 мм, месести, горната страна е повеќе сплесната, а долната помалку. Врвот е тап, основата има краток и тап шпорест израсток. Бојата им е зелена или црвеникава, особено кај листовите на цветните стебленца. [[Цвет]]овите се малубројни, собрани во неколку кратки цимозни гранчиња, кои заедно формираат топчесто [[соцветие]]. Цветовите се петчлени, со многу кратки дршки, речиси приседнати. Чашкините ливчиња се од јајцевидни до линејно-ланцетни, долги 2-3,5 мм, со различна должина, понекогаш речиси колку венечните, зелени или со кратки црвени линии по должина. Венечните ливчиња се бледожолти, со многу црвени точки, најчесто со долг шилест врв, долги 3-3,5 мм, исправени или малку расперени. Има 10 [[Прашник|прашници]] со бели или розови филаменти кои се проширени во основата, а антерите се жолти. Плодните мешунки се бледожолти до црвени, ѕвонести, со два тенки крилести израстоци на предната страна, многу широки во основата и тапи на врвот. Столпчето е кратко.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4. Скопје|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1056-1057}}</ref> Во [[Македонија]] расте на силикатни планински масиви, во алпскиот и субалпскиот појас.<ref name=":1" /> == Варијабилност == * ''Sedum alpestre'' var. ''alpestre'' — Венечните ливчиња се тапи или остри. Се среќава на [[Шар Планина]] и [[Осоговски Планини|Осогово]] - врвот [[Руен]].<ref name=":1" /> * ''Sedum alpestre'' var. ''kajmaktzalanica'' {{котва|Кајмакчалански жедник}}<small>Micevski</small> ('''кајмакчалански жедник''') — Венечните ливчиња на врвот се продолжени со долг шилест врв. Се среќава на планините: [[Ниџе]] - [[Кајмакчалан]], [[Пелистер]], [[Јакупица]] и [[Јабланица]].<ref name=":1" /> <gallery> Податотека:Sedum alpestre.jpg|Алпски жедник Податотека:Atlas der Alpenflora (10055550026).jpg|Илустрација Податотека:Sedum alpestre - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum alpestre 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum alpestre 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum alpestre 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum alpestre var. kajmaktzalanicum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на кајмакчалански жедник Податотека:Sedum alpestre var. kajmaktzalanicum 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на кајмакчалански жедник Податотека:Sedum alpestre var. kajmaktzalanicum 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на кајмакчалански жедник Податотека:Sedum alpestre var. kajmaktzalanicum 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на кајмакчалански жедник Податотека:Sedum alpestre var. kajmaktzalanicum 05 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на кајмакчалански жедник </gallery> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Флора на Турција]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] q4i9kckj2y20hvsv40gw1gscmwy959j 1 1398067 5601570 5581022 2026-07-29T02:25:37Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Разговор:Sedum alpestre]] на [[Разговор:Алпски жедник]] 5581022 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1398175 5601579 5600244 2026-07-29T02:31:38Z Bjankuloski06 332 5601579 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Едногодишен жедник | image = Sedum annuum (1).JPG | genus = Sedum | species = annuum | authority = [[Карл Линеј|L.]] }} '''Едногодишен жедник''' ({{науч|Sedum annuum}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). Цвета со жолти цветови од мај до јули. Видот за прв пат е опишан од шведскиот ботаничар [[Карл Линеј]]. == Опис и распространетост == Ова е голо растение што живее една или две години, високо 10–15 см, со едно или повеќе цветни стебленца кои излегуваат од [[корен]]от. Стебленцата растат исправено, а дел од нив се благо свиткани при основата, со листови поставени во спирала. [[Лист]]овите се оддалечени меѓусебно, месести, тесни до издолжени, долги околу 6 мм, а оние при основата достигнуваат до 12 мм, полуцилиндрични, зелени или понекогаш црвенкави, со тап врв и кратко бело торбесто продолжение во основата. [[Цвет]]овите се собрани во долги цимозни [[Соцветие|соцветија]], најчесто по две на секое стебленце, и можат да содржат до 30 поединечни цветови. Цветовите се составени од пет члена, приседнати или со многу кратка дршка. Чашкините ливчиња се нееднакви по големина, долги 1,5–2 мм, со тап врв и дебела структура. Венечните ливчиња се јајцевидно-ланцетни, долги 4–5 мм, околу два до два и пол пати поголеми од чашкините, кон врвот постепено се стеснуваат, со жолта или зеленикаво-жолта боја и средна жила која е жолта или црвенкава. Цветот има десет [[Прашник|прашници]], антерите се жолти. Мешунчињата (плодовите) се жолтеникави, розови или црвени, без влакненца и со заострен врв. Столпчињата се долги приближно 1 мм.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1064-1065}}</ref> Расте на карпести и каменливи места, плитки песочни почви и покрај грмушки, на височини до 2500 метри. Во [[Македонија]] претставува широко распространет вид. Се среќава на планините [[Јакупица]], [[Караџица]], [[Китка]], [[Скопска Црна Гора]], [[Шар Планина]], [[Баба (планина)|Баба]] со [[Пелистер]], [[Ниџе]] со [[Кајмакчалан]], Дабничка и [[Селечка Планина]], Лисец (Велешко), [[Бабуна (планина)|Бабуна]] со Дервен, [[Кожуф]], [[Плачковица]], [[Осоговски Планини|Осогово]] со [[Руен]], како и во [[Маврови Анови]], клисурите на [[Мавровска Река]], [[Радика]] и [[Тополка]], [[Прилеп]] – [[Маркови Кули (Прилеп)|Маркови Кули]], [[Демир Хисар]] (меѓу [[Железнец]] и [[Доленци (Битолско)|Доленци]]), [[Кочани]] – [[Прибачево]] и [[Куманово]].<ref name=":0" /> == Варијабилност == Видот е поделен на следниве подвидови: * ''Sedum annuum annuum'' * ''Sedum annuum gussonei'' == Галерија == <gallery> Податотека:Sedum_annuum_(14970756480).jpg|Едногодишен жедник Податотека:Sedum_annuum_(2).JPG|Детал од цвет Податотека:Småbergknapp_(560270427).jpg|Едногодишен жедник Податотека:Sedum_annuum_(15157369685).jpg|Едногодишен жедник Податотека:Sedum annuum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum annuum 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Sedum annuum}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] t7hptfzgzqqp89kwhcht4bmy1xu4h2y 5601580 5601579 2026-07-29T02:31:47Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Sedum annuum]] на [[Едногодишен жедник]] 5601579 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Едногодишен жедник | image = Sedum annuum (1).JPG | genus = Sedum | species = annuum | authority = [[Карл Линеј|L.]] }} '''Едногодишен жедник''' ({{науч|Sedum annuum}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). Цвета со жолти цветови од мај до јули. Видот за прв пат е опишан од шведскиот ботаничар [[Карл Линеј]]. == Опис и распространетост == Ова е голо растение што живее една или две години, високо 10–15 см, со едно или повеќе цветни стебленца кои излегуваат од [[корен]]от. Стебленцата растат исправено, а дел од нив се благо свиткани при основата, со листови поставени во спирала. [[Лист]]овите се оддалечени меѓусебно, месести, тесни до издолжени, долги околу 6 мм, а оние при основата достигнуваат до 12 мм, полуцилиндрични, зелени или понекогаш црвенкави, со тап врв и кратко бело торбесто продолжение во основата. [[Цвет]]овите се собрани во долги цимозни [[Соцветие|соцветија]], најчесто по две на секое стебленце, и можат да содржат до 30 поединечни цветови. Цветовите се составени од пет члена, приседнати или со многу кратка дршка. Чашкините ливчиња се нееднакви по големина, долги 1,5–2 мм, со тап врв и дебела структура. Венечните ливчиња се јајцевидно-ланцетни, долги 4–5 мм, околу два до два и пол пати поголеми од чашкините, кон врвот постепено се стеснуваат, со жолта или зеленикаво-жолта боја и средна жила која е жолта или црвенкава. Цветот има десет [[Прашник|прашници]], антерите се жолти. Мешунчињата (плодовите) се жолтеникави, розови или црвени, без влакненца и со заострен врв. Столпчињата се долги приближно 1 мм.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1064-1065}}</ref> Расте на карпести и каменливи места, плитки песочни почви и покрај грмушки, на височини до 2500 метри. Во [[Македонија]] претставува широко распространет вид. Се среќава на планините [[Јакупица]], [[Караџица]], [[Китка]], [[Скопска Црна Гора]], [[Шар Планина]], [[Баба (планина)|Баба]] со [[Пелистер]], [[Ниџе]] со [[Кајмакчалан]], Дабничка и [[Селечка Планина]], Лисец (Велешко), [[Бабуна (планина)|Бабуна]] со Дервен, [[Кожуф]], [[Плачковица]], [[Осоговски Планини|Осогово]] со [[Руен]], како и во [[Маврови Анови]], клисурите на [[Мавровска Река]], [[Радика]] и [[Тополка]], [[Прилеп]] – [[Маркови Кули (Прилеп)|Маркови Кули]], [[Демир Хисар]] (меѓу [[Железнец]] и [[Доленци (Битолско)|Доленци]]), [[Кочани]] – [[Прибачево]] и [[Куманово]].<ref name=":0" /> == Варијабилност == Видот е поделен на следниве подвидови: * ''Sedum annuum annuum'' * ''Sedum annuum gussonei'' == Галерија == <gallery> Податотека:Sedum_annuum_(14970756480).jpg|Едногодишен жедник Податотека:Sedum_annuum_(2).JPG|Детал од цвет Податотека:Småbergknapp_(560270427).jpg|Едногодишен жедник Податотека:Sedum_annuum_(15157369685).jpg|Едногодишен жедник Податотека:Sedum annuum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum annuum 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Sedum annuum}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] t7hptfzgzqqp89kwhcht4bmy1xu4h2y 1 1398176 5601582 5581737 2026-07-29T02:31:47Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Разговор:Sedum annuum]] на [[Разговор:Едногодишен жедник]] 5581737 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1398182 5601584 5600461 2026-07-29T02:33:33Z Bjankuloski06 332 5601584 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Sedum atratum T69.jpg | image_caption = Крупен кадар од листови и цветови на Sedum atratum | image2 = Sedum atratum Atlas Alpenflora.jpg | image2_caption = Илустрација на Sedum atratum | genus = Sedum | species = atratum | authority = [[Карл Линеј|L.]] | synonyms_ref = <ref name="POWO_275094-1" /> | synonyms = {{collapsible list| *''Sedella atrata'' {{small|(L.) Fourr.}} *''Sedella carinthiaca'' {{small|(Hoppe ex Pacher) Á.Löve & D.Löve}} *''Sedum atratum subsp. carinthiacum'' {{small|(Hoppe ex Pacher) D.A.Webb}} *''Sedum atratum var. carinthiacum'' {{small|Hoppe ex Pacher}} *''Sedum atratum var. guetardii'' {{small|Roth}} *''Sedum carinthiacum'' {{small|(Hoppe ex Pacher) Fritsch}} *''Sedum erubescens'' {{small|Sennen}} *''Sedum haematodes'' {{small|Scop.}} *''Sedum rivasgodayi'' {{small|A.Segura}} }}}} '''Темен жедник''' ({{науч|Sedum atratum}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Едногодишно растение|едногодишно]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). Природно се среќава по планинските венци на [[Европа]]; [[Кантабриски Планини|Кантабриските Планини]], [[Пиринеи]]те, [[Алпи]]те, [[Апенини]]те, [[Карпати]]те и [[Балкански Полуостров|Балканот]].<ref name="SEDAT">{{Наведена мрежна страница|url=https://gd.eppo.int/taxon/SEDAT|title=''Sedum atratum'' (SEDAT)|last=<!--Not stated-->|date=2023|work=EPPO Global Database|publisher=European and Mediterranean Plant Protection Organization|accessdate=23 October 2023}}</ref> Овој [[Едногодишно растение|едногодишен]] [[сочник]] расте на надморски височини до 2300 метри.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ukwildflowers.com/Web_pages/sedum_atratum_dark_stonecrop.htm|title=''Sedum atratum'' Dark Stonecrop|last=Llewellyn|first=Peter|date=5 June 2017|work=ukwildflowers.com|publisher=Peter Llewellyn|accessdate=23 October 2023}}</ref> == Опис и распространетост == Ова е ниско и голо растение, високо 3-8 мм, неразгрането или разгрането од основата. Стебленцата се целосно покриени со густи [[лист]]ови. Листовите се поставени спирално, долги 3–5 мм, зелени или пурпурно-црвени, месести, издолжени или обратно јајцевидни до елиптични, полуцилиндрични, со тап врв, а кон основата сплеснати и завршуваат со кратко торбесто продолжение; при основата се многу погусти и се преклопуваат. [[Цвет]]овите имаат пет или шест делови, собрани во компактни [[Соцветие|соцветија]] налик на штит, со дршки покуси од самите цветови. Чашкините ливчиња се долги 1,5–2 мм, триаглести, со остар врв, зелени или црвенкави. Венечните ливчиња се 1,5–2 пати подолги од чашкините, бели, жолтеникаво-зелени или розови, со црвена или розова средна жила и две мали странични, а на врвот кратко заострени. Цветот има 10–12 [[Прашник|прашници]] со бели или розови лентовидни филаменти кои се прошируваат кон основата, и жолти антери. Мешунчињата (плодовите) се распоредени како ѕвезда, со крилесто испакнување од внатрешната страна, долги колку венечните ливчиња, широко елиптични, со тап врв, многу кратко столпче и црвени линии или шари.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1063-1064}}</ref> Во [[Македонија]] расте на плитки почви и каменливи варовнички терени во субалпскиот и алпскиот појас до 2.500 метри надморска височина.<ref name=":0" /> == Варијабилност == * ''Sedum atratum subsp. atratum -'' Растение со неразгранета основа, со кремови венечни ливчиња кои се само малку подолги од чашкините. Не се среќава во Македонија, иако некои постари автори го споменуваат.<ref name=":0" /> * ''Sedum atratum subsp. carinthiacum -'' Растение со разгранета основа, со зеленикаво-жолти или розови венечни ливчиња двојно подолги од чашкините. Во Македонија се среќава на: [[Шар Планина]]; [[Јакупица]]; [[Кораб]]; [[Галичица]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery> Податотека:|Sedum atratum (14971022359).jpg|Темен жедник со помалку впечатливи бои Податотека:Dark stonecrop (Gru) (31121350954).jpg|Темен жедник со поцрвенети листови на цветните стебла Податотека:Cirque de Gavarnie - Flore - 15.JPG|Темен жедник Податотека:Sedum atratum 240708.jpg|Темен жедник на Алпите Податотека:Sedum atratum var. carinthiacum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на ''Sedum atratum'' var. ''carinthiacum'' Податотека:Sedum atratum var. carinthiacum 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на ''Sedum atratum'' var. ''carinthiacum'' </gallery> == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Украина]] [[Категорија:Флора на Европа]] hqg0zd9ciotc6a6wihfwpfpkj5xiyhg 5601585 5601584 2026-07-29T02:33:49Z Bjankuloski06 332 5601585 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Sedum atratum T69.jpg | image_caption = Крупен кадар од листови и цветови | image2 = Sedum atratum Atlas Alpenflora.jpg | image2_caption = Илустрација на Sedum atratum | genus = Sedum | species = atratum | authority = [[Карл Линеј|L.]] | synonyms_ref = <ref name="POWO_275094-1" /> | synonyms = {{collapsible list| *''Sedella atrata'' {{small|(L.) Fourr.}} *''Sedella carinthiaca'' {{small|(Hoppe ex Pacher) Á.Löve & D.Löve}} *''Sedum atratum subsp. carinthiacum'' {{small|(Hoppe ex Pacher) D.A.Webb}} *''Sedum atratum var. carinthiacum'' {{small|Hoppe ex Pacher}} *''Sedum atratum var. guetardii'' {{small|Roth}} *''Sedum carinthiacum'' {{small|(Hoppe ex Pacher) Fritsch}} *''Sedum erubescens'' {{small|Sennen}} *''Sedum haematodes'' {{small|Scop.}} *''Sedum rivasgodayi'' {{small|A.Segura}} }}}} '''Темен жедник''' ({{науч|Sedum atratum}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Едногодишно растение|едногодишно]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). Природно се среќава по планинските венци на [[Европа]]; [[Кантабриски Планини|Кантабриските Планини]], [[Пиринеи]]те, [[Алпи]]те, [[Апенини]]те, [[Карпати]]те и [[Балкански Полуостров|Балканот]].<ref name="SEDAT">{{Наведена мрежна страница|url=https://gd.eppo.int/taxon/SEDAT|title=''Sedum atratum'' (SEDAT)|last=<!--Not stated-->|date=2023|work=EPPO Global Database|publisher=European and Mediterranean Plant Protection Organization|accessdate=23 October 2023}}</ref> Овој [[Едногодишно растение|едногодишен]] [[сочник]] расте на надморски височини до 2300 метри.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ukwildflowers.com/Web_pages/sedum_atratum_dark_stonecrop.htm|title=''Sedum atratum'' Dark Stonecrop|last=Llewellyn|first=Peter|date=5 June 2017|work=ukwildflowers.com|publisher=Peter Llewellyn|accessdate=23 October 2023}}</ref> == Опис и распространетост == Ова е ниско и голо растение, високо 3-8 мм, неразгрането или разгрането од основата. Стебленцата се целосно покриени со густи [[лист]]ови. Листовите се поставени спирално, долги 3–5 мм, зелени или пурпурно-црвени, месести, издолжени или обратно јајцевидни до елиптични, полуцилиндрични, со тап врв, а кон основата сплеснати и завршуваат со кратко торбесто продолжение; при основата се многу погусти и се преклопуваат. [[Цвет]]овите имаат пет или шест делови, собрани во компактни [[Соцветие|соцветија]] налик на штит, со дршки покуси од самите цветови. Чашкините ливчиња се долги 1,5–2 мм, триаглести, со остар врв, зелени или црвенкави. Венечните ливчиња се 1,5–2 пати подолги од чашкините, бели, жолтеникаво-зелени или розови, со црвена или розова средна жила и две мали странични, а на врвот кратко заострени. Цветот има 10–12 [[Прашник|прашници]] со бели или розови лентовидни филаменти кои се прошируваат кон основата, и жолти антери. Мешунчињата (плодовите) се распоредени како ѕвезда, со крилесто испакнување од внатрешната страна, долги колку венечните ливчиња, широко елиптични, со тап врв, многу кратко столпче и црвени линии или шари.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1063-1064}}</ref> Во [[Македонија]] расте на плитки почви и каменливи варовнички терени во субалпскиот и алпскиот појас до 2.500 метри надморска височина.<ref name=":0" /> == Варијабилност == * ''Sedum atratum subsp. atratum -'' Растение со неразгранета основа, со кремови венечни ливчиња кои се само малку подолги од чашкините. Не се среќава во Македонија, иако некои постари автори го споменуваат.<ref name=":0" /> * ''Sedum atratum subsp. carinthiacum -'' Растение со разгранета основа, со зеленикаво-жолти или розови венечни ливчиња двојно подолги од чашкините. Во Македонија се среќава на: [[Шар Планина]]; [[Јакупица]]; [[Кораб]]; [[Галичица]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery> Податотека:|Sedum atratum (14971022359).jpg|Темен жедник со помалку впечатливи бои Податотека:Dark stonecrop (Gru) (31121350954).jpg|Темен жедник со поцрвенети листови на цветните стебла Податотека:Cirque de Gavarnie - Flore - 15.JPG|Темен жедник Податотека:Sedum atratum 240708.jpg|Темен жедник на Алпите Податотека:Sedum atratum var. carinthiacum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на ''Sedum atratum'' var. ''carinthiacum'' Податотека:Sedum atratum var. carinthiacum 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на ''Sedum atratum'' var. ''carinthiacum'' </gallery> == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Украина]] [[Категорија:Флора на Европа]] ppnzopfj8apoilxoj4uns7g3x29qcpl 5601586 5601585 2026-07-29T02:33:56Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Sedum atratum]] на [[Темен жедник]] 5601585 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Sedum atratum T69.jpg | image_caption = Крупен кадар од листови и цветови | image2 = Sedum atratum Atlas Alpenflora.jpg | image2_caption = Илустрација на Sedum atratum | genus = Sedum | species = atratum | authority = [[Карл Линеј|L.]] | synonyms_ref = <ref name="POWO_275094-1" /> | synonyms = {{collapsible list| *''Sedella atrata'' {{small|(L.) Fourr.}} *''Sedella carinthiaca'' {{small|(Hoppe ex Pacher) Á.Löve & D.Löve}} *''Sedum atratum subsp. carinthiacum'' {{small|(Hoppe ex Pacher) D.A.Webb}} *''Sedum atratum var. carinthiacum'' {{small|Hoppe ex Pacher}} *''Sedum atratum var. guetardii'' {{small|Roth}} *''Sedum carinthiacum'' {{small|(Hoppe ex Pacher) Fritsch}} *''Sedum erubescens'' {{small|Sennen}} *''Sedum haematodes'' {{small|Scop.}} *''Sedum rivasgodayi'' {{small|A.Segura}} }}}} '''Темен жедник''' ({{науч|Sedum atratum}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Едногодишно растение|едногодишно]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). Природно се среќава по планинските венци на [[Европа]]; [[Кантабриски Планини|Кантабриските Планини]], [[Пиринеи]]те, [[Алпи]]те, [[Апенини]]те, [[Карпати]]те и [[Балкански Полуостров|Балканот]].<ref name="SEDAT">{{Наведена мрежна страница|url=https://gd.eppo.int/taxon/SEDAT|title=''Sedum atratum'' (SEDAT)|last=<!--Not stated-->|date=2023|work=EPPO Global Database|publisher=European and Mediterranean Plant Protection Organization|accessdate=23 October 2023}}</ref> Овој [[Едногодишно растение|едногодишен]] [[сочник]] расте на надморски височини до 2300 метри.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ukwildflowers.com/Web_pages/sedum_atratum_dark_stonecrop.htm|title=''Sedum atratum'' Dark Stonecrop|last=Llewellyn|first=Peter|date=5 June 2017|work=ukwildflowers.com|publisher=Peter Llewellyn|accessdate=23 October 2023}}</ref> == Опис и распространетост == Ова е ниско и голо растение, високо 3-8 мм, неразгрането или разгрането од основата. Стебленцата се целосно покриени со густи [[лист]]ови. Листовите се поставени спирално, долги 3–5 мм, зелени или пурпурно-црвени, месести, издолжени или обратно јајцевидни до елиптични, полуцилиндрични, со тап врв, а кон основата сплеснати и завршуваат со кратко торбесто продолжение; при основата се многу погусти и се преклопуваат. [[Цвет]]овите имаат пет или шест делови, собрани во компактни [[Соцветие|соцветија]] налик на штит, со дршки покуси од самите цветови. Чашкините ливчиња се долги 1,5–2 мм, триаглести, со остар врв, зелени или црвенкави. Венечните ливчиња се 1,5–2 пати подолги од чашкините, бели, жолтеникаво-зелени или розови, со црвена или розова средна жила и две мали странични, а на врвот кратко заострени. Цветот има 10–12 [[Прашник|прашници]] со бели или розови лентовидни филаменти кои се прошируваат кон основата, и жолти антери. Мешунчињата (плодовите) се распоредени како ѕвезда, со крилесто испакнување од внатрешната страна, долги колку венечните ливчиња, широко елиптични, со тап врв, многу кратко столпче и црвени линии или шари.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1063-1064}}</ref> Во [[Македонија]] расте на плитки почви и каменливи варовнички терени во субалпскиот и алпскиот појас до 2.500 метри надморска височина.<ref name=":0" /> == Варијабилност == * ''Sedum atratum subsp. atratum -'' Растение со неразгранета основа, со кремови венечни ливчиња кои се само малку подолги од чашкините. Не се среќава во Македонија, иако некои постари автори го споменуваат.<ref name=":0" /> * ''Sedum atratum subsp. carinthiacum -'' Растение со разгранета основа, со зеленикаво-жолти или розови венечни ливчиња двојно подолги од чашкините. Во Македонија се среќава на: [[Шар Планина]]; [[Јакупица]]; [[Кораб]]; [[Галичица]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery> Податотека:|Sedum atratum (14971022359).jpg|Темен жедник со помалку впечатливи бои Податотека:Dark stonecrop (Gru) (31121350954).jpg|Темен жедник со поцрвенети листови на цветните стебла Податотека:Cirque de Gavarnie - Flore - 15.JPG|Темен жедник Податотека:Sedum atratum 240708.jpg|Темен жедник на Алпите Податотека:Sedum atratum var. carinthiacum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на ''Sedum atratum'' var. ''carinthiacum'' Податотека:Sedum atratum var. carinthiacum 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на ''Sedum atratum'' var. ''carinthiacum'' </gallery> == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Украина]] [[Категорија:Флора на Европа]] ppnzopfj8apoilxoj4uns7g3x29qcpl 1 1398183 5601588 5581779 2026-07-29T02:33:57Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Разговор:Sedum atratum]] на [[Разговор:Темен жедник]] 5581779 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1398184 5601649 5600459 2026-07-29T03:26:59Z Bjankuloski06 332 5601649 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Sedum caespitosum.jpg | genus = Sedum | species = caespitosum | authority = (Cav.) DC. | synonyms = {{hidden begin|title = List}} * ''Aithales cespitosa'' <small>(Cav.) Webb & Berthel.</small> * ''Crassula cespitosa'' <small>Cav.</small> * ''Procrassula cespitosa'' <small>(Cav.) Fourr.</small> * ''Procrassula magnolii'' <small>Griseb.</small> * ''Crassula diffusa'' <small>Lam.</small> * ''Crassula magnolii'' <small>DC.</small> * ''Crassula verticillaris'' <small>L.</small> * ''Sedum deserti-hungarici'' <small>Simonk.</small> * ''Sedum erythrocarpum'' <small>Pau</small> * ''Sedum louisii'' <small>(J.Thiébaut & Gomb.) Gomb.</small> * ''Sedum magnolii'' <small>Bubani</small> * ''Sedum melanoleucum'' <small>Schltdl. ex Ledeb.</small> * ''Sedum rubrum'' <small>(L.) Thell.</small> * ''Tillaea erecta'' <small>Sauvages ex DC.</small> * ''Tillaea rubra'' <small>L.</small> {{hidden end}} }} '''Бусенест жедник''' ({{науч|Sedum caespitosum}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Едногодишно растение|едногодишно]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). Видот за прв пат е опишан од шпанскиот ботаничар [[Антонио Хозе Каванилес]]. == Опис и распространетост == Ова е голо растение, неразгрането или разгрането од основата, најчесто со црвена боја. Стебленцето расте исправено, високо 2–5 см, со листови поставени во спирала. [[Лист]]овите се широко јајцевидни, долги 3–6 мм, месести, полукружни, а во основата имаат торбесто шпоресто продолжение. [[Цвет]]овите се собрани во кратки цимозни гранчиња, секое со 2–4 цветови. Цветовите имаат четири или пет члена и се речиси без дршка. Чашкините ливчиња се зелени, триаглести, долги околу 1 мм, со остар врв, а во долниот дел се споени меѓусебно. Венечните ливчиња се долги 3–4 мм, бели со розова средна жилка или светло розови, со остар врв. Цветот има четири или пет [[Прашник|прашници]] со тенки, нишковидни филаменти. Мешунчињата (плодовите) се четири или пет, без влакненца, распоредени како ѕвезда, пурпурно-виолетови од горната страна и малку подолги од венечните ливчиња. Столпчињата се исклучително кратки.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1066-1067}}</ref> Во [[Македонија]] расте на брдски пасишта, песочни терени и плитки почви до 1000 метри надморска височина. Се среќава во [[Скопје]] – [[Матка (село)|Матка]]; [[Дервенска Клисура|Жеденска Клисура]]; [[Таорска Клисура]]; [[Китка]]; [[Велес]] - клисура на р. [[Бабуна (река)|Бабуна]]; [[Прилеп]] - околината на градот, [[Маркови Кули (Прилеп)|Маркови Кули]], кај манастирот [[Трескавец]] и Дервен; [[Битола]] - с. [[Лознани|Лознени]], с. [[Кукуречани]], Црновршка Река; [[Штип]] - Исар; [[Овче Поле]] - с. Коселери; [[Кочани]] - околината на градот, с. [[Истибања]]; [[Македонска Каменица]]; [[Делчево]] - с. [[Луковица (Делчевско)|Луковица]]; [[Радовиш]]; [[Валандово]]; [[Гевгелија]] - с. [[Богданци]], [[Смрдлива Вода]]; с. Николич и Асанли.<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery> Податотека:Sedum_caespitosum_and_others_Plants_SierraMadrona.jpg|Бусенест жедник и други растенија Податотека:Sedum_caespitosum_f.jpg|Бусенест жедник Податотека:Sedum caespitosum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum caespitosum 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum caespitosum 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum caespitosum 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Sedum caespitosum}} * {{EOL}} * {{Inaturalist-таксон|418036}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] 0h1fajhhkw2hba83nweo0yukjwpzyq5 5601650 5601649 2026-07-29T03:27:15Z Bjankuloski06 332 5601650 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Sedum caespitosum.jpg | genus = Sedum | species = caespitosum | authority = (Cav.) DC. | synonyms = {{hidden begin|title = Список}} * ''Aithales cespitosa'' <small>(Cav.) Webb & Berthel.</small> * ''Crassula cespitosa'' <small>Cav.</small> * ''Procrassula cespitosa'' <small>(Cav.) Fourr.</small> * ''Procrassula magnolii'' <small>Griseb.</small> * ''Crassula diffusa'' <small>Lam.</small> * ''Crassula magnolii'' <small>DC.</small> * ''Crassula verticillaris'' <small>L.</small> * ''Sedum deserti-hungarici'' <small>Simonk.</small> * ''Sedum erythrocarpum'' <small>Pau</small> * ''Sedum louisii'' <small>(J.Thiébaut & Gomb.) Gomb.</small> * ''Sedum magnolii'' <small>Bubani</small> * ''Sedum melanoleucum'' <small>Schltdl. ex Ledeb.</small> * ''Sedum rubrum'' <small>(L.) Thell.</small> * ''Tillaea erecta'' <small>Sauvages ex DC.</small> * ''Tillaea rubra'' <small>L.</small> {{hidden end}} }} '''Бусенест жедник''' ({{науч|Sedum caespitosum}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Едногодишно растение|едногодишно]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). Видот за прв пат е опишан од шпанскиот ботаничар [[Антонио Хозе Каванилес]]. == Опис и распространетост == Ова е голо растение, неразгрането или разгрането од основата, најчесто со црвена боја. Стебленцето расте исправено, високо 2–5 см, со листови поставени во спирала. [[Лист]]овите се широко јајцевидни, долги 3–6 мм, месести, полукружни, а во основата имаат торбесто шпоресто продолжение. [[Цвет]]овите се собрани во кратки цимозни гранчиња, секое со 2–4 цветови. Цветовите имаат четири или пет члена и се речиси без дршка. Чашкините ливчиња се зелени, триаглести, долги околу 1 мм, со остар врв, а во долниот дел се споени меѓусебно. Венечните ливчиња се долги 3–4 мм, бели со розова средна жилка или светло розови, со остар врв. Цветот има четири или пет [[Прашник|прашници]] со тенки, нишковидни филаменти. Мешунчињата (плодовите) се четири или пет, без влакненца, распоредени како ѕвезда, пурпурно-виолетови од горната страна и малку подолги од венечните ливчиња. Столпчињата се исклучително кратки.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1066-1067}}</ref> Во [[Македонија]] расте на брдски пасишта, песочни терени и плитки почви до 1000 метри надморска височина. Се среќава во [[Скопје]] – [[Матка (село)|Матка]]; [[Дервенска Клисура|Жеденска Клисура]]; [[Таорска Клисура]]; [[Китка]]; [[Велес]] - клисура на р. [[Бабуна (река)|Бабуна]]; [[Прилеп]] - околината на градот, [[Маркови Кули (Прилеп)|Маркови Кули]], кај манастирот [[Трескавец]] и Дервен; [[Битола]] - с. [[Лознани|Лознени]], с. [[Кукуречани]], Црновршка Река; [[Штип]] - Исар; [[Овче Поле]] - с. Коселери; [[Кочани]] - околината на градот, с. [[Истибања]]; [[Македонска Каменица]]; [[Делчево]] - с. [[Луковица (Делчевско)|Луковица]]; [[Радовиш]]; [[Валандово]]; [[Гевгелија]] - с. [[Богданци]], [[Смрдлива Вода]]; с. Николич и Асанли.<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery> Податотека:Sedum_caespitosum_and_others_Plants_SierraMadrona.jpg|Бусенест жедник и други растенија Податотека:Sedum_caespitosum_f.jpg|Бусенест жедник Податотека:Sedum caespitosum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum caespitosum 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum caespitosum 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum caespitosum 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Sedum caespitosum}} * {{EOL}} * {{Inaturalist-таксон|418036}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] f9qrpbd83p26azlbkvxo4xz88qp8zuz 5601651 5601650 2026-07-29T03:27:24Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Sedum caespitosum]] на [[Бусенест жедник]] 5601650 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Sedum caespitosum.jpg | genus = Sedum | species = caespitosum | authority = (Cav.) DC. | synonyms = {{hidden begin|title = Список}} * ''Aithales cespitosa'' <small>(Cav.) Webb & Berthel.</small> * ''Crassula cespitosa'' <small>Cav.</small> * ''Procrassula cespitosa'' <small>(Cav.) Fourr.</small> * ''Procrassula magnolii'' <small>Griseb.</small> * ''Crassula diffusa'' <small>Lam.</small> * ''Crassula magnolii'' <small>DC.</small> * ''Crassula verticillaris'' <small>L.</small> * ''Sedum deserti-hungarici'' <small>Simonk.</small> * ''Sedum erythrocarpum'' <small>Pau</small> * ''Sedum louisii'' <small>(J.Thiébaut & Gomb.) Gomb.</small> * ''Sedum magnolii'' <small>Bubani</small> * ''Sedum melanoleucum'' <small>Schltdl. ex Ledeb.</small> * ''Sedum rubrum'' <small>(L.) Thell.</small> * ''Tillaea erecta'' <small>Sauvages ex DC.</small> * ''Tillaea rubra'' <small>L.</small> {{hidden end}} }} '''Бусенест жедник''' ({{науч|Sedum caespitosum}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Едногодишно растение|едногодишно]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). Видот за прв пат е опишан од шпанскиот ботаничар [[Антонио Хозе Каванилес]]. == Опис и распространетост == Ова е голо растение, неразгрането или разгрането од основата, најчесто со црвена боја. Стебленцето расте исправено, високо 2–5 см, со листови поставени во спирала. [[Лист]]овите се широко јајцевидни, долги 3–6 мм, месести, полукружни, а во основата имаат торбесто шпоресто продолжение. [[Цвет]]овите се собрани во кратки цимозни гранчиња, секое со 2–4 цветови. Цветовите имаат четири или пет члена и се речиси без дршка. Чашкините ливчиња се зелени, триаглести, долги околу 1 мм, со остар врв, а во долниот дел се споени меѓусебно. Венечните ливчиња се долги 3–4 мм, бели со розова средна жилка или светло розови, со остар врв. Цветот има четири или пет [[Прашник|прашници]] со тенки, нишковидни филаменти. Мешунчињата (плодовите) се четири или пет, без влакненца, распоредени како ѕвезда, пурпурно-виолетови од горната страна и малку подолги од венечните ливчиња. Столпчињата се исклучително кратки.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1066-1067}}</ref> Во [[Македонија]] расте на брдски пасишта, песочни терени и плитки почви до 1000 метри надморска височина. Се среќава во [[Скопје]] – [[Матка (село)|Матка]]; [[Дервенска Клисура|Жеденска Клисура]]; [[Таорска Клисура]]; [[Китка]]; [[Велес]] - клисура на р. [[Бабуна (река)|Бабуна]]; [[Прилеп]] - околината на градот, [[Маркови Кули (Прилеп)|Маркови Кули]], кај манастирот [[Трескавец]] и Дервен; [[Битола]] - с. [[Лознани|Лознени]], с. [[Кукуречани]], Црновршка Река; [[Штип]] - Исар; [[Овче Поле]] - с. Коселери; [[Кочани]] - околината на градот, с. [[Истибања]]; [[Македонска Каменица]]; [[Делчево]] - с. [[Луковица (Делчевско)|Луковица]]; [[Радовиш]]; [[Валандово]]; [[Гевгелија]] - с. [[Богданци]], [[Смрдлива Вода]]; с. Николич и Асанли.<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery> Податотека:Sedum_caespitosum_and_others_Plants_SierraMadrona.jpg|Бусенест жедник и други растенија Податотека:Sedum_caespitosum_f.jpg|Бусенест жедник Податотека:Sedum caespitosum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum caespitosum 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum caespitosum 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum caespitosum 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Sedum caespitosum}} * {{EOL}} * {{Inaturalist-таксон|418036}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] f9qrpbd83p26azlbkvxo4xz88qp8zuz 1 1398187 5601653 5581793 2026-07-29T03:27:25Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Разговор:Sedum caespitosum]] на [[Разговор:Бусенест жедник]] 5581793 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1398202 5601590 5600462 2026-07-29T02:35:19Z Bjankuloski06 332 5601590 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Sedum cepaea 5.JPG | image_caption = Крупен план од цветот | image2 = Sedum cepaea — Flora Batava — Volume v20.jpg | image2_caption = Ботаничка илустрација | genus = Sedum | species = cepaea | authority = [[Карл Линеј]] | synonyms_ref = <ref name="POWO_275208-1" /> | synonyms = {{Collapsible list| *''Anacampseros cepaea'' {{small|(L.) Willd.}} *''Cepaea caesalpini'' {{small|Fourr.}} *''Sedum amani'' {{small|Post}} *''Sedum calabrum'' {{small|Ten.}} *''Sedum cepaea'' var. ''gallioides'' {{small|(All.) Rouy & E.G.Camus}} *''Sedum cepaea'' var. ''gracilescens'' {{small|Maire & Weiller}} *''Sedum cepaeum'' {{small|St.-Lag.}} *''Sedum gallioides'' {{small|All.}} *''Sedum paniculatum'' {{small|Lam.}} *''Sedum schwarzii'' {{small|Werderm.}} *''Sedum spathulatum'' {{small|Waldst. & Kit.}} *''Sedum strictum'' {{small|K.Koch}} *''Sedum tetraphyllum'' {{small|Sm.}} }}}} '''Кромидест жедник''' ({{науч|Sedum cepaea}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae'').<ref name="commonname">{{Наведена мрежна страница|url=https://identify.plantnet.org/k-world-flora/species/Sedum%20cepaea%20L./data|title=''Sedum cepaea'' L.|last=<!--Not stated-->|date=2023|work=plantnet.org|publisher=Pl@ntNet|accessdate=30 October 2023}}</ref> Видот е распространет генерално по планините на [[Средоземно Море|Медитеранот]], и се протега во [[Франција]] сè до [[Париз]] на север, а е донесен и во [[Белгија]], [[Германија]] и, се чини, во [[Нов Зеланд]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://temperate.theferns.info/plant/Sedum+cepaea|title=Useful Temperate Plants ''Sedum cepaea'' L. Crassulaceae|last=Fern|first=Ken|date=12 October 2022|work=temperate.theferns.info|publisher=Temperate Plants Database|accessdate=30 October 2023}}</ref> == Опис и распространетост == Ова е грмушето [[Едногодишно растение|едногодишно]] или [[Двегодишно растение|двегодишно]] [[Растенија|растение]] чии базални [[лист]]ови најчесто се групирани во розета. Цветните стебла достигнуваат висина од 15 до 30 см, со малку жлездести влакна при основата, а погоре тие се многу погусти. Листовите се од обратно-јајцевидна до ланцетна форма, долги 10–30 мм, со плочеста и месеста структура, понекогаш голи, а понекогаш со малку жлездести влакна; долните се спирално распоредени со дршки, а горните се спротивно поставени или во пршлени и без дршки. [[Цвет]]овите се петчлени и собрани во ретко, издолжено метличесто [[соцветие]]; дршките им се влакнести со жлезди и долги приближно колку самиот цвет. Ливчињата на чашката се јајцевидно-ланцетни, долги 1–1,5 мм, заострени на врвот и покриени со жлездести влакна. Ливчињата на венецот се долги 3–5 мм, јајцевидно-ланцетни, бели со розова или црвена средна жила, понекогаш со ретки жлездести влакна, завршуваат со остар врв и тенко издолжено врвче. Има десет [[Прашник|прашници]] со бели филаменти и темновиолетови антери. Мешунчињата (плодовите) се исправени, со крем или светлокафеава боја, без влакна, и со долго странично распоредено столпче.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1062-1063}}</ref> Се среќава на каменити места, карпи, поретки шуми и нивните рабови, до височина од 1500 метри. Растението е забележано на планините [[Китка]]; [[Јакупица]]; [[Жеден]]; [[Скопска Црна Гора]]; [[Шар Планина]]; [[Дешат]] - [[Крчин]]; [[Галичица]]; [[Баба (планина)|Баба]] со [[Пелистер]]; [[Кожуф]]; [[Беласица]]; [[Осоговски Планини|Осогово]]; потоа [[Таорска Клисура]]; [[Куманово]] - с. [[Бедиње]]; [[Маврови Анови]]; клисура на [[Мавровска Река]]; [[Кичево]] - с. [[Светораче]]; [[Демир Хисар]] - с. [[Слепче (Демирхисарско)|Слепче]] и помеѓу с. [[Доленци (Демирхисарско)|Доленци]] и с. [[Железнец]]; [[Ресен]] - с. [[Лева Река]] и помеѓу селата [[Стење]] и [[Коњско (Охридско)|Коњско]]; [[Охрид]] — помеѓу селата [[Пештани (Охридско)|Пештани]] и [[Трпејца]]; [[Крушево]]; [[Кавадарци]] - с. [[Мрежичко]]; [[Кочани]] - с. [[Оризари (Кочанско)|Оризари]]; [[Струмица]] - с. [[Свидовица]]; [[Гевгелија]] - с. [[Богданци]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery> Податотека:Sedum cepaea 184488503.jpg|Листови Податотека:Sedum cepaea 2.JPG|Примерок во саксија Податотека:Sedum cepaea - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum cepaea 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum cepaea 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок </gallery> == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Сирија]] [[Категорија:Флора на Турција]] [[Категорија:Флора на Швајцарија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] 2nk8j1h2k8wttm93sklf7syg4dlezet 5601591 5601590 2026-07-29T02:35:30Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Sedum cepaea]] на [[Кромидест жедник]] 5601590 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Sedum cepaea 5.JPG | image_caption = Крупен план од цветот | image2 = Sedum cepaea — Flora Batava — Volume v20.jpg | image2_caption = Ботаничка илустрација | genus = Sedum | species = cepaea | authority = [[Карл Линеј]] | synonyms_ref = <ref name="POWO_275208-1" /> | synonyms = {{Collapsible list| *''Anacampseros cepaea'' {{small|(L.) Willd.}} *''Cepaea caesalpini'' {{small|Fourr.}} *''Sedum amani'' {{small|Post}} *''Sedum calabrum'' {{small|Ten.}} *''Sedum cepaea'' var. ''gallioides'' {{small|(All.) Rouy & E.G.Camus}} *''Sedum cepaea'' var. ''gracilescens'' {{small|Maire & Weiller}} *''Sedum cepaeum'' {{small|St.-Lag.}} *''Sedum gallioides'' {{small|All.}} *''Sedum paniculatum'' {{small|Lam.}} *''Sedum schwarzii'' {{small|Werderm.}} *''Sedum spathulatum'' {{small|Waldst. & Kit.}} *''Sedum strictum'' {{small|K.Koch}} *''Sedum tetraphyllum'' {{small|Sm.}} }}}} '''Кромидест жедник''' ({{науч|Sedum cepaea}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae'').<ref name="commonname">{{Наведена мрежна страница|url=https://identify.plantnet.org/k-world-flora/species/Sedum%20cepaea%20L./data|title=''Sedum cepaea'' L.|last=<!--Not stated-->|date=2023|work=plantnet.org|publisher=Pl@ntNet|accessdate=30 October 2023}}</ref> Видот е распространет генерално по планините на [[Средоземно Море|Медитеранот]], и се протега во [[Франција]] сè до [[Париз]] на север, а е донесен и во [[Белгија]], [[Германија]] и, се чини, во [[Нов Зеланд]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://temperate.theferns.info/plant/Sedum+cepaea|title=Useful Temperate Plants ''Sedum cepaea'' L. Crassulaceae|last=Fern|first=Ken|date=12 October 2022|work=temperate.theferns.info|publisher=Temperate Plants Database|accessdate=30 October 2023}}</ref> == Опис и распространетост == Ова е грмушето [[Едногодишно растение|едногодишно]] или [[Двегодишно растение|двегодишно]] [[Растенија|растение]] чии базални [[лист]]ови најчесто се групирани во розета. Цветните стебла достигнуваат висина од 15 до 30 см, со малку жлездести влакна при основата, а погоре тие се многу погусти. Листовите се од обратно-јајцевидна до ланцетна форма, долги 10–30 мм, со плочеста и месеста структура, понекогаш голи, а понекогаш со малку жлездести влакна; долните се спирално распоредени со дршки, а горните се спротивно поставени или во пршлени и без дршки. [[Цвет]]овите се петчлени и собрани во ретко, издолжено метличесто [[соцветие]]; дршките им се влакнести со жлезди и долги приближно колку самиот цвет. Ливчињата на чашката се јајцевидно-ланцетни, долги 1–1,5 мм, заострени на врвот и покриени со жлездести влакна. Ливчињата на венецот се долги 3–5 мм, јајцевидно-ланцетни, бели со розова или црвена средна жила, понекогаш со ретки жлездести влакна, завршуваат со остар врв и тенко издолжено врвче. Има десет [[Прашник|прашници]] со бели филаменти и темновиолетови антери. Мешунчињата (плодовите) се исправени, со крем или светлокафеава боја, без влакна, и со долго странично распоредено столпче.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1062-1063}}</ref> Се среќава на каменити места, карпи, поретки шуми и нивните рабови, до височина од 1500 метри. Растението е забележано на планините [[Китка]]; [[Јакупица]]; [[Жеден]]; [[Скопска Црна Гора]]; [[Шар Планина]]; [[Дешат]] - [[Крчин]]; [[Галичица]]; [[Баба (планина)|Баба]] со [[Пелистер]]; [[Кожуф]]; [[Беласица]]; [[Осоговски Планини|Осогово]]; потоа [[Таорска Клисура]]; [[Куманово]] - с. [[Бедиње]]; [[Маврови Анови]]; клисура на [[Мавровска Река]]; [[Кичево]] - с. [[Светораче]]; [[Демир Хисар]] - с. [[Слепче (Демирхисарско)|Слепче]] и помеѓу с. [[Доленци (Демирхисарско)|Доленци]] и с. [[Железнец]]; [[Ресен]] - с. [[Лева Река]] и помеѓу селата [[Стење]] и [[Коњско (Охридско)|Коњско]]; [[Охрид]] — помеѓу селата [[Пештани (Охридско)|Пештани]] и [[Трпејца]]; [[Крушево]]; [[Кавадарци]] - с. [[Мрежичко]]; [[Кочани]] - с. [[Оризари (Кочанско)|Оризари]]; [[Струмица]] - с. [[Свидовица]]; [[Гевгелија]] - с. [[Богданци]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery> Податотека:Sedum cepaea 184488503.jpg|Листови Податотека:Sedum cepaea 2.JPG|Примерок во саксија Податотека:Sedum cepaea - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum cepaea 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum cepaea 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок </gallery> == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Сирија]] [[Категорија:Флора на Турција]] [[Категорија:Флора на Швајцарија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] 2nk8j1h2k8wttm93sklf7syg4dlezet 5601595 5601591 2026-07-29T02:36:14Z Bjankuloski06 332 5601595 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Sedum cepaea 5.JPG | image_caption = Крупен план од цветот | image2 = Sedum cepaea — Flora Batava — Volume v20.jpg | image2_caption = Ботаничка илустрација | genus = Sedum | species = cepaea | authority = [[Карл Линеј]] | synonyms_ref = <ref name="POWO_275208-1" /> | synonyms = {{Collapsible list| *''Anacampseros cepaea'' {{small|(L.) Willd.}} *''Cepaea caesalpini'' {{small|Fourr.}} *''Sedum amani'' {{small|Post}} *''Sedum calabrum'' {{small|Ten.}} *''Sedum cepaea'' var. ''gallioides'' {{small|(All.) Rouy & E.G.Camus}} *''Sedum cepaea'' var. ''gracilescens'' {{small|Maire & Weiller}} *''Sedum cepaeum'' {{small|St.-Lag.}} *''Sedum gallioides'' {{small|All.}} *''Sedum paniculatum'' {{small|Lam.}} *''Sedum schwarzii'' {{small|Werderm.}} *''Sedum spathulatum'' {{small|Waldst. & Kit.}} *''Sedum strictum'' {{small|K.Koch}} *''Sedum tetraphyllum'' {{small|Sm.}} }}}} '''Кромидест жедник''' ({{науч|Sedum cepaea}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae'').<ref name="commonname">{{Наведена мрежна страница|url=https://identify.plantnet.org/k-world-flora/species/Sedum%20cepaea%20L./data|title=''Sedum cepaea'' L.|last=<!--Not stated-->|date=2023|work=plantnet.org|publisher=Pl@ntNet|accessdate=30 October 2023}}</ref> Видот е распространет генерално по планините на [[Средоземно Море|Медитеранот]], и се протега во [[Франција]] сè до [[Париз]] на север, а е донесен и во [[Белгија]], [[Германија]] и, се чини, во [[Нов Зеланд]].<ref name="POWO_275208-1" >{{наведен POWO |id=275208-1 |title=''Sedum cepaea'' L. |access-date=30 октомври 2023 }}</ref> == Опис и распространетост == Ова е грмушето [[Едногодишно растение|едногодишно]] или [[Двегодишно растение|двегодишно]] [[Растенија|растение]] чии базални [[лист]]ови најчесто се групирани во розета. Цветните стебла достигнуваат висина од 15 до 30 см, со малку жлездести влакна при основата, а погоре тие се многу погусти. Листовите се од обратно-јајцевидна до ланцетна форма, долги 10–30 мм, со плочеста и месеста структура, понекогаш голи, а понекогаш со малку жлездести влакна; долните се спирално распоредени со дршки, а горните се спротивно поставени или во пршлени и без дршки. [[Цвет]]овите се петчлени и собрани во ретко, издолжено метличесто [[соцветие]]; дршките им се влакнести со жлезди и долги приближно колку самиот цвет. Ливчињата на чашката се јајцевидно-ланцетни, долги 1–1,5 мм, заострени на врвот и покриени со жлездести влакна. Ливчињата на венецот се долги 3–5 мм, јајцевидно-ланцетни, бели со розова или црвена средна жила, понекогаш со ретки жлездести влакна, завршуваат со остар врв и тенко издолжено врвче. Има десет [[Прашник|прашници]] со бели филаменти и темновиолетови антери. Мешунчињата (плодовите) се исправени, со крем или светлокафеава боја, без влакна, и со долго странично распоредено столпче.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1062-1063}}</ref> Се среќава на каменити места, карпи, поретки шуми и нивните рабови, до височина од 1500 метри. Растението е забележано на планините [[Китка]]; [[Јакупица]]; [[Жеден]]; [[Скопска Црна Гора]]; [[Шар Планина]]; [[Дешат]] - [[Крчин]]; [[Галичица]]; [[Баба (планина)|Баба]] со [[Пелистер]]; [[Кожуф]]; [[Беласица]]; [[Осоговски Планини|Осогово]]; потоа [[Таорска Клисура]]; [[Куманово]] - с. [[Бедиње]]; [[Маврови Анови]]; клисура на [[Мавровска Река]]; [[Кичево]] - с. [[Светораче]]; [[Демир Хисар]] - с. [[Слепче (Демирхисарско)|Слепче]] и помеѓу с. [[Доленци (Демирхисарско)|Доленци]] и с. [[Железнец]]; [[Ресен]] - с. [[Лева Река]] и помеѓу селата [[Стење]] и [[Коњско (Охридско)|Коњско]]; [[Охрид]] — помеѓу селата [[Пештани (Охридско)|Пештани]] и [[Трпејца]]; [[Крушево]]; [[Кавадарци]] - с. [[Мрежичко]]; [[Кочани]] - с. [[Оризари (Кочанско)|Оризари]]; [[Струмица]] - с. [[Свидовица]]; [[Гевгелија]] - с. [[Богданци]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery> Податотека:Sedum cepaea 184488503.jpg|Листови Податотека:Sedum cepaea 2.JPG|Примерок во саксија Податотека:Sedum cepaea - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum cepaea 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum cepaea 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок </gallery> == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Сирија]] [[Категорија:Флора на Турција]] [[Категорија:Флора на Швајцарија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] oa78ruc930x7y2ewbm623brfenghl21 5601596 5601595 2026-07-29T02:36:25Z Bjankuloski06 332 5601596 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Sedum cepaea 5.JPG | image_caption = Крупен план од цветот | image2 = Sedum cepaea — Flora Batava — Volume v20.jpg | image2_caption = Ботаничка илустрација | genus = Sedum | species = cepaea | authority = [[Карл Линеј]] | synonyms_ref = <ref name="POWO_275208-1" /> | synonyms = {{Collapsible list| *''Anacampseros cepaea'' {{small|(L.) Willd.}} *''Cepaea caesalpini'' {{small|Fourr.}} *''Sedum amani'' {{small|Post}} *''Sedum calabrum'' {{small|Ten.}} *''Sedum cepaea'' var. ''gallioides'' {{small|(All.) Rouy & E.G.Camus}} *''Sedum cepaea'' var. ''gracilescens'' {{small|Maire & Weiller}} *''Sedum cepaeum'' {{small|St.-Lag.}} *''Sedum gallioides'' {{small|All.}} *''Sedum paniculatum'' {{small|Lam.}} *''Sedum schwarzii'' {{small|Werderm.}} *''Sedum spathulatum'' {{small|Waldst. & Kit.}} *''Sedum strictum'' {{small|K.Koch}} *''Sedum tetraphyllum'' {{small|Sm.}} }}}} '''Кромидест жедник''' ({{науч|Sedum cepaea}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae'').<ref name="commonname">{{Наведена мрежна страница|url=https://identify.plantnet.org/k-world-flora/species/Sedum%20cepaea%20L./data|title=''Sedum cepaea'' L.|last=<!--Not stated-->|date=2023|work=plantnet.org|publisher=Pl@ntNet|accessdate=30 October 2023}}</ref> Видот е распространет генерално по планините на [[Средоземно Море|Средоземјето]], и се протега во [[Франција]] сè до [[Париз]] на север, а е донесен и во [[Белгија]], [[Германија]] и, се чини, во [[Нов Зеланд]].<ref name="POWO_275208-1" >{{наведен POWO |id=275208-1 |title=''Sedum cepaea'' L. |access-date=30 октомври 2023 }}</ref> == Опис и распространетост == Ова е грмушето [[Едногодишно растение|едногодишно]] или [[Двегодишно растение|двегодишно]] [[Растенија|растение]] чии базални [[лист]]ови најчесто се групирани во розета. Цветните стебла достигнуваат висина од 15 до 30 см, со малку жлездести влакна при основата, а погоре тие се многу погусти. Листовите се од обратно-јајцевидна до ланцетна форма, долги 10–30 мм, со плочеста и месеста структура, понекогаш голи, а понекогаш со малку жлездести влакна; долните се спирално распоредени со дршки, а горните се спротивно поставени или во пршлени и без дршки. [[Цвет]]овите се петчлени и собрани во ретко, издолжено метличесто [[соцветие]]; дршките им се влакнести со жлезди и долги приближно колку самиот цвет. Ливчињата на чашката се јајцевидно-ланцетни, долги 1–1,5 мм, заострени на врвот и покриени со жлездести влакна. Ливчињата на венецот се долги 3–5 мм, јајцевидно-ланцетни, бели со розова или црвена средна жила, понекогаш со ретки жлездести влакна, завршуваат со остар врв и тенко издолжено врвче. Има десет [[Прашник|прашници]] со бели филаменти и темновиолетови антери. Мешунчињата (плодовите) се исправени, со крем или светлокафеава боја, без влакна, и со долго странично распоредено столпче.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1062-1063}}</ref> Се среќава на каменити места, карпи, поретки шуми и нивните рабови, до височина од 1500 метри. Растението е забележано на планините [[Китка]]; [[Јакупица]]; [[Жеден]]; [[Скопска Црна Гора]]; [[Шар Планина]]; [[Дешат]] - [[Крчин]]; [[Галичица]]; [[Баба (планина)|Баба]] со [[Пелистер]]; [[Кожуф]]; [[Беласица]]; [[Осоговски Планини|Осогово]]; потоа [[Таорска Клисура]]; [[Куманово]] - с. [[Бедиње]]; [[Маврови Анови]]; клисура на [[Мавровска Река]]; [[Кичево]] - с. [[Светораче]]; [[Демир Хисар]] - с. [[Слепче (Демирхисарско)|Слепче]] и помеѓу с. [[Доленци (Демирхисарско)|Доленци]] и с. [[Железнец]]; [[Ресен]] - с. [[Лева Река]] и помеѓу селата [[Стење]] и [[Коњско (Охридско)|Коњско]]; [[Охрид]] — помеѓу селата [[Пештани (Охридско)|Пештани]] и [[Трпејца]]; [[Крушево]]; [[Кавадарци]] - с. [[Мрежичко]]; [[Кочани]] - с. [[Оризари (Кочанско)|Оризари]]; [[Струмица]] - с. [[Свидовица]]; [[Гевгелија]] - с. [[Богданци]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery> Податотека:Sedum cepaea 184488503.jpg|Листови Податотека:Sedum cepaea 2.JPG|Примерок во саксија Податотека:Sedum cepaea - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum cepaea 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum cepaea 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок </gallery> == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Сирија]] [[Категорија:Флора на Турција]] [[Категорија:Флора на Швајцарија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] jzbgb2553aq4f0vt4ivka1483hrjx5q 1 1398203 5601593 5581873 2026-07-29T02:35:30Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Разговор:Sedum cepaea]] на [[Разговор:Кромидест жедник]] 5581873 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1398205 5601597 5600457 2026-07-29T02:38:11Z Bjankuloski06 332 5601597 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Sedum dasyphyllum (June 2010).jpg |image_caption = Sedum dasyphyllum со цветови во рурална куќа во Јужна [[Италија]] |genus = Sedum |species = dasyphyllum |authority = [[Карл Линеј]] |synonyms = ''Sedum burnatii'' }} '''Густолистен жедник''' ({{науч|Sedum dasyphyllum}})<ref>{{In lang|fr}} [http://www.tela-botanica.org/eflore/BDNFF/4.02/nn/62201 ''Sedum dasyphyllum'' on tela-botanica.org]</ref> ([[Синоним (таксономија)|син]]. ''Sedum burnatii'') — [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). Видот е типичен за [[Средоземно Море|медитеранскиот регион]]. == Опис и распространетост == Ова е ниско растение, кое од основата силно се разгранува и развива многу цветни стебленца и стерилни гранчиња. Цветните стебла се тенки и кончести, високи 3–10 см, со малку листови и жлездести влакна, додека долниот дел е без влакна; кај стерилните гранчиња листовите се густо збиени. [[Лист]]овите се најчесто спротивно или спирално поставени, со боја од синкаво-зелена до сивкасто-црвена, форма јајцевидна или речиси округла, голи и месести, долги 5–7 мм и дебели 3–5 мм; горната страна е рамна или благо испакната, а долната полукружна, со тап врв и кратко торбесто продолжение во основата. [[Цвет]]овите се 5-члени или 6-члени, собрани во кратки цимозни гранчиња со неколку цвета, кои заедно создаваат мало [[соцветие]] налик на штит; дршките им се влакнести со жлезди и долги колку или подолги од цветовите. Ливчињата на чашката се триаглести, долги околу 1,5 мм, со тап врв, без влакна или со малку жлезди, а при прецветување нивната основа побелува. Венечните ливчиња се бели или розови со црвена жила во средината, двапати подолги од чашкините, со ретки жлезди по жилката и остар врв. Цветот има 10 или 12 прашници со бели, тенки филаменти и антери во црвеникаво-виолетова боја. Мешунчињата (плодовите) се исправени, долги колку венечните ливчиња, без влакна, со малку жлезди долж стомачниот раб на карпелите и заострени на врвот. Столпчето е долго приближно 0,5 мм.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1061-1062}}</ref> Во [[Македонија]] расте на варовнички карпи до височина од 2 500 метри. Се среќава на планините [[Јакупица]]; [[Шар Планина]]; [[Кораб]]; [[Бистра (планина)|Бистра]]; [[Дешат]] - [[Крчин]]; [[Илинска Планина]]; [[Галичица]]; [[Кожуф]]; потоа [[Дервенска Клисура|Жеденска Клисура]], клисурата на р. [[Треска]] - [[Матка (село)|Матка]]; клисурите на [[Мавровска Река]] и [[Радика]], [[Аџина Река]]; [[Македонски Брод]] - [[Пешница]].<ref name=":0" /> == Варијабилност == * ''Sedum dasyphyllum var. dasyphyllum -'' Целото растение има жлездести влакна по површината. Наведените информации погоре се однесуваат на ова растение.<ref name=":0" /> * ''Sedum dasyphyllum var. glabratum -'' Целото растение е голо. Единствено се среќава во [[Демиркаписка Клисура|Демиркаписката Клисура]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery widths="145"> Податотека:Sedum dasyphyllum 2 - Buffalo Botanical Gardens.jpg| Детал од стеблото на Sedum dasyphyllum Податотека:Sedum_dasyphyllum_1_-_Buffalo_Botanical_Gardens.jpg|алт=A shrub at Buffalo Botanical Garden| Грмушка (''Sedum dasyphyllum)'' во Ботаничката градина во [[Бафало (Њујорк)|Бафало]] Податотека:Sedumdasyphyllum.jpg|алт=Detail of leaves| Детал од лисја на ''Sedum dasyphyllum'' Податотека:Sedum_dasyphyllum_(1)_6.jpg|алт=Flowers| Цвеќиња на ''Sedum dasyphyllum'' Податотека:Sedum dasyphyllum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum dasyphyllum Податотека:Sedum dasyphyllum 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum dasyphyllum Податотека:Sedum dasyphyllum 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum dasyphyllum Податотека:Sedum dasyphyllum 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum dasyphyllum Податотека:Sedum dasyphyllum var. glabratum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum dasyphyllum var. glabratum </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Sedum dasyphyllum}} * {{EOL}} * {{GRIN}} * [http://www.backyardgardener.com/plantname/pd_ecdd.html Густолистен жедник: инфо на backyardgardner.com] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Градинарски растенија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] qvbnp09rl66q8pj61lrdj5diavbh3v4 5601598 5601597 2026-07-29T02:38:20Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Sedum dasyphyllum]] на [[Густолистен жедник]] 5601597 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Sedum dasyphyllum (June 2010).jpg |image_caption = Sedum dasyphyllum со цветови во рурална куќа во Јужна [[Италија]] |genus = Sedum |species = dasyphyllum |authority = [[Карл Линеј]] |synonyms = ''Sedum burnatii'' }} '''Густолистен жедник''' ({{науч|Sedum dasyphyllum}})<ref>{{In lang|fr}} [http://www.tela-botanica.org/eflore/BDNFF/4.02/nn/62201 ''Sedum dasyphyllum'' on tela-botanica.org]</ref> ([[Синоним (таксономија)|син]]. ''Sedum burnatii'') — [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). Видот е типичен за [[Средоземно Море|медитеранскиот регион]]. == Опис и распространетост == Ова е ниско растение, кое од основата силно се разгранува и развива многу цветни стебленца и стерилни гранчиња. Цветните стебла се тенки и кончести, високи 3–10 см, со малку листови и жлездести влакна, додека долниот дел е без влакна; кај стерилните гранчиња листовите се густо збиени. [[Лист]]овите се најчесто спротивно или спирално поставени, со боја од синкаво-зелена до сивкасто-црвена, форма јајцевидна или речиси округла, голи и месести, долги 5–7 мм и дебели 3–5 мм; горната страна е рамна или благо испакната, а долната полукружна, со тап врв и кратко торбесто продолжение во основата. [[Цвет]]овите се 5-члени или 6-члени, собрани во кратки цимозни гранчиња со неколку цвета, кои заедно создаваат мало [[соцветие]] налик на штит; дршките им се влакнести со жлезди и долги колку или подолги од цветовите. Ливчињата на чашката се триаглести, долги околу 1,5 мм, со тап врв, без влакна или со малку жлезди, а при прецветување нивната основа побелува. Венечните ливчиња се бели или розови со црвена жила во средината, двапати подолги од чашкините, со ретки жлезди по жилката и остар врв. Цветот има 10 или 12 прашници со бели, тенки филаменти и антери во црвеникаво-виолетова боја. Мешунчињата (плодовите) се исправени, долги колку венечните ливчиња, без влакна, со малку жлезди долж стомачниот раб на карпелите и заострени на врвот. Столпчето е долго приближно 0,5 мм.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1061-1062}}</ref> Во [[Македонија]] расте на варовнички карпи до височина од 2 500 метри. Се среќава на планините [[Јакупица]]; [[Шар Планина]]; [[Кораб]]; [[Бистра (планина)|Бистра]]; [[Дешат]] - [[Крчин]]; [[Илинска Планина]]; [[Галичица]]; [[Кожуф]]; потоа [[Дервенска Клисура|Жеденска Клисура]], клисурата на р. [[Треска]] - [[Матка (село)|Матка]]; клисурите на [[Мавровска Река]] и [[Радика]], [[Аџина Река]]; [[Македонски Брод]] - [[Пешница]].<ref name=":0" /> == Варијабилност == * ''Sedum dasyphyllum var. dasyphyllum -'' Целото растение има жлездести влакна по површината. Наведените информации погоре се однесуваат на ова растение.<ref name=":0" /> * ''Sedum dasyphyllum var. glabratum -'' Целото растение е голо. Единствено се среќава во [[Демиркаписка Клисура|Демиркаписката Клисура]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery widths="145"> Податотека:Sedum dasyphyllum 2 - Buffalo Botanical Gardens.jpg| Детал од стеблото на Sedum dasyphyllum Податотека:Sedum_dasyphyllum_1_-_Buffalo_Botanical_Gardens.jpg|алт=A shrub at Buffalo Botanical Garden| Грмушка (''Sedum dasyphyllum)'' во Ботаничката градина во [[Бафало (Њујорк)|Бафало]] Податотека:Sedumdasyphyllum.jpg|алт=Detail of leaves| Детал од лисја на ''Sedum dasyphyllum'' Податотека:Sedum_dasyphyllum_(1)_6.jpg|алт=Flowers| Цвеќиња на ''Sedum dasyphyllum'' Податотека:Sedum dasyphyllum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum dasyphyllum Податотека:Sedum dasyphyllum 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum dasyphyllum Податотека:Sedum dasyphyllum 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum dasyphyllum Податотека:Sedum dasyphyllum 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum dasyphyllum Податотека:Sedum dasyphyllum var. glabratum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum dasyphyllum var. glabratum </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Sedum dasyphyllum}} * {{EOL}} * {{GRIN}} * [http://www.backyardgardener.com/plantname/pd_ecdd.html Густолистен жедник: инфо на backyardgardner.com] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Градинарски растенија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] qvbnp09rl66q8pj61lrdj5diavbh3v4 5601602 5601598 2026-07-29T02:40:18Z Bjankuloski06 332 5601602 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Sedum dasyphyllum (June 2010).jpg |image_caption = Sedum dasyphyllum со цветови во рурална куќа во Јужна [[Италија]] |genus = Sedum |species = dasyphyllum |authority = [[Карл Линеј]] |synonyms = ''Sedum burnatii'' }} '''Густолистен жедник''' ({{науч|Sedum dasyphyllum}},<ref>[http://www.tela-botanica.org/eflore/BDNFF/4.02/nn/62201 ''Sedum dasyphyllum'' on tela-botanica.org]</ref> [[Синоним (таксономија)|syn]]. ''Sedum burnatii'') — [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). Видот е типичен за [[Средоземно Море|медитеранскиот регион]]. == Опис и распространетост == Ова е ниско растение, кое од основата силно се разгранува и развива многу цветни стебленца и стерилни гранчиња. Цветните стебла се тенки и кончести, високи 3–10 см, со малку листови и жлездести влакна, додека долниот дел е без влакна; кај стерилните гранчиња листовите се густо збиени. [[Лист]]овите се најчесто спротивно или спирално поставени, со боја од синкаво-зелена до сивкасто-црвена, форма јајцевидна или речиси округла, голи и месести, долги 5–7 мм и дебели 3–5 мм; горната страна е рамна или благо испакната, а долната полукружна, со тап врв и кратко торбесто продолжение во основата. [[Цвет]]овите се 5-члени или 6-члени, собрани во кратки цимозни гранчиња со неколку цвета, кои заедно создаваат мало [[соцветие]] налик на штит; дршките им се влакнести со жлезди и долги колку или подолги од цветовите. Ливчињата на чашката се триаглести, долги околу 1,5 мм, со тап врв, без влакна или со малку жлезди, а при прецветување нивната основа побелува. Венечните ливчиња се бели или розови со црвена жила во средината, двапати подолги од чашкините, со ретки жлезди по жилката и остар врв. Цветот има 10 или 12 прашници со бели, тенки филаменти и антери во црвеникаво-виолетова боја. Мешунчињата (плодовите) се исправени, долги колку венечните ливчиња, без влакна, со малку жлезди долж стомачниот раб на карпелите и заострени на врвот. Столпчето е долго приближно 0,5 мм.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1061-1062}}</ref> Во [[Македонија]] расте на варовнички карпи до височина од 2 500 метри. Се среќава на планините [[Јакупица]]; [[Шар Планина]]; [[Кораб]]; [[Бистра (планина)|Бистра]]; [[Дешат]] - [[Крчин]]; [[Илинска Планина]]; [[Галичица]]; [[Кожуф]]; потоа [[Дервенска Клисура|Жеденска Клисура]], клисурата на р. [[Треска]] - [[Матка (село)|Матка]]; клисурите на [[Мавровска Река]] и [[Радика]], [[Аџина Река]]; [[Македонски Брод]] - [[Пешница]].<ref name=":0" /> == Варијабилност == * ''Sedum dasyphyllum var. dasyphyllum -'' Целото растение има жлездести влакна по површината. Наведените информации погоре се однесуваат на ова растение.<ref name=":0" /> * ''Sedum dasyphyllum var. glabratum -'' Целото растение е голо. Единствено се среќава во [[Демиркаписка Клисура|Демиркаписката Клисура]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery widths="145"> Податотека:Sedum dasyphyllum 2 - Buffalo Botanical Gardens.jpg| Детал од стеблото на Sedum dasyphyllum Податотека:Sedum_dasyphyllum_1_-_Buffalo_Botanical_Gardens.jpg|алт=A shrub at Buffalo Botanical Garden| Грмушка (''Sedum dasyphyllum)'' во Ботаничката градина во [[Бафало (Њујорк)|Бафало]] Податотека:Sedumdasyphyllum.jpg|алт=Detail of leaves| Детал од лисја на ''Sedum dasyphyllum'' Податотека:Sedum_dasyphyllum_(1)_6.jpg|алт=Flowers| Цвеќиња на ''Sedum dasyphyllum'' Податотека:Sedum dasyphyllum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum dasyphyllum Податотека:Sedum dasyphyllum 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum dasyphyllum Податотека:Sedum dasyphyllum 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum dasyphyllum Податотека:Sedum dasyphyllum 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum dasyphyllum Податотека:Sedum dasyphyllum var. glabratum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum dasyphyllum var. glabratum </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Sedum dasyphyllum}} * {{EOL}} * {{GRIN}} * [http://www.backyardgardener.com/plantname/pd_ecdd.html Густолистен жедник: инфо на backyardgardner.com] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Градинарски растенија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] 4yfqa84siuty070jdbqyu82bby2oqlf 5601603 5601602 2026-07-29T02:40:49Z Bjankuloski06 332 /* Надворешни врски */ 5601603 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Sedum dasyphyllum (June 2010).jpg |image_caption = Sedum dasyphyllum со цветови во рурална куќа во Јужна [[Италија]] |genus = Sedum |species = dasyphyllum |authority = [[Карл Линеј]] |synonyms = ''Sedum burnatii'' }} '''Густолистен жедник''' ({{науч|Sedum dasyphyllum}},<ref>[http://www.tela-botanica.org/eflore/BDNFF/4.02/nn/62201 ''Sedum dasyphyllum'' on tela-botanica.org]</ref> [[Синоним (таксономија)|syn]]. ''Sedum burnatii'') — [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). Видот е типичен за [[Средоземно Море|медитеранскиот регион]]. == Опис и распространетост == Ова е ниско растение, кое од основата силно се разгранува и развива многу цветни стебленца и стерилни гранчиња. Цветните стебла се тенки и кончести, високи 3–10 см, со малку листови и жлездести влакна, додека долниот дел е без влакна; кај стерилните гранчиња листовите се густо збиени. [[Лист]]овите се најчесто спротивно или спирално поставени, со боја од синкаво-зелена до сивкасто-црвена, форма јајцевидна или речиси округла, голи и месести, долги 5–7 мм и дебели 3–5 мм; горната страна е рамна или благо испакната, а долната полукружна, со тап врв и кратко торбесто продолжение во основата. [[Цвет]]овите се 5-члени или 6-члени, собрани во кратки цимозни гранчиња со неколку цвета, кои заедно создаваат мало [[соцветие]] налик на штит; дршките им се влакнести со жлезди и долги колку или подолги од цветовите. Ливчињата на чашката се триаглести, долги околу 1,5 мм, со тап врв, без влакна или со малку жлезди, а при прецветување нивната основа побелува. Венечните ливчиња се бели или розови со црвена жила во средината, двапати подолги од чашкините, со ретки жлезди по жилката и остар врв. Цветот има 10 или 12 прашници со бели, тенки филаменти и антери во црвеникаво-виолетова боја. Мешунчињата (плодовите) се исправени, долги колку венечните ливчиња, без влакна, со малку жлезди долж стомачниот раб на карпелите и заострени на врвот. Столпчето е долго приближно 0,5 мм.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1061-1062}}</ref> Во [[Македонија]] расте на варовнички карпи до височина од 2 500 метри. Се среќава на планините [[Јакупица]]; [[Шар Планина]]; [[Кораб]]; [[Бистра (планина)|Бистра]]; [[Дешат]] - [[Крчин]]; [[Илинска Планина]]; [[Галичица]]; [[Кожуф]]; потоа [[Дервенска Клисура|Жеденска Клисура]], клисурата на р. [[Треска]] - [[Матка (село)|Матка]]; клисурите на [[Мавровска Река]] и [[Радика]], [[Аџина Река]]; [[Македонски Брод]] - [[Пешница]].<ref name=":0" /> == Варијабилност == * ''Sedum dasyphyllum var. dasyphyllum -'' Целото растение има жлездести влакна по површината. Наведените информации погоре се однесуваат на ова растение.<ref name=":0" /> * ''Sedum dasyphyllum var. glabratum -'' Целото растение е голо. Единствено се среќава во [[Демиркаписка Клисура|Демиркаписката Клисура]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery widths="145"> Податотека:Sedum dasyphyllum 2 - Buffalo Botanical Gardens.jpg| Детал од стеблото на Sedum dasyphyllum Податотека:Sedum_dasyphyllum_1_-_Buffalo_Botanical_Gardens.jpg|алт=A shrub at Buffalo Botanical Garden| Грмушка (''Sedum dasyphyllum)'' во Ботаничката градина во [[Бафало (Њујорк)|Бафало]] Податотека:Sedumdasyphyllum.jpg|алт=Detail of leaves| Детал од лисја на ''Sedum dasyphyllum'' Податотека:Sedum_dasyphyllum_(1)_6.jpg|алт=Flowers| Цвеќиња на ''Sedum dasyphyllum'' Податотека:Sedum dasyphyllum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum dasyphyllum Податотека:Sedum dasyphyllum 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum dasyphyllum Податотека:Sedum dasyphyllum 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum dasyphyllum Податотека:Sedum dasyphyllum 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum dasyphyllum Податотека:Sedum dasyphyllum var. glabratum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum dasyphyllum var. glabratum </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Sedum dasyphyllum}} * {{GRIN}} * [http://www.backyardgardener.com/plantname/pd_ecdd.html Густолистен жедник: инфо на backyardgardner.com] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Градинарски растенија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] lv3d7fyuqxxulxmrm18bg745lxki8xw 1 1398206 5601600 5581886 2026-07-29T02:38:20Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Разговор:Sedum dasyphyllum]] на [[Разговор:Густолистен жедник]] 5581886 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1398266 5601604 5600458 2026-07-29T02:42:03Z Bjankuloski06 332 5601604 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Sedum hispanicum 2.jpg |image_caption = Sedum hispanicum |genus = Sedum |species = hispanicum |authority = [[Карл Линеј|L.]] }} '''Шпански жедник''' ({{науч|Sedum hispanicum}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). Природно се среќава од јужно-централна и југоисточна [[Европа]] до [[Иран]] и [[Арапски Полуостров|Арапскиот Полуостров]]. И покрај неговиот специфичен епитет хиспаникум, ова растение не е [[Домороден вид|автохтоно]] во [[Шпанија]].<ref name="POWO_275520-1">{{Наведен POWO|id=275520-1}}</ref> == Опис и распространетост == Ова е најчесто [[Едногодишно растение|едногодишно]] растение, понекогаш [[Двегодишно растение|двегодишно]] или [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]], но тогаш има стерилни гранчиња при основата. Растението може да биде голо, делумно или целосно покриено со жлездести влакна. [[Стебло]]то е исправено, достигнува висина до 15 см, може да биде неразгрането или разгрането од основата, покриено со жлездести влакна и густо обраснато со листови. [[Лист]]овите се со сива, сиво-зелена или црвенкава боја, месести и голи, тесни и полуцилиндрични, долги 5-12 мм, на врвот малку заострени, а во основата имаат кратко торбесто проширување. [[Цвет]]овите се составени од 6-9 делови, речиси приседнати, собрани во цимозни [[Соцветие|соцветија]] со 1-8 цветови; дршките им се многу кратки, голи или покриени со жлездести влакна. Ливчињата на чашката се триаглести до ланцетни, долги 1,5-2 мм, на врвот остро завршуваат и можат да бидат голи или со жлездести влакна. Венечните листови се долги 4-7 мм, ланцетни, постепено се стеснуваат и завршуваат со шилест врв, обично бели или светлорозови, со средна жила и две покуси странични жили кои се црвенкави. Има 12-18 [[Прашник|прашници]], со бели кончести филаменти и розови антери кои подоцна стануваат темновиолетови. Мешунчињата се распоредени како ѕвезда, во основата се многу проширени, бели или розови, покриени со жлездести влакна и имаат долго столпче.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1067-1068}}</ref> Цвета од март до јуни. Во [[Македонија]] расте на карпести и каменливи места, покрај шумски рабови и во ретки шуми, на височини до 1800 метри. Се среќава во [[Скопје]] - с. [[Патишка Река]]; [[Скопска Црна Гора]], [[Јакупица]] - [[Дервенска Клисура|Жеденска Клисура]]; клисура на р. [[Треска]]; клисура на р. [[Пчиња]] - с. [[Кожле]]; [[Таорска Клисура]]; [[Шар Планина]]; [[Бистра (планина)|Бистра]]; [[Дешат]] - [[Крчин]]; Мавровско; клисура на [[Мавровска Река]]; [[Стогово]]; [[Пелистер]]; [[Кожуф]]; [[Огражден]]; [[Осоговски Планини|Осогово]]; [[Плачковица]]; [[Демир Хисар]] - помеѓу с. [[Железнец]] и с. [[Доленци (Демирхисарско)|Доленци]]; околината на [[Охрид]]; [[Крушево]]; [[Прилеп]] - Дабничка Планина, [[Плетвар]]; [[Кавадарци]] - [[Тиквешко Езеро]]; [[Велес]] - [[Башино Село]]; клисура на р. [[Тополка]]; [[Штип]] - Кумлак и Исар; [[Кочани]] - с. [[Оризари (Кочанско)|Оризари]], [[Кочанска Река]]; [[Гевгелија]] - [[Богданци]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery widths="145"> Податотека:Sedum Hispanicum.jpg| Sedum Hispanicum Податотека:Sedum hispanicum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum hispanicum 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum hispanicum 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum hispanicum 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum hispanicum 05 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок </gallery> == Наводи == {{Наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] oyk1lrrg7rncsu4ywitj74aprh1x3gl 5601605 5601604 2026-07-29T02:42:14Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Sedum hispanicum]] на [[Шпански жедник]] 5601604 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Sedum hispanicum 2.jpg |image_caption = Sedum hispanicum |genus = Sedum |species = hispanicum |authority = [[Карл Линеј|L.]] }} '''Шпански жедник''' ({{науч|Sedum hispanicum}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). Природно се среќава од јужно-централна и југоисточна [[Европа]] до [[Иран]] и [[Арапски Полуостров|Арапскиот Полуостров]]. И покрај неговиот специфичен епитет хиспаникум, ова растение не е [[Домороден вид|автохтоно]] во [[Шпанија]].<ref name="POWO_275520-1">{{Наведен POWO|id=275520-1}}</ref> == Опис и распространетост == Ова е најчесто [[Едногодишно растение|едногодишно]] растение, понекогаш [[Двегодишно растение|двегодишно]] или [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]], но тогаш има стерилни гранчиња при основата. Растението може да биде голо, делумно или целосно покриено со жлездести влакна. [[Стебло]]то е исправено, достигнува висина до 15 см, може да биде неразгрането или разгрането од основата, покриено со жлездести влакна и густо обраснато со листови. [[Лист]]овите се со сива, сиво-зелена или црвенкава боја, месести и голи, тесни и полуцилиндрични, долги 5-12 мм, на врвот малку заострени, а во основата имаат кратко торбесто проширување. [[Цвет]]овите се составени од 6-9 делови, речиси приседнати, собрани во цимозни [[Соцветие|соцветија]] со 1-8 цветови; дршките им се многу кратки, голи или покриени со жлездести влакна. Ливчињата на чашката се триаглести до ланцетни, долги 1,5-2 мм, на врвот остро завршуваат и можат да бидат голи или со жлездести влакна. Венечните листови се долги 4-7 мм, ланцетни, постепено се стеснуваат и завршуваат со шилест врв, обично бели или светлорозови, со средна жила и две покуси странични жили кои се црвенкави. Има 12-18 [[Прашник|прашници]], со бели кончести филаменти и розови антери кои подоцна стануваат темновиолетови. Мешунчињата се распоредени како ѕвезда, во основата се многу проширени, бели или розови, покриени со жлездести влакна и имаат долго столпче.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1067-1068}}</ref> Цвета од март до јуни. Во [[Македонија]] расте на карпести и каменливи места, покрај шумски рабови и во ретки шуми, на височини до 1800 метри. Се среќава во [[Скопје]] - с. [[Патишка Река]]; [[Скопска Црна Гора]], [[Јакупица]] - [[Дервенска Клисура|Жеденска Клисура]]; клисура на р. [[Треска]]; клисура на р. [[Пчиња]] - с. [[Кожле]]; [[Таорска Клисура]]; [[Шар Планина]]; [[Бистра (планина)|Бистра]]; [[Дешат]] - [[Крчин]]; Мавровско; клисура на [[Мавровска Река]]; [[Стогово]]; [[Пелистер]]; [[Кожуф]]; [[Огражден]]; [[Осоговски Планини|Осогово]]; [[Плачковица]]; [[Демир Хисар]] - помеѓу с. [[Железнец]] и с. [[Доленци (Демирхисарско)|Доленци]]; околината на [[Охрид]]; [[Крушево]]; [[Прилеп]] - Дабничка Планина, [[Плетвар]]; [[Кавадарци]] - [[Тиквешко Езеро]]; [[Велес]] - [[Башино Село]]; клисура на р. [[Тополка]]; [[Штип]] - Кумлак и Исар; [[Кочани]] - с. [[Оризари (Кочанско)|Оризари]], [[Кочанска Река]]; [[Гевгелија]] - [[Богданци]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery widths="145"> Податотека:Sedum Hispanicum.jpg| Sedum Hispanicum Податотека:Sedum hispanicum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum hispanicum 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum hispanicum 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum hispanicum 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum hispanicum 05 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок </gallery> == Наводи == {{Наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] oyk1lrrg7rncsu4ywitj74aprh1x3gl 5601609 5601605 2026-07-29T02:42:26Z Bjankuloski06 332 5601609 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Sedum hispanicum 2.jpg |image_caption = Шпански жедник |genus = Sedum |species = hispanicum |authority = [[Карл Линеј|L.]] }} '''Шпански жедник''' ({{науч|Sedum hispanicum}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). Природно се среќава од јужно-централна и југоисточна [[Европа]] до [[Иран]] и [[Арапски Полуостров|Арапскиот Полуостров]]. И покрај неговиот специфичен епитет хиспаникум, ова растение не е [[Домороден вид|автохтоно]] во [[Шпанија]].<ref name="POWO_275520-1">{{Наведен POWO|id=275520-1}}</ref> == Опис и распространетост == Ова е најчесто [[Едногодишно растение|едногодишно]] растение, понекогаш [[Двегодишно растение|двегодишно]] или [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]], но тогаш има стерилни гранчиња при основата. Растението може да биде голо, делумно или целосно покриено со жлездести влакна. [[Стебло]]то е исправено, достигнува висина до 15 см, може да биде неразгрането или разгрането од основата, покриено со жлездести влакна и густо обраснато со листови. [[Лист]]овите се со сива, сиво-зелена или црвенкава боја, месести и голи, тесни и полуцилиндрични, долги 5-12 мм, на врвот малку заострени, а во основата имаат кратко торбесто проширување. [[Цвет]]овите се составени од 6-9 делови, речиси приседнати, собрани во цимозни [[Соцветие|соцветија]] со 1-8 цветови; дршките им се многу кратки, голи или покриени со жлездести влакна. Ливчињата на чашката се триаглести до ланцетни, долги 1,5-2 мм, на врвот остро завршуваат и можат да бидат голи или со жлездести влакна. Венечните листови се долги 4-7 мм, ланцетни, постепено се стеснуваат и завршуваат со шилест врв, обично бели или светлорозови, со средна жила и две покуси странични жили кои се црвенкави. Има 12-18 [[Прашник|прашници]], со бели кончести филаменти и розови антери кои подоцна стануваат темновиолетови. Мешунчињата се распоредени како ѕвезда, во основата се многу проширени, бели или розови, покриени со жлездести влакна и имаат долго столпче.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1067-1068}}</ref> Цвета од март до јуни. Во [[Македонија]] расте на карпести и каменливи места, покрај шумски рабови и во ретки шуми, на височини до 1800 метри. Се среќава во [[Скопје]] - с. [[Патишка Река]]; [[Скопска Црна Гора]], [[Јакупица]] - [[Дервенска Клисура|Жеденска Клисура]]; клисура на р. [[Треска]]; клисура на р. [[Пчиња]] - с. [[Кожле]]; [[Таорска Клисура]]; [[Шар Планина]]; [[Бистра (планина)|Бистра]]; [[Дешат]] - [[Крчин]]; Мавровско; клисура на [[Мавровска Река]]; [[Стогово]]; [[Пелистер]]; [[Кожуф]]; [[Огражден]]; [[Осоговски Планини|Осогово]]; [[Плачковица]]; [[Демир Хисар]] - помеѓу с. [[Железнец]] и с. [[Доленци (Демирхисарско)|Доленци]]; околината на [[Охрид]]; [[Крушево]]; [[Прилеп]] - Дабничка Планина, [[Плетвар]]; [[Кавадарци]] - [[Тиквешко Езеро]]; [[Велес]] - [[Башино Село]]; клисура на р. [[Тополка]]; [[Штип]] - Кумлак и Исар; [[Кочани]] - с. [[Оризари (Кочанско)|Оризари]], [[Кочанска Река]]; [[Гевгелија]] - [[Богданци]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery widths="145"> Податотека:Sedum Hispanicum.jpg| Sedum Hispanicum Податотека:Sedum hispanicum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum hispanicum 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum hispanicum 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum hispanicum 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum hispanicum 05 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок </gallery> == Наводи == {{Наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] catvydopg2d8af6cjrz6rj5futis79j 5601610 5601609 2026-07-29T02:42:37Z Bjankuloski06 332 5601610 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Sedum hispanicum 2.jpg |image_caption = Шпански жедник меѓу камења |genus = Sedum |species = hispanicum |authority = [[Карл Линеј|L.]] }} '''Шпански жедник''' ({{науч|Sedum hispanicum}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). Природно се среќава од јужно-централна и југоисточна [[Европа]] до [[Иран]] и [[Арапски Полуостров|Арапскиот Полуостров]]. И покрај неговиот специфичен епитет хиспаникум, ова растение не е [[Домороден вид|автохтоно]] во [[Шпанија]].<ref name="POWO_275520-1">{{Наведен POWO|id=275520-1}}</ref> == Опис и распространетост == Ова е најчесто [[Едногодишно растение|едногодишно]] растение, понекогаш [[Двегодишно растение|двегодишно]] или [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]], но тогаш има стерилни гранчиња при основата. Растението може да биде голо, делумно или целосно покриено со жлездести влакна. [[Стебло]]то е исправено, достигнува висина до 15 см, може да биде неразгрането или разгрането од основата, покриено со жлездести влакна и густо обраснато со листови. [[Лист]]овите се со сива, сиво-зелена или црвенкава боја, месести и голи, тесни и полуцилиндрични, долги 5-12 мм, на врвот малку заострени, а во основата имаат кратко торбесто проширување. [[Цвет]]овите се составени од 6-9 делови, речиси приседнати, собрани во цимозни [[Соцветие|соцветија]] со 1-8 цветови; дршките им се многу кратки, голи или покриени со жлездести влакна. Ливчињата на чашката се триаглести до ланцетни, долги 1,5-2 мм, на врвот остро завршуваат и можат да бидат голи или со жлездести влакна. Венечните листови се долги 4-7 мм, ланцетни, постепено се стеснуваат и завршуваат со шилест врв, обично бели или светлорозови, со средна жила и две покуси странични жили кои се црвенкави. Има 12-18 [[Прашник|прашници]], со бели кончести филаменти и розови антери кои подоцна стануваат темновиолетови. Мешунчињата се распоредени како ѕвезда, во основата се многу проширени, бели или розови, покриени со жлездести влакна и имаат долго столпче.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1067-1068}}</ref> Цвета од март до јуни. Во [[Македонија]] расте на карпести и каменливи места, покрај шумски рабови и во ретки шуми, на височини до 1800 метри. Се среќава во [[Скопје]] - с. [[Патишка Река]]; [[Скопска Црна Гора]], [[Јакупица]] - [[Дервенска Клисура|Жеденска Клисура]]; клисура на р. [[Треска]]; клисура на р. [[Пчиња]] - с. [[Кожле]]; [[Таорска Клисура]]; [[Шар Планина]]; [[Бистра (планина)|Бистра]]; [[Дешат]] - [[Крчин]]; Мавровско; клисура на [[Мавровска Река]]; [[Стогово]]; [[Пелистер]]; [[Кожуф]]; [[Огражден]]; [[Осоговски Планини|Осогово]]; [[Плачковица]]; [[Демир Хисар]] - помеѓу с. [[Железнец]] и с. [[Доленци (Демирхисарско)|Доленци]]; околината на [[Охрид]]; [[Крушево]]; [[Прилеп]] - Дабничка Планина, [[Плетвар]]; [[Кавадарци]] - [[Тиквешко Езеро]]; [[Велес]] - [[Башино Село]]; клисура на р. [[Тополка]]; [[Штип]] - Кумлак и Исар; [[Кочани]] - с. [[Оризари (Кочанско)|Оризари]], [[Кочанска Река]]; [[Гевгелија]] - [[Богданци]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery widths="145"> Податотека:Sedum Hispanicum.jpg| Sedum Hispanicum Податотека:Sedum hispanicum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum hispanicum 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum hispanicum 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum hispanicum 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum hispanicum 05 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок </gallery> == Наводи == {{Наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] ianfolyt23gcfrrqsk5g2b9vu75k585 1 1398267 5601607 5582161 2026-07-29T02:42:15Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Разговор:Sedum hispanicum]] на [[Разговор:Шпански жедник]] 5582161 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1398268 5601611 5600465 2026-07-29T02:44:18Z Bjankuloski06 332 5601611 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Sedum laconicum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg |image_caption = Хербариумски примерок |genus = Sedum |species = laconicum |authority = Boiss. & Heldr. }} '''Лаконски жедник''' ({{науч|Sedum laconicum}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). == Опис и распространетост == Ова е ниско растение без влакна, високо од 5 до 15 см. Цветните стебленца се исправени, неразгранети или разгранети од основата, при основата свиени во лак, со густо поставени листови. [[Лист]]овите се тесни, ланцетни до линејни, речиси цилиндрични, долги 5-8 мм, на врвот заоблени, во основата со шпоресто продолжение, распоредени спирално и преклопени, често со црвенкава боја. [[Цвет]]овите се собрани во 2 или повеќе кратки цимозни [[Соцветие|соцветија]] со 1-6 цветови, понекогаш има само едно соцветие, а под нив, во пазувите на листовите, се развиваат кратки цимозни гранчиња со 1-3 цветови. Цветовите се составени од 5 делови, речиси приседнати или со многу кратки дршки. Ливчињата на чашката се јајцевидни, долги 2-3 мм, со заоблен врв. Венечните листови се светложолти, најчесто со црвена средна жила, долги 3-5 мм, ланцетни и завршуваат со остар врв. Има 10 [[Прашник|прашници]], со бели кончести филаменти и жолти антери. Мешунчињата се пократки од венечните листови, делумно распоредени и без влакна. Столпчињата се тенки и долги 0,5-0,8 мм.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1056}}</ref> Расте на варовнички карпести терени, на надморска височина околу 2000 метри. Овој вид се среќава единствено на планината [[Галичица]].<ref name=":0" /> == Варијабилност == Видот е поделен на следниве подвидови: * ''Sedum laconicum laconicum'' * ''Sedum laconicum pallidum'' == Галерија == <gallery widths="145"> Податотека:Sedum laconicum 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок </gallery> == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] k4n75akb0nm6lx8loi9oeowqd9wxgd7 5601612 5601611 2026-07-29T02:44:30Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Sedum laconicum]] на [[Лаконски жедник]] 5601611 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Sedum laconicum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg |image_caption = Хербариумски примерок |genus = Sedum |species = laconicum |authority = Boiss. & Heldr. }} '''Лаконски жедник''' ({{науч|Sedum laconicum}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). == Опис и распространетост == Ова е ниско растение без влакна, високо од 5 до 15 см. Цветните стебленца се исправени, неразгранети или разгранети од основата, при основата свиени во лак, со густо поставени листови. [[Лист]]овите се тесни, ланцетни до линејни, речиси цилиндрични, долги 5-8 мм, на врвот заоблени, во основата со шпоресто продолжение, распоредени спирално и преклопени, често со црвенкава боја. [[Цвет]]овите се собрани во 2 или повеќе кратки цимозни [[Соцветие|соцветија]] со 1-6 цветови, понекогаш има само едно соцветие, а под нив, во пазувите на листовите, се развиваат кратки цимозни гранчиња со 1-3 цветови. Цветовите се составени од 5 делови, речиси приседнати или со многу кратки дршки. Ливчињата на чашката се јајцевидни, долги 2-3 мм, со заоблен врв. Венечните листови се светложолти, најчесто со црвена средна жила, долги 3-5 мм, ланцетни и завршуваат со остар врв. Има 10 [[Прашник|прашници]], со бели кончести филаменти и жолти антери. Мешунчињата се пократки од венечните листови, делумно распоредени и без влакна. Столпчињата се тенки и долги 0,5-0,8 мм.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1056}}</ref> Расте на варовнички карпести терени, на надморска височина околу 2000 метри. Овој вид се среќава единствено на планината [[Галичица]].<ref name=":0" /> == Варијабилност == Видот е поделен на следниве подвидови: * ''Sedum laconicum laconicum'' * ''Sedum laconicum pallidum'' == Галерија == <gallery widths="145"> Податотека:Sedum laconicum 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок </gallery> == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] k4n75akb0nm6lx8loi9oeowqd9wxgd7 1 1398269 5601614 5582171 2026-07-29T02:44:30Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Разговор:Sedum laconicum]] на [[Разговор:Лаконски жедник]] 5582171 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1398270 5601616 5600466 2026-07-29T02:48:12Z Bjankuloski06 332 5601616 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Sedum magellense - Flora Exsiccata Macedonica.jpg |image_caption = Хербариумски примерок |genus = Sedum |species = magellense |authority = [[Микеле Теноре|Ten.]] | synonyms = ''Sedum olympicum'' <small>[[Пјер Едмон Боасје|Boiss.]]</small><br>''Sedum magellense'' subsp.'' olympicum'' <small>([[Пјер Едмон Боасје|Boiss.]]) [[Вернер Родолфо Гројтер|Greuter]] &amp; Burdet</small><br>''Sedum magellense'' var.'' olympicum'' <small>([[Пјер Едмон Боасје|Boiss.]]) Fröderstr.</small><br>''Sedum brutium'' <small>Terracc.</small><br>''Oreosedum magellense'' <small>([[Микеле Теноре|Ten.]]) V. Grulich</small> }} '''Мајелски жедник''' ({{науч|Sedum magellense}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). Видот за првпат е опишан од италијанскиот ботаничар [[Микеле Теноре]]. == Опис и распространетост == Ова е голо растение, со тенок разгранет [[ризом]] што ползи, има неколку цветни [[Стебло|стебла]] и стерилни гранчиња при основата. Стеблата се исправени, високи 6-10 см, при основата свиени во лак, со ретко поставени листови кои се спирално или наспрамно распоредени. [[Лист]]овите се издолжени обратно-јајцевидни, долги 6-8 мм, месести, плочести или полуцилиндрични, со тап врв; кај вегетативните гранчиња листовите се речиси округли и плочести. [[Цвет]]овите се петчлени, со дршки, собрани во ретко гроздовидно [[соцветие]] со 5-15 цветови. Ливчињата на чашката се триаглести, долги околу 1,5 мм, најчесто завршуваат остро и се зелени. Венечните листови се ланцетни, долги 3-4 мм, остро завршуваат, бели или бледо розови, со три розови жили. Има десет [[Прашник|прашници]], со тенки бели филаменти и виолетови антери. Мешунчињата се без влакна, исправени и со тап завршеток, а имаат и кратки столпчиња.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1062}}</ref> Расте на варовнички карпести терени, на височини од 1000 до 2500 метри. Се среќава на планините [[Јакупица]], [[Шар Планина]], [[Кораб]], [[Бистра (планина)|Бистра]], [[Дешат]]-[[Крчин]], [[Јабланица]] и [[Галичица]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery widths="145"> Податотека:Sedum magellense 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum magellense 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Викивидови|Sedum magellense|Мајелски жедник}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] sksgzd06xdwv49eq06b7as6ckule8k1 5601617 5601616 2026-07-29T02:48:19Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Sedum magellense]] на [[Мајелски жедник]] 5601616 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Sedum magellense - Flora Exsiccata Macedonica.jpg |image_caption = Хербариумски примерок |genus = Sedum |species = magellense |authority = [[Микеле Теноре|Ten.]] | synonyms = ''Sedum olympicum'' <small>[[Пјер Едмон Боасје|Boiss.]]</small><br>''Sedum magellense'' subsp.'' olympicum'' <small>([[Пјер Едмон Боасје|Boiss.]]) [[Вернер Родолфо Гројтер|Greuter]] &amp; Burdet</small><br>''Sedum magellense'' var.'' olympicum'' <small>([[Пјер Едмон Боасје|Boiss.]]) Fröderstr.</small><br>''Sedum brutium'' <small>Terracc.</small><br>''Oreosedum magellense'' <small>([[Микеле Теноре|Ten.]]) V. Grulich</small> }} '''Мајелски жедник''' ({{науч|Sedum magellense}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). Видот за првпат е опишан од италијанскиот ботаничар [[Микеле Теноре]]. == Опис и распространетост == Ова е голо растение, со тенок разгранет [[ризом]] што ползи, има неколку цветни [[Стебло|стебла]] и стерилни гранчиња при основата. Стеблата се исправени, високи 6-10 см, при основата свиени во лак, со ретко поставени листови кои се спирално или наспрамно распоредени. [[Лист]]овите се издолжени обратно-јајцевидни, долги 6-8 мм, месести, плочести или полуцилиндрични, со тап врв; кај вегетативните гранчиња листовите се речиси округли и плочести. [[Цвет]]овите се петчлени, со дршки, собрани во ретко гроздовидно [[соцветие]] со 5-15 цветови. Ливчињата на чашката се триаглести, долги околу 1,5 мм, најчесто завршуваат остро и се зелени. Венечните листови се ланцетни, долги 3-4 мм, остро завршуваат, бели или бледо розови, со три розови жили. Има десет [[Прашник|прашници]], со тенки бели филаменти и виолетови антери. Мешунчињата се без влакна, исправени и со тап завршеток, а имаат и кратки столпчиња.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1062}}</ref> Расте на варовнички карпести терени, на височини од 1000 до 2500 метри. Се среќава на планините [[Јакупица]], [[Шар Планина]], [[Кораб]], [[Бистра (планина)|Бистра]], [[Дешат]]-[[Крчин]], [[Јабланица]] и [[Галичица]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery widths="145"> Податотека:Sedum magellense 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum magellense 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Викивидови|Sedum magellense|Мајелски жедник}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] sksgzd06xdwv49eq06b7as6ckule8k1 5601623 5601617 2026-07-29T02:56:50Z Bjankuloski06 332 5601623 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Sedum magellense - Flora Exsiccata Macedonica.jpg |image_caption = Хербариумски примерок |genus = Sedum |species = magellense |authority = [[Микеле Теноре|Ten.]] | synonyms = ''Sedum olympicum'' <small>[[Пјер Едмон Боасје|Boiss.]]</small><br>''Sedum magellense'' subsp.'' olympicum'' <small>([[Пјер Едмон Боасје|Boiss.]]) [[Вернер Родолфо Гројтер|Greuter]] &amp; Burdet</small><br>''Sedum magellense'' var.'' olympicum'' <small>([[Пјер Едмон Боасје|Boiss.]]) Fröderstr.</small><br>''Sedum brutium'' <small>Terracc.</small><br>''Oreosedum magellense'' <small>([[Микеле Теноре|Ten.]]) V. Grulich</small> Наречен е по планината Мајела во [[Апенински Планини|Средните Апенини]], Италија. }} '''Мајелски жедник''' ({{науч|Sedum magellense}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). Видот за првпат е опишан од италијанскиот ботаничар [[Микеле Теноре]]. == Опис и распространетост == Ова е голо растение, со тенок разгранет [[ризом]] што ползи, има неколку цветни [[Стебло|стебла]] и стерилни гранчиња при основата. Стеблата се исправени, високи 6-10 см, при основата свиени во лак, со ретко поставени листови кои се спирално или наспрамно распоредени. [[Лист]]овите се издолжени обратно-јајцевидни, долги 6-8 мм, месести, плочести или полуцилиндрични, со тап врв; кај вегетативните гранчиња листовите се речиси округли и плочести. [[Цвет]]овите се петчлени, со дршки, собрани во ретко гроздовидно [[соцветие]] со 5-15 цветови. Ливчињата на чашката се триаглести, долги околу 1,5 мм, најчесто завршуваат остро и се зелени. Венечните листови се ланцетни, долги 3-4 мм, остро завршуваат, бели или бледо розови, со три розови жили. Има десет [[Прашник|прашници]], со тенки бели филаменти и виолетови антери. Мешунчињата се без влакна, исправени и со тап завршеток, а имаат и кратки столпчиња.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1062}}</ref> Расте на варовнички карпести терени, на височини од 1000 до 2500 метри. Се среќава на планините [[Јакупица]], [[Шар Планина]], [[Кораб]], [[Бистра (планина)|Бистра]], [[Дешат]]-[[Крчин]], [[Јабланица]] и [[Галичица]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery widths="145"> Податотека:Sedum magellense 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum magellense 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Викивидови|Sedum magellense|Мајелски жедник}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] lc8ryokqkrxduog0a5zjbb8gkhehxuq 5601624 5601623 2026-07-29T02:57:20Z Bjankuloski06 332 5601624 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Sedum magellense - Flora Exsiccata Macedonica.jpg |image_caption = Хербариумски примерок |genus = Sedum |species = magellense |authority = [[Микеле Теноре|Ten.]] | synonyms = ''Sedum olympicum'' <small>[[Пјер Едмон Боасје|Boiss.]]</small><br>''Sedum magellense'' subsp.'' olympicum'' <small>([[Пјер Едмон Боасје|Boiss.]]) [[Вернер Родолфо Гројтер|Greuter]] &amp; Burdet</small><br>''Sedum magellense'' var.'' olympicum'' <small>([[Пјер Едмон Боасје|Boiss.]]) Fröderstr.</small><br>''Sedum brutium'' <small>Terracc.</small><br>''Oreosedum magellense'' <small>([[Микеле Теноре|Ten.]]) V. Grulich</small> }} '''Мајелски жедник''' ({{науч|Sedum magellense}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). Видот за првпат е опишан од италијанскиот ботаничар [[Микеле Теноре]]. Наречен е по планината Мајела во [[Апенински Планини|Средните Апенини]], Италија. == Опис и распространетост == Ова е голо растение, со тенок разгранет [[ризом]] што ползи, има неколку цветни [[Стебло|стебла]] и стерилни гранчиња при основата. Стеблата се исправени, високи 6-10 см, при основата свиени во лак, со ретко поставени листови кои се спирално или наспрамно распоредени. [[Лист]]овите се издолжени обратно-јајцевидни, долги 6-8 мм, месести, плочести или полуцилиндрични, со тап врв; кај вегетативните гранчиња листовите се речиси округли и плочести. [[Цвет]]овите се петчлени, со дршки, собрани во ретко гроздовидно [[соцветие]] со 5-15 цветови. Ливчињата на чашката се триаглести, долги околу 1,5 мм, најчесто завршуваат остро и се зелени. Венечните листови се ланцетни, долги 3-4 мм, остро завршуваат, бели или бледо розови, со три розови жили. Има десет [[Прашник|прашници]], со тенки бели филаменти и виолетови антери. Мешунчињата се без влакна, исправени и со тап завршеток, а имаат и кратки столпчиња.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1062}}</ref> Расте на варовнички карпести терени, на височини од 1000 до 2500 метри. Се среќава на планините [[Јакупица]], [[Шар Планина]], [[Кораб]], [[Бистра (планина)|Бистра]], [[Дешат]]-[[Крчин]], [[Јабланица]] и [[Галичица]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery widths="145"> Податотека:Sedum magellense 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum magellense 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Викивидови|Sedum magellense|Мајелски жедник}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] lg4l49gmip22ozkowfk3y5g4hnww107 5601625 5601624 2026-07-29T02:58:02Z Bjankuloski06 332 /* Надворешни врски */ 5601625 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Sedum magellense - Flora Exsiccata Macedonica.jpg |image_caption = Хербариумски примерок |genus = Sedum |species = magellense |authority = [[Микеле Теноре|Ten.]] | synonyms = ''Sedum olympicum'' <small>[[Пјер Едмон Боасје|Boiss.]]</small><br>''Sedum magellense'' subsp.'' olympicum'' <small>([[Пјер Едмон Боасје|Boiss.]]) [[Вернер Родолфо Гројтер|Greuter]] &amp; Burdet</small><br>''Sedum magellense'' var.'' olympicum'' <small>([[Пјер Едмон Боасје|Boiss.]]) Fröderstr.</small><br>''Sedum brutium'' <small>Terracc.</small><br>''Oreosedum magellense'' <small>([[Микеле Теноре|Ten.]]) V. Grulich</small> }} '''Мајелски жедник''' ({{науч|Sedum magellense}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). Видот за првпат е опишан од италијанскиот ботаничар [[Микеле Теноре]]. Наречен е по планината Мајела во [[Апенински Планини|Средните Апенини]], Италија. == Опис и распространетост == Ова е голо растение, со тенок разгранет [[ризом]] што ползи, има неколку цветни [[Стебло|стебла]] и стерилни гранчиња при основата. Стеблата се исправени, високи 6-10 см, при основата свиени во лак, со ретко поставени листови кои се спирално или наспрамно распоредени. [[Лист]]овите се издолжени обратно-јајцевидни, долги 6-8 мм, месести, плочести или полуцилиндрични, со тап врв; кај вегетативните гранчиња листовите се речиси округли и плочести. [[Цвет]]овите се петчлени, со дршки, собрани во ретко гроздовидно [[соцветие]] со 5-15 цветови. Ливчињата на чашката се триаглести, долги околу 1,5 мм, најчесто завршуваат остро и се зелени. Венечните листови се ланцетни, долги 3-4 мм, остро завршуваат, бели или бледо розови, со три розови жили. Има десет [[Прашник|прашници]], со тенки бели филаменти и виолетови антери. Мешунчињата се без влакна, исправени и со тап завршеток, а имаат и кратки столпчиња.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1062}}</ref> Расте на варовнички карпести терени, на височини од 1000 до 2500 метри. Се среќава на планините [[Јакупица]], [[Шар Планина]], [[Кораб]], [[Бистра (планина)|Бистра]], [[Дешат]]-[[Крчин]], [[Јабланица]] и [[Галичица]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery widths="145"> Податотека:Sedum magellense 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum magellense 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Sedum magellense}} * {{Inaturalist-таксон|1128085}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] hl7zrr8csyv0objcf8y2pdjdwyknln5 1 1398271 5601619 5582184 2026-07-29T02:48:20Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Разговор:Sedum magellense]] на [[Разговор:Мајелски жедник]] 5582184 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1398287 5601631 5600460 2026-07-29T03:07:34Z Bjankuloski06 332 5601631 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{Speciesbox | image = Sedum rubens kz02.jpg | genus = Sedum | species = rubens | authority = [[Карл Линеј|L.]] | synonyms = ''Sedum ibicense'' }} '''Црвеникав жедник''' ({{науч|Sedum rubens}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Едногодишно растение|едногодишно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[дебелци]] (''Crassulaceae''). Видот за првпат е опишан од шведскиот ботаничар [[Карл Линеј]] во 1753 година. == Опис и распространетост == Ова е [[Скриеносеменици|цветно растение]] високо 5-15 см. [[Стебло]]то му е покриено со жлезди и влакна, најчесто црвено, исправено, во горниот дел разгрането, со [[лист]]ови распоредени спирално по целата должина. Листовите се зелени или црвенкави, месести, долги 10-20 мм, тесни и полуцилиндрични, со тап врв и кратко тапо шпоровидно продолжение при основата. [[Цвет]]овите се петчлени, приседнати или со кратки дршки, собрани во неколку цимозни гранчиња со долги прицветни листови, сите насочени на една страна; дршките имаат ретки жлездести влакна. Ливчињата на чашката се широко триаглести, долги 1-1,2 мм, со тап врв, зелени, а понекогаш розови по рабовите или целосно розови. Венечните листови се долги околу 5 мм, ланцетни, постепено се стеснуваат во долг остар врв, розови или светлорозови, со потемни розови или црвени средни жили и ретки жлезди по средината. [[Прашник|Прашниците]] се најчесто 5, понекогаш 10; дршките им се тенки, кончести и светлорозови, а прашниците по цветањето стануваат црвено-виолетови. Мешунчињата се распоредени ѕвездесто, кон врвот остро завршуваат, површината им е покриена со густи папилозни жлезди и ретки жлездести влакна. Столпчињата се издолжени.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1066}}</ref> Расте на песочни терени, каменливи места и брдски пасишта до 900 метри надморска височина. Во [[Македонија]] овој вид во е широко распространет.<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery> Податотека:EB1911 Flower - flower of Sedum rubens.jpg|Илустрација на цвет Податотека:Sedum rubens - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum rubens 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum rubens 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum rubens 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum rubens 05 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок </gallery> == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Флора на Малта]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Видови опишани во 1753 година]] krigl13erixckmpj0ky0f1znv1uo9wz 5601632 5601631 2026-07-29T03:07:44Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Sedum rubens]] на [[Црвеникав жедник]] 5601631 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{Speciesbox | image = Sedum rubens kz02.jpg | genus = Sedum | species = rubens | authority = [[Карл Линеј|L.]] | synonyms = ''Sedum ibicense'' }} '''Црвеникав жедник''' ({{науч|Sedum rubens}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Едногодишно растение|едногодишно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[дебелци]] (''Crassulaceae''). Видот за првпат е опишан од шведскиот ботаничар [[Карл Линеј]] во 1753 година. == Опис и распространетост == Ова е [[Скриеносеменици|цветно растение]] високо 5-15 см. [[Стебло]]то му е покриено со жлезди и влакна, најчесто црвено, исправено, во горниот дел разгрането, со [[лист]]ови распоредени спирално по целата должина. Листовите се зелени или црвенкави, месести, долги 10-20 мм, тесни и полуцилиндрични, со тап врв и кратко тапо шпоровидно продолжение при основата. [[Цвет]]овите се петчлени, приседнати или со кратки дршки, собрани во неколку цимозни гранчиња со долги прицветни листови, сите насочени на една страна; дршките имаат ретки жлездести влакна. Ливчињата на чашката се широко триаглести, долги 1-1,2 мм, со тап врв, зелени, а понекогаш розови по рабовите или целосно розови. Венечните листови се долги околу 5 мм, ланцетни, постепено се стеснуваат во долг остар врв, розови или светлорозови, со потемни розови или црвени средни жили и ретки жлезди по средината. [[Прашник|Прашниците]] се најчесто 5, понекогаш 10; дршките им се тенки, кончести и светлорозови, а прашниците по цветањето стануваат црвено-виолетови. Мешунчињата се распоредени ѕвездесто, кон врвот остро завршуваат, површината им е покриена со густи папилозни жлезди и ретки жлездести влакна. Столпчињата се издолжени.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1066}}</ref> Расте на песочни терени, каменливи места и брдски пасишта до 900 метри надморска височина. Во [[Македонија]] овој вид во е широко распространет.<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery> Податотека:EB1911 Flower - flower of Sedum rubens.jpg|Илустрација на цвет Податотека:Sedum rubens - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum rubens 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum rubens 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum rubens 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum rubens 05 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок </gallery> == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Флора на Малта]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Видови опишани во 1753 година]] krigl13erixckmpj0ky0f1znv1uo9wz 1 1398292 5601634 5582239 2026-07-29T03:07:44Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Разговор:Sedum rubens]] на [[Разговор:Црвеникав жедник]] 5582239 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1398349 5601636 5600468 2026-07-29T03:11:31Z Bjankuloski06 332 5601636 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |name = Стефчов жедник |image = Sedum stefco 0zz.jpg |image_caption = |genus = Sedum |species = stefco |authority = [[Борис Стефанов|Stefanov]] | synonyms = ''Oreosedum stefco'' <small>(Stefanov) V. Grulich</small> }} '''Стефчов жедник''' ({{науч|Sedum stefco}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[дебелци]] (''Crassulaceae''). Видот првпат е опишан од бугарскиот ботаничар [[Борис Стефанов]]. == Опис и распространетост == Ова е ниско и голо [[Скриеносеменици|цветно растение]], со тенок и разгранет [[ризом]] кој се шири хоризонтално веднаш под површината на почвата. Стебленцата се црвенкави, бројни, понекогаш неразгранети, а понекогаш разгранети, високи 5-7 см, и во основата најчесто имаат 1-2 мали стерилни гранчиња што не пуштаат [[корен]]. [[Лист]]овите на цветните стебла се црвени, со цилиндрична форма, долги 4-5 мм, кон врвот се стеснуваат и завршуваат тапо, а во основата имаат кратко шпоровидно продолжение; кај стерилните гранчиња листовите се зелени. [[Цвет]]овите се четиричлени, со дршки до 3 мм, собрани во [[соцветие]] со 10-15 цветови, кое е густо и цимозно. Ливчињата на чашката се мали, околу 1 мм, со широка триаголна форма и заострен врв, обоени зелено или црвенкаво. Ливчињата на венецот се елиптично-ланцетни, долги 4-5 мм, со светлорозова или белузлава боја, имаат црвена средна жила и завршуваат со остар врв. [[Прашник|Прашниците]] се осум на број, пократки од венечните ливчиња; дршките им се бели, розови или црвени, а прашниците темновиолетови. Има четири мешунчиња, со боја од розова до црвена и кафеава, како ѕвезда, со папилозна основа на горната страна, и заедно со столпчето се долги колку венечните ливчиња.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1060-1061}}</ref> Расте на суви и плитки почви, најчесто меѓу гранитни камења, на височини до 2000 метри. Се среќава во [[Скопје]], [[Прилеп]], [[Јакупица]], [[Селечка Планина]], [[Пелистер]] и [[Кратово]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery> Податотека:Sedum stefco - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum stefco 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum stefco 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum stefco 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Inaturalist-таксон|511524}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] d2jwrpw82hghloz0kic9r5kx9339lau 5601637 5601636 2026-07-29T03:11:42Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Sedum stefco]] на [[Стефчов жедник]] 5601636 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |name = Стефчов жедник |image = Sedum stefco 0zz.jpg |image_caption = |genus = Sedum |species = stefco |authority = [[Борис Стефанов|Stefanov]] | synonyms = ''Oreosedum stefco'' <small>(Stefanov) V. Grulich</small> }} '''Стефчов жедник''' ({{науч|Sedum stefco}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[дебелци]] (''Crassulaceae''). Видот првпат е опишан од бугарскиот ботаничар [[Борис Стефанов]]. == Опис и распространетост == Ова е ниско и голо [[Скриеносеменици|цветно растение]], со тенок и разгранет [[ризом]] кој се шири хоризонтално веднаш под површината на почвата. Стебленцата се црвенкави, бројни, понекогаш неразгранети, а понекогаш разгранети, високи 5-7 см, и во основата најчесто имаат 1-2 мали стерилни гранчиња што не пуштаат [[корен]]. [[Лист]]овите на цветните стебла се црвени, со цилиндрична форма, долги 4-5 мм, кон врвот се стеснуваат и завршуваат тапо, а во основата имаат кратко шпоровидно продолжение; кај стерилните гранчиња листовите се зелени. [[Цвет]]овите се четиричлени, со дршки до 3 мм, собрани во [[соцветие]] со 10-15 цветови, кое е густо и цимозно. Ливчињата на чашката се мали, околу 1 мм, со широка триаголна форма и заострен врв, обоени зелено или црвенкаво. Ливчињата на венецот се елиптично-ланцетни, долги 4-5 мм, со светлорозова или белузлава боја, имаат црвена средна жила и завршуваат со остар врв. [[Прашник|Прашниците]] се осум на број, пократки од венечните ливчиња; дршките им се бели, розови или црвени, а прашниците темновиолетови. Има четири мешунчиња, со боја од розова до црвена и кафеава, како ѕвезда, со папилозна основа на горната страна, и заедно со столпчето се долги колку венечните ливчиња.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1060-1061}}</ref> Расте на суви и плитки почви, најчесто меѓу гранитни камења, на височини до 2000 метри. Се среќава во [[Скопје]], [[Прилеп]], [[Јакупица]], [[Селечка Планина]], [[Пелистер]] и [[Кратово]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery> Податотека:Sedum stefco - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum stefco 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum stefco 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum stefco 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Inaturalist-таксон|511524}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] d2jwrpw82hghloz0kic9r5kx9339lau 5601648 5601637 2026-07-29T03:22:18Z Bjankuloski06 332 5601648 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |name = Стефчов жедник |image = Sedum stefco 0zz.jpg |image_caption = |genus = Sedum |species = stefco |authority = [[Борис Стефанов|Stefanov]] |synonyms = ''Oreosedum stefco'' <small>(Stefanov) V. Grulich</small> }} '''Стефчов жедник''' ({{науч|Sedum stefco}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[дебелци]] (''Crassulaceae''). Видот првпат е опишан од бугарскиот ботаничар [[Борис Стефанов]]. == Опис и распространетост == Ова е ниско и голо [[Скриеносеменици|цветно растение]], со тенок и разгранет [[ризом]] кој се шири хоризонтално веднаш под површината на почвата. Стебленцата се црвенкави, бројни, понекогаш неразгранети, а понекогаш разгранети, високи 5-7 см, и во основата најчесто имаат 1-2 мали стерилни гранчиња што не пуштаат [[корен]]. [[Лист]]овите на цветните стебла се црвени, со цилиндрична форма, долги 4-5 мм, кон врвот се стеснуваат и завршуваат тапо, а во основата имаат кратко шпоровидно продолжение; кај стерилните гранчиња листовите се зелени. [[Цвет]]овите се четиричлени, со дршки до 3 мм, собрани во [[соцветие]] со 10-15 цветови, кое е густо и цимозно. Ливчињата на чашката се мали, околу 1 мм, со широка триаголна форма и заострен врв, обоени зелено или црвенкаво. Ливчињата на венецот се елиптично-ланцетни, долги 4-5 мм, со светлорозова или белузлава боја, имаат црвена средна жила и завршуваат со остар врв. [[Прашник|Прашниците]] се осум на број, пократки од венечните ливчиња; дршките им се бели, розови или црвени, а прашниците темновиолетови. Има четири мешунчиња, со боја од розова до црвена и кафеава, како ѕвезда, со папилозна основа на горната страна, и заедно со столпчето се долги колку венечните ливчиња.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1060-1061}}</ref> Расте на суви и плитки почви, најчесто меѓу гранитни камења, на височини до 2000 метри. Се среќава во [[Скопје]], [[Прилеп]], [[Јакупица]], [[Селечка Планина]], [[Пелистер]] и [[Кратово]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery> Податотека:Sedum stefco - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum stefco 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum stefco 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Податотека:Sedum stefco 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Inaturalist-таксон|511524}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] bigi822kpgbz0yz0anlixq2p1a5ftrd 1 1398350 5601639 5582490 2026-07-29T03:11:43Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Разговор:Sedum stefco]] на [[Разговор:Стефчов жедник]] 5582490 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1398367 5601641 5600469 2026-07-29T03:14:58Z Bjankuloski06 332 5601641 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |name = Кртолоносен жедник |image = Sedum tuberiferum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg |image_caption = Хербариумски примерок |genus = Sedum |species = tuberiferum |authority = Stoj. & Stefanov | synonyms = }} '''Кртолоносен жедник''' ({{науч|Sedum tuberiferum}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[дебелци]] (''Crassulaceae''). == Опис и распространетост == Растение со тенок разгранет [[ризом]] со грутчести задебелувања и со многу цветни стебленца и стерилни изданоци. Цветните стебленца достигнуваат висина од 10–15 см, обраснати со густи [[лист]]ови, додека основата е гола поради опаѓање на сувите листови; стерилните гранчиња пак имаат густа листна маса. Листовите се тесни и цилиндрични, со тап врв и проширена основа која завршува со триаголно шилесто продолжение; кај стеблата се долги 6–8 мм, а кај стерилните гранчиња 3–5 мм. [[Цвет]]овите се собрани во ретко разгрането цимозно соцветие, со по 6–8 цветови на секое гранче. Цветовите се петделни и имаат кратки дршки. Ливчињата на чашката се со јајцевидно-елиптична форма и должина од 2–2,5 мм. Венечните листови се светложолти, ланцетни или широко-ланцетни, со остар врв и должина околу 5 мм. Цветот има десет [[Прашник|прашници]]. Мешунчињата се мали и распрснати во форма на ѕвезда. Столпчињата се издолжени и тенки.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1059}}</ref> Расте на суви, каменливи терени и крај карпи. Има многу ограничен ареал. Се среќава единствено во [[Таорска Клисура|Таорската Клисура]] кај железничката станица Пчиња, во клисурата на [[Црн Дрим]] кај селото [[Луково (Струшко)|Луково]], на планината [[Беласица]] и во [[Злетово]] кај [[Пробиштип]] покрај [[Злетовска Река]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery> Sedum tuberiferum 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Sedum tuberiferum 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Sedum tuberiferum 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Sedum tuberiferum 05 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Inaturalist-таксон|511520}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] oqo7w7w2v5an2gkajmw8zd74iosx5fm 5601642 5601641 2026-07-29T03:15:04Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Sedum tuberiferum]] на [[Кртолоносен жедник]] 5601641 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |name = Кртолоносен жедник |image = Sedum tuberiferum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg |image_caption = Хербариумски примерок |genus = Sedum |species = tuberiferum |authority = Stoj. & Stefanov | synonyms = }} '''Кртолоносен жедник''' ({{науч|Sedum tuberiferum}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[дебелци]] (''Crassulaceae''). == Опис и распространетост == Растение со тенок разгранет [[ризом]] со грутчести задебелувања и со многу цветни стебленца и стерилни изданоци. Цветните стебленца достигнуваат висина од 10–15 см, обраснати со густи [[лист]]ови, додека основата е гола поради опаѓање на сувите листови; стерилните гранчиња пак имаат густа листна маса. Листовите се тесни и цилиндрични, со тап врв и проширена основа која завршува со триаголно шилесто продолжение; кај стеблата се долги 6–8 мм, а кај стерилните гранчиња 3–5 мм. [[Цвет]]овите се собрани во ретко разгрането цимозно соцветие, со по 6–8 цветови на секое гранче. Цветовите се петделни и имаат кратки дршки. Ливчињата на чашката се со јајцевидно-елиптична форма и должина од 2–2,5 мм. Венечните листови се светложолти, ланцетни или широко-ланцетни, со остар врв и должина околу 5 мм. Цветот има десет [[Прашник|прашници]]. Мешунчињата се мали и распрснати во форма на ѕвезда. Столпчињата се издолжени и тенки.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1059}}</ref> Расте на суви, каменливи терени и крај карпи. Има многу ограничен ареал. Се среќава единствено во [[Таорска Клисура|Таорската Клисура]] кај железничката станица Пчиња, во клисурата на [[Црн Дрим]] кај селото [[Луково (Струшко)|Луково]], на планината [[Беласица]] и во [[Злетово]] кај [[Пробиштип]] покрај [[Злетовска Река]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery> Sedum tuberiferum 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Sedum tuberiferum 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Sedum tuberiferum 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Sedum tuberiferum 05 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Inaturalist-таксон|511520}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] oqo7w7w2v5an2gkajmw8zd74iosx5fm 5601646 5601642 2026-07-29T03:15:21Z Bjankuloski06 332 /* Опис и распространетост */ 5601646 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |name = Кртолоносен жедник |image = Sedum tuberiferum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg |image_caption = Хербариумски примерок |genus = Sedum |species = tuberiferum |authority = Stoj. & Stefanov | synonyms = }} '''Кртолоносен жедник''' ({{науч|Sedum tuberiferum}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[дебелци]] (''Crassulaceae''). == Опис и распространетост == Растение со тенок разгранета [[кртола]] со грутчести задебелувања и со многу цветни стебленца и стерилни изданоци. Цветните стебленца достигнуваат висина од 10–15 см, обраснати со густи [[лист]]ови, додека основата е гола поради опаѓање на сувите листови; стерилните гранчиња пак имаат густа листна маса. Листовите се тесни и цилиндрични, со тап врв и проширена основа која завршува со триаголно шилесто продолжение; кај стеблата се долги 6–8 мм, а кај стерилните гранчиња 3–5 мм. [[Цвет]]овите се собрани во ретко разгрането цимозно соцветие, со по 6–8 цветови на секое гранче. Цветовите се петделни и имаат кратки дршки. Ливчињата на чашката се со јајцевидно-елиптична форма и должина од 2–2,5 мм. Венечните листови се светложолти, ланцетни или широко-ланцетни, со остар врв и должина околу 5 мм. Цветот има десет [[Прашник|прашници]]. Мешунчињата се мали и распрснати во форма на ѕвезда. Столпчињата се издолжени и тенки.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1059}}</ref> Расте на суви, каменливи терени и крај карпи. Има многу ограничен ареал. Се среќава единствено во [[Таорска Клисура|Таорската Клисура]] кај железничката станица Пчиња, во клисурата на [[Црн Дрим]] кај селото [[Луково (Струшко)|Луково]], на планината [[Беласица]] и во [[Злетово]] кај [[Пробиштип]] покрај [[Злетовска Река]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery> Sedum tuberiferum 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Sedum tuberiferum 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Sedum tuberiferum 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок Sedum tuberiferum 05 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Inaturalist-таксон|511520}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] i1k0ofr9mq7bcu0kclykloyvxu0u3om 1 1398368 5601644 5582686 2026-07-29T03:15:04Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Разговор:Sedum tuberiferum]] на [[Разговор:Кртолоносен жедник]] 5582686 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 4 1398418 5601496 5601114 2026-07-28T20:42:45Z P.Nedelkovski 47736 /* Резултати */ 5601496 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:GLAM logo transparent.png|180п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |} {| style="height:100%; width:80%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;" | style="padding:10px 0; font-family:'DejaVu Sans Serif', sans-serif; vertical-align:top;" | <span style="font-size:25px;"><center>'''МАТИЧЕН ВИКИПЕДИЈАНЕЦ 2026</center>'''</span> <div align="center"> <div style="width:350px; font-size:0px; margin-top:-10px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;">&nbsp;</div> <span style="font-size:16px; font-weight;">[[Корисник:P.Nedelkovski|'''P.Nedelkovski/Цветови''']]</span> <div style="width:350px; font-size:0px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;">&nbsp;</div> </div> '''Овогодинашната тема на програмата „ГЛАМ“ за уредување, соработка и подобрување на содржината на Википедија и нејзините проекти е „Ботаника на Македонија“. Следствено на тоа, приднесите и делувањата на ова поле (оваа програма) е насечно токму кон таа тема, или поттема: цветови. == Резултати == ''' {| class="wikitable" |+ Создадени статии |- ! реден број !! новосоздадена статија |- | 1. || [[Пепелав здравец]] |- | 2. || [[Крвав здравец]] |- | 3. || [[Шумски здравец]] |- | 4. || [[Шаренолистен здравец]] |- | 5. || [[Свртен здравец]] |- | 6. || [[Осилав здравец]] |- | 7. || [[Кртолест здравец]] |- | 8. || [[Долгостолпчест здравец]] |- | 9. || [[Здравец (род)]] |- | 10. || [[Асфоделов здравец]] |- | 11. || [[Разгранет здравец]] |- | 12. || [[Бохемиски здравец]] |- | 13. || [[Пиринејски здравец]] |- | 14. || [[Тркалезнолистен здравец]] |- | 15. || [[Нежен здравец]] |- | 16. || [[Брутиски здравец]] |- | 17. || [[Ситноцветен здравец]] |- | 18. || [[Гулабов здравец]] |- | 19. || [[Расеченолистен здравец]] |- | 20. || [[Блескав здравец]] |- | 21. || [[име]] |- | 22. || [[име]] |- | 23. || [[име]] |- | 24. || [[име]] |- | 25. || [[име]] |- | 26. || [[име]] |- | 27. || [[име]] |- | 38. || [[име]] |- | 29. || [[име]] |- | 30. || [[име]] |- | 31. || [[име]] |- | 32. || [[име]] |- | 33. || [[име]] |} == Поврзано == * [[Википедија:Програма „ГЛАМ“]] [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]] 1gstddblhddze3yodo1tr3xgrcfrrby 0 1398490 5601456 5600336 2026-07-28T17:16:18Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601456 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=2012-07-03 Bloody Crane's-bill, Hauxley, Northumberland 1.jpg |image_caption=''Geranium sanguineum'' на брегот на [[Нортамберленд]] |genus=Geranium|species=sanguineum |authority=[[Карл Линеј|L.]] |synonyms=*''Geranium grandiflorum'' Gilib. *''Geranium lancastriense'' Miller (1768) *''Geranium lancastriense'' With. *''Geranium prostratum'' Cav. (1787) *''Geranium sanguineiforme'' (Rouy) A. W. Hill }} '''Крвав здравец''' ({{langx|lat|Geranium sanguineum}}) — [[Вид (биологија)|вид]] на издржливо цветно [[Тревесто растение|тревно]] [[повеќегодишно растение]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] на жеравски клун [[Здравци|Geraniaceae]]. Тоа е окружен цвет на Нортамберленд.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.plantlife.org.uk/wild_plants/plant_species/bloody_cranes-bill/|title=Bloody crane's-bill {{!}} Plant & fungi species {{!}} Wild plants|work=www.plantlife.org.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20160707153412/http://www.plantlife.org.uk/wild_plants/plant_species/bloody_cranes-bill/|archive-date=7 July 2016|accessdate=2016-01-03}}</ref> == Потекло на латинското име == Името на видот е изведено од грчкиот збор γέρανος („géranos“), што значи [[Жерави|жерав]], што се однесува на плодната капсула што личи на клунот на птицата. Специфичното латинско име ''sanguineum'' значи „крваво-црвено“; Линеј ја наведува книгата ''Pinax theatri botanici на'' Гаспар Баухин од 1623 година како извор за името, што пак се однесува („''sanguinaria radix''“) на крваво-црвен корен.<ref>{{Наведена книга|url=https://bibdigital.rjb.csic.es/viewer/10754/?offset=#page=342&viewer=picture&o=ocr&n=0&q=|title=Pinax theatri botanici|last=Bauhin|first=Gaspard|date=1623|publisher=Basileae Helvet.|page=318}}</ref> ==Опис== Крвавиот здравец е [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Тревесто растение|тревесто]] растение, високо 50–60 см, со хоризонтален подземен, 5 до 6 мм дебел [[ризом]], кој е по површината препокриен со темнокафеави [[Прилисник|прилисници]] од изумрените базални листови. Растението уште од основата е разгрането. Стеблото е округло, обично цевчесто, со поретки или погусти расперени бели речиси четинести влакна или голо, светликаво, зелено, а во почетокот на есента поцрвенува. [[Лист]]овите му се наспрамни, со мали дршки, а влакнестоста е иста како и кај стеблото; листовите 3–5 см широки, речиси до основата пересто насечени на 5–7 делови, а секој дел обично е насечен на 3 линејно-долгнавести сегменти кои се на врвот тапи или кусо заострени; на горната страна листовите се голи, а на долната страна и тоа само по жилите и по работ со ретки четинести бели влакна; прилисниците се јајцевидно-ланцетни, црвеникаво-кафеави, кожести, по работ со четинести влакна. [[Цвет]]овите се поединечни во пазувите на листовите; [[Цветна дршка|дршката на цветот]] и на [[соцветие]]то е два и повеќе пати подолга од пазувниот лист; дршките на цветот и на соцветието се вертикални, разделени со 2 [[Прицветник|прицветници]], а по прецветувањето дршката на цветот се спушта надолу, но клунестиот плод останува во вертикална положба. [[Чашка (ботаника)|Чашката]] за време на цветањето речиси расперена; [[Чашкино ливче|чашкините ливчиња]] се долги 6–10 мм, елиптични, со 3 до 5 жили, на врвот постепено заострени или тапи и завршуваат со осилест врв долг 1,5 до 2,5 мм; внатрешните ливчиња со поширок ципест раб и голи, а надворешните со ретки расперени влакна и тесен ципест раб. [[Венечно ливче|Венечните ливчиња]] се пурпурно црвени, широко обратно-јајцевидно-срцевидни, долги 15до 20 мм, во основата со куси расперени влакна. [[Прашник|Прашниците]] се покуси од чашката; [[Прашников конец|филаментите]] во основата се проширени и по работ со куси влакненца; [[антер]]ите и филаментите се црвени. Плодот е долг 3–4 см; деловите на плодот се голи или во терминалниот дел со ретки куси жлездести влакненца. Семките се речиси црни, со ситни точки по површината.<ref name=FM>{{наведена книга |title=ФЛОРА НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА, Том I, свеска 6 |last=Мицевски |first=Кирил |authorlink=Кирил Мицевски |author= |year=2005 |publisher= [[МАНУ]]|location=Скопје |isbn=9989-101-46-9 (св. 6) |page=1490-1491|pages=1433-1715 |url= |accessdate=27 јуни 2026}}</ref> == Живеалиште == Типично се јавува во тревни површини, особено во изобилство го има на крајбрежните песочни дини,<ref name="Swan">{{Наведена книга|title=Flora of Northumberland|last=Swan|first=George A.|date=1993|publisher=Natural History Society of Northumbria|isbn=0-9520782-0-1|location=Hancock Museum|page=161}}</ref> но исто така и во отворени шуми на варовнички почви, вклучувајќи карпести падини. Претпочита неутрална [[Водороден показател|pH вредност]], со ниска хранлива вредност, на [[Надморска височина|надморски височини]] од 0 до 1200 метри. Во Македонија, според [[Кирил Мицевски|Мицевски]], се наоѓа на влажни тревести места и по камењари, во низините и планините, до надморска височина од 2.000 м.<ref name=FM/> == Распространетост == ''Geranium sanguineum'' по [[Домороден вид|потекло]] е од поголемиот дел од умерена до субарктичка Европа и Западна Азија. Исто така, често се среќава во градини подалеку од домородните места.<ref name="BSBI_Atlas2020">{{Наведена мрежна страница|url=https://plantatlas2020.org/atlas/2cd4p9h.xxz|title=Bloody Crane's-bill ''Geranium sanguineum'' L.|date=2020|editor2-last=T. A. Humphrey|work=BSBI Online Plant Atlas 2020|publisher=Botanical Society of Britain and Ireland|accessdate=22 June 2024|editor3-last=R.J. Burkmar|editor4-last=O.L. Pescott|editor5-last=D.B. Roy|editor6-last=K.J. Walker}}</ref> ===Во Македонија=== Во Македонија растението е широко распространето, но истото е регистрирано само за следните месности: [[Скопска Црна Гора]]; [[Жеденска Клисура]]; планина [[Јакупица]]; Скопје – с. [[Орашје]], [[Катлановска Бања]]; [[Куманово]] – с. [[Пчиња (село)|Пчиња]]; [[Таорска Клисура]]; [[Маврово]] – с. [[Врбен]], [[Маврови Анови]], [[Кожа (Врбен)|Кожа]]; [[Бистра]]; [[Кичево]] – [[Баба Сач]]; [[Прилеп]] – [[Бабуна|Дабничка Планина]] (јужни падини и ограноци на Бабуна), [[Плетвар]] и [[Козјак]]; [[Галичица]]; [[Кожуф]], [[Плачковица]].<ref name=FM/> == Одгледување == Се одгледува како градинарско растение, а постојат голем број различни сорти. Следните сорти ја добиле наградата за градинарски заслуги на Кралското хортикултурно друштво:<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/pdfs/agm-lists/agm-ornamentals.pdf|title=AGM Plants - Ornamental|date=July 2017|publisher=Royal Horticultural Society|page=42|accessdate=1 March 2018}}</ref> == Галерија == <gallery> Податотека:(MHNT)_Geranium_sanguineum_-_Flower_and_leaf_-_Les_Martels,_Giroussens_Tarn.jpg Податотека:Geraniaceae_-_Geranium_sanguineum.JPG Податотека:Geraniaceae_-_Geranium_sanguineum-2.JPG Податотека:Geraniaceae_-_Geranium_sanguineum-1.JPG Податотека:Geraniaceae_-_Geranium_sanguineum-4.JPG Податотека:Geranium_sanguineum,_27-06-2024._(actm.).jpg Податотека:Geranium_sanguineum02.jpg|алт=Fruits showing mericarps| Плодови со мерикарпи Податотека:Geraniaceae_-_Geranium_sanguineum-3.JPG Податотека:Geraniumsangred2.jpg|алт=Autumn leaves| Есенски лисја Податотека:0_Geranium_sanguineum_'Striatum'-_Samoëns.JPG|алт='Striatum'| „Стриатум“ </gallery> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рвр|Geranium sanguineum}} {{Викивидови-ред|Geranium sanguineum}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Здравец]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 8j6635wp6qocydldfopnqd4vcvaghzy 0 1398773 5601689 5600167 2026-07-29T05:47:18Z Bjankuloski06 332 /* Надворешни врски */ Додадена категорија 5601689 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{Taxobox | name = ''Alyssum linifolium'' | status = | image = Alyssum linifolium hábito.jpg | image_caption = Alyssum linifolium | domain_sv = | domain = | regnum_sv = | regnum = Plantae | divisio_sv = | divisio = Tracheophyta | classis_sv = | classis = Magnoliopsida | ordo_sv = | ordo = Brassicales | familia_sv = | familia = [[Зелки|Brassicaceae]] | genus_sv = | genus = [[Игловрв|Alyssum]] | species_sv = | species = '''Alyssum linifolium''' | taxon = Alyssum linifolium | taxon_authority = [[Stephan]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = ''Meniocus linifolius'' <small>([[Stephan]]) DC.</small><br>''Meniocus australasicus'' <small>[[Porphir Kiril Nicolai Stepanowitsch Turczaninow|Turcz.]]</small><br>''Alyssum minimum'' <small>[[Pall. (auktor)|Pall.]]</small><br>''Alyssum cupreum'' <small>[[Josef Franz Freyn|Freyn]] & [[Paul Ernst Emil Sintenis|Sint.]] ex [[Josef Franz Freyn|Freyn]]</small> }}'''''Alyssum linifolium''''' ''—'' [[Вид (биологија)|вид]] [[Едногодишно растение|едногодишно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Alyssum]]'' и [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Зелки|''Brassicaceae'']]. Видот за прв пат е опишан од германскиот ботаничар [[Christian Friedrich Stephan|Кристијан Фридрих Стефан]].<ref name="source">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.cbif.gc.ca/pls/spec/brassicaceae |title=Brassicaceae species checklist and database |accessdate=2026-07-01 |archive-date=2014-08-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140829152507/http://www.cbif.gc.ca/pls/spec/brassicaceae |url-status=bot: unknown }}</ref> == Опис и распространетост == ''Alyssum linifolium'' е растение разгрането од [[корен]]от, високо 8–40 см, со бројни исправени цветни стебленца. [[Лист]]овите на стеблото се тесни и издолжени, широки 1,5–2 мм и долги околу 35 мм, кон дното постепено се стеснуваат, а изгледаат сивкави поради прилепените ѕвездести влакненца. [[Цвет]]овите се собрани во компактни гроздести [[Соцветие|соцветија]] што подоцна се издолжуваат. Ливчињата на чашката се зелени, елипсовидни и долги 1,5–2 мм. Ливчињата на венецот се светло жолти, нешто подолги од чашката, долги 2–3 мм, обратно-јајцевидни, на врвот благо засечени или заоблени, а кон основата се стеснуваат во клин. Кај долгите [[Прашник|прашници]] филаментите имаат странично прилепен крилест израсток, додека кај пократките тој израсток е одвоен до самата основа. Шушменчиња се елипсовидни до обратно-јајцевидни, без влакна, долги 4–7мм и широки 3–4,7 мм; секое окце содржи 4–6 семенови зачетоци; капачињата се благо испакнати. Столпчето е долго 0,3–0,6 мм. Дршките на плодовите се речиси со иста должина како шушменчињата и се раширени хоризонтално. [[Семе|Семките]] се долги 1,2–1,3 мм и немаат крилце по рабовите.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија, Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1995|location=Скопје|pages=659}}</ref> Во [[Македонија]] расте на суви каменливи терени, во заедница со ''Astragalus parnassi'' и крај обработливи ниви. Се среќава во [[Велес]], во околината на селото [[Градско]].<ref name=":0" /> == Варијабилност == Видот е поделен на следниве подвидови: * ''Alyssum linifolium linifolium'' * ''Alyssum linifolium teheranicum'' == Галерија == <gallery mode=packed heights=150px> Податотека:Alyssum linifolium flowerhead10 ST (15553398462).jpg|''Alyssum linifolium'' </gallery> {{Наводи}}{{таксонска лента}} == Надворешни врски == * {{Викивидови|Alyssum linifolium|''Alyssum linifolium''}} [[Категорија:Игловрв]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] mjh692hvhmpoa0ehgf5sbmonxv1v87s 5601767 5601689 2026-07-29T10:10:56Z Bjankuloski06 332 5601767 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{Taxobox | name = ''Alyssum linifolium'' | status = | image = Alyssum linifolium hábito.jpg | image_caption = Alyssum linifolium | domain_sv = | domain = | regnum_sv = | regnum = Plantae | divisio_sv = | divisio = Tracheophyta | classis_sv = | classis = Magnoliopsida | ordo_sv = | ordo = Brassicales | familia_sv = | familia = [[Зелки|Brassicaceae]] | genus_sv = | genus = [[Игловрв|Alyssum]] | species_sv = | species = '''Alyssum linifolium''' | taxon = Alyssum linifolium | taxon_authority = [[Stephan]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = ''Meniocus linifolius'' <small>([[Stephan]]) DC.</small><br>''Meniocus australasicus'' <small>[[Porphir Kiril Nicolai Stepanowitsch Turczaninow|Turcz.]]</small><br>''Alyssum minimum'' <small>[[Pall. (auktor)|Pall.]]</small><br>''Alyssum cupreum'' <small>[[Josef Franz Freyn|Freyn]] & [[Paul Ernst Emil Sintenis|Sint.]] ex [[Josef Franz Freyn|Freyn]]</small> }}'''''Alyssum linifolium''''' ''—'' [[Вид (биологија)|вид]] [[Едногодишно растение|едногодишно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Alyssum]]'' и [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Зелки|''Brassicaceae'']]. Видот за прв пат е опишан од германскиот ботаничар [[Christian Friedrich Stephan|Кристијан Фридрих Штефан]].<ref name="source">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.cbif.gc.ca/pls/spec/brassicaceae |title=Brassicaceae species checklist and database |accessdate=2026-07-01 |archive-date=2014-08-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140829152507/http://www.cbif.gc.ca/pls/spec/brassicaceae |url-status=bot: unknown }}</ref> == Опис и распространетост == ''Alyssum linifolium'' е растение разгрането од [[корен]]от, високо 8–40 см, со бројни исправени цветни стебленца. [[Лист]]овите на стеблото се тесни и издолжени, широки 1,5–2 мм и долги околу 35 мм, кон дното постепено се стеснуваат, а изгледаат сивкави поради прилепените ѕвездести влакненца. [[Цвет]]овите се собрани во компактни гроздести [[Соцветие|соцветија]] што подоцна се издолжуваат. Ливчињата на чашката се зелени, елипсовидни и долги 1,5–2 мм. Ливчињата на венецот се светло жолти, нешто подолги од чашката, долги 2–3 мм, обратно-јајцевидни, на врвот благо засечени или заоблени, а кон основата се стеснуваат во клин. Кај долгите [[Прашник|прашници]] филаментите имаат странично прилепен крилест израсток, додека кај пократките тој израсток е одвоен до самата основа. Шушменчиња се елипсовидни до обратно-јајцевидни, без влакна, долги 4–7мм и широки 3–4,7 мм; секое окце содржи 4–6 семенови зачетоци; капачињата се благо испакнати. Столпчето е долго 0,3–0,6 мм. Дршките на плодовите се речиси со иста должина како шушменчињата и се раширени хоризонтално. [[Семе|Семките]] се долги 1,2–1,3 мм и немаат крилце по рабовите.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија, Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1995|location=Скопје|pages=659}}</ref> Во [[Македонија]] расте на суви каменливи терени, во заедница со ''Astragalus parnassi'' и крај обработливи ниви. Се среќава во [[Велес]], во околината на селото [[Градско]].<ref name=":0" /> == Варијабилност == Видот е поделен на следниве подвидови: * ''Alyssum linifolium linifolium'' * ''Alyssum linifolium teheranicum'' == Галерија == <gallery mode=packed heights=150px> Податотека:Alyssum linifolium flowerhead10 ST (15553398462).jpg|''Alyssum linifolium'' </gallery> {{Наводи}}{{таксонска лента}} == Надворешни врски == * {{Викивидови|Alyssum linifolium|''Alyssum linifolium''}} [[Категорија:Игловрв]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] cjtgahdvuhsilhf9ooxi3xsm484hzk3 0 1398781 5601681 5600164 2026-07-29T05:46:07Z Bjankuloski06 332 /* Надворешни врски */ Додадена категорија 5601681 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{Speciesbox |image = Alyssum allyssoides eF.jpg |genus = Alyssum |species = alyssoides |authority = [[L.]] |synonyms = {{Collapsible list | {{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | *''Adyseton alyssoides'' <small>(L.) Nieuwl.</small> *''Adyseton calycinum'' <small>Scop.</small> *''Adyseton campestre'' <small>Moench</small> *''Adyseton mutabile'' <small>Moench</small> *''Alyssum alsinifolium'' <small>Host</small> *''Alyssum arvaticum'' <small>Jord.</small> *''Alyssum calicinum'' <small>Neck.</small> *''Alyssum calycinum'' <small>Haens. ex Nyman</small> *''Alyssum calycinum'' <small>L.</small> nom. illeg. *''Alyssum campestre'' <small>(L.) L.</small> *''Alyssum campestre'' <small>Hoffm.</small> *''Alyssum conglobatum'' <small>Fil. & Jáv.</small> *''Alyssum erraticum'' <small>Jord.</small> *''Alyssum lusitanicum'' <small>Brot. ex Nyman</small> *''Alyssum montanum'' <small>Brot.</small> *''Alyssum parviflorum'' <small>Schloss. ex Nyman</small> *''Alyssum phymatocarpum'' <small>Schloss. & Vuk.</small> *''Alyssum polyodon'' <small>Boiss. & Bushe</small> *''Alyssum ruderale'' <small>Jord.</small> *''Alyssum sabulosum'' <small>Jord.</small> *''Alyssum schlosseri'' <small>Heuff. ex Schloss. & Vuk.</small> *''Alyssum sublineare'' <small>Jord.</small> *''Alyssum vagum'' <small>Jord.</small> *''Clypeola alyssoides'' <small>L.</small> *''Clypeola calycina'' <small>All. ex Steud.</small> *''Clypeola campestris'' <small>L.</small> *''Clypeola minor'' <small>L.</small> nom. inval. *''Crucifera alyssoides'' <small>E.H.L.Krause</small> *''Crucifera calycina'' <small>E.H.L.Krause</small> *''Psilonema alyssoides'' <small>(L.) Heidemann</small> *''Psilonema calycinum'' <small>(L.) C.A. Mey.</small> *''Psilonema campestre'' <small>(L.) Schur</small> }} }} |synonyms_ref = <ref>{{cite web |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2631899 |title=The Plant List: A Working List of All Plant Species |accessdate=8 July 2014}}</ref> }} '''''Alyssum alyssoides''''' ''—'' [[Вид (биологија)|вид]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Alyssum]]'' и [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Зелки|''Brassicaceae'']]. Природно е распространето во [[Евроазија]], но може да се најде низ поголемиот дел од умерените климатски зони како неавтохтон вид, а понекогаш и како обичен [[Штетен коров|плевел]].<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://gobotany.nativeplanttrust.org/species/alyssum/alyssoides/|title=Alyssum alyssoides (pale alyssum): Go Botany|work=gobotany.nativeplanttrust.org|accessdate=2021-04-21}}</ref> На пример, се среќава како плевел во западниот дел [[Соединети Американски Држави|на Соединетите Американски Држави]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://plants.usda.gov/plant-profile?symbol=alal3|title=Plants Profile for Alyssum alyssoides (pale madwort)|work=plants.usda.gov|accessdate=2021-04-21}}</ref> Често се појавува на обработливи полиња, песочни патеки, јами и пристаништа.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.brc.ac.uk/plantatlas/plant/alyssum-alyssoides|title=Alyssum alyssoides {{!}} Online Atlas of the British and Irish Flora|work=www.brc.ac.uk|language=en|accessdate=2021-04-21}}</ref> == Опис и распространетост == ''Alyssum alyssoides'' е [[Едногодишно растение|едногодишно]] растение, а понекогаш и [[Двегодишно растение|двегодишно]]. Неговото [[стебло]] е вертикално, може да биде едно и неразгрането или разгрането уште од основата, високо 30–40 см, покриено со густи ѕвездести влакненца. [[Лист]]овите при основата се обратно-јајцевидни до ланцетни со кратка дршка. Листовите на стеблото се потесни; сите листови имаат сивкасто-зелен изглед поради густите ѕвездести влакна. [[Цвет]]овите се собрани во гроздести [[Соцветие|соцветија]] што при зреењето на плодовите значително се издолжуваат; дршките на цветовите се косо поставени на главната оска, долги 1,5–2 мм и обраснати со ѕвездести влакна; дел од влакнените зраци се издолжени и излегуваат надвор. Плодните дршки се раширени странично. Ливчињата на чашката се ланцетни, долги 2 мм и остануваат на плодот до неговото зреење; нивната површина е покриена со ѕвездести влакна, а на врвот тие влакна се издолжуваат и создаваат четинест сноп. Ливчињата на венецот се издолжени, жолти и подоцна побелуваат, долги 3–4 мм, на врвот благо засечени, а на задната страна имаат ретки ѕвездести влакненца. Филаментите на [[Прашник|прашниците]] се ресести и немаат дополнителни израстоци. Шушменчињата (плодовите) се долги 3–4 мм, речиси округли, со малку ситни и меки ѕвездести влакненца. Столпчето е долго околу 0,5 мм. [[Семе|Семките]] се долги 1,2–1,5 мм, имаат тесен крилест раб, мазна површина и жолтеникаво-кафеава боја.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија, Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1995|location=Скопје|pages=659-660}}</ref> Во [[Македонија]] расте на суви тревести и каменливи терени, покрај патишта, меѓи и запуштени ниви, на височини до 1.600 метри. Растение со голема распространетост.<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery> Податотека:Alyssum alyssoides (Kelch-Steinkraut) IMG 0034.JPG|надворешен изглед на ''Alyssum alyssoides'' Податотека:Alyssum alyssoides kz07.jpg|Соцветие Податотека:Alyssum calycinum — Flora Batava — Volume v5.jpg|Илустрација на ''Alyssum alyssoides'' Податотека:Alyssum alyssoides - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на ''Alyssum alyssoides'' Податотека:Alyssum alyssoides 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на ''Alyssum alyssoides'' Податотека:Alyssum alyssoides 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на ''Alyssum alyssoides'' Податотека:Neuchâtel Herbarium - Alyssum alyssoides - NEU000021938.jpg|Хербариумски примерок на ''Alyssum alyssoides'' Alyssum alyssoides sl12.jpg|Долна страна на листот со ѕвездести влакненца Alyssum alyssoides sl23.jpg|ѕвездесто влакно Alyssum alyssoides sl5.jpg|Зрело шушменче со индументум (покривка) од ѕвездести влакненца Alyssum alyssoides sl4.jpg|Крилести семки </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://ucjeps.berkeley.edu/eflora/eflora_display.php?tid=12873 Рачен третман на Џепсон] * [https://plants.usda.gov/plant-profile/ALAL3 Профил на растенија од USDA] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Игловрв]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1759 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Азија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] ovs33w968obr90lvgzvld85hw55ux0o 0 1398787 5601692 5600180 2026-07-29T05:47:36Z Bjankuloski06 332 /* Надворешни врски */ Додадена категорија 5601692 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{Taxobox | name = ''Alyssum umbellatum'' | status = | image = | image_caption = | domain_sv = | domain = | regnum_sv = | regnum = Plantae | divisio_sv = | divisio = Tracheophyta | classis_sv = | classis = Magnoliopsida | ordo_sv = | ordo = Brassicales | familia_sv = | familia = [[Зелки|Brassicaceae]] | genus_sv = | genus = [[Игловрв|Alyssum]] | species_sv = | species = '''Alyssum umbellatum''' | taxon = Alyssum umbellatum | taxon_authority = [[Desv.]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = ''Alyssum xiphocarpum'' <small>[[P. Candargy]]</small><br>''Alyssum campestre'' var.'' subumbellatum'' <small>[[Rech.f.]]</small><br>''Alyssum brachystachyum'' <small>[[M.Bieb.]]</small> }}'''''Alyssum umbellatum''' —'' [[Вид (биологија)|вид]] [[Едногодишно растение|едногодишно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Alyssum]]'' и [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Зелки|''Brassicaceae'']]. Видот за прв пат е опишан од францускиот ботаничар [[Никез Огист Дево]]. == Опис и распространетост == ''Alyssum umbellatum'' е сиво растение, високо до 10 см. Стеблата се исправени, можат да бидат неразгранети или разгранети. [[Лист]]овите се тесни до издолжени, сиво-зеленикави, покриени со ѕвездести влакненца со долги израстоци. [[Цвет]]овите се групирани во компактни штитовидни [[Соцветие|соцветија]], а плодовите исто така се распоредени во штитовидни соплодија. Цветните дршки се долги 3–5 мм. Ливчињата на чашката се долги 2–2,2 мм и лесно опаѓаат. Венечните ливчиња се долги 2,5–3,5 мм, благо засечени и со малку ѕвездести влакненца на задната страна. Шушменчињата (плодовите) се долги 4–5,5 мм, јајцевидни до елипсовидни, со зарамнет врв или малку вдлабнати, се преклопуваат едни со други, зеленикави, со прилепени ѕвездести влакна со нееднакви краци; капачињата се нерамномерно испакнати. Столпчето е долго 0,7–1,2 мм и покриено со ѕвездести влакненца со долги израстоци. [[Семе|Семките]] имаат речиси крилест раб.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија, Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1995|location=Скопје|pages=662-663}}</ref> Во [[Македонија]] расте на песочни и суви каменливи терени. Овој вид се среќава во [[Удово]], Марианска Планина и [[Прилеп]] ([[Мариово]]), кај мостот [[Расимбегов мост|Расим-беј]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Викивидови|Alyssum umbellatum|''Alyssum umbellatum''}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Игловрв]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] kdq53t6j193n4w69o9lfmvq20yllvmr 0 1398802 5601684 5600170 2026-07-29T05:46:31Z Bjankuloski06 332 /* Наводи */ Додадена категорија 5601684 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{Speciesbox | genus = Alyssum | species = pulvinare | authority = [[Velen.]] | synonyms = |synonyms_ref = }} '''''Alyssum pulvinare''''' ''—'' [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Alyssum]]'' и [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Зелки|''Brassicaceae'']]. Цвета во мај и јуни.<ref name="BgFl">{{Наведена книга|title=Flora na Narodna Republika Bǎlgarija|last=Stojanov|first=N.|publisher=Bulgarian Academy of Sciences|year=1970|editor-last=Jordanov|editor-first=D.|volume=4|location=Sofia|page=499|language=Bulgarian|chapter=Iglovrǎh – Alyssum L.|editor-last2=Kožuharov|editor-first2=S.}}</ref><ref name="GrFl">{{Наведена книга|title=Mountain flora of Greece|last=Hartvig|first=P.|date=1986|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-25737-4|editor-last=Strid|editor-first=Arne|volume=1|pages=285–6|chapter=Alyssum L.}}</ref> Растението е распространето во централна и северна [[Грција]], во јужниот дел на [[Македонија]], во југозападна [[Романија]] и [[Бугарија]], каде што на повеќе локалитети расте на пониски предели под 900 метри.<ref name="BgFl">{{Наведена книга|title=Flora na Narodna Republika Bǎlgarija|last=Stojanov|first=N.|publisher=Bulgarian Academy of Sciences|year=1970|editor-last=Jordanov|editor-first=D.|volume=4|location=Sofia|page=499|language=Bulgarian|chapter=Iglovrǎh – Alyssum L.|editor-last2=Kožuharov|editor-first2=S.}}<cite class="citation book cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="" id="CITEREFStojanov1970">Stojanov, N. (1970). "Iglovrǎh – Alyssum L.". In Jordanov, D.; Kožuharov, S. (eds.). ''Flora na Narodna Republika Bǎlgarija'' (in Bulgarian). Vol.&nbsp;4. Sofia: Bulgarian Academy of Sciences. p.&nbsp;499.</cite> </ref><ref name="BgConsp">{{Наведена книга|url=https://bbf.biodiversity.bg/New-4th-edition-of-Conspect-of-Bulgarian-flora.p969|title=Conspectus of the Bulgarian Vascular Flora : Distribution Maps and Floristic Elements|last=Asyov|first=B.|last2=Petrova|first2=A.|last3=Dimitrov|first3=D.|last4=Vassilev|first4=R.|publisher=Bulgarian Biodiversity Foundation|year=2012|edition=4|location=Sofia|page=64|access-date=2021-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20211011110124/https://bbf.biodiversity.bg/New-4th-edition-of-Conspect-of-Bulgarian-flora.p969|archive-date=2021-10-11}} Sredna Gora mentioned only here.</ref><ref name="AFE">{{Наведена книга|title=Atlas Florae Europaeae. Distribution of Vascular Plants in Europe|last=Jalas|first=J.|last2=Suominen|first2=J.|last3=Lampinen|first3=R.|publisher=The Committee for Mapping the Flora of Europe & Societas Biologica Fennica Vanamo|year=1996|isbn=951-9108-11-4|volume='''11'''. Cruciferae (Ricotia to Raphanus)|location=Helsinki|pages=40–41}}</ref> == Опис и распространетост == ''Alyssum pulvinare'' е силно разгрането во основата, високо 6–15 см, баздесто, со многу цветни стебленца. Стеблата се исправени, белезникави поради густите ѕвездести влакненца што се преклопуваат, со листови по целата должина и со многу вегетативни гранчиња во основата. [[Лист]]овите се сиво-зелени, покриени со големи прилепени ѕвездести влакна до 1 мм; основните листови се обратно-јајцевидни до ланцетни или лопатовидни, со заострен врв; стеблените листови се ланцетни до лопатовидни, со долги дршки и исто така заострени на врвот. [[Цвет]]овите се собрани во компактни гроздести [[Соцветие|соцветија]] што по цветањето се издолжуваат 3–5 см. Ливчињата на чашката се ланцетни, долги 3–4 мм, покриени со ѕвездести влакна, а на врвот тие влакна имаат издолжени краци што создаваат сноп. Ливчињата на венецот се жолти, долги 5–6,5 мм, на врвот рамни или благо засечени, обратно-јајцевидни, широки околу 3 мм во горниот дел, а кон основата нагло се стеснуваат во долг клиновиден дел. Кај подолгите [[Прашник|прашници]] филаментите имаат тесни крилца од двете страни што се стеснуваат кон врвот; кај кратките прашници филаментите имаат краток крилест израсток во основата кој е одвоен во горниот дел. Дршките на плодовите се долги 4,5–5 мм, покриени со ѕвездести влакна, од кои дел имаат многу издолжени краци што стрчат. Шушменчињата се долги 4–5,5 мм, елипсовидни до речиси округли, на врвот благо засечени, со силно испакнати капачиња (често едната страна е најподигната), рабовите се рамни, а површината е покриена со ѕвездести влакна со 12–16 краци. Столпчето е долго 3–5 мм. [[Семе|Семките]] се светло-кафеави и имаат тесен крилест раб.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија, Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1995|location=Скопје|pages=669-670}}</ref> Во Македонија расте на варовнички карпи и каменливи терени.<ref name=":0" /> == Варијабилност == * ''Alyssum pulvinare var. pulvinare'' - Стебленцата се побелени од густите ѕвездести влакна кои се преклопуваат едни со други. Стеблените листови се елиптични до елиптично-ланцетни, со ѕвездести влакна кај кои сите краци се со еднаква должина. Ѕвездестите влакна на шушменчињата имаат најмногу 15 краци. Иако овој вариетет не е потврден во Македонија, се смета дека е присутен во околината на [[Нов Дојран]] и [[Скопје]] - с. [[Дворце]].<ref name=":0" /> * ''Alyssum pulvinare var. mariovoensis Micevski & Matevski'' - Стебленцата се зелени или црвеникави, со ретки и нежни влакна во форма на ѕвезда. Стеблените листови се ланцетни, а ѕвездестите влакна имаат силно издолжени одделни краци и истите четинесто стрчат. Ѕвездестите влакна на шушменчињата имаат најмногу до 15-22 краци. Се среќава единствено во [[Мариово]] (Прилепско) „Гола Скрка" пред с. [[Витолиште]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Игловрв]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] 29tdc3vdl9pj905s5ltf9g8ga6xdv58 0 1399029 5601439 5587529 2026-07-28T17:07:36Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601439 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=Geranium versicolor Bodziszek 2010-05-29 02.jpg |image_caption=Цвет |image2=BotMag2(55).jpg |image2_caption=Ботаничка илустрација |genus=Geranium |species=versicolor |authority=[[Карл Линеј|L.]] |synonyms_ref=<ref name="POWO_373798-1" />|synonyms=*''Geranium nodosum'' subsp. ''striatum'' {{small|(L.) Bonnier}} *''Geranium striatum'' {{small|L.}} }} '''Шаренолистен здравец''' ({{langx|lat|Geranium versicolor}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[цветно растение]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Здравци|Geraniaceae]].<ref name="RHS_101162">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/101162/geranium-versicolor/details|title=''Geranium versicolor'' pencilled geranium|last=<!--Not stated-->|date=2025|work=Find a plant|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=29 June 2025|quote=Other common names; striped geranium ... 14 suppliers}}</ref><ref name="GERVE">{{Наведена мрежна страница|url=https://gd.eppo.int/taxon/GERVE|title=''Geranium versicolor'' (GERVE)|last=<!--Not stated-->|date=2025|work=EPPO Global Database|publisher=European and Mediterranean Plant Protection Organization|accessdate=29 June 2025}}</ref><ref name="ITIS_502766">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=502766|title=''Geranium versicolor'' L. Taxonomic Serial No.: 502766|last=<!--Not stated-->|date=2025|work=itis.gov|publisher=Integrated Taxonomic Information System (ITIS)|accessdate=29 June 2025}}</ref> Потекнува од Југоисточна Европа и е воведено како градинарско растение во [[Ирска]], [[Обединето Кралство|Велика Британија]], [[Франција]], поранешна [[Чехословачка]] и американската држава [[Пенсилванија]].<ref name="POWO_373798-1" >{{cite POWO |id=373798-1 |title=''Geranium versicolor'' L. |access-date=29 June 2025 }}</ref> Тоа е [[повеќегодишно растение]] кое достигнува висина од 45 см, широко е достапен од комерцијални добавувачи, а Кралското хортикултурно друштво го смета за добро растение за привлекување опрашувачи.<ref name="RHS_101162" /> Со ''[[Geranium endressii]]'' тој е родител на вештачкиот градинарски хибрид [[Geranium × oxonianum|''Geranium'' ×{{nbsp}}''oxonianum'']].<ref name="POWO_906212-1" >{{cite POWO |id=906212-1 |title=''Geranium'' × ''oxonianum'' P.F.Yeo |access-date=29 јуни 2025 }}</ref> ==Опис== ===Општи одлики и стебло=== Шаренолисниот здравец е [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[тревесто растение]], високо 60–80 см, со хоризонтален [[ризом]], обвиен со остатоци од [[прилисник|прилисниците]] на базалните листови. Стеблото е вертикално, разгрането, аглесто и компактно. Покриено е со ретки расперени влакна и со куси, многу мали, речиси незабележливи жлездести влакна.<ref name=FM>{{наведена книга |title=ФЛОРА НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА, Том I, свеска 6 |last=Мицевски |first=Кирил |authorlink=Кирил Мицевски |author= |year=2005 |publisher= [[МАНУ]]|location=Скопје |isbn=9989-101-46-9 (св. 6) |page=1492-1493|pages=1433-1715 |url= |accessdate=5 јули 2026}}</ref> ===Листови=== Базалните [[лист|листови]] и долните стеблени листови се со многу долги дршки, додека кон [[Соцветие|соцветието]], листовите се со малку покуси дршки. Горната страна на листовите е со прилегнати четинести влакна, а на долната страна, покрај нив, присутни се и ретки приседнати жлездести влакна. Листовите се наспрамни, со ширина од 8 до 12 см. Тие се 3/4–4/5 пересто насечени на 5 јајцевидно-ромбични или јајцевидно-ланцетни делови. Деловите на листот се неправилно просто или двојно назабени, а запците се кусо заострени. Прилисниците се линејно-ланцетни, долго заострени, со ретки влакна по површината и по работ.<ref name=FM/> ===Соцветие и цвет=== Соцветието е дифузно. [[Цвет|Цветовите]] се поставени во пазувите на еден лист на долга заедничка дршка, која е подолга од пазувниот цвет, а исто така и самите [[Цветна дршка|цветни дршки]] се подолги од цветот. Дршката на соцветието има ретки долги расперени влакна. Дршката на самите цветови е покриена само со густи приседнати жлездести влакна, а поретко и со долги расперени влакна. Во основата на цветните дршки се наоѓаат 4 [[Прицветник|брактеи]], кои се линејно-ланцетни и влакнести по работ.<ref name=FM/> ===Чашка и венче=== [[Чашка (ботаника)|Чашката]] е долга 7 до 9 мм. [[Чашкино ливче|Чашкините ливчиња]] се ланцетни, со 3 жили, а на врвот се издолжени во еден осилест врв долг 1,5 до 2 мм. Тие имаат широк ципест раб, зелена боја, долги бели четинести влакна по жилите и густи приседнати жлездести влакна по целата површина. Венчето е бело или розово, со особени виолетови жили. Венечните ливчиња се долги околу 15 мм, обратно јајцевидни, на врвот длабоко всечени, а во основата имаат ретки влакна по работ.<ref name=FM/> ===Прашници и плод=== [[Прашник|Прашниците]] се малку подолги од чашката. [[Прашников конец|Филаментите]] се прошируваат кон основата и се покриени со ретки влакна по работ. Плодните делови се со расперени влакна. Клунестиот дел на плодот во основата има приседнати жлездести влакна, додека во останатиот дел е покриен со густи прилегнати влакна.<ref name=FM/> ==Живеалиште== Растението вирее во проретчени [[бука|букови]] шуми.<ref name=FM/> ==Распространетост== Југоисточна Европа:<ref>[https://github.com/tdwg/wgsrpd/blob/master/109-488-1-ED/2nd%20Edition/TDWG_geo2.pdf {{aut|Brummitt, R.K.}} 2001. TDWG – World Geographical Scheme for Recording Plant Distributions, 2^nd Edition]</ref> Албанија, Грција, Италија, Сицилија, Југославија. === Во Македонија=== Во Македонија, овој вариетет е научно познат и забележан на [[превој|превојот]] [[Ѓавато (превој)|Битола – Ѓавато]].<ref name=FM/> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рвр|Geranium versicolor}} {{Викивидови-ред|Geranium versicolor}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Грција]] [[Категорија:Флора на Албанија]] [[Категорија:Флора на Италија]] [[Категорија:Здравец]] [[Категорија:Флора на Македонија]] c83jpsv5r2rlmqploaey5yorr3cozu4 0 1399094 5601550 5600464 2026-07-29T02:18:07Z Bjankuloski06 332 5601550 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |name = Етнентски жедник |image = Annali di botanica (1923) (18223648868).jpg |image_caption = |genus = Sedum |species = lampusae |authority = Tineo |synonyms = |synonyms_ref = }} '''Етненски жедник''' ({{науч|Sedum aetnense}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Едногодишно растение|едногодишно]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] на [[дебелци]]те (''Crassulaceae''). == Опис и распространетост == Ова е сивкасто растение, разгрането од [[корен]]от, високо 2-6 см, со исправени гранчиња. Неговите [[лист]]ови се поставени спирално, насочени нагоре и прилепени до стеблото, полуцилиндрични, долги 3-4 мм, ланцетни, со назабени рабови и белузлав шилест израсток во нивната основа. [[Цвет]]овите се 4 или 5-члени, малобројни и се појавуваат во пазувите на листовите. Ливчињата на чашката се долги околу 4 мм, ланцетни, со врв кој е заострен и рабови со ресести израстоци. Венечните ливчиња се долги 2-2,5 мм, со бела или розова боја, заострени на врвот и покуси од чашкините ливчиња. Има 4 или 5 [[Прашник|прашници]] кои се пократки од венечните ливчиња. Мешунчињата имаат темноцрвена боја.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1065}}</ref> Во [[Македонија]] расте на тревести, каменливи места и на песочни почви. Се среќава во [[Дојранска Котлина|Дојранскиот регион]], кај селото Николич.<ref name=":0" /> == Варијабилност == Видот е поделен на следниве [[подвид]]ови: * ''Sedum aetnense aetnense'' * ''Sedum aetnense aranjuezii'' == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Sedum aetnense}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] a9ybx1xzxkd49dc0wofzbc6h3y424li 5601551 5601550 2026-07-29T02:18:19Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Sedum aetnense]] на [[Етненски жедник]] 5601550 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |name = Етнентски жедник |image = Annali di botanica (1923) (18223648868).jpg |image_caption = |genus = Sedum |species = lampusae |authority = Tineo |synonyms = |synonyms_ref = }} '''Етненски жедник''' ({{науч|Sedum aetnense}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Едногодишно растение|едногодишно]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] на [[дебелци]]те (''Crassulaceae''). == Опис и распространетост == Ова е сивкасто растение, разгрането од [[корен]]от, високо 2-6 см, со исправени гранчиња. Неговите [[лист]]ови се поставени спирално, насочени нагоре и прилепени до стеблото, полуцилиндрични, долги 3-4 мм, ланцетни, со назабени рабови и белузлав шилест израсток во нивната основа. [[Цвет]]овите се 4 или 5-члени, малобројни и се појавуваат во пазувите на листовите. Ливчињата на чашката се долги околу 4 мм, ланцетни, со врв кој е заострен и рабови со ресести израстоци. Венечните ливчиња се долги 2-2,5 мм, со бела или розова боја, заострени на врвот и покуси од чашкините ливчиња. Има 4 или 5 [[Прашник|прашници]] кои се пократки од венечните ливчиња. Мешунчињата имаат темноцрвена боја.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1065}}</ref> Во [[Македонија]] расте на тревести, каменливи места и на песочни почви. Се среќава во [[Дојранска Котлина|Дојранскиот регион]], кај селото Николич.<ref name=":0" /> == Варијабилност == Видот е поделен на следниве [[подвид]]ови: * ''Sedum aetnense aetnense'' * ''Sedum aetnense aranjuezii'' == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Sedum aetnense}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] a9ybx1xzxkd49dc0wofzbc6h3y424li 5601578 5601551 2026-07-29T02:29:22Z Bjankuloski06 332 5601578 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |name = Етнентски жедник |image = Annali di botanica (1923) (18223648868).jpg |image_caption = |genus = Sedum |species = aetnense |authority = Tineo |synonyms = |synonyms_ref = }} '''Етненски жедник''' ({{науч|Sedum aetnense}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Едногодишно растение|едногодишно]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] на [[дебелци]]те (''Crassulaceae''). == Опис и распространетост == Ова е сивкасто растение, разгрането од [[корен]]от, високо 2-6 см, со исправени гранчиња. Неговите [[лист]]ови се поставени спирално, насочени нагоре и прилепени до стеблото, полуцилиндрични, долги 3-4 мм, ланцетни, со назабени рабови и белузлав шилест израсток во нивната основа. [[Цвет]]овите се 4 или 5-члени, малобројни и се појавуваат во пазувите на листовите. Ливчињата на чашката се долги околу 4 мм, ланцетни, со врв кој е заострен и рабови со ресести израстоци. Венечните ливчиња се долги 2-2,5 мм, со бела или розова боја, заострени на врвот и покуси од чашкините ливчиња. Има 4 или 5 [[Прашник|прашници]] кои се пократки од венечните ливчиња. Мешунчињата имаат темноцрвена боја.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1065}}</ref> Во [[Македонија]] расте на тревести, каменливи места и на песочни почви. Се среќава во [[Дојранска Котлина|Дојранскиот регион]], кај селото Николич.<ref name=":0" /> == Варијабилност == Видот е поделен на следниве [[подвид]]ови: * ''Sedum aetnense aetnense'' * ''Sedum aetnense aranjuezii'' == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Sedum aetnense}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] tuavqa35q0wiinsddm5wguws7rmqpq8 1 1399095 5601553 5588062 2026-07-29T02:18:20Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Разговор:Sedum aetnense]] на [[Разговор:Етненски жедник]] 5588062 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1399096 5601626 5600467 2026-07-29T03:01:08Z Bjankuloski06 332 5601626 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Sedum pallidum kz01.jpg |image_caption = |genus = Sedum |species = pallidum |authority = M.Bieb. | synonyms = ''Sedum rubens'' var.'' decandrum'' <small>DC.</small><br>''Sedum pallidum'' subsp.'' bithynicum'' <small>([[Boiss.]]) V.V.Byalt</small><br>''Sedum pallidum'' var.'' bithynicum'' <small>([[Boiss.]]) Chamberlain</small><br>''Sedum glaucum'' var.'' bithynicum'' <small>([[Boiss.]]) [[Boiss.]]</small><br>''Sedum filicaule'' <small>[[Bornm.]]</small><br>''Sedum bithynicum'' <small>[[Boiss.]]</small>}} '''Блед жедник''' ({{науч|Sedum pallidum}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[дебелци]] (''Crassulaceae''). Видот за првпат е опишан од германскиот ботаничар [[Фридрих Август Маршал фон Биберштајн]]. == Опис и распространетост == Ова може да биде [[Едногодишно растение|едногодишно]], [[Двегодишно растение|двегодишно]] или [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]], високо 5-15 мм, најчесто разгрането од основата, со странични гранчиња кои се делумно расперени и можат да бидат тенки или подебели. Стебленцата при основата најчесто немаат влакна или имаат ретки жлездести влакна, кои стануваат многу погусти во горните делови. [[Лист]]овите се без влакна и задебелени, распоредени спирално, долги 5-30 мм, полуцилиндрични и странично расперени; со иста големина се јавуваат и по цветните цимозни гранчиња, па изгледа како цветовите да излегуваат од пазувите на листовите; во основата немаат шилест израсток. [[Цвет]]овите се составени од 5 делови, групирани по 4-8 во повеќе цимозни гранчиња, меѓусебно прилично оддалечени, со многу кратки дршки или директно прилепени. Ливчињата на чашката се долги 1-2 мм, триаглести, заострени на врвот, зелени и со ретки жлездести влакна. Венечните ливчиња се бели или светлорозови, со розова или црвена средна жилка, долги 4-5 мм, ланцетни, исправени или расперени, врвот постепено се стеснува во долго тенко врвче, а по средната жилка на долната страна има жлезди. Има десет [[Прашник|прашници]]; филаментите се тенки, ресести, бели, а антерите се виолетови. Мешунчињата се делумно расперени, пократки од венечните ливчиња, заострени на врвот и со многу ретки жлездести влакна. Столпчињата се долги 0,5-0,7 мм.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1068-1069}}</ref> Во [[Македонија]] расте на варовнички и серпентински каменливи терени. Се среќава во Струмичкиот регион, кај селата [[Габрово (Струмичко)|Габрово]] и [[Колешино]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Sedum pallidum}} * {{Inaturalist-таксон|496087}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] nly8644pal6zj3y8erzj5qur5ii0pj5 5601627 5601626 2026-07-29T03:06:20Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Sedum pallidum]] на [[Блед жедник]] 5601626 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Sedum pallidum kz01.jpg |image_caption = |genus = Sedum |species = pallidum |authority = M.Bieb. | synonyms = ''Sedum rubens'' var.'' decandrum'' <small>DC.</small><br>''Sedum pallidum'' subsp.'' bithynicum'' <small>([[Boiss.]]) V.V.Byalt</small><br>''Sedum pallidum'' var.'' bithynicum'' <small>([[Boiss.]]) Chamberlain</small><br>''Sedum glaucum'' var.'' bithynicum'' <small>([[Boiss.]]) [[Boiss.]]</small><br>''Sedum filicaule'' <small>[[Bornm.]]</small><br>''Sedum bithynicum'' <small>[[Boiss.]]</small>}} '''Блед жедник''' ({{науч|Sedum pallidum}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[дебелци]] (''Crassulaceae''). Видот за првпат е опишан од германскиот ботаничар [[Фридрих Август Маршал фон Биберштајн]]. == Опис и распространетост == Ова може да биде [[Едногодишно растение|едногодишно]], [[Двегодишно растение|двегодишно]] или [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]], високо 5-15 мм, најчесто разгрането од основата, со странични гранчиња кои се делумно расперени и можат да бидат тенки или подебели. Стебленцата при основата најчесто немаат влакна или имаат ретки жлездести влакна, кои стануваат многу погусти во горните делови. [[Лист]]овите се без влакна и задебелени, распоредени спирално, долги 5-30 мм, полуцилиндрични и странично расперени; со иста големина се јавуваат и по цветните цимозни гранчиња, па изгледа како цветовите да излегуваат од пазувите на листовите; во основата немаат шилест израсток. [[Цвет]]овите се составени од 5 делови, групирани по 4-8 во повеќе цимозни гранчиња, меѓусебно прилично оддалечени, со многу кратки дршки или директно прилепени. Ливчињата на чашката се долги 1-2 мм, триаглести, заострени на врвот, зелени и со ретки жлездести влакна. Венечните ливчиња се бели или светлорозови, со розова или црвена средна жилка, долги 4-5 мм, ланцетни, исправени или расперени, врвот постепено се стеснува во долго тенко врвче, а по средната жилка на долната страна има жлезди. Има десет [[Прашник|прашници]]; филаментите се тенки, ресести, бели, а антерите се виолетови. Мешунчињата се делумно расперени, пократки од венечните ливчиња, заострени на врвот и со многу ретки жлездести влакна. Столпчињата се долги 0,5-0,7 мм.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1068-1069}}</ref> Во [[Македонија]] расте на варовнички и серпентински каменливи терени. Се среќава во Струмичкиот регион, кај селата [[Габрово (Струмичко)|Габрово]] и [[Колешино]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Sedum pallidum}} * {{Inaturalist-таксон|496087}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жедник]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] nly8644pal6zj3y8erzj5qur5ii0pj5 1 1399097 5601629 5588073 2026-07-29T03:06:20Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Разговор:Sedum pallidum]] на [[Разговор:Блед жедник]] 5588073 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1399120 5601446 5600820 2026-07-28T17:10:53Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601446 wikitext text/x-wiki {{Таксономија |name=''Geranium reflexum'' |status=|image=Geranium reflexum 01.JPG |image_caption= |domain= |regnum=[[Plantae]] |divisio=[[Tracheophyta]] |classis=[[Magnoliopsida]] |ordo=[[Geraniales]] |familia=[[Geraniaceae]] |genus=''[[Geranium]]'' |species='''''Geranium reflexum''''' |binomial=''Geranium reflexum'' |binomial_authority=[[Карл Линеј|L.]] |range_map= |range_map_caption= |image2= |image2_caption= |synonyms=''Geranium reflexum graeca'' <small>[[Акиле Терачано|A. Terracc.]]</small><br>''Geranium reflexum serbica'' <small>[[Акиле Терачано|A. Terracc.]]</small><br>''Geranium reflexum catriensis'' <small>[[Акиле Терачано|A. Terracc.]]</small><br>''Geranium reflexum subreflexum'' <small>[[Акиле Терачано|A. Terracc.]]</small><br>''Geranium phaeum reflexum'' <small>([[Карл Линеј|L.]]) [[Акиле Терачано|A. Terracc.]]</small><br>''Geranium tuberosum hirta'' <small>[[Едуард Форманек|Formánek]]</small><br>''Geranium roseum'' <small>L'Hér. ex [[Ернс Готлиб фон Штојдел|Steud.]]</small><br>''Geranium molloides'' <small>[[Едуард Форманек|Formánek]]</small>}} '''Свртен здравец''' ({{langx|lat|Geranium reflexum}}) — [[Вид (биологија)|вид]] на [[Дикотиледони растенија|цветнo растениe]].<ref name="COL">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title=Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|last=Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year=2019|publisher=Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 38526210|accessdate=2019-11-11|archive-date=2019-12-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20191218203746/http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|url-status=dead}}</ref> Првпат го опишал [[Карл Линеј]]. ''Geranium reflexum'' е вид на цветно растение од родот ''Geranium'', семејство [[Здравци|Geraniaceae]].<ref name="COL" /> ==Опис== ===Општи одлики и стебло=== Свртениот здравец е [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[тревесто растение]], високо 60 до 80 см, со кус дебел [[ризом]], препокриен со остатоци од [[Прилисник|прилисниците]] на базалните листови. Стеблото е аглесто, светликаво и компактно. Покриено е со долги расперени влакна кои се речиси двојно подолги од пречникот на стеблото, а покрај нив се присутни и ретки куси жлездести влакна.<ref name=FM>{{наведена книга |title=ФЛОРА НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА, Том I, свеска 6 |last=Мицевски |first=Кирил |authorlink=Кирил Мицевски |author= |year=2005 |publisher= [[МАНУ]]|location=Скопје |isbn=9989-101-46-9 (св. 6) |page=1493-1494|pages=1433-1715 |url= |accessdate=5 јули 2026}}</ref> ===Листови=== Базалните листови се со долги дршки (2 пати подолги од широчината на [[Лиска (лист)|лиската]] (ламината)), додека стеблените листови се спирално распоредени, со куса дршка или приседнати. Листовите се со ширина од 6 до 15 см и се пересто насечени околу 3/4 на 5–7 дела. Деловите на листовите се елиптично-ромбични, крупно назабени или повторно плитко насечени на двојно-назабени делови. Лисните дршки се покриени со расперени влакна и куси жлездести влакна.<ref name=FM/> ===Соцветие и цвет=== [[Соцветие|Соцветието]] е терминално и дифузно. [[Цвет]]овите се поставени по 2 на долга заедничка дршка, која е подолга од листот на чија спротивна страна се развила. Самите цветни дршки се исто така 2–3 пати подолги од [[Чашка (ботаника)|чашката]]. Дршката на соцветието и на [[Цветна дршка|цветот има]] ретки долги расперени влакна и густи куси прости и жлездести влакна. Карактеристично е што по прецветувањето, цветните дршки се спуштаат надолу.<ref name=FM/> ===Чашка и венче=== [[Чашка (ботаника)|Чашката]] е зелена, а [[Чашкино ливче|чашкините ливчиња]] се долги 8 до 9 мм, елиптично ланцетни и со 3 слабо воочливи жили. По површината имаат долги бели влакна и густи куси приседнати жлездести влакна, а на врвот се тапи, но со четинесто врвче долго 0,25 до 0,5 мм. Венчето е виолетово или пурпурно. [[Венечно ливче|Венечните ливчиња]] се долги 7 до 9 мм, широки 2,5–4 мм, со ланцетен облик. За време на цветањето, тие се заедно со чашкините ливчиња свиткани наназад. Во основата се бледо жолтеникави или бели и имаат расперени влакна по работ.<ref name=FM/> ===Прашници и плод=== [[Прашник|Прашниците]] се подолги од чашката, а кон основата постепено се проширени. По работ се покриени со долги влакна, а во долниот дел по површината со куси влакненца. Долниот дел на плодот е четинесто влакнест. Во горниот дел, под самите столпчиња, има 2 до 4 хоризонтални брчки со ситни влакна по површината. Клунестиот дел на плодот е покриен со густи куси (речиси приседнати) влакненца и со ретки куси (речиси приседнати) жлездести влакна.<ref name=FM/> ==Живеалиште== Растението вирее по влажни и засенчени места, по камењари и во букови шуми на [[надморска височина]] до 1.800 м.<ref name=FM/> ==Распространетост== Југоисточна Европа:<ref>[https://github.com/tdwg/wgsrpd/blob/master/109-488-1-ED/2nd%20Edition/TDWG_geo2.pdf {{aut|Brummitt, R.K.}} 2001. TDWG – World Geographical Scheme for Recording Plant Distributions, 2^nd Edition]</ref> Албанија, Бугарија, Грција, Италија, Југославија. ===Македонија=== Во Македонија, овој вид е научно забележан на следниве места:<ref name=FM/> * [[Скопска Црна Гора]] (Групче) * [[Шар Планина]] и [[Општина Маврово и Ростуше|Маврово]] (вклучувајќи ја и клисурата на [[Мавровска Река]]) * Планините [[Бистра (планина)|Бистра]], [[Дешат]] – [[Крчин]], [[Јабланица]], [[Галичица]], [[Пелистер]], [[Дудица]] и [[Кожуф]] * [[Дебар]] (село [[Баниште]]) * [[Кичево]] (врвовите [[Цоцан]] и [[Турла]]) == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рвр|Geranium reflexum}} {{Викивидови-ред|Geranium reflexum}} [[Категорија:Здравец]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] j3qgjn5x7641sy1pb636sb76urzd159 0 1399295 5601452 5589379 2026-07-28T17:13:59Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601452 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image= |genus=Geranium |species=aristatum |authority=[[Јозеф Франц Фрејн|Freyn]] & [[Паул Синтенис|Sint.]] }} '''Осилав здравец''' ({{langx|lat|Geranium aristatum}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[цветно растение]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Здравци|Geraniaceae]].<ref name="RHS_7860">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/7860/geranium-aristatum/details|title=''Geranium aristatum'' bearded cranesbill|last=<!--Not stated-->|date=2025|work=Find a plant|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=27 June 2025|quote=4 suppliers}}</ref> Потекнува од [[Балкански Полуостров|Балканот]]; Македонија, Јужна Албанија, Југозападна Бугарија и Северно-средишна Грција. Исправено [[повеќегодишно растение]] кое достигнува висина до 60 см, достапен е од комерцијални добавувачи, а Кралското хортикултурно друштво го смета за добро растение за привлекување опрашувачи.<ref name="RHS_7860" /> == Потекло на името == Името доаѓа од остриот, влакнест завршеток кај [[Чашкино ливче|чашкините ливчиња]] - [[осил]], на латински ''aristatum''. ==Опис== ===Општи одлики и стебло=== Осилавиот здравец е [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[тревесто растение]], високо 40 до 60 см, со дебел [[ризом]], препокриен со црвеникаво-кафеави остатоци од [[прилисник|прилисниците]] на базалните листови, со вретеновидно задебелени [[Корен|корења]] и со неколку стебла. [[Стебло|Стеблото]] е вертикално, аглесто, цевчесто, во долниот дел голо а во горниот дел со распорени долги влакна.<ref name=FM>{{наведена книга |title=ФЛОРА НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА, Том I, свеска 6 |last=Мицевски |first=Кирил |authorlink=Кирил Мицевски |author= |year=2005 |publisher= [[МАНУ]]|location=Скопје |isbn=9989-101-46-9 (св. 6) |page=1493-1494|pages=1433-1715 |url= |accessdate=5 јули 2026}}</ref> ===Листови=== [[Лист|Листовите]] се наспрамни, долните листови се со 2 до 2,5 пати подолги дршки од широчината на [[Лиска (лист)|лиските]], а горните листови се со покуси дршки од широчината на [[Лиска (лист)|лисната ламина]]. Листовите околу 3/4 се пересто насечени на 5 до 7 дела. Деловите на листовите се јајцевидно-ланцетни, во терминалниот дел насечени на 3 дела, а секој дел обично е двојно назабен. Назабените делови се тапо заострени, листовите од двете страни со четинесто прилегнати влакна, а запците на листовите завршуваат со една жлезда. Лисните дршки се со погусти долги распорени влакна, а прилисниците се линејни, со влакна по работ.<ref name=FM/> ===Соцветие и цвет=== [[Цвет|Цветовите]] се по два на заедничка дршка се развиваат во пазувите на листовите. Дршката на соцветието и [[Цветна дршка|дршките на цветовите]] се подолги од пазувниот лист и со густи распорени долги жлездести влакна. На границата помеѓу дршката на соцветието и дршките на цветовите присутни се 4 линејни [[Прицветник|брактеи]] со долг заострен врв и со долги влакна по работ.<ref name=FM/> ===Чашка и венче=== [[Чашка (ботаника)|Чашката]] е зелена или рубрифицирана, [[Чашкино ливче|чашкините ливчиња]] се елиптично-ланцетни, долги 9 до 10 мм, со 3 жили и 2 странични кои се појако или послабо развиени, со долги прости и жлездести влакна, како и многубројни мали приседнати жлезди, кои на врвот се тапи но завршуваат со едно шилесто продолжение долго 4 до 6 мм. Венчето е розово до светловиолетово, со темни виолетови жили, [[Венечно ливче|венечните ливчиња]] се долгнавесто-обратно-јајцевидни, долги 13 до 17 мм, заедно со чашката свртени наназад, во основата кусо клиновидни и со сноп од куси влакна по работ.<ref name=FM/> ===Прашници и плод=== [[Прашник|Прашниците]] се малку подолги од чашката, [[Прашников конец|филаментите]] во основата се јајцевидно проширени и со влакна по работ, а филаментите на внатрешниот круг се со распорени долги речиси четинести влакна до самиот врв. Долниот дел на плодните листови е црн, со долги распорени четинести бели влакна, а клунестиот дел со погусти мали полураспорени влакна и ретки долги жлездести влакна. Семките се темнокафеави со мрежеста структура по површината.<ref name=FM/> ==Живеалиште== Осилавиот здравец расте по влажни места, камењари, по рабовите на [[Шума|шумите]] (особено во [[бука|буковите]] шуми), на планинските [[Ливада|ливади]] и покрај планинските [[Поток|потоци]]. Се среќава во висински дијапазон од 1.000 до 2.650 метри надморска височина.<ref name=FM/> ==Распространетост== Југоисточна Европа:<ref>[https://github.com/tdwg/wgsrpd/blob/master/109-488-1-ED/2nd%20Edition/TDWG_geo2.pdf {{aut|Brummitt, R.K.}} 2001. TDWG – World Geographical Scheme for Recording Plant Distributions, 2^nd Edition]</ref> Албанија, Бугарија, Грција, Северозападен Балкан. ===Македонија=== Видот е широко распространет на македонските планини и е регистриран на следните места:<ref name=FM/> * [[Скопска Црна Гора]], * [[Јакупица]], * [[Шар Планина]], * [[Кораб]], * [[Бистра (планина)|Бистра]], * околината на Маврово (с. [[Врбен]]), * Горна Радика, * клисурата на [[Мавровска Река]], * [[Дешат]] ([[Крчин]]), * [[Јабланица]], * [[Галичица]], * [[Пелистер]], * [[Бигла (планина)|Бигла]], * [[Илинска Планина]], * [[Дудица]], * [[Беласица]] и др. == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Викивидови-ред|Geranium aristatum}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растенија опишани во 1897 година]] [[Категорија:Флора на Грција]] [[Категорија:Флора на Бугарија]] [[Категорија:Флора на Албанија]] [[Категорија:Здравец]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 2y4hzx75l0ryikbzpa5m99onaodq2q1 0 1399377 5601763 5592413 2026-07-29T09:48:52Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5601763 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Фоларин Балогун | image = [[Податотека:Folarin Balogun Australia v USA 19 June 2026-64.jpg|220п]] | fullname = Фоларин Џери Балогун<ref>{{cite web |url=http://www.thefa.com/-/media/files/thefaportal/governance-docs/registrations/july-2018.ashx |title=List of Players under Written Contract Registered Between 01/07/2018 and 31/07/2018 |publisher=The Football Association |page=4 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191024160503/http://www.thefa.com/-/media/files/thefaportal/governance-docs/registrations/july-2018.ashx |archive-date=October 24, 2019}}</ref> | height = {{height|m=1.78}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|2001|7|3}} | cityofbirth = [[Бруклин]] | countryofbirth = [[САД]]<ref>{{Cite news |last=Di Stasio |first=Arnaud |date=December 11, 2022 |title=Folarin Balogun: 'I'm going to make a decision soon' |publisher=Ligue 1 |url=https://www.ligue1.com/Articles/NEWS/2022/11/12/folarin-balogun-i-m-going-to-make-a-decision-soon |url-status=live |access-date=March 20, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230207085951/https://www.ligue1.com/Articles/NEWS/2022/11/12/folarin-balogun-i-m-going-to-make-a-decision-soon |archive-date=February 7, 2023}}</ref> | nationality = {{flagsport|ENG}} [[Англија]]<br>{{flagsport|USA}} [[САД]] (од 2023) | currentclub = {{Fb team Monaco}} | clubnumber = 9 | position = {{Football/MF}} | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Arsenal}} | years1 = 2020-2023 | caps1 = 2 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Arsenal}} | years2 = 2022 | caps2 = 18 | goals2 = 3 | clubs2 = →{{Fb team Middlesbrough}} | years3 = 2022-2023 | caps3 = 37 | goals3 = 21 | clubs3 = →{{Fb team Reims}} | years4 = 2023- | caps4 = 72 | goals4 = 24 | clubs4 = {{Fb team Monaco}} | nationalyears1 = 2018 | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 17 години|Англија 17]] | nationalyears2 = 2018 | nationalcaps2 = 4 | nationalgoals2 = 2 | nationalteam2 = {{flagsport|USA}} [[Фудбалска репрезентација на САД под 18 години|САД 18]] | nationalyears3 = 2018-2019 | nationalcaps3 = 10 | nationalgoals3 = 3 | nationalteam3 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 18 години|Англија 18]] | nationalyears4 = 2020 | nationalcaps4 = 1 | nationalgoals4 = 0 | nationalteam4 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 20 години|Англија 20]] | nationalyears5 = 2021-2022 | nationalcaps5 = 13 | nationalgoals5 = 7 | nationalteam5 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 21 година|Англија 21]] | nationalyears6 = 2023- | nationalcaps6 = 31 | nationalgoals6 = 12 | nationalteam6 = {{flagsport|USA}} [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]] }} '''Фоларин Џери Балогун''' (роден на [[3 јули]] [[2021]] година, во [[Бруклин]]) — [[САД|американскo]]-[[Англија|англиски]] [[фудбал]]ер, {{Football/FW/player}} на {{Fb team (N) Monaco}} и на [[Фудбалска репрезентација на САД|американската репрезентација]]. ==Биографија== Балогун е роден во [[Бруклин]], [[Њујорк (сојузна држава)|Њујорк]], од [[Јоруба]]-[[Нигерија|нигериски]] родители.<ref>{{Cite web |last=Chédeville |first=Damien |date=August 31, 2023 |title=All you need to know about Folarin Balogun |url=https://www.asmonaco.com/en/need-to-know-folarin-balogun/ |access-date=November 20, 2025 |website=AS Monaco |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ussoccer.com/players/b/folarin-balogun|title=Folarin Balogun &#124; USMNT &#124; Official U.S. Soccer Website|website=ussoccer.com}}</ref> Неговите родители живееле во [[Лондон]] и го посетиле [[Њујорк]] кога неговата мајка била бремена седми месец со него. Персоналот на авиокомпанијата не ѝ дозволил да се качи на семејниот повратен лет за Лондон поради безбедносни причини со напреднатата бременост, а Балогун подоцна се родил во Њујорк.<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/football/2026/06/13/usmnt-vs-paraguay-world-cup-2026-live-score-latest-updates/ |title= American hero is the boy who came through Arsenal’s academy|date=June 13, 2026 |first=James |last=Ducker|work=The Telegraph }}</ref> Тој се вратил во [[Англија]] со своите родители кога имал два месеци и израснал во Лондон.<ref>{{cite news |title=Mikel Arteta sends message to Arsenal contract rebel Folarin Balogun |url=https://metro.co.uk/2020/10/30/mikel-arteta-sends-message-to-arsenal-contract-rebel-folarin-balogun-13505305/ |access-date=November 3, 2020 |work=[[Metro (British newspaper)|Metro]] |date=October 30, 2020 |location=[[London]]}}</ref><ref name="ESPN2018">{{cite news |last1=Karen |first1=Mattias |title=U.S. under-18s call up promising Arsenal prospect Folarin Balogun |url=https://www.espn.com/soccer/arsenal/story/3605487/us-under-18s-call-up-promising-arsenal-prospect-folarin-balogun |access-date=November 3, 2020 |work=[[ESPN]] |date=August 20, 2018}}</ref><ref>{{cite news |last1=O'Halloran |first1=Connor |date=October 12, 2023 |title=Folarin Balogun's winding, fateful path to Monaco and USMNT |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/38640119/folarin-balogun-usmnt-monaco-arsenal-reims |access-date=September 15, 2025 |website=ESPN}}</ref> ==Технички карактеристики== Многу брз и вешт [[Напад (фудбал)#Централен напаѓач|централен напаѓач]], способен да напаѓа во длабочина.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.worldfootballscouting.com/giovani-talenti-del-2001/folarin-balogun-talento-inglese-classe-2001/|title=Folarin Balogun: talento inglese classe 2001|data=14 ottobre 2019}}</ref> Неговата посилна нога е десната, но може да шутира опасно и со левата. Неговата игра е многу едноставна, а меѓу главните квалитети по кои се издвојува се одличното движење во просторот, асистенциите, изведувањето на пенали, ударот од средна дистанца и моќниот шут.<ref>{{Cite web|url=https://www.thescoutingapp.com/blog/scouting-report-folarin-balogun-224|title=Scouting Report: Folarin Balogun|language=it|access-date=2026-02-19}}</ref> Има и добра индивидуална техника поради што се смета за еден од најдобрите напаѓачи во американскиот фудбал. ==Клупска кариера== ===Арсенал=== Балогун се приклучил на академијата на [[ФК Арсенал|Арсенал]] на осумгодишна возраст, откако бил скаутиран додека играл за неговиот претходен тим од Сандеј лигата, Алдерсбрук.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-us/news/arsenal-academy-update-smith-rowe-balogun-set-for/qu2ix5ne8n0i1cq2j6ulpyfvw|title=Arsenal academy update: Smith-Rowe, Willock & Balogun set for breakthrough campaign|first=Chris|last=Wheatley|website=[[Goal (website)|Goal]]|date=September 4, 2018|access-date=November 3, 2020}}</ref><ref name="YG">{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/young-gun-folarin-balogun|title=Young Gun: Folarin Balogun|publisher=Arsenal F.C.|date=July 12, 2018|access-date=March 29, 2019}}</ref> Пред да дојде на проба во Арсенал, тој бил на проби кај нивните ривали од Северен Лондон, [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем Хотспар]] и речиси потпишал за нив.<ref name="YG" /> Во 2017 година, Балогун беше составен дел од тимот на [[ФК Арсенал резерви и академија|Арсенал под 16 години]] предводен од [[Тревор Бамстед]], кој го освоил Купот „[[Лиам Брејди]]“, победувајќи ги [[ФК Бајерн Минхен|Бајерн Минхен]], [[ФК Манчестер Јунајтед резерви и академија|Манчестер Јунајтед]] и [[Младински сектор на ФК Јувентус|Јувентус]].<ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/news-archive/20170403/under-16s-lift-liam-brady-cup|title=Under-16s lift Liam Brady cup|publisher=Arsenal F.C.|date=April 3, 2017|access-date=February 7, 2023}}</ref> Во февруари 2019 година, тој го потпишал првиот професионален договор со клубот.<ref>{{Cite news|url=https://www.pulse.ng/sports/football/folarin-balogun-of-nigerian-descent-signs-professional-contract-with-arsenal/phb0e9z|title=Nigerian born Folarin Balogun signs professional contract with Arsenal|first=Tosin|last=Abayomi|date=February 14, 2019|access-date=March 29, 2019|newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref> Во јули 2020 година, откако не успеал да се договори за нов договор со Арсенал, тој бил поврзуван со трансфер надвор од клубот, особено по испратената понудата за трансфер од [[ФК Брентфорд|Брентфорд]] вредна 8 милиони фунти.<ref>{{cite news|url=https://metro.co.uk/2020/07/03/folarin-balogun-appears-confirm-arsenal-exit-instagram-failing-agree-new-contract-12940127/|title=Folarin Balogun appears to confirm Arsenal decision on Instagram|newspaper=[[Metro (British newspaper)|Metro]]|publisher=[[DMG Media]]|date=July 3, 2020|access-date=November 3, 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11670/12040157/folarin-balogun-arsenal-demand-8m-for-brentford-target|title=Folarin Balogun: Arsenal demand £8m for Brentford target|first=Lyall|last=Thomas|website=[[Sky Sports]]|date=July 31, 2020|access-date=November 3, 2020}}</ref> На 29 октомври 2020 година, Балогун го направил своето деби за првиот тим на Арсенал, влегувајќи како замена во 74-тата минута од натпреварот од групната фаза на [[УЕФА Лига Европа 2020-2021|Лига Европа]] против [[ФК Дандолк|Дандолк]].<ref name="auto3">{{cite web|url=https://www.football.london/arsenal-fc/players/balogun-arsenal-debut-dundalk-win-19190423|title='Better than Firmino!' – Arsenal fans go nuts after Mikel Arteta's Folarin Balogun decision|first=George|last=Smith|website=[[Football.london]]|date=October 29, 2020|access-date=November 3, 2020}}</ref><ref name="2020-21">{{soccerbase season|116944|2020|access-date=November 26, 2020}}</ref> На 26 ноември, тој го постигнал својот прв сениорски гол, во друг натпреваар од групната фаза на Лигата на Европа против [[ФК Молде|Молде]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/55071648|title=Molde 0-3 Arsenal: Nicolas Pepe praised by Mikel Arteta|website=BBC Sport|date=November 26, 2020|access-date=November 26, 2020}}</ref><ref name="2020-21" /> На 26 април 2021 година, Балогун потпишал нов долгорочен договор со клубот.<ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/folarin-balogun-signs-new-long-term-contract|title=Folarin Balogun signs new long-term contract|publisher=Arsenal F.C.|date=April 26, 2021|access-date=April 26, 2021}}</ref> На 13 август, Балогун го имал своето деби во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] во поразот со 2–0 од Брентфорд.<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/athletic/4202750/2021/08/13/folarin-balogun-starts-his-first-premier-league-game-for-arsenal-vs-brentford/|title=Folarin Balogun starts his first Premier League game for Arsenal vs Brentford|first=Art|last=de Roché|publisher=[[The Athletic]]|date=August 13, 2021|access-date=August 13, 2021}}</ref> ===Мидлсбро и Ремс=== На 12 јануари 2022 година, тој се приклучил на екипата на [[ФК Мидлсбро|Мидлсбро]] во [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип|Чемпионшип]] на позајмица до крајот на сезоната.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/59966748|title=Arsenal loan striker Balogun to Boro|website=BBC Sport|date=January 12, 2022|access-date=January 12, 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/folarin-balogun-joins-middlesbrough-loan|title=Folarin Balogun joins Middlesbrough on loan|publisher=Arsenal F.C.|date=January 12, 2022|access-date=January 12, 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mfc.co.uk/news/folarin-balogun-joins-boro-on-loan|title=Folarin Balogun Joins Boro On Loan|publisher=Middlesbrough F.C.|date=January 12, 2022|access-date=January 12, 2022}}</ref> На 8 март, тој го постигнал својот прв гол во дресот на „Боро“ во поразот од 4–1 од [[ФК Шефилд Јунајтед|Шефилд Јунајтед]],<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/59787646|title=Sheffield United 4-1 Middlesbrough: Chris Wilder's return to Bramall Lane ends in heavy defeat|website=BBC Sport|date=March 8, 2022|access-date=May 31, 2025}}</ref> и подоцна постигнал гол во две последователни победи над [[ФК Бирмингем Сити|Бирмингем Сити]] и [[ФК Питерборо Јунајтед|Питерборо Јунајтед]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/60656890|title=Birmingham City 0-2 Middlesbrough: Boro move back into top six with routine win|website=BBC Sport|date=March 15, 2022|access-date=May 31, 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/60883486|title=Peterborough United 0-4 Middlesbrough: Boro win boosts play-off hopes|website=BBC Sport|date=April 2, 2022|access-date=May 31, 2025}}</ref> Во август 2022 година, тој се преселил на позајмица во францускиот клуб [[ФК Ремс|Ремс]].<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/folarin-balogun-joins-stade-de-reims-loan|title=Folarin Balogun joins Stade de Reims on loan|publisher=Arsenal F.C.|date=August 3, 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.standard.co.uk/sport/football/arsenal-transfer-news-balogun-reims-loan-b1016474.html|title=Arsenal confirm exit as clear-out continues but striker will be back|first=George|last=Flood|date=August 3, 2022|website=Evening Standard}}</ref> Балогун постигна гол на своето деби за клубот на 7 август, во поразот со 4–1 од [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]]; во истиот натпревар, друг позајмен играч од Арсенал, [[Нуно Тавареш]], исто така на своето деби, постигнал гол за Марсеј.<ref>{{cite web|url=https://www.90min.com/posts/marseille-4-1-reims-arsenal-loanees-nuno-tavares-folarin-balogun-grab-debut-goals|title=Marseille 4-1 Reims: Arsenal loanees Nuno Tavares & Folarin Balogun grab debut goals|website=90min|date=August 7, 2022|access-date=January 31, 2023}}{{Мртва_врска|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> На 29 јануари 2023 година, Балогун постигнал гол во судиското продолжение за да спаси бод за својот тим во ремито 1–1 на гости против лидерот во првенството [[ФК Париз Сен Жермен|Париз Сен Жермен]].<ref name=PSGgoal>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/64448519|title=Paris Saint Germain 1-1 Reims|website=BBC Sport|date=January 29, 2023|access-date=January 31, 2023}}</ref> Тоа бил неговиот единаесетти гол во [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] во текот на [[Лига 1 (Франција) 2022–2023|сезоната 2022-2023]], повеќе од кој било друг играч на возраст од 21 година или помалку во петте најдобри европски лиги.<ref name=PSGgoal /> Три дена подоцна, Балогун го постигнал својот прв [[хет-трик]] во кариерата во победата од 4–2 над {{Fb team (N) Lorient}}, стигајќи до својот четиринаесетти сезонски гол во првенството,<ref>{{cite web|last=Stroud|first=James|url=https://www.givemesport.com/88111409-folarin-balogun-arsenal-loanee-scores-superb-hat-trick-in-reims-v-lorient|title=FolarinBalogun: Arsenal loanee scores superb hat-trick in Reims v Lorient|website=GiveMeSport|date=February 1, 2023|access-date=February 1, 2023}}</ref> со што избил на првата позиција на листата на стрелците во тој момент.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/64515741|title='Arsenal's headache' - the youngster outscoring Mbappe|website=BBC Sport}}</ref> Тој ја завршил сезоната со 21 постигнат гол, како четврти најдобар стрелец во лигата.<ref name=":B">{{cite web |url=https://www.goal.com/en/news/usmnt-folarin-balogun-21st-ligue-1-goal-reims/bltf84ad71c876069be |title=USMNT hopeful Folarin Balogun scores 21st Ligue 1 goal for Reims in final game of season |publisher=Goal.com |date=June 3, 2023 }}</ref> По враќањето во Арсенал во летото 2023 година, Балогун изјавил дека нема повторно да оди на позајмица и сака траен трансфер.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/articles/c7211lvjk87o|title=Arsenal: 'I definitely won't go on loan again' - Folarin Balogun|date=June 19, 2023|website=BBC Sport}}</ref> Голем интерес за него покажале неколку екипи како [[ФК Челси|Челси]], [[ФК Интер|Интер]] и [[ФК Монако|Монако]].<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/66598324|title=Chelsea, Inter and Monaco enquire about Balogun|website=BBC Sport}}</ref> ===Монако=== На 30 август 2023 година, Балогун потпишал петгодишен договор со [[ФК Монако|Монако]],<ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 30, 2023 |title=Folarin Balogun is Monegasque! |url=https://www.asmonaco.com/en/folarin-balogun-is-a-monegasque/ |access-date= |publisher=AS Monaco |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/66664738|title=Monaco sign Balogun for £35m from Arsenal|website=BBC Sport}}</ref> за пријавена сума од 30 милиони евра, која би можела да се зголеми на 40 милиони евра со бонусите.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 30, 2023 |title=Folarin Balogun é reforço do AS Monaco por 30 milhões de euros |trans-title=Folarin Balogun is AS Monaco's reinforcement for 30 million euros |url=https://bolanarede.pt/especial-bola-na-rede/ultima-hora/folarin-balogun-e-reforco-do-as-monaco-por-30-milhoes-de-euros/ |access-date= |website=Bola na Rede |language=pt-PT}}</ref> На 2 септември, тој го одиграл својот прв натпревар за Монако, влегувајќи во игра како замена против {{Fb team (N) Lens}}. За време на натпреварот, тој го добил жолт картон за симулација обидувајќи се да заработи пенал.<ref>{{Cite web |title=Monaco cruise to victory against Lens |url=https://www.ligue1.com/Articles/Match-Reports/2023/09/02/monaco-cruise-to-victory-against-lens-golovin-minamino-balogun |access-date=September 3, 2023 |website=Ligue1 COM |language=en}}</ref> На 17 септември, тој го постигнал својот прв првенствен гол за Монако, по три минути откако влегол од клупата во ремито 2–2 против Лорјан.<ref>{{Cite web |date=September 17, 2023 |title=WATCH: USMNT star Folarin Balogun scores first goal for Monaco within three minutes of stepping off the bench against Lorient {{!}} Goal.com |url=https://www.goal.com/en/lists/watch-usmnt-star-folarin-balogun-scores-first-goal-monaco-lorient/bltc0059e89b795b01b |access-date=September 17, 2023 |website=www.goal.com |language=en}}</ref> На 22 септември, тој го имал својот прв старт за клубот, во натпревар во кој промашил два пенали во поразот со 1–0 од [[ФК Ница|Ница]].<ref>{{cite web |url=https://www.goal.com/en/lists/usmnt-folarin-balogun-nice-penalties/bltc0f06a8c535a7951 |title=Disastrous first start for Folarin Balogun! USMNT star fails twice from penalty spot in first start as Monaco fall to Nice |publisher=Goal.com |date=September 22, 2023 }}</ref> Во сезоната 2024–2025, Балогун претрпел серија повреди поради кои пропуштил поголем дел од сезоната. На 3 мај 2025 година, тој постигна гол во својот прв старт по враќањето од повреда, во победата од 3–1 над [[ФК Сент-Етјен|Сент-Етјен]].<ref>{{Cite web |date=May 3, 2025 |title=U.S. duo Balogun, Dike net 1st goals since injuries |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/44985225/usa-folarin-balogun-goal-monaco-injury |access-date=May 4, 2025 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> [[File:Balogun asse asm 2425.png|thumb|upright|Балогун со [[ФК Монако|Монако]] во 2025]] На 4 ноември 2025 година, тој го постигнал својот прв гол во кариерата во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]], обезбедувајќи ја победата со 0–1 на гостувањето кај [[ФК Боде/Глимт|Боде/Глимт]].<ref>{{cite web |url=https://www.espn.co.uk/football/story/_/id/46850717/usmnt-balogun-scores-first-ucl-goal-monaco-win |title=USMNT's Balogun scores first UCL goal in Monaco win |publisher=ESPN |date=November 4, 2025 }}</ref> На 17 февруари, во првиот натпревар од плејоф рундата на Лигата на шампионите, Балогун постигнал два гола во првото полувреме против [[ФК Париз Сен Жермен|Париз Сен Жермен]], иако Монако на крајот загубил со 2–3.<ref>{{Cite web |title=USA's Folarin Balogun Scores First-Half Brace Against PSG In Champions League |url=https://www.foxsports.com/stories/soccer/usas-folarin-balogun-scores-first-half-brace-against-psg-champions-league |access-date=April 10, 2026 |website=www.foxsports.com |language=en-US}}</ref> Еден месец подоцна, на 6 март, тој постигнал уште еден гол и забележал асистенција во првенствениот натпревар против ПСЖ, во кој Монако победил со 3–1.<ref>{{Cite web |title=PSG 1-3 Monaco (Mar 6, 2026) Game Analysis |url=https://www.espn.com/soccer/report/_/gameId/746635 |access-date=April 10, 2026 |website=ESPN |language=en}}</ref> Почнувајќи од 21 февруари, тој постигнал голови во осум последователни првенствени натпревари (притоа учествувајќи во акциите за 10 голови на тимот во последните 10 натпревари). Со ова, тој го изедначил рекордот на [[Килијан Мбапе]] од [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] (8 натпревари) за постигнати голови во низа во петте најдобри европски лиги за сезоната 2025–2026.<ref name=":2">{{Cite web |title=Folarin Balogun is the Bang & Olufsen MVP of the AS Monaco season! {{!}} AS Monaco |url=https://www.asmonaco.com/en/news/folarin-balogun-elu-mvp-de-la-saison-de-l-as-monaco-by-bang-olufsen#:~:text=AS%20Monaco%20App-,Folarin%20Balogun%20is%20the%20Bang%20&%20Olufsen%20MVP%20of%20the%20AS,Bang%20&%20Olufsen%20by%20Monaco%20supporters. |access-date=May 30, 2026 |website=www.asmonaco.com}}</ref> Исто така, Балогун бил на само еден гол од поставување на рекорд за најмногу постигнати голови во серија во Лига 1 во 21-от век.<ref>{{Cite web |date=April 19, 2026 |title=Balogun continues Monaco scoring streak, Rennes boost Champions League hopes |url=https://www.rfi.fr/en/sports/20260419-balogun-continues-monaco-scoring-streak-rennes-boost-champions-league-hopes |access-date=April 19, 2026 |website=RFI |language=en}}</ref> Балогун ја завршил сезоната 2025–2026 како најдобар стрелец на Монако со 19 гола и четири асистенции во сите натпреварувања и четврти најдобар стрелец во Лига 1 со 13 гола.<ref>{{Cite web |title=Ligue 1 McDonald's Standings undefined/NaN - French Championship |url=https://ligue1.com/en/competitions/ligue1mcdonalds/standings?ranking=scorers |access-date=May 24, 2026 |website=Ligue 1 |language=en}}</ref> По завршување на сезоната, тој бил прогласен за [[Играч на сезоната на Монако]].<ref name=":2" /> ==Репрезентативна кариера== Роден во САД од нигериски родители,<ref>{{cite news |last1=Okeleji |first1=Oluwashina |title=Nigeria yet to approach Arsenal's Folarin Balogun |url=https://www.bbc.com/sport/football/47651821 |access-date=November 3, 2020 |website=BBC Sport |date=March 21, 2019}}</ref> и израснат во Англија, Балогун имал право да игра за репрезентациите на [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]], [[Фудбалска репрезентација на Англија|Англија]] и [[Фудбалска репрезентација на Нигерија|Нигерија]] пред да ја донесе конечната одлука во летото 2023 да игра за САД.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2023/may/25/folarin-balogun-chose-the-us-over-england-he-may-have-created-a-2026-contender|title=Folarin Balogun chose the US over England. He may have created a 2026 contender|first=Eric|last=Wynalda|date=May 25, 2023|via=The Guardian}}</ref> Тој играл за младите англиски репрезентации [[Фудбалска репрезентација на Англија под 17 години|под 17]], [[Фудбалска репрезентација на Англија под 18 години|под 18]], [[Фудбалска репрезентација на Англија под 20 години|под 20]] и [[Фудбалска репрезентација на Англија под 21 година|под 21 година]], како и за [[Фудбалска репрезентација на САД под 18 години|американската репрезентација под 18 години]]. На 1 јуни 2023 година, за првпат бил повикан во [[Фудбалска репрезентација на САД|сениорската репрезентација на САД]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ussoccer.com/stories/2023/06/callaghan-selects-24-player-biosteel-usmnt-training-camp-roster-ahead-of-concacaf-nations-league |title=24 player biosteel USMNT training camp roster |website=ussoccer.com|access-date=June 1, 2023|date=June 1, 2023}}</ref> Дебитирал за најдобриот американски тим 14 дена подоцна, во натпреварот од полуфиналето на [[КОНКАКАФ Лига на нации 2022-2023|КОНКАКАФ Лигата на нации]], во кој американците го победиле {{NazNB|FUrep|MEX}} со 3-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/balogun-debuts-usa-during-win-over-mexico|title=Balogun debuts for USA during win over Mexico|date=2023-07-13|language=en|access-date=2023-06-28}}</ref> Тој го постигнал својот прв гол за репрезентацијата три дена подоцна во финалето на натпреварувањето, во кое ја победиле {{NazNB|FUrep|CAN}} со 2-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbssports.com/soccer/news/usmnt-vs-canada-folarin-balogun-notches-first-goal-for-usa-in-concacaf-nations-league-final/|title=USMNT vs. Canada: Folarin Balogun notches first goal for USA in Concacaf Nations League final|date=2023-06-19|language=en|access-date=2023-06-28}}</ref> [[File:Jacob Italiano Folarin Balogun Australia v USA 19 June 2026-167.jpg|thumb|left|Балогун (десно) играјќи за САД, во дуел со [[Џејкоб Италијано]] од {{NazNB|FUrep|AUS}}]] Во 2024 година, тој бил меѓу играчите повикани за [[Копа Америка 2024|Копа Америка]], турнир на кој постигнал два гола, против {{NazNB|FUrep|BOL}}<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40417439/copa-america-2024-usa-christian-pulisic-leader-bolivia|website=www.espn.com|access-date=2026-06-13}}</ref> и {{NazNB|FUrep|PAN}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40445847/player-ratings-tim-weah-red-sets-usmnt-back-folarin-balogun-effort|website=www.espn.com|access-date=2026-06-13}}</ref> На 18 мај 2026, тој бил повикан од селекторот [[Маурисио Почетино]] за [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]].<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/usa-squad-announcement-mauricio-pochettino|website=www.fifa.com|access-date=2026-06-13}}</ref> На 12 јуни, во првиот натпревар од [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д|групната фаза]] против [[Фудбалска репрезентација на Парагвај|Парагвај]], добиен со 4-1, тој постигнал два гола први за него на Мундијалите.<ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.eurosport.it/calcio/mondiali/2026/show-degli-stati-uniti-4-1-al-paraguay-pulisic-scatenato-ma-infortunato-doppietta-di-balogun.-come-andata_sto23309112/story.shtml|title=Show degli Stati Uniti: 4-1 al Paraguay, doppietta di Balogun, Pulisic si ferma|sito=Eurosport|data=2026-06-13|access-date=2026-06-13}}</ref><ref>{{Cite web|language=it-IT|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/speciale/mondiali-2026/mondiali-2026-usa-paraguay-risultato-cronaca-gol_113142038-202602k.shtml|title=Mondiali 2026, esordio da sogno per gli Usa: travolto il Paraguay 4-1 a Los Angeles|website=www.sportmediaset.mediaset.it|access-date=2026-06-13}}</ref> На 1 јули, тој го постигнал првиот гол во натпреварот од [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#САД - Босна и Херцеговина|шеснаесттинафиналето]], добиен со 2-0 против {{NazNB|FUrep|BIH}};<ref name=":7">{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/speciale/mondiali-2026/balogun-etillman-spingono-gli-usa-bosnia-eliminata-ora-ottavi-con-il-belgio_113889501-202602k.shtml|title=Balogun e Tillman spingono gli Usa: Bosnia eliminata, ora ottavi con il Belgio|accesso=2026-07-02}}</ref> сепак, во истиот натпревар, тој бил исклучен во 64-тата минута откако добил директен црвен картон по еден опасен старт врз глуждот на босанскиот дефанзивец [[Тарик Мухаремовиќ]].<ref name=":7" /> Четири дена подоцна, неговата суспензија била укината од [[ФИФА]], со што Балогун добил можност да му биде на располагање на селекторот Почетино пред осминафиналниот натпревар на турнирот,<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/it/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/usa-belgio-folarin-balogun-mondiali|title=Balogun ci sarà per USA-Belgio|access-date=2026-07-06}}</ref> иако таквата одлука наишла на силни критики, меѓудругото и затоа што во истата бил вмешан и [[Претседател на САД|Претседателот на САД]], [[Доналд Трамп]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ilpost.it/2026/07/06/critiche-fifa-annullamento-squalifica-balogun-mondiali/|title=Le critiche alla FIFA per l'annullamento della squalifica di Balogun ai Mondiali|date=2026-07-06|access-date=2026-07-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/mondiali/2026/07/06/malago-balogun-squalifica-mondiali-italia-ct-dt|title=Malagò: 'Caso Balogun ha evidente sapore politico'|date=2026-07-06|access-date=2026-07-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ilfattoquotidiano.it/2026/07/06/mondiali-paradosso-balogun-trump-lo-vuole-in-campo-ma-con-la-sua-legge-non-sarebbe-mai-stato-americano-ius-soli/8440686/|title=Il paradosso Balogun, il centravanti graziato dalla Fifa: Trump lo vuole in campo, ma con la sua legge non sarebbe mai stato americano|date=2026-07-06|access-date=2026-07-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tgcom24.mediaset.it/mondo/mondiali-folarin-balogun-squalifica-commissione-ue_114078959-202602k.shtml|title=Caso Balogun, interviene la Commissione Ue: "Scelta che mina l'autonomia dello sport" {{!}} Trump: "Ho parlato con Infantino, non era fallo"|access-date=2026-07-06}}</ref> Сепак, САД и со Балогун на теренот го загубиле следниот натпревар од [[Фудбалска репрезентација на Белгија|Белгија]] со 4-1.<ref>{{Cite web|language=it-IT|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Mondiali/07-07-2026/usa-belgio-live-risultato-e-marcatori-mondiali.shtml|title=Balogun stecca, CdK e Lukaku asfaltano gli Usa. E Romelu balla la Trump dance. Ai quarti Belgio-Spagna|website=La Gazzetta dello Sport|date=2026-07-07|access-date=2026-07-07}}</ref><ref>{{Cite web|language=it|author=Agenzia ANSA|url=https://www.ansa.it/sito/notizie/sport/calcio/speciali/mondiale-calcio-2026/2026/07/07/mondiali-flop-balogun.-gli-usa-di-trump-perdono-faccia-e-partita-con_45ee3df1-7a4c-4a14-8568-0364db27112d.html|titolo=Mondiali: Flop Balogun. Gli Usa di Trump perdono faccia e partita con il Belgio - Mondiali 2026 - Ansa.it|website=Agenzia ANSA|date=2026-07-07|access-date=2026-07-07}}</ref><ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.ilpost.it/flashes/belgio-stati-uniti-overturn-this-balletto-donald-trump-lukaku-le-soir-caso-balogun-infantino/|title=Il Belgio ci tiene a far sapere a Trump di aver battuto gli Stati Uniti ai Mondiali di calcio|sito=Il Post|date=2026-07-07|access-date=2026-07-07}}</ref> === Хронологија на репрезентативните настапи === {{Репрезентативни настапи|USA}} {{Cronopar|15-6-2023|Парадајс|USA|3|0|MEX|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2022-2023|Semifinale|13={{suboff|74}}|14=Парадајс (Невада)}} {{Cronopar|18-6-2023|Парадајс|CAN|0|2|USA|1|КОНКАКАФ Лига на нации|2022-2023|Finale|13={{suboff|76}}|14=Парадајс (Невада)}} {{Cronopar|9-9-2023|Сент Луис|USA|3|0|UZB||Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|12-9-2023|Сент Пол|USA|4|0|OMA|1|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|14-10-2023|Ист Хартфорд|USA|1|3|DEU|-|Пријателска|13={{suboff|66}}}} {{Cronopar|17-10-2023|Нешвил|USA|4|0|GHA|1|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|16-11-2023|Остин|USA|3|0|TTO|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2023-2024|Четвртфинале}} {{Cronopar|21-11-2023|Порт оф Спејн|TTO|2|1|USA|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2023-2024|Четвртфинале|13={{yel|83}}}} {{Cronopar|21-3-2024|Арлингтон|USA|3|1|JAM|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2023-2024|Полуфинале|dts|13={{suboff|63}}|14=Арлингтон (Тексас)}} {{Cronopar|24-3-2024|Арлингтон|USA|2|0|MEX|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2023-2024|Финале|13={{subon|66}}|14=Арлингтон (Тексас)}} {{Cronopar|8-6-2024|Ландовер|USA|1|5|COL|-|Пријателска|13={{subon|72}}|14=Ландовер (Мериленд)}} {{Cronopar|12-6-2024|Орландо|USA|1|1|BRA|-|Пријателска|13={{subon|64}}|14=Орландо (Флорида)}} {{Cronopar|23-6-2024|Арлингтон|USA|2|0|BOL|1|Копа Америка|2024|Прва фаза|13={{suboff|65}}|14=Арлингтон (Тексас)}} {{Cronopar|27-6-2024|Атланта|PAN|2|1|USA|1|Копа Америка|2024|Прва фаза|13={{suboff|72}}}} {{Cronopar|1-7-2024|Канзас Сити|USA|0|1|URU|-|Копа Америка|2024|Прва фаза|13={{suboff|41}}|14=Канзас Сити (Мисури)}} {{Cronopar|7-9-2024|Канзас Сити|USA|1|2|CAN|-|Пријателска|13={{yel|53}} {{suboff|82}}|14=Канзас Сити (Канзас)}} {{Cronopar|10-9-2024|Синсинати|USA|1|1|NZL|-|Пријателска}} {{Cronopar|6-9-2025|Харисон|USA|0|2|KOR|-|Пријателска|13={{subon|62}}|14=Харисон (Њу Џерзи)}} {{Cronopar|9-9-2025|Колумбус|USA|2|0|JPN|1|Пријателска|13={{suboff|79}}|14=Колумбус (Охајо)}} {{Cronopar|10-10-2025|Остин|USA|1|1|ECU|1|Пријателска|13={{suboff|81}}}} {{Cronopar|14-10-2025|Комерс Сити|USA|2|1|AUS|-|Пријателска|13={{subon|64}}}} {{Cronopar|15-11-2025|Честер|USA|2|1|PAR|1|Пријателска|13={{suboff|75}}|14=Честер (Пенсилванија)}} {{Cronopar|18-11-2025|Тампа|USA|5|1|URU|-|Пријателска|13={{subon|60}} {{yel|76}}}} {{Cronopar|28-3-2026|Атланта|USA|2|5|BEL|-|Пријателска|13={{suboff|71}}}} {{Cronopar|31-3-2026|Атланта|USA|0|2|PRT|-|Пријателска|13={{subon|67}}}} {{Cronopar|31-5-2026|Шарлот|USA|3|2|SEN|1|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|6-6-2026|Чикаго|USA|1|2|GER|-|Пријателска|13={{suboff|72}}}} {{Cronopar|12-6-2026|Инглвуд|USA|4|1|PAR|2|Светско првенство|2026|Прва фаза|13={{suboff|72}}|14=Инглвуд (Калифорнија)|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#САД - Парагвај|детали]]}} {{Cronopar|19-6-2026|Сиетл|USA|2|0|AUS|-|Светско првенство|2026|Прва фаза|13={{yel|89}} {{suboff|90+6}}|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#САД - Австралија|детали]]}} {{Cronopar|1-7-2026|Санта Клара (Калифорнија)|USA|2|0|BIH|1|Светско првенство|2026|Шеснаесттинафинале|13={{sent off|0|64}}|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#САД - Босна и Херцеговина|детали]]}} {{Cronopar|6-7-2026|Сиетл|USA|1|4|BEL|-|Светско првенство|2026|Осминафинале|13={{suboff|90+2}}|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#САД - Белгија|детали]]}} {{Cronofin|31|12}} ==Статистика== === Клупска статистика === ''Статистиката е ажурирана на 1 јуни 2026'' {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- || [[ФК Арсенал сезона 2020-2021|2020-2021]] || rowspan="2" |{{flagsport|ENG}} {{Fb team (N) Arsenal}} || [[Премиер лига на Англија 2020-2021|ПЛ]] || 0 || 0 || [[ФА куп 2020-2021|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2020-2021|ЛК]] || 0+1 || 0 || [[УЕФА Лига Европа 2020-2021|ЛЕ]] || 5 || 2 || [[ФА Комјунити Шилд 2020|КШ]]|| 0 || 0 || 6 || 2 |- || [[ФК Арсенал сезона 2021-2022|2021-gen. 2022]] || [[Премиер лига на Англија 2021-2022|ПЛ]] || 2 || 0 || [[ФА куп 2021-2022|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2021-2022|ЛК]] || 0+2 || 0 || || - || - || || - || - || 4 || 0 |- ! colspan="3" |Вкупно Арсенал || 2 || 0 || || 3 || 0 || || 5 || 2 || || - || - || 10 || 2 |- || [[ФК Мидлсбро сезона 2021-2022|јан.-јун. 2022]] || {{flagsport|ENG}} {{Fb team (N) Middlesbrough}} || [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип 2021-2022|ФЛЧ]] || 18 || 3 || [[ФА куп 2021-2022|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2021-2022|ЛК]] || 3+2 || 0 || || - || - || || - || - || 23 || 3 |- || [[ФК Ремс сезона 2022-2023|2022-2023]] || {{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) Reims}} || [[Лига 1 (Франција) 2022-2023|Л1]] || 37 || 21 || [[Фудбалски куп на Франција 2022-2023|КФ]] || 2 || 1 || || - || - || || - || - || 39 || 22 |- || [[ФК Монако сезона 2023-2024|2023-2024]] || rowspan="3" | {{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) Monaco}} || [[Лига 1 (Франција) 2023-2024|Л1]] || 29 || 7 || [[Фудбалски куп на Франција 2023-2024|КФ]] || 3 || 1 || || - || - || || - || - || 32 || 8 |- || [[ФК Монако сезона 2024-2025|2024-2025]] || [[Лига 1 (Франција) 2024-2025|Л1]] || 13 || 4 || [[Фудбалски куп на Франција 2024-2025|КФ]] || 0 || 0 || [[УЕФА Лига на конференции 2024-2025|ЛК]] || 3 || 0 || [[Суперкуп на Франција 2024|СФ]]|| 0 || 0 || 16 || 4 |- || [[ФК Монако сезона 2025-2026|2025-2026]] || [[Лига 1 (Франција) 2025-2026|Л1]] || 30 || 13 || [[Фудбалски куп на Франција 2025-2026|КФ]] || 3 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2025-2026|ЛШ]] || 10 || 5 || - || - || - || 43 || 19 |- ! colspan="3" | Вкупно Монако || 72 || 24 || || 6 || 2 || || 13 || 5 || || 0 || 0 || 91 || 31 |- ! colspan="3" | Вкупно во кариерата || 129 || 49 || || 16 || 3 || || 18 || 7 || || 0 || 0 || 163 || 58 |} ==Титули== ===Репрезентативни=== ;{{flagsport|USA}} САД *'''[[КОНКАКАФ Лига на нации]]''' : 2 : 2019-2020, 2022-2023 ===Поединечни=== *Играч на сезоната на [[ФК Монако|Монако]]: 2025-2026<ref name=":2"/> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=САД |image3= Flag of United States.svg }} *[https://www.soccerway.com/player/balgun-folarin/rVZLmUsU/ Фоларин Балогун на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/folarin-balogun/profil/spieler/503770 Фоларин Балогун на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/282643/folarin-balogun Фоларин Балогун на espn] *[https://www.whoscored.com/players/384065/show/folarin-balogun Фоларин Балогун на whoscored] {{Состав на САД на СП фудбал 2026}} {{Navboxes |bg = gold |fg = black |bordercolor = solid 1px #000; |title = Награди |list1 = {{Играч на сезоната на ФК Монако}} }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Балогун, Фоларин}} [[Категорија:Луѓе од Бруклин]] [[Категорија:Родени во 2001 година]] [[Категорија:Американски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Арсенал]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Мидлсбро]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Монако]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] biv2y8shh58ax6yu9a3uhvp8q7eno85 0 1399450 5601450 5590218 2026-07-28T17:12:59Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601450 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=Knolliger Storchschnabel (Geranium tuberosum) 5624.JPG |image_caption=Цвет |image2=Edwards' botanical register, or, Ornamental flower-garden and shrubbery .. (1829-1847) (21147896036).jpg |image2_caption=Ботаничка илустрација |genus=Geranium |species=tuberosum|authority=[[Карл Линеј|L.]] |synonyms_ref=<ref name="POWO_373774-1" />|synonyms={{Collapsible list| *''Geranium radicatum'' {{small|M.Bieb.}} *''Geranium stepporum'' {{small|P.H.Davis}} *''Geranium tuberosum'' f. ''angustilobum'' {{small|Woronow}} *''Geranium tuberosum'' subsp. ''deserti-syriacum'' {{small|P.H.Davis}} *''Geranium tuberosum'' var. ''incisodentatum'' {{small|Woronow}} *''Geranium tuberosum'' var. ''linearifolium'' {{small|Boiss.}} *''Geranium tuberosum'' subsp. ''linearifolium'' {{small|(Boiss.) P.H.Davis}} *''Geranium tuberosum'' subsp. ''micranthum'' {{small|Schönb.-Tem.}} *''Geranium tuberosum'' var. ''pinnatifidum'' {{small|Woronow}} *''Geranium tuberosum'' var. ''radicatum'' {{small|Kuntze}} *''Geranium tuberosum'' var. ''ramosum'' {{small|Lindl.}} *''Geranium tuberosum'' var. ''sefidianum'' {{small|Pau}} }}}} '''Кртолест здравец''' ({{langx|lat|Geranium tuberosum}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[цветно растение]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Здравци|Geraniaceae]]. Потекнува од [[Средоземјето]], [[Кавказ]] и [[Западна Азија]]. Кралското хортикултурно друштво го смета за добро растение за привлекување опрашувачи и е широко достапно од комерцијални добавувачи.<ref name="POWO_373774-1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/7939/i-geranium-tuberosum-i/details|title=''Geranium tuberosum'' tuberous-rooted cranesbill|date=2023|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=5 January 2023|quote=11 suppliers}}</ref> Постојат голем број достапни сорти, вклучувајќи ги „Rosie's Mauve“ и „Richard Hobbs“.<ref name="RHS_307169">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/307169/geranium-tuberosum-rosie-s-mauve/details|title=''Geranium tuberosum'' 'Rosie's Mauve'|date=2023|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=5 January 2023|quote=2 suppliers}}</ref> <ref name="RHS_317162">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/317162/geranium-tuberosum-richard-hobbs/details|title=''Geranium tuberosum'' 'Richard Hobbs'|date=2023|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=5 January 2023|quote=1 suppliers}}</ref> == Опис == === Општи одлики и стебло === Кртолестиот здравец е [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[тревесто растение]] кое достигнува висина од 20 до 40 см. Во самата основа на растението се развива мала топчеста кртола. Стеблото е поставено вертикално и е покриено со расперени влакна. На самото стебло нема [[лист|листови]], додека во неговата основа се развиваат 1 до 2 листа.<ref name=FM>{{наведена книга |title=ФЛОРА НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА, Том I, свеска 6 |last=Мицевски |first=Кирил |authorlink=Кирил Мицевски |author= |year=2005 |publisher= [[МАНУ]]|location=Скопје |isbn=9989-101-46-9 (св. 6) |page=1495-1496|pages=1433-1715 |url= |accessdate=5 јули 2026}}</ref> === Листови === Базалните (приземните) листови имаат ширина од 6 до 8 cm. Тие се пересто насечени речиси до самата основа на 5 до 7 дела. Секој од овие делови дополнително е просто или двојно насечен од двете страни на линејно-долгнавести сегменти (вкупно 4 до 7 линејни сегменти). Површината на листовите од обете страни е покриена со лачно искривени, расперени или полурасперени влакна. Лисните дршки се тенки, покриени со расперени влакна со различна должина и се до двапати подолги од самата [[Лиска (лист)|лисна ламина]].<ref name=FM/> === Соцветие и цвет === Во основата на [[Соцветие|соцветието]] се наоѓаат 2 наспрамно поставени листа, чии дршки се многу пократки од [[Лиска (лист)|лиската]]. Овие листови се насечени на 3 до 5 дела до основата, а нивните делови имаат линејни сегменти од двете страни. Соцветието започнува како дихазиум (двострано разгранување). Кај одредени примероци тоа правилно продолжува да се разгранува, но кај најголемиот број случаи се забележуваат отстапувања од овој основен тип. [[Цвет|Цветовите]] се распоредени по 2 на [[Цветна дршка|цветни дршки]] кои се за 1,5 до 2 пати подолги од чашката. Дршката на целото соцветие е за 2 до 3 пати подолга од поединечните цветни дршки. Сите дршки се покриени со расперени влакна. На границата каде што се спојуваат цветните дршки со дршката на соцветието се наоѓаат 4 мали [[Прицветник|брактеи]] со должина од околу 2 мм, кои имаат црвеникава боја, ланцетен облик и влакнести рабови.<ref name=FM/> === Чашка и венче === [[Чашка (ботаника)|Чашката]] на [[цвет|цветот]] има должина од 5 до 7 мм. [[Чашкино ливче|Чашкините ливчиња]] се покриени со долги и куси полурасперени влакна, а на самиот врв завршуваат со еден шиловиден продолжеток кој е долг околу 1 мм. Венчето има пурпурно-розова боја, прошарано со темновиолетови жили. [[Венечно ливче|Венечните ливчиња]] се обратно-јајцевидни и се долгнавести по облик. На врвот се всечени, а нивната должина изнесува 8 до 13 мм. Кон основата тие се стеснуваат во клиновиден облик, а во долната половина по работ се густо покриени со влакна.<ref name=FM/> === Прашници и плод === [[Прашников конец|Филаментите]] на [[Прашник|прашниците]] се мали, со должина од околу 3 мм. При основата тие се проширени за околу 1 мм и имаат розова боја. Рабовите на филаментите се покриени со густи расперени влакна, што е особено изразено кај внатрешниот круг на прашници. Плодните делови на растението се влакнести, при што на грбната страна имаат долги, а по страничните делови куси влакна. Семките се со темнокафеава боја и имаат карактеристична мрежеста структура на својата површина.<ref name=FM/> == Живеалиште == Растението најчесто се среќава на тревести места, како и на суви, [[Варовник|варовнички]] камењари.<ref name=FM/> ==Распространетост== Подрачја на природна распространетост на видот се:<ref>[https://github.com/tdwg/wgsrpd/blob/master/109-488-1-ED/2nd%20Edition/TDWG_geo2.pdf {{aut|Brummitt, R.K.}} 2001. TDWG – World Geographical Scheme for Recording Plant Distributions, 2^nd Edition]</ref> *Европа **Југозападна Европа ***Франција **Југоисточна Европа ***Албанија, Бугарија, Грција, Италија, Крит, Романија, Сицилија, Југославија. **Источна Европа ***Крим, Југоевропска Русија. *Африка **Северна Африка ***Алжир, Либија, Тунис. *Азија **Средна Азија ***Туркменистан **Кавказ ***Северен Кавказ, Закавказ. **Западна Азија ***Кипар, Иран, Ирак, Либан-Сирија, Палестина, Синај, Турција. === Македонија === Во рамките на флората на Македонија, ова растение е евидентирано и познато на следниве места:<ref name=FM/> * [[Скопје]] (месност [[Гази Баба (населба)|Гази Баба]]) * с. [[Добри Дол (Скопско)|Добри Дол]] * [[Таорска Клисура]] * [[Свети Николе]] (околина на с. [[Делисинци]]) == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рвр|Geranium tuberosum}} {{Викивидови-ред|Geranium tuberosum}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Туркменистан]] [[Категорија:Флора на Франција]] [[Категорија:Флора на Либија]] [[Категорија:Флора на Тунис]] [[Категорија:Флора на Алжир]] [[Категорија:Градинарски растенија]] [[Категорија:Здравец]] [[Категорија:Флора на Македонија]] qbt29x0tkez7npv80to43296buzqcbq 0 1399793 5601447 5598093 2026-07-28T17:11:17Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601447 wikitext text/x-wiki {{Таксономија |name=Долгостолпчест здравец |status= |image=Geranium macrostylum 1.jpg |image_caption= |domain= |regnum=Plantae|divisio=Tracheophyta |classis=Magnoliopsida |ordo=Geraniales |familia=Geraniaceae |genus=Geranium |species='''Geranium macrostylum''' |range_map= |range_map_caption=Utbredningsområde |image2= |image2_caption= synonyms=''Geranium tuberosum'' subsp.'' macrostylum'' <small>([[Пјер Едмон Боасје|Boiss.]]) [[Рамон Пењафор Малагарига|Malag.]]</small><br>''Geranium tuberosum'' subsp.'' macrostylum'' <small>([[Пјер Едмон Боасје|Boiss.]]) [[Аугуст фон Хајек|Hayek]]</small><br>''Geranium tuberosum'' var.'' macrostylum'' <small>([[PПјер Едмон Боасјеr|Boiss.]]) [[Пјер Едмон Боасје|Boiss.]]</small><br>''Geranium tuberosum'' var.'' macrostylon'' <small>([[Пјер Едмон Боасје|Boiss.]]) Graebn. in Asch. & [[Карл Ото Роберт Петер Паул Гребнер|Graebn.]]</small> }} '''''Долгостолпчест здравец''''' ({{langx|lat|Geranium macrostylum}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[повеќегодишно растение]] опишан од [[Пјер Едмон Боасје]]. ''Geranium macrostylum'' му припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Geranium]] и [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Здравци|Geraniumaceae]].<ref name="source">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rjb.csic.es/Geranium |title=RJB Geranium: Geranium Taxonomic Information System |accessdate=2026-07-16 |archive-date=2012-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120702112014/http://www.rjb.csic.es/Geranium |url-status=dead }}</ref> Во Каталогот на живиот свет не се наведени подвидови.<ref name = "COL">{{cite web|url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 38526358|accessdate= 2019-11-11|archive-date= 2019-12-18|archive-url= https://web.archive.org/web/20191218203746/http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|url-status= dead}}</ref> Во [[Бугарија]] е [[загрозен вид]], вклучен во [[Црвената книга на Бугарија|Црвената книга на Бугарија]] и во [[Законот за биолошка разновидност|Законот за биолошка разновидност]].<ref>{{нмс| title=Едростълбчест здравец | url= http://e-ecodb.bas.bg/rdb/bg/vol1/Germacro.html| work= | publisher= | date= | accessdate=16 јули 2026}}</ref> == Опис == === Општи одлики и стебло === Долгостолпчестиот здравец (лат. ''Geranium macrostylum'') е [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[тревесто растение]] кое достигнува висина од 30 до 50 см. Во основата на растението се наоѓа карактеристично, неправилно грутчесто образување (корен-кртола). Од оваа кртола вертикално се издигнува само едно [[стебло]] и еден до два [[лист|листа]] со многу долги [[Лисна дршка|дршки]]. Стеблото има кружен облик и е густо покриено со полуприлегнати влакна кои се свртени надолу. Во средината на стеблото се наоѓа една двојка листови.<ref name=FM>{{наведена книга |title=ФЛОРА НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА, Том I, свеска 6 |last=Мицевски |first=Кирил |authorlink=Кирил Мицевски |author= |year=2005 |publisher= [[МАНУ]]|location=Скопје |isbn=9989-101-46-9 (св. 6)|page=1496-1497|pages=1433-1715 |url= |accessdate=16 јули 2026}}</ref> === Листови === [[Лист|Листовите]] на растението имаат кружен облик и се перестонасечени до самата основа на 7 главни делови. Овие делови дополнително се длабоко насечени на помали линејно-ланцетни сегменти со заострени врвови. Листовите од двете страни се покриени со полуприлегнати влакна. [[Прилисник|Прилисниците]] се со јајцевидно-ланцетен облик, со својствен црвеникав раб и се влакнести.<ref name=FM/> === Соцветие и цвет === [[Соцветие|Соцветието]] на растението започнува со еден дихазиум (двокрако разгранување), по што цветовите во продолжение се распоредуваат на сосема поинаков начин. [[Цветна дршка|Цветните дршки]], како и самата дршка на целото соцветие, се густо покриени со два типа на влакна: куси и долги распорени прости влакна, и густи долги жлездести влакна. [[Прицветник|Брактеите]] (заштитните ливчиња на соцветието) се исто така долговлакнести по работ.<ref name=FM/> === Чашка и венче === [[Чашка (ботаника)|Чашката]] на [[цвет|цветот]] е долга околу 8 до 10 мм. [[Чашкино ливче|Чашкините ливчиња]] имаат широкоелиптичен облик, а на самиот врв завршуваат со кус шиловиден продолжеток со должина од 0,75 мм. Тие имаат тесен ципест раб, а целата нивна површина е покриена со густи куси и долги влакна. Венчето е обоено во розово до светловиолетово, прошарано со изразени темновиолетови линии (жили). [[Венечно ливче|Венечните ливчиња]] се широко обратно-јајцевидни со ширина од 12 до 14 мм, на врвот се всечени, а кон основата имаат клиновиден облик. На самата основа, од двете страни по работ, тие се покриени со густи влакна.<ref name=FM/> === Прашници и плод === [[Прашник|Прашниците]] на цветот се долги колку и самата чашка. Нивните [[Прашников конец|филаменти]] (прашнички конци) се проширени кон основата. Филаментите на внатрешните прашници во нивниот проширен дел се покриени со долги влакна по грбната страна и со куси влакна по работ. Напротив, филаментите на надворешните прашници имаат ретки долги влакна сместени само по работ на нивниот долен дел. Плодните делови на растението се влакнести, додека издолжениот, клунест дел на плодот е покриен со густи, куси, долги, прости и долги жлездести распорени влакна.<ref name=FM/> == Живеалиште == Растението вообичаено вирее и се среќава на специфични планински и карпести терени, поточно по [[варовник|варовнички]] камењари. Се развива на [[надморска височина]] на планините до 1.800 метри.<ref name=FM/> == Распространетост == Подрачја на природна распространетост на видот се:<ref>[https://github.com/tdwg/wgsrpd/blob/master/109-488-1-ED/2nd%20Edition/TDWG_geo2.pdf {{aut|Brummitt, R.K.}} 2001. TDWG – World Geographical Scheme for Recording Plant Distributions, 2^nd Edition]</ref> *Европа **Југоисточна Европа ***Албанија, Бугарија, Грција, Крим, Југославија *Азија **Западна Азија ***Турција ===Македонија=== Во флората на Македонија, овој вид е официјално регистриран и познат на неколку конкретни месности и планински масиви:<ref name=FM/> * Скопска област: во близина на селото [[Нова Брезница]] и на планината [[Жеден]]. * Мавровска област: во месноста Кожа и на планината Бистра. * Останати планински масиви: на [[Илинска Планина]], планината [[Галичица]] и на [[Бушева Планина]] кај [[Крушево]]. * Кичевска област: на терените над селото [[Светораче]]. ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == * {{рвр|Geranium macrostylum|''Geranium macrostylum''}} * {{Викивидови-ред|Geranium macrostylum|''Geranium macrostylum''}} [[Категорија:Здравец]] gki61xqaqp3b94psair16uetv0r99pb 0 1399797 5601415 5592646 2026-07-28T16:47:37Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601415 wikitext text/x-wiki ''' '''{{Автоматска таксокутија |image=Geranium February 2008-1.jpg |image_caption=''[[Geranium dissectum]]''| taxon=Geranium |authority=[[Карл Линеј|L.]] |subdivision_ranks=Видови |subdivision=[[Список на видови здравец|Види список]] }} '''Здравец''' ({{langx|lat|Geranium}}) — [[Род (биологија)|род]] од 422 [[Вид (биологија)|видови]] [[Едногодишно растение|едногодишни]], [[Двегодишно растение|двегодишни]] и [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] [[растенија]] кои се општо познати како '''здравци'''. Тие се наоѓаат низ [[Умерена клима|умерените]] области на светот и планините на тропските предели, со најголема разновидност во источниот дел на Средоземјето.<ref name="Allaby">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=LrrDCQAAQBAJ&dq=Geranium+is+a+genus+of+422+species&pg=PA225|title=The Dictionary of Science for Gardeners: 6000 Scientific Terms Explored and Explained|last=Allaby|first=Michael|date=26 August 2015|publisher=Timber Press|isbn=978-1-60469-483-3|language=en|access-date=5 April 2024}}</ref> [[Лист|Листовите]] со палматидни расцепи се широко кружни по облик. Цветовите имаат пет ливчиња и се обоени во бела, розова, виолетова или сина боја, често со својствени жили.<ref name="Allaby"/> Здравецот расте во која било почва сè додека не е презаситена со вода.<ref name="Tibballs">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=nWK7DAAAQBAJ&dq=Geraniums+will+grow+in+any+soil+as+long+as+it+is+not+waterlogged&pg=PT31|title=100 Plants That Won't Die in Your Garden|last=Tibballs|first=Geoff|date=2017-03-09|publisher=Little, Brown Book Group|isbn=978-1-4721-3800-2|language=en}}</ref> Размножувањето е со полузрели резници во лето, со семе или со делење во есен или пролет.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=d-BgPoWCQowC&dq=Geraniums+propagation+semiripe+cuttings+in+summer&pg=PA584|title=American Horticultural Society Encyclopedia of Plants and Flowers|last=Brickell|first=Christopher|date=2011-08-15|publisher=Penguin|isbn=978-0-7566-7508-0|language=en}}</ref> Здравецот го јадат [[Ларва|ларвите]] на некои видови [[Пеперуги|Lepidoptera]], вклучувајќи го кафеавоопашестиот молец, молецот-дух и глушец-молецот. Најмалку неколку видови ''гераниуми'' се гинодиоични . <ref>{{Наведено списание|last=Elzinga|first=Jelmer A.|last2=Varga|first2=Sandra|year=2017|title=Prolonged stigma and flower lifespan in females of the gynodioecious plant Geranium sylvaticum|url=https://jyx.jyu.fi/bitstream/123456789/52505/1/elzingavarga1s2.0s0367253016301694main.pdf|journal=Flora|volume=226|pages=72–81|bibcode=2017FMDFE.226...72E|doi=10.1016/j.flora.2016.11.007}}</ref> Видот ''Geranium viscosissimum'' (леплив здравец) се смета за прамесојаден.<ref name="Spomer">{{Наведено списание|last=Spomer|first=George G.|date=1999|title=Evidence of Protocarnivorous Capabilities in Geranium viscosissimum and Potentilla arguta and Other Sticky Plants|url=http://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/314109|journal=International Journal of Plant Sciences|language=en|volume=160|issue=1|pages=98–101|doi=10.1086/314109|issn=1058-5893|url-access=subscription}}</ref> == Име == [[Податотека:Floral_diagram_Geranium.jpg|мини|Цветен дијаграм на градинарски хибрид ''од гераниум'' наречен „Ан Томсон“, кој прикажува 5 слободни [[Чашка (ботаника)|чашки]], 5 слободни ливчиња, 10 слободни плодни прашници и горен јајник кој се состои од 5 споени карпели, со 5 стилски гранки.]] Латинското (научното) име на родот е изведено од [[Старогрчки јазик|старогрчкиот збор]] {{Јаз|grc|γέρανος}} (''géranos'') „[[Жерави|жерав]]“. Македонското име „здравец“ произлегува доаѓа непосредно од зборот '''„здравје“.''' Во [[Народна медицина|народната медицина]] постоело силно верување дека оваа билка буквално „носи здравје“ и дека речиси нема болест која не може да ја ублажи или излекува. Нејзините листови и корен се користеле за подобрување на [[Крвна слика|крвната слика]], смирување на [[Воспаление|воспаленија]], лекување [[Рана|рани]] и проблеми со [[Варење|варењето]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://zemjodelie.mk/2022/09/28/здравец/|title=Здравец – исклучителна билка со широка примена|date=28 септември 2022|work=Земјоделие|accessdate=16 јули 2026}}</ref> == Опис == === Морфологија === Претставниците на ова семејство се [[Едногодишно растение|едногодишни]], [[Двегодишно растение|двегодишни]] или [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] [[тревести растенија]]. Нивниот подземен систем може да биде составен од тенки кончести корења, вретеновидно задебелени корења или пак од специфична подземна грутка. [[Лист|Листовите]] секогаш се снабдени со [[Прилисник|прилисници]]. Тие можат да бидат спирално распоредени или наспрамни, а по облик се пересто насечени или перести.<ref name=FM>{{наведена книга |title=ФЛОРА НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА, Том I, свеска 6 |last=Мицевски |first=Кирил |authorlink=Кирил Мицевски |author= |year=2005 |publisher= [[МАНУ]]|location=Скопје |isbn=9989-101-46-9 (св. 6) |page=1485|pages=1433-1715 |url= |accessdate=16 јули 2026}}</ref> === Цвет === [[Соцветие|Соцветијата]] кај овие растенија се цимозни. [[Цвет|Цветовите]] најчесто се групирани по два, при што делат една заедничка дршка сместена во пазувите на листовите или наспрам самите листови. Цветовите се правилни (актиноморфни) и 5-члени, составени од 5 слободни [[Чашкино ливче|чашкини]] и 5 слободни [[Венечно ливче|венечни ливчиња]]. Прашничкиот апарат е составен од вкупно 10 [[Прашник|прашници]], од кои кај некои видови 5 можат да бидат стерилни, односно без антери (прашници). Столпчињата на [[Толчник (ботаника)|толчникот]] се 5 на број.<ref name=FM/> === Плод === [[Плодник|Плодникот]] кај семејството е натцветен и изграден од 5 карпели (плодни листови). При созревањето, надворешните плодни делови карактеристично се одделуваат од средишните сраснати делови на плодните листови и на тој начин механички ги отфрлаат семките. Притоа, семките остануваат обвиткани со својот базален дел. Во секој поединечен плоден дел се развива само по една семка.<ref name=FM/> == Одгледување == Голем број видови здравец се одгледуваат за хортикултурна употреба и за фармацевтски производи. Некои од почесто одгледуваните видови се: {{div col|colwidth=30em}} *''[[Geranium albanum]]'' *''[[Geranium cinereum]]'' *''[[Geranium clarkei]]'' *''[[Geranium dalmaticum]]'' *''[[Geranium endressii]]'' *''[[Geranium erianthum]]'' *''[[Geranium fremontii]]'' *''[[Geranium himalayense]]'' *''[[Geranium ibericum]]'' *''[[Geranium macrorrhizum]]'' *''[[Geranium maculatum]]'' *''[[Geranium maderense]]'' *''[[Geranium × magnificum]]'' *''[[Geranium phaeum]]'' *''[[Geranium platypetalum]]'' *''[[Geranium pratense]]'' *''[[Geranium psilostemon]]'' *''[[Geranium renardii]]'' *''[[Geranium sanguineum]]'' *''[[Geranium subcaulescens]]'' *''[[Geranium sylvaticum]]'' {{div col end}} Сите горенаведени видови се повеќегодишни и главно зимски отпорни растенија, одгледувани поради нивните привлечни цвеќиња и лисја. Тие се долговечни и повеќето имаат навика да растат насипно, со палматично лобусирано зеленило. Некои видови имаат раширени [[Ризом|ризоми]]. Тие нормално се одгледуваат во делумна сенка до целосно сонце, во добро дренирани, но почви што држат влага, богати со хумус.<ref name="Phillips1993">{{Наведување|last=Phillips|first=Ellen|last2=Colston Burrell|first2=C.|year=1993|title=Rodale's illustrated encyclopedia of perennials|pages=373–76|isbn=978-0-87596-570-3|publisher=Rodale Press|place=Emmaus, Pa.}}</ref> Други повеќегодишни видови одгледувани поради нивните цвеќиња и лисја се: ''[[Geranium argeteum|Geranium argenteum]]'', ''[[Geranium eriostemon|G.&#x20;eriostemon]]'', ''[[Geranium farreri|G.&#x20;farreri]]'', ''[[Geranium nodosum|G.&#x20;nodosum]]'', ''[[Geranium procurrens|G.&#x20;procurrens]]'', [[Geranium pylzowianum|''G.&#x20;pylzowianum'']], ''[[Geranium renardii|G.&#x20;renardii]]'', ''[[Geranium traversii|G.&#x20;traversii]]'', ''[[Geranium tuberosum|G.&#x20;tuberosum]]'', ''[[Geranium versicolor|G.&#x20;versicolor]]'', ''[[Geranium wallichianum|G.&#x20;wallichianum]]'' и ''[[Geranium wlassovianum|G.&#x20;wlassovianum]]''. Некои од нив не се отпорни на студ во ладни подрачја и се одгледуваат во специјализирани градини како што се карпести градини.<ref name="Jelitto1990">{{Наведување|last=Jelitto|first=Leo|last2=Schacht|first2=Wilhelm|last3=Epp|first3=Michael E.|last4=Baumgardt (ed. and transl.)|first4=John Philip|year=1990|title=Hardy herbaceous perennials|volume=1|pages=260–64|isbn=978-0-88192-159-5|publisher=Timber Press|place=Portland, OR}}</ref> ''Здравецот'' „Johnson's Blue“ е хибрид помеѓу ''G. himalayense'' (југозападна Кина), со ''G. pratense'' (европски ливадски здравец).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.paghat.com/cranesbilljohnsons.html|title=Paghat's Garden|publisher=Paghat.com|accessdate=2013-09-17}}</ref> === Одгледувани сорти === [[Податотека:Geranium_(probably_'Johnson's_Blue').jpg|мини|Крупен план на влажен здравец (веројатно „Џонсоново сино“)]] Следните хибридни сорти ја добиле наградата за градинарски заслуги на Кралското хортикултурно друштво (другите сорти се наведени под името на нивниот вид - видете погоре):<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/pdfs/agm-lists/agm-ornamentals.pdf|title=AGM Plants - Ornamental|date=July 2017|publisher=Royal Horticultural Society|page=39|accessdate=27 February 2018}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} *'Ann Folkard'<ref>{{cite web |url=https://www.rhs.org.uk/Plants/23531/Geranium-Ann-Folkard/Details |title=RHS Plant Selector Geranium 'Ann Folkard' AGM / RHS Gardening |publisher=Apps.rhs.org.uk |access-date=5 April 2020}}</ref> *'A. T. Johnson' (''G.'' × ''oxonianum'')<ref>{{cite web |url=https://www.rhs.org.uk/Plants/58284/Geranium-x-oxonianum-A-T-Johnson/Details |title=RHS Plant Selector Geranium × oxonianum 'A.T. Johnson' AGM / RHS Gardening |publisher=Apps.rhs.org.uk |access-date=5 April 2020}}</ref> *'Ballerina' <ref>{{cite web |url=https://www.rhs.org.uk/Plants/194563/Geranium-(Cinereum-Group)-Ballerina/Details |title=''Geranium'' (Cinereum Group) 'Ballerina' |publisher=RHS | access-date = 11 July 2020}}</ref> *'Blue Cloud'<ref>{{cite web |url=https://www.rhs.org.uk/Plants/49149/i-Geranium-i-Blue-Cloud/Details |title=RHS Plantfinder - ''Geranium'' 'Blue Cloud' | access-date = 1 March 2018}}</ref> *Blue Sunrise='Blogold' <small>([[Plant breeders' rights|PBR]])</small> <ref>{{cite web |url=https://www.rhs.org.uk/Plants/241922/Geranium-Blue-Sunrise-Blogold-(PBR)/Details |title=''Geranium'' Blue Sunrise='Blogold' (PBR) |publisher=RHS | access-date = 11 July 2020}}</ref> *'Brookside' <ref>{{cite web |url=https://www.rhs.org.uk/Plants/80929/Geranium-Brookside/Details |title=''Geranium'' 'Brookside' |publisher=RHS | access-date = 11 July 2020}}</ref> *'Danny Boy'<ref>{{cite web |url=https://www.rhs.org.uk/Plants/234183/i-Geranium-i-Danny-Boy/Details |title=RHS Plantfinder - ''Geranium'' 'Danny Boy' | access-date = 2 March 2018}}</ref> *'Dilys'<ref>{{cite web |url=https://www.rhs.org.uk/Plants/79820/Geranium-Dilys/Details |title=RHS Plant Selector Geranium 'Dilys' AGM / RHS Gardening |publisher=Apps.rhs.org.uk |access-date=2013-09-17}}</ref> *'Gypsy' (''G.'' × ''lindavicum'')<ref>{{cite web |url=https://www.rhs.org.uk/Plants/195407/Geranium-x-lindavicum-Gypsy/Details |title=RHS Plantfinder - ''G.'' × ''lindavicum'' 'Gypsy' | access-date = 1 March 2018}}</ref> <!-- AGM withdrawn *'Johnson's Blue'<ref>{{cite web |url=http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=861 |title=RHS Plant Selector Geranium 'Johnson's Blue' / RHS Gardening |publisher=Apps.rhs.org.uk |access-date=2013-09-17}}</ref>--> *'Ivan' <ref>{{cite web |url=https://www.rhs.org.uk/Plants/77627/Geranium-Ivan/Details |title=''Geranium'' 'Ivan' |publisher=RHS | access-date = 11 July 2020}}</ref> *'Mavis Simpson'<ref>{{cite web |url=https://www.rhs.org.uk/Plants/33527/Geranium-Mavis-Simpson/Details |title=RHS Plant Selector Geranium 'Mavis Simpson' AGM / RHS Gardening |publisher=Apps.rhs.org.uk |access-date=2013-09-17}}</ref> *'Nimbus' <ref>{{cite web |url=https://www.rhs.org.uk/Plants/97417/Geranium-Nimbus/Details |title=''Geranium'' 'Nimbus' |publisher=RHS | access-date = 11 July 2020}}</ref> *'Orion'<ref>{{cite web |url=https://www.rhs.org.uk/Plants/137507/Geranium-Orion/Details |title=RHS Plant Selector Geranium 'Orion' AGM / RHS Gardening |publisher=Apps.rhs.org.uk |access-date=2013-09-17}}</ref> *Patricia='Brempat'<ref>{{cite web |url=https://www.rhs.org.uk/Plants/247299/i-Geranium-i-Font-Face-times-New-Roman-Patricia-FONT-Brempat/Details |title=RHS Plantfinder - ''Geranium'' Pattricia = 'Brempat' | access-date = 2 March 2018}}</ref> *Rothbury Gem='Gerfos'<ref>{{cite web |url=https://www.rhs.org.uk/Plants/262700/Geranium-(Cinereum-Group)-Rothbury-Gem-Gerfos-(PBR)/Details |title=''Geranium'' Rothbury Gem = 'Gerfos' |publisher=RHS | access-date = 14 July 2020}}</ref> *Rozanne='Gerwat'<ref>{{cite web |url=https://www.rhs.org.uk/Plants/153768/Geranium-Rozanne-Gerwat-(PBR)/Details |title=RHS Plant Selector Geranium ROZANNE= 'Gerwat' PBR AGM / RHS Gardening |publisher=Apps.rhs.org.uk |access-date=5 April 2020}}</ref> *'Russell Prichard'<ref>{{cite web |url=https://www.rhs.org.uk/Plants/91085/i-Geranium-i-×-i-riversleaianum-i-Russell-Prichard/Details |title=RHS Plantfinder - ''Geranium'' × ''riversleainum'' 'Russell Prichard' | access-date = 2 March 2018}}</ref> *'Sirak'<ref>{{cite web |url=https://www.rhs.org.uk/Plants/108524/Geranium-Sirak/Details |title=''Geranium'' 'Sirak' |publisher=RHS | access-date = 14 July 2020}}</ref> *'Wageningen'<ref>{{cite web |url=https://www.rhs.org.uk/Plants/55128/Geranium-x-oxonianum-Wageningen/Details |title=''Geranium'' × ''oxonianum'' 'Wageningen' |publisher=RHS | access-date = 11 July 2020}}</ref> *'Wargrave Pink' (''G.'' × ''oxonianum'')<ref>{{cite web |url=https://www.rhs.org.uk/Plants/91252/Geranium-x-oxonianum-Wargrave-Pink/Details |title=RHS Plant Selector Results / RHS Gardening |publisher=Apps.rhs.org.uk |access-date=5 April 2020}}</ref> {{div col end}} == Галерија == <gallery> Податотека:Geranium_maculatum_-_wild_cranesbill_-_desc-flower_straight_on.jpg|Geranium maculatum, див здравец Податотека:Wild_Geranium_(Geranium_maculatum).jpg|''Geranium maculatum'' Податотека:Illustration_Geranium_phaeum0.jpg|''Geranium phaeum'' - од Томеовата ''Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz'' 1885 Податотека:Geranium_platypetalum1.jpg|''Geranium platypetalum'' Податотека:Geranium_sanguineum0.jpg|''[[Крвав здравец|Geranium sanguineum]]'' Податотека:Geranium_pratense_(Meadow_Cranesbill).jpg|''Geranium pratense'' (ливадски здравец) Податотека:Geranium-robertianum(Samen).jpg|''Geranium robertianum'' (herb robert) Податотека:GeraniumMaderense.jpg|''Geranium maderense'' Податотека:Starr_980718-1820_Geranium_arboreum.jpg|''Geranium arboreum'' Податотека:גרניון_גזור.jpg|''Geranium dissectum'' </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=29104 ITIS листа на видови гераниуми] * [http://www.geranium.es/ Таксономски информативен систем за гераниум] {{Таксонска лента}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Градинарски растенија]] [[Категорија:Здравец]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] m56j9hmt8k7sa1536qtcn39gjkqtx64 0 1399801 5601416 5592649 2026-07-28T16:48:05Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Грцизми]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5601416 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Здравец (род)]] [[Категорија:Грцизми]] iya8zujz1a0rgryhsrcqsel1mnzwk1o 0 1400058 5601442 5599916 2026-07-28T17:09:15Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601442 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=Geranium asphodeloides 1.jpg |image_caption=Во цвет |image2=Flora Graeca Geranium asphodeloides.jpg |image2_caption=Ботаничка илустрација |genus=Geranium|species=asphodeloides |authority=[[Николас Бурман|Burm.f.]] |synonyms_ref=<ref name="POWO_372773-1" /> |synonyms={{Collapsible list| *''Geranium asphodeloides'' subsp. ''nemorosum'' {{small|(Ten.) Fritsch}} *''Geranium asphodeloides'' var. ''nemorosum'' {{small|(Ten.) Boiss.}} *''Geranium asphodeloides'' subsp. ''pallens'' {{small|Woronow}} *''Geranium fasciculatum'' {{small|Pančić}} *''Geranium haemanthum'' {{small|Willd. ex Spreng.}} *''Geranium nemorosum'' {{small|Ten.}} *''Geranium orientale'' {{small|Mill.}} *''Geranium pallens'' {{small|M.Bieb.}} *''Geranium pyrenaicum'' var. ''nemorosum'' {{small|(Ten.) DC.}} *''Geranium tauricum'' {{small|Rupr.}} }}}} '''Асфоделов здравец''' ({{langx|la|Geranium asphodeloides}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[цветно растение]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[здравци]].<ref name="RHS_101364">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/101364/geranium-asphodeloides/details|title=''Geranium asphodeloides'' asphodel cranesbill|last=<!--Not stated-->|date=2025|work=Find a plant|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=28 June 2025|quote=5 suppliers}}</ref> Потекнува од [[Југоисточна Европа]], [[Крим]], [[Закавказје]], [[Турција]] и [[Либан]]/[[Сирија]].<ref name="POWO_372773-1" >{{cite POWO |id=372773-1 |title=''Geranium asphodeloides'' Burm.f. |access-date=28 јуни 2025 }}</ref> Како распространувачко [[повеќегодишно растение]], се препорачува како покривка на земја што привлекува опрашувачи, за градини со камења и чакал, како и за садење под рози.<ref name="RHS_101364" /> ==Опис== [[Податотека:Geranium_asphodeloides_2.jpg|лево|мини| Обилно цветање]] ===Општи одлики и стебло=== Асфоделовиот здравец е [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[тревесто растение]], високо 20до 60 см, со кус [[ризом]] препокриен со остатоци од [[Прилисник|прилисниците]] на базалните листови, со вертикално задебелени [[Корен|корења]]. Асфоделовиот здравец е многу [[полиморфизам (биологија)|полиморфен]] вид по однос на влакнавоста.<ref name=FM>{{наведена книга |title=ФЛОРА НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА, Том I, свеска 6 |last=Мицевски |first=Кирил |authorlink=Кирил Мицевски |author= |year=2005 |publisher= [[МАНУ]]|location=Скопје |isbn=9989-101-46-9 (св. 6)|page=1497-1498|pages=1433-1715 |url= |accessdate=24 јули 2026}}</ref> [[Стебло|Стеблото]] е вертикално или придигнато. Варијабилноста на видот се забележува токму кај стеблото преку два подвида:<ref name=FM/> * subsp. ''asphodeloides'': Стеблото е со прилегнати и свртени надолу влакна. * subsp. ''nemorosum'': Стеблото е со расперени прости и жлездести влакна. ===Листови=== [[Лист|Листовите]] обично се тркалезно-петаглести, со широчина од 4 до 6 см, а од двете страни се покриени со прилегнати влакна. Тие се 2/3–3/4 пересто-насечени на 5 до 7 обратно-јајцевидно-клиновидни дела, од кои секој поединечен дел на врвот е насечен на три целокрајни или назабени сегменти со заострени врвови. [[Лисна дршка|Лисните дршки]] на базалните (кореновите) листови и на долните стеблени листови се 2 до 3 пати подолги од широчината на [[лисна ламина|ламините]] (лиските). Кај погорните листови дршките стануваат сѐ покуси и имаат прости и жлездести влакна по површината. Прилисниците се црвеникаво-кафеави, јајцевидно-ланцетни или ланцетни, со долг и постепено заострен врв, со ситни влакна по работ и ретки влакна на грбната површина.<ref name=FM/> ===Соцветие и цвет=== [[Соцветие|Соцветието]] е дифузно, а [[цвет|цветовите]] се поставени по 2 на заедничка [[Цветна дршка|дршка]]. Дршките на самите цветови и на соцветието се покриени со расперени густи прости влакна и долги жлездести влакна. Со развивањето на плодот, овие дршки се спуштаат надолу.<ref name=FM/> ===Чашка и венче=== * [[Чашка (ботаника)|Чашката]] е зелена, со должина од 5 до 7 мм, која малку се зголемува по оплодувањето. [[Чашкино ливче|Чашкините ливчиња]] се ланцетни до јајцевидно-ланцетни, со кус шилест врв (1–1,5 мм), со полурасперени прости влакна и расперени долги жлездести влакна. * Венчето е розе-црвено со виолетови жили, со должина од околу 15 мм. [[Венечно ливче|Венечните ливчиња]] се обратно-јајцевидни, во основата се клиновидни, а на самата основа имаат снопчиња од влакна по работ од двете страни.<ref name=FM/> ===Прашници и плод=== [[Прашник|Прашниците]] се со должина колку и чашката. [[Прашников конец|Филаментите]] се кончести, розово-црвени, во долната четвртина се ланцетовидно проширени и имаат влакненца по работ. Плодните делови се покриени со расперени куси влакненца и со расперени долги жлездести влакна.<ref name=FM/> ==Живеалиште== Растението вирее покрај планински грмушки, во проретчени шуми, по работ на шумите и по планински ливади.<ref name=FM/> ==Распространетост== Подрачја на природна распространетост на видот се:<ref>[https://github.com/tdwg/wgsrpd/blob/master/109-488-1-ED/2nd%20Edition/TDWG_geo2.pdf {{aut|Brummitt, R.K.}} 2001. TDWG – World Geographical Scheme for Recording Plant Distributions, 2^nd Edition]</ref> *Европа **Југоисточна Европа ***Албанија, Бугарија, Грција, Италија, Сицилија, Романија, Југославија **Источна Европа ***Крим, Украина *Азија **Закавказје ***Азербејџан, Грузија **Западна Азија ***Либан, Турција ===Македонија=== Распространетоста во Македонија зависи од конкретниот подвид:<ref name=FM/> * subsp. ''asphodeloides'' - познат е само за планината [[Галичица]] и нејзините падини. * subsp. ''nemorosum'' - пошироко распространет подвид, забележан на следниве места: [[Шар Планина]]; [[Бистра (планина)|Бистра]] (село [[Беличица]]); Мавровско ([[Маврови Анови]], [[Кожа (Врбен)|Кожа]] и село [[Врбен]]); [[Кичево]] (автобуска станица Кладник); [[Ресен]] (село [[Горно Крушје (Ресенско)|Крушје]]); [[Крушево]]; [[Битола]] ([[Смолево]]); [[Пелистер]]; како и на планината Галичица. == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рвр|Geranium asphodeloides}} {{Викивидови-ред|Geranium asphodeloides}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растенија опишани во 1759 година]] [[Категорија:Флора на Сирија]] [[Категорија:Флора на Либан]] [[Категорија:Флора на Турција]] [[Категорија:Градинарски растенија]] [[Категорија:Здравец]] [[Категорија:Флора на Крим]] [[Категорија:Флора на Југоисточна Европа]] [[Категорија:Флора на Закавказје]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Ендемска флора на Галичица]] tqu1rahbytr42bx325py20bvt3fm24g 0 1400062 5601443 5600382 2026-07-28T17:09:43Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601443 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Разгранет здравец | status = | image = Geranium divaricatum Sturm5.jpg | image_caption = | domain_sv = | domain = | regnum = [[Растенија]] | divisio = [[Tracheophyta]] | classis = [[Дикотиледони]] | ordo = [[Здравцовидни]] | familia = [[Здравци]] | genus = [[Здравец (род)|Здравец]] | species = '''Geranium divaricatum''' | taxon = Geranium divaricatum | taxon_authority = [[Јакоб Фридрих Ерхарт|Ehrh.]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = ''Geranium winterlii'' <small>[[Албрехт Вилхелм Рот|Roth]]</small><br />''Geranium subdivaricatum'' <small>[[Филип Јохан Фердинанд Шур|Schur]]</small><br />''Geranium novum'' <small>Winterl</small><br />''Geranium divaricatum'' var.'' ambiguum'' <small>[[Антон Рохелl|Rochel]] ex [[Јозеф Аугуст Шултес|Schult.]]</small><br />''Geranium divaricatum'' var.'' ambiguum'' <small>([[Антон Рохел|Rochel]] ex [[Јозеф Аугуст Шултес|Schult.]]) Graebn. in Asch. & [[Карл Ото Роберт Петер Паул Гребнер|Graebn.]]</small> }} '''Разгранет здравец''' ({{langx|la|Geranium divaricatum}})<ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:372984-1|title=Geranium divaricatum Ehrh.|date=|publisher=POWO - Plants of the World Online, Kew|language=en}}</ref> — [[Вид (биологија)|вид]] [[Едногодишно растение|едногодишно]] [[тревесто растение]] ''од'' [[Семејство (биологија)|семејството]] [[здравци]]. Неговиот природен опсег се протега од [[Европа]] до Југозападен [[Сибир]] и Западните [[Хималаи]].<ref name="POWO" /> ==Опис== ===Општи одлики и стебло=== Разгранетиот здравец е [[едногодишно растение]], високо од 30 до 60 см, разгрането. Семките му се сивокафеави и мазни. [[Стебло]]то му е нежно, круговито, поставено вертикално или придигнато и честопати потпрено на други грмушести растенија. По површината е покриено со ретки расперени влакна, како и со густи, куси прости и жлездести влакна.<ref name=FM>{{наведена книга |title=ФЛОРА НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА, Том I, свеска 6 |last=Мицевски |first=Кирил |authorlink=Кирил Мицевски |author= |year=2005 |publisher= [[МАНУ]]|location=Скопје |isbn=9989-101-46-9 (св. 6)|page=1498-1499|pages=1433-1715 |url= |accessdate=24 јули 2026}}</ref> ===Листови=== [[Лист]]овите обично се наспрамни, со сивозелена боја, а од двете страни се покриени со прилегнати влакна. На изглед се петаглести и околу 3/4 се пересто-насечени на 5 дела. Најгорните листови се насечени на 3 [[ромб]]ични дела. Деловите на самите листови се повторно плитко насечени во назабени сегменти, чии запци имаат заокруглени врвови. [[Лисна дршка|Лисните дршки]] на базалните (кореновите) листови се многу подолги од широчината на [[Лиска (лист)|ламината]] (лиската), додека кај горните стеблени листови дршката е покуса од ламината. Лисните дршки, исто како и стеблото, се покриени со расперени долги и прости влакна, густи куси влакна и жлездести влакна. [[Прилисник|Прилисниците]] се ланцетни, со зеленикаво-розова боја, со густи куси влакна на грбната страна и со долги влакна по работ.<ref name=FM/> ===Соцветие и цвет=== [[Соцветие]]то е дифузно. [[Цвет]]овите се распоредени по 2 на долги [[Цветна дршка|цветни дршки]] и имаат една заедничка дршка. Дршките на соцветието и на самите цветови обично се подолги од пазувниот лист. Овие дршки, исто како и стеблото, се покриени со густи, куси, прости и жлездести влакна, надополнети со ретки, долги и расперени влакна. На самата граница помеѓу цветните дршки и дршката на соцветието се наоѓаат 4 линејни и заострени влакнести [[Прицветник|брактеи]], кои имаат долги влакна на врвот.<ref name=FM/> ===Чашка и венче=== * [[Чашка (ботаника)|Чашката]] е зелена, со [[Чашкино ливче|чашкини ливчиња]] кои се ланцетни до јајцевидно-ланцетни и долги 5 до 6 мм. На врвот се издолжени во едно шилесто продолжение и имаат 3 жили. По работ, а обично и по средната жила, се покриени со полурасперени, речиси четинести влакна, а покрај нив има и куси жлездести влакна. * [[Венечно ливче|Венчето]] е розово, со обратно-јајцевидни венчени ливчиња кои се малку подолги од чашката или се со еднаква должина како неа. На врвот се плитко всечени, а во основата се влакнести по работ од двете страни.<ref name=FM/> ===Прашници и плод=== [[Прашник|Прашниците]] се покуси од чашката, а [[Прашников конец|филаментите]] се влакнести во својата основа. Плодните делови се влакнести и карактеристично покриени со хоризонтални брчки. Клунестиот дел на самиот плод е покриен со куси четинести влакна.<ref name=FM/> == Живеалиште == Разгранетиот здравец зафаќа соодветни живеалишта од низини до планински подножја. Расте на суви падини, во лозја, во грмушки, на необработени површини, покрај патишта и во пустелии. Погодно е за топли, влажни, хранливи, алкални и глинести [[Почва|почви]].<ref name="FS">{{Наведена книга|url=|title=Flóra Slovenska III|date=1982|publisher=Veda, vydavateľstvo Slovenskej akadémie vied, Bratislava|isbn=|pages=490-491|language=slovensky}}</ref><ref name="VK1">{{Наведена книга|url=|title=Veľký kľúč na určovanie vyšších rastlín I.|date=1991|publisher=Slovenské pedagogické nakladateľstvo|isbn=80-08-00273-5|pages=590-591|language=slovensky}}</ref> == Распространетост == Природната распространетост на разгранетиот здравец се протега од [[Европа]] до Југозападен [[Сибир]] и преку [[Турција]], Северен [[Кавказ]], [[Иран]] и [[Авганистан]] до кинескиот [[Шјинџјианг]] и Западните [[Хималаи]].<ref name="POWO"/> Во Европа го нема во [[Португалија]], [[Белгија]], [[Холандија]], [[Данска]], [[Британски Острови|Британските Острови]], [[Норвешка]] и [[Финска]].<ref name="POWO" /> ===Македонија=== Во Македонија овој вид е со многу ограничена распространетост и е познат единствено за [[Битола]] – село [[Лопатица (Битолско)|Лопатица]].<ref name=FM/> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Geranium divaricatum}} {{Викивидови-ред|Geranium divaricatum}} [[Категорија:Здравец]] [[Категорија:Ендемска флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Азија]] 5cb6irpgmfmyxfvmlh2p3b0e8el5sfh 0 1400070 5601440 5599918 2026-07-28T17:08:02Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601440 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=Brandnava.JPG |genus=Geranium |species=bohemicum |authority=[[L.]] }} '''Бохемиски здравец''' ({{langx|la|Geranium bohemicum}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] кое припаѓа на семејството [[Здравци|Geraniaceae]]. Првпат е опишан во 1756 година од [[Карл Линеј|Карл Линеj]].<ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:372829-1|title=Geranium bohemicum L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=1 февруари 2021}}</ref> ==Опис== ===Општи одлики и стебло=== Бохемискиот здравец е [[Едногодишно растение|едногодишно]] или [[двегодишно растение]], високо 30–60 см. [[Стебло|Стеблото]] е вертикално, разгрането, со густи куси жлездести влакна и долги поретки расперени влакна, многу лепливо и со многу остар мирис.<ref name=FM>{{наведена книга |title=ФЛОРА НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА, Том I, свеска 6 |last=Мицевски |first=Кирил |authorlink=Кирил Мицевски |author= |year=2005 |publisher= [[МАНУ]]|location=Скопје |isbn=9989-101-46-9 (св. 6)|page=1499|pages=1433-1715 |url= |accessdate=25 јули 2026}}</ref> ===Листови=== [[Лист|Листовите]] се тркалезно-петаглести, широки 2 до 6 см, до 3/4 пересто-насечени на 5–7 обратно-јајцевидни или [[ромб|ромбични]] делови, кои повторно, неправилно и плитко се насечени на 3 или повеќе назабени сегменти. Листовите од двете страни се влакнести, зелени, или повеќе или помалку црвеникави. Базалните листови се со многу долги [[Лисна дршка|дршки]], а стеблените листови, кои се наспрамни, се со куси лисни дршки. Лисните дршки се со густи куси жлездести влакна и ретки долги влакна. [[Прилисник|Прилисниците]] се ланцетни, постепено долго заострени и со жлездести влакна по работ.<ref name=FM/> ===Соцветие и цвет=== [[Соцветие|Соцветието]] е дифузно. [[Цвет|Цветовите]] се по 2, со куси дршки, но со заедничка долга [[Цветна дршка|дршка]], а на границата помеѓу нив има 4 линејни [[прицветник|прицветници]] со жлездести влакна по работ.<ref name=FM/> ===Чашка и венче=== [[Чашка (ботаника)|Чашката]] е долга 4 до 6 мм. [[Чашкино ливче|Чашкините ливчињ]]а се широко-елиптични, со 3 до 5 испакнати жили, со многубројни долги влакна и куси жлездести влакна, а со образувањето на плодот тие се зголемуваат. Венчето е сино-виолетово. [[Венечно ливче|Венечните ливчиња]] се обратно-јајцевидни, на врвот многу плитко всечени, долги 4 до 6 мм, а во основата по работ од двете страни се влакнести.<ref name=FM/> ===Прашници и плод=== [[Прашник|Прашниците]] се мали, а [[Прашников конец|филаментите]] во основата по работ се влакнести. Плодните делови се влакнести и без хоризонтални брчки. Клунестиот дел на плодот по површината е со расперени жлездести влакна. Семките се сивокафеави, со мрежеста структура по површината.<ref name=FM/> ==Живеалиште== Расте на влажни тревести и засенчени места.<ref name=FM/> ==Распространетост== Подрачја на природна распространетост на видот се:<ref>[https://github.com/tdwg/wgsrpd/blob/master/109-488-1-ED/2nd%20Edition/TDWG_geo2.pdf {{aut|Brummitt, R.K.}} 2001. TDWG – World Geographical Scheme for Recording Plant Distributions, 2^nd Edition]</ref> *Европа **Северна Европа ***Финска, Норвешка, Шведска **Средна Европа ***Чехословачка, Германија, Унгарија, Полска, Швајцарија **Југозападна Европа ***Корзика, Франција, Сардинија, Шпанија. **Југоисточна Европа ***Албанија, Бугарија, Грција, Италија, Романија, Југославија. **Источна Европа ***Белорусија, Балтички Држави, Крим, Украина, Средноевропска РУсија, Истопчноевропска РУсија, Северноевропска Русија, Јужноевропска Русија, Севернозападна Европска Русија. *Азија **Кавказ ***Закавказје, Северен Кавказ **Западна Азија ***Турција ===Македонија=== Во Македонија не е сретнат овој вид, но е спомнат од повеќе автори на почетокот на 20 век.<ref name=FM/> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рвр|Geranium bohemicum}} {{Викивидови-ред|Geranium bohemicum}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Здравец]] [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Европа]] ars2f6ekkec9lvejougc8ewucqowjvx 0 1400082 5601444 5599979 2026-07-28T17:10:07Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601444 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Geranium pyrenaicum 5 RF.jpg|genus=Geranium|species=pyrenaicum|authority=[[Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]]}} '''Пиринејски здравец''' ({{langx|la|Geranium pyrenaicum}}) — [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] [[Вид (биологија)|вид]] [[растение]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[здравци]]. Може да се најде покрај патиштата и покрај живи огради.<ref>{{Наведена книга|title=Complete Guide to British Wild Flowers|last=Sterry|first=Paul|date=2006|publisher=Collins|isbn=9780007814848|page=98-99}}</ref> ==Опис== ===Општи одлики и стебло=== Пиринејскиот здравец е [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Тревесто растение|тревесто растение]], високо до 70 см, со кус вертикален [[ризом]] обвиен со остатоците од [[Прилисник|прилисниците]] на базалните листови и остатоците од [[Лисна дршка|лисните дршки]] и со вретеновидно задебелени [[Корен|корења]]. Од основата на растението се развиваат по неколку стебла. [[Стебло|Стеблото]] е вертикално, со надолжни испакнати ребра, обично повеќекратно виличесто разгрането, со густи, куси, прости и жлездести влакна, како и долги, но поретки прости влакна.<ref name=FM>{{наведена книга |title=ФЛОРА НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА, Том I, свеска 6 |last=Мицевски |first=Кирил |authorlink=Кирил Мицевски |author= |year=2005 |publisher= [[МАНУ]]|location=Скопје |isbn=9989-101-46-9 (св. 6)|page=1499-1500|pages=1433-1715 |url= |accessdate=25 јули 2026}}</ref> ===Листови=== [[Лист|Листовите]] од двете страни се влакнести, тркалезни до тркалезно-бубреговидни, 1/2–1/3 пересто-насечени на 7 до 9 широки, клиновидни дела, кои се на врвот тапи и обично со 3 или повеќе широки, тапи, запчести делови. Базалните листови и долните стеблени листови се со дршки кои се 2 до 3 пати подолги од широчината на [[Лиска (лист)|лиската]], додека горните листови се со покуси дршки. Стеблените листови се наспрамни. [[Прилисник|Прилисниците]] се јајцевидно-ланцетни, до 1/3 или 1/2 насечени на 2 или 3 ланцетни дела.<ref name=FM/> ===Соцветие и цвет=== [[Соцветие|Соцветието]] е разгрането. [[Цвет|Цветовите]] се по 2 заедно. [[Цветна дршка|Цветните дршки]] и дршката на соцветието се подолги од пазувниот лист и истите се со многу густи куси жлездести влакна по површината. Цветните дршки со развитокот на плодовите се спуштаат надолу. На границата помеѓу цветните дршки и дршката на соцветието присутни се 4 ланцетни [[Прицветник|прицветници]] со полурасперени влакна по работ.<ref name=FM/> ===Чашка и венче=== [[Чашка (ботаника)|Чашката]] е зелена. [[Чашкино ливче|Чашкините ливчиња]] се елиптично-ланцетни до ланцетни, долги 4 до 5 мм, на врвот со кусо заострено врвче, со речиси нејасни 3 жили, со густи куси полурасперени прости влакна и куси жлездести влакна. Венчето е светловиолетово. [[Венечно ливче|Венечните ливчиња]] се двојно подолги од чашката (7–10 мм долги), обратно-јајцевидни, на врвот длабоко всечени, а во основата по работ се влакнести.<ref name=FM/> ===Прашници и плод=== [[Прашник|Прашниците]] се долги колку чашката. [[Прашников конец|Филаментите]] на надворешните прашници кон основата се малку проширени и со по неколку влакна по работ во самата основа, а кај внатрешните прашници филаментите се двојно пошироки од надворешните и со влакна по работ речиси до неговата средина. Плодните делови се со густи прилегнати влакна, а клунестиот дел на плодот е со густи куси прости и густи куси жлездести влакна. Семките се сивокафеави, речиси мазни.<ref name=FM/> ==Живеалиште== По тревести места, камењари, влажни места, рабови на шуми и грмушести места, на [[надморска височина]] до 2.200 м.<ref name=FM/> == Распространетост == Подрачја на природна распространетост (невоведен) на видот се:<ref>[https://github.com/tdwg/wgsrpd/blob/master/109-488-1-ED/2nd%20Edition/TDWG_geo2.pdf {{aut|Brummitt, R.K.}} 2001. TDWG – World Geographical Scheme for Recording Plant Distributions, 2^nd Edition]</ref> *Европа **Средна Европа ***Австрија, Белгија, Чехословачка, Германија, Унгарија, Холандија, Полска, Швајцарија. **Југозападна Европа ***Корзика, Франција, Португалија, Шпанија. **Југоисточна Европа ***Албанија, Бугарија, Грција, Италија, Романија, Сицилија, Европска Турција, Југославија. **Источна Европа ***Крим, Украина. *Азија **Кавказ ***Северен Кавказ, Ерменија, Грузија **Западна Азија ***Турција, Иран, Либан *Африка **Северна Африка ***Алжир, Мароко, Тунис ===Македонија=== Пиринејскиот здравец е познат за планините: [[Јакупица]]; [[Шар Планина]]; [[Кораб]]; [[Бистра (планина)|Бистра]]; [[Дешат]] – [[Крчин]]; [[Галичица]]; [[Пелистер]]; [[Кожуф]]; [[Огражден]]; [[Осоговски Планини|Осогово]]. Потоа кај Маврово – [[Маврови Анови]] и с. [[Врбен]]; [[Кадина Река]] – под с. [[Алдинци]].<ref name=FM/> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рвр|Geranium pyrenaicum}} {{Викивидови-ред|Geranium pyrenaicum}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Здравец]] [[Категорија:Таксони именувани од Николас Лауренс Бурман]] ayiqux88k8ja11xz2263oxvuonklnai 0 1400094 5601478 5600069 2026-07-28T19:44:20Z MaryTheo2012 135321 5601478 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Babymonster | image = BabyMonster Promoting drip on 2024112.png | landscape = yes | caption = Babymonster во 2024 г.<br />Л–Д: Чикита, Ахјон, Аса, Рука, Фарита, Рами, Рора | alias = Baemon | origin = [[Сеул]], Јужна Кореја | genre = {{hlist|[[к-поп]]|[[хип-хоп]]}} | years_active = {{Start date|2023}}— | label = {{hlist|[[YG Entertainment|YG]]|[[Sony Music Entertainment Japan|Sony Music Japan]]}} | current_members = * Рука * Фарита * Аса * Ахјон * Рами * Рора * Чикита | website = {{URL|https://yg-babymonster.com|yg-babymonster.com}} }} '''Babymonster''' ({{Langx|ko|베이비몬스터}}), исто така познати како '''Baemon''' (кор. {{Korean|베몬|labels=no}} ''Пемон'', англиски изговор: ''Бејмон'') — јужнокорејска [[женска група]] основана од [[YG Entertainment]]. Групата е составена од седум членки: Рука, Фарита, Аса, Ахјон, Рами, Рора и Чикита.<ref>{{Cite news|url=https://www.starnewskorea.com/stview.php?no=2023010108011575038|title=|author=Kim|first=No-eul|date=1 јануари 2023|work=Star News|access-date=1 јануари 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230101100909/https://www.starnewskorea.com/stview.php?no=2023010108011575038|archive-date=1 јануари 2023|language=ko|script-title=ko:YG 새 걸그룹=베이비 몬스터..양현석 "YG 유전자 가졌다"|trans-title=YG New Girl Group=Baby Monster; Yang Hyun-suk: "Has the YG Genes"|via=|url-status=live}}</ref> Babymonster дебитирале како цела група на 1 април 2024 г., со нивното истоимено миниалбумче (EP) ''[[Babymons7er]]''. Нивниот сингл, ''Sheesh'', станал нивно прво влегување во топ-десет на јужнокорејската [[Circle Digital Chart]]. Во ноември, групата го издала својот прв студиски албум ''[[Drip (албум)|Drip]]'', кој надминал еден милион примероци во домашната продажба и станал нивно најрано влегување на [[Billboard 200|''Billboard'' 200]]; неговата насловна нумера донела втор хит во топ-десет во [[Јужна Кореја]] и го означила нивниот прв сингл што освоил платинест сертификат за пренос од Здружението на издавачката индустрија на Јапонија. Во 2025 г., групата го издала својот втор миниалбум ''We Go Up'' и ја започнале светската турнеја [[Hello Monsters World Tour]]. == Членови == {| class="wikitable" |- style=| ! colspan=2 align="center" | Сценско име ! colspan=2 align="center" | Вистинско име ! rowspan=2 align="center" | Датум на раѓање |- ! align="center" | Мак. ! align="center" | Англ. ! align="center" | На македонски ! align="center" | [[Канџи]]/[[Тајландско писмо|Тајландски]]/[[Хангул]] |- |align="center" | Рука || align="center" | Ruka |align="center" | Каваи Рука ||align="center" |河井瑠花 |align="center" | 20.03.2002 |- |align="center" | Фарита || align="center" | Pharita |align="center" | Фарита Бунпакдитавијод || align="center" |ภาริตา บุญภักดีทวียศ |align="center" | 26.08.2005 |- |align="center" | Аса || align="center" | Asa |align="center" | Енами Аса ||align="center" |榎並 杏紗 |align="center" | 17.04.2006 |- |align="center" | Ахјон || align="center" | Ahyeon |align="center" | Џонг Ахјон || align="center" |정아현 |align="center" | 11.04.2007 |- |align="center" | Рами || align="center" | Rami |align="center" | Шин Харам ||align="center" |신하람 |align="center" | 17.10.2007 |- |align="center" | Рора || align="center" | Rora |align="center" | Ли Даин ||align="center" |이다인 |align="center" | 14.08.2008 |- |align="center" | Чикита || align="center" | Chiquita |align="center" | Рирача Пондечапипат || align="center" |ริรชา พรเดชาพิพัฒ |align="center" | 17.02.2009 |- |} == Дискографија == === Студиски албуми и миниалбуми === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |- !style="width:8em;"|Наслов !style="width:2em;"|Детали |- |'''''BabyMons7er''''' | * Издаден: 1 април 2024 * Издавачка куќа: [[YG Entertainment|YG]] * Формат: [[Компакт-диск|CD]], дигитално преземање, LP |- |'''''Drip''''' |• Издаден: 1 ноември 2024 • Издавачка куќа: [[YG Entertainment|YG]] • Формат: [[Компакт-диск|CD]], QR, дигитален, стриминшки |- |'''''WE GO UP''''' | * Издаден: 10 октомври 2025 * Издавачка куќа: [[YG Entertainment|YG]] * Формат: [[Компакт-диск|CD]], QR, дигитално преземање, преносни услуги |- |'''춤 ''(CHOOM)''''' | * Датум на издавање: мај 2026 * Издавачка куќа: [[YG Entertainment|YG]] |} === Синглови === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" ! scope="col" rowspan="2" style="width:13em;"| Наслов ! scope="col" rowspan="2" style="width:2em;"| Година ! scope="col" colspan="8"| Највисока позиција ! scope="col" rowspan="2" style="width:10em;"| Албум |- ! style="width:2em;font-size:90%;" |KOR ! style="width:2em;font-size:90%;" |IDN ! style="width:2em;font-size:90%;" |[[Japan Hot 100|JPN Hot 100]] ! style="width:2em;font-size:90%;" | [[Official New Zealand Music Chart|NZ Hot]] ! style="width:2em;font-size:90%;" |SGP ! style="width:2em;font-size:90%;" |TWN ! style="width:2em;font-size:90%;" |US World ! style="width:2em;font-size:90%;" |[[Billboard Global 200|WW]] |- ! scope="row" | ''Batter Up'' | 2023 | 123 || 16 || 100 || 14 || 16 || 20 || 5 || 101 | rowspan="3" | ''BabyMons7er'' |- ! scope="row" | ''Stuck in the Middle'' | rowspan="3" | 2024 | — || — || — || — || — || — || — || — |- ! scope="row" | ''Sheesh'' | 10 || 4 || 42 || 30 || 6 || 3 || — || 33 |- ! scope="row" | ''Forever'' | 101 || 20 || 92 || — || 12 || 6 || 7 || 141 | rowspan="2" | ''Drip'' |- |} == Музички спотови == {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ Список на музички спотови со наведена година на издавање и режисери ! scope="col" style="width:14.5em;"| Наслов ! scope="col" style="width:1em;"| Година ! scope="col" style="width:9em;"| Режисер |- ! scope="row"| ''Dream'' | rowspan="2"|2023 | Џаред Ли |- ! scope="row"| ''Batter Up'' | Јанг Хјун Сук |- ! scope="row"| ''Stuck in the Middle'' | rowspan="3"|2024 | Џејсон Ким (FLIPEVIL) |- ! scope="row"| ''Sheesh'' | Јанг Хјун Сук |- ! scope="row"| ''Forever'' | Самсон (Highqualityfish) |- |} == Награди и номинации == {| class="wikitable" style="text-align:center" ! width="50" | Година ! width="50" | Награда ! width="260" | Категорија ! width="260" | Кандидат ! width="100" | Резултат ! width="100" | Белешки |- | rowspan="2" | 2023 | rowspan="2" | Mubeat Awards | Најдобар нов изведувач | ''BabyMonster'' | {{won}} | rowspan="2" | <ref>{{Cite web|title=2023 MuBeat Awards – Vote For The Artist Who Made 2023 Shine|url=https://mubeat.tv/awards/mubeat_awards/2023|language=en|access-date=2023-01-22}}</ref> |- | Музичко видео на годината | ''Batter Up'' | {{nom}} |- | rowspan="4" | 2024 | rowspan="3" | [[Circle Chart Music Awards]] | Награда за глобален избор на Mubeat (женска категорија) | ''BabyMonster'' | {{nom}} | <ref>{{Cite web|title=Nominee Selection Criteria for 2023 Mubeat Global Choice Award with Circle|url=https://mubeat.tv/board/510/?prev_page=1#board-body|access-date=2023-12-04|website=Mubeat|language=en}}</ref> |- | Дебитант на годината (светски приказ) | rowspan="3" | ''Batter Up'' | {{won}} | <ref>{{Cite web|last=Myung|first=Hee-sook|date=2024-01-10|title=베이비 몬스터, 음방+시상식 출연 無에도 신인상 수상 (써클차트 어워즈)[엑's 이슈]|url=https://www.xportsnews.com/article/1812284|access-date=2024-01-10|website=Xports News|language=ko}}</ref> |- | Дебитант на годината (уникални слушатели на пренос) | {{won}} | <ref>{{Cite web|title=올해의 신인상 Nominees|url=http://www.circlemusicawards.co.kr/eng/nominees_03.php|access-date=2023-12-26|website=[[Circle Chart Music Awards]]|publisher=Korea Music Content Association|language=ko}}</ref> |- | The Fact Music Awards | Најдобра музика (зима) | {{nom}} | <ref>{{Cite web|title=팬엔스타 이번주 최고의 아티스트는? [TMA Best Music: Winter]|url=https://en.fannstar.tf.co.kr/rank/view/bmusic|access-date=2024-01-11|website=Fan N Star|publisher=Fan N Star|language=en}}</ref> |- |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://yg-babymonster.com}} [[Категорија:Јужнокорејски женски групи]] thzbb0sk3ekt8r1ch6e8jmbj1c4egmq 0 1400098 5601448 5600079 2026-07-28T17:11:49Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601448 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=Geranium February 2008-3.jpg |image_caption= |genus=Geranium|species=rotundifolium |authority=[[L.]], 1753 }} '''Тркалезнолистен здравец''' ({{langx|la|Geranium rotundifolium}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[едногодишно растение]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[здравци]]. Домороден е во умерена клима низ поголемиот дел од [[Европа]], Северна [[Африка]] и Југозападна [[Азија]]. Неговата рспространетсост се шири на север, како одговор на [[Климатски промени|глобалното затоплување]].<ref name="BSBI_Atlas2020">{{Наведена мрежна страница|url=https://plantatlas2020.org/atlas/2cd4p9h.14d|title=Round-leaved Crane's-bill ''Geranium rotundifolium'' L.|date=2020|editor2-last=T. A. Humphrey|work=BSBI Online Plant Atlas 2020|publisher=Botanical Society of Britain and Ireland|accessdate=21 June 2024|editor3-last=R.J. Burkmar|editor4-last=O.L. Pescott|editor5-last=D.B. Roy|editor6-last=K.J. Walker}}</ref><ref name="Streeter">Streeter D, Hart-Davies C, Hardcastle A, Cole F, Harper L. 2009. ''Collins Flower Guide''. Harper Collins {{ISBN|9-78-000718389-0}}</ref> Видот претпочита суво, песочно или каменесто живеалиште, вклучувајќи стари ѕидови, железнички баласт и градежен шут, вклучително и во урбаните средини.<ref name="BSBI_Atlas2020" /> ==Опис== ===Општи одлики и стебло=== Тркалезнолисниот здравец е [[едногодишно растение]], високо 10–40 см, разгрането, од основата со неколку стебла. [[Стебло|Стеблото]] е тркалезно, со надолжни ребра и бразди, црвеникаво, во основата само со прости долги и куси расперени влакна, а во погорните делови покрај нив и со долги расперени жлездести влакна.<ref name=FM>{{наведена книга |title=ФЛОРА НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА, Том I, свеска 6 |last=Мицевски |first=Кирил |authorlink=Кирил Мицевски |author= |year=2005 |publisher= [[МАНУ]]|location=Скопје |isbn=9989-101-46-9 (св. 6)|page=1500-1501|pages=1433-1715 |url= |accessdate=25 јули 2026}}</ref> ===Листови=== [[Лист|Листовите]] од двете страни се со прилегнати влакна, на изглед тркалезни до заоблено-бубреговидни, широки 3 до 7 см, 1/3–1/2 насечени на 5 до 7 обратно-јајцевидни дела, кои потоа се повторно насечени на 3 заоблени дела. Базалните листови се со многу долги [[Лисна дршка|дршки]], а стеблените листови, кои се наспрамни, се со покуси дршки, но обично подолги од [[Лиска (лист)|лиската]] (ламината). [[Прилисник|Прилисниците]] се многу мали, триаглести, црвени, со густи влакна по површината и со долги влакна по работ.<ref name=FM/> ===Соцветие и цвет=== [[Цвет|Цветовите]] се по 2 заедно, со [[Цветна дршка|дршки]] до 2 пати подолги од [[Чашка (ботаника)|чашката]], поставени на една долга заедничка дршка во пазувите на еден лист. Дршките се со куси прости прави влакна, а покрај нив и со расперени долги жлездести влакна. На границата помеѓу дршките се присутни 4 ланцетни црвени [[Прицветник|прицветници]] (брактеи). По прецветувањето дршката на цветот се спушта надолу.<ref name=FM/> ===Чашка и венче=== [[Чашка (ботаника)|Чашката]] е мала и малку се зголемува со образувањето на плодот. [[Чашкино ливче|Чашкините ливчиња]] се долги 5 до 6 мм, зелени, елиптични, на врвот со многу кусо шилесто продолжение, со 3 црвени жили, со густи куси и долги расперени влакна и поретки долги жлездести влакна. Венчето во долниот дел е розово. [[Венечно ливче|Венечните ливчиња]] на врвот се заоблени или рамни, а многу ретко плитко всечени, за 1/4 или за 1/3 подолги од чашкините ливчиња, во основата без влакна, во долната третина тесно клиновидни.<ref name=FM/> ===Прашници и плод=== [[Прашник|Прашниците]] се долги колку чашката или малку подолги. [[Прашников конец|Прашниковите конци]] (филаментите) во долниот дел постепено се малку проширени, но без влакна по работ. Плодните делови се со куси расперени влакна, а клунестиот дел со куси расперени прости влакна и долги расперени жлездести влакна. Семките се светлокафеави со мрежеста структура по површината.<ref name=FM/> ==Живеалиште== Тркалезнолисниот здравец се наоѓа по брдски [[Пасиште|пасишта]], карпи, камењари, покрај патишта и ниви, како и по грмушести места.<ref name=FM/> ==Распространетост== Природната распространетост на тркалезнолисниот здравец е Евроазија и Африка:<ref>[https://github.com/tdwg/wgsrpd/blob/master/109-488-1-ED/2nd%20Edition/TDWG_geo2.pdf {{aut|Brummitt, R.K.}} 2001. TDWG – World Geographical Scheme for Recording Plant Distributions, 2^nd Edition]</ref> Авганистан, Албанија, Алжир, Австрија, Азорски Острови, Балеарските Острови, Балтичките држави, Белорусија, Белгија, Бугарија, Канарски Острови, Корзика, Кипар, Чехословачка, Источноегејски Острови, Египет, Франција, Германија, Велика Британија, Грција, Унгарија, Индија, Иран, Ирак, Ирска, Италија, Казахстан, Киргистан, Крит, Крим, Либан-Сирија, Либија, Мадеира, Мароко, Северозападна Европа, Русија, Оман, Пакистан, Палестина, Португалија, Романија, Сардинија, Саудиска Арабија, Сицилија, Шпанија, Шведска, Швајцарија, Таџикистан, Закавказје, Тунис, Турција, Туркменистан, Украина, Узбекистан, Западни Хималаи, Синџијанг, Југославија. ===Македонија=== Во Македонија се наоѓа на повеќе места: [[Жеденска Клисура]]; [[Таорска Клисура]]; клисурата на реката [[Пчиња]]; [[Велес]] – Дервен; клисурата на реката [[Бабуна (река)|Бабуна]]; [[Свети Николе]] – [[Богословец (село)|Богословец]]; околината на [[Штип]]; околината на [[Прилеп]]; [[Гевгелија]] – с. [[Ѓопчели]].<ref name=FM/> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рвр|Geranium rotundifolium}} {{Викивидови-ред|Geranium rotundifolium}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Здравец]] 0iwhv9dqqebl0oq3r8hrtlbzw2qbax0 0 1400163 5601451 5600679 2026-07-28T17:13:30Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601451 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=Geranium molle-01 (xndr).jpg |genus=Geranium |species=molle |authority=[[Карл Линеј|L.]] }} '''Нежен здравец''' ({{langx|la|Geranium molle}}) — [[Едногодишно растение|едногодишно]] [[Тревесто растение|тревесто]] растение од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[здравци]]. ==Опис== === Општи одлики и стебло === Нежниот здравец е [[Едногодишно растение|едногодишно]] или [[Двегодишно растение|двегодишно]], а многу ретко [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[тревесто растение]], кое достигнува висина од 10 до 40 см. Од самата основа на растението се развиваат повеќе вертикални [[стебло|стебла]]. Стеблата во својот долен дел се тркалезни, додека во горниот дел стануваат аглести. Тие можат да бидат зелени или црвеникави по боја и се речиси неразгранети или се разгрануваат само еднаш. Површината на стеблото е покриена со долги и куси прости влакна, како и со куси жлездести влакна, кои се забележливо погусти во горните делови.<ref name=FM>{{наведена книга |title=ФЛОРА НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА, Том I, свеска 6 |last=Мицевски |first=Кирил |authorlink=Кирил Мицевски |author= |year=2005 |publisher= [[МАНУ]]|location=Скопје |isbn=9989-101-46-9 (св. 6)|page=1501-1502|pages=1433-1715 |url= |accessdate=26 јули 2026}}</ref> === Листови === [[Лист|Листовите]] од двете страни се покриени со полурасперени влакна, а на долната страна се присутни и ретки жлездести влакна. На изглед се тркалезни или заоблено-бубреговидни. Тие се пересто насечени до 1/2 или до 2/3 од својата површина на 5 до 7 јајцевидно-клиновидни делови, кои понатаму уште еднаш се насечени, обично на 3 тапи запчести делови. [[Лисна дршка|Лисните дршки]] се густо покриени со куси и многу долги влакна, покрај кои има и поретки жлездести влакна. Стеблените листови се спирално распоредени и имаат многу мали дршки, поради што изгледаат речиси приседнати. Најдолниот лист на соцветието е подолг од наспрамната дршка на самото соцветие. [[Прилисник|Прилисниците]] се ланцетни, влакнести и имаат црвеникава боја.<ref name=FM/> === Соцветие и цвет === [[Цвет|Цветовите]] се распоредени по два заедно. [[Цветна дршка|Цветните дршки]] се за 2 до 3 пати подолги од [[Чашка (ботаника)|чашките]], додека дршката на целото [[соцветие]] е подолга од поединечните цветни дршки. Заедно, овие дршки се подолги од пазувниот лист. Површината им е покриена со густи, прости, куси влакна и куси жлездести влакна. [[Прицветник|Прицветниците]] (брактеите) се мали, црвеникави и влакнести.<ref name=FM/> === Чашка и венче === [[Чашка (ботаника)|Чашката]] е мала и не се зголемува значително во фазата на образување на плодовите. [[Чашкино ливче|Чашкините ливчиња]] се зелени, долги од 4 до 5 mm, со јајцевидно-елиптична форма и се заострени на врвот. Тие имаат по 3 едвај видливи жили, на врвот и по рабовите се црвеникави, а нивната површина е покриена со полурасперени густи прости и жлездести влакна. Венчето е светло-виолетово. Венечните ливчиња имаат обратно-јајцевидно-клиновиден облика, подолги се од чашката, на самиот врв се длабоко всечени (вдлабнати), а во основата се влакнести по работ од двете страни.<ref name=FM/> === Прашници и плод === [[Прашник|Прашниците]] се долги колку и чашката, а во својата основа се голи и немаат влакна. Плодните делови се со кафеава боја, голи и карактеристични по своите попречни (трансверзални) брчки. Семките се кафеави и имаат мазна површина.<ref name=FM/> == Живеалиште == Овој вид најчесто расте по брдски [[Пасиште|пасишта]] и на [[Варовник|варовнички]] камењари.<ref name=FM/> == Распространетост == Природната распространетост на тркалезнолисниот здравец е Евроазија и Африка:<ref>[https://github.com/tdwg/wgsrpd/blob/master/109-488-1-ED/2nd%20Edition/TDWG_geo2.pdf {{aut|Brummitt, R.K.}} 2001. TDWG – World Geographical Scheme for Recording Plant Distributions, 2^nd Edition]</ref> Албанија, Алжир, Австрија, Азорски Острови, Балеарски Острови, Балтички држави, Белорусија, Белгија, Бугарија, Канарски Острови, Средноевропска Русија, Корзика, Кипар, Чехословачка, Данска Источноегејски Острови, Источноевропска Русија, Египет, Финска, Франција, Германија, Велика Британија, Грција, Унгарија, Иран, Ирак, Ирска, Италија, Крим, Крит, Либан-Сирија, Либија, Мадеира, Мароко, Холандија, Северен Кавказ, Северозападна Европска Русија, Норвешка, Палестина, Полска, Португалија, Романија, Сардинија, Саудиска Арабија, Сицилија, Синај, Јужноевропска РУсија, Шпанија, Шведска, Швајцарија, Закавказје, Тунис, Турција, Туркменистан, Украина, Југославија. ===Македонија=== Во Македонија растението е евидентирано на повеќе места, меѓу кои:<ref name=FM/> * Скопски Регион: [[Гази Баба (парк-шума)|Гази Баба]], село [[Катланово]], [[Скопска Црна Гора]] и планината [[Жеден]]; * Повардарие и Источен Регион: [[Таорска Клисура]], клисурата на реката [[Пчиња]], [[Велес]] (месност Голик), [[Штип]], [[Радовиш]] и [[Кочани]] (село [[Оризари (Кочанско)|Оризари]]); * Југоисточен Регион: [[Валандово]], [[Гевгелија]] ([[Богданци]], село [[Богородица (Гевгелиско)|Богородица]]); * Пелагониски и Западен Регион: [[Прилеп]] ([[Дабничка Планина]]) и [[Дебар]] (село [[Баниште]]). == Синоними == {{div col|colwidth=30em}} *''Geranium luganense'' [[Chenevard]]<ref>Synonyms from [http://www.catalogueoflife.org/show_species_details.php?record_id=3706077 Catalogue of life]{{Dead link|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *''Geranium abortivum'' [[De Not.]] ex [[Ces.]] *''Geranium brutium [b] micranthum'' [[N.Terracc.]] *''Geranium brutium'' [[Gasp.]] *''Geranium calabrum'' [[Ten.]] *''Geranium leiocaulon'' [[Ledeb.]] *''Geranium x luganense'' [[Chenevard]] *''Geranium macropetalum'' ([[Boiss.]]) [[Posp.]] *''Geranium molle [a] triviale'' ([[A.Terracc.]]) Gortani & [[M.Gortani]] *''Geranium molle [b] caespitosum'' ([[N.Terracc.]]) [[Graebn.]] *''Geranium molle [b] leiocaulon'' (Ledeb.) Graebn. *''Geranium molle [B] pinguis'' ([[K.Malý]]) Graebn. *''Geranium molle [B] stipulare'' (Kunze) Graebn. *''Geranium molle [c] parvulum'' (Ten.) Graebn. *''Geranium molle f. albiflorum'' [[R.Uechtr.]] *''Geranium molle f. annuum'' ([[Schur]]) [[Gams]] *''Geranium molle f. candidum'' [[Beck]] *''Geranium molle f. pinguis'' [[K.Malý]] *''Geranium molle f. stipulare'' (Kunze) K.Malý *''Geranium molle f. subperenne'' (Schur) Gams *''Geranium molle [frm.] glabrata'' A.Terracc. *''Geranium molle [frm.] pygmaea'' A.Terracc. *''Geranium molle [frm.] sepincola'' A.Terracc. *''Geranium molle [frm.] tenuisecta'' A.Terracc. *''Geranium molle [frm.] trivialis'' A.Terracc. *''Geranium molle [frm.] villosissima'' A.Terracc. *''Geranium molle [I] annuum'' (Schur) Graebn. *''Geranium molle [I] triviale'' A.Terrac. ex Graebn. *''Geranium molle [II] subperenne'' (Schur) Graebn. *''Geranium molle [II] tenuisecta'' ([[A.Terracc.]]) Graebn. *''Geranium molle [l] album'' (Picard) Graebn. *''Geranium molle [l] suaveolens'' (Boenn. ex Rchb.) Graebn. *''Geranium molle subf. abortiva'' (De Not. ex [[Cesati]]) A.Terracc. *''Geranium molle subsp. brutium'' (Gasp.) Graebn. *''Geranium molle subsp. brutium'' (Gasp.) [[P.H.Davis]] *''Geranium molle subsp. normale'' A.Terracc. *''Geranium molle subsp. pollinense'' A.Terracc. *''Geranium molle subsp. sinjaricum'' Al-Shehbaz & Al-Khakani *''Geranium molle subsp. stipulare'' ([[Kunze]]) [[Dostál]] *''Geranium molle subsp. stipulare'' (Kunze) [[Holmboe]] *''Geranium molle subsp. stipulare'' (Kunze) [[Soó]] *''Geranium molle subsp. villosum'' ([[Ten.]]) A.Terracc. *''Geranium molle subvar. macropetalum'' (Boiss.) [[Gams]] *''Geranium molle var. abortivum'' (De Not. ex Ces.) Ces., Pass. & Gibelli *''Geranium molle var. abortivum'' (De Not. ex Ces.) Nyman *''Geranium molle var. album'' Picard *''Geranium molle var. annuum'' Schur *''Geranium molle var. arenarium'' A.Terracc. *''Geranium molle var. brutium ''(Gasp.) K.Malý *''Geranium molle var. caespitosum'' N.Terracc. *''Geranium molle var. caucasicum'' Regel ex Woronow *''Geranium molle var. corymbiferum'' [[Just.]] *''Geranium molle var. diffusum'' Ten. ex A.Terracc. *''Geranium molle var. elatum'' Ten. ex A.Terracc. *''Geranium molle var. graecum'' A.Terracc. *''Geranium molle var. grandiflorum'' Lange *''Geranium molle var. grandiflorum'' [[Lojac.]] *''Geranium molle var. grandiflorum'' [[Vis.]] *''Geranium molle var. grandiflorum'' [[Viv.]] *''Geranium molle var. lucanum'' Gasp. ex Nyman *''Geranium molle var. macropetalum ''Boiss. *''Geranium molle var. maioriflorum'' Borbás *''Geranium molle var. maritimum'' Lojac. *''Geranium molle var. minus'' [[Chevall.]] *''Geranium molle var. montanum'' A.Terracc. *''Geranium molle var. montanum'' A.Terracc. ex N.Terracc. *''Geranium molle var. parvulum'' Ten. *''Geranium molle var. stipulare'' (Kunze) Nyman *''Geranium molle var. suaveolens'' Boenn. ex Rchb. *''Geranium molle var. suaveolens'' (Boenn. ex Rchb.) Gams *''Geranium molle var. subperenne'' Schur *''Geranium molle var. supinum'' [[Fouc.]] & Jouss. *''Geranium molle var. typicum'' [[Posp.]] *''Geranium molle var. villosum'' (Ten.) Cout. *''Geranium molle var. vulcanicum'' A.Terracc. *''Geranium x oenense'' Borbás ex Hallier *''Geranium pollinense'' N.Terracc. ex A.Terracc. *''Geranium pseudovillosum'' Schur *''Geranium punctatum'' Kanitz *''Geranium pyrenaicum subsp. villosum'' (Ten.) Nyman *''Geranium stipulare'' Kunze *''Geranium villosum var. gracile'' Sennen *''Geranium villosum var. villosissimum'' Ten. *''Geranium villosum'' Ten. {{div col end}} == Хербална медицина == Николас Калпепер во своето хербално дело од 1652 година предложил различни употреби на ''G. molle'', вклучувајќи лекување на внатрешни и надворешни повреди. Било забележано дека модринките од листот побрзо ги заздравуваат надворешните повреди. Се вели дека лушпа од вино ги ублажува гихтот и другите болки во зглобовите.<ref>{{Наведување|last=Culpeper|first=Nicholas|title=The English physitian: or an astrologo-physical discourse of the vulgar herbs of this nation|place=London|publisher=Peter Cole|year=1652}}</ref> == Галерија == <gallery> Податотека:Geranium_molle_Sturm4.jpg|алт=Figure from Deutschlands Flora in Abbildungen, 1796| Цртеж од Deutschlands Flora во Abbildungen, 1796 година Податотека:Geranium_molle_001.JPG|алт=Plant of Geranium molle| Растение ''Geranium molle'' Податотека:(MHNT)_Geranium_molle_-_leaves,_buds_flower.jpg|алт=Leaves, buds, flower| Лисја, пупки, цвет Податотека:Geranium_molle.jpg|алт=Flowers of Geranium molle| Цвеќиња од ''Geranium molle'' Податотека:Geranium_molle_IMG_2481.jpg|алт=Close-up of a flower of Geranium molle| Крупен план на цвет од ''Geranium molle'' Податотека:(MHNT)_Geranium_molle_-_Immature_fruit.jpg|алт=Immature fruit| Незрело плод Податотека:Geranium_molle_IMG_2469.jpg|алт=Hairy stem of Geranium molle| Влакнесто стебло од ''Geranium molle'' Податотека:Jong_blad_van_Geranium_molle_var._Brutium._Locatie,_Tuinreservaat_Jonker_vallei.jpg|алт=Young leaves of Geranium molle var. Brutium.| Млади листови од ''Geranium molle var. Brutium'' . Податотека:Wiki-Geranium-Molle-Spring-Automn.jpg|алт=Leaf colouring from spring (top left) to autumn (bottom right)| Промена на боите на листовите од пролет (горе лево) до есен (долу десно) </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Geranium molle}} {{Викивидови-ред|Geranium molle}} * [http://www.kuleuven-kortrijk.be/bioweb/?lang=en&detail=169 Universiteit Leuven Photo gallery] Archived 2011-10-03 at the Wayback Machine * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?4416,4426,4432 Jepson Manual Treatment] * [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-taxon=Geranium+molle U.C. Photo gallery] * [http://www.flowersinisrael.com/Geraniummolle_page.htm Geranium molle] Flowers in Israel {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Либан]] [[Категорија:Флора на Обединетото Кралство]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Здравец]] [[Категорија:Флора на Македонија]] avge1pvlr1h2cs1m3cix8wk0wlf7i76 0 1400172 5601437 5600659 2026-07-28T17:06:03Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601437 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|name=<!-- Afrikaanse naam -->|status=|status_system=iucn3.1|status_ref=|image=|taxon=Geranium brutium|authority=Gasp.}} '''Брутиски здравец''' ({{langx|la|Geranium brutium}}) — [[Растенија|растение]] кое е дел од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[здравци]].<ref name="powo">https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:372840-1</ref> ==Опис== === Општи одлики и стебло === Брутискиот здравец е [[Едногодишно растение|едногодишно]], а поретко [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[тревесто растение]], кое достигнува висина до 40 см. Од основата на растението се развиваат повеќе вертикално поставени стебла. [[Стебло|Стеблото]] е покриено со куси прости и жлездести влакна, како и со долги расперени прости влакна.<ref name=FM>{{наведена книга |title=ФЛОРА НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА, Том I, свеска 6 |last=Мицевски |first=Кирил |authorlink=Кирил Мицевски |author= |year=2005 |publisher= [[МАНУ]]|location=Скопје |isbn=9989-101-46-9 (св. 6)|page=1502-1503|pages=1433-1715 |url= |accessdate=26 јули 2026}}</ref> === Листови === [[Лист|Листовите]] од двете страни се покриени со расперени влакна, а по облик се тркалезни или тркалезно-бубреговидни. Тие се пересто-насечени до 1/2 или 2/3 од својата површина на 5 до 7 делови, кои на самиот врв обично завршуваат со 3 заба. Базалните листови имаат долги [[Лисна дршка|дршки]]. Најдолните листови на [[Соцветие|соцветието]] (заедно [[Лиска (лист)|лиската]] и [[Лисна дршка|лисната дршка]]) се помали од должината на наспрамната дршка на соцветието, при што лисната дршка е покуса од самата [[Лисна ламина|ламина]] (лиска). Лисните дршки се покриени со густи куси и поретки долги прости влакна, како и со куси жлездести влакна. [[Прилисник|Прилисниците]] се ланцетни, постепено долго заострени, со светлокафеава боја и се влакнести.<ref name=FM/> === Соцветие и цвет === [[Цвет|Цветовите]] се распоредени по два заедно на една долга заедничка [[Цветна дршка|дршка]]. Самите [[Цветна дршка|цветни дршки]] се покуси од дршката на [[Соцветие|соцветието]]. Нивната површина е покриена со густи куси и ретки долги прости влакна, како и со ретки куси жлездести влакна. На границата помеѓу цветните дршки се наоѓаат 4 мали, ланцетни и влакнести [[Прицветник|прицветници]] (брактеи).<ref name=FM/> === Чашка и венче === [[Чашка (ботаника)|Чашката]] е мала, но својствено е што кај зрелите плодови таа се зголемува. [[Чашкино ливче|Чашкините ливчиња]] се елиптично-ланцетни, со должина од околу 3–4 мм, обоени се зелено и се заострени на врвот. На нив се забележуваат 3 речиси невидливи зелени жили. Нивната површина е покриена со густи, куси, прости, жлездести и расперени влакна, како и со ретки, долги, прости влакна. Венчето е со розова боја. [[Венечно ливче|Венечните ливчиња]] се долги од 6 до 11 мм, имаат обратно-јајцевиден облик и се всечени (вдлабнати) на самиот врв.<ref name=FM/> === Прашници и плод === [[Прашник|Прашниците]] вообичаено се долги колку и чашкините ливчиња. [[Прашников конец|Прашниковите конци]] (филаментите) се многу малку проширени кон својата основа, а во долниот дел по работ се покриени со ретки куси влакна. Плодните делови се со светлокафеава боја, голи и имаат попречни (трансверзални) брчки. Клунестиот дел на плодот е покриен со ретки и многу куси четинести влакненца. Семките се светлокафеави по боја и имаат мазна површина.<ref name=FM/> == Живеалиште == Брутискиот здравец се среќава на тревести места, [[Ливада|ливади]], камењари, урнатини, покрај патишта и на други слични станишта, на [[надморска височина]] до 1.600 метри.<ref name=FM/> == Распространетост == ===Македонија=== Во Македонија растението е евидентирано на следниве месности:<ref name=FM/> * Скопски Регион: Околината на градот [[Скопје]], [[Скопска Црна Гора]], планината [[Жеден]] и [[Жеденска Клисура|Жеденската Клисура]]; * Западен и Југозападен Регион: Планината [[Бистра (планина)|Бистра]], [[Дебар]] (село [[Баниште]]), планината [[Галичица]], [[Кичево]] (автобуска станица Кладник) и [[Ресен]] (село [[Отешево]]); * Пелагониски Регион: Планината [[Пелистер]] (над селото [[Нижеполе]]); * Повардарие и Североисточен Регион: Клисурата на реката [[Тополка]], [[Куманово]] (Кумановска Бања); * Источен регион: [[Пробиштип]] (месност Костомар) и [[Осоговски Планини]] (над [[Осоговски манастир|манастирот „Св. Јоаким Осоговски“]]). == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Здравец]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] c59vn2gwvhv5hfcfny88y4si8badkg2 0 1400189 5601400 5601366 2026-07-28T13:42:40Z Carshalton 30527 5601400 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Ерјан Ниланд | image = [[File:Orjan Nyland France v Norway 26 June 26-023 (cropped).jpg|200px|]] | image_size = | fullname = Ерлинг Хоскјолд Ниланд<ref>{{cite web |url=https://www.fotball.no/fotballdata/person/profil/?fiksId=3721036 |title=Ørjan Håskjold Nyland |publisher=Football Association of Norway |access-date=7 October 2019 |language=no}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1990|9|10|df=yes}}<ref name=PremProfile>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/51416/%C3%98rjan-Nyland/overview |title=Ørjan Nyland: Overview |publisher=Premier League |access-date=17 August 2019 |archive-date=1 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201201094029/https://www.premierleague.com/players/51416/%C3%98rjan-Nyland/overview |url-status=dead }}</ref> | birth_place = [[Волда]], [[Норвешка]] | nationality = {{flagsport|NOR}} [[Норвешка]] | height = {{height|m=1.92}}<ref name=PremProfile/> | position = [[Голман (фудбал)|голман]] | currentclub = {{Слободен играч}} | clubnumber = | youthyears1 = | youthclubs1 = {{симбол2|600px bisection vertical HEX-1D913D Black.svg}} Волда | years1 = 2006-2007 | caps1 = 10 | goals1 = 0 | clubs1 = {{симбол2|600px bisection vertical HEX-1D913D Black.svg}} Волда | years2 = 2007-2012 | caps2 = 59 | goals2 = 0 | clubs2 = {{Fb team Hodd}} | years3 = 2013-2015 | caps3 = 61 | goals3 = 0 | clubs3 = {{Fb team Molde}} | years4 = 2015-2018 | caps4 = 48 | goals4 = 0 | clubs4 = {{Fb team Ingolstadt}} | years5 = 2018-2020 | caps5 = 30 | goals5 = 0 | clubs5 = {{Fb team Aston Villa}} | years6 = 2021 | caps6 = 0 | goals6 = 0 | clubs6 = {{Fb team Norwich City}} | years7 = 2021-2022 | caps7 = 1 | goals7 = 0 | clubs7 = {{Fb team AFC Bournemouth}} | years8 = 2022 | caps8 = 10 | goals8 = 0 | clubs8 = {{Fb team Reading}} | years9 = 2022-2023 | caps9 = 2 | goals9 = 0 | clubs9 = {{Fb team RB Leipzig}} | years10= 2023-2026 | caps10 = 59 | goals10 = 0 | clubs10 = {{Fb team Sevilla}} | nationalyears1 = 2008 | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 0 |nationalteam1 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка под 18 години|Норвешка 18]] | nationalyears2 = 2011-2013 | nationalcaps2 = 8 | nationalgoals2 = 0 |nationalteam2 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка под 21 година|Норвешка 21]] | nationalyears3 = 2013- | nationalcaps3 = 76 | nationalgoals3 = 0 |nationalteam3 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|Норвешка]] }} '''Ерјан Хоскјолд Ниланд''' (роден на [[10 септември]] [[1990]] година, во [[Волда]]) — [[Норвешка|норвешки]] [[фудбал]]ер, {{Football/GK/player}}, кој во моментов е без клуб. ==Биографија== Ерјан Ниланд е роден во [[Волда]],<ref name="altomfotball">{{cite web |url=http://www.altomfotball.no/element.do?cmd=player&personId=193350 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304063719/http://www.altomfotball.no/element.do?cmd=player&personId=193350 |url-status=dead |archive-date=4 March 2016 |language=no |title=Ørjan Håskjold Nyland |work=altomfotball.no |publisher=TV 2 |access-date=29 November 2012}}</ref><ref name="family">{{cite web |url=https://sports.yahoo.com/articles/inside-norway-goalkeeper-rjan-nylands-194300367.html |language=en |title=Inside Norway Goalkeeper Ørjan Nyland's Early Life: Wife, Children, Parents, Siblings & Family Background |work=yahoo sports |access-date=24 јули 2026}}</ref> мал град во истоимената општина во [[Норвешка]]. Како дете тој тренирал [[ракомет]], [[алпско скијање]] и [[фудбал]].<ref name="nernett">{{cite web |url=http://www.nernett.no/?do=article&id=19568 |language=no |title=Valgte bort hjelm og ski for hansker og ball |work=nernett.no |first=Eivind |last=Tveter |date=27 September 2012 |access-date=29 November 2012}}</ref> Неговиот татко, Јостеин, исто така, бил фудбалер и играл на позицијата голман.<ref name="family"/> Тој има и помлад брат, Сандер, кој моментално работи како асистент тренер во норвешкиот клуб [[ФК Сарпсборг 08|Сарпсборг 08]].<ref name="family"/> Ниланд ја оженил својата сопруга Тине во 2019 година, со која имаат две деца Оливер и Јонах.<ref name="family"/> ==Технички карактеристики== Голман, кој има добри инстинкти и рефлекси.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Mondiali/06-07-2026/nyland-portiere-norvegia-brasile.shtml|title=Sciatore mancato, una vita da riserva, senza contratto... e ora Nyland butta fuori il Brasile|access-date=2026-07-13}}</ref> ==Клупска кариера== ===Почетоци и Хед=== Нилда ја започнал фудбалската кариера во локалниот клуб Волда, во својот роден град, пред да се приклучи на [[ФК Хед|Хед]] во 2007 година.<ref name="FANtalent">{{cite web |url=http://www.fotball.no/Landslag_og_toppfotball/spillerutvikling/2012/Orjan-Nyland-manedens-talent-for-oktober/ |language=no |title=Ørjan Nyland månedens talent |work=fotball.no |publisher=Football Association of Norway |first=Mari Waagard |last=Thomassen |date=13 November 2012 |access-date=29 November 2012}}</ref> Тој не настапил ниту еднаш во својата прва година во клубот поради конкуренцијата од [[Ким Дејноф]] и Вебјерн Скејде. Дејноф го напуштил Хед по завршувањето на сезоната 2007 и во следните две сезони, Ниланд бил втор избор зад Скејде пред да стане прв избор во текот на сезоната 2010.<ref name="regionavisa">{{cite news |url=http://regionavisa.org/static/bibliotek/regionavisa_6caf3458d4e736c.pdf |language=no |title=Multi-kunstnar |newspaper=Regionavisa |page=2 |first=Hugo |last=Antonsen |date=30 March 2011 |access-date=12 December 2012 }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ниланд бил еден од најталентираните голмани во Норвешка и тренирал со [[Розенборг БК|Розенборг]] во два наврати во 2007 година,<ref>{{cite news |url=http://fotball.aftenposten.no/eliteserien/article94476.ece |language=no |title=Ørjans drømmeuke |publisher=Adresseavisa |first=Anders |last=Ruud |date=12 November 2007 |access-date=29 November 2012 |archive-date=13 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071113093346/http://fotball.aftenposten.no/eliteserien/article94476.ece |url-status=dead }}</ref> англискиот клуб [[ФК Евертон|Евертон]] во декември 2008 година<ref>{{cite news |url=http://fotball.aftenposten.no/england/article124380.ece |language=no |title=Hødd-keeper trener med Everton |publisher=Adresseavisa |first=Line Lauvsnes |last=Oddekalv |date=10 December 2008 |access-date=29 November 2012 |archive-date=11 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081211213108/http://fotball.aftenposten.no/england/article124380.ece |url-status=dead }}</ref> и [[ФК Молде|Молде]] во ноември 2011 година.<ref>{{cite news |url=http://fotball.rbnett.no/eliteserien/article215674.ece |language=no |title=VIF-talent trener med Molde |publisher=Romsdals Budstikke |first=Trond |last=Hustad |date=25 November 2011 |access-date=12 December 2012 |archive-date=7 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141207084542/http://fotball.rbnett.no/eliteserien/article215674.ece |url-status=dead }}</ref> Во декември 2011 година, Ниланд бил еден од шестте млади голмани избрани за проектот на поранешниот норвешки голман [[Фроде Гродос]] наречен „Утрешниот националниот голман 2014“ инициран од [[Фудбалски сојуз на Норвешка|Фудбалската асоцијација на Норвешка]], каде што целта била да се развие следниот голман на репрезентацијата.<ref>{{cite news |url=http://www.vg.no/sport/fotball/norsk/landslaget/artikkel.php?artid=10032231 |language=no |title=NFF lanserer keeperprosjekt |agency=Norwegian News Agency |publisher=Verdens Gang |date=6 December 2011 |access-date=29 November 2012}}</ref> Пред почетокот на сезоната 2012, [[ФК Тромсо|Тромсо]] сакал да го потпише Ниланд како резерва за [[Маркус Салман]], но не можел да си дозволи да плати колку што барале Хед за голманот, кој имал уште една година од договорот.<ref>{{cite news |url=http://fotball.itromso.no/eliteserien/article259423.ece |language=no |title=Tromsø ville kjøpe Hødds keeperhelt |publisher=iTromsø |first=Øyvind |last=Sivertsen |date=29 November 2012 |access-date=12 December 2012 |archive-date=6 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141206072034/http://fotball.itromso.no/eliteserien/article259423.ece |url-status=dead }}</ref> Така, Ниланд останал во Хед и бил еден од најдобрите играчи на клубот во текот на сезоната 2012,<ref>{{cite news |url=http://www.nrk.no/sport/fotball/ekspertene-ser-pa-cupfinalelagene-1.8410393 |language=no |title=Her er spillerne ekspertene tror blir avgjørende i finalen |publisher=NRK |date=25 November 2012 |access-date=12 December 2012}}</ref> освојувајќи ја наградата за талент на месецот октомври, награда што им се доделува на извонредни млади норвешки фудбалери секој месец.<ref name="FANtalent"/> Во [[Фудбалски куп на Норвешка 2012#Финале|финалето на Купот на Норвешка 2012]], Ниланд имал неколку одлични одбрани што донеле победа за неговиот тим, а самиот тој бил прогласен за играч на натпреварот. Ниланд, исто така, го одбранил пеналот на [[Реми Јохансен]] за да може Хед да победи со 4–2 на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]] против Тромсо и ја освои својата прва титула во Купот на Норвешка.<ref>{{cite news |url=http://www.tv2.no/sport/fotball/hoedd-med-cupbombe-etter-straffedrama-3932838.html |language=no |title=Hødd med cupbombe etter straffedrama |publisher=TV 2 |first=Dag Slinning |last=Aarsæther |date=25 November 2012 |access-date=29 November 2012}}</ref> По сезоната, Ниланд станал слободен агент. Два клуба од [[Елитсериен]], [[ИК Старт|Старт]] и [[ФК Согндал|Согндал]], сакале да го потпишат Ниланд и јавно му ветија на Ниланд дека ќе биде нивен прв голман доколку тој потпише. [[Ларс Ивар Молдскред]], како советник на Ниланд, го советувал да потпише за Старт,<ref>{{cite news |url=http://www.nettavisen.no/sport/fotball/article3521025.ece |language=no |title=Tippeligaklubber lover Nyland fast plass |publisher=Nettavisen |first=Egil |last=Sande |date=26 November 2012 |access-date=11 December 2012 |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129050306/http://www.nettavisen.no/sport/fotball/article3521025.ece |url-status=dead }}</ref> но наместо тоа, тој потпишал за бранителот на титулата во Норвешка, [[ФК Молде|Молде]], каде што се борел за место со [[Еспен Буге Петерсен]] и [[Оле Седерберг]].<ref>{{cite news |url=http://www.dagbladet.no/2012/11/29/sport/fotball/tippeligaen/molde/orjan_haskjold_nyland/24601916/ |language=no |title=Hødds keeperhelt klar for Molde |work=Dagbladet |first=Mads Gudim |last=Burheim |date=29 November 2012 |access-date=11 December 2012}}</ref> ===Молде=== Ниланд го направил своето деби за првиот тим за Молде во победата од 5–0 против нисколигашот Елнесваген и Омегн во првото коло на [[Фудбалски куп на Норвешка 2013|Купот на Норвешка 2013]].<ref>{{cite news |url=http://fotball.rbnett.no/nm/article276606.ece |language=no |title=Cup-helten på vei til Ullevaal igjen |publisher=Romsdals Budstikke |first=Knut Dørum |last=Lillebakk |author-link=Knut Dørum Lillebakk |date=17 April 2013 |access-date=18 April 2013 |archive-date=20 April 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130420091654/http://fotball.rbnett.no/nm/article276606.ece |url-status=dead }}</ref> Ниланд, исто така, играл во второто коло против [[ФК Бјасен|Бјасен]], пред да го направи своето деби во [[Елитсериен]] во ремито 1-1 против [[ИК Старт|Старт]] на 6 мај 2013 година. Откако Буге Петерсен се повредил, Ниланд наскоро станал прв избор на голманската позиција во клубот.<ref>{{cite news |url=http://www.nrk.no/sport/cupfinalehelten-har-kjempa-seg-inn-1.11023461 |language=no |title=Cupfinalehelten har kjempa seg til startplass |publisher=NRK |first1=Hans-Olav |last1=Rise |first2=Rune |last2=Hustad |date=12 May 2013 |access-date=19 November 2013}}</ref> и го одиграл секој натпревар во првенството до 17-тото коло кога менаџерот, [[Оле Гунар Солшер]], решил да го одмори.<ref>{{cite news |url=http://www.nettavisen.no/sport/fotball/article3656843.ece |language=no |title=Solskjær vil forlenge med Nyland |newspaper=Nettavisen |first=Egil |last=Sande |date=31 July 2013 |access-date=20 November 2013}}</ref> Тој потпишал нов договор со Молде во септември 2013 година, обврзувајќи се со клубот до летото 2018 година.<ref>{{cite news |url=http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/Nyland-skrev-femarskontrakt-394723_1.snd |language=no |title=Nyland skrev femårskontrakt |newspaper=Romsdals Budstikke |first=Trond |last=Hustad |date=25 September 2013 |access-date=20 November 2013 |archive-date=10 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610200719/http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/Nyland-skrev-femarskontrakt-394723_1.snd |url-status=dead }}</ref> Ниланд пропуштил неколку натпревари во октомври поради повреда,<ref>{{cite news |url=http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/--Sesongen-har-ikke-vart-slik-jeg-hapet-396712_1.snd |language=no |title=– Sesongen har ikke vært slik jeg håpet |newspaper=Romsdals Budstikke |first=Lars Andreas |last=Vestad |date=6 October 2013 |access-date=20 November 2013 |archive-date=10 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610220057/http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/--Sesongen-har-ikke-vart-slik-jeg-hapet-396712_1.snd |url-status=dead }}</ref> но се вратил кога Молде се сретнал со Розенборг на 26 октомври 2013 година.<ref>{{cite news |url=http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/Nyland-tilbake-mot-RBK-399801_1.snd |language=no |title=Nyland tilbake mot RBK |newspaper=Romsdals Budstikke |first=Lars Andreas |last=Vestad |date=26 October 2013 |access-date=20 November 2013 |archive-date=10 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610201708/http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/Nyland-tilbake-mot-RBK-399801_1.snd |url-status=dead }}</ref> Тој одиграл вкупно 20 натпревари во првенството во текот на сезоната 2013, која Молде ја завршил на 6-то место. Во следната сезона, Ниланд бил стартен голман на Молде под водството на новиот тренер [[Тор Оле Скулеруд]], кој ја освоил титулата во [[Елитсериен 2014|норвешкото првенство]],<ref>{{cite web|url=https://www.dagbladet.no/sport/molde-er-seriemester-2014/60962232 |title=– Vi skal ta cupen og Moldes poengrekord |website=www.tv2.no |publisher=[[TV2 (Norway)|TV2]]|language=no|date=24 September 2016|access-date=5 December 2019}}</ref> придонесувајќи за успехот со 28 настапи и 12 суви мрежи (најмногу од сите голмани во лигата).<ref>{{cite web|url=https://fbref.com/en/comps/28/2014/keepers/2014-Eliteserien-Stats|title=2014 Tippeligaen Goalkeeper Stats|publisher=fbref|date=|access-date=28 јули 2026}}</ref> Покрај тоа, тој бил и [[капитен]] на тимот во многу натпревари во текот на сезоната,<ref>{{cite web|url=https://www.fvn.no/sport/start/i/ngzbjB/nyland-skulle-avgjort-i-foerste-omgang|title=Nyland: - Skulle avgjort i første omgang|publisher=fvn.no|language=no|date=3 август 2014|access-date=28 јули 2026}}</ref> кога главниот капитен на тимот [[Даниел Берг Хестад]] не бил на теренот. На крајот од сезоната, тој бил прогласен за голман на сезоната во норвешкото првенство. Исто така, тој го започнал како капитен и го одиграл целиот натпревар во [[Фудбалски куп на Норвешка 2014#Финале|финалето на Купот на Норвешка 2014]], во кое Молде го победил [[Одс БК|Одс]] со 0-2, за комплетирањето на [[Двојна круна (фудбал)|двојната круна]].<ref>{{cite web|url=https://www.fotball.no/turneringer/nm-menn/2024/molde-cuphistorie/|title=Moldes cuphistorie|publisher=fotball.no|language=no|date=13 мај 2026|access-date=28 јули 2026}}</ref> Ниланд бил стартер и во неговата последна сезона во Молде, започнувајќи во 13 од 14 првенствени натпревари (повеќето од нив како капитен) и во два натпревари од [[Фудбалски куп на Норвешка 2015|Купот на Норвешка]], пред да го напушти клубот во летото 2015 година за својата прва авантура во странство. Во еден од неговите последни натпревари за Молде, на 5 јуни 2015 против Тромсо, Ниланд направил прекршок за пенал но истиот не бил реализиран бидејќи тој потоа го одбранил ударот на [[Зденек Ондрашек]]. ===Инголштат=== На 1 јули 2015 година, Ниланд потпиша четиригодишен договор со новопромовираниот клуб во германската [[Прва Бундеслига (фудбал)|Прва Бундеслига]], [[ФК Инголштат 04|Инголштат]] за неоткриена сума.<ref>{{cite web | url=https://www.fcingolstadt.de/oerjan-nyland-wechselt-nach-ingolstadt/ | title=ÖRJAN NYLAND WECHSELT NACH INGOLSTADT | website=fcingolstadt.de| publisher=FC Ingolstadt 04 | date=1 July 2015 | access-date=1 July 2015 | language=de }}</ref> Своето деби во Бундеслигата го имал во поразот од 0–4 на домашен терен против [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]] на 23 август 2015 година. Во најголемиот дел од неговата прва сезона во Инголштат, Ниланд бил втор избор на голманската позиција зад австрискиот ветеран [[Рамазан Езџан]]. Сепак, тој добил шанса во последните неколку натпревари од сезоната и се истакнал со одбранет на пенал на [[Андреј Крамариќ]] во натпреварот против {{Fb team (N) Hoffenheim}} во 32-рото коло од Бундеслигата. Првата сезона во клубот ја завшрил со вкупно 7 настапи (6 во првенството и 1 во купот). Следната сезона, Ниланд ја започнал како прв голман на Инголштат, но по серијата лоши резултати на клубот дошло до тренерска промена која ќе го засегне и него; откако [[Маркус Каучински]] бил отпуштен и заменет со [[Мајк Валпургис]], новиот тренер во потрага по промени извршил една таква и на голманската позиција каде данецот [[Мартин Хансен (фудбалер)|Мартин Хансен]] го заземал место на Ниланд. До крајот на сезоната, тој само повремено добивал можност за игра, завршувајќи ја сезоната со 13 настапи и со испаѓање со клубот во [[Втора Бундеслига]]. Конечно, дури тогаш Ниланд ја дочекал својата шанса регуларно во континуитет да застане на голот на Инголштат, бранејќи на 30 натпревари на клубот во [[Втора Бундеслига 2017-2018]] и забележувајќи 10 суви мрежи. ===Астон Вила=== На 7 август 2018 година, Ниланд потпишал тригодишен договор со англискиот клуб [[ФК Астон Вила|Астон Вила]].<ref>{{cite web | url=https://www.avfc.co.uk/News/2018/08/07/orjan-nyland-joins-aston-villa | title=Breaking news: Aston Villa sign Orjan Nyland | publisher=Aston Villa F.C.| date=7 August 2018 | access-date=1 July 2015 | language=English }}</ref> Тој бил стандаден во [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип 2018-2019|првиот дел од сезоната во Чемпионшпип]], бранејќи во 23 натпревари, пред да претрпи [[Руптура на Ахиловата тетива|руптура на ахиловата тетива]], поради што го пропуштил остатокот од сезона во која Астон Вила успеала да избори промоција во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]]. Следната сезона, во Астон Вила дошол искусниот голман [[Том Хитон]], со што настапите на Ниланд станале ограничени. Тој забележал само 12 настапи во сезоната 2019-2020. На 18 јуни 2020 година, тој бил вмешан во една контроверзност кога се чинело дека влегол со топката во голот преку гол-линијата, откако ја фатил топката в раце по слободниот удар изведен од [[Оливер Норвуд]] при кој исто така се судрил со еден од своите соиграчи. Поради мешање во технологијата на гол-линијата, играта била оставена да продолжи и на [[ФК Шефилд Јунајтед|Шефилд Јунајтед]] му бил одземен гол.<ref>{{Cite web|date=2020-06-17|title=Has goal-line technology dropped a huge clanger in Villa vs Sheffield United match?|url=https://talksport.com/football/718419/sheffield-united-goal-not-awarded-orjan-nyland-ball-over-line/|access-date=2020-06-19|website=talkSPORT}}</ref> Во летото 2020 година, Астон Вила го довела [[Емилијано Мартинес]] од [[ФК Арсенал|Арсенал]], по што Ниланд бил поврзуван со заминување од [[Вила Парк]].<ref>{{Cite news|last=Preece|first=Ashley|date=5 October 2020|title='Let's go' - The Aston Villa players heading for the exit door as transfer deadline looms|work=Birmingham Mail|url=https://www.birminghammail.co.uk/sport/football/transfer-news/aston-villa-transfer-deadline-day-19055426|access-date=5 October 2020}}</ref> Тој имал само еден настап во сезоната 2020–2021, пред си замине откако двете страни се согласиле за раскинување на договорот на 5 октомври 2020 година.<ref>{{Cite web|date=5 October 2020|title=Villa announce Nyland departure|url=https://www.avfc.co.uk/news/2020/october/Villa-announce-Nyland-departure/|access-date=5 October 2020|website=Aston Villa Official Site}}</ref> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Норвешка |image3=Flag of Norway.svg }} {{Ризница-врска|Ørjan Nyland}} *[https://www.soccerway.com/player/nyland-orjan/UJ9btoDi/ Ерјан Ниланд на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/orjan-nyland/profil/spieler/73517 Ерјан Ниланд на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/193610/%C3%B8rjan-nyland Ерјан Ниланд на espn] *[https://www.whoscored.com/players/39187/show/%C3%B8rjan-nyland Ерјан Ниланд на whoscored] {{Состав на Норвешка на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ниланд, Ерјан}} [[Категорија:Норвешки фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Молде]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Инголштат]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Астон Вила]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Норич Сити]] [[Категорија:Фудбалери на АФК Борнмут]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Рединг]] [[Категорија:Фудбалери на РБ Лајпциг]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Севиља]] [[Категорија:Луѓе од Волда]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] kl6nfk6ybfidp0b374v1pg3e85q2vb3 5601401 5601400 2026-07-28T13:43:01Z Carshalton 30527 /* Астон Вила */ 5601401 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Ерјан Ниланд | image = [[File:Orjan Nyland France v Norway 26 June 26-023 (cropped).jpg|200px|]] | image_size = | fullname = Ерлинг Хоскјолд Ниланд<ref>{{cite web |url=https://www.fotball.no/fotballdata/person/profil/?fiksId=3721036 |title=Ørjan Håskjold Nyland |publisher=Football Association of Norway |access-date=7 October 2019 |language=no}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1990|9|10|df=yes}}<ref name=PremProfile>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/51416/%C3%98rjan-Nyland/overview |title=Ørjan Nyland: Overview |publisher=Premier League |access-date=17 August 2019 |archive-date=1 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201201094029/https://www.premierleague.com/players/51416/%C3%98rjan-Nyland/overview |url-status=dead }}</ref> | birth_place = [[Волда]], [[Норвешка]] | nationality = {{flagsport|NOR}} [[Норвешка]] | height = {{height|m=1.92}}<ref name=PremProfile/> | position = [[Голман (фудбал)|голман]] | currentclub = {{Слободен играч}} | clubnumber = | youthyears1 = | youthclubs1 = {{симбол2|600px bisection vertical HEX-1D913D Black.svg}} Волда | years1 = 2006-2007 | caps1 = 10 | goals1 = 0 | clubs1 = {{симбол2|600px bisection vertical HEX-1D913D Black.svg}} Волда | years2 = 2007-2012 | caps2 = 59 | goals2 = 0 | clubs2 = {{Fb team Hodd}} | years3 = 2013-2015 | caps3 = 61 | goals3 = 0 | clubs3 = {{Fb team Molde}} | years4 = 2015-2018 | caps4 = 48 | goals4 = 0 | clubs4 = {{Fb team Ingolstadt}} | years5 = 2018-2020 | caps5 = 30 | goals5 = 0 | clubs5 = {{Fb team Aston Villa}} | years6 = 2021 | caps6 = 0 | goals6 = 0 | clubs6 = {{Fb team Norwich City}} | years7 = 2021-2022 | caps7 = 1 | goals7 = 0 | clubs7 = {{Fb team AFC Bournemouth}} | years8 = 2022 | caps8 = 10 | goals8 = 0 | clubs8 = {{Fb team Reading}} | years9 = 2022-2023 | caps9 = 2 | goals9 = 0 | clubs9 = {{Fb team RB Leipzig}} | years10= 2023-2026 | caps10 = 59 | goals10 = 0 | clubs10 = {{Fb team Sevilla}} | nationalyears1 = 2008 | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 0 |nationalteam1 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка под 18 години|Норвешка 18]] | nationalyears2 = 2011-2013 | nationalcaps2 = 8 | nationalgoals2 = 0 |nationalteam2 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка под 21 година|Норвешка 21]] | nationalyears3 = 2013- | nationalcaps3 = 76 | nationalgoals3 = 0 |nationalteam3 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|Норвешка]] }} '''Ерјан Хоскјолд Ниланд''' (роден на [[10 септември]] [[1990]] година, во [[Волда]]) — [[Норвешка|норвешки]] [[фудбал]]ер, {{Football/GK/player}}, кој во моментов е без клуб. ==Биографија== Ерјан Ниланд е роден во [[Волда]],<ref name="altomfotball">{{cite web |url=http://www.altomfotball.no/element.do?cmd=player&personId=193350 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304063719/http://www.altomfotball.no/element.do?cmd=player&personId=193350 |url-status=dead |archive-date=4 March 2016 |language=no |title=Ørjan Håskjold Nyland |work=altomfotball.no |publisher=TV 2 |access-date=29 November 2012}}</ref><ref name="family">{{cite web |url=https://sports.yahoo.com/articles/inside-norway-goalkeeper-rjan-nylands-194300367.html |language=en |title=Inside Norway Goalkeeper Ørjan Nyland's Early Life: Wife, Children, Parents, Siblings & Family Background |work=yahoo sports |access-date=24 јули 2026}}</ref> мал град во истоимената општина во [[Норвешка]]. Како дете тој тренирал [[ракомет]], [[алпско скијање]] и [[фудбал]].<ref name="nernett">{{cite web |url=http://www.nernett.no/?do=article&id=19568 |language=no |title=Valgte bort hjelm og ski for hansker og ball |work=nernett.no |first=Eivind |last=Tveter |date=27 September 2012 |access-date=29 November 2012}}</ref> Неговиот татко, Јостеин, исто така, бил фудбалер и играл на позицијата голман.<ref name="family"/> Тој има и помлад брат, Сандер, кој моментално работи како асистент тренер во норвешкиот клуб [[ФК Сарпсборг 08|Сарпсборг 08]].<ref name="family"/> Ниланд ја оженил својата сопруга Тине во 2019 година, со која имаат две деца Оливер и Јонах.<ref name="family"/> ==Технички карактеристики== Голман, кој има добри инстинкти и рефлекси.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Mondiali/06-07-2026/nyland-portiere-norvegia-brasile.shtml|title=Sciatore mancato, una vita da riserva, senza contratto... e ora Nyland butta fuori il Brasile|access-date=2026-07-13}}</ref> ==Клупска кариера== ===Почетоци и Хед=== Нилда ја започнал фудбалската кариера во локалниот клуб Волда, во својот роден град, пред да се приклучи на [[ФК Хед|Хед]] во 2007 година.<ref name="FANtalent">{{cite web |url=http://www.fotball.no/Landslag_og_toppfotball/spillerutvikling/2012/Orjan-Nyland-manedens-talent-for-oktober/ |language=no |title=Ørjan Nyland månedens talent |work=fotball.no |publisher=Football Association of Norway |first=Mari Waagard |last=Thomassen |date=13 November 2012 |access-date=29 November 2012}}</ref> Тој не настапил ниту еднаш во својата прва година во клубот поради конкуренцијата од [[Ким Дејноф]] и Вебјерн Скејде. Дејноф го напуштил Хед по завршувањето на сезоната 2007 и во следните две сезони, Ниланд бил втор избор зад Скејде пред да стане прв избор во текот на сезоната 2010.<ref name="regionavisa">{{cite news |url=http://regionavisa.org/static/bibliotek/regionavisa_6caf3458d4e736c.pdf |language=no |title=Multi-kunstnar |newspaper=Regionavisa |page=2 |first=Hugo |last=Antonsen |date=30 March 2011 |access-date=12 December 2012 }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ниланд бил еден од најталентираните голмани во Норвешка и тренирал со [[Розенборг БК|Розенборг]] во два наврати во 2007 година,<ref>{{cite news |url=http://fotball.aftenposten.no/eliteserien/article94476.ece |language=no |title=Ørjans drømmeuke |publisher=Adresseavisa |first=Anders |last=Ruud |date=12 November 2007 |access-date=29 November 2012 |archive-date=13 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071113093346/http://fotball.aftenposten.no/eliteserien/article94476.ece |url-status=dead }}</ref> англискиот клуб [[ФК Евертон|Евертон]] во декември 2008 година<ref>{{cite news |url=http://fotball.aftenposten.no/england/article124380.ece |language=no |title=Hødd-keeper trener med Everton |publisher=Adresseavisa |first=Line Lauvsnes |last=Oddekalv |date=10 December 2008 |access-date=29 November 2012 |archive-date=11 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081211213108/http://fotball.aftenposten.no/england/article124380.ece |url-status=dead }}</ref> и [[ФК Молде|Молде]] во ноември 2011 година.<ref>{{cite news |url=http://fotball.rbnett.no/eliteserien/article215674.ece |language=no |title=VIF-talent trener med Molde |publisher=Romsdals Budstikke |first=Trond |last=Hustad |date=25 November 2011 |access-date=12 December 2012 |archive-date=7 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141207084542/http://fotball.rbnett.no/eliteserien/article215674.ece |url-status=dead }}</ref> Во декември 2011 година, Ниланд бил еден од шестте млади голмани избрани за проектот на поранешниот норвешки голман [[Фроде Гродос]] наречен „Утрешниот националниот голман 2014“ инициран од [[Фудбалски сојуз на Норвешка|Фудбалската асоцијација на Норвешка]], каде што целта била да се развие следниот голман на репрезентацијата.<ref>{{cite news |url=http://www.vg.no/sport/fotball/norsk/landslaget/artikkel.php?artid=10032231 |language=no |title=NFF lanserer keeperprosjekt |agency=Norwegian News Agency |publisher=Verdens Gang |date=6 December 2011 |access-date=29 November 2012}}</ref> Пред почетокот на сезоната 2012, [[ФК Тромсо|Тромсо]] сакал да го потпише Ниланд како резерва за [[Маркус Салман]], но не можел да си дозволи да плати колку што барале Хед за голманот, кој имал уште една година од договорот.<ref>{{cite news |url=http://fotball.itromso.no/eliteserien/article259423.ece |language=no |title=Tromsø ville kjøpe Hødds keeperhelt |publisher=iTromsø |first=Øyvind |last=Sivertsen |date=29 November 2012 |access-date=12 December 2012 |archive-date=6 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141206072034/http://fotball.itromso.no/eliteserien/article259423.ece |url-status=dead }}</ref> Така, Ниланд останал во Хед и бил еден од најдобрите играчи на клубот во текот на сезоната 2012,<ref>{{cite news |url=http://www.nrk.no/sport/fotball/ekspertene-ser-pa-cupfinalelagene-1.8410393 |language=no |title=Her er spillerne ekspertene tror blir avgjørende i finalen |publisher=NRK |date=25 November 2012 |access-date=12 December 2012}}</ref> освојувајќи ја наградата за талент на месецот октомври, награда што им се доделува на извонредни млади норвешки фудбалери секој месец.<ref name="FANtalent"/> Во [[Фудбалски куп на Норвешка 2012#Финале|финалето на Купот на Норвешка 2012]], Ниланд имал неколку одлични одбрани што донеле победа за неговиот тим, а самиот тој бил прогласен за играч на натпреварот. Ниланд, исто така, го одбранил пеналот на [[Реми Јохансен]] за да може Хед да победи со 4–2 на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]] против Тромсо и ја освои својата прва титула во Купот на Норвешка.<ref>{{cite news |url=http://www.tv2.no/sport/fotball/hoedd-med-cupbombe-etter-straffedrama-3932838.html |language=no |title=Hødd med cupbombe etter straffedrama |publisher=TV 2 |first=Dag Slinning |last=Aarsæther |date=25 November 2012 |access-date=29 November 2012}}</ref> По сезоната, Ниланд станал слободен агент. Два клуба од [[Елитсериен]], [[ИК Старт|Старт]] и [[ФК Согндал|Согндал]], сакале да го потпишат Ниланд и јавно му ветија на Ниланд дека ќе биде нивен прв голман доколку тој потпише. [[Ларс Ивар Молдскред]], како советник на Ниланд, го советувал да потпише за Старт,<ref>{{cite news |url=http://www.nettavisen.no/sport/fotball/article3521025.ece |language=no |title=Tippeligaklubber lover Nyland fast plass |publisher=Nettavisen |first=Egil |last=Sande |date=26 November 2012 |access-date=11 December 2012 |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129050306/http://www.nettavisen.no/sport/fotball/article3521025.ece |url-status=dead }}</ref> но наместо тоа, тој потпишал за бранителот на титулата во Норвешка, [[ФК Молде|Молде]], каде што се борел за место со [[Еспен Буге Петерсен]] и [[Оле Седерберг]].<ref>{{cite news |url=http://www.dagbladet.no/2012/11/29/sport/fotball/tippeligaen/molde/orjan_haskjold_nyland/24601916/ |language=no |title=Hødds keeperhelt klar for Molde |work=Dagbladet |first=Mads Gudim |last=Burheim |date=29 November 2012 |access-date=11 December 2012}}</ref> ===Молде=== Ниланд го направил своето деби за првиот тим за Молде во победата од 5–0 против нисколигашот Елнесваген и Омегн во првото коло на [[Фудбалски куп на Норвешка 2013|Купот на Норвешка 2013]].<ref>{{cite news |url=http://fotball.rbnett.no/nm/article276606.ece |language=no |title=Cup-helten på vei til Ullevaal igjen |publisher=Romsdals Budstikke |first=Knut Dørum |last=Lillebakk |author-link=Knut Dørum Lillebakk |date=17 April 2013 |access-date=18 April 2013 |archive-date=20 April 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130420091654/http://fotball.rbnett.no/nm/article276606.ece |url-status=dead }}</ref> Ниланд, исто така, играл во второто коло против [[ФК Бјасен|Бјасен]], пред да го направи своето деби во [[Елитсериен]] во ремито 1-1 против [[ИК Старт|Старт]] на 6 мај 2013 година. Откако Буге Петерсен се повредил, Ниланд наскоро станал прв избор на голманската позиција во клубот.<ref>{{cite news |url=http://www.nrk.no/sport/cupfinalehelten-har-kjempa-seg-inn-1.11023461 |language=no |title=Cupfinalehelten har kjempa seg til startplass |publisher=NRK |first1=Hans-Olav |last1=Rise |first2=Rune |last2=Hustad |date=12 May 2013 |access-date=19 November 2013}}</ref> и го одиграл секој натпревар во првенството до 17-тото коло кога менаџерот, [[Оле Гунар Солшер]], решил да го одмори.<ref>{{cite news |url=http://www.nettavisen.no/sport/fotball/article3656843.ece |language=no |title=Solskjær vil forlenge med Nyland |newspaper=Nettavisen |first=Egil |last=Sande |date=31 July 2013 |access-date=20 November 2013}}</ref> Тој потпишал нов договор со Молде во септември 2013 година, обврзувајќи се со клубот до летото 2018 година.<ref>{{cite news |url=http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/Nyland-skrev-femarskontrakt-394723_1.snd |language=no |title=Nyland skrev femårskontrakt |newspaper=Romsdals Budstikke |first=Trond |last=Hustad |date=25 September 2013 |access-date=20 November 2013 |archive-date=10 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610200719/http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/Nyland-skrev-femarskontrakt-394723_1.snd |url-status=dead }}</ref> Ниланд пропуштил неколку натпревари во октомври поради повреда,<ref>{{cite news |url=http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/--Sesongen-har-ikke-vart-slik-jeg-hapet-396712_1.snd |language=no |title=– Sesongen har ikke vært slik jeg håpet |newspaper=Romsdals Budstikke |first=Lars Andreas |last=Vestad |date=6 October 2013 |access-date=20 November 2013 |archive-date=10 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610220057/http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/--Sesongen-har-ikke-vart-slik-jeg-hapet-396712_1.snd |url-status=dead }}</ref> но се вратил кога Молде се сретнал со Розенборг на 26 октомври 2013 година.<ref>{{cite news |url=http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/Nyland-tilbake-mot-RBK-399801_1.snd |language=no |title=Nyland tilbake mot RBK |newspaper=Romsdals Budstikke |first=Lars Andreas |last=Vestad |date=26 October 2013 |access-date=20 November 2013 |archive-date=10 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610201708/http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/Nyland-tilbake-mot-RBK-399801_1.snd |url-status=dead }}</ref> Тој одиграл вкупно 20 натпревари во првенството во текот на сезоната 2013, која Молде ја завршил на 6-то место. Во следната сезона, Ниланд бил стартен голман на Молде под водството на новиот тренер [[Тор Оле Скулеруд]], кој ја освоил титулата во [[Елитсериен 2014|норвешкото првенство]],<ref>{{cite web|url=https://www.dagbladet.no/sport/molde-er-seriemester-2014/60962232 |title=– Vi skal ta cupen og Moldes poengrekord |website=www.tv2.no |publisher=[[TV2 (Norway)|TV2]]|language=no|date=24 September 2016|access-date=5 December 2019}}</ref> придонесувајќи за успехот со 28 настапи и 12 суви мрежи (најмногу од сите голмани во лигата).<ref>{{cite web|url=https://fbref.com/en/comps/28/2014/keepers/2014-Eliteserien-Stats|title=2014 Tippeligaen Goalkeeper Stats|publisher=fbref|date=|access-date=28 јули 2026}}</ref> Покрај тоа, тој бил и [[капитен]] на тимот во многу натпревари во текот на сезоната,<ref>{{cite web|url=https://www.fvn.no/sport/start/i/ngzbjB/nyland-skulle-avgjort-i-foerste-omgang|title=Nyland: - Skulle avgjort i første omgang|publisher=fvn.no|language=no|date=3 август 2014|access-date=28 јули 2026}}</ref> кога главниот капитен на тимот [[Даниел Берг Хестад]] не бил на теренот. На крајот од сезоната, тој бил прогласен за голман на сезоната во норвешкото првенство. Исто така, тој го започнал како капитен и го одиграл целиот натпревар во [[Фудбалски куп на Норвешка 2014#Финале|финалето на Купот на Норвешка 2014]], во кое Молде го победил [[Одс БК|Одс]] со 0-2, за комплетирањето на [[Двојна круна (фудбал)|двојната круна]].<ref>{{cite web|url=https://www.fotball.no/turneringer/nm-menn/2024/molde-cuphistorie/|title=Moldes cuphistorie|publisher=fotball.no|language=no|date=13 мај 2026|access-date=28 јули 2026}}</ref> Ниланд бил стартер и во неговата последна сезона во Молде, започнувајќи во 13 од 14 првенствени натпревари (повеќето од нив како капитен) и во два натпревари од [[Фудбалски куп на Норвешка 2015|Купот на Норвешка]], пред да го напушти клубот во летото 2015 година за својата прва авантура во странство. Во еден од неговите последни натпревари за Молде, на 5 јуни 2015 против Тромсо, Ниланд направил прекршок за пенал но истиот не бил реализиран бидејќи тој потоа го одбранил ударот на [[Зденек Ондрашек]]. ===Инголштат=== На 1 јули 2015 година, Ниланд потпиша четиригодишен договор со новопромовираниот клуб во германската [[Прва Бундеслига (фудбал)|Прва Бундеслига]], [[ФК Инголштат 04|Инголштат]] за неоткриена сума.<ref>{{cite web | url=https://www.fcingolstadt.de/oerjan-nyland-wechselt-nach-ingolstadt/ | title=ÖRJAN NYLAND WECHSELT NACH INGOLSTADT | website=fcingolstadt.de| publisher=FC Ingolstadt 04 | date=1 July 2015 | access-date=1 July 2015 | language=de }}</ref> Своето деби во Бундеслигата го имал во поразот од 0–4 на домашен терен против [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]] на 23 август 2015 година. Во најголемиот дел од неговата прва сезона во Инголштат, Ниланд бил втор избор на голманската позиција зад австрискиот ветеран [[Рамазан Езџан]]. Сепак, тој добил шанса во последните неколку натпревари од сезоната и се истакнал со одбранет на пенал на [[Андреј Крамариќ]] во натпреварот против {{Fb team (N) Hoffenheim}} во 32-рото коло од Бундеслигата. Првата сезона во клубот ја завшрил со вкупно 7 настапи (6 во првенството и 1 во купот). Следната сезона, Ниланд ја започнал како прв голман на Инголштат, но по серијата лоши резултати на клубот дошло до тренерска промена која ќе го засегне и него; откако [[Маркус Каучински]] бил отпуштен и заменет со [[Мајк Валпургис]], новиот тренер во потрага по промени извршил една таква и на голманската позиција каде данецот [[Мартин Хансен (фудбалер)|Мартин Хансен]] го заземал место на Ниланд. До крајот на сезоната, тој само повремено добивал можност за игра, завршувајќи ја сезоната со 13 настапи и со испаѓање со клубот во [[Втора Бундеслига]]. Конечно, дури тогаш Ниланд ја дочекал својата шанса регуларно во континуитет да застане на голот на Инголштат, бранејќи на 30 натпревари на клубот во [[Втора Бундеслига 2017-2018]] и забележувајќи 10 суви мрежи. ===Астон Вила=== На 7 август 2018 година, Ниланд потпишал тригодишен договор со англискиот клуб [[ФК Астон Вила|Астон Вила]].<ref>{{cite web | url=https://www.avfc.co.uk/News/2018/08/07/orjan-nyland-joins-aston-villa | title=Breaking news: Aston Villa sign Orjan Nyland | publisher=Aston Villa F.C.| date=7 August 2018 | access-date=1 July 2015 | language=English }}</ref> Тој бил стандаден во [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип 2018-2019|првиот дел од сезоната во Чемпионшпип]], бранејќи во 23 натпревари, пред да претрпи [[Руптура на Ахиловата тетива|руптура на ахиловата тетива]], поради што го пропуштил остатокот од сезона во која Астон Вила успеала да избори промоција во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]]. Следната сезона, во Астон Вила дошол искусниот голман [[Том Хитон]], со што настапите на Ниланд станале ограничени. Тој забележал само 12 настапи во сезоната 2019-2020. На 18 јуни 2020 година, тој бил вмешан во една контроверзност кога се чинело дека влегол со топката во голот преку гол-линијата, откако ја фатил топката в раце по слободниот удар изведен од [[Оливер Норвуд]] при кој исто така се судрил со еден од своите соиграчи. Поради мешање во технологијата на гол-линијата, играта била оставена да продолжи и на [[ФК Шефилд Јунајтед|Шефилд Јунајтед]] му бил одземен гол.<ref>{{Cite web|date=2020-06-17|title=Has goal-line technology dropped a huge clanger in Villa vs Sheffield United match?|url=https://talksport.com/football/718419/sheffield-united-goal-not-awarded-orjan-nyland-ball-over-line/|access-date=2020-06-19|website=talkSPORT}}</ref> Во летото 2020 година, Астон Вила го довела [[Емилијано Мартинес]] од [[ФК Арсенал|Арсенал]], по што Ниланд бил поврзуван со заминување од [[Вила Парк]].<ref>{{Cite news|last=Preece|first=Ashley|date=5 October 2020|title='Let's go' - The Aston Villa players heading for the exit door as transfer deadline looms|work=Birmingham Mail|url=https://www.birminghammail.co.uk/sport/football/transfer-news/aston-villa-transfer-deadline-day-19055426|access-date=5 October 2020}}</ref> Тој имал само еден настап во сезоната 2020–2021, пред си замине откако двете страни се согласиле за раскинување на договорот на 5 октомври 2020 година.<ref>{{Cite web|date=5 October 2020|title=Villa announce Nyland departure|url=https://www.avfc.co.uk/news/2020/october/Villa-announce-Nyland-departure/|access-date=5 October 2020|website=Aston Villa Official Site}}</ref> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Норвешка |image3=Flag of Norway.svg }} {{Ризница-врска|Ørjan Nyland}} *[https://www.soccerway.com/player/nyland-orjan/UJ9btoDi/ Ерјан Ниланд на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/orjan-nyland/profil/spieler/73517 Ерјан Ниланд на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/193610/%C3%B8rjan-nyland Ерјан Ниланд на espn] *[https://www.whoscored.com/players/39187/show/%C3%B8rjan-nyland Ерјан Ниланд на whoscored] {{Состав на Норвешка на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ниланд, Ерјан}} [[Категорија:Норвешки фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Молде]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Инголштат]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Астон Вила]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Норич Сити]] [[Категорија:Фудбалери на АФК Борнмут]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Рединг]] [[Категорија:Фудбалери на РБ Лајпциг]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Севиља]] [[Категорија:Луѓе од Волда]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] 2dpo9sj8m0dtzmc2pqk8v0mgsoxt2ga 5601402 5601401 2026-07-28T13:43:58Z Carshalton 30527 5601402 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Ерјан Ниланд | image = [[File:Orjan Nyland France v Norway 26 June 26-023 (cropped).jpg|200px|]] | image_size = | fullname = Ерлинг Хоскјолд Ниланд<ref>{{cite web |url=https://www.fotball.no/fotballdata/person/profil/?fiksId=3721036 |title=Ørjan Håskjold Nyland |publisher=Football Association of Norway |access-date=7 October 2019 |language=no}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1990|9|10|df=yes}}<ref name=PremProfile>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/51416/%C3%98rjan-Nyland/overview |title=Ørjan Nyland: Overview |publisher=Premier League |access-date=17 August 2019 |archive-date=1 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201201094029/https://www.premierleague.com/players/51416/%C3%98rjan-Nyland/overview |url-status=dead }}</ref> | birth_place = [[Волда]], [[Норвешка]] | nationality = {{flagsport|NOR}} [[Норвешка]] | height = {{height|m=1.92}}<ref name=PremProfile/> | position = [[Голман (фудбал)|голман]] | currentclub = {{Слободен играч}} | clubnumber = | youthyears1 = | youthclubs1 = {{симбол2|600px bisection vertical HEX-1D913D Black.svg}} Волда | years1 = 2006-2007 | caps1 = 10 | goals1 = 0 | clubs1 = {{симбол2|600px bisection vertical HEX-1D913D Black.svg}} Волда | years2 = 2007-2012 | caps2 = 59 | goals2 = 0 | clubs2 = {{Fb team Hodd}} | years3 = 2013-2015 | caps3 = 61 | goals3 = 0 | clubs3 = {{Fb team Molde}} | years4 = 2015-2018 | caps4 = 48 | goals4 = 0 | clubs4 = {{Fb team Ingolstadt}} | years5 = 2018-2020 | caps5 = 30 | goals5 = 0 | clubs5 = {{Fb team Aston Villa}} | years6 = 2021 | caps6 = 0 | goals6 = 0 | clubs6 = {{Fb team Norwich City}} | years7 = 2021-2022 | caps7 = 1 | goals7 = 0 | clubs7 = {{Fb team AFC Bournemouth}} | years8 = 2022 | caps8 = 10 | goals8 = 0 | clubs8 = {{Fb team Reading}} | years9 = 2022-2023 | caps9 = 2 | goals9 = 0 | clubs9 = {{Fb team RB Leipzig}} | years10= 2023-2026 | caps10 = 59 | goals10 = 0 | clubs10 = {{Fb team Sevilla}} | nationalyears1 = 2008 | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 0 |nationalteam1 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка под 18 години|Норвешка 18]] | nationalyears2 = 2011-2013 | nationalcaps2 = 8 | nationalgoals2 = 0 |nationalteam2 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка под 21 година|Норвешка 21]] | nationalyears3 = 2013- | nationalcaps3 = 76 | nationalgoals3 = 0 |nationalteam3 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|Норвешка]] }} '''Ерјан Хоскјолд Ниланд''' (роден на [[10 септември]] [[1990]] година, во [[Волда]]) — [[Норвешка|норвешки]] [[фудбал]]ер, {{Football/GK/player}}, кој во моментов е без клуб. ==Биографија== Ерјан Ниланд е роден во [[Волда]],<ref name="altomfotball">{{cite web |url=http://www.altomfotball.no/element.do?cmd=player&personId=193350 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304063719/http://www.altomfotball.no/element.do?cmd=player&personId=193350 |url-status=dead |archive-date=4 March 2016 |language=no |title=Ørjan Håskjold Nyland |work=altomfotball.no |publisher=TV 2 |access-date=29 November 2012}}</ref><ref name="family">{{cite web |url=https://sports.yahoo.com/articles/inside-norway-goalkeeper-rjan-nylands-194300367.html |language=en |title=Inside Norway Goalkeeper Ørjan Nyland's Early Life: Wife, Children, Parents, Siblings & Family Background |work=yahoo sports |access-date=24 јули 2026}}</ref> мал град во истоимената општина во [[Норвешка]]. Како дете тој тренирал [[ракомет]], [[алпско скијање]] и [[фудбал]].<ref name="nernett">{{cite web |url=http://www.nernett.no/?do=article&id=19568 |language=no |title=Valgte bort hjelm og ski for hansker og ball |work=nernett.no |first=Eivind |last=Tveter |date=27 September 2012 |access-date=29 November 2012}}</ref> Неговиот татко, Јостеин, исто така, бил фудбалер и играл на позицијата голман.<ref name="family"/> Тој има и помлад брат, Сандер, кој моментално работи како асистент тренер во норвешкиот клуб [[ФК Сарпсборг 08|Сарпсборг 08]].<ref name="family"/> Ниланд ја оженил својата сопруга Тине во 2019 година, со која имаат две деца Оливер и Јонах.<ref name="family"/> ==Технички карактеристики== Голман, кој има добри инстинкти и рефлекси.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Mondiali/06-07-2026/nyland-portiere-norvegia-brasile.shtml|title=Sciatore mancato, una vita da riserva, senza contratto... e ora Nyland butta fuori il Brasile|access-date=2026-07-13}}</ref> ==Клупска кариера== ===Почетоци и Хед=== Нилда ја започнал фудбалската кариера во локалниот клуб Волда, во својот роден град, пред да се приклучи на [[ФК Хед|Хед]] во 2007 година.<ref name="FANtalent">{{cite web |url=http://www.fotball.no/Landslag_og_toppfotball/spillerutvikling/2012/Orjan-Nyland-manedens-talent-for-oktober/ |language=no |title=Ørjan Nyland månedens talent |work=fotball.no |publisher=Football Association of Norway |first=Mari Waagard |last=Thomassen |date=13 November 2012 |access-date=29 November 2012}}</ref> Тој не настапил ниту еднаш во својата прва година во клубот поради конкуренцијата од [[Ким Дејноф]] и Вебјерн Скејде. Дејноф го напуштил Хед по завршувањето на сезоната 2007 и во следните две сезони, Ниланд бил втор избор зад Скејде пред да стане прв избор во текот на сезоната 2010.<ref name="regionavisa">{{cite news |url=http://regionavisa.org/static/bibliotek/regionavisa_6caf3458d4e736c.pdf |language=no |title=Multi-kunstnar |newspaper=Regionavisa |page=2 |first=Hugo |last=Antonsen |date=30 March 2011 |access-date=12 December 2012 }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ниланд бил еден од најталентираните голмани во Норвешка и тренирал со [[Розенборг БК|Розенборг]] во два наврати во 2007 година,<ref>{{cite news |url=http://fotball.aftenposten.no/eliteserien/article94476.ece |language=no |title=Ørjans drømmeuke |publisher=Adresseavisa |first=Anders |last=Ruud |date=12 November 2007 |access-date=29 November 2012 |archive-date=13 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071113093346/http://fotball.aftenposten.no/eliteserien/article94476.ece |url-status=dead }}</ref> англискиот клуб [[ФК Евертон|Евертон]] во декември 2008 година<ref>{{cite news |url=http://fotball.aftenposten.no/england/article124380.ece |language=no |title=Hødd-keeper trener med Everton |publisher=Adresseavisa |first=Line Lauvsnes |last=Oddekalv |date=10 December 2008 |access-date=29 November 2012 |archive-date=11 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081211213108/http://fotball.aftenposten.no/england/article124380.ece |url-status=dead }}</ref> и [[ФК Молде|Молде]] во ноември 2011 година.<ref>{{cite news |url=http://fotball.rbnett.no/eliteserien/article215674.ece |language=no |title=VIF-talent trener med Molde |publisher=Romsdals Budstikke |first=Trond |last=Hustad |date=25 November 2011 |access-date=12 December 2012 |archive-date=7 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141207084542/http://fotball.rbnett.no/eliteserien/article215674.ece |url-status=dead }}</ref> Во декември 2011 година, Ниланд бил еден од шестте млади голмани избрани за проектот на поранешниот норвешки голман [[Фроде Гродос]] наречен „Утрешниот националниот голман 2014“ инициран од [[Фудбалски сојуз на Норвешка|Фудбалската асоцијација на Норвешка]], каде што целта била да се развие следниот голман на репрезентацијата.<ref>{{cite news |url=http://www.vg.no/sport/fotball/norsk/landslaget/artikkel.php?artid=10032231 |language=no |title=NFF lanserer keeperprosjekt |agency=Norwegian News Agency |publisher=Verdens Gang |date=6 December 2011 |access-date=29 November 2012}}</ref> Пред почетокот на сезоната 2012, [[ФК Тромсо|Тромсо]] сакал да го потпише Ниланд како резерва за [[Маркус Салман]], но не можел да си дозволи да плати колку што барале Хед за голманот, кој имал уште една година од договорот.<ref>{{cite news |url=http://fotball.itromso.no/eliteserien/article259423.ece |language=no |title=Tromsø ville kjøpe Hødds keeperhelt |publisher=iTromsø |first=Øyvind |last=Sivertsen |date=29 November 2012 |access-date=12 December 2012 |archive-date=6 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141206072034/http://fotball.itromso.no/eliteserien/article259423.ece |url-status=dead }}</ref> Така, Ниланд останал во Хед и бил еден од најдобрите играчи на клубот во текот на сезоната 2012,<ref>{{cite news |url=http://www.nrk.no/sport/fotball/ekspertene-ser-pa-cupfinalelagene-1.8410393 |language=no |title=Her er spillerne ekspertene tror blir avgjørende i finalen |publisher=NRK |date=25 November 2012 |access-date=12 December 2012}}</ref> освојувајќи ја наградата за талент на месецот октомври, награда што им се доделува на извонредни млади норвешки фудбалери секој месец.<ref name="FANtalent"/> Во [[Фудбалски куп на Норвешка 2012#Финале|финалето на Купот на Норвешка 2012]], Ниланд имал неколку одлични одбрани што донеле победа за неговиот тим, а самиот тој бил прогласен за играч на натпреварот. Ниланд, исто така, го одбранил пеналот на [[Реми Јохансен]] за да може Хед да победи со 4–2 на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]] против Тромсо и ја освои својата прва титула во Купот на Норвешка.<ref>{{cite news |url=http://www.tv2.no/sport/fotball/hoedd-med-cupbombe-etter-straffedrama-3932838.html |language=no |title=Hødd med cupbombe etter straffedrama |publisher=TV 2 |first=Dag Slinning |last=Aarsæther |date=25 November 2012 |access-date=29 November 2012}}</ref> По сезоната, Ниланд станал слободен агент. Два клуба од [[Елитсериен]], [[ИК Старт|Старт]] и [[ФК Согндал|Согндал]], сакале да го потпишат Ниланд и јавно му ветија на Ниланд дека ќе биде нивен прв голман доколку тој потпише. [[Ларс Ивар Молдскред]], како советник на Ниланд, го советувал да потпише за Старт,<ref>{{cite news |url=http://www.nettavisen.no/sport/fotball/article3521025.ece |language=no |title=Tippeligaklubber lover Nyland fast plass |publisher=Nettavisen |first=Egil |last=Sande |date=26 November 2012 |access-date=11 December 2012 |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129050306/http://www.nettavisen.no/sport/fotball/article3521025.ece |url-status=dead }}</ref> но наместо тоа, тој потпишал за бранителот на титулата во Норвешка, [[ФК Молде|Молде]], каде што се борел за место со [[Еспен Буге Петерсен]] и [[Оле Седерберг]].<ref>{{cite news |url=http://www.dagbladet.no/2012/11/29/sport/fotball/tippeligaen/molde/orjan_haskjold_nyland/24601916/ |language=no |title=Hødds keeperhelt klar for Molde |work=Dagbladet |first=Mads Gudim |last=Burheim |date=29 November 2012 |access-date=11 December 2012}}</ref> ===Молде=== Ниланд го направил своето деби за првиот тим за Молде во победата од 5–0 против нисколигашот Елнесваген и Омегн во првото коло на [[Фудбалски куп на Норвешка 2013|Купот на Норвешка 2013]].<ref>{{cite news |url=http://fotball.rbnett.no/nm/article276606.ece |language=no |title=Cup-helten på vei til Ullevaal igjen |publisher=Romsdals Budstikke |first=Knut Dørum |last=Lillebakk |author-link=Knut Dørum Lillebakk |date=17 April 2013 |access-date=18 April 2013 |archive-date=20 April 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130420091654/http://fotball.rbnett.no/nm/article276606.ece |url-status=dead }}</ref> Ниланд, исто така, играл во второто коло против [[ФК Бјасен|Бјасен]], пред да го направи своето деби во [[Елитсериен]] во ремито 1-1 против [[ИК Старт|Старт]] на 6 мај 2013 година. Откако Буге Петерсен се повредил, Ниланд наскоро станал прв избор на голманската позиција во клубот.<ref>{{cite news |url=http://www.nrk.no/sport/cupfinalehelten-har-kjempa-seg-inn-1.11023461 |language=no |title=Cupfinalehelten har kjempa seg til startplass |publisher=NRK |first1=Hans-Olav |last1=Rise |first2=Rune |last2=Hustad |date=12 May 2013 |access-date=19 November 2013}}</ref> и го одиграл секој натпревар во првенството до 17-тото коло кога менаџерот, [[Оле Гунар Солшер]], решил да го одмори.<ref>{{cite news |url=http://www.nettavisen.no/sport/fotball/article3656843.ece |language=no |title=Solskjær vil forlenge med Nyland |newspaper=Nettavisen |first=Egil |last=Sande |date=31 July 2013 |access-date=20 November 2013}}</ref> Тој потпишал нов договор со Молде во септември 2013 година, обврзувајќи се со клубот до летото 2018 година.<ref>{{cite news |url=http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/Nyland-skrev-femarskontrakt-394723_1.snd |language=no |title=Nyland skrev femårskontrakt |newspaper=Romsdals Budstikke |first=Trond |last=Hustad |date=25 September 2013 |access-date=20 November 2013 |archive-date=10 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610200719/http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/Nyland-skrev-femarskontrakt-394723_1.snd |url-status=dead }}</ref> Ниланд пропуштил неколку натпревари во октомври поради повреда,<ref>{{cite news |url=http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/--Sesongen-har-ikke-vart-slik-jeg-hapet-396712_1.snd |language=no |title=– Sesongen har ikke vært slik jeg håpet |newspaper=Romsdals Budstikke |first=Lars Andreas |last=Vestad |date=6 October 2013 |access-date=20 November 2013 |archive-date=10 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610220057/http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/--Sesongen-har-ikke-vart-slik-jeg-hapet-396712_1.snd |url-status=dead }}</ref> но се вратил кога Молде се сретнал со Розенборг на 26 октомври 2013 година.<ref>{{cite news |url=http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/Nyland-tilbake-mot-RBK-399801_1.snd |language=no |title=Nyland tilbake mot RBK |newspaper=Romsdals Budstikke |first=Lars Andreas |last=Vestad |date=26 October 2013 |access-date=20 November 2013 |archive-date=10 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610201708/http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/Nyland-tilbake-mot-RBK-399801_1.snd |url-status=dead }}</ref> Тој одиграл вкупно 20 натпревари во првенството во текот на сезоната 2013, која Молде ја завршил на 6-то место. Во следната сезона, Ниланд бил стартен голман на Молде под водството на новиот тренер [[Тор Оле Скулеруд]], кој ја освоил титулата во [[Елитсериен 2014|норвешкото првенство]],<ref>{{cite web|url=https://www.dagbladet.no/sport/molde-er-seriemester-2014/60962232 |title=– Vi skal ta cupen og Moldes poengrekord |website=www.tv2.no |publisher=[[TV2 (Norway)|TV2]]|language=no|date=24 September 2016|access-date=5 December 2019}}</ref> придонесувајќи за успехот со 28 настапи и 12 суви мрежи (најмногу од сите голмани во лигата).<ref>{{cite web|url=https://fbref.com/en/comps/28/2014/keepers/2014-Eliteserien-Stats|title=2014 Tippeligaen Goalkeeper Stats|publisher=fbref|date=|access-date=28 јули 2026}}</ref> Покрај тоа, тој бил и [[капитен]] на тимот во многу натпревари во текот на сезоната,<ref>{{cite web|url=https://www.fvn.no/sport/start/i/ngzbjB/nyland-skulle-avgjort-i-foerste-omgang|title=Nyland: - Skulle avgjort i første omgang|publisher=fvn.no|language=no|date=3 август 2014|access-date=28 јули 2026}}</ref> кога главниот капитен на тимот [[Даниел Берг Хестад]] не бил на теренот. На крајот од сезоната, тој бил прогласен за голман на сезоната во норвешкото првенство. Исто така, тој го започнал како капитен и го одиграл целиот натпревар во [[Фудбалски куп на Норвешка 2014#Финале|финалето на Купот на Норвешка 2014]], во кое Молде го победил [[Одс БК|Одс]] со 0-2, за комплетирањето на [[Двојна круна (фудбал)|двојната круна]].<ref>{{cite web|url=https://www.fotball.no/turneringer/nm-menn/2024/molde-cuphistorie/|title=Moldes cuphistorie|publisher=fotball.no|language=no|date=13 мај 2026|access-date=28 јули 2026}}</ref> Ниланд бил стартер и во неговата последна сезона во Молде, започнувајќи во 13 од 14 првенствени натпревари (повеќето од нив како капитен) и во два натпревари од [[Фудбалски куп на Норвешка 2015|Купот на Норвешка]], пред да го напушти клубот во летото 2015 година за својата прва авантура во странство. Во еден од неговите последни натпревари за Молде, на 5 јуни 2015 против Тромсо, Ниланд направил прекршок за пенал но истиот не бил реализиран бидејќи тој потоа го одбранил ударот на [[Зденек Ондрашек]]. ===Инголштат=== На 1 јули 2015 година, Ниланд потпиша четиригодишен договор со новопромовираниот клуб во германската [[Прва Бундеслига (фудбал)|Прва Бундеслига]], [[ФК Инголштат 04|Инголштат]] за неоткриена сума.<ref>{{cite web | url=https://www.fcingolstadt.de/oerjan-nyland-wechselt-nach-ingolstadt/ | title=ÖRJAN NYLAND WECHSELT NACH INGOLSTADT | website=fcingolstadt.de| publisher=FC Ingolstadt 04 | date=1 July 2015 | access-date=1 July 2015 | language=de }}</ref> Своето деби во Бундеслигата го имал во поразот од 0–4 на домашен терен против [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]] на 23 август 2015 година. Во најголемиот дел од неговата прва сезона во Инголштат, Ниланд бил втор избор на голманската позиција зад австрискиот ветеран [[Рамазан Езџан]]. Сепак, тој добил шанса во последните неколку натпревари од сезоната и се истакнал со одбранет на пенал на [[Андреј Крамариќ]] во натпреварот против {{Fb team (N) Hoffenheim}} во 32-рото коло од Бундеслигата. Првата сезона во клубот ја завшрил со вкупно 7 настапи (6 во првенството и 1 во купот). Следната сезона, Ниланд ја започнал како прв голман на Инголштат, но по серијата лоши резултати на клубот дошло до тренерска промена која ќе го засегне и него; откако [[Маркус Каучински]] бил отпуштен и заменет со [[Мајк Валпургис]], новиот тренер во потрага по промени извршил една таква и на голманската позиција каде данецот [[Мартин Хансен (фудбалер)|Мартин Хансен]] го заземал место на Ниланд. До крајот на сезоната, тој само повремено добивал можност за игра, завршувајќи ја сезоната со 13 настапи и со испаѓање со клубот во [[Втора Бундеслига]]. Конечно, дури тогаш Ниланд ја дочекал својата шанса регуларно во континуитет да застане на голот на Инголштат, бранејќи на 30 натпревари на клубот во [[Втора Бундеслига 2017-2018]] и забележувајќи 10 суви мрежи. ===Астон Вила=== На 7 август 2018 година, Ниланд потпишал тригодишен договор со англискиот клуб [[ФК Астон Вила|Астон Вила]].<ref>{{cite web | url=https://www.avfc.co.uk/News/2018/08/07/orjan-nyland-joins-aston-villa | title=Breaking news: Aston Villa sign Orjan Nyland | publisher=Aston Villa F.C.| date=7 August 2018 | access-date=1 July 2015 | language=English }}</ref> Тој бил стандаден во [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип 2018-2019|првиот дел од сезоната во Чемпионшпип]], бранејќи во 23 натпревари, пред да претрпи [[Руптура на Ахиловата тетива|руптура на ахиловата тетива]], поради што го пропуштил остатокот од сезона во која Астон Вила успеала да избори промоција во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]]. Следната сезона, во Астон Вила дошол искусниот голман [[Том Хитон]], со што настапите на Ниланд станале ограничени. Тој забележал само 12 настапи во сезоната 2019-2020. На 18 јуни 2020 година, тој бил вмешан во една контроверзност кога се чинело дека влегол со топката во голот преку гол-линијата, откако ја фатил топката в раце по слободниот удар изведен од [[Оливер Норвуд]] при кој исто така се судрил со еден од своите соиграчи. Поради мешање во технологијата на гол-линијата, играта била оставена да продолжи и на [[ФК Шефилд Јунајтед|Шефилд Јунајтед]] му бил одземен гол.<ref>{{Cite web|date=2020-06-17|title=Has goal-line technology dropped a huge clanger in Villa vs Sheffield United match?|url=https://talksport.com/football/718419/sheffield-united-goal-not-awarded-orjan-nyland-ball-over-line/|access-date=2020-06-19|website=talkSPORT}}</ref> Во летото 2020 година, Астон Вила го довела [[Емилијано Мартинес]] од [[ФК Арсенал|Арсенал]], по што Ниланд бил поврзуван со заминување од [[Вила Парк]].<ref>{{Cite news|last=Preece|first=Ashley|date=5 October 2020|title='Let's go' - The Aston Villa players heading for the exit door as transfer deadline looms|work=Birmingham Mail|url=https://www.birminghammail.co.uk/sport/football/transfer-news/aston-villa-transfer-deadline-day-19055426|access-date=5 October 2020}}</ref> Тој имал само еден настап во сезоната 2020–2021, пред си замине откако двете страни се согласиле за раскинување на договорот на 5 октомври 2020 година.<ref>{{Cite web|date=5 October 2020|title=Villa announce Nyland departure|url=https://www.avfc.co.uk/news/2020/october/Villa-announce-Nyland-departure/|access-date=5 October 2020|website=Aston Villa Official Site}}</ref> ===Норич Сити и Борнмут=== == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Норвешка |image3=Flag of Norway.svg }} {{Ризница-врска|Ørjan Nyland}} *[https://www.soccerway.com/player/nyland-orjan/UJ9btoDi/ Ерјан Ниланд на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/orjan-nyland/profil/spieler/73517 Ерјан Ниланд на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/193610/%C3%B8rjan-nyland Ерјан Ниланд на espn] *[https://www.whoscored.com/players/39187/show/%C3%B8rjan-nyland Ерјан Ниланд на whoscored] {{Состав на Норвешка на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ниланд, Ерјан}} [[Категорија:Норвешки фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Молде]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Инголштат]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Астон Вила]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Норич Сити]] [[Категорија:Фудбалери на АФК Борнмут]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Рединг]] [[Категорија:Фудбалери на РБ Лајпциг]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Севиља]] [[Категорија:Луѓе од Волда]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] bx85ua27xube73r1uson2drc326uzx4 5601429 5601402 2026-07-28T16:58:30Z Carshalton 30527 5601429 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Ерјан Ниланд | image = [[File:Orjan Nyland France v Norway 26 June 26-023 (cropped).jpg|200px|]] | image_size = | fullname = Ерлинг Хоскјолд Ниланд<ref>{{cite web |url=https://www.fotball.no/fotballdata/person/profil/?fiksId=3721036 |title=Ørjan Håskjold Nyland |publisher=Football Association of Norway |access-date=7 October 2019 |language=no}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1990|9|10|df=yes}}<ref name=PremProfile>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/51416/%C3%98rjan-Nyland/overview |title=Ørjan Nyland: Overview |publisher=Premier League |access-date=17 August 2019 |archive-date=1 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201201094029/https://www.premierleague.com/players/51416/%C3%98rjan-Nyland/overview |url-status=dead }}</ref> | birth_place = [[Волда]], [[Норвешка]] | nationality = {{flagsport|NOR}} [[Норвешка]] | height = {{height|m=1.92}}<ref name=PremProfile/> | position = [[Голман (фудбал)|голман]] | currentclub = {{Слободен играч}} | clubnumber = | youthyears1 = | youthclubs1 = {{симбол2|600px bisection vertical HEX-1D913D Black.svg}} Волда | years1 = 2006-2007 | caps1 = 10 | goals1 = 0 | clubs1 = {{симбол2|600px bisection vertical HEX-1D913D Black.svg}} Волда | years2 = 2007-2012 | caps2 = 59 | goals2 = 0 | clubs2 = {{Fb team Hodd}} | years3 = 2013-2015 | caps3 = 61 | goals3 = 0 | clubs3 = {{Fb team Molde}} | years4 = 2015-2018 | caps4 = 48 | goals4 = 0 | clubs4 = {{Fb team Ingolstadt}} | years5 = 2018-2020 | caps5 = 30 | goals5 = 0 | clubs5 = {{Fb team Aston Villa}} | years6 = 2021 | caps6 = 0 | goals6 = 0 | clubs6 = {{Fb team Norwich City}} | years7 = 2021-2022 | caps7 = 1 | goals7 = 0 | clubs7 = {{Fb team AFC Bournemouth}} | years8 = 2022 | caps8 = 10 | goals8 = 0 | clubs8 = {{Fb team Reading}} | years9 = 2022-2023 | caps9 = 2 | goals9 = 0 | clubs9 = {{Fb team RB Leipzig}} | years10= 2023-2026 | caps10 = 59 | goals10 = 0 | clubs10 = {{Fb team Sevilla}} | nationalyears1 = 2008 | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 0 |nationalteam1 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка под 18 години|Норвешка 18]] | nationalyears2 = 2011-2013 | nationalcaps2 = 8 | nationalgoals2 = 0 |nationalteam2 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка под 21 година|Норвешка 21]] | nationalyears3 = 2013- | nationalcaps3 = 76 | nationalgoals3 = 0 |nationalteam3 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|Норвешка]] }} '''Ерјан Хоскјолд Ниланд''' (роден на [[10 септември]] [[1990]] година, во [[Волда]]) — [[Норвешка|норвешки]] [[фудбал]]ер, {{Football/GK/player}}, кој во моментов е без клуб. ==Биографија== Ерјан Ниланд е роден во [[Волда]],<ref name="altomfotball">{{cite web |url=http://www.altomfotball.no/element.do?cmd=player&personId=193350 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304063719/http://www.altomfotball.no/element.do?cmd=player&personId=193350 |url-status=dead |archive-date=4 March 2016 |language=no |title=Ørjan Håskjold Nyland |work=altomfotball.no |publisher=TV 2 |access-date=29 November 2012}}</ref><ref name="family">{{cite web |url=https://sports.yahoo.com/articles/inside-norway-goalkeeper-rjan-nylands-194300367.html |language=en |title=Inside Norway Goalkeeper Ørjan Nyland's Early Life: Wife, Children, Parents, Siblings & Family Background |work=yahoo sports |access-date=24 јули 2026}}</ref> мал град во истоимената општина во [[Норвешка]]. Како дете тој тренирал [[ракомет]], [[алпско скијање]] и [[фудбал]].<ref name="nernett">{{cite web |url=http://www.nernett.no/?do=article&id=19568 |language=no |title=Valgte bort hjelm og ski for hansker og ball |work=nernett.no |first=Eivind |last=Tveter |date=27 September 2012 |access-date=29 November 2012}}</ref> Неговиот татко, Јостеин, исто така, бил фудбалер и играл на позицијата голман.<ref name="family"/> Тој има и помлад брат, Сандер, кој моментално работи како асистент тренер во норвешкиот клуб [[ФК Сарпсборг 08|Сарпсборг 08]].<ref name="family"/> Ниланд ја оженил својата сопруга Тине во 2019 година, со која имаат две деца Оливер и Јонах.<ref name="family"/> ==Технички карактеристики== Голман, кој има добри инстинкти и рефлекси.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Mondiali/06-07-2026/nyland-portiere-norvegia-brasile.shtml|title=Sciatore mancato, una vita da riserva, senza contratto... e ora Nyland butta fuori il Brasile|access-date=2026-07-13}}</ref> ==Клупска кариера== ===Почетоци и Хед=== Нилда ја започнал фудбалската кариера во локалниот клуб Волда, во својот роден град, пред да се приклучи на [[ФК Хед|Хед]] во 2007 година.<ref name="FANtalent">{{cite web |url=http://www.fotball.no/Landslag_og_toppfotball/spillerutvikling/2012/Orjan-Nyland-manedens-talent-for-oktober/ |language=no |title=Ørjan Nyland månedens talent |work=fotball.no |publisher=Football Association of Norway |first=Mari Waagard |last=Thomassen |date=13 November 2012 |access-date=29 November 2012}}</ref> Тој не настапил ниту еднаш во својата прва година во клубот поради конкуренцијата од [[Ким Дејноф]] и Вебјерн Скејде. Дејноф го напуштил Хед по завршувањето на сезоната 2007 и во следните две сезони, Ниланд бил втор избор зад Скејде пред да стане прв избор во текот на сезоната 2010.<ref name="regionavisa">{{cite news |url=http://regionavisa.org/static/bibliotek/regionavisa_6caf3458d4e736c.pdf |language=no |title=Multi-kunstnar |newspaper=Regionavisa |page=2 |first=Hugo |last=Antonsen |date=30 March 2011 |access-date=12 December 2012 }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ниланд бил еден од најталентираните голмани во Норвешка и тренирал со [[Розенборг БК|Розенборг]] во два наврати во 2007 година,<ref>{{cite news |url=http://fotball.aftenposten.no/eliteserien/article94476.ece |language=no |title=Ørjans drømmeuke |publisher=Adresseavisa |first=Anders |last=Ruud |date=12 November 2007 |access-date=29 November 2012 |archive-date=13 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071113093346/http://fotball.aftenposten.no/eliteserien/article94476.ece |url-status=dead }}</ref> англискиот клуб [[ФК Евертон|Евертон]] во декември 2008 година<ref>{{cite news |url=http://fotball.aftenposten.no/england/article124380.ece |language=no |title=Hødd-keeper trener med Everton |publisher=Adresseavisa |first=Line Lauvsnes |last=Oddekalv |date=10 December 2008 |access-date=29 November 2012 |archive-date=11 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081211213108/http://fotball.aftenposten.no/england/article124380.ece |url-status=dead }}</ref> и [[ФК Молде|Молде]] во ноември 2011 година.<ref>{{cite news |url=http://fotball.rbnett.no/eliteserien/article215674.ece |language=no |title=VIF-talent trener med Molde |publisher=Romsdals Budstikke |first=Trond |last=Hustad |date=25 November 2011 |access-date=12 December 2012 |archive-date=7 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141207084542/http://fotball.rbnett.no/eliteserien/article215674.ece |url-status=dead }}</ref> Во декември 2011 година, Ниланд бил еден од шестте млади голмани избрани за проектот на поранешниот норвешки голман [[Фроде Гродос]] наречен „Утрешниот националниот голман 2014“ инициран од [[Фудбалски сојуз на Норвешка|Фудбалската асоцијација на Норвешка]], каде што целта била да се развие следниот голман на репрезентацијата.<ref>{{cite news |url=http://www.vg.no/sport/fotball/norsk/landslaget/artikkel.php?artid=10032231 |language=no |title=NFF lanserer keeperprosjekt |agency=Norwegian News Agency |publisher=Verdens Gang |date=6 December 2011 |access-date=29 November 2012}}</ref> Пред почетокот на сезоната 2012, [[ФК Тромсо|Тромсо]] сакал да го потпише Ниланд како резерва за [[Маркус Салман]], но не можел да си дозволи да плати колку што барале Хед за голманот, кој имал уште една година од договорот.<ref>{{cite news |url=http://fotball.itromso.no/eliteserien/article259423.ece |language=no |title=Tromsø ville kjøpe Hødds keeperhelt |publisher=iTromsø |first=Øyvind |last=Sivertsen |date=29 November 2012 |access-date=12 December 2012 |archive-date=6 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141206072034/http://fotball.itromso.no/eliteserien/article259423.ece |url-status=dead }}</ref> Така, Ниланд останал во Хед и бил еден од најдобрите играчи на клубот во текот на сезоната 2012,<ref>{{cite news |url=http://www.nrk.no/sport/fotball/ekspertene-ser-pa-cupfinalelagene-1.8410393 |language=no |title=Her er spillerne ekspertene tror blir avgjørende i finalen |publisher=NRK |date=25 November 2012 |access-date=12 December 2012}}</ref> освојувајќи ја наградата за талент на месецот октомври, награда што им се доделува на извонредни млади норвешки фудбалери секој месец.<ref name="FANtalent"/> Во [[Фудбалски куп на Норвешка 2012#Финале|финалето на Купот на Норвешка 2012]], Ниланд имал неколку одлични одбрани што донеле победа за неговиот тим, а самиот тој бил прогласен за играч на натпреварот. Ниланд, исто така, го одбранил пеналот на [[Реми Јохансен]] за да може Хед да победи со 4–2 на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]] против Тромсо и ја освои својата прва титула во Купот на Норвешка.<ref>{{cite news |url=http://www.tv2.no/sport/fotball/hoedd-med-cupbombe-etter-straffedrama-3932838.html |language=no |title=Hødd med cupbombe etter straffedrama |publisher=TV 2 |first=Dag Slinning |last=Aarsæther |date=25 November 2012 |access-date=29 November 2012}}</ref> По сезоната, Ниланд станал слободен агент. Два клуба од [[Елитсериен]], [[ИК Старт|Старт]] и [[ФК Согндал|Согндал]], сакале да го потпишат Ниланд и јавно му ветија на Ниланд дека ќе биде нивен прв голман доколку тој потпише. [[Ларс Ивар Молдскред]], како советник на Ниланд, го советувал да потпише за Старт,<ref>{{cite news |url=http://www.nettavisen.no/sport/fotball/article3521025.ece |language=no |title=Tippeligaklubber lover Nyland fast plass |publisher=Nettavisen |first=Egil |last=Sande |date=26 November 2012 |access-date=11 December 2012 |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129050306/http://www.nettavisen.no/sport/fotball/article3521025.ece |url-status=dead }}</ref> но наместо тоа, тој потпишал за бранителот на титулата во Норвешка, [[ФК Молде|Молде]], каде што се борел за место со [[Еспен Буге Петерсен]] и [[Оле Седерберг]].<ref>{{cite news |url=http://www.dagbladet.no/2012/11/29/sport/fotball/tippeligaen/molde/orjan_haskjold_nyland/24601916/ |language=no |title=Hødds keeperhelt klar for Molde |work=Dagbladet |first=Mads Gudim |last=Burheim |date=29 November 2012 |access-date=11 December 2012}}</ref> ===Молде=== Ниланд го направил своето деби за првиот тим за Молде во победата од 5–0 против нисколигашот Елнесваген и Омегн во првото коло на [[Фудбалски куп на Норвешка 2013|Купот на Норвешка 2013]].<ref>{{cite news |url=http://fotball.rbnett.no/nm/article276606.ece |language=no |title=Cup-helten på vei til Ullevaal igjen |publisher=Romsdals Budstikke |first=Knut Dørum |last=Lillebakk |author-link=Knut Dørum Lillebakk |date=17 April 2013 |access-date=18 April 2013 |archive-date=20 April 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130420091654/http://fotball.rbnett.no/nm/article276606.ece |url-status=dead }}</ref> Ниланд, исто така, играл во второто коло против [[ФК Бјасен|Бјасен]], пред да го направи своето деби во [[Елитсериен]] во ремито 1-1 против [[ИК Старт|Старт]] на 6 мај 2013 година. Откако Буге Петерсен се повредил, Ниланд наскоро станал прв избор на голманската позиција во клубот.<ref>{{cite news |url=http://www.nrk.no/sport/cupfinalehelten-har-kjempa-seg-inn-1.11023461 |language=no |title=Cupfinalehelten har kjempa seg til startplass |publisher=NRK |first1=Hans-Olav |last1=Rise |first2=Rune |last2=Hustad |date=12 May 2013 |access-date=19 November 2013}}</ref> и го одиграл секој натпревар во првенството до 17-тото коло кога менаџерот, [[Оле Гунар Солшер]], решил да го одмори.<ref>{{cite news |url=http://www.nettavisen.no/sport/fotball/article3656843.ece |language=no |title=Solskjær vil forlenge med Nyland |newspaper=Nettavisen |first=Egil |last=Sande |date=31 July 2013 |access-date=20 November 2013}}</ref> Тој потпишал нов договор со Молде во септември 2013 година, обврзувајќи се со клубот до летото 2018 година.<ref>{{cite news |url=http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/Nyland-skrev-femarskontrakt-394723_1.snd |language=no |title=Nyland skrev femårskontrakt |newspaper=Romsdals Budstikke |first=Trond |last=Hustad |date=25 September 2013 |access-date=20 November 2013 |archive-date=10 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610200719/http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/Nyland-skrev-femarskontrakt-394723_1.snd |url-status=dead }}</ref> Ниланд пропуштил неколку натпревари во октомври поради повреда,<ref>{{cite news |url=http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/--Sesongen-har-ikke-vart-slik-jeg-hapet-396712_1.snd |language=no |title=– Sesongen har ikke vært slik jeg håpet |newspaper=Romsdals Budstikke |first=Lars Andreas |last=Vestad |date=6 October 2013 |access-date=20 November 2013 |archive-date=10 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610220057/http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/--Sesongen-har-ikke-vart-slik-jeg-hapet-396712_1.snd |url-status=dead }}</ref> но се вратил кога Молде се сретнал со Розенборг на 26 октомври 2013 година.<ref>{{cite news |url=http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/Nyland-tilbake-mot-RBK-399801_1.snd |language=no |title=Nyland tilbake mot RBK |newspaper=Romsdals Budstikke |first=Lars Andreas |last=Vestad |date=26 October 2013 |access-date=20 November 2013 |archive-date=10 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610201708/http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/Nyland-tilbake-mot-RBK-399801_1.snd |url-status=dead }}</ref> Тој одиграл вкупно 20 натпревари во првенството во текот на сезоната 2013, која Молде ја завршил на 6-то место. Во следната сезона, Ниланд бил стартен голман на Молде под водството на новиот тренер [[Тор Оле Скулеруд]], кој ја освоил титулата во [[Елитсериен 2014|норвешкото првенство]],<ref>{{cite web|url=https://www.dagbladet.no/sport/molde-er-seriemester-2014/60962232 |title=– Vi skal ta cupen og Moldes poengrekord |website=www.tv2.no |publisher=[[TV2 (Norway)|TV2]]|language=no|date=24 September 2016|access-date=5 December 2019}}</ref> придонесувајќи за успехот со 28 настапи и 12 суви мрежи (најмногу од сите голмани во лигата).<ref>{{cite web|url=https://fbref.com/en/comps/28/2014/keepers/2014-Eliteserien-Stats|title=2014 Tippeligaen Goalkeeper Stats|publisher=fbref|date=|access-date=28 јули 2026}}</ref> Покрај тоа, тој бил и [[капитен]] на тимот во многу натпревари во текот на сезоната,<ref>{{cite web|url=https://www.fvn.no/sport/start/i/ngzbjB/nyland-skulle-avgjort-i-foerste-omgang|title=Nyland: - Skulle avgjort i første omgang|publisher=fvn.no|language=no|date=3 август 2014|access-date=28 јули 2026}}</ref> кога главниот капитен на тимот [[Даниел Берг Хестад]] не бил на теренот. На крајот од сезоната, тој бил прогласен за голман на сезоната во норвешкото првенство. Исто така, тој го започнал како капитен и го одиграл целиот натпревар во [[Фудбалски куп на Норвешка 2014#Финале|финалето на Купот на Норвешка 2014]], во кое Молде го победил [[Одс БК|Одс]] со 0-2, за комплетирањето на [[Двојна круна (фудбал)|двојната круна]].<ref>{{cite web|url=https://www.fotball.no/turneringer/nm-menn/2024/molde-cuphistorie/|title=Moldes cuphistorie|publisher=fotball.no|language=no|date=13 мај 2026|access-date=28 јули 2026}}</ref> Ниланд бил стартер и во неговата последна сезона во Молде, започнувајќи во 13 од 14 првенствени натпревари (повеќето од нив како капитен) и во два натпревари од [[Фудбалски куп на Норвешка 2015|Купот на Норвешка]], пред да го напушти клубот во летото 2015 година за својата прва авантура во странство. Во еден од неговите последни натпревари за Молде, на 5 јуни 2015 против Тромсо, Ниланд направил прекршок за пенал но истиот не бил реализиран бидејќи тој потоа го одбранил ударот на [[Зденек Ондрашек]]. ===Инголштат=== На 1 јули 2015 година, Ниланд потпиша четиригодишен договор со новопромовираниот клуб во германската [[Прва Бундеслига (фудбал)|Прва Бундеслига]], [[ФК Инголштат 04|Инголштат]] за неоткриена сума.<ref>{{cite web | url=https://www.fcingolstadt.de/oerjan-nyland-wechselt-nach-ingolstadt/ | title=ÖRJAN NYLAND WECHSELT NACH INGOLSTADT | website=fcingolstadt.de| publisher=FC Ingolstadt 04 | date=1 July 2015 | access-date=1 July 2015 | language=de }}</ref> Своето деби во Бундеслигата го имал во поразот од 0–4 на домашен терен против [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]] на 23 август 2015 година. Во најголемиот дел од неговата прва сезона во Инголштат, Ниланд бил втор избор на голманската позиција зад австрискиот ветеран [[Рамазан Езџан]]. Сепак, тој добил шанса во последните неколку натпревари од сезоната и се истакнал со одбранет на пенал на [[Андреј Крамариќ]] во натпреварот против {{Fb team (N) Hoffenheim}} во 32-рото коло од Бундеслигата. Првата сезона во клубот ја завшрил со вкупно 7 настапи (6 во првенството и 1 во купот). Следната сезона, Ниланд ја започнал како прв голман на Инголштат, но по серијата лоши резултати на клубот дошло до тренерска промена која ќе го засегне и него; откако [[Маркус Каучински]] бил отпуштен и заменет со [[Мајк Валпургис]], новиот тренер во потрага по промени извршил една таква и на голманската позиција каде данецот [[Мартин Хансен (фудбалер)|Мартин Хансен]] го заземал место на Ниланд. До крајот на сезоната, тој само повремено добивал можност за игра, завршувајќи ја сезоната со 13 настапи и со испаѓање со клубот во [[Втора Бундеслига]]. Конечно, дури тогаш Ниланд ја дочекал својата шанса регуларно во континуитет да застане на голот на Инголштат, бранејќи на 30 натпревари на клубот во [[Втора Бундеслига 2017-2018]] и забележувајќи 10 суви мрежи. ===Астон Вила=== На 7 август 2018 година, Ниланд потпишал тригодишен договор со англискиот клуб [[ФК Астон Вила|Астон Вила]].<ref>{{cite web | url=https://www.avfc.co.uk/News/2018/08/07/orjan-nyland-joins-aston-villa | title=Breaking news: Aston Villa sign Orjan Nyland | publisher=Aston Villa F.C.| date=7 August 2018 | access-date=1 July 2015 | language=English }}</ref> Тој бил стандаден во [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип 2018-2019|првиот дел од сезоната во Чемпионшпип]], бранејќи во 23 натпревари, пред да претрпи [[Руптура на Ахиловата тетива|руптура на ахиловата тетива]], поради што го пропуштил остатокот од сезона во која Астон Вила успеала да избори промоција во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]]. Следната сезона, во Астон Вила дошол искусниот голман [[Том Хитон]], со што настапите на Ниланд станале ограничени. Тој забележал само 12 настапи во сезоната 2019-2020. На 18 јуни 2020 година, тој бил вмешан во една контроверзност кога се чинело дека влегол со топката во голот преку гол-линијата, откако ја фатил топката в раце по слободниот удар изведен од [[Оливер Норвуд]] при кој исто така се судрил со еден од своите соиграчи. Поради мешање во технологијата на гол-линијата, играта била оставена да продолжи и на [[ФК Шефилд Јунајтед|Шефилд Јунајтед]] му бил одземен гол.<ref>{{Cite web|date=2020-06-17|title=Has goal-line technology dropped a huge clanger in Villa vs Sheffield United match?|url=https://talksport.com/football/718419/sheffield-united-goal-not-awarded-orjan-nyland-ball-over-line/|access-date=2020-06-19|website=talkSPORT}}</ref> Во летото 2020 година, Астон Вила го довела [[Емилијано Мартинес]] од [[ФК Арсенал|Арсенал]], по што Ниланд бил поврзуван со заминување од [[Вила Парк]].<ref>{{Cite news|last=Preece|first=Ashley|date=5 October 2020|title='Let's go' - The Aston Villa players heading for the exit door as transfer deadline looms|work=Birmingham Mail|url=https://www.birminghammail.co.uk/sport/football/transfer-news/aston-villa-transfer-deadline-day-19055426|access-date=5 October 2020}}</ref> Тој имал само еден настап во сезоната 2020–2021, пред си замине откако двете страни се согласиле за раскинување на договорот на 5 октомври 2020 година.<ref>{{Cite web|date=5 October 2020|title=Villa announce Nyland departure|url=https://www.avfc.co.uk/news/2020/october/Villa-announce-Nyland-departure/|access-date=5 October 2020|website=Aston Villa Official Site}}</ref> ===Норич Сити и Борнмут=== На 1 февуари 2021, Ниланд потпишал договор со [[ФК Норич Сити|Норич Сити]] до крајот на сезоната 2020–2021.<ref>{{cite web | url=https://www.canaries.co.uk/News/2021/february/city-complete-nyland-deal/ | title=City complete Nyland deal | publisher=Norwich City F.C. | date=1 February 2021 | access-date=1 February 2021}}</ref> На 26 јуни 2021, без да направи ниту еден настап за клубот, тој објавил дека заминува од Норич Сити.<ref>{{cite news| url= https://www.pinkun.com/sport/norwich-city/canaries-norway-international-orjan-nyland-exit-confirmed-8082586| title=City confirm Nyland exit| work=[[The Pink'un]]| date=23 June 2021| accessdate=23 June 2021}}</ref> Ниланд како слободен играч потпишал за [[АФК Борнмут|Борнмут]] на 17 август 2021 година.<ref>{{cite web |title=Cherries Sign 'Keeper Nyland |url=https://www.afcb.co.uk/news/first-team/cherries-sign-keeper-nyland/ |publisher=AFC Bournemouth |access-date=17 August 2021}}</ref> Една недела подоцна, тој го имаше своето деби за клубот во второто коло од [[Лига куп на Англија 2021–2022|Лига купот 2021-2022]] против поранешниот клуб Норич Сити, во кој примил шест гола во поразот на ''„црешите“'' со 6–0.<ref>{{Cite news|title=Norwich hit Bournemouth for six in cup|work=BBC Sport|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/58239592|access-date=2021-08-24}}</ref> На 31 јануари 2022 година, Борнмут и Ниланд се согласиле да го раскинат неговиот договор, но тој останал во клубот за да тренира по закрепнувањето од повредата. ===Рединг и РБ Лајпциг=== На 10 март 2022 година, Ниланд потпишал краткорочен договор со [[ФК Рединг|Рединг]] до крајот на [[ФК Рединг сезона 2021–2022|сезоната 2021–2022]].<ref>{{cite web |title=ØRJAN NYLAND SIGNS SHORT-TERM DEAL WITH THE ROYALS |url=https://www.readingfc.co.uk/news/2022/march/10/-rjan-nyland-signs-short-term-deal-with-the-royals/ |website=readingfc.co.uk |publisher=Reading |access-date=10 March 2022 |date=10 March 2022}}</ref> Дебитирал на 15 март 2022, во натпреварот против својот доскорашен клуб Борнмут кој завршил 1-1. Откако направил 10 настапи за клубот, на 20 мај 2022 година, Рединг потврдил дека Ниланд ќе го напушти клубот по истекот на неговиот договор.<ref>{{cite web |title=CONTRACTS OFFERED AND ACADEMY TALENT GIVEN DEALS |url=https://www.readingfc.co.uk/news/2022/may/20/contracts-offered-and-academy-talent-given-deals/ |website=readingfc.co.uk |publisher=Reading F.C. |access-date=20 May 2022 |date=20 May 2022}}</ref> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Норвешка |image3=Flag of Norway.svg }} {{Ризница-врска|Ørjan Nyland}} *[https://www.soccerway.com/player/nyland-orjan/UJ9btoDi/ Ерјан Ниланд на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/orjan-nyland/profil/spieler/73517 Ерјан Ниланд на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/193610/%C3%B8rjan-nyland Ерјан Ниланд на espn] *[https://www.whoscored.com/players/39187/show/%C3%B8rjan-nyland Ерјан Ниланд на whoscored] {{Состав на Норвешка на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ниланд, Ерјан}} [[Категорија:Норвешки фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Молде]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Инголштат]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Астон Вила]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Норич Сити]] [[Категорија:Фудбалери на АФК Борнмут]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Рединг]] [[Категорија:Фудбалери на РБ Лајпциг]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Севиља]] [[Категорија:Луѓе од Волда]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] 692j33mx7ng7unrxomlopcycwwzg485 5601445 5601429 2026-07-28T17:10:26Z Carshalton 30527 5601445 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Ерјан Ниланд | image = [[File:Orjan Nyland France v Norway 26 June 26-023 (cropped).jpg|200px|]] | image_size = | fullname = Ерлинг Хоскјолд Ниланд<ref>{{cite web |url=https://www.fotball.no/fotballdata/person/profil/?fiksId=3721036 |title=Ørjan Håskjold Nyland |publisher=Football Association of Norway |access-date=7 October 2019 |language=no}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1990|9|10|df=yes}}<ref name=PremProfile>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/51416/%C3%98rjan-Nyland/overview |title=Ørjan Nyland: Overview |publisher=Premier League |access-date=17 August 2019 |archive-date=1 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201201094029/https://www.premierleague.com/players/51416/%C3%98rjan-Nyland/overview |url-status=dead }}</ref> | birth_place = [[Волда]], [[Норвешка]] | nationality = {{flagsport|NOR}} [[Норвешка]] | height = {{height|m=1.92}}<ref name=PremProfile/> | position = [[Голман (фудбал)|голман]] | currentclub = {{Слободен играч}} | clubnumber = | youthyears1 = | youthclubs1 = {{симбол2|600px bisection vertical HEX-1D913D Black.svg}} Волда | years1 = 2006-2007 | caps1 = 10 | goals1 = 0 | clubs1 = {{симбол2|600px bisection vertical HEX-1D913D Black.svg}} Волда | years2 = 2007-2012 | caps2 = 59 | goals2 = 0 | clubs2 = {{Fb team Hodd}} | years3 = 2013-2015 | caps3 = 61 | goals3 = 0 | clubs3 = {{Fb team Molde}} | years4 = 2015-2018 | caps4 = 48 | goals4 = 0 | clubs4 = {{Fb team Ingolstadt}} | years5 = 2018-2020 | caps5 = 30 | goals5 = 0 | clubs5 = {{Fb team Aston Villa}} | years6 = 2021 | caps6 = 0 | goals6 = 0 | clubs6 = {{Fb team Norwich City}} | years7 = 2021-2022 | caps7 = 1 | goals7 = 0 | clubs7 = {{Fb team AFC Bournemouth}} | years8 = 2022 | caps8 = 10 | goals8 = 0 | clubs8 = {{Fb team Reading}} | years9 = 2022-2023 | caps9 = 2 | goals9 = 0 | clubs9 = {{Fb team RB Leipzig}} | years10= 2023-2026 | caps10 = 59 | goals10 = 0 | clubs10 = {{Fb team Sevilla}} | nationalyears1 = 2008 | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 0 |nationalteam1 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка под 18 години|Норвешка 18]] | nationalyears2 = 2011-2013 | nationalcaps2 = 8 | nationalgoals2 = 0 |nationalteam2 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка под 21 година|Норвешка 21]] | nationalyears3 = 2013- | nationalcaps3 = 76 | nationalgoals3 = 0 |nationalteam3 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|Норвешка]] }} '''Ерјан Хоскјолд Ниланд''' (роден на [[10 септември]] [[1990]] година, во [[Волда]]) — [[Норвешка|норвешки]] [[фудбал]]ер, {{Football/GK/player}}, кој во моментов е без клуб. ==Биографија== Ерјан Ниланд е роден во [[Волда]],<ref name="altomfotball">{{cite web |url=http://www.altomfotball.no/element.do?cmd=player&personId=193350 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304063719/http://www.altomfotball.no/element.do?cmd=player&personId=193350 |url-status=dead |archive-date=4 March 2016 |language=no |title=Ørjan Håskjold Nyland |work=altomfotball.no |publisher=TV 2 |access-date=29 November 2012}}</ref><ref name="family">{{cite web |url=https://sports.yahoo.com/articles/inside-norway-goalkeeper-rjan-nylands-194300367.html |language=en |title=Inside Norway Goalkeeper Ørjan Nyland's Early Life: Wife, Children, Parents, Siblings & Family Background |work=yahoo sports |access-date=24 јули 2026}}</ref> мал град во истоимената општина во [[Норвешка]]. Како дете тој тренирал [[ракомет]], [[алпско скијање]] и [[фудбал]].<ref name="nernett">{{cite web |url=http://www.nernett.no/?do=article&id=19568 |language=no |title=Valgte bort hjelm og ski for hansker og ball |work=nernett.no |first=Eivind |last=Tveter |date=27 September 2012 |access-date=29 November 2012}}</ref> Неговиот татко, Јостеин, исто така, бил фудбалер и играл на позицијата голман.<ref name="family"/> Тој има и помлад брат, Сандер, кој моментално работи како асистент тренер во норвешкиот клуб [[ФК Сарпсборг 08|Сарпсборг 08]].<ref name="family"/> Ниланд ја оженил својата сопруга Тине во 2019 година, со која имаат две деца Оливер и Јонах.<ref name="family"/> ==Технички карактеристики== Голман, кој има добри инстинкти и рефлекси.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Mondiali/06-07-2026/nyland-portiere-norvegia-brasile.shtml|title=Sciatore mancato, una vita da riserva, senza contratto... e ora Nyland butta fuori il Brasile|access-date=2026-07-13}}</ref> ==Клупска кариера== ===Почетоци и Хед=== Нилда ја започнал фудбалската кариера во локалниот клуб Волда, во својот роден град, пред да се приклучи на [[ФК Хед|Хед]] во 2007 година.<ref name="FANtalent">{{cite web |url=http://www.fotball.no/Landslag_og_toppfotball/spillerutvikling/2012/Orjan-Nyland-manedens-talent-for-oktober/ |language=no |title=Ørjan Nyland månedens talent |work=fotball.no |publisher=Football Association of Norway |first=Mari Waagard |last=Thomassen |date=13 November 2012 |access-date=29 November 2012}}</ref> Тој не настапил ниту еднаш во својата прва година во клубот поради конкуренцијата од [[Ким Дејноф]] и Вебјерн Скејде. Дејноф го напуштил Хед по завршувањето на сезоната 2007 и во следните две сезони, Ниланд бил втор избор зад Скејде пред да стане прв избор во текот на сезоната 2010.<ref name="regionavisa">{{cite news |url=http://regionavisa.org/static/bibliotek/regionavisa_6caf3458d4e736c.pdf |language=no |title=Multi-kunstnar |newspaper=Regionavisa |page=2 |first=Hugo |last=Antonsen |date=30 March 2011 |access-date=12 December 2012 }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ниланд бил еден од најталентираните голмани во Норвешка и тренирал со [[Розенборг БК|Розенборг]] во два наврати во 2007 година,<ref>{{cite news |url=http://fotball.aftenposten.no/eliteserien/article94476.ece |language=no |title=Ørjans drømmeuke |publisher=Adresseavisa |first=Anders |last=Ruud |date=12 November 2007 |access-date=29 November 2012 |archive-date=13 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071113093346/http://fotball.aftenposten.no/eliteserien/article94476.ece |url-status=dead }}</ref> англискиот клуб [[ФК Евертон|Евертон]] во декември 2008 година<ref>{{cite news |url=http://fotball.aftenposten.no/england/article124380.ece |language=no |title=Hødd-keeper trener med Everton |publisher=Adresseavisa |first=Line Lauvsnes |last=Oddekalv |date=10 December 2008 |access-date=29 November 2012 |archive-date=11 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081211213108/http://fotball.aftenposten.no/england/article124380.ece |url-status=dead }}</ref> и [[ФК Молде|Молде]] во ноември 2011 година.<ref>{{cite news |url=http://fotball.rbnett.no/eliteserien/article215674.ece |language=no |title=VIF-talent trener med Molde |publisher=Romsdals Budstikke |first=Trond |last=Hustad |date=25 November 2011 |access-date=12 December 2012 |archive-date=7 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141207084542/http://fotball.rbnett.no/eliteserien/article215674.ece |url-status=dead }}</ref> Во декември 2011 година, Ниланд бил еден од шестте млади голмани избрани за проектот на поранешниот норвешки голман [[Фроде Гродос]] наречен „Утрешниот националниот голман 2014“ инициран од [[Фудбалски сојуз на Норвешка|Фудбалската асоцијација на Норвешка]], каде што целта била да се развие следниот голман на репрезентацијата.<ref>{{cite news |url=http://www.vg.no/sport/fotball/norsk/landslaget/artikkel.php?artid=10032231 |language=no |title=NFF lanserer keeperprosjekt |agency=Norwegian News Agency |publisher=Verdens Gang |date=6 December 2011 |access-date=29 November 2012}}</ref> Пред почетокот на сезоната 2012, [[ФК Тромсо|Тромсо]] сакал да го потпише Ниланд како резерва за [[Маркус Салман]], но не можел да си дозволи да плати колку што барале Хед за голманот, кој имал уште една година од договорот.<ref>{{cite news |url=http://fotball.itromso.no/eliteserien/article259423.ece |language=no |title=Tromsø ville kjøpe Hødds keeperhelt |publisher=iTromsø |first=Øyvind |last=Sivertsen |date=29 November 2012 |access-date=12 December 2012 |archive-date=6 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141206072034/http://fotball.itromso.no/eliteserien/article259423.ece |url-status=dead }}</ref> Така, Ниланд останал во Хед и бил еден од најдобрите играчи на клубот во текот на сезоната 2012,<ref>{{cite news |url=http://www.nrk.no/sport/fotball/ekspertene-ser-pa-cupfinalelagene-1.8410393 |language=no |title=Her er spillerne ekspertene tror blir avgjørende i finalen |publisher=NRK |date=25 November 2012 |access-date=12 December 2012}}</ref> освојувајќи ја наградата за талент на месецот октомври, награда што им се доделува на извонредни млади норвешки фудбалери секој месец.<ref name="FANtalent"/> Во [[Фудбалски куп на Норвешка 2012#Финале|финалето на Купот на Норвешка 2012]], Ниланд имал неколку одлични одбрани што донеле победа за неговиот тим, а самиот тој бил прогласен за играч на натпреварот. Ниланд, исто така, го одбранил пеналот на [[Реми Јохансен]] за да може Хед да победи со 4–2 на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]] против Тромсо и ја освои својата прва титула во Купот на Норвешка.<ref>{{cite news |url=http://www.tv2.no/sport/fotball/hoedd-med-cupbombe-etter-straffedrama-3932838.html |language=no |title=Hødd med cupbombe etter straffedrama |publisher=TV 2 |first=Dag Slinning |last=Aarsæther |date=25 November 2012 |access-date=29 November 2012}}</ref> По сезоната, Ниланд станал слободен агент. Два клуба од [[Елитсериен]], [[ИК Старт|Старт]] и [[ФК Согндал|Согндал]], сакале да го потпишат Ниланд и јавно му ветија на Ниланд дека ќе биде нивен прв голман доколку тој потпише. [[Ларс Ивар Молдскред]], како советник на Ниланд, го советувал да потпише за Старт,<ref>{{cite news |url=http://www.nettavisen.no/sport/fotball/article3521025.ece |language=no |title=Tippeligaklubber lover Nyland fast plass |publisher=Nettavisen |first=Egil |last=Sande |date=26 November 2012 |access-date=11 December 2012 |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129050306/http://www.nettavisen.no/sport/fotball/article3521025.ece |url-status=dead }}</ref> но наместо тоа, тој потпишал за бранителот на титулата во Норвешка, [[ФК Молде|Молде]], каде што се борел за место со [[Еспен Буге Петерсен]] и [[Оле Седерберг]].<ref>{{cite news |url=http://www.dagbladet.no/2012/11/29/sport/fotball/tippeligaen/molde/orjan_haskjold_nyland/24601916/ |language=no |title=Hødds keeperhelt klar for Molde |work=Dagbladet |first=Mads Gudim |last=Burheim |date=29 November 2012 |access-date=11 December 2012}}</ref> ===Молде=== Ниланд го направил своето деби за првиот тим за Молде во победата од 5–0 против нисколигашот Елнесваген и Омегн во првото коло на [[Фудбалски куп на Норвешка 2013|Купот на Норвешка 2013]].<ref>{{cite news |url=http://fotball.rbnett.no/nm/article276606.ece |language=no |title=Cup-helten på vei til Ullevaal igjen |publisher=Romsdals Budstikke |first=Knut Dørum |last=Lillebakk |author-link=Knut Dørum Lillebakk |date=17 April 2013 |access-date=18 April 2013 |archive-date=20 April 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130420091654/http://fotball.rbnett.no/nm/article276606.ece |url-status=dead }}</ref> Ниланд, исто така, играл во второто коло против [[ФК Бјасен|Бјасен]], пред да го направи своето деби во [[Елитсериен]] во ремито 1-1 против [[ИК Старт|Старт]] на 6 мај 2013 година. Откако Буге Петерсен се повредил, Ниланд наскоро станал прв избор на голманската позиција во клубот.<ref>{{cite news |url=http://www.nrk.no/sport/cupfinalehelten-har-kjempa-seg-inn-1.11023461 |language=no |title=Cupfinalehelten har kjempa seg til startplass |publisher=NRK |first1=Hans-Olav |last1=Rise |first2=Rune |last2=Hustad |date=12 May 2013 |access-date=19 November 2013}}</ref> и го одиграл секој натпревар во првенството до 17-тото коло кога менаџерот, [[Оле Гунар Солшер]], решил да го одмори.<ref>{{cite news |url=http://www.nettavisen.no/sport/fotball/article3656843.ece |language=no |title=Solskjær vil forlenge med Nyland |newspaper=Nettavisen |first=Egil |last=Sande |date=31 July 2013 |access-date=20 November 2013}}</ref> Тој потпишал нов договор со Молде во септември 2013 година, обврзувајќи се со клубот до летото 2018 година.<ref>{{cite news |url=http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/Nyland-skrev-femarskontrakt-394723_1.snd |language=no |title=Nyland skrev femårskontrakt |newspaper=Romsdals Budstikke |first=Trond |last=Hustad |date=25 September 2013 |access-date=20 November 2013 |archive-date=10 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610200719/http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/Nyland-skrev-femarskontrakt-394723_1.snd |url-status=dead }}</ref> Ниланд пропуштил неколку натпревари во октомври поради повреда,<ref>{{cite news |url=http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/--Sesongen-har-ikke-vart-slik-jeg-hapet-396712_1.snd |language=no |title=– Sesongen har ikke vært slik jeg håpet |newspaper=Romsdals Budstikke |first=Lars Andreas |last=Vestad |date=6 October 2013 |access-date=20 November 2013 |archive-date=10 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610220057/http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/--Sesongen-har-ikke-vart-slik-jeg-hapet-396712_1.snd |url-status=dead }}</ref> но се вратил кога Молде се сретнал со Розенборг на 26 октомври 2013 година.<ref>{{cite news |url=http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/Nyland-tilbake-mot-RBK-399801_1.snd |language=no |title=Nyland tilbake mot RBK |newspaper=Romsdals Budstikke |first=Lars Andreas |last=Vestad |date=26 October 2013 |access-date=20 November 2013 |archive-date=10 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610201708/http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/Nyland-tilbake-mot-RBK-399801_1.snd |url-status=dead }}</ref> Тој одиграл вкупно 20 натпревари во првенството во текот на сезоната 2013, која Молде ја завршил на 6-то место. Во следната сезона, Ниланд бил стартен голман на Молде под водството на новиот тренер [[Тор Оле Скулеруд]], кој ја освоил титулата во [[Елитсериен 2014|норвешкото првенство]],<ref>{{cite web|url=https://www.dagbladet.no/sport/molde-er-seriemester-2014/60962232 |title=– Vi skal ta cupen og Moldes poengrekord |website=www.tv2.no |publisher=[[TV2 (Norway)|TV2]]|language=no|date=24 September 2016|access-date=5 December 2019}}</ref> придонесувајќи за успехот со 28 настапи и 12 суви мрежи (најмногу од сите голмани во лигата).<ref>{{cite web|url=https://fbref.com/en/comps/28/2014/keepers/2014-Eliteserien-Stats|title=2014 Tippeligaen Goalkeeper Stats|publisher=fbref|date=|access-date=28 јули 2026}}</ref> Покрај тоа, тој бил и [[капитен]] на тимот во многу натпревари во текот на сезоната,<ref>{{cite web|url=https://www.fvn.no/sport/start/i/ngzbjB/nyland-skulle-avgjort-i-foerste-omgang|title=Nyland: - Skulle avgjort i første omgang|publisher=fvn.no|language=no|date=3 август 2014|access-date=28 јули 2026}}</ref> кога главниот капитен на тимот [[Даниел Берг Хестад]] не бил на теренот. На крајот од сезоната, тој бил прогласен за голман на сезоната во норвешкото првенство. Исто така, тој го започнал како капитен и го одиграл целиот натпревар во [[Фудбалски куп на Норвешка 2014#Финале|финалето на Купот на Норвешка 2014]], во кое Молде го победил [[Одс БК|Одс]] со 0-2, за комплетирањето на [[Двојна круна (фудбал)|двојната круна]].<ref>{{cite web|url=https://www.fotball.no/turneringer/nm-menn/2024/molde-cuphistorie/|title=Moldes cuphistorie|publisher=fotball.no|language=no|date=13 мај 2026|access-date=28 јули 2026}}</ref> Ниланд бил стартер и во неговата последна сезона во Молде, започнувајќи во 13 од 14 првенствени натпревари (повеќето од нив како капитен) и во два натпревари од [[Фудбалски куп на Норвешка 2015|Купот на Норвешка]], пред да го напушти клубот во летото 2015 година за својата прва авантура во странство. Во еден од неговите последни натпревари за Молде, на 5 јуни 2015 против Тромсо, Ниланд направил прекршок за пенал но истиот не бил реализиран бидејќи тој потоа го одбранил ударот на [[Зденек Ондрашек]]. ===Инголштат=== На 1 јули 2015 година, Ниланд потпиша четиригодишен договор со новопромовираниот клуб во германската [[Прва Бундеслига (фудбал)|Прва Бундеслига]], [[ФК Инголштат 04|Инголштат]] за неоткриена сума.<ref>{{cite web | url=https://www.fcingolstadt.de/oerjan-nyland-wechselt-nach-ingolstadt/ | title=ÖRJAN NYLAND WECHSELT NACH INGOLSTADT | website=fcingolstadt.de| publisher=FC Ingolstadt 04 | date=1 July 2015 | access-date=1 July 2015 | language=de }}</ref> Своето деби во Бундеслигата го имал во поразот од 0–4 на домашен терен против [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]] на 23 август 2015 година. Во најголемиот дел од неговата прва сезона во Инголштат, Ниланд бил втор избор на голманската позиција зад австрискиот ветеран [[Рамазан Езџан]]. Сепак, тој добил шанса во последните неколку натпревари од сезоната и се истакнал со одбранет на пенал на [[Андреј Крамариќ]] во натпреварот против {{Fb team (N) Hoffenheim}} во 32-рото коло од Бундеслигата. Првата сезона во клубот ја завшрил со вкупно 7 настапи (6 во првенството и 1 во купот). Следната сезона, Ниланд ја започнал како прв голман на Инголштат, но по серијата лоши резултати на клубот дошло до тренерска промена која ќе го засегне и него; откако [[Маркус Каучински]] бил отпуштен и заменет со [[Мајк Валпургис]], новиот тренер во потрага по промени извршил една таква и на голманската позиција каде данецот [[Мартин Хансен (фудбалер)|Мартин Хансен]] го заземал место на Ниланд. До крајот на сезоната, тој само повремено добивал можност за игра, завршувајќи ја сезоната со 13 настапи и со испаѓање со клубот во [[Втора Бундеслига]]. Конечно, дури тогаш Ниланд ја дочекал својата шанса регуларно во континуитет да застане на голот на Инголштат, бранејќи на 30 натпревари на клубот во [[Втора Бундеслига 2017-2018]] и забележувајќи 10 суви мрежи. ===Астон Вила=== На 7 август 2018 година, Ниланд потпишал тригодишен договор со англискиот клуб [[ФК Астон Вила|Астон Вила]].<ref>{{cite web | url=https://www.avfc.co.uk/News/2018/08/07/orjan-nyland-joins-aston-villa | title=Breaking news: Aston Villa sign Orjan Nyland | publisher=Aston Villa F.C.| date=7 August 2018 | access-date=1 July 2015 | language=English }}</ref> Тој бил стандаден во [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип 2018-2019|првиот дел од сезоната во Чемпионшпип]], бранејќи во 23 натпревари, пред да претрпи [[Руптура на Ахиловата тетива|руптура на ахиловата тетива]], поради што го пропуштил остатокот од сезона во која Астон Вила успеала да избори промоција во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]]. Следната сезона, во Астон Вила дошол искусниот голман [[Том Хитон]], со што настапите на Ниланд станале ограничени. Тој забележал само 12 настапи во сезоната 2019-2020. На 18 јуни 2020 година, тој бил вмешан во една контроверзност кога се чинело дека влегол со топката во голот преку гол-линијата, откако ја фатил топката в раце по слободниот удар изведен од [[Оливер Норвуд]] при кој исто така се судрил со еден од своите соиграчи. Поради мешање во технологијата на гол-линијата, играта била оставена да продолжи и на [[ФК Шефилд Јунајтед|Шефилд Јунајтед]] му бил одземен гол.<ref>{{Cite web|date=2020-06-17|title=Has goal-line technology dropped a huge clanger in Villa vs Sheffield United match?|url=https://talksport.com/football/718419/sheffield-united-goal-not-awarded-orjan-nyland-ball-over-line/|access-date=2020-06-19|website=talkSPORT}}</ref> Во летото 2020 година, Астон Вила го довела [[Емилијано Мартинес]] од [[ФК Арсенал|Арсенал]], по што Ниланд бил поврзуван со заминување од [[Вила Парк]].<ref>{{Cite news|last=Preece|first=Ashley|date=5 October 2020|title='Let's go' - The Aston Villa players heading for the exit door as transfer deadline looms|work=Birmingham Mail|url=https://www.birminghammail.co.uk/sport/football/transfer-news/aston-villa-transfer-deadline-day-19055426|access-date=5 October 2020}}</ref> Тој имал само еден настап во сезоната 2020–2021, пред си замине откако двете страни се согласиле за раскинување на договорот на 5 октомври 2020 година.<ref>{{Cite web|date=5 October 2020|title=Villa announce Nyland departure|url=https://www.avfc.co.uk/news/2020/october/Villa-announce-Nyland-departure/|access-date=5 October 2020|website=Aston Villa Official Site}}</ref> ===Норич Сити и Борнмут=== На 1 февуари 2021, Ниланд потпишал договор со [[ФК Норич Сити|Норич Сити]] до крајот на сезоната 2020–2021.<ref>{{cite web | url=https://www.canaries.co.uk/News/2021/february/city-complete-nyland-deal/ | title=City complete Nyland deal | publisher=Norwich City F.C. | date=1 February 2021 | access-date=1 February 2021}}</ref> На 26 јуни 2021, без да направи ниту еден настап за клубот, тој објавил дека заминува од Норич Сити.<ref>{{cite news| url= https://www.pinkun.com/sport/norwich-city/canaries-norway-international-orjan-nyland-exit-confirmed-8082586| title=City confirm Nyland exit| work=[[The Pink'un]]| date=23 June 2021| accessdate=23 June 2021}}</ref> Ниланд како слободен играч потпишал за [[АФК Борнмут|Борнмут]] на 17 август 2021 година.<ref>{{cite web |title=Cherries Sign 'Keeper Nyland |url=https://www.afcb.co.uk/news/first-team/cherries-sign-keeper-nyland/ |publisher=AFC Bournemouth |access-date=17 August 2021}}</ref> Една недела подоцна, тој го имаше своето деби за клубот во второто коло од [[Лига куп на Англија 2021–2022|Лига купот 2021-2022]] против поранешниот клуб Норич Сити, во кој примил шест гола во поразот на ''„црешите“'' со 6–0.<ref>{{Cite news|title=Norwich hit Bournemouth for six in cup|work=BBC Sport|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/58239592|access-date=2021-08-24}}</ref> На 31 јануари 2022 година, Борнмут и Ниланд се согласиле да го раскинат неговиот договор, но тој останал во клубот за да тренира по закрепнувањето од повредата. ===Рединг и РБ Лајпциг=== На 10 март 2022 година, Ниланд потпишал краткорочен договор со [[ФК Рединг|Рединг]] до крајот на [[ФК Рединг сезона 2021–2022|сезоната 2021–2022]].<ref>{{cite web |title=ØRJAN NYLAND SIGNS SHORT-TERM DEAL WITH THE ROYALS |url=https://www.readingfc.co.uk/news/2022/march/10/-rjan-nyland-signs-short-term-deal-with-the-royals/ |website=readingfc.co.uk |publisher=Reading |access-date=10 March 2022 |date=10 March 2022}}</ref> Дебитирал на 15 март 2022, во натпреварот против својот доскорашен клуб Борнмут кој завршил 1-1. Откако направил 10 настапи за клубот, на 20 мај 2022 година, Рединг потврдил дека Ниланд ќе го напушти клубот по истекот на неговиот договор.<ref>{{cite web |title=CONTRACTS OFFERED AND ACADEMY TALENT GIVEN DEALS |url=https://www.readingfc.co.uk/news/2022/may/20/contracts-offered-and-academy-talent-given-deals/ |website=readingfc.co.uk |publisher=Reading F.C. |access-date=20 May 2022 |date=20 May 2022}}</ref> На 9 октомври 2022 година, после четири години во Англија, Ниланд се вратил во Германија каде му се приклучил на [[РБ Лајпциг]] потпишувајќи договор до јуни 2023 година. Ангажиран како замена за привремено повредените [[Петер Гулачи]] и [[Јанис Бласвих]], Ниланд дебитирал за клубот на 29 октомври 2022, во победата на домашен терен со 2-0 над [[ФК Бајер Леверкузен|Бајер Леверкузен]]. Неговиот следен настап бил на 1 февруари 2023, во победата со 3-1 над Хофенхајм во [[Фудбалски куп на Германија 2022-2023|Купот на Германија]]. Конечно, својот последен натпревар за РБ Лајпциг го имал во последното коло од [[Прва Бундеслига 2022-2023|Бундеслигата]] на 27 мај против [[ФК Шалке 04|Шалке 04]], асистирајќи во последните секунди за голот на [[Кристофер Нкунку]] со кој францускиот напаѓач станал најдобар стрелец во лигата. == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Норвешка |image3=Flag of Norway.svg }} {{Ризница-врска|Ørjan Nyland}} *[https://www.soccerway.com/player/nyland-orjan/UJ9btoDi/ Ерјан Ниланд на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/orjan-nyland/profil/spieler/73517 Ерјан Ниланд на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/193610/%C3%B8rjan-nyland Ерјан Ниланд на espn] *[https://www.whoscored.com/players/39187/show/%C3%B8rjan-nyland Ерјан Ниланд на whoscored] {{Состав на Норвешка на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ниланд, Ерјан}} [[Категорија:Норвешки фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Молде]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Инголштат]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Астон Вила]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Норич Сити]] [[Категорија:Фудбалери на АФК Борнмут]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Рединг]] [[Категорија:Фудбалери на РБ Лајпциг]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Севиља]] [[Категорија:Луѓе од Волда]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] 9rp6nimhcu4vz86qgdge0rz3f6wv7k6 5601495 5601445 2026-07-28T20:42:33Z Carshalton 30527 5601495 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Ерјан Ниланд | image = [[File:Orjan Nyland France v Norway 26 June 26-023 (cropped).jpg|200px|]] | image_size = | fullname = Ерлинг Хоскјолд Ниланд<ref>{{cite web |url=https://www.fotball.no/fotballdata/person/profil/?fiksId=3721036 |title=Ørjan Håskjold Nyland |publisher=Football Association of Norway |access-date=7 October 2019 |language=no}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1990|9|10|df=yes}}<ref name=PremProfile>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/51416/%C3%98rjan-Nyland/overview |title=Ørjan Nyland: Overview |publisher=Premier League |access-date=17 August 2019 |archive-date=1 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201201094029/https://www.premierleague.com/players/51416/%C3%98rjan-Nyland/overview |url-status=dead }}</ref> | birth_place = [[Волда]], [[Норвешка]] | nationality = {{flagsport|NOR}} [[Норвешка]] | height = {{height|m=1.92}}<ref name=PremProfile/> | position = [[Голман (фудбал)|голман]] | currentclub = {{Слободен играч}} | clubnumber = | youthyears1 = | youthclubs1 = {{симбол2|600px bisection vertical HEX-1D913D Black.svg}} Волда | years1 = 2006-2007 | caps1 = 10 | goals1 = 0 | clubs1 = {{симбол2|600px bisection vertical HEX-1D913D Black.svg}} Волда | years2 = 2007-2012 | caps2 = 59 | goals2 = 0 | clubs2 = {{Fb team Hodd}} | years3 = 2013-2015 | caps3 = 61 | goals3 = 0 | clubs3 = {{Fb team Molde}} | years4 = 2015-2018 | caps4 = 48 | goals4 = 0 | clubs4 = {{Fb team Ingolstadt}} | years5 = 2018-2020 | caps5 = 30 | goals5 = 0 | clubs5 = {{Fb team Aston Villa}} | years6 = 2021 | caps6 = 0 | goals6 = 0 | clubs6 = {{Fb team Norwich City}} | years7 = 2021-2022 | caps7 = 1 | goals7 = 0 | clubs7 = {{Fb team AFC Bournemouth}} | years8 = 2022 | caps8 = 10 | goals8 = 0 | clubs8 = {{Fb team Reading}} | years9 = 2022-2023 | caps9 = 2 | goals9 = 0 | clubs9 = {{Fb team RB Leipzig}} | years10= 2023-2026 | caps10 = 59 | goals10 = 0 | clubs10 = {{Fb team Sevilla}} | nationalyears1 = 2008 | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 0 |nationalteam1 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка под 18 години|Норвешка 18]] | nationalyears2 = 2011-2013 | nationalcaps2 = 8 | nationalgoals2 = 0 |nationalteam2 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка под 21 година|Норвешка 21]] | nationalyears3 = 2013- | nationalcaps3 = 76 | nationalgoals3 = 0 |nationalteam3 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|Норвешка]] }} '''Ерјан Хоскјолд Ниланд''' (роден на [[10 септември]] [[1990]] година, во [[Волда]]) — [[Норвешка|норвешки]] [[фудбал]]ер, {{Football/GK/player}}, кој во моментов е без клуб. ==Биографија== Ерјан Ниланд е роден во [[Волда]],<ref name="altomfotball">{{cite web |url=http://www.altomfotball.no/element.do?cmd=player&personId=193350 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304063719/http://www.altomfotball.no/element.do?cmd=player&personId=193350 |url-status=dead |archive-date=4 March 2016 |language=no |title=Ørjan Håskjold Nyland |work=altomfotball.no |publisher=TV 2 |access-date=29 November 2012}}</ref><ref name="family">{{cite web |url=https://sports.yahoo.com/articles/inside-norway-goalkeeper-rjan-nylands-194300367.html |language=en |title=Inside Norway Goalkeeper Ørjan Nyland's Early Life: Wife, Children, Parents, Siblings & Family Background |work=yahoo sports |access-date=24 јули 2026}}</ref> мал град во истоимената општина во [[Норвешка]]. Како дете тој тренирал [[ракомет]], [[алпско скијање]] и [[фудбал]].<ref name="nernett">{{cite web |url=http://www.nernett.no/?do=article&id=19568 |language=no |title=Valgte bort hjelm og ski for hansker og ball |work=nernett.no |first=Eivind |last=Tveter |date=27 September 2012 |access-date=29 November 2012}}</ref> Неговиот татко, Јостеин, исто така, бил фудбалер и играл на позицијата голман.<ref name="family"/> Тој има и помлад брат, Сандер, кој моментално работи како асистент тренер во норвешкиот клуб [[ФК Сарпсборг 08|Сарпсборг 08]].<ref name="family"/> Ниланд ја оженил својата сопруга Тине во 2019 година, со која имаат две деца Оливер и Јонах.<ref name="family"/> ==Технички карактеристики== Голман, кој има добри инстинкти и рефлекси.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Mondiali/06-07-2026/nyland-portiere-norvegia-brasile.shtml|title=Sciatore mancato, una vita da riserva, senza contratto... e ora Nyland butta fuori il Brasile|access-date=2026-07-13}}</ref> ==Клупска кариера== ===Почетоци и Хед=== Нилда ја започнал фудбалската кариера во локалниот клуб Волда, во својот роден град, пред да се приклучи на [[ФК Хед|Хед]] во 2007 година.<ref name="FANtalent">{{cite web |url=http://www.fotball.no/Landslag_og_toppfotball/spillerutvikling/2012/Orjan-Nyland-manedens-talent-for-oktober/ |language=no |title=Ørjan Nyland månedens talent |work=fotball.no |publisher=Football Association of Norway |first=Mari Waagard |last=Thomassen |date=13 November 2012 |access-date=29 November 2012}}</ref> Тој не настапил ниту еднаш во својата прва година во клубот поради конкуренцијата од [[Ким Дејноф]] и Вебјерн Скејде. Дејноф го напуштил Хед по завршувањето на сезоната 2007 и во следните две сезони, Ниланд бил втор избор зад Скејде пред да стане прв избор во текот на сезоната 2010.<ref name="regionavisa">{{cite news |url=http://regionavisa.org/static/bibliotek/regionavisa_6caf3458d4e736c.pdf |language=no |title=Multi-kunstnar |newspaper=Regionavisa |page=2 |first=Hugo |last=Antonsen |date=30 March 2011 |access-date=12 December 2012 }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ниланд бил еден од најталентираните голмани во Норвешка и тренирал со [[Розенборг БК|Розенборг]] во два наврати во 2007 година,<ref>{{cite news |url=http://fotball.aftenposten.no/eliteserien/article94476.ece |language=no |title=Ørjans drømmeuke |publisher=Adresseavisa |first=Anders |last=Ruud |date=12 November 2007 |access-date=29 November 2012 |archive-date=13 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071113093346/http://fotball.aftenposten.no/eliteserien/article94476.ece |url-status=dead }}</ref> англискиот клуб [[ФК Евертон|Евертон]] во декември 2008 година<ref>{{cite news |url=http://fotball.aftenposten.no/england/article124380.ece |language=no |title=Hødd-keeper trener med Everton |publisher=Adresseavisa |first=Line Lauvsnes |last=Oddekalv |date=10 December 2008 |access-date=29 November 2012 |archive-date=11 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081211213108/http://fotball.aftenposten.no/england/article124380.ece |url-status=dead }}</ref> и [[ФК Молде|Молде]] во ноември 2011 година.<ref>{{cite news |url=http://fotball.rbnett.no/eliteserien/article215674.ece |language=no |title=VIF-talent trener med Molde |publisher=Romsdals Budstikke |first=Trond |last=Hustad |date=25 November 2011 |access-date=12 December 2012 |archive-date=7 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141207084542/http://fotball.rbnett.no/eliteserien/article215674.ece |url-status=dead }}</ref> Во декември 2011 година, Ниланд бил еден од шестте млади голмани избрани за проектот на поранешниот норвешки голман [[Фроде Гродос]] наречен „Утрешниот националниот голман 2014“ инициран од [[Фудбалски сојуз на Норвешка|Фудбалската асоцијација на Норвешка]], каде што целта била да се развие следниот голман на репрезентацијата.<ref>{{cite news |url=http://www.vg.no/sport/fotball/norsk/landslaget/artikkel.php?artid=10032231 |language=no |title=NFF lanserer keeperprosjekt |agency=Norwegian News Agency |publisher=Verdens Gang |date=6 December 2011 |access-date=29 November 2012}}</ref> Пред почетокот на сезоната 2012, [[ФК Тромсо|Тромсо]] сакал да го потпише Ниланд како резерва за [[Маркус Салман]], но не можел да си дозволи да плати колку што барале Хед за голманот, кој имал уште една година од договорот.<ref>{{cite news |url=http://fotball.itromso.no/eliteserien/article259423.ece |language=no |title=Tromsø ville kjøpe Hødds keeperhelt |publisher=iTromsø |first=Øyvind |last=Sivertsen |date=29 November 2012 |access-date=12 December 2012 |archive-date=6 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141206072034/http://fotball.itromso.no/eliteserien/article259423.ece |url-status=dead }}</ref> Така, Ниланд останал во Хед и бил еден од најдобрите играчи на клубот во текот на сезоната 2012,<ref>{{cite news |url=http://www.nrk.no/sport/fotball/ekspertene-ser-pa-cupfinalelagene-1.8410393 |language=no |title=Her er spillerne ekspertene tror blir avgjørende i finalen |publisher=NRK |date=25 November 2012 |access-date=12 December 2012}}</ref> освојувајќи ја наградата за талент на месецот октомври, награда што им се доделува на извонредни млади норвешки фудбалери секој месец.<ref name="FANtalent"/> Во [[Фудбалски куп на Норвешка 2012#Финале|финалето на Купот на Норвешка 2012]], Ниланд имал неколку одлични одбрани што донеле победа за неговиот тим, а самиот тој бил прогласен за играч на натпреварот. Ниланд, исто така, го одбранил пеналот на [[Реми Јохансен]] за да може Хед да победи со 4–2 на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]] против Тромсо и ја освои својата прва титула во Купот на Норвешка.<ref>{{cite news |url=http://www.tv2.no/sport/fotball/hoedd-med-cupbombe-etter-straffedrama-3932838.html |language=no |title=Hødd med cupbombe etter straffedrama |publisher=TV 2 |first=Dag Slinning |last=Aarsæther |date=25 November 2012 |access-date=29 November 2012}}</ref> По сезоната, Ниланд станал слободен агент. Два клуба од [[Елитсериен]], [[ИК Старт|Старт]] и [[ФК Согндал|Согндал]], сакале да го потпишат Ниланд и јавно му ветија на Ниланд дека ќе биде нивен прв голман доколку тој потпише. [[Ларс Ивар Молдскред]], како советник на Ниланд, го советувал да потпише за Старт,<ref>{{cite news |url=http://www.nettavisen.no/sport/fotball/article3521025.ece |language=no |title=Tippeligaklubber lover Nyland fast plass |publisher=Nettavisen |first=Egil |last=Sande |date=26 November 2012 |access-date=11 December 2012 |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129050306/http://www.nettavisen.no/sport/fotball/article3521025.ece |url-status=dead }}</ref> но наместо тоа, тој потпишал за бранителот на титулата во Норвешка, [[ФК Молде|Молде]], каде што се борел за место со [[Еспен Буге Петерсен]] и [[Оле Седерберг]].<ref>{{cite news |url=http://www.dagbladet.no/2012/11/29/sport/fotball/tippeligaen/molde/orjan_haskjold_nyland/24601916/ |language=no |title=Hødds keeperhelt klar for Molde |work=Dagbladet |first=Mads Gudim |last=Burheim |date=29 November 2012 |access-date=11 December 2012}}</ref> ===Молде=== Ниланд го направил своето деби за првиот тим за Молде во победата од 5–0 против нисколигашот Елнесваген и Омегн во првото коло на [[Фудбалски куп на Норвешка 2013|Купот на Норвешка 2013]].<ref>{{cite news |url=http://fotball.rbnett.no/nm/article276606.ece |language=no |title=Cup-helten på vei til Ullevaal igjen |publisher=Romsdals Budstikke |first=Knut Dørum |last=Lillebakk |author-link=Knut Dørum Lillebakk |date=17 April 2013 |access-date=18 April 2013 |archive-date=20 April 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130420091654/http://fotball.rbnett.no/nm/article276606.ece |url-status=dead }}</ref> Ниланд, исто така, играл во второто коло против [[ФК Бјасен|Бјасен]], пред да го направи своето деби во [[Елитсериен]] во ремито 1-1 против [[ИК Старт|Старт]] на 6 мај 2013 година. Откако Буге Петерсен се повредил, Ниланд наскоро станал прв избор на голманската позиција во клубот.<ref>{{cite news |url=http://www.nrk.no/sport/cupfinalehelten-har-kjempa-seg-inn-1.11023461 |language=no |title=Cupfinalehelten har kjempa seg til startplass |publisher=NRK |first1=Hans-Olav |last1=Rise |first2=Rune |last2=Hustad |date=12 May 2013 |access-date=19 November 2013}}</ref> и го одиграл секој натпревар во првенството до 17-тото коло кога менаџерот, [[Оле Гунар Солшер]], решил да го одмори.<ref>{{cite news |url=http://www.nettavisen.no/sport/fotball/article3656843.ece |language=no |title=Solskjær vil forlenge med Nyland |newspaper=Nettavisen |first=Egil |last=Sande |date=31 July 2013 |access-date=20 November 2013}}</ref> Тој потпишал нов договор со Молде во септември 2013 година, обврзувајќи се со клубот до летото 2018 година.<ref>{{cite news |url=http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/Nyland-skrev-femarskontrakt-394723_1.snd |language=no |title=Nyland skrev femårskontrakt |newspaper=Romsdals Budstikke |first=Trond |last=Hustad |date=25 September 2013 |access-date=20 November 2013 |archive-date=10 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610200719/http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/Nyland-skrev-femarskontrakt-394723_1.snd |url-status=dead }}</ref> Ниланд пропуштил неколку натпревари во октомври поради повреда,<ref>{{cite news |url=http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/--Sesongen-har-ikke-vart-slik-jeg-hapet-396712_1.snd |language=no |title=– Sesongen har ikke vært slik jeg håpet |newspaper=Romsdals Budstikke |first=Lars Andreas |last=Vestad |date=6 October 2013 |access-date=20 November 2013 |archive-date=10 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610220057/http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/--Sesongen-har-ikke-vart-slik-jeg-hapet-396712_1.snd |url-status=dead }}</ref> но се вратил кога Молде се сретнал со Розенборг на 26 октомври 2013 година.<ref>{{cite news |url=http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/Nyland-tilbake-mot-RBK-399801_1.snd |language=no |title=Nyland tilbake mot RBK |newspaper=Romsdals Budstikke |first=Lars Andreas |last=Vestad |date=26 October 2013 |access-date=20 November 2013 |archive-date=10 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610201708/http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/Nyland-tilbake-mot-RBK-399801_1.snd |url-status=dead }}</ref> Тој одиграл вкупно 20 натпревари во првенството во текот на сезоната 2013, која Молде ја завршил на 6-то место. Во следната сезона, Ниланд бил стартен голман на Молде под водството на новиот тренер [[Тор Оле Скулеруд]], кој ја освоил титулата во [[Елитсериен 2014|норвешкото првенство]],<ref>{{cite web|url=https://www.dagbladet.no/sport/molde-er-seriemester-2014/60962232 |title=– Vi skal ta cupen og Moldes poengrekord |website=www.tv2.no |publisher=[[TV2 (Norway)|TV2]]|language=no|date=24 September 2016|access-date=5 December 2019}}</ref> придонесувајќи за успехот со 28 настапи и 12 суви мрежи (најмногу од сите голмани во лигата).<ref>{{cite web|url=https://fbref.com/en/comps/28/2014/keepers/2014-Eliteserien-Stats|title=2014 Tippeligaen Goalkeeper Stats|publisher=fbref|date=|access-date=28 јули 2026}}</ref> Покрај тоа, тој бил и [[капитен]] на тимот во многу натпревари во текот на сезоната,<ref>{{cite web|url=https://www.fvn.no/sport/start/i/ngzbjB/nyland-skulle-avgjort-i-foerste-omgang|title=Nyland: - Skulle avgjort i første omgang|publisher=fvn.no|language=no|date=3 август 2014|access-date=28 јули 2026}}</ref> кога главниот капитен на тимот [[Даниел Берг Хестад]] не бил на теренот. На крајот од сезоната, тој бил прогласен за голман на сезоната во норвешкото првенство. Исто така, тој го започнал како капитен и го одиграл целиот натпревар во [[Фудбалски куп на Норвешка 2014#Финале|финалето на Купот на Норвешка 2014]], во кое Молде го победил [[Одс БК|Одс]] со 0-2, за комплетирањето на [[Двојна круна (фудбал)|двојната круна]].<ref>{{cite web|url=https://www.fotball.no/turneringer/nm-menn/2024/molde-cuphistorie/|title=Moldes cuphistorie|publisher=fotball.no|language=no|date=13 мај 2026|access-date=28 јули 2026}}</ref> Ниланд бил стартер и во неговата последна сезона во Молде, започнувајќи во 13 од 14 првенствени натпревари (повеќето од нив како капитен) и во два натпревари од [[Фудбалски куп на Норвешка 2015|Купот на Норвешка]], пред да го напушти клубот во летото 2015 година за својата прва авантура во странство. Во еден од неговите последни натпревари за Молде, на 5 јуни 2015 против Тромсо, Ниланд направил прекршок за пенал но истиот не бил реализиран бидејќи тој потоа го одбранил ударот на [[Зденек Ондрашек]]. ===Инголштат=== На 1 јули 2015 година, Ниланд потпиша четиригодишен договор со новопромовираниот клуб во германската [[Прва Бундеслига (фудбал)|Прва Бундеслига]], [[ФК Инголштат 04|Инголштат]] за неоткриена сума.<ref>{{cite web | url=https://www.fcingolstadt.de/oerjan-nyland-wechselt-nach-ingolstadt/ | title=ÖRJAN NYLAND WECHSELT NACH INGOLSTADT | website=fcingolstadt.de| publisher=FC Ingolstadt 04 | date=1 July 2015 | access-date=1 July 2015 | language=de }}</ref> Своето деби во Бундеслигата го имал во поразот од 0–4 на домашен терен против [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]] на 23 август 2015 година. Во најголемиот дел од неговата прва сезона во Инголштат, Ниланд бил втор избор на голманската позиција зад австрискиот ветеран [[Рамазан Езџан]]. Сепак, тој добил шанса во последните неколку натпревари од сезоната и се истакнал со одбранет на пенал на [[Андреј Крамариќ]] во натпреварот против {{Fb team (N) Hoffenheim}} во 32-рото коло од Бундеслигата. Првата сезона во клубот ја завшрил со вкупно 7 настапи (6 во првенството и 1 во купот). Следната сезона, Ниланд ја започнал како прв голман на Инголштат, но по серијата лоши резултати на клубот дошло до тренерска промена која ќе го засегне и него; откако [[Маркус Каучински]] бил отпуштен и заменет со [[Мајк Валпургис]], новиот тренер во потрага по промени извршил една таква и на голманската позиција каде данецот [[Мартин Хансен (фудбалер)|Мартин Хансен]] го заземал место на Ниланд. До крајот на сезоната, тој само повремено добивал можност за игра, завршувајќи ја сезоната со 13 настапи и со испаѓање со клубот во [[Втора Бундеслига]]. Конечно, дури тогаш Ниланд ја дочекал својата шанса регуларно во континуитет да застане на голот на Инголштат, бранејќи на 30 натпревари на клубот во [[Втора Бундеслига 2017-2018]] и забележувајќи 10 суви мрежи. ===Астон Вила=== На 7 август 2018 година, Ниланд потпишал тригодишен договор со англискиот клуб [[ФК Астон Вила|Астон Вила]].<ref>{{cite web | url=https://www.avfc.co.uk/News/2018/08/07/orjan-nyland-joins-aston-villa | title=Breaking news: Aston Villa sign Orjan Nyland | publisher=Aston Villa F.C.| date=7 August 2018 | access-date=1 July 2015 | language=English }}</ref> Тој бил стандаден во [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип 2018-2019|првиот дел од сезоната во Чемпионшпип]], бранејќи во 23 натпревари, пред да претрпи [[Руптура на Ахиловата тетива|руптура на ахиловата тетива]], поради што го пропуштил остатокот од сезона во која Астон Вила успеала да избори промоција во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]]. Следната сезона, во Астон Вила дошле искусни голмани како [[Том Хитон]] и [[Пепе Реина]], со што настапите на Ниланд станале ограничени. Тој забележал само 12 настапи во сезоната 2019-2020, вклучително и оној во финалето на [[Лига куп на Англија 2019-2020|Лига купот]] во кое Астон Вила била поразена од [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]] со 1-2. На 18 јуни 2020 година, тој бил вмешан во една контроверзност кога се чинело дека влегол со топката во голот преку гол-линијата, откако ја фатил топката в раце по слободниот удар изведен од [[Оливер Норвуд]] при кој исто така се судрил со еден од своите соиграчи. Поради мешање во технологијата на гол-линијата, играта била оставена да продолжи и на [[ФК Шефилд Јунајтед|Шефилд Јунајтед]] му бил одземен гол.<ref>{{Cite web|date=2020-06-17|title=Has goal-line technology dropped a huge clanger in Villa vs Sheffield United match?|url=https://talksport.com/football/718419/sheffield-united-goal-not-awarded-orjan-nyland-ball-over-line/|access-date=2020-06-19|website=talkSPORT}}</ref> Во летото 2020 година, Астон Вила го довела [[Емилијано Мартинес]] од [[ФК Арсенал|Арсенал]], по што Ниланд бил поврзуван со заминување од [[Вила Парк]].<ref>{{Cite news|last=Preece|first=Ashley|date=5 October 2020|title='Let's go' - The Aston Villa players heading for the exit door as transfer deadline looms|work=Birmingham Mail|url=https://www.birminghammail.co.uk/sport/football/transfer-news/aston-villa-transfer-deadline-day-19055426|access-date=5 October 2020}}</ref> Тој имал само еден настап во сезоната 2020–2021, пред си замине откако двете страни се согласиле за раскинување на договорот на 5 октомври 2020 година.<ref>{{Cite web|date=5 October 2020|title=Villa announce Nyland departure|url=https://www.avfc.co.uk/news/2020/october/Villa-announce-Nyland-departure/|access-date=5 October 2020|website=Aston Villa Official Site}}</ref> ===Норич Сити и Борнмут=== На 1 февуари 2021, Ниланд потпишал договор со [[ФК Норич Сити|Норич Сити]] до крајот на сезоната 2020–2021.<ref>{{cite web | url=https://www.canaries.co.uk/News/2021/february/city-complete-nyland-deal/ | title=City complete Nyland deal | publisher=Norwich City F.C. | date=1 February 2021 | access-date=1 February 2021}}</ref> На 26 јуни 2021, без да направи ниту еден настап за клубот, тој објавил дека заминува од Норич Сити.<ref>{{cite news| url= https://www.pinkun.com/sport/norwich-city/canaries-norway-international-orjan-nyland-exit-confirmed-8082586| title=City confirm Nyland exit| work=[[The Pink'un]]| date=23 June 2021| accessdate=23 June 2021}}</ref> Ниланд како слободен играч потпишал за [[АФК Борнмут|Борнмут]] на 17 август 2021 година.<ref>{{cite web |title=Cherries Sign 'Keeper Nyland |url=https://www.afcb.co.uk/news/first-team/cherries-sign-keeper-nyland/ |publisher=AFC Bournemouth |access-date=17 August 2021}}</ref> Една недела подоцна, тој го имаше своето деби за клубот во второто коло од [[Лига куп на Англија 2021–2022|Лига купот 2021-2022]] против поранешниот клуб Норич Сити, во кој примил шест гола во поразот на ''„црешите“'' со 6–0.<ref>{{Cite news|title=Norwich hit Bournemouth for six in cup|work=BBC Sport|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/58239592|access-date=2021-08-24}}</ref> На 31 јануари 2022 година, Борнмут и Ниланд се согласиле да го раскинат неговиот договор, но тој останал во клубот за да тренира по закрепнувањето од повредата. ===Рединг и РБ Лајпциг=== На 10 март 2022 година, Ниланд потпишал краткорочен договор со [[ФК Рединг|Рединг]] до крајот на [[ФК Рединг сезона 2021–2022|сезоната 2021–2022]].<ref>{{cite web |title=ØRJAN NYLAND SIGNS SHORT-TERM DEAL WITH THE ROYALS |url=https://www.readingfc.co.uk/news/2022/march/10/-rjan-nyland-signs-short-term-deal-with-the-royals/ |website=readingfc.co.uk |publisher=Reading |access-date=10 March 2022 |date=10 March 2022}}</ref> Дебитирал на 15 март 2022, во натпреварот против својот доскорашен клуб Борнмут кој завршил 1-1. Откако направил 10 настапи за клубот, на 20 мај 2022 година, Рединг потврдил дека Ниланд ќе го напушти клубот по истекот на неговиот договор.<ref>{{cite web |title=CONTRACTS OFFERED AND ACADEMY TALENT GIVEN DEALS |url=https://www.readingfc.co.uk/news/2022/may/20/contracts-offered-and-academy-talent-given-deals/ |website=readingfc.co.uk |publisher=Reading F.C. |access-date=20 May 2022 |date=20 May 2022}}</ref> На 9 октомври 2022 година, после четири години во Англија, Ниланд се вратил во Германија каде му се приклучил на [[РБ Лајпциг]] потпишувајќи договор до јуни 2023 година. Ангажиран како замена за привремено повредените [[Петер Гулачи]] и [[Јанис Бласвих]], Ниланд дебитирал за клубот на 29 октомври 2022, во победата на домашен терен со 2-0 над [[ФК Бајер Леверкузен|Бајер Леверкузен]]. Неговиот следен настап бил на 1 февруари 2023, во победата со 3-1 над Хофенхајм во [[Фудбалски куп на Германија 2022-2023|Купот на Германија]]. Конечно, својот последен натпревар за РБ Лајпциг го имал во последното коло од [[Прва Бундеслига 2022-2023|Бундеслигата]] на 27 мај против [[ФК Шалке 04|Шалке 04]], асистирајќи во последните секунди за голот на [[Кристофер Нкунку]] со кој францускиот напаѓач станал најдобар стрелец во лигата. ===Севиља=== На 20 август 2023 година, Ниланд со слободен трансфер се приклучил на шпанската екипа [[ФК Севиља|Севиља]].<ref>{{Cite web|url=https://sevillafc.es/actualidad/noticias/fichaje-nyland-2023|title=EL INTERNACIONAL NORUEGO ÖRJAN NYLAND, REFUERZO PARA LA PORTERÍA SEVILLISTA|language=es|access-date=2023-08-21}}</ref> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Норвешка |image3=Flag of Norway.svg }} {{Ризница-врска|Ørjan Nyland}} *[https://www.soccerway.com/player/nyland-orjan/UJ9btoDi/ Ерјан Ниланд на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/orjan-nyland/profil/spieler/73517 Ерјан Ниланд на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/193610/%C3%B8rjan-nyland Ерјан Ниланд на espn] *[https://www.whoscored.com/players/39187/show/%C3%B8rjan-nyland Ерјан Ниланд на whoscored] {{Состав на Норвешка на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ниланд, Ерјан}} [[Категорија:Норвешки фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Молде]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Инголштат]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Астон Вила]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Норич Сити]] [[Категорија:Фудбалери на АФК Борнмут]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Рединг]] [[Категорија:Фудбалери на РБ Лајпциг]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Севиља]] [[Категорија:Луѓе од Волда]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] j8yaskcdo4if2n6j69zm9c9tc865467 5601499 5601495 2026-07-28T20:59:08Z Carshalton 30527 5601499 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Ерјан Ниланд | image = [[File:Orjan Nyland France v Norway 26 June 26-023 (cropped).jpg|200px|]] | image_size = | fullname = Ерлинг Хоскјолд Ниланд<ref>{{cite web |url=https://www.fotball.no/fotballdata/person/profil/?fiksId=3721036 |title=Ørjan Håskjold Nyland |publisher=Football Association of Norway |access-date=7 October 2019 |language=no}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1990|9|10|df=yes}}<ref name=PremProfile>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/51416/%C3%98rjan-Nyland/overview |title=Ørjan Nyland: Overview |publisher=Premier League |access-date=17 August 2019 |archive-date=1 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201201094029/https://www.premierleague.com/players/51416/%C3%98rjan-Nyland/overview |url-status=dead }}</ref> | birth_place = [[Волда]], [[Норвешка]] | nationality = {{flagsport|NOR}} [[Норвешка]] | height = {{height|m=1.92}}<ref name=PremProfile/> | position = [[Голман (фудбал)|голман]] | currentclub = {{Слободен играч}} | clubnumber = | youthyears1 = | youthclubs1 = {{симбол2|600px bisection vertical HEX-1D913D Black.svg}} Волда | years1 = 2006-2007 | caps1 = 10 | goals1 = 0 | clubs1 = {{симбол2|600px bisection vertical HEX-1D913D Black.svg}} Волда | years2 = 2007-2012 | caps2 = 59 | goals2 = 0 | clubs2 = {{Fb team Hodd}} | years3 = 2013-2015 | caps3 = 61 | goals3 = 0 | clubs3 = {{Fb team Molde}} | years4 = 2015-2018 | caps4 = 48 | goals4 = 0 | clubs4 = {{Fb team Ingolstadt}} | years5 = 2018-2020 | caps5 = 30 | goals5 = 0 | clubs5 = {{Fb team Aston Villa}} | years6 = 2021 | caps6 = 0 | goals6 = 0 | clubs6 = {{Fb team Norwich City}} | years7 = 2021-2022 | caps7 = 1 | goals7 = 0 | clubs7 = {{Fb team AFC Bournemouth}} | years8 = 2022 | caps8 = 10 | goals8 = 0 | clubs8 = {{Fb team Reading}} | years9 = 2022-2023 | caps9 = 2 | goals9 = 0 | clubs9 = {{Fb team RB Leipzig}} | years10= 2023-2026 | caps10 = 59 | goals10 = 0 | clubs10 = {{Fb team Sevilla}} | nationalyears1 = 2008 | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 0 |nationalteam1 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка под 18 години|Норвешка 18]] | nationalyears2 = 2011-2013 | nationalcaps2 = 8 | nationalgoals2 = 0 |nationalteam2 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка под 21 година|Норвешка 21]] | nationalyears3 = 2013- | nationalcaps3 = 76 | nationalgoals3 = 0 |nationalteam3 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|Норвешка]] }} '''Ерјан Хоскјолд Ниланд''' (роден на [[10 септември]] [[1990]] година, во [[Волда]]) — [[Норвешка|норвешки]] [[фудбал]]ер, {{Football/GK/player}}, кој во моментов е без клуб. ==Биографија== Ерјан Ниланд е роден во [[Волда]],<ref name="altomfotball">{{cite web |url=http://www.altomfotball.no/element.do?cmd=player&personId=193350 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304063719/http://www.altomfotball.no/element.do?cmd=player&personId=193350 |url-status=dead |archive-date=4 March 2016 |language=no |title=Ørjan Håskjold Nyland |work=altomfotball.no |publisher=TV 2 |access-date=29 November 2012}}</ref><ref name="family">{{cite web |url=https://sports.yahoo.com/articles/inside-norway-goalkeeper-rjan-nylands-194300367.html |language=en |title=Inside Norway Goalkeeper Ørjan Nyland's Early Life: Wife, Children, Parents, Siblings & Family Background |work=yahoo sports |access-date=24 јули 2026}}</ref> мал град во истоимената општина во [[Норвешка]]. Како дете тој тренирал [[ракомет]], [[алпско скијање]] и [[фудбал]].<ref name="nernett">{{cite web |url=http://www.nernett.no/?do=article&id=19568 |language=no |title=Valgte bort hjelm og ski for hansker og ball |work=nernett.no |first=Eivind |last=Tveter |date=27 September 2012 |access-date=29 November 2012}}</ref> Неговиот татко, Јостеин, исто така, бил фудбалер и играл на позицијата голман.<ref name="family"/> Тој има и помлад брат, Сандер, кој моментално работи како асистент тренер во норвешкиот клуб [[ФК Сарпсборг 08|Сарпсборг 08]].<ref name="family"/> Ниланд ја оженил својата сопруга Тине во 2019 година, со која имаат две деца Оливер и Јонах.<ref name="family"/> ==Технички карактеристики== Голман, кој има добри инстинкти и рефлекси.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Mondiali/06-07-2026/nyland-portiere-norvegia-brasile.shtml|title=Sciatore mancato, una vita da riserva, senza contratto... e ora Nyland butta fuori il Brasile|access-date=2026-07-13}}</ref> ==Клупска кариера== ===Почетоци и Хед=== Нилда ја започнал фудбалската кариера во локалниот клуб Волда, во својот роден град, пред да се приклучи на [[ФК Хед|Хед]] во 2007 година.<ref name="FANtalent">{{cite web |url=http://www.fotball.no/Landslag_og_toppfotball/spillerutvikling/2012/Orjan-Nyland-manedens-talent-for-oktober/ |language=no |title=Ørjan Nyland månedens talent |work=fotball.no |publisher=Football Association of Norway |first=Mari Waagard |last=Thomassen |date=13 November 2012 |access-date=29 November 2012}}</ref> Тој не настапил ниту еднаш во својата прва година во клубот поради конкуренцијата од [[Ким Дејноф]] и Вебјерн Скејде. Дејноф го напуштил Хед по завршувањето на сезоната 2007 и во следните две сезони, Ниланд бил втор избор зад Скејде пред да стане прв избор во текот на сезоната 2010.<ref name="regionavisa">{{cite news |url=http://regionavisa.org/static/bibliotek/regionavisa_6caf3458d4e736c.pdf |language=no |title=Multi-kunstnar |newspaper=Regionavisa |page=2 |first=Hugo |last=Antonsen |date=30 March 2011 |access-date=12 December 2012 }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ниланд бил еден од најталентираните голмани во Норвешка и тренирал со [[Розенборг БК|Розенборг]] во два наврати во 2007 година,<ref>{{cite news |url=http://fotball.aftenposten.no/eliteserien/article94476.ece |language=no |title=Ørjans drømmeuke |publisher=Adresseavisa |first=Anders |last=Ruud |date=12 November 2007 |access-date=29 November 2012 |archive-date=13 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071113093346/http://fotball.aftenposten.no/eliteserien/article94476.ece |url-status=dead }}</ref> англискиот клуб [[ФК Евертон|Евертон]] во декември 2008 година<ref>{{cite news |url=http://fotball.aftenposten.no/england/article124380.ece |language=no |title=Hødd-keeper trener med Everton |publisher=Adresseavisa |first=Line Lauvsnes |last=Oddekalv |date=10 December 2008 |access-date=29 November 2012 |archive-date=11 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081211213108/http://fotball.aftenposten.no/england/article124380.ece |url-status=dead }}</ref> и [[ФК Молде|Молде]] во ноември 2011 година.<ref>{{cite news |url=http://fotball.rbnett.no/eliteserien/article215674.ece |language=no |title=VIF-talent trener med Molde |publisher=Romsdals Budstikke |first=Trond |last=Hustad |date=25 November 2011 |access-date=12 December 2012 |archive-date=7 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141207084542/http://fotball.rbnett.no/eliteserien/article215674.ece |url-status=dead }}</ref> Во декември 2011 година, Ниланд бил еден од шестте млади голмани избрани за проектот на поранешниот норвешки голман [[Фроде Гродос]] наречен „Утрешниот националниот голман 2014“ инициран од [[Фудбалски сојуз на Норвешка|Фудбалската асоцијација на Норвешка]], каде што целта била да се развие следниот голман на репрезентацијата.<ref>{{cite news |url=http://www.vg.no/sport/fotball/norsk/landslaget/artikkel.php?artid=10032231 |language=no |title=NFF lanserer keeperprosjekt |agency=Norwegian News Agency |publisher=Verdens Gang |date=6 December 2011 |access-date=29 November 2012}}</ref> Пред почетокот на сезоната 2012, [[ФК Тромсо|Тромсо]] сакал да го потпише Ниланд како резерва за [[Маркус Салман]], но не можел да си дозволи да плати колку што барале Хед за голманот, кој имал уште една година од договорот.<ref>{{cite news |url=http://fotball.itromso.no/eliteserien/article259423.ece |language=no |title=Tromsø ville kjøpe Hødds keeperhelt |publisher=iTromsø |first=Øyvind |last=Sivertsen |date=29 November 2012 |access-date=12 December 2012 |archive-date=6 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141206072034/http://fotball.itromso.no/eliteserien/article259423.ece |url-status=dead }}</ref> Така, Ниланд останал во Хед и бил еден од најдобрите играчи на клубот во текот на сезоната 2012,<ref>{{cite news |url=http://www.nrk.no/sport/fotball/ekspertene-ser-pa-cupfinalelagene-1.8410393 |language=no |title=Her er spillerne ekspertene tror blir avgjørende i finalen |publisher=NRK |date=25 November 2012 |access-date=12 December 2012}}</ref> освојувајќи ја наградата за талент на месецот октомври, награда што им се доделува на извонредни млади норвешки фудбалери секој месец.<ref name="FANtalent"/> Во [[Фудбалски куп на Норвешка 2012#Финале|финалето на Купот на Норвешка 2012]], Ниланд имал неколку одлични одбрани што донеле победа за неговиот тим, а самиот тој бил прогласен за играч на натпреварот. Ниланд, исто така, го одбранил пеналот на [[Реми Јохансен]] за да може Хед да победи со 4–2 на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]] против Тромсо и ја освои својата прва титула во Купот на Норвешка.<ref>{{cite news |url=http://www.tv2.no/sport/fotball/hoedd-med-cupbombe-etter-straffedrama-3932838.html |language=no |title=Hødd med cupbombe etter straffedrama |publisher=TV 2 |first=Dag Slinning |last=Aarsæther |date=25 November 2012 |access-date=29 November 2012}}</ref> По сезоната, Ниланд станал слободен агент. Два клуба од [[Елитсериен]], [[ИК Старт|Старт]] и [[ФК Согндал|Согндал]], сакале да го потпишат Ниланд и јавно му ветија на Ниланд дека ќе биде нивен прв голман доколку тој потпише. [[Ларс Ивар Молдскред]], како советник на Ниланд, го советувал да потпише за Старт,<ref>{{cite news |url=http://www.nettavisen.no/sport/fotball/article3521025.ece |language=no |title=Tippeligaklubber lover Nyland fast plass |publisher=Nettavisen |first=Egil |last=Sande |date=26 November 2012 |access-date=11 December 2012 |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129050306/http://www.nettavisen.no/sport/fotball/article3521025.ece |url-status=dead }}</ref> но наместо тоа, тој потпишал за бранителот на титулата во Норвешка, [[ФК Молде|Молде]], каде што се борел за место со [[Еспен Буге Петерсен]] и [[Оле Седерберг]].<ref>{{cite news |url=http://www.dagbladet.no/2012/11/29/sport/fotball/tippeligaen/molde/orjan_haskjold_nyland/24601916/ |language=no |title=Hødds keeperhelt klar for Molde |work=Dagbladet |first=Mads Gudim |last=Burheim |date=29 November 2012 |access-date=11 December 2012}}</ref> ===Молде=== Ниланд го направил своето деби за првиот тим за Молде во победата од 5–0 против нисколигашот Елнесваген и Омегн во првото коло на [[Фудбалски куп на Норвешка 2013|Купот на Норвешка 2013]].<ref>{{cite news |url=http://fotball.rbnett.no/nm/article276606.ece |language=no |title=Cup-helten på vei til Ullevaal igjen |publisher=Romsdals Budstikke |first=Knut Dørum |last=Lillebakk |author-link=Knut Dørum Lillebakk |date=17 April 2013 |access-date=18 April 2013 |archive-date=20 April 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130420091654/http://fotball.rbnett.no/nm/article276606.ece |url-status=dead }}</ref> Ниланд, исто така, играл во второто коло против [[ФК Бјасен|Бјасен]], пред да го направи своето деби во [[Елитсериен]] во ремито 1-1 против [[ИК Старт|Старт]] на 6 мај 2013 година. Откако Буге Петерсен се повредил, Ниланд наскоро станал прв избор на голманската позиција во клубот.<ref>{{cite news |url=http://www.nrk.no/sport/cupfinalehelten-har-kjempa-seg-inn-1.11023461 |language=no |title=Cupfinalehelten har kjempa seg til startplass |publisher=NRK |first1=Hans-Olav |last1=Rise |first2=Rune |last2=Hustad |date=12 May 2013 |access-date=19 November 2013}}</ref> и го одиграл секој натпревар во првенството до 17-тото коло кога менаџерот, [[Оле Гунар Солшер]], решил да го одмори.<ref>{{cite news |url=http://www.nettavisen.no/sport/fotball/article3656843.ece |language=no |title=Solskjær vil forlenge med Nyland |newspaper=Nettavisen |first=Egil |last=Sande |date=31 July 2013 |access-date=20 November 2013}}</ref> Тој потпишал нов договор со Молде во септември 2013 година, обврзувајќи се со клубот до летото 2018 година.<ref>{{cite news |url=http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/Nyland-skrev-femarskontrakt-394723_1.snd |language=no |title=Nyland skrev femårskontrakt |newspaper=Romsdals Budstikke |first=Trond |last=Hustad |date=25 September 2013 |access-date=20 November 2013 |archive-date=10 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610200719/http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/Nyland-skrev-femarskontrakt-394723_1.snd |url-status=dead }}</ref> Ниланд пропуштил неколку натпревари во октомври поради повреда,<ref>{{cite news |url=http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/--Sesongen-har-ikke-vart-slik-jeg-hapet-396712_1.snd |language=no |title=– Sesongen har ikke vært slik jeg håpet |newspaper=Romsdals Budstikke |first=Lars Andreas |last=Vestad |date=6 October 2013 |access-date=20 November 2013 |archive-date=10 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610220057/http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/--Sesongen-har-ikke-vart-slik-jeg-hapet-396712_1.snd |url-status=dead }}</ref> но се вратил кога Молде се сретнал со Розенборг на 26 октомври 2013 година.<ref>{{cite news |url=http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/Nyland-tilbake-mot-RBK-399801_1.snd |language=no |title=Nyland tilbake mot RBK |newspaper=Romsdals Budstikke |first=Lars Andreas |last=Vestad |date=26 October 2013 |access-date=20 November 2013 |archive-date=10 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610201708/http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/Nyland-tilbake-mot-RBK-399801_1.snd |url-status=dead }}</ref> Тој одиграл вкупно 20 натпревари во првенството во текот на сезоната 2013, која Молде ја завршил на 6-то место. Во следната сезона, Ниланд бил стартен голман на Молде под водството на новиот тренер [[Тор Оле Скулеруд]], кој ја освоил титулата во [[Елитсериен 2014|норвешкото првенство]],<ref>{{cite web|url=https://www.dagbladet.no/sport/molde-er-seriemester-2014/60962232 |title=– Vi skal ta cupen og Moldes poengrekord |website=www.tv2.no |publisher=[[TV2 (Norway)|TV2]]|language=no|date=24 September 2016|access-date=5 December 2019}}</ref> придонесувајќи за успехот со 28 настапи и 12 суви мрежи (најмногу од сите голмани во лигата).<ref>{{cite web|url=https://fbref.com/en/comps/28/2014/keepers/2014-Eliteserien-Stats|title=2014 Tippeligaen Goalkeeper Stats|publisher=fbref|date=|access-date=28 јули 2026}}</ref> Покрај тоа, тој бил и [[капитен]] на тимот во многу натпревари во текот на сезоната,<ref>{{cite web|url=https://www.fvn.no/sport/start/i/ngzbjB/nyland-skulle-avgjort-i-foerste-omgang|title=Nyland: - Skulle avgjort i første omgang|publisher=fvn.no|language=no|date=3 август 2014|access-date=28 јули 2026}}</ref> кога главниот капитен на тимот [[Даниел Берг Хестад]] не бил на теренот. На крајот од сезоната, тој бил прогласен за голман на сезоната во норвешкото првенство. Исто така, тој го започнал како капитен и го одиграл целиот натпревар во [[Фудбалски куп на Норвешка 2014#Финале|финалето на Купот на Норвешка 2014]], во кое Молде го победил [[Одс БК|Одс]] со 0-2, за комплетирањето на [[Двојна круна (фудбал)|двојната круна]].<ref>{{cite web|url=https://www.fotball.no/turneringer/nm-menn/2024/molde-cuphistorie/|title=Moldes cuphistorie|publisher=fotball.no|language=no|date=13 мај 2026|access-date=28 јули 2026}}</ref> Ниланд бил стартер и во неговата последна сезона во Молде, започнувајќи во 13 од 14 првенствени натпревари (повеќето од нив како капитен) и во два натпревари од [[Фудбалски куп на Норвешка 2015|Купот на Норвешка]], пред да го напушти клубот во летото 2015 година за својата прва авантура во странство. Во еден од неговите последни натпревари за Молде, на 5 јуни 2015 против Тромсо, Ниланд направил прекршок за пенал но истиот не бил реализиран бидејќи тој потоа го одбранил ударот на [[Зденек Ондрашек]]. ===Инголштат=== На 1 јули 2015 година, Ниланд потпиша четиригодишен договор со новопромовираниот клуб во германската [[Прва Бундеслига (фудбал)|Прва Бундеслига]], [[ФК Инголштат 04|Инголштат]] за неоткриена сума.<ref>{{cite web | url=https://www.fcingolstadt.de/oerjan-nyland-wechselt-nach-ingolstadt/ | title=ÖRJAN NYLAND WECHSELT NACH INGOLSTADT | website=fcingolstadt.de| publisher=FC Ingolstadt 04 | date=1 July 2015 | access-date=1 July 2015 | language=de }}</ref> Своето деби во Бундеслигата го имал во поразот од 0–4 на домашен терен против [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]] на 23 август 2015 година. Во најголемиот дел од неговата прва сезона во Инголштат, Ниланд бил втор избор на голманската позиција зад австрискиот ветеран [[Рамазан Езџан]]. Сепак, тој добил шанса во последните неколку натпревари од сезоната и се истакнал со одбранет на пенал на [[Андреј Крамариќ]] во натпреварот против {{Fb team (N) Hoffenheim}} во 32-рото коло од Бундеслигата. Првата сезона во клубот ја завшрил со вкупно 7 настапи (6 во првенството и 1 во купот). Следната сезона, Ниланд ја започнал како прв голман на Инголштат, но по серијата лоши резултати на клубот дошло до тренерска промена која ќе го засегне и него; откако [[Маркус Каучински]] бил отпуштен и заменет со [[Мајк Валпургис]], новиот тренер во потрага по промени извршил една таква и на голманската позиција каде данецот [[Мартин Хансен (фудбалер)|Мартин Хансен]] го заземал место на Ниланд. До крајот на сезоната, тој само повремено добивал можност за игра, завршувајќи ја сезоната со 13 настапи и со испаѓање со клубот во [[Втора Бундеслига]]. Конечно, дури тогаш Ниланд ја дочекал својата шанса регуларно во континуитет да застане на голот на Инголштат, бранејќи на 30 натпревари на клубот во [[Втора Бундеслига 2017-2018]] и забележувајќи 10 суви мрежи. ===Астон Вила=== На 7 август 2018 година, Ниланд потпишал тригодишен договор со англискиот клуб [[ФК Астон Вила|Астон Вила]].<ref>{{cite web | url=https://www.avfc.co.uk/News/2018/08/07/orjan-nyland-joins-aston-villa | title=Breaking news: Aston Villa sign Orjan Nyland | publisher=Aston Villa F.C.| date=7 August 2018 | access-date=1 July 2015 | language=English }}</ref> Тој бил стандаден во [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип 2018-2019|првиот дел од сезоната во Чемпионшпип]], бранејќи во 23 натпревари, пред да претрпи [[Руптура на Ахиловата тетива|руптура на ахиловата тетива]], поради што го пропуштил остатокот од сезона во која Астон Вила успеала да избори промоција во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]]. Следната сезона, во Астон Вила дошле искусни голмани како [[Том Хитон]] и [[Пепе Реина]], со што настапите на Ниланд станале ограничени. Тој забележал само 12 настапи во сезоната 2019-2020, вклучително и оној во финалето на [[Лига куп на Англија 2019-2020|Лига купот]] во кое Астон Вила била поразена од [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]] со 1-2. На 18 јуни 2020 година, тој бил вмешан во една контроверзност кога се чинело дека влегол со топката во голот преку гол-линијата, откако ја фатил топката в раце по слободниот удар изведен од [[Оливер Норвуд]] при кој исто така се судрил со еден од своите соиграчи. Поради мешање во технологијата на гол-линијата, играта била оставена да продолжи и на [[ФК Шефилд Јунајтед|Шефилд Јунајтед]] му бил одземен гол.<ref>{{Cite web|date=2020-06-17|title=Has goal-line technology dropped a huge clanger in Villa vs Sheffield United match?|url=https://talksport.com/football/718419/sheffield-united-goal-not-awarded-orjan-nyland-ball-over-line/|access-date=2020-06-19|website=talkSPORT}}</ref> Во летото 2020 година, Астон Вила го довела [[Емилијано Мартинес]] од [[ФК Арсенал|Арсенал]], по што Ниланд бил поврзуван со заминување од [[Вила Парк]].<ref>{{Cite news|last=Preece|first=Ashley|date=5 October 2020|title='Let's go' - The Aston Villa players heading for the exit door as transfer deadline looms|work=Birmingham Mail|url=https://www.birminghammail.co.uk/sport/football/transfer-news/aston-villa-transfer-deadline-day-19055426|access-date=5 October 2020}}</ref> Тој имал само еден настап во сезоната 2020–2021, пред си замине откако двете страни се согласиле за раскинување на договорот на 5 октомври 2020 година.<ref>{{Cite web|date=5 October 2020|title=Villa announce Nyland departure|url=https://www.avfc.co.uk/news/2020/october/Villa-announce-Nyland-departure/|access-date=5 October 2020|website=Aston Villa Official Site}}</ref> ===Норич Сити и Борнмут=== На 1 февуари 2021, Ниланд потпишал договор со [[ФК Норич Сити|Норич Сити]] до крајот на сезоната 2020–2021.<ref>{{cite web | url=https://www.canaries.co.uk/News/2021/february/city-complete-nyland-deal/ | title=City complete Nyland deal | publisher=Norwich City F.C. | date=1 February 2021 | access-date=1 February 2021}}</ref> На 26 јуни 2021, без да направи ниту еден настап за клубот, тој објавил дека заминува од Норич Сити.<ref>{{cite news| url= https://www.pinkun.com/sport/norwich-city/canaries-norway-international-orjan-nyland-exit-confirmed-8082586| title=City confirm Nyland exit| work=[[The Pink'un]]| date=23 June 2021| accessdate=23 June 2021}}</ref> Ниланд како слободен играч потпишал за [[АФК Борнмут|Борнмут]] на 17 август 2021 година.<ref>{{cite web |title=Cherries Sign 'Keeper Nyland |url=https://www.afcb.co.uk/news/first-team/cherries-sign-keeper-nyland/ |publisher=AFC Bournemouth |access-date=17 August 2021}}</ref> Една недела подоцна, тој го имаше своето деби за клубот во второто коло од [[Лига куп на Англија 2021–2022|Лига купот 2021-2022]] против поранешниот клуб Норич Сити, во кој примил шест гола во поразот на ''„црешите“'' со 6–0.<ref>{{Cite news|title=Norwich hit Bournemouth for six in cup|work=BBC Sport|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/58239592|access-date=2021-08-24}}</ref> На 31 јануари 2022 година, Борнмут и Ниланд се согласиле да го раскинат неговиот договор, но тој останал во клубот за да тренира по закрепнувањето од повредата. ===Рединг и РБ Лајпциг=== На 10 март 2022 година, Ниланд потпишал краткорочен договор со [[ФК Рединг|Рединг]] до крајот на [[ФК Рединг сезона 2021–2022|сезоната 2021–2022]].<ref>{{cite web |title=ØRJAN NYLAND SIGNS SHORT-TERM DEAL WITH THE ROYALS |url=https://www.readingfc.co.uk/news/2022/march/10/-rjan-nyland-signs-short-term-deal-with-the-royals/ |website=readingfc.co.uk |publisher=Reading |access-date=10 March 2022 |date=10 March 2022}}</ref> Дебитирал на 15 март 2022, во натпреварот против својот доскорашен клуб Борнмут кој завршил 1-1. Откако направил 10 настапи за клубот, на 20 мај 2022 година, Рединг потврдил дека Ниланд ќе го напушти клубот по истекот на неговиот договор.<ref>{{cite web |title=CONTRACTS OFFERED AND ACADEMY TALENT GIVEN DEALS |url=https://www.readingfc.co.uk/news/2022/may/20/contracts-offered-and-academy-talent-given-deals/ |website=readingfc.co.uk |publisher=Reading F.C. |access-date=20 May 2022 |date=20 May 2022}}</ref> На 9 октомври 2022 година, после четири години во Англија, Ниланд се вратил во Германија каде му се приклучил на [[РБ Лајпциг]] потпишувајќи договор до јуни 2023 година. Ангажиран како замена за привремено повредените [[Петер Гулачи]] и [[Јанис Бласвих]], Ниланд дебитирал за клубот на 29 октомври 2022, во победата на домашен терен со 2-0 над [[ФК Бајер Леверкузен|Бајер Леверкузен]]. Неговиот следен настап бил на 1 февруари 2023, во победата со 3-1 над Хофенхајм во [[Фудбалски куп на Германија 2022-2023|Купот на Германија]]. Конечно, својот последен натпревар за РБ Лајпциг го имал во последното коло од [[Прва Бундеслига 2022-2023|Бундеслигата]] на 27 мај против [[ФК Шалке 04|Шалке 04]], асистирајќи во последните секунди за голот на [[Кристофер Нкунку]] со кој францускиот напаѓач станал најдобар стрелец во лигата. ===Севиља=== На 20 август 2023 година, Ниланд со слободен трансфер се приклучил на шпанската екипа [[ФК Севиља|Севиља]].<ref>{{Cite web|url=https://sevillafc.es/actualidad/noticias/fichaje-nyland-2023|title=EL INTERNACIONAL NORUEGO ÖRJAN NYLAND, REFUERZO PARA LA PORTERÍA SEVILLISTA|language=es|access-date=2023-08-21}}</ref> ==Титули== ===Клупски=== ;Хед *'''[[Фудбалски куп на Норвешка|Куп на Норвешка]]''' : 1 : 2012 ;Молде *'''[[Елитсериен|Норвешко првенство]]''' : 1 : 2014 *'''[[Фудбалски куп на Норвешка|Куп на Норвешка]]''' : 2 : 2013, 2014 ;РБ Лајпциг *'''[[Фудбалски куп на Германија|Куп на Германија]]''' : 1 : 2022-2023 ===Индивидуални=== *Тим на првенството на Европското првенство за играчи под 21 година: [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 2013#Тим на турнирот|2013]]<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/under21/news/0283-1876f534fb25-e069a027749d-1000--2023-under-21-euro-team-of-the-tournament/ |title=2023 Under-21 EURO Team of the Tournament |date=11 July 2023 |publisher=Union of European Football Associations |access-date=28 June 2024}}</ref> *[[Награда Книксен|Голман на годината во Елитсериен]]: 2014, 2015<ref>{{cite news |url=https://www.nrk.no/sport/fotball/gullballen-til-stefan-johansen-1.12036237 |language=no |title=Stefan Johansen ble Gullballen-vinner |website=nrk.no |publisher=[[NRK]] |date=10 November 2014 |access-date=13 February 2020}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.h-avis.no/sport/fotball/flere-lokale-gullballer/s/5-62-137253 |language=no |title=Flere lokale gullballer |website=h-avis.no |publisher=[[Haugesunds Avis]] |date=8 November 2015 |access-date=13 February 2020}}</ref> *[[Одбрана на месецот во Примера Дивисион (Шпанија)|Одбрана на месецот во Примера Дивисион]]: Април 2025<ref name="SOTM2504">{{cite news |date=25 April 2025 |title=Ørjan Nyland, LaLiga EA Sports Best Save of the Month for April |url=https://www.laliga.com/en-GB/news/orjan-nyland-laliga-ea-sports-best-save-of-the-month-for-april |publisher=La Liga |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250425140120/https://www.laliga.com/en-GB/news/orjan-nyland-laliga-ea-sports-best-save-of-the-month-for-april |archive-date=25 April 2025 |access-date=25 April 2025}}</ref><ref name="SOTM2504V">{{cite tweet |author=La Liga |user=LaLigaEN |number=1915752656963854423 |date=25 April 2025 |title=What A Stop! 🧤<br>@SevillaFC_ENG keeper, @OrjanHNyland1 wins #LaLigaEASports Save of the Month for April! |access-date=25 April 2025}}</ref> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Норвешка |image3=Flag of Norway.svg }} {{Ризница-врска|Ørjan Nyland}} *[https://www.soccerway.com/player/nyland-orjan/UJ9btoDi/ Ерјан Ниланд на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/orjan-nyland/profil/spieler/73517 Ерјан Ниланд на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/193610/%C3%B8rjan-nyland Ерјан Ниланд на espn] *[https://www.whoscored.com/players/39187/show/%C3%B8rjan-nyland Ерјан Ниланд на whoscored] {{Состав на Норвешка на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ниланд, Ерјан}} [[Категорија:Норвешки фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Молде]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Инголштат]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Астон Вила]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Норич Сити]] [[Категорија:Фудбалери на АФК Борнмут]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Рединг]] [[Категорија:Фудбалери на РБ Лајпциг]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Севиља]] [[Категорија:Луѓе од Волда]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] g9kzczh0xk5iic9s0704pfbji3b14ho 5601766 5601499 2026-07-29T10:10:46Z Carshalton 30527 5601766 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Ерјан Ниланд | image = [[File:Orjan Nyland France v Norway 26 June 26-023 (cropped).jpg|200px|]] | image_size = | fullname = Ерлинг Хоскјолд Ниланд<ref>{{cite web |url=https://www.fotball.no/fotballdata/person/profil/?fiksId=3721036 |title=Ørjan Håskjold Nyland |publisher=Football Association of Norway |access-date=7 October 2019 |language=no}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1990|9|10|df=yes}}<ref name=PremProfile>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/51416/%C3%98rjan-Nyland/overview |title=Ørjan Nyland: Overview |publisher=Premier League |access-date=17 August 2019 |archive-date=1 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201201094029/https://www.premierleague.com/players/51416/%C3%98rjan-Nyland/overview |url-status=dead }}</ref> | birth_place = [[Волда]], [[Норвешка]] | nationality = {{flagsport|NOR}} [[Норвешка]] | height = {{height|m=1.92}}<ref name=PremProfile/> | position = [[Голман (фудбал)|голман]] | currentclub = {{Слободен играч}} | clubnumber = | youthyears1 = | youthclubs1 = {{симбол2|600px bisection vertical HEX-1D913D Black.svg}} Волда | years1 = 2006-2007 | caps1 = 10 | goals1 = 0 | clubs1 = {{симбол2|600px bisection vertical HEX-1D913D Black.svg}} Волда | years2 = 2007-2012 | caps2 = 59 | goals2 = 0 | clubs2 = {{Fb team Hodd}} | years3 = 2013-2015 | caps3 = 61 | goals3 = 0 | clubs3 = {{Fb team Molde}} | years4 = 2015-2018 | caps4 = 48 | goals4 = 0 | clubs4 = {{Fb team Ingolstadt}} | years5 = 2018-2020 | caps5 = 30 | goals5 = 0 | clubs5 = {{Fb team Aston Villa}} | years6 = 2021 | caps6 = 0 | goals6 = 0 | clubs6 = {{Fb team Norwich City}} | years7 = 2021-2022 | caps7 = 1 | goals7 = 0 | clubs7 = {{Fb team AFC Bournemouth}} | years8 = 2022 | caps8 = 10 | goals8 = 0 | clubs8 = {{Fb team Reading}} | years9 = 2022-2023 | caps9 = 2 | goals9 = 0 | clubs9 = {{Fb team RB Leipzig}} | years10= 2023-2026 | caps10 = 59 | goals10 = 0 | clubs10 = {{Fb team Sevilla}} | nationalyears1 = 2008 | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 0 |nationalteam1 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка под 18 години|Норвешка 18]] | nationalyears2 = 2011-2013 | nationalcaps2 = 8 | nationalgoals2 = 0 |nationalteam2 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка под 21 година|Норвешка 21]] | nationalyears3 = 2013- | nationalcaps3 = 76 | nationalgoals3 = 0 |nationalteam3 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|Норвешка]] }} '''Ерјан Хоскјолд Ниланд''' (роден на [[10 септември]] [[1990]] година, во [[Волда]]) — [[Норвешка|норвешки]] [[фудбал]]ер, {{Football/GK/player}}, кој во моментов е без клуб. ==Биографија== Ерјан Ниланд е роден во [[Волда]],<ref name="altomfotball">{{cite web |url=http://www.altomfotball.no/element.do?cmd=player&personId=193350 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304063719/http://www.altomfotball.no/element.do?cmd=player&personId=193350 |url-status=dead |archive-date=4 March 2016 |language=no |title=Ørjan Håskjold Nyland |work=altomfotball.no |publisher=TV 2 |access-date=29 November 2012}}</ref><ref name="family">{{cite web |url=https://sports.yahoo.com/articles/inside-norway-goalkeeper-rjan-nylands-194300367.html |language=en |title=Inside Norway Goalkeeper Ørjan Nyland's Early Life: Wife, Children, Parents, Siblings & Family Background |work=yahoo sports |access-date=24 јули 2026}}</ref> мал град во истоимената општина во [[Норвешка]]. Како дете тој тренирал [[ракомет]], [[алпско скијање]] и [[фудбал]].<ref name="nernett">{{cite web |url=http://www.nernett.no/?do=article&id=19568 |language=no |title=Valgte bort hjelm og ski for hansker og ball |work=nernett.no |first=Eivind |last=Tveter |date=27 September 2012 |access-date=29 November 2012}}</ref> Неговиот татко, Јостеин, исто така, бил фудбалер и играл на позицијата голман.<ref name="family"/> Тој има и помлад брат, Сандер, кој моментално работи како асистент тренер во норвешкиот клуб [[ФК Сарпсборг 08|Сарпсборг 08]].<ref name="family"/> Ниланд ја оженил својата сопруга Тине во 2019 година, со која имаат две деца Оливер и Јонах.<ref name="family"/> ==Технички карактеристики== Голман, кој има добри инстинкти и рефлекси.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Mondiali/06-07-2026/nyland-portiere-norvegia-brasile.shtml|title=Sciatore mancato, una vita da riserva, senza contratto... e ora Nyland butta fuori il Brasile|access-date=2026-07-13}}</ref> ==Клупска кариера== ===Почетоци и Хед=== Нилда ја започнал фудбалската кариера во локалниот клуб Волда, во својот роден град, пред да се приклучи на [[ФК Хед|Хед]] во 2007 година.<ref name="FANtalent">{{cite web |url=http://www.fotball.no/Landslag_og_toppfotball/spillerutvikling/2012/Orjan-Nyland-manedens-talent-for-oktober/ |language=no |title=Ørjan Nyland månedens talent |work=fotball.no |publisher=Football Association of Norway |first=Mari Waagard |last=Thomassen |date=13 November 2012 |access-date=29 November 2012}}</ref> Тој не настапил ниту еднаш во својата прва година во клубот поради конкуренцијата од [[Ким Дејноф]] и Вебјерн Скејде. Дејноф го напуштил Хед по завршувањето на сезоната 2007 и во следните две сезони, Ниланд бил втор избор зад Скејде пред да стане прв избор во текот на сезоната 2010.<ref name="regionavisa">{{cite news |url=http://regionavisa.org/static/bibliotek/regionavisa_6caf3458d4e736c.pdf |language=no |title=Multi-kunstnar |newspaper=Regionavisa |page=2 |first=Hugo |last=Antonsen |date=30 March 2011 |access-date=12 December 2012 }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ниланд бил еден од најталентираните голмани во Норвешка и тренирал со [[Розенборг БК|Розенборг]] во два наврати во 2007 година,<ref>{{cite news |url=http://fotball.aftenposten.no/eliteserien/article94476.ece |language=no |title=Ørjans drømmeuke |publisher=Adresseavisa |first=Anders |last=Ruud |date=12 November 2007 |access-date=29 November 2012 |archive-date=13 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071113093346/http://fotball.aftenposten.no/eliteserien/article94476.ece |url-status=dead }}</ref> англискиот клуб [[ФК Евертон|Евертон]] во декември 2008 година<ref>{{cite news |url=http://fotball.aftenposten.no/england/article124380.ece |language=no |title=Hødd-keeper trener med Everton |publisher=Adresseavisa |first=Line Lauvsnes |last=Oddekalv |date=10 December 2008 |access-date=29 November 2012 |archive-date=11 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081211213108/http://fotball.aftenposten.no/england/article124380.ece |url-status=dead }}</ref> и [[ФК Молде|Молде]] во ноември 2011 година.<ref>{{cite news |url=http://fotball.rbnett.no/eliteserien/article215674.ece |language=no |title=VIF-talent trener med Molde |publisher=Romsdals Budstikke |first=Trond |last=Hustad |date=25 November 2011 |access-date=12 December 2012 |archive-date=7 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141207084542/http://fotball.rbnett.no/eliteserien/article215674.ece |url-status=dead }}</ref> Во декември 2011 година, Ниланд бил еден од шестте млади голмани избрани за проектот на поранешниот норвешки голман [[Фроде Гродос]] наречен „Утрешниот националниот голман 2014“ инициран од [[Фудбалски сојуз на Норвешка|Фудбалската асоцијација на Норвешка]], каде што целта била да се развие следниот голман на репрезентацијата.<ref>{{cite news |url=http://www.vg.no/sport/fotball/norsk/landslaget/artikkel.php?artid=10032231 |language=no |title=NFF lanserer keeperprosjekt |agency=Norwegian News Agency |publisher=Verdens Gang |date=6 December 2011 |access-date=29 November 2012}}</ref> Пред почетокот на сезоната 2012, [[ФК Тромсо|Тромсо]] сакал да го потпише Ниланд како резерва за [[Маркус Салман]], но не можел да си дозволи да плати колку што барале Хед за голманот, кој имал уште една година од договорот.<ref>{{cite news |url=http://fotball.itromso.no/eliteserien/article259423.ece |language=no |title=Tromsø ville kjøpe Hødds keeperhelt |publisher=iTromsø |first=Øyvind |last=Sivertsen |date=29 November 2012 |access-date=12 December 2012 |archive-date=6 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141206072034/http://fotball.itromso.no/eliteserien/article259423.ece |url-status=dead }}</ref> Така, Ниланд останал во Хед и бил еден од најдобрите играчи на клубот во текот на сезоната 2012,<ref>{{cite news |url=http://www.nrk.no/sport/fotball/ekspertene-ser-pa-cupfinalelagene-1.8410393 |language=no |title=Her er spillerne ekspertene tror blir avgjørende i finalen |publisher=NRK |date=25 November 2012 |access-date=12 December 2012}}</ref> освојувајќи ја наградата за талент на месецот октомври, награда што им се доделува на извонредни млади норвешки фудбалери секој месец.<ref name="FANtalent"/> Во [[Фудбалски куп на Норвешка 2012#Финале|финалето на Купот на Норвешка 2012]], Ниланд имал неколку одлични одбрани што донеле победа за неговиот тим, а самиот тој бил прогласен за играч на натпреварот. Ниланд, исто така, го одбранил пеналот на [[Реми Јохансен]] за да може Хед да победи со 4–2 на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]] против Тромсо и ја освои својата прва титула во Купот на Норвешка.<ref>{{cite news |url=http://www.tv2.no/sport/fotball/hoedd-med-cupbombe-etter-straffedrama-3932838.html |language=no |title=Hødd med cupbombe etter straffedrama |publisher=TV 2 |first=Dag Slinning |last=Aarsæther |date=25 November 2012 |access-date=29 November 2012}}</ref> По сезоната, Ниланд станал слободен агент. Два клуба од [[Елитсериен]], [[ИК Старт|Старт]] и [[ФК Согндал|Согндал]], сакале да го потпишат Ниланд и јавно му ветија на Ниланд дека ќе биде нивен прв голман доколку тој потпише. [[Ларс Ивар Молдскред]], како советник на Ниланд, го советувал да потпише за Старт,<ref>{{cite news |url=http://www.nettavisen.no/sport/fotball/article3521025.ece |language=no |title=Tippeligaklubber lover Nyland fast plass |publisher=Nettavisen |first=Egil |last=Sande |date=26 November 2012 |access-date=11 December 2012 |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129050306/http://www.nettavisen.no/sport/fotball/article3521025.ece |url-status=dead }}</ref> но наместо тоа, тој потпишал за бранителот на титулата во Норвешка, [[ФК Молде|Молде]], каде што се борел за место со [[Еспен Буге Петерсен]] и [[Оле Седерберг]].<ref>{{cite news |url=http://www.dagbladet.no/2012/11/29/sport/fotball/tippeligaen/molde/orjan_haskjold_nyland/24601916/ |language=no |title=Hødds keeperhelt klar for Molde |work=Dagbladet |first=Mads Gudim |last=Burheim |date=29 November 2012 |access-date=11 December 2012}}</ref> ===Молде=== [[Податотека:Orjan Nyland Zarya-Molde.jpg|thumb|280px|left|Ниланд во времето кога играл за [[ФК Молде|Молде]]]] Ниланд го направил своето деби за првиот тим за Молде во победата од 5–0 против нисколигашот Елнесваген и Омегн во првото коло на [[Фудбалски куп на Норвешка 2013|Купот на Норвешка 2013]].<ref>{{cite news |url=http://fotball.rbnett.no/nm/article276606.ece |language=no |title=Cup-helten på vei til Ullevaal igjen |publisher=Romsdals Budstikke |first=Knut Dørum |last=Lillebakk |author-link=Knut Dørum Lillebakk |date=17 April 2013 |access-date=18 April 2013 |archive-date=20 April 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130420091654/http://fotball.rbnett.no/nm/article276606.ece |url-status=dead }}</ref> Ниланд, исто така, играл во второто коло против [[ФК Бјасен|Бјасен]], пред да го направи своето деби во [[Елитсериен]] во ремито 1-1 против [[ИК Старт|Старт]] на 6 мај 2013 година. Откако Буге Петерсен се повредил, Ниланд наскоро станал прв избор на голманската позиција во клубот.<ref>{{cite news |url=http://www.nrk.no/sport/cupfinalehelten-har-kjempa-seg-inn-1.11023461 |language=no |title=Cupfinalehelten har kjempa seg til startplass |publisher=NRK |first1=Hans-Olav |last1=Rise |first2=Rune |last2=Hustad |date=12 May 2013 |access-date=19 November 2013}}</ref> и го одиграл секој натпревар во првенството до 17-тото коло кога менаџерот, [[Оле Гунар Солшер]], решил да го одмори.<ref>{{cite news |url=http://www.nettavisen.no/sport/fotball/article3656843.ece |language=no |title=Solskjær vil forlenge med Nyland |newspaper=Nettavisen |first=Egil |last=Sande |date=31 July 2013 |access-date=20 November 2013}}</ref> Тој потпишал нов договор со Молде во септември 2013 година, обврзувајќи се со клубот до летото 2018 година.<ref>{{cite news |url=http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/Nyland-skrev-femarskontrakt-394723_1.snd |language=no |title=Nyland skrev femårskontrakt |newspaper=Romsdals Budstikke |first=Trond |last=Hustad |date=25 September 2013 |access-date=20 November 2013 |archive-date=10 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610200719/http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/Nyland-skrev-femarskontrakt-394723_1.snd |url-status=dead }}</ref> Ниланд пропуштил неколку натпревари во октомври поради повреда,<ref>{{cite news |url=http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/--Sesongen-har-ikke-vart-slik-jeg-hapet-396712_1.snd |language=no |title=– Sesongen har ikke vært slik jeg håpet |newspaper=Romsdals Budstikke |first=Lars Andreas |last=Vestad |date=6 October 2013 |access-date=20 November 2013 |archive-date=10 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610220057/http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/--Sesongen-har-ikke-vart-slik-jeg-hapet-396712_1.snd |url-status=dead }}</ref> но се вратил кога Молде се сретнал со Розенборг на 26 октомври 2013 година.<ref>{{cite news |url=http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/Nyland-tilbake-mot-RBK-399801_1.snd |language=no |title=Nyland tilbake mot RBK |newspaper=Romsdals Budstikke |first=Lars Andreas |last=Vestad |date=26 October 2013 |access-date=20 November 2013 |archive-date=10 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610201708/http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/Nyland-tilbake-mot-RBK-399801_1.snd |url-status=dead }}</ref> Тој одиграл вкупно 20 натпревари во првенството во текот на сезоната 2013, која Молде ја завршил на 6-то место. Во следната сезона, Ниланд бил стартен голман на Молде под водството на новиот тренер [[Тор Оле Скулеруд]], кој ја освоил титулата во [[Елитсериен 2014|норвешкото првенство]],<ref>{{cite web|url=https://www.dagbladet.no/sport/molde-er-seriemester-2014/60962232 |title=– Vi skal ta cupen og Moldes poengrekord |website=www.tv2.no |publisher=[[TV2 (Norway)|TV2]]|language=no|date=24 September 2016|access-date=5 December 2019}}</ref> придонесувајќи за успехот со 28 настапи и 12 суви мрежи (најмногу од сите голмани во лигата).<ref>{{cite web|url=https://fbref.com/en/comps/28/2014/keepers/2014-Eliteserien-Stats|title=2014 Tippeligaen Goalkeeper Stats|publisher=fbref|date=|access-date=28 јули 2026}}</ref> Покрај тоа, тој бил и [[капитен]] на тимот во многу натпревари во текот на сезоната,<ref>{{cite web|url=https://www.fvn.no/sport/start/i/ngzbjB/nyland-skulle-avgjort-i-foerste-omgang|title=Nyland: - Skulle avgjort i første omgang|publisher=fvn.no|language=no|date=3 август 2014|access-date=28 јули 2026}}</ref> кога главниот капитен на тимот [[Даниел Берг Хестад]] не бил на теренот. На крајот од сезоната, тој бил прогласен за голман на сезоната во норвешкото првенство. Исто така, тој го започнал како капитен и го одиграл целиот натпревар во [[Фудбалски куп на Норвешка 2014#Финале|финалето на Купот на Норвешка 2014]], во кое Молде го победил [[Одс БК|Одс]] со 0-2, за комплетирањето на [[Двојна круна (фудбал)|двојната круна]].<ref>{{cite web|url=https://www.fotball.no/turneringer/nm-menn/2024/molde-cuphistorie/|title=Moldes cuphistorie|publisher=fotball.no|language=no|date=13 мај 2026|access-date=28 јули 2026}}</ref> Ниланд бил стартер и во неговата последна сезона во Молде, започнувајќи во 13 од 14 првенствени натпревари (повеќето од нив како капитен) и во два натпревари од [[Фудбалски куп на Норвешка 2015|Купот на Норвешка]], пред да го напушти клубот во летото 2015 година за својата прва авантура во странство. Во еден од неговите последни натпревари за Молде, на 5 јуни 2015 против Тромсо, Ниланд направил прекршок за пенал но истиот не бил реализиран бидејќи тој потоа го одбранил ударот на [[Зденек Ондрашек]]. ===Инголштат=== [[Податотека:Nyland, Ørjan Ingolstadt 17-18 (2) WP.jpg|thumb|200px|Ниланд со [[ФК Инголштат 04|Инголштат]] во 2017]] На 1 јули 2015 година, Ниланд потпиша четиригодишен договор со новопромовираниот клуб во германската [[Прва Бундеслига (фудбал)|Прва Бундеслига]], [[ФК Инголштат 04|Инголштат]] за неоткриена сума.<ref>{{cite web | url=https://www.fcingolstadt.de/oerjan-nyland-wechselt-nach-ingolstadt/ | title=ÖRJAN NYLAND WECHSELT NACH INGOLSTADT | website=fcingolstadt.de| publisher=FC Ingolstadt 04 | date=1 July 2015 | access-date=1 July 2015 | language=de }}</ref> Своето деби во Бундеслигата го имал во поразот од 0–4 на домашен терен против [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]] на 23 август 2015 година. Во најголемиот дел од неговата прва сезона во Инголштат, Ниланд бил втор избор на голманската позиција зад австрискиот ветеран [[Рамазан Езџан]]. Сепак, тој добил шанса во последните неколку натпревари од сезоната и се истакнал со одбранет на пенал на [[Андреј Крамариќ]] во натпреварот против {{Fb team (N) Hoffenheim}} во 32-рото коло од Бундеслигата. Првата сезона во клубот ја завшрил со вкупно 7 настапи (6 во првенството и 1 во купот). Следната сезона, Ниланд ја започнал како прв голман на Инголштат, но по серијата лоши резултати на клубот дошло до тренерска промена која ќе го засегне и него; откако [[Маркус Каучински]] бил отпуштен и заменет со [[Мајк Валпургис]], новиот тренер во потрага по промени извршил една таква и на голманската позиција каде данецот [[Мартин Хансен (фудбалер)|Мартин Хансен]] го заземал место на Ниланд. До крајот на сезоната, тој само повремено добивал можност за игра, завршувајќи ја сезоната со 13 настапи и со испаѓање со клубот во [[Втора Бундеслига]]. Конечно, дури тогаш Ниланд ја дочекал својата шанса регуларно во континуитет да застане на голот на Инголштат, бранејќи на 30 натпревари на клубот во [[Втора Бундеслига 2017-2018]] и забележувајќи 10 суви мрежи. ===Астон Вила=== На 7 август 2018 година, Ниланд потпишал тригодишен договор со англискиот клуб [[ФК Астон Вила|Астон Вила]].<ref>{{cite web | url=https://www.avfc.co.uk/News/2018/08/07/orjan-nyland-joins-aston-villa | title=Breaking news: Aston Villa sign Orjan Nyland | publisher=Aston Villa F.C.| date=7 August 2018 | access-date=1 July 2015 | language=English }}</ref> Тој бил стандаден во [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип 2018-2019|првиот дел од сезоната во Чемпионшпип]], бранејќи во 23 натпревари, пред да претрпи [[Руптура на Ахиловата тетива|руптура на ахиловата тетива]], поради што го пропуштил остатокот од сезона во која Астон Вила успеала да избори промоција во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]]. Следната сезона, во Астон Вила дошле искусни голмани како [[Том Хитон]] и [[Пепе Реина]], со што настапите на Ниланд станале ограничени. Тој забележал само 12 настапи во сезоната 2019-2020, но играл во финалето на [[Лига куп на Англија 2019-2020|Лига купот]] во кое Астон Вила била поразена од [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]] со 1-2. На 18 јуни 2020 година, бил вмешан во контроверзност кога се чинело дека влегол со топката во голот преминувајќи ја гол-линијата, откако по фаќањето на топката по слободниот удар изведен од [[Оливер Норвуд]] тој исто така се судрил со еден од своите соиграчи. Поради мешање во технологијата на гол-линијата, играта била оставена да продолжи и на [[ФК Шефилд Јунајтед|Шефилд Јунајтед]] му бил одземен гол.<ref>{{Cite web|date=2020-06-17|title=Has goal-line technology dropped a huge clanger in Villa vs Sheffield United match?|url=https://talksport.com/football/718419/sheffield-united-goal-not-awarded-orjan-nyland-ball-over-line/|access-date=2020-06-19|website=talkSPORT}}</ref> Во летото 2020 година, Астон Вила го довела [[Емилијано Мартинес]] од [[ФК Арсенал|Арсенал]], по што Ниланд бил поврзуван со заминување од [[Вила Парк]].<ref>{{Cite news|last=Preece|first=Ashley|date=5 October 2020|title='Let's go' - The Aston Villa players heading for the exit door as transfer deadline looms|work=Birmingham Mail|url=https://www.birminghammail.co.uk/sport/football/transfer-news/aston-villa-transfer-deadline-day-19055426|access-date=5 October 2020}}</ref> Тој имал само еден настап во сезоната 2020–2021, пред си замине откако двете страни се согласиле за раскинување на договорот на 5 октомври 2020 година.<ref>{{Cite web|date=5 October 2020|title=Villa announce Nyland departure|url=https://www.avfc.co.uk/news/2020/october/Villa-announce-Nyland-departure/|access-date=5 October 2020|website=Aston Villa Official Site}}</ref> ===Норич Сити и Борнмут=== На 1 февуари 2021, Ниланд потпишал договор со [[ФК Норич Сити|Норич Сити]] до крајот на сезоната 2020–2021.<ref>{{cite web | url=https://www.canaries.co.uk/News/2021/february/city-complete-nyland-deal/ | title=City complete Nyland deal | publisher=Norwich City F.C. | date=1 February 2021 | access-date=1 February 2021}}</ref> На 26 јуни 2021, без да направи ниту еден настап за клубот, тој објавил дека заминува од Норич Сити.<ref>{{cite news| url= https://www.pinkun.com/sport/norwich-city/canaries-norway-international-orjan-nyland-exit-confirmed-8082586| title=City confirm Nyland exit| work=[[The Pink'un]]| date=23 June 2021| accessdate=23 June 2021}}</ref> Ниланд како слободен играч потпишал за [[АФК Борнмут|Борнмут]] на 17 август 2021 година.<ref>{{cite web |title=Cherries Sign 'Keeper Nyland |url=https://www.afcb.co.uk/news/first-team/cherries-sign-keeper-nyland/ |publisher=AFC Bournemouth |access-date=17 August 2021}}</ref> Една недела подоцна, тој го имаше своето деби за клубот во второто коло од [[Лига куп на Англија 2021–2022|Лига купот 2021-2022]] против поранешниот клуб Норич Сити, во кој примил шест гола во поразот на ''„црешите“'' со 6–0.<ref>{{Cite news|title=Norwich hit Bournemouth for six in cup|work=BBC Sport|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/58239592|access-date=2021-08-24}}</ref> На 31 јануари 2022 година, Борнмут и Ниланд се согласиле да го раскинат неговиот договор, но тој останал во клубот за да тренира по закрепнувањето од повредата. ===Рединг и РБ Лајпциг=== На 10 март 2022 година, Ниланд потпишал краткорочен договор со [[ФК Рединг|Рединг]] до крајот на [[ФК Рединг сезона 2021–2022|сезоната 2021–2022]].<ref>{{cite web |title=ØRJAN NYLAND SIGNS SHORT-TERM DEAL WITH THE ROYALS |url=https://www.readingfc.co.uk/news/2022/march/10/-rjan-nyland-signs-short-term-deal-with-the-royals/ |website=readingfc.co.uk |publisher=Reading |access-date=10 March 2022 |date=10 March 2022}}</ref> Дебитирал на 15 март 2022, во натпреварот против својот доскорашен клуб Борнмут кој завршил 1-1. Откако направил 10 настапи за клубот, на 20 мај 2022 година, Рединг потврдил дека Ниланд ќе го напушти клубот по истекот на неговиот договор.<ref>{{cite web |title=CONTRACTS OFFERED AND ACADEMY TALENT GIVEN DEALS |url=https://www.readingfc.co.uk/news/2022/may/20/contracts-offered-and-academy-talent-given-deals/ |website=readingfc.co.uk |publisher=Reading F.C. |access-date=20 May 2022 |date=20 May 2022}}</ref> На 9 октомври 2022 година, после четири години во Англија, Ниланд се вратил во Германија каде му се приклучил на [[РБ Лајпциг]] потпишувајќи договор до јуни 2023 година. Ангажиран како замена за привремено повредените [[Петер Гулачи]] и [[Јанис Бласвих]], Ниланд дебитирал за клубот на 29 октомври 2022, во победата на домашен терен со 2-0 над [[ФК Бајер Леверкузен|Бајер Леверкузен]]. Неговиот следен настап бил на 1 февруари 2023, во победата со 3-1 над Хофенхајм во [[Фудбалски куп на Германија 2022-2023|Купот на Германија]]. Конечно, својот последен натпревар за РБ Лајпциг го имал во последното коло од [[Прва Бундеслига 2022-2023|Бундеслигата]] на 27 мај против [[ФК Шалке 04|Шалке 04]], асистирајќи во последните секунди за голот на [[Кристофер Нкунку]] со кој францускиот напаѓач станал најдобар стрелец во лигата. ===Севиља=== На 20 август 2023 година, Ниланд со слободен трансфер се приклучил на шпанската екипа [[ФК Севиља|Севиља]].<ref>{{Cite web|url=https://sevillafc.es/actualidad/noticias/fichaje-nyland-2023|title=EL INTERNACIONAL NORUEGO ÖRJAN NYLAND, REFUERZO PARA LA PORTERÍA SEVILLISTA|language=es|access-date=2023-08-21}}</ref> Соето деби го имал на 23 септември, против [[ФК Осасуна|Осасуна]], забележувајќи чиста мрежа во ремито без голови (0-0).<ref>{{cite web |url=https://sevillafc.es/en/actual/news/nyland-signs |title=ÖRJAN NYLAND SIGNS FOR THE CLUB |website=Sevilla FC |date=20 August 2023 |access-date=20 August 2023 |archive-date=20 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230820101321/https://sevillafc.es/en/actual/news/nyland-signs |url-status=dead }}</ref> Во првата сезона во Севиља, тој бил стартен голман на тимот, забележувајќи 24 настапи во [[Примера Дивисион (Шпанија) 2023-2024|првенството]], 2 во [[УЕФА Лига на шампиони 2023-2024|Лигата на шампионите]] и 2 во [[Фудбалски куп на Шпанија 2023-2024|Купот на Шпанија]]. Тој го задржал своето место во почетниот тим и во следната сезона играјќи 31 натпревар помеѓу првенството и купот; на 16 март 2025, во натпреварот против [[ФК Атлетик Билбао|Атлетик Билбао]] загубен на домашен терен со 0-1, Ниланд му одбранил пенал на [[Микел Весга]]. Неговата трета и последна сезона во Севиља, Ниланд ја започнал како стартер но кон крајот на септември го загубил местото во стартната постава од грчкиот голман [[Одисеас Влаходимос]]. До крајот на сезоната, тој бил втора опција и играл само во натпревари од Купот на Шпанија. Сепак, во последното коло од првенството против {{Fb team (N) Celta Vigo}}, Ниланд добил шанса да го одигра својот последен натпревар во дресот на Севиља, започнувајќи и играјќи ги сите 90 минути во поразот со 1-0. Тој го напуштил клубот по истекот на неговиот договор во јуни 2026.<ref>{{cite web |last1=Rubio |first1=Alberto |title=Nyland, de salir del Sevilla por la puerta de atrás a tumbar a Brasil: "Me alegro por lo mal que lo ha pasado" |url=https://www.marca.com/futbol/mundial/2026/07/06/nyland-salir-sevilla-puerta-atras-tumbar-brasil-me-alegro-mal-pasado.html |website=Marca |publisher=Marca |access-date=6 July 2026 |date=5 July 2026|language=es}}</ref><ref>{{cite web |title=EL SEVILLA FC AGRADECE SU ETAPA EN EL CLUB A LOS SIETE JUGADORES QUE FINALIZAN SUS CONTRATOS |url=https://sevillafc.es/actualidad/noticias/agradecimiento-jugadores-finalizan-contrato-2026 |website=Sevilla FC |publisher=Sevilla FC |access-date=6 July 2026 |date=1 July 2026|language=es}}</ref>б ==Титули== ===Клупски=== ;Хед *'''[[Фудбалски куп на Норвешка|Куп на Норвешка]]''' : 1 : 2012 ;Молде *'''[[Елитсериен|Норвешко првенство]]''' : 1 : 2014 *'''[[Фудбалски куп на Норвешка|Куп на Норвешка]]''' : 2 : 2013, 2014 ;РБ Лајпциг *'''[[Фудбалски куп на Германија|Куп на Германија]]''' : 1 : 2022-2023 ===Индивидуални=== *Тим на првенството на Европското првенство за играчи под 21 година: [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 2013#Тим на турнирот|2013]]<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/under21/news/0283-1876f534fb25-e069a027749d-1000--2023-under-21-euro-team-of-the-tournament/ |title=2023 Under-21 EURO Team of the Tournament |date=11 July 2023 |publisher=Union of European Football Associations |access-date=28 June 2024}}</ref> *[[Награда Книксен|Голман на годината во Елитсериен]]: 2014, 2015<ref>{{cite news |url=https://www.nrk.no/sport/fotball/gullballen-til-stefan-johansen-1.12036237 |language=no |title=Stefan Johansen ble Gullballen-vinner |website=nrk.no |publisher=[[NRK]] |date=10 November 2014 |access-date=13 February 2020}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.h-avis.no/sport/fotball/flere-lokale-gullballer/s/5-62-137253 |language=no |title=Flere lokale gullballer |website=h-avis.no |publisher=[[Haugesunds Avis]] |date=8 November 2015 |access-date=13 February 2020}}</ref> *[[Одбрана на месецот во Примера Дивисион (Шпанија)|Одбрана на месецот во Примера Дивисион]]: Април 2025<ref name="SOTM2504">{{cite news |date=25 April 2025 |title=Ørjan Nyland, LaLiga EA Sports Best Save of the Month for April |url=https://www.laliga.com/en-GB/news/orjan-nyland-laliga-ea-sports-best-save-of-the-month-for-april |publisher=La Liga |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250425140120/https://www.laliga.com/en-GB/news/orjan-nyland-laliga-ea-sports-best-save-of-the-month-for-april |archive-date=25 April 2025 |access-date=25 April 2025}}</ref><ref name="SOTM2504V">{{cite tweet |author=La Liga |user=LaLigaEN |number=1915752656963854423 |date=25 April 2025 |title=What A Stop! 🧤<br>@SevillaFC_ENG keeper, @OrjanHNyland1 wins #LaLigaEASports Save of the Month for April! |access-date=25 April 2025}}</ref> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Норвешка |image3=Flag of Norway.svg }} {{Ризница-врска|Ørjan Nyland}} *[https://www.soccerway.com/player/nyland-orjan/UJ9btoDi/ Ерјан Ниланд на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/orjan-nyland/profil/spieler/73517 Ерјан Ниланд на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/193610/%C3%B8rjan-nyland Ерјан Ниланд на espn] *[https://www.whoscored.com/players/39187/show/%C3%B8rjan-nyland Ерјан Ниланд на whoscored] {{Состав на Норвешка на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ниланд, Ерјан}} [[Категорија:Норвешки фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Молде]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Инголштат]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Астон Вила]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Норич Сити]] [[Категорија:Фудбалери на АФК Борнмут]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Рединг]] [[Категорија:Фудбалери на РБ Лајпциг]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Севиља]] [[Категорија:Луѓе од Волда]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] l72sxsvkbc90269peyv4clk6eqdxjrf 5601768 5601766 2026-07-29T10:11:00Z Carshalton 30527 /* Севиља */ 5601768 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Ерјан Ниланд | image = [[File:Orjan Nyland France v Norway 26 June 26-023 (cropped).jpg|200px|]] | image_size = | fullname = Ерлинг Хоскјолд Ниланд<ref>{{cite web |url=https://www.fotball.no/fotballdata/person/profil/?fiksId=3721036 |title=Ørjan Håskjold Nyland |publisher=Football Association of Norway |access-date=7 October 2019 |language=no}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1990|9|10|df=yes}}<ref name=PremProfile>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/51416/%C3%98rjan-Nyland/overview |title=Ørjan Nyland: Overview |publisher=Premier League |access-date=17 August 2019 |archive-date=1 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201201094029/https://www.premierleague.com/players/51416/%C3%98rjan-Nyland/overview |url-status=dead }}</ref> | birth_place = [[Волда]], [[Норвешка]] | nationality = {{flagsport|NOR}} [[Норвешка]] | height = {{height|m=1.92}}<ref name=PremProfile/> | position = [[Голман (фудбал)|голман]] | currentclub = {{Слободен играч}} | clubnumber = | youthyears1 = | youthclubs1 = {{симбол2|600px bisection vertical HEX-1D913D Black.svg}} Волда | years1 = 2006-2007 | caps1 = 10 | goals1 = 0 | clubs1 = {{симбол2|600px bisection vertical HEX-1D913D Black.svg}} Волда | years2 = 2007-2012 | caps2 = 59 | goals2 = 0 | clubs2 = {{Fb team Hodd}} | years3 = 2013-2015 | caps3 = 61 | goals3 = 0 | clubs3 = {{Fb team Molde}} | years4 = 2015-2018 | caps4 = 48 | goals4 = 0 | clubs4 = {{Fb team Ingolstadt}} | years5 = 2018-2020 | caps5 = 30 | goals5 = 0 | clubs5 = {{Fb team Aston Villa}} | years6 = 2021 | caps6 = 0 | goals6 = 0 | clubs6 = {{Fb team Norwich City}} | years7 = 2021-2022 | caps7 = 1 | goals7 = 0 | clubs7 = {{Fb team AFC Bournemouth}} | years8 = 2022 | caps8 = 10 | goals8 = 0 | clubs8 = {{Fb team Reading}} | years9 = 2022-2023 | caps9 = 2 | goals9 = 0 | clubs9 = {{Fb team RB Leipzig}} | years10= 2023-2026 | caps10 = 59 | goals10 = 0 | clubs10 = {{Fb team Sevilla}} | nationalyears1 = 2008 | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 0 |nationalteam1 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка под 18 години|Норвешка 18]] | nationalyears2 = 2011-2013 | nationalcaps2 = 8 | nationalgoals2 = 0 |nationalteam2 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка под 21 година|Норвешка 21]] | nationalyears3 = 2013- | nationalcaps3 = 76 | nationalgoals3 = 0 |nationalteam3 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|Норвешка]] }} '''Ерјан Хоскјолд Ниланд''' (роден на [[10 септември]] [[1990]] година, во [[Волда]]) — [[Норвешка|норвешки]] [[фудбал]]ер, {{Football/GK/player}}, кој во моментов е без клуб. ==Биографија== Ерјан Ниланд е роден во [[Волда]],<ref name="altomfotball">{{cite web |url=http://www.altomfotball.no/element.do?cmd=player&personId=193350 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304063719/http://www.altomfotball.no/element.do?cmd=player&personId=193350 |url-status=dead |archive-date=4 March 2016 |language=no |title=Ørjan Håskjold Nyland |work=altomfotball.no |publisher=TV 2 |access-date=29 November 2012}}</ref><ref name="family">{{cite web |url=https://sports.yahoo.com/articles/inside-norway-goalkeeper-rjan-nylands-194300367.html |language=en |title=Inside Norway Goalkeeper Ørjan Nyland's Early Life: Wife, Children, Parents, Siblings & Family Background |work=yahoo sports |access-date=24 јули 2026}}</ref> мал град во истоимената општина во [[Норвешка]]. Како дете тој тренирал [[ракомет]], [[алпско скијање]] и [[фудбал]].<ref name="nernett">{{cite web |url=http://www.nernett.no/?do=article&id=19568 |language=no |title=Valgte bort hjelm og ski for hansker og ball |work=nernett.no |first=Eivind |last=Tveter |date=27 September 2012 |access-date=29 November 2012}}</ref> Неговиот татко, Јостеин, исто така, бил фудбалер и играл на позицијата голман.<ref name="family"/> Тој има и помлад брат, Сандер, кој моментално работи како асистент тренер во норвешкиот клуб [[ФК Сарпсборг 08|Сарпсборг 08]].<ref name="family"/> Ниланд ја оженил својата сопруга Тине во 2019 година, со која имаат две деца Оливер и Јонах.<ref name="family"/> ==Технички карактеристики== Голман, кој има добри инстинкти и рефлекси.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Mondiali/06-07-2026/nyland-portiere-norvegia-brasile.shtml|title=Sciatore mancato, una vita da riserva, senza contratto... e ora Nyland butta fuori il Brasile|access-date=2026-07-13}}</ref> ==Клупска кариера== ===Почетоци и Хед=== Нилда ја започнал фудбалската кариера во локалниот клуб Волда, во својот роден град, пред да се приклучи на [[ФК Хед|Хед]] во 2007 година.<ref name="FANtalent">{{cite web |url=http://www.fotball.no/Landslag_og_toppfotball/spillerutvikling/2012/Orjan-Nyland-manedens-talent-for-oktober/ |language=no |title=Ørjan Nyland månedens talent |work=fotball.no |publisher=Football Association of Norway |first=Mari Waagard |last=Thomassen |date=13 November 2012 |access-date=29 November 2012}}</ref> Тој не настапил ниту еднаш во својата прва година во клубот поради конкуренцијата од [[Ким Дејноф]] и Вебјерн Скејде. Дејноф го напуштил Хед по завршувањето на сезоната 2007 и во следните две сезони, Ниланд бил втор избор зад Скејде пред да стане прв избор во текот на сезоната 2010.<ref name="regionavisa">{{cite news |url=http://regionavisa.org/static/bibliotek/regionavisa_6caf3458d4e736c.pdf |language=no |title=Multi-kunstnar |newspaper=Regionavisa |page=2 |first=Hugo |last=Antonsen |date=30 March 2011 |access-date=12 December 2012 }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ниланд бил еден од најталентираните голмани во Норвешка и тренирал со [[Розенборг БК|Розенборг]] во два наврати во 2007 година,<ref>{{cite news |url=http://fotball.aftenposten.no/eliteserien/article94476.ece |language=no |title=Ørjans drømmeuke |publisher=Adresseavisa |first=Anders |last=Ruud |date=12 November 2007 |access-date=29 November 2012 |archive-date=13 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071113093346/http://fotball.aftenposten.no/eliteserien/article94476.ece |url-status=dead }}</ref> англискиот клуб [[ФК Евертон|Евертон]] во декември 2008 година<ref>{{cite news |url=http://fotball.aftenposten.no/england/article124380.ece |language=no |title=Hødd-keeper trener med Everton |publisher=Adresseavisa |first=Line Lauvsnes |last=Oddekalv |date=10 December 2008 |access-date=29 November 2012 |archive-date=11 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081211213108/http://fotball.aftenposten.no/england/article124380.ece |url-status=dead }}</ref> и [[ФК Молде|Молде]] во ноември 2011 година.<ref>{{cite news |url=http://fotball.rbnett.no/eliteserien/article215674.ece |language=no |title=VIF-talent trener med Molde |publisher=Romsdals Budstikke |first=Trond |last=Hustad |date=25 November 2011 |access-date=12 December 2012 |archive-date=7 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141207084542/http://fotball.rbnett.no/eliteserien/article215674.ece |url-status=dead }}</ref> Во декември 2011 година, Ниланд бил еден од шестте млади голмани избрани за проектот на поранешниот норвешки голман [[Фроде Гродос]] наречен „Утрешниот националниот голман 2014“ инициран од [[Фудбалски сојуз на Норвешка|Фудбалската асоцијација на Норвешка]], каде што целта била да се развие следниот голман на репрезентацијата.<ref>{{cite news |url=http://www.vg.no/sport/fotball/norsk/landslaget/artikkel.php?artid=10032231 |language=no |title=NFF lanserer keeperprosjekt |agency=Norwegian News Agency |publisher=Verdens Gang |date=6 December 2011 |access-date=29 November 2012}}</ref> Пред почетокот на сезоната 2012, [[ФК Тромсо|Тромсо]] сакал да го потпише Ниланд како резерва за [[Маркус Салман]], но не можел да си дозволи да плати колку што барале Хед за голманот, кој имал уште една година од договорот.<ref>{{cite news |url=http://fotball.itromso.no/eliteserien/article259423.ece |language=no |title=Tromsø ville kjøpe Hødds keeperhelt |publisher=iTromsø |first=Øyvind |last=Sivertsen |date=29 November 2012 |access-date=12 December 2012 |archive-date=6 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141206072034/http://fotball.itromso.no/eliteserien/article259423.ece |url-status=dead }}</ref> Така, Ниланд останал во Хед и бил еден од најдобрите играчи на клубот во текот на сезоната 2012,<ref>{{cite news |url=http://www.nrk.no/sport/fotball/ekspertene-ser-pa-cupfinalelagene-1.8410393 |language=no |title=Her er spillerne ekspertene tror blir avgjørende i finalen |publisher=NRK |date=25 November 2012 |access-date=12 December 2012}}</ref> освојувајќи ја наградата за талент на месецот октомври, награда што им се доделува на извонредни млади норвешки фудбалери секој месец.<ref name="FANtalent"/> Во [[Фудбалски куп на Норвешка 2012#Финале|финалето на Купот на Норвешка 2012]], Ниланд имал неколку одлични одбрани што донеле победа за неговиот тим, а самиот тој бил прогласен за играч на натпреварот. Ниланд, исто така, го одбранил пеналот на [[Реми Јохансен]] за да може Хед да победи со 4–2 на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]] против Тромсо и ја освои својата прва титула во Купот на Норвешка.<ref>{{cite news |url=http://www.tv2.no/sport/fotball/hoedd-med-cupbombe-etter-straffedrama-3932838.html |language=no |title=Hødd med cupbombe etter straffedrama |publisher=TV 2 |first=Dag Slinning |last=Aarsæther |date=25 November 2012 |access-date=29 November 2012}}</ref> По сезоната, Ниланд станал слободен агент. Два клуба од [[Елитсериен]], [[ИК Старт|Старт]] и [[ФК Согндал|Согндал]], сакале да го потпишат Ниланд и јавно му ветија на Ниланд дека ќе биде нивен прв голман доколку тој потпише. [[Ларс Ивар Молдскред]], како советник на Ниланд, го советувал да потпише за Старт,<ref>{{cite news |url=http://www.nettavisen.no/sport/fotball/article3521025.ece |language=no |title=Tippeligaklubber lover Nyland fast plass |publisher=Nettavisen |first=Egil |last=Sande |date=26 November 2012 |access-date=11 December 2012 |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129050306/http://www.nettavisen.no/sport/fotball/article3521025.ece |url-status=dead }}</ref> но наместо тоа, тој потпишал за бранителот на титулата во Норвешка, [[ФК Молде|Молде]], каде што се борел за место со [[Еспен Буге Петерсен]] и [[Оле Седерберг]].<ref>{{cite news |url=http://www.dagbladet.no/2012/11/29/sport/fotball/tippeligaen/molde/orjan_haskjold_nyland/24601916/ |language=no |title=Hødds keeperhelt klar for Molde |work=Dagbladet |first=Mads Gudim |last=Burheim |date=29 November 2012 |access-date=11 December 2012}}</ref> ===Молде=== [[Податотека:Orjan Nyland Zarya-Molde.jpg|thumb|280px|left|Ниланд во времето кога играл за [[ФК Молде|Молде]]]] Ниланд го направил своето деби за првиот тим за Молде во победата од 5–0 против нисколигашот Елнесваген и Омегн во првото коло на [[Фудбалски куп на Норвешка 2013|Купот на Норвешка 2013]].<ref>{{cite news |url=http://fotball.rbnett.no/nm/article276606.ece |language=no |title=Cup-helten på vei til Ullevaal igjen |publisher=Romsdals Budstikke |first=Knut Dørum |last=Lillebakk |author-link=Knut Dørum Lillebakk |date=17 April 2013 |access-date=18 April 2013 |archive-date=20 April 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130420091654/http://fotball.rbnett.no/nm/article276606.ece |url-status=dead }}</ref> Ниланд, исто така, играл во второто коло против [[ФК Бјасен|Бјасен]], пред да го направи своето деби во [[Елитсериен]] во ремито 1-1 против [[ИК Старт|Старт]] на 6 мај 2013 година. Откако Буге Петерсен се повредил, Ниланд наскоро станал прв избор на голманската позиција во клубот.<ref>{{cite news |url=http://www.nrk.no/sport/cupfinalehelten-har-kjempa-seg-inn-1.11023461 |language=no |title=Cupfinalehelten har kjempa seg til startplass |publisher=NRK |first1=Hans-Olav |last1=Rise |first2=Rune |last2=Hustad |date=12 May 2013 |access-date=19 November 2013}}</ref> и го одиграл секој натпревар во првенството до 17-тото коло кога менаџерот, [[Оле Гунар Солшер]], решил да го одмори.<ref>{{cite news |url=http://www.nettavisen.no/sport/fotball/article3656843.ece |language=no |title=Solskjær vil forlenge med Nyland |newspaper=Nettavisen |first=Egil |last=Sande |date=31 July 2013 |access-date=20 November 2013}}</ref> Тој потпишал нов договор со Молде во септември 2013 година, обврзувајќи се со клубот до летото 2018 година.<ref>{{cite news |url=http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/Nyland-skrev-femarskontrakt-394723_1.snd |language=no |title=Nyland skrev femårskontrakt |newspaper=Romsdals Budstikke |first=Trond |last=Hustad |date=25 September 2013 |access-date=20 November 2013 |archive-date=10 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610200719/http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/Nyland-skrev-femarskontrakt-394723_1.snd |url-status=dead }}</ref> Ниланд пропуштил неколку натпревари во октомври поради повреда,<ref>{{cite news |url=http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/--Sesongen-har-ikke-vart-slik-jeg-hapet-396712_1.snd |language=no |title=– Sesongen har ikke vært slik jeg håpet |newspaper=Romsdals Budstikke |first=Lars Andreas |last=Vestad |date=6 October 2013 |access-date=20 November 2013 |archive-date=10 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610220057/http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/--Sesongen-har-ikke-vart-slik-jeg-hapet-396712_1.snd |url-status=dead }}</ref> но се вратил кога Молде се сретнал со Розенборг на 26 октомври 2013 година.<ref>{{cite news |url=http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/Nyland-tilbake-mot-RBK-399801_1.snd |language=no |title=Nyland tilbake mot RBK |newspaper=Romsdals Budstikke |first=Lars Andreas |last=Vestad |date=26 October 2013 |access-date=20 November 2013 |archive-date=10 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610201708/http://www.rbnett.no/100Sport/fotball/eliteserien/Nyland-tilbake-mot-RBK-399801_1.snd |url-status=dead }}</ref> Тој одиграл вкупно 20 натпревари во првенството во текот на сезоната 2013, која Молде ја завршил на 6-то место. Во следната сезона, Ниланд бил стартен голман на Молде под водството на новиот тренер [[Тор Оле Скулеруд]], кој ја освоил титулата во [[Елитсериен 2014|норвешкото првенство]],<ref>{{cite web|url=https://www.dagbladet.no/sport/molde-er-seriemester-2014/60962232 |title=– Vi skal ta cupen og Moldes poengrekord |website=www.tv2.no |publisher=[[TV2 (Norway)|TV2]]|language=no|date=24 September 2016|access-date=5 December 2019}}</ref> придонесувајќи за успехот со 28 настапи и 12 суви мрежи (најмногу од сите голмани во лигата).<ref>{{cite web|url=https://fbref.com/en/comps/28/2014/keepers/2014-Eliteserien-Stats|title=2014 Tippeligaen Goalkeeper Stats|publisher=fbref|date=|access-date=28 јули 2026}}</ref> Покрај тоа, тој бил и [[капитен]] на тимот во многу натпревари во текот на сезоната,<ref>{{cite web|url=https://www.fvn.no/sport/start/i/ngzbjB/nyland-skulle-avgjort-i-foerste-omgang|title=Nyland: - Skulle avgjort i første omgang|publisher=fvn.no|language=no|date=3 август 2014|access-date=28 јули 2026}}</ref> кога главниот капитен на тимот [[Даниел Берг Хестад]] не бил на теренот. На крајот од сезоната, тој бил прогласен за голман на сезоната во норвешкото првенство. Исто така, тој го започнал како капитен и го одиграл целиот натпревар во [[Фудбалски куп на Норвешка 2014#Финале|финалето на Купот на Норвешка 2014]], во кое Молде го победил [[Одс БК|Одс]] со 0-2, за комплетирањето на [[Двојна круна (фудбал)|двојната круна]].<ref>{{cite web|url=https://www.fotball.no/turneringer/nm-menn/2024/molde-cuphistorie/|title=Moldes cuphistorie|publisher=fotball.no|language=no|date=13 мај 2026|access-date=28 јули 2026}}</ref> Ниланд бил стартер и во неговата последна сезона во Молде, започнувајќи во 13 од 14 првенствени натпревари (повеќето од нив како капитен) и во два натпревари од [[Фудбалски куп на Норвешка 2015|Купот на Норвешка]], пред да го напушти клубот во летото 2015 година за својата прва авантура во странство. Во еден од неговите последни натпревари за Молде, на 5 јуни 2015 против Тромсо, Ниланд направил прекршок за пенал но истиот не бил реализиран бидејќи тој потоа го одбранил ударот на [[Зденек Ондрашек]]. ===Инголштат=== [[Податотека:Nyland, Ørjan Ingolstadt 17-18 (2) WP.jpg|thumb|200px|Ниланд со [[ФК Инголштат 04|Инголштат]] во 2017]] На 1 јули 2015 година, Ниланд потпиша четиригодишен договор со новопромовираниот клуб во германската [[Прва Бундеслига (фудбал)|Прва Бундеслига]], [[ФК Инголштат 04|Инголштат]] за неоткриена сума.<ref>{{cite web | url=https://www.fcingolstadt.de/oerjan-nyland-wechselt-nach-ingolstadt/ | title=ÖRJAN NYLAND WECHSELT NACH INGOLSTADT | website=fcingolstadt.de| publisher=FC Ingolstadt 04 | date=1 July 2015 | access-date=1 July 2015 | language=de }}</ref> Своето деби во Бундеслигата го имал во поразот од 0–4 на домашен терен против [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]] на 23 август 2015 година. Во најголемиот дел од неговата прва сезона во Инголштат, Ниланд бил втор избор на голманската позиција зад австрискиот ветеран [[Рамазан Езџан]]. Сепак, тој добил шанса во последните неколку натпревари од сезоната и се истакнал со одбранет на пенал на [[Андреј Крамариќ]] во натпреварот против {{Fb team (N) Hoffenheim}} во 32-рото коло од Бундеслигата. Првата сезона во клубот ја завшрил со вкупно 7 настапи (6 во првенството и 1 во купот). Следната сезона, Ниланд ја започнал како прв голман на Инголштат, но по серијата лоши резултати на клубот дошло до тренерска промена која ќе го засегне и него; откако [[Маркус Каучински]] бил отпуштен и заменет со [[Мајк Валпургис]], новиот тренер во потрага по промени извршил една таква и на голманската позиција каде данецот [[Мартин Хансен (фудбалер)|Мартин Хансен]] го заземал место на Ниланд. До крајот на сезоната, тој само повремено добивал можност за игра, завршувајќи ја сезоната со 13 настапи и со испаѓање со клубот во [[Втора Бундеслига]]. Конечно, дури тогаш Ниланд ја дочекал својата шанса регуларно во континуитет да застане на голот на Инголштат, бранејќи на 30 натпревари на клубот во [[Втора Бундеслига 2017-2018]] и забележувајќи 10 суви мрежи. ===Астон Вила=== На 7 август 2018 година, Ниланд потпишал тригодишен договор со англискиот клуб [[ФК Астон Вила|Астон Вила]].<ref>{{cite web | url=https://www.avfc.co.uk/News/2018/08/07/orjan-nyland-joins-aston-villa | title=Breaking news: Aston Villa sign Orjan Nyland | publisher=Aston Villa F.C.| date=7 August 2018 | access-date=1 July 2015 | language=English }}</ref> Тој бил стандаден во [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип 2018-2019|првиот дел од сезоната во Чемпионшпип]], бранејќи во 23 натпревари, пред да претрпи [[Руптура на Ахиловата тетива|руптура на ахиловата тетива]], поради што го пропуштил остатокот од сезона во која Астон Вила успеала да избори промоција во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]]. Следната сезона, во Астон Вила дошле искусни голмани како [[Том Хитон]] и [[Пепе Реина]], со што настапите на Ниланд станале ограничени. Тој забележал само 12 настапи во сезоната 2019-2020, но играл во финалето на [[Лига куп на Англија 2019-2020|Лига купот]] во кое Астон Вила била поразена од [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]] со 1-2. На 18 јуни 2020 година, бил вмешан во контроверзност кога се чинело дека влегол со топката во голот преминувајќи ја гол-линијата, откако по фаќањето на топката по слободниот удар изведен од [[Оливер Норвуд]] тој исто така се судрил со еден од своите соиграчи. Поради мешање во технологијата на гол-линијата, играта била оставена да продолжи и на [[ФК Шефилд Јунајтед|Шефилд Јунајтед]] му бил одземен гол.<ref>{{Cite web|date=2020-06-17|title=Has goal-line technology dropped a huge clanger in Villa vs Sheffield United match?|url=https://talksport.com/football/718419/sheffield-united-goal-not-awarded-orjan-nyland-ball-over-line/|access-date=2020-06-19|website=talkSPORT}}</ref> Во летото 2020 година, Астон Вила го довела [[Емилијано Мартинес]] од [[ФК Арсенал|Арсенал]], по што Ниланд бил поврзуван со заминување од [[Вила Парк]].<ref>{{Cite news|last=Preece|first=Ashley|date=5 October 2020|title='Let's go' - The Aston Villa players heading for the exit door as transfer deadline looms|work=Birmingham Mail|url=https://www.birminghammail.co.uk/sport/football/transfer-news/aston-villa-transfer-deadline-day-19055426|access-date=5 October 2020}}</ref> Тој имал само еден настап во сезоната 2020–2021, пред си замине откако двете страни се согласиле за раскинување на договорот на 5 октомври 2020 година.<ref>{{Cite web|date=5 October 2020|title=Villa announce Nyland departure|url=https://www.avfc.co.uk/news/2020/october/Villa-announce-Nyland-departure/|access-date=5 October 2020|website=Aston Villa Official Site}}</ref> ===Норич Сити и Борнмут=== На 1 февуари 2021, Ниланд потпишал договор со [[ФК Норич Сити|Норич Сити]] до крајот на сезоната 2020–2021.<ref>{{cite web | url=https://www.canaries.co.uk/News/2021/february/city-complete-nyland-deal/ | title=City complete Nyland deal | publisher=Norwich City F.C. | date=1 February 2021 | access-date=1 February 2021}}</ref> На 26 јуни 2021, без да направи ниту еден настап за клубот, тој објавил дека заминува од Норич Сити.<ref>{{cite news| url= https://www.pinkun.com/sport/norwich-city/canaries-norway-international-orjan-nyland-exit-confirmed-8082586| title=City confirm Nyland exit| work=[[The Pink'un]]| date=23 June 2021| accessdate=23 June 2021}}</ref> Ниланд како слободен играч потпишал за [[АФК Борнмут|Борнмут]] на 17 август 2021 година.<ref>{{cite web |title=Cherries Sign 'Keeper Nyland |url=https://www.afcb.co.uk/news/first-team/cherries-sign-keeper-nyland/ |publisher=AFC Bournemouth |access-date=17 August 2021}}</ref> Една недела подоцна, тој го имаше своето деби за клубот во второто коло од [[Лига куп на Англија 2021–2022|Лига купот 2021-2022]] против поранешниот клуб Норич Сити, во кој примил шест гола во поразот на ''„црешите“'' со 6–0.<ref>{{Cite news|title=Norwich hit Bournemouth for six in cup|work=BBC Sport|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/58239592|access-date=2021-08-24}}</ref> На 31 јануари 2022 година, Борнмут и Ниланд се согласиле да го раскинат неговиот договор, но тој останал во клубот за да тренира по закрепнувањето од повредата. ===Рединг и РБ Лајпциг=== На 10 март 2022 година, Ниланд потпишал краткорочен договор со [[ФК Рединг|Рединг]] до крајот на [[ФК Рединг сезона 2021–2022|сезоната 2021–2022]].<ref>{{cite web |title=ØRJAN NYLAND SIGNS SHORT-TERM DEAL WITH THE ROYALS |url=https://www.readingfc.co.uk/news/2022/march/10/-rjan-nyland-signs-short-term-deal-with-the-royals/ |website=readingfc.co.uk |publisher=Reading |access-date=10 March 2022 |date=10 March 2022}}</ref> Дебитирал на 15 март 2022, во натпреварот против својот доскорашен клуб Борнмут кој завршил 1-1. Откако направил 10 настапи за клубот, на 20 мај 2022 година, Рединг потврдил дека Ниланд ќе го напушти клубот по истекот на неговиот договор.<ref>{{cite web |title=CONTRACTS OFFERED AND ACADEMY TALENT GIVEN DEALS |url=https://www.readingfc.co.uk/news/2022/may/20/contracts-offered-and-academy-talent-given-deals/ |website=readingfc.co.uk |publisher=Reading F.C. |access-date=20 May 2022 |date=20 May 2022}}</ref> На 9 октомври 2022 година, после четири години во Англија, Ниланд се вратил во Германија каде му се приклучил на [[РБ Лајпциг]] потпишувајќи договор до јуни 2023 година. Ангажиран како замена за привремено повредените [[Петер Гулачи]] и [[Јанис Бласвих]], Ниланд дебитирал за клубот на 29 октомври 2022, во победата на домашен терен со 2-0 над [[ФК Бајер Леверкузен|Бајер Леверкузен]]. Неговиот следен настап бил на 1 февруари 2023, во победата со 3-1 над Хофенхајм во [[Фудбалски куп на Германија 2022-2023|Купот на Германија]]. Конечно, својот последен натпревар за РБ Лајпциг го имал во последното коло од [[Прва Бундеслига 2022-2023|Бундеслигата]] на 27 мај против [[ФК Шалке 04|Шалке 04]], асистирајќи во последните секунди за голот на [[Кристофер Нкунку]] со кој францускиот напаѓач станал најдобар стрелец во лигата. ===Севиља=== На 20 август 2023 година, Ниланд со слободен трансфер се приклучил на шпанската екипа [[ФК Севиља|Севиља]].<ref>{{Cite web|url=https://sevillafc.es/actualidad/noticias/fichaje-nyland-2023|title=EL INTERNACIONAL NORUEGO ÖRJAN NYLAND, REFUERZO PARA LA PORTERÍA SEVILLISTA|language=es|access-date=2023-08-21}}</ref> Соето деби го имал на 23 септември, против [[ФК Осасуна|Осасуна]], забележувајќи чиста мрежа во ремито без голови (0-0).<ref>{{cite web |url=https://sevillafc.es/en/actual/news/nyland-signs |title=ÖRJAN NYLAND SIGNS FOR THE CLUB |website=Sevilla FC |date=20 August 2023 |access-date=20 August 2023 |archive-date=20 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230820101321/https://sevillafc.es/en/actual/news/nyland-signs |url-status=dead }}</ref> Во првата сезона во Севиља, тој бил стартен голман на тимот, забележувајќи 24 настапи во [[Примера Дивисион (Шпанија) 2023-2024|првенството]], 2 во [[УЕФА Лига на шампиони 2023-2024|Лигата на шампионите]] и 2 во [[Фудбалски куп на Шпанија 2023-2024|Купот на Шпанија]]. Тој го задржал своето место во почетниот тим и во следната сезона играјќи 31 натпревар помеѓу првенството и купот; на 16 март 2025, во натпреварот против [[ФК Атлетик Билбао|Атлетик Билбао]] загубен на домашен терен со 0-1, Ниланд му одбранил пенал на [[Микел Весга]]. Неговата трета и последна сезона во Севиља, Ниланд ја започнал како стартер но кон крајот на септември го загубил местото во стартната постава од грчкиот голман [[Одисеас Влаходимос]]. До крајот на сезоната, тој бил втора опција и играл само во натпревари од Купот на Шпанија. Сепак, во последното коло од првенството против {{Fb team (N) Celta Vigo}}, Ниланд добил шанса да го одигра својот последен натпревар во дресот на Севиља, започнувајќи и играјќи ги сите 90 минути во поразот со 1-0. Тој го напуштил клубот по истекот на неговиот договор во јуни 2026.<ref>{{cite web |last1=Rubio |first1=Alberto |title=Nyland, de salir del Sevilla por la puerta de atrás a tumbar a Brasil: "Me alegro por lo mal que lo ha pasado" |url=https://www.marca.com/futbol/mundial/2026/07/06/nyland-salir-sevilla-puerta-atras-tumbar-brasil-me-alegro-mal-pasado.html |website=Marca |publisher=Marca |access-date=6 July 2026 |date=5 July 2026|language=es}}</ref><ref>{{cite web |title=EL SEVILLA FC AGRADECE SU ETAPA EN EL CLUB A LOS SIETE JUGADORES QUE FINALIZAN SUS CONTRATOS |url=https://sevillafc.es/actualidad/noticias/agradecimiento-jugadores-finalizan-contrato-2026 |website=Sevilla FC |publisher=Sevilla FC |access-date=6 July 2026 |date=1 July 2026|language=es}}</ref> ==Титули== ===Клупски=== ;Хед *'''[[Фудбалски куп на Норвешка|Куп на Норвешка]]''' : 1 : 2012 ;Молде *'''[[Елитсериен|Норвешко првенство]]''' : 1 : 2014 *'''[[Фудбалски куп на Норвешка|Куп на Норвешка]]''' : 2 : 2013, 2014 ;РБ Лајпциг *'''[[Фудбалски куп на Германија|Куп на Германија]]''' : 1 : 2022-2023 ===Индивидуални=== *Тим на првенството на Европското првенство за играчи под 21 година: [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 2013#Тим на турнирот|2013]]<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/under21/news/0283-1876f534fb25-e069a027749d-1000--2023-under-21-euro-team-of-the-tournament/ |title=2023 Under-21 EURO Team of the Tournament |date=11 July 2023 |publisher=Union of European Football Associations |access-date=28 June 2024}}</ref> *[[Награда Книксен|Голман на годината во Елитсериен]]: 2014, 2015<ref>{{cite news |url=https://www.nrk.no/sport/fotball/gullballen-til-stefan-johansen-1.12036237 |language=no |title=Stefan Johansen ble Gullballen-vinner |website=nrk.no |publisher=[[NRK]] |date=10 November 2014 |access-date=13 February 2020}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.h-avis.no/sport/fotball/flere-lokale-gullballer/s/5-62-137253 |language=no |title=Flere lokale gullballer |website=h-avis.no |publisher=[[Haugesunds Avis]] |date=8 November 2015 |access-date=13 February 2020}}</ref> *[[Одбрана на месецот во Примера Дивисион (Шпанија)|Одбрана на месецот во Примера Дивисион]]: Април 2025<ref name="SOTM2504">{{cite news |date=25 April 2025 |title=Ørjan Nyland, LaLiga EA Sports Best Save of the Month for April |url=https://www.laliga.com/en-GB/news/orjan-nyland-laliga-ea-sports-best-save-of-the-month-for-april |publisher=La Liga |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250425140120/https://www.laliga.com/en-GB/news/orjan-nyland-laliga-ea-sports-best-save-of-the-month-for-april |archive-date=25 April 2025 |access-date=25 April 2025}}</ref><ref name="SOTM2504V">{{cite tweet |author=La Liga |user=LaLigaEN |number=1915752656963854423 |date=25 April 2025 |title=What A Stop! 🧤<br>@SevillaFC_ENG keeper, @OrjanHNyland1 wins #LaLigaEASports Save of the Month for April! |access-date=25 April 2025}}</ref> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Норвешка |image3=Flag of Norway.svg }} {{Ризница-врска|Ørjan Nyland}} *[https://www.soccerway.com/player/nyland-orjan/UJ9btoDi/ Ерјан Ниланд на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/orjan-nyland/profil/spieler/73517 Ерјан Ниланд на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/193610/%C3%B8rjan-nyland Ерјан Ниланд на espn] *[https://www.whoscored.com/players/39187/show/%C3%B8rjan-nyland Ерјан Ниланд на whoscored] {{Состав на Норвешка на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ниланд, Ерјан}} [[Категорија:Норвешки фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Молде]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Инголштат]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Астон Вила]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Норич Сити]] [[Категорија:Фудбалери на АФК Борнмут]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Рединг]] [[Категорија:Фудбалери на РБ Лајпциг]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Севиља]] [[Категорија:Луѓе од Волда]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] f90a40tys1xvdaqzr4vb9k3jpas5vtm 0 1400205 5601449 5600934 2026-07-28T17:12:15Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601449 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Geranium_pusillum.jpeg |image_caption= |genus=Geranium |species=pusillum |authority=[[L.]], 1759 |synonyms_ref=<ref name="POWO">{{cite POWO |id=60444752-2 |title=''Geranium pusillum'' L. |access-date=26 September 2024}}</ref>|synonyms={{Collapsible list | {{Species list | Geranium baumgartenianum | Schur (1866) | Geranium circinatum | Kanitz (1863) | Geranium delicatulum | Ten. & Guss. (1836) | Geranium delicatulum | Ten. & Guss. (1836) | Geranium divaricatum var. tenuisectum | Sennen (1917) | Geranium dubium | Chaix (1786) | Geranium elatum | Picard (1887) | Geranium haussknechtii | Soó (1980) | Geranium humile | Cav. (1787) | Geranium hybridum | Hausskn. (1891) | Geranium malvifolium | Scop. (1771) | Geranium parviflorum | Curtis (1791) | Geranium parviflorum var. humile | (Cav.) Chevall. (1828) | Geranium pseudopusillum | Schur (1868) }} }}}} '''Ситноцветен здравец''' ({{langx|la|Geranium pusillum}}) — [[Едногодишно растение|едногодишно]] [[тревесто растение]] од [[Род (биологија)|родот]] ''[[Здравец (род)|здравец]]''.<ref name="BSBI07">{{BSBI 2007|accessdate=2014-10-17}}</ref><ref name="GEPU">{{PLANTS|id=GEPU2|taxon=Geranium pusillum}}</ref> ==Опис== === Општи одлики и стебло === Ситноцветниот здравец е [[едногодишно растение]] со висина од 10 до 30 см, кое развива повеќе стебла кои излегуваат непосредно од основата. [[Стебло|Стеблото]] е покриено со надолжни ребра и густи, куси и расперени влакна. Во горниот дел на стеблото, како и во областа околу [[Соцветие|соцветието]], покрај обичните, се појавуваат и специфични жлездести влакна.<ref name=FM>{{наведена книга |title=ФЛОРА НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА, Том I, свеска 6 |last=Мицевски |first=Кирил |authorlink=Кирил Мицевски |author= |year=2005 |publisher= [[МАНУ]]|location=Скопје |isbn=9989-101-46-9 (св. 6)|page=1503-1504|pages=1433-1715 |url= |accessdate=27 јули 2026}}</ref> === Листови === [[Лист|Листовите]] имаат тркалезен или тркалезно-бубреговиден облик и се покриени со расперени влакна од двете страни. Тие се речиси до три четвртини (3/4) пересто-насечени на 5 од 7 (поретко 9) долгнавесто-обратно-јајцевидни делови, кои на самиот врв завршуваат со 3 тапи сегменти. Постои разлика во [[Лисна дршка|лисните дршки]] во зависност од нивната позиција:<ref name=FM/> * '''Базалните (приземните) листови''' имаат дршки кои се неколку пати подолги од самата [[Лиска (лист)|лиска]] (ламина). * '''Стеблените листови''' имаат дршки кои се пократки од лиската. * '''Најгорните листови''' се речиси приседнати (без дршка). Лисните дршки се густо покриени со куси влакненца, а [[прилисник|прилисниците]] се ланцетни, со бледозеленикава боја и долги влакна по рабовите.<ref name=FM/> === Соцветие и цвет === [[Цвет|Цветовите]] се распоредени во двојки (по 2 заедно). [[Цветна дршка|Цветните дршки]] и главната дршка на соцветието се многу куси, со должина која приближно одговара на наспрамниот лист. Како што се развива плодот, овие дршки постепено стануваат подолги. На границата помеѓу дршките се наоѓаат 4 мали, црвеникаво-светлокафеави ланцетни [[Прицветник|прицветници]] (брактеи). Цветните дршки се густо покриени со куси прости и куси жлездести влакна.<ref name=FM/> === Чашка и венче === [[Чашка (ботаника)|Чашката]] на цветот е многу мала, но по прецветувањето малку се зголемува. [[Чашкино ливче|Чашкините ливчиња]] имаат јајцевидно-елиптичен облик, должина од околу 3 мм и се кусо заострени на врвот. Тие имаат зелена боја со незабележливи жили и се покриени со густи, куси, расперени прости влакна и куси жлездести влакна, додека по нивните краишта се забележуваат и ретки долги влакна. Венчето е со светловиолетова, а поретко со розова боја. [[Венечно ливче|Венечните ливчиња]] можат да бидат пократки или малку подолги од чашката. Тие се всечени на врвот, а нивната основа е влакнеста од двете страни по работ.<ref name=FM/> === Прашници и плод === [[Прашник|Прашниците]] имаат должина колку и чашката на цветот. Внатрешните [[Прашников конец|прашникови конци]] (филаменти) се силно проширени кон својата основа, додека надворешните прашници обично се неразвиени и немаат [[прашница|прашници]] (антери). Плодните делови се покриени со многу густи и прилегнати влакна. Клунестиот дел на плодот има полурасперени четинести влакна и поретки жлездести влакна. Семките се кафеави и имаат мазна површина.<ref name=FM/> == Живеалиште == Ситноцветниот здравец најчесто успева и се среќава на тревести места, во камењари, како и покрај патишта.<ref name=FM/> == Распространетост == Подрачја на природна распространетост на видот се:<ref>[https://github.com/tdwg/wgsrpd/blob/master/109-488-1-ED/2nd%20Edition/TDWG_geo2.pdf {{aut|Brummitt, R.K.}} 2001. TDWG – World Geographical Scheme for Recording Plant Distributions, 2^nd Edition]</ref> *Европа **Северна Европа ***Данска, Финска, Велика Британија, Ирска, Норвешка, Шведска **Средна Европа ***Австрија, Белгија, Чехословачка, Германија, Унгарија, Полска, Швајцарија **Југозападна Европа ***Корзика, Франција, Португалија, Сардинија, Шпанија **Југоисточна Европа ***Албанија, Бугарија, Романија, Сицилија, Европска Турција, Југославија **Источна Европа ***Белорусија, Балтички Држави, Крим, Украина, Средноевропска Русија, Истопчноевропска Русија, Северноевропска Русија, Јужноевропска Русија, Севернозападна Европска Русија. *Африка **Северна Африка ***Алжир, Мароко *Азија **Средна Азија ***Казахстан, Киргистан, Туркменистан, Таџикистан, Узбекистан **Кавказ ***Закавказје, Северен Кавказ **Западна Азија ***Авганистан, Кипар, Иран, Ирак, Либан-Сирија, Турција **Индиски Потконтинент *** Индија, Пакистан, Западни Хималаи ===Македонија=== Во [[Македонија]], овој вид е официјално забележан и познат во [[Жеденска Клисура]], како и во околината на [[Штип]].<ref name=FM/> == Поврзано == * [[Здравец (род)]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Geranium pusillum}} {{Викивидови-ред|Geranium pusillum}} * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?4416,4426,4435 Jepson Manual Treatment] * [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-taxon=Geranium+pusillum Photo gallery] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1759 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Здравец]] [[Категорија:Флора на Македонија]] jcodewlguv1a4uy1pbvp8zoquk0qcb0 0 1400210 5601436 5601077 2026-07-28T17:05:30Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601436 wikitext text/x-wiki {{speciesbox |image = Geraniaceae - Geranium columbinum-1.JPG |genus = Geranium |species = columbinum |authority = [[Carl Linnaeus|L.]] |synonyms = * ''Geranium malvaceum'' Burm.f., * ''Geranium gracile'' Schenk, * ''Geranium diffusum'' Picard * ''Geranium pallidum'' Salisb.<ref name=Tela>{{Cite web |url=http://www.tela-botanica.org/eflore/BDNFF/4.02/nn/29935/export/pdf |title=Tela Botanica |access-date=2011-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120329060900/http://www.tela-botanica.org/eflore/BDNFF/4.02/nn/29935/export/pdf |archive-date=2012-03-29 }}</ref> }} '''Гулабов здравец''' ({{langx|la|Geranium columbinum}})<ref name="BSBI07">{{BSBI 2007|accessdate=2014-10-17}}</ref><ref>{{PLANTS|id=GECO|taxon=Geranium columbinum}}</ref> — [[Едногодишно растение|едногодишно]] [[тревесто растение]] од семејството [[Здравци|здраци]]. [[Податотека:Geraniaceae_-_Geranium_columbinum-2.JPG|десно|мини|240x240пкс| Крупен план на цвет од гулабов здравец]] ==Опис== === Општи одлики и стебло === Гулабовиот здравец е [[едногодишно растение]] со висина од 10 до 70 см, кое од основата може да биде разгрането или неразгрането. [[Стебло|Стеблото]] е нежно, тенко и црвеникаво, покриено со прилегнати влакна кои се свртени надолу. Исти такви влакна се присутни и кај [[Лисна дршка|лисните дршки]], како и кај [[Цветна дршка|дршките]] на [[Цвет|цветовите]] и [[Соцветие|соцветијата]].<ref name=FM>{{наведена книга |title=ФЛОРА НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА, Том I, свеска 6 |last=Мицевски |first=Кирил |authorlink=Кирил Мицевски |author= |year=2005 |publisher= [[МАНУ]]|location=Скопје |isbn=9989-101-46-9 (св. 6)|page=1504-1505|pages=1433-1715 |url= |accessdate=27 јули 2026}}</ref> == Листови == [[Лист|Листовите]] се широки од 3 до 5 см, покриени со прилегнати влакна кои се насочени нагоре. Тие се речиси до самата основа насечени на 5 до 7 дела, кои обично се двојно-пересто насечени на линејни сегменти. Карактеристично за лисните дршки е следново:<ref name=FM/> * '''Базалните (приземните) листови''' имаат дршки кои се 2 до 4 пати подолги од самата [[Лиска (лист)|лиска]] (ламина). * '''Стеблените листови''' се поставени наспрамно, но и кај нив дршките се подолги од лиските. [[Прилисник|Прилисниците]] се ланцетни, со долг и постепено заострен врв. Тие се целокрајни или длабоко насечени на 2 дела, често имаат црвеникава боја и се покриени со ретки прилегнати влакна. === Соцветие и цвет === [[Соцветие|Соцветието]] на растението е дифузно. [[Цвет|Цветовите]] се распоредени по 2 заедно, сместени во пазувите на еден од двата наспрамни листа. [[Цветна дршка|Цветните дршки]] се многу долги (3 до 5 см), а дршката на самото соцветие е уште подолга и достигнува од 4 до 7 см. На границата помеѓу овие дршки се наоѓаат 4 линејни црвени [[Прицветник|прицветници]] (брактеи). По прецветувањето, дршката на цветот карактеристично се спушта надолу.<ref name=FM/> === Чашка и венче === [[Чашка (ботаника)|Чашката]] е со зелена боја. [[Чашкино ливче|Чашкините ливчиња]] имаат должина од 5 до 9 мм, јајцевидно-ланцетен облик, 3 изразени жили по површината и се покриени со прилегнати влакна. На самиот врв завршуваат со долг шиловиден продолжеток од 1,5 до 3 мм. Со развитокот на плодовите, чашката се зголемува до 9 мм, при што нејзините жили, прилегнатите влакна и широкиот ципест раб доаѓаат уште повеќе до израз. Венчето е со розе-виолетова боја. [[Венечно ливче|Венечните ливчиња]] се долги од 7 до 9 мм, имаат обратно-јајцевиден облик, плитко се всечени на врвот, а нивната основа е влакнеста од двете страни по работ.<ref name=FM/> === Прашници и плод === [[Прашник|Прашниците]] се помали од чашката на цветот. Плодните делови се голи или пак покриени со ретки прилегнати влакна. Семките имаат темнокафеава боја и карактеристична мрежеста структура по својата површина.<ref name=FM/> == Живеалиште == Гулабовиот здравец претпочита умерено суви, [[Варовник|варовнички]] [[Почва|почви]] богати со хранливи материи, во шуми, живи огради и покрај патишта, на [[надморска височина]] до 1200 м.<ref name=FM/> == Распространетост == Ова растение е присутно низ цела Европа, Западна Азија и Северна Африка. Исто така е воведено во Северна Америка. Подрачја на природна распространетост на видот се:<ref>[https://github.com/tdwg/wgsrpd/blob/master/109-488-1-ED/2nd%20Edition/TDWG_geo2.pdf {{aut|Brummitt, R.K.}} 2001. TDWG – World Geographical Scheme for Recording Plant Distributions, 2^nd Edition]</ref> *Европа **Југоисточна Европа ***Албанија, Бугарија, Грција, Италија, Крим, Романија, Сицилија, Европска Турција, Украина, Југославија **Средна Европа ***Австрија, Белгија, Чехословачка, Германија, Унгарија, Холандија, Полска, Шведска, Швајцарија **Југозападна Европа ***Балеарски Острови, Корзика, Франција, Португалија, Сардинија, Шпанија **Источна Европа ***Балтички Држави, Данска, Средноевропска Русија, Источноевропска Русија, Финска, Јужноевропска Русија, Норвешка **Западна Европа ***Велика Британија, Ирска *Африка **Северна Африка ***Алжир, Мароко, Либија, Тунис *Азија **Средна Азија ***Кипар, Иран, Либија-Сирија, Северен Кавказ, Палестина, Закавказје, Турција ===Македонија=== Во [[Македонија]] растението е широко распространето и официјално забележано на следниве места:<ref name=FM/> [[Скопска Црна Гора]], планината [[Жеден]] и [[Жеденска Клисура]], Скопје ([[Катлановска Бања]], с. [[Петровец]]), Тетово (с. [[Рогачево]]), [[Таорска Клисура]], клисурата на реката [[Пчиња]] (с. [[Летевци]]), [[Куманово]] (с. [[Орашец]]), [[Кичево]] (изворот на реката [[Треска]] кај с. [[Извор (Кичевско)|Извор]]), планината [[Добра Вода]], планината [[Дешат]] (с. [[Битуше]]), [[Велес]] (с. [[Богомила]]), с. [[Градско]] ([[Солен Дол]]), [[Свети Николе]] ([[Богословец (планина)|Богословец]], над с. [[Делисинци]]), [[Кочани]] (с. [[Оризари (Кочанско)|Оризари]]), [[Пробиштип]] (Костомар) и на планината [[Галичица]]. == Галерија == <gallery> Податотека:Geranium_columbinum_20100522_a.jpg|алт=Plant of Geranium columbinum| Растение од ''Geranium columbinum'' Податотека:Geranium_columbinum_eF.jpg|алт=Plant of Geranium columbinum| Растение од ''Geranium columbinum'' Податотека:Geranium_columbinum_20100522_b.jpg|алт=Flower of Geranium columbinum| Цвет од ''Geranium columbinum'' Податотека:Geraniaceae_-_Geranium_columbinum-3.JPG|алт=Close-up of a flower of Geranium columbinum| Крупен план на цвет од ''Geranium columbinum'' Податотека:Geraniaceae_-_Geranium_columbinum.JPG|алт=Leaves of Geranium columbinum| Листови од ''Geranium columbinum'' </gallery> == Поврзано == * [[Здравец (род)]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Geranium columbinum}} {{Викивидови-ред|Geranium columbinum}} * [https://www.biolib.cz/en/taxon/id3570/ Biolib] * [http://luirig.altervista.org/flora/taxa/index1.php?scientific-name=geranium+columbinum Geranium columbinum] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Здравец]] [[Категорија:Флора на Македонија]] i4fe1t7fow7e4k1gqj4lnc02yl47uzz 0 1400217 5601453 5601225 2026-07-28T17:14:39Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5601453 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=Geranium February 2008-1.jpg |genus=Geranium|species=dissectum |authority=[[Карл Линеј|L.]]|synonyms=''Geranium laxum'' }} '''Расеченолистен здравец''' ({{langx|la|Geranium dissectum}})<ref name="BSBI07">{{BSBI 2007|access-date=2014-10-17}}</ref> — растителен [[Вид (биологија)|вид]] од [[Род (биологија)|родот]] ''[[Здравец (род)|здравец]]''. По потекло е од [[Европа]]. Може да се најде и на други континенти, во некои случаи како воведен вид. Може да се најде во Северна Америка. Се вели дека екстрактите од расеченолистен здравец ја подобруваат стапката на ртење на семето од коноп. [[Податотека:(MHNT)_Geranium_dissectum_-_Mature_fruits.jpg|лево|мини| Плодови ''од расеченолистен здравец'', еден неиспуштен, од кои два ги испуштиле своите [[Толчник (ботаника)|толчници]] со исфрлање на семето додека боцките се сушат, се собираат и еластично се одвојуваат.]] [[Податотека:גרניון_גזור.jpg|лево|мини| Листовите се длабоко расечени]] ==Опис== === Општи одлики и стебло === Расеченолисниот здравец е [[едногодишно растение]] со висина од 10 до 50 см, кое развива повеќе стебла кои излегуваат непосредно од основата. [[Стебло|Стеблото]] е аглесто, покриено со полурасперени влакна кои се свртени надолу. Во горниот дел на стеблото, како и во областа околу [[Соцветие|соцветието]], се појавуваат и специфични жлездести влакна.<ref name=FM>{{наведена книга |title=ФЛОРА НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА, Том I, свеска 6 |last=Мицевски |first=Кирил |authorlink=Кирил Мицевски |author= |year=2005 |publisher= [[МАНУ]]|location=Скопје |isbn=9989-101-46-9 (св. 6)|page=1503-1504|pages=1433-1715 |url= |accessdate=27 јули 2026}}</ref> == Листови == [[Лист|Листовите]] имаат тркалезен или тркалезно-бубреговиден облик и достигнуваат од 2 до 5 см во [[пречник]]. Тие се пересто-насечени речиси до самата основа на 5 до 7 дела, кои пак од своја страна се еднаш до двапати пересто-насечени на линејни сегменти. Постои разлика во влакнавоста и [[Лисна дршка|лисните дршки]]:<ref name=FM/> * '''Горна страна''' - речиси гола или со ретки полурасперени влакна свртени нагоре. * '''Долна страна:''' - покриена со многу погусти влакна. * '''Базалните (приземните) и долните стеблени листови''' имаат дршки кои се 2 до 3 пати подолги од самата [[Лиска (лист)|лиска]](ламина). * '''Погорните листови''' имаат дршки кои се пократки од лиската. Стеблените листови се поставени наспрамно. [[Прилисник|Прилисниците]] се ланцетни, заострени и густо влакнести, особено по своите рабови.<ref name=FM/> === Соцветие и цвет === [[Цвет|Цветовите]] се распоредени по 2 заедно. [[Цветна дршка|Цветната дршка]] е еднаш до двапати подолга од [[чашка (ботаника)|чашката]], додека дршката на самото [[соцветие]] обично е малку пократка од неа. Двете дршки заедно се главно пократки од пазувниот лист. Тие се густо покриени со куси расперени влакна, како и со долги жлездести влакна кои се забележливо погусти кај самите цветни дршки.<ref name=FM/> === Чашка и венче === [[Чашка (ботаника)|Чашката]] е мала и со зелена боја. [[Чашкино ливче|Чашкините ливчиња]] се долги околу 4–5 мм, имаат 3 изразени жили по површината и се покриени со полурасперени прости и расперени жлездести влакна. На самиот врв завршуваат со шиловиден продолжеток со должина од околу 1 мм. Како што се развива плодот, чашката се зголемува, а цветната дршка се поставува странично расперено. Венчето е со карактеристична црвеникаво-виолетова боја. [[Венечно ливче|Венечните ливчиња]] се всечени на врвот, со должина која е еднаква или пократка од чашката, а во нивната основа се наоѓаат расперени влакна.<ref name=FM/> === Прашници и плод === [[Прашник|Прашниците]] се пократки од венчето на цветот. [[Прашников конец|Прашниковите конци]] (филаменти) се ланцевидно проширени кон својата основа и имаат полурасперени влакна распоредени по работ. Плодните делови се влакнести. Клунестиот дел на самиот плод е густо покриен со куси влакна, како и со расперени долги жлездести влакна. Семките имаат кафеава боја и специфична мрежеста структура по својата површина.<ref name=FM/> == Живеалиште == Овој вид најчесто се среќава по ливадите во низинските делови.<ref name=FM/> == Распространетост == Подрачја на природна распространетост на видот се:<ref>[https://github.com/tdwg/wgsrpd/blob/master/109-488-1-ED/2nd%20Edition/TDWG_geo2.pdf {{aut|Brummitt, R.K.}} 2001. TDWG – World Geographical Scheme for Recording Plant Distributions, 2^nd Edition]</ref> *Азија **Средна Азија ***Авганистан, Таџикистан **Западна Азија ***Кипар, Источноегејски Острови, Иран, Ирак, Либан-Сирија, Северен Кавказ, Палестина, Закавказје, Турција * Европа ***Албанија, Австрија, Балеарски Острови, Балтички држави, Белорусија, Белгија, Бугарија, Средноевропска Русија, Корзика, Чехословачка, Данска, Источноевропска Русија, Финска, Франција, Германија, Велика Британија, Грција, Унгарија, Ирска, Италија, Крим, Холандија, Северноевропска Русија, Северозападна европска Русија, Норвешка, Полска, Португалија, Романија, Сардинија, Сицилија, Јужноевропска Русија, Шпанија, Шведска, Швајцарија, Европска Турција, Украина, Југославија. *Африка **Северна Африка ***Египет, Либија, Мароко, Тунис **Макаронезија ***Азори, Канарски Острови, Мадеира ===Македонија=== Во [[Македонија]], овој вид е официјално забележан и познат на следниве места: во околината на [[Скопје]] (с. [[Петровец]], с. [[Идризово]] и околината на Катлановско Блато), во рамнината помеѓу [[Тетово]] и [[Гостивар]], во [[Таорска Клисура]], клисурата на реката [[Пчиња]], клисурата на реката [[Тополка]], околината на [[Свети Николе]] (с. [[Ерџелија]], с. [[Кадрифаково]]), [[Штип]] (локалитет Кумлак), околината на [[Пробиштип]], во околината на [[Прилеп]] (с. [[Кривогаштани]]) и во околината на [[Битола]] (локалитет Смолево).<ref name=FM/> == Поврзано == * [[Здравец (род)]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Geranium dissectum}} {{Викивидови-ред|Geranium dissectum}} * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?4416,4426,4431 Jepson Manual Treatment - ''Geranium dissectum''] * [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-taxon=Geranium+dissectum ''Geranium dissectum'' - U.C. Photo gallery] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Обединетото Кралство]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Здравец]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] iwy23zlpiyr866mo6biucprbw32jzuv 0 1400260 5601384 2026-07-28T13:08:40Z Buli 2648 Создадена страница со: Димитрија Деметер е роден на 21 јули 1811 година во Загреб, во богато трговско семејство со грчко потекло. Уште од мали нозе покажувал голем интерес за науката, јазиците и книжевноста. Основното и средното образование ги завршил во Загреб, а потоа студ... 5601384 wikitext text/x-wiki Димитрија Деметер е роден на 21 јули 1811 година во Загреб, во богато трговско семејство со грчко потекло. Уште од мали нозе покажувал голем интерес за науката, јазиците и книжевноста. Основното и средното образование ги завршил во Загреб, а потоа студирал филозофија во Грац. Подоцна ги продолжил студиите по медицина во Виена и Падова, каде што во 1836 година успешно докторирал. Иако станал доктор по медицина, неговата вистинска љубов била литературата, па затоа решил да се посвети на пишувањето и културната дејност. По враќањето во Загреб, Деметер станал еден од најактивните членови на Илирското движење. Ова движење имало за цел да го поттикне националното будење на Хрватите, да го развие хрватскиот литературен јазик и да ја зајакне националната култура. Деметер верувал дека книжевноста, уметноста и театарот се најсилните средства преку кои народот може да ја зачува својата култура и национален идентитет. Затоа не само што пишувал литературни дела, туку активно учествувал во организирањето на културниот живот и во развојот на хрватската книжевност. Во текот на својот живот создал голем број поетски, драмски и критички дела. Најпозната е неговата историска трагедија **„Теута“**, инспирирана од животот на илирската кралица Теута, која се смета за едно од најзначајните дела на хрватскиот романтизам. Големо значење има и поемата **„Гробничко поле“**, во која ги слави храброста, слободата и љубовта кон татковината. Освен што пишувал свои дела, Деметер преведувал странски автори и пишувал книжевни критики, со што придонел за збогатување на хрватската литература. Особено значаен бил неговиот придонес во развојот на хрватскиот театар. Работел како драматург, организатор и директор на театарски претстави и бил меѓу најзаслужните за создавањето на професионален национален театар во Загреб. Сметал дека театарот треба да биде место каде што ќе се развива националната култура и ќе се образува народот. Покрај тоа, пишувал либрета за оперите на познатиот хрватски композитор Ватрослав Лисински, со што дал значаен придонес и за развојот на хрватската музичка уметност. Покрај книжевната и театарската работа, Деметер бил активен како уредник на списанија и весници, преку кои ги ширел идеите на Илирското движење и ги поттикнувал младите писатели да создаваат дела на хрватски јазик. Со својата работа влијаел врз развојот на националната свест и културниот живот во Хрватска. Неговите текстови се одликуваат со патриотски дух, романтичарски идеи и стремеж кон слобода и културен напредок. Димитрија Деметер починал на 24 јуни 1872 година во Загреб, оставајќи зад себе богато книжевно и културно наследство. Денес се смета за една од најзначајните личности на хрватската национална преродба, еден од основоположниците на современата хрватска книжевност и еден од најважните творци во развојот на хрватскиот театар. Благодарение на неговото творештво и културна дејност, Деметер останува запаметен како писател, драматург и културен деец кој оставил трајна трага во хрватската историја и култура. 82psafk4vyxq1p7vwizhqo59hcuvp63 5601385 5601384 2026-07-28T13:12:45Z Buli 2648 5601385 wikitext text/x-wiki '''Димитрија Деметер''' бил хрватски писател, поет, драматург, книжевен критичар, преведувач и театарски деец со грчко потекло. Тој е една од најзначајните личности на хрватската национална преродба (Илирското движење) и има големо влијание врз развојот на современиот хрватски театар и книжевност. == Биографија == Роден е на 21 јули 1811 година во [[Загреб]], во богато трговско семејство со грчко потекло. Уште од мали нозе покажувал голем интерес за науката, јазиците и книжевноста. Основното и средното образование ги завршил во Загреб, а потоа студирал филозофија во Грац. Подоцна ги продолжил студиите по медицина во Виена и Падова, каде што во 1836 година успешно докторирал. Иако станал доктор по медицина, неговата вистинска љубов била литературата, па затоа решил да се посвети на пишувањето и културната дејност. По враќањето во Загреб, Деметер станал еден од најактивните членови на [[Илирско движење|Илирското движење]]. Ова движење имало за цел да го поттикне националното будење на Хрватите, да го развие хрватскиот литературен јазик и да ја зајакне националната култура. Деметер верувал дека книжевноста, уметноста и театарот се најсилните средства преку кои народот може да ја зачува својата култура и национален идентитет. Затоа не само што пишувал литературни дела, туку активно учествувал во организирањето на културниот живот и во развојот на хрватската книжевност. Во текот на својот живот создал голем број поетски, драмски и критички дела. Најпозната е неговата историска трагедија „''Теута''“, инспирирана од животот на илирската кралица [[Теута]], која се смета за едно од најзначајните дела на хрватскиот романтизам. Големо значење има и поемата „''Гробничко поле''“, во која ги слави храброста, слободата и љубовта кон татковината. Освен што пишувал свои дела, Деметер преведувал странски автори и пишувал книжевни критики, со што придонел за збогатување на хрватската литература. Особено значаен бил неговиот придонес во развојот на хрватскиот театар. Работел како драматург, организатор и директор на театарски претстави и бил меѓу најзаслужните за создавањето на професионален национален театар во Загреб. Сметал дека театарот треба да биде место каде што ќе се развива националната култура и ќе се образува народот. Покрај тоа, пишувал либрета за оперите на познатиот хрватски композитор [[Ватрослав Лисински]], со што дал значаен придонес и за развојот на хрватската музичка уметност. Покрај книжевната и театарската работа, Деметер бил активен како уредник на списанија и весници, преку кои ги ширел идеите на Илирското движење и ги поттикнувал младите писатели да создаваат дела на хрватски јазик. Со својата работа влијаел врз развојот на националната свест и културниот живот во Хрватска. Неговите текстови се одликуваат со патриотски дух, романтичарски идеи и стремеж кон слобода и културен напредок. Димитрија Деметер починал на 24 јуни 1872 година во Загреб, оставајќи зад себе богато книжевно и културно наследство. Денес се смета за една од најзначајните личности на хрватската национална преродба, еден од основоположниците на современата хрватска книжевност и еден од најважните творци во развојот на хрватскиот театар. Благодарение на неговото творештво и културна дејност, Деметер останува запаметен како писател, драматург и културен деец кој оставил трајна трага во хрватската историја и култура. ojtvnc3rbyh9mjsbrwiptjg877s7nqe 5601386 5601385 2026-07-28T13:13:43Z Buli 2648 5601386 wikitext text/x-wiki [[Податотека:DimitrijaDemeter.png|мини|Димитрија Деметер]] '''Димитрија Деметер''' бил хрватски писател, поет, драматург, книжевен критичар, преведувач и театарски деец со грчко потекло. Тој е една од најзначајните личности на хрватската национална преродба (Илирското движење) и има големо влијание врз развојот на современиот хрватски театар и книжевност. == Биографија == Роден е на 21 јули 1811 година во [[Загреб]], во богато трговско семејство со грчко потекло. Уште од мали нозе покажувал голем интерес за науката, јазиците и книжевноста. Основното и средното образование ги завршил во Загреб, а потоа студирал филозофија во Грац. Подоцна ги продолжил студиите по медицина во Виена и Падова, каде што во 1836 година успешно докторирал. Иако станал доктор по медицина, неговата вистинска љубов била литературата, па затоа решил да се посвети на пишувањето и културната дејност. По враќањето во Загреб, Деметер станал еден од најактивните членови на [[Илирско движење|Илирското движење]]. Ова движење имало за цел да го поттикне националното будење на Хрватите, да го развие хрватскиот литературен јазик и да ја зајакне националната култура. Деметер верувал дека книжевноста, уметноста и театарот се најсилните средства преку кои народот може да ја зачува својата култура и национален идентитет. Затоа не само што пишувал литературни дела, туку активно учествувал во организирањето на културниот живот и во развојот на хрватската книжевност. Во текот на својот живот создал голем број поетски, драмски и критички дела. Најпозната е неговата историска трагедија „''Теута''“, инспирирана од животот на илирската кралица [[Теута]], која се смета за едно од најзначајните дела на хрватскиот романтизам. Големо значење има и поемата „''Гробничко поле''“, во која ги слави храброста, слободата и љубовта кон татковината. Освен што пишувал свои дела, Деметер преведувал странски автори и пишувал книжевни критики, со што придонел за збогатување на хрватската литература. Особено значаен бил неговиот придонес во развојот на хрватскиот театар. Работел како драматург, организатор и директор на театарски претстави и бил меѓу најзаслужните за создавањето на професионален национален театар во Загреб. Сметал дека театарот треба да биде место каде што ќе се развива националната култура и ќе се образува народот. Покрај тоа, пишувал либрета за оперите на познатиот хрватски композитор [[Ватрослав Лисински]], со што дал значаен придонес и за развојот на хрватската музичка уметност. Покрај книжевната и театарската работа, Деметер бил активен како уредник на списанија и весници, преку кои ги ширел идеите на Илирското движење и ги поттикнувал младите писатели да создаваат дела на хрватски јазик. Со својата работа влијаел врз развојот на националната свест и културниот живот во Хрватска. Неговите текстови се одликуваат со патриотски дух, романтичарски идеи и стремеж кон слобода и културен напредок. Димитрија Деметер починал на 24 јуни 1872 година во Загреб, оставајќи зад себе богато книжевно и културно наследство. Денес се смета за една од најзначајните личности на хрватската национална преродба, еден од основоположниците на современата хрватска книжевност и еден од најважните творци во развојот на хрватскиот театар. Благодарение на неговото творештво и културна дејност, Деметер останува запаметен како писател, драматург и културен деец кој оставил трајна трага во хрватската историја и култура. sdns6wp9uryg5cb6iyx0u9dlr8xvkl5 5601387 5601386 2026-07-28T13:15:11Z Buli 2648 /* Биографија */ 5601387 wikitext text/x-wiki [[Податотека:DimitrijaDemeter.png|мини|Димитрија Деметер]] '''Димитрија Деметер''' бил хрватски писател, поет, драматург, книжевен критичар, преведувач и театарски деец со грчко потекло. Тој е една од најзначајните личности на хрватската национална преродба (Илирското движење) и има големо влијание врз развојот на современиот хрватски театар и книжевност. == Биографија == Роден е на 21 јули 1811 година во [[Загреб]], во богато трговско семејство со грчко потекло. Уште од мали нозе покажувал голем интерес за науката, јазиците и книжевноста. Основното и средното образование ги завршил во Загреб, а потоа студирал филозофија во Грац. Подоцна ги продолжил студиите по медицина во Виена и Падова, каде што во 1836 година успешно докторирал. Иако станал доктор по медицина, неговата вистинска љубов била литературата, па затоа решил да се посвети на пишувањето и културната дејност. По враќањето во Загреб, Деметер станал еден од најактивните членови на [[Илирско движење|Илирското движење]]. Ова движење имало за цел да го поттикне националното будење на Хрватите, да го развие хрватскиот литературен јазик и да ја зајакне националната култура. Деметер верувал дека книжевноста, уметноста и театарот се најсилните средства преку кои народот може да ја зачува својата култура и национален идентитет. Затоа не само што пишувал литературни дела, туку активно учествувал во организирањето на културниот живот и во развојот на хрватската книжевност. Во текот на својот живот создал голем број поетски, драмски и критички дела. Најпозната е неговата историска трагедија „''Теута''“, инспирирана од животот на илирската кралица [[Теута]], која се смета за едно од најзначајните дела на хрватскиот романтизам. Големо значење има и поемата „''Гробничко поле''“, во која ги слави храброста, слободата и љубовта кон татковината. Освен што пишувал свои дела, Деметер преведувал странски автори и пишувал книжевни критики, со што придонел за збогатување на хрватската литература. Особено значаен бил неговиот придонес во развојот на хрватскиот театар. Работел како драматург, организатор и директор на театарски претстави и бил меѓу најзаслужните за создавањето на професионален национален театар во Загреб. Сметал дека театарот треба да биде место каде што ќе се развива националната култура и ќе се образува народот. Покрај тоа, пишувал либрета за оперите на познатиот хрватски композитор [[Ватрослав Лисински]], со што дал значаен придонес и за развојот на хрватската музичка уметност. Покрај книжевната и театарската работа, Деметер бил активен како уредник на списанија и весници, преку кои ги ширел идеите на Илирското движење и ги поттикнувал младите писатели да создаваат дела на хрватски јазик. Со својата работа влијаел врз развојот на националната свест и културниот живот во Хрватска. Неговите текстови се одликуваат со патриотски дух, романтичарски идеи и стремеж кон слобода и културен напредок. Димитрија Деметер починал на 24 јуни 1872 година во Загреб, оставајќи зад себе богато книжевно и културно наследство. Денес се смета за една од најзначајните личности на хрватската национална преродба, еден од основоположниците на современата хрватска книжевност и еден од најважните творци во развојот на хрватскиот театар. Благодарение на неговото творештво и културна дејност, Деметер останува запаметен како писател, драматург и културен деец кој оставил трајна трага во хрватската историја и култура. [[Категорија:Илирско движење]] 1zm3um7ymeyzi46jb8lor0djc55nusi 5601388 5601387 2026-07-28T13:16:06Z Buli 2648 5601388 wikitext text/x-wiki [[Податотека:DimitrijaDemeter.png|мини|Димитрија Деметер]] '''Димитрија Деметер''' ({{langx|el|Δημήτριος Δημητρίου|Dimitrios Dimitriou}}; 21 јули 1811 &ndash; 24 јуни 1872) бил хрватски писател, поет, драматург, книжевен критичар, преведувач и театарски деец со грчко потекло. Тој е една од најзначајните личности на хрватската национална преродба (Илирското движење) и има големо влијание врз развојот на современиот хрватски театар и книжевност. == Биографија == Роден е на 21 јули 1811 година во [[Загреб]], во богато трговско семејство со грчко потекло. Уште од мали нозе покажувал голем интерес за науката, јазиците и книжевноста. Основното и средното образование ги завршил во Загреб, а потоа студирал филозофија во Грац. Подоцна ги продолжил студиите по медицина во Виена и Падова, каде што во 1836 година успешно докторирал. Иако станал доктор по медицина, неговата вистинска љубов била литературата, па затоа решил да се посвети на пишувањето и културната дејност. По враќањето во Загреб, Деметер станал еден од најактивните членови на [[Илирско движење|Илирското движење]]. Ова движење имало за цел да го поттикне националното будење на Хрватите, да го развие хрватскиот литературен јазик и да ја зајакне националната култура. Деметер верувал дека книжевноста, уметноста и театарот се најсилните средства преку кои народот може да ја зачува својата култура и национален идентитет. Затоа не само што пишувал литературни дела, туку активно учествувал во организирањето на културниот живот и во развојот на хрватската книжевност. Во текот на својот живот создал голем број поетски, драмски и критички дела. Најпозната е неговата историска трагедија „''Теута''“, инспирирана од животот на илирската кралица [[Теута]], која се смета за едно од најзначајните дела на хрватскиот романтизам. Големо значење има и поемата „''Гробничко поле''“, во која ги слави храброста, слободата и љубовта кон татковината. Освен што пишувал свои дела, Деметер преведувал странски автори и пишувал книжевни критики, со што придонел за збогатување на хрватската литература. Особено значаен бил неговиот придонес во развојот на хрватскиот театар. Работел како драматург, организатор и директор на театарски претстави и бил меѓу најзаслужните за создавањето на професионален национален театар во Загреб. Сметал дека театарот треба да биде место каде што ќе се развива националната култура и ќе се образува народот. Покрај тоа, пишувал либрета за оперите на познатиот хрватски композитор [[Ватрослав Лисински]], со што дал значаен придонес и за развојот на хрватската музичка уметност. Покрај книжевната и театарската работа, Деметер бил активен како уредник на списанија и весници, преку кои ги ширел идеите на Илирското движење и ги поттикнувал младите писатели да создаваат дела на хрватски јазик. Со својата работа влијаел врз развојот на националната свест и културниот живот во Хрватска. Неговите текстови се одликуваат со патриотски дух, романтичарски идеи и стремеж кон слобода и културен напредок. Димитрија Деметер починал на 24 јуни 1872 година во Загреб, оставајќи зад себе богато книжевно и културно наследство. Денес се смета за една од најзначајните личности на хрватската национална преродба, еден од основоположниците на современата хрватска книжевност и еден од најважните творци во развојот на хрватскиот театар. Благодарение на неговото творештво и културна дејност, Деметер останува запаметен како писател, драматург и културен деец кој оставил трајна трага во хрватската историја и култура. [[Категорија:Илирско движење]] lw9mxk9tp2u26h6egep89lc7pveoet4 0 1400261 5601396 2026-07-28T13:38:02Z Buli 2648 Пренасочување кон [[Ајубиди]] 5601396 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Ајубиди]] 659lncrligvn3fdzam1bpnutjytcqe6 0 1400262 5601407 2026-07-28T16:07:28Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:fr:Special:Redirect/revision/227548118|Calice (botanique)]]“ 5601407 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Salazaria_mexicana_2.jpg|мини| Пример за прирасната чашка кај ''Salazaria mexicana'' .]] '''Чашка''' - надворешниот дел од [[Цвет|цветот]] кој го сочинува првиот круг на [[Цветна обвивка|цветната обвивка]] (перијант) кај [[Скриеносеменици|скриеносемените растенија]]. Чашката е составена од поединечни ливчиња наречени [[чашкини ливчиња]] (сепали). == Одлики == Чашкините ливчиња (сепали) имаат структура на [[лист]] и обично се зелени. Понекогаш тие имаат структура и боја на [[Венечно ливче|венечни ливчиња]]; овие се нарекуваат венечни чашкини ливчиња (петалоидни сепали). Ова е случај, на пример, со [[Лале|лалето]], чии 3 чашкини ливчиња се истоветни со трите [[Венечно ливче|венечни ливчиња]] . Кај [[Монокотиледони|монокотиледоните]], додатоците што се и сепали и петали се нарекуваат [[Тепал|тепали]]. Се вели дека чашката е „слободнолисна“, кога чашкините ливчиња се независни еден од друг, на пример кај [[Лутиче|лутичето]], и „сраснатолисна“, кога чашкините ливчиња се повеќе или помалку сраснати во нивната основа, како кај [[Јаглика|јагликата“]] . == Потекло == [[Податотека:Dried_Physalis_alkekengi.jpg|мини| Приказ на теоријата за метаморфоза на растенијата, чашката на Physalis alkekengi се распаѓа во зима, откривајќи ги [[Нерватура (лист)|жилите]] на листот.]] Грчкиот филозоф [[Теофраст]], ученик на [[Аристотел]], во текот на неколку години, почнувајќи од [[314 п.н.е.|-314 година]], ја објавил „''Историја на растенијата“'' во која ги поставил темелите на ботаниката, како проучување на самите растенија. Во овој атлас, античкиот автор експлицитно ги смета [[Чашкино ливче|чашкините]] и [[Венечно ливче|венечните ливчиња]] за лисја. Сепак, тој не ги проширува овие размислувања на репродуктивните органи. [[Ботаничар|Ботаничарите]] пред [[Јохан Волфганг фон Гете|Гете]] постулирале постоење на единство помеѓу сите растителни органи, вклучувајќи ги листовите и различните цветни делови, кое би произлегло од еден единствен тип орган. За време на неговото патување во Италија (1786-1788), Гете се потпрел на работата на ботаничарите за да го развие својот Essai d'explication de la métamorphose des plantes. Во теоријата за растителна метаморфоза, германскиот писател, страстен за ботаниката, го систематизира постулатот за сериска [[Хомологија (биологија)|хомологија]] на структурата помеѓу различните вегетативни и цветни органи на цветните растенија. Последица од теоријата plante primitive (Urpflaze) или на примитивниот лист (Urblatt) од кој секое растение би било составено со метаморфоза, органите на чашката, королата, андроециумот и гинециумот би биле модифицирани лисја.<ref>{{Наведено списание|last=Michel Guédès|date=1969|title=La théorie de la métamorphose en morphologie végétale. Des origines à Goethe et Batsch|url=https://www.persee.fr/doc/rhs_0048-7996_1969_num_22_4_2602|journal=Revue d'histoire des sciences|volume=22|issue=4|page=323-363}}.</ref> . Оваа Гетеова теорија била поткрепена со откривањето на одредени цветни растенија познати како „ архаични“ како што се [[Лутичиња|лутичињата]] или [[Водни божури|водните божури]] кои поседуваат преодни облици помеѓу зелените хлорофилни лисја и пигментираните цветни делови, како и според [[ABC модел на развој на цветот|ABC моделот на развој на цветот]].<ref>{{Наведена книга|url={{Google Livres|22elBQAAQBAJ}}|title=Biodiversité et évolution du monde végétal|last=David Garon|last2=Jean-Christophe Guéguen|publisher=[[EDP Sciences]]|year=2014|isbn=|page=124-126}}.</ref>“<gallery> Податотека:ABC_Model.svg|врска=Fichier:ABC_Model.svg|алт=Modèle ABC qui supporte le contrôle génétique du développement floral| ABC модел кој ја поддржува [[Генска експресија|генетската контрола]] на развојот на цветот Податотека:Mature_flower_diagram-fr.svg|врска=Fichier:Mature_flower_diagram-fr.svg|алт=Diagramme d'une fleur à maturité.| Дијаграм на зрел цвет. </gallery> == Функции == Чашката ги штити младите органи во [[Пупка|цветната пупка]] и на тој начин го обезбедува интегритетот на репродуктивните органи. „„Оваа заштита може да се примени во повеќе насоки истовремено: заштита од студ, вклучувајќи пролетни мразови на пример во нашата клима заштита од напади од паразити како што се патогени габи заштита од тревопасни животни, инсекти и особено нивните ларви, за кои цветната пупка претставува избор, свежа и сочна храна, со дополнителна можност за засолниште; механичка заштита од ризици од триење и кинење кога ветерот ги тресе гранките и стеблата; топлотна заштита што го олеснува континуираниот развој на органите во пупката; заштита од сончевите зраци, кои се премногу интензивни за кревки органи како што се венечните ливчиња и прашниците.“<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.fr/books?id=OvacBVJDQUIC|title=La planète fleurs|last=Gérard Guillot|publisher=Éditions Quae|year=2010|isbn=|page=76}}</ref> == Животен век == [[Податотека:Eschscholtzia_californica_002.JPG|мини| Кај расцутениот [[калифорниски афион]], зелената чашка образувана од две сраснати чашкини ливчиња се кине и изгледа како шапка крената од растот и одвивањето на ливчињата превиткани како знаме.]] Животниот век на чашката е променлив. Чашката е главно листопадна, што значи дека паѓа кога цветот цвета. Но, може да биде и перзистентна и да остане во основата на плодот (марцесцентна чашка), или дури и да се зголеми по оплодувањето (нараснувачка чашка). == Потчашка и надворешна чашка == Понекогаш постои „надворешна чашка“ или „потчашка“, образувана од мали листови наизменично со чашкини ливчиња, што ја удвојува чашката. Ова е случај со растението јагода. Поимите „надворешна чашка“ и „потчашка“ главно се сметаат за синоними. Сепак, според некои извори<ref>{{Наведено списание|last=Lambinon|first=Jacques|year=2016|title=Eléments d'organographie des angiospermes (suite 2)|url=https://popups.uliege.be/0457-4184/index.php?id=1206|journal=Lejeunia, Revue de Botanique|language=fr|issue=196|issn=0457-4184|access-date=15 juin 2024}}.</ref>, во споредба со чашката, надворешната чашка е подалеку од чашкините ливчиња и не е споена со нив. Оваа надворешна чашка главно се толкува како да е образувана од прешлен од [[Прицветник|прицветници]]. == Наводи == [[Категорија:Растителна морфологија]] [[Категорија:Цвет]] q3d79275nn1cza9rw4bm4hzhonyt89x 5601408 5601407 2026-07-28T16:11:24Z P.Nedelkovski 47736 поправки 5601408 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Salazaria_mexicana_2.jpg|мини| Пример за прирасната чашка кај ''Salazaria mexicana'' .]] '''Чашка'''<ref>{{ДРМЈ|чашка}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|чашка}}</ref> — надворешниот дел од [[Цвет|цветот]] кој го сочинува првиот круг на [[Цветна обвивка|цветната обвивка]] (перијант) кај [[Скриеносеменици|скриеносемените растенија]]. Чашката е составена од поединечни ливчиња наречени [[чашкини ливчиња]] (сепали). == Одлики == Чашкините ливчиња (сепали) имаат структура на [[лист]] и обично се зелени. Понекогаш тие имаат структура и боја на [[Венечно ливче|венечни ливчиња]]; овие се нарекуваат венечни чашкини ливчиња (петалоидни сепали). Ова е случај, на пример, со [[Лале|лалето]], чии 3 чашкини ливчиња се истоветни со трите [[Венечно ливче|венечни ливчиња]] . Кај [[Монокотиледони|монокотиледоните]], додатоците што се и сепали и петали се нарекуваат [[Тепал|тепали]]. Се вели дека чашката е „слободнолисна“, кога чашкините ливчиња се независни еден од друг, на пример кај [[Лутиче|лутичето]], и „сраснатолисна“, кога чашкините ливчиња се повеќе или помалку сраснати во нивната основа, како кај [[Јаглика|јагликата“]] . == Потекло == [[Податотека:Dried_Physalis_alkekengi.jpg|мини| Приказ на теоријата за метаморфоза на растенијата, чашката на Physalis alkekengi се распаѓа во зима, откривајќи ги [[Нерватура (лист)|жилите]] на листот.]] Грчкиот филозоф [[Теофраст]], ученик на [[Аристотел]], во текот на неколку години, почнувајќи од [[314 п.н.е.|-314 година]], ја објавил „''Историја на растенијата“'' во која ги поставил темелите на ботаниката, како проучување на самите растенија. Во овој атлас, античкиот автор експлицитно ги смета [[Чашкино ливче|чашкините]] и [[Венечно ливче|венечните ливчиња]] за лисја. Сепак, тој не ги проширува овие размислувања на репродуктивните органи. [[Ботаничар|Ботаничарите]] пред [[Јохан Волфганг фон Гете|Гете]] постулирале постоење на единство помеѓу сите растителни органи, вклучувајќи ги листовите и различните цветни делови, кое би произлегло од еден единствен тип орган. За време на неговото патување во Италија (1786-1788), Гете се потпрел на работата на ботаничарите за да го развие својот Essai d'explication de la métamorphose des plantes. Во теоријата за растителна метаморфоза, германскиот писател, страстен за ботаниката, го систематизира постулатот за сериска [[Хомологија (биологија)|хомологија]] на структурата помеѓу различните вегетативни и цветни органи на цветните растенија. Последица од теоријата plante primitive (Urpflaze) или на примитивниот лист (Urblatt) од кој секое растение би било составено со метаморфоза, органите на чашката, королата, андроециумот и гинециумот би биле модифицирани лисја.<ref>{{Наведено списание|last=Michel Guédès|date=1969|title=La théorie de la métamorphose en morphologie végétale. Des origines à Goethe et Batsch|url=https://www.persee.fr/doc/rhs_0048-7996_1969_num_22_4_2602|journal=Revue d'histoire des sciences|volume=22|issue=4|page=323-363}}.</ref> . Оваа Гетеова теорија била поткрепена со откривањето на одредени цветни растенија познати како „ архаични“ како што се [[Лутичиња|лутичињата]] или [[Водни божури|водните божури]] кои поседуваат преодни облици помеѓу зелените хлорофилни лисја и пигментираните цветни делови, како и според [[ABC модел на развој на цветот|ABC моделот на развој на цветот]].<ref>{{Наведена книга|url={{Google Livres|22elBQAAQBAJ}}|title=Biodiversité et évolution du monde végétal|last=David Garon|last2=Jean-Christophe Guéguen|publisher=[[EDP Sciences]]|year=2014|isbn=|page=124-126}}.</ref>“<gallery> Податотека:ABC_Model.svg|врска=Fichier:ABC_Model.svg|алт=Modèle ABC qui supporte le contrôle génétique du développement floral| ABC модел кој ја поддржува [[Генска експресија|генетската контрола]] на развојот на цветот Податотека:Mature_flower_diagram-fr.svg|врска=Fichier:Mature_flower_diagram-fr.svg|алт=Diagramme d'une fleur à maturité.| Дијаграм на зрел цвет. </gallery> == Функции == Чашката ги штити младите органи во [[Пупка|цветната пупка]] и на тој начин го обезбедува интегритетот на репродуктивните органи. „„Оваа заштита може да се примени во повеќе насоки истовремено: заштита од студ, вклучувајќи пролетни мразови на пример во нашата клима заштита од напади од паразити како што се патогени габи заштита од тревопасни животни, инсекти и особено нивните ларви, за кои цветната пупка претставува избор, свежа и сочна храна, со дополнителна можност за засолниште; механичка заштита од ризици од триење и кинење кога ветерот ги тресе гранките и стеблата; топлотна заштита што го олеснува континуираниот развој на органите во пупката; заштита од сончевите зраци, кои се премногу интензивни за кревки органи како што се венечните ливчиња и прашниците.“<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.fr/books?id=OvacBVJDQUIC|title=La planète fleurs|last=Gérard Guillot|publisher=Éditions Quae|year=2010|isbn=|page=76}}</ref> == Животен век == [[Податотека:Eschscholtzia_californica_002.JPG|мини| Кај расцутениот [[калифорниски афион]], зелената чашка образувана од две сраснати чашкини ливчиња се кине и изгледа како шапка крената од растот и одвивањето на ливчињата превиткани како знаме.]] Животниот век на чашката е променлив. Чашката е главно листопадна, што значи дека паѓа кога цветот цвета. Но, може да биде и перзистентна и да остане во основата на плодот (марцесцентна чашка), или дури и да се зголеми по оплодувањето (нараснувачка чашка). == Потчашка и надворешна чашка == Понекогаш постои „надворешна чашка“ или „потчашка“, образувана од мали листови наизменично со чашкини ливчиња, што ја удвојува чашката. Ова е случај со растението јагода. Поимите „надворешна чашка“ и „потчашка“ главно се сметаат за синоними. Сепак, според некои извори<ref>{{Наведено списание|last=Lambinon|first=Jacques|year=2016|title=Eléments d'organographie des angiospermes (suite 2)|url=https://popups.uliege.be/0457-4184/index.php?id=1206|journal=Lejeunia, Revue de Botanique|language=fr|issue=196|issn=0457-4184|access-date=15 juin 2024}}.</ref>, во споредба со чашката, надворешната чашка е подалеку од чашкините ливчиња и не е споена со нив. Оваа надворешна чашка главно се толкува како да е образувана од прешлен од [[Прицветник|прицветници]]. ==Поврзано== *[[Цвет]] *[[Лист]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Растителна морфологија]] [[Категорија:Цвет]] odfacy9lmbs65hii3v0lo87tt3enzs7 1 1400263 5601409 2026-07-28T16:11:38Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5601409 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1400264 5601462 2026-07-28T18:04:11Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{Брод |ship_name = ''Едмунд Фицџералд'' |ship_image = [[Податотека:Edmund Fitzgerald, 1971, 3 of 4 (restored; cropped).jpg|290px]] |image_caption = SS ''Edmund Fitzgerald'' во 1971 година |flag_state = САД |ship_flag = {{shipboxflag|United States|civil}} |namesake = именуван по Едмунд Фицџералд,... 5601462 wikitext text/x-wiki {{Брод |ship_name = ''Едмунд Фицџералд'' |ship_image = [[Податотека:Edmund Fitzgerald, 1971, 3 of 4 (restored; cropped).jpg|290px]] |image_caption = SS ''Edmund Fitzgerald'' во 1971 година |flag_state = САД |ship_flag = {{shipboxflag|United States|civil}} |namesake = именуван по Едмунд Фицџералд, претседател на Northwestern Mutual |ship_class = [[езерец]] |ship_owner = [[Northwestern Mutual Financial Network|Northwestern Mutual Life Insurance Company]] |builder = [[Great Lakes Engineering Works]] од [[Ривер Руж, Мичиген]] |laid_down = 7 август 1957 г. |launched = 7 јуни 1958 г. |ship_sponsor = |acquired = |commissioned = 24 септември 1958 г. |decommissioned = |recommissioned = |decommissioned_again = |out_of_service = 10 ноември 1975 г. |renamed = |reclassified = |refit = премин на мазут и вградување на автоматски контроли на котлите во зимата 1971–72 г. |captured = |status = рушевина на дното на [[Горно Езеро]] |home_port = |port_of_registry = Милвоки, Висконсин |displacement = |length = {{cvt|729|ft}} (вкупно)<ref name=USCG2>{{cite book |author=[[United States Coast Guard]] |title=Marine Board Casualty Report: SS ''Edmund Fitzgerald''; Sinking in Lake Superior on 10 November 1975 With Loss of Life |series=<!-- Deny Citation Bot--> |type=Report |id=USCG 16732/64216 |publisher=United States Coast Guard |date=July 26, 1977 |hdl=2027/mdp.39015071191467 |page=2}}</ref> |beam = {{cvt|75|ft}}<ref name=USCG2/> |height = |draught = {{cvt|25|ft}} (вообичаено) |propulsion = едно вратило со соодветна подвижна елиса со пречник од {{cvt|19.5|ft}} |speed = {{cvt|14|kn|lk=in}} |range = |endurance = |diving_depth = |boats = |capacity = |complement = 29 члена на екипажот |troops = |sensors = |ew_systems = |armament = |ammunition = |armor = |aircraft = |aircraft_facilities = |motto = |nickname = Fitz, Mighty Fitz, Big Fitz, Pride of the American Side, Toledo Express, Titanic of the Great Lakes |honors = |notes = }} {{Закосен наслов}}'''''Едмунд Фицџералд''''' ({{Langx|en|SS Edmund Fitzgerald}}) — американски [[езерец]] што потонал во [[Горно Езеро]] за време на невреме на 10 ноември 1975 г., при што животот го загубил целиот [[екипаж]] од 29 мажи. Кога бил пуштен во водство на 7 јуни 1958 г., тој бил најголемиот брод на северноамериканските [[Големи Езера]] и сѐ уште останува најголемиот што потонал таму. Неговата олупина била сместена во длабоки води на 14 ноември 1975 г. од страна на авион на Морнарицата на САД што регистрирал магнетни аномалии, а набргу потоа било утврдено дека е во два големи дела. Цели 17 години, ''Едмунд Фицџералд'' превезувал [[таконит]] (вид [[железна руда]]) од [[Рударство|рудниците]] по минесотскиот Железен Појас во близина на Дулут, Минесота, до железарите во [[Детроит, Мичиген]]; Толедо, Охајо; и други пристаништа на Големите Езера. Како вистински работник, тој шестпати поставил рекорди во сезонски превоз, често соборувајќи го сопствениот рекорд.<ref name=thompson1994/><ref name= kantar9>{{cite book |last=Kantar |first=Andrew |title=29 Missing: The True and Tragic Story of the Disappearance of the SS ''Edmund Fitzgerald'' |publisher=Michigan State University Press |location=East Lansing, Michigan |year=1998 |isbn=0-87013-446-9 |page=9}}</ref> Капетанот Питер Пулцер бил познат по тоа што пуштал музика преку бродовскиот интерфон деноноќие додека поминувал низ реките [[Сент Клер (река)|Сент Клер]] и [[Детроит (река)|Детроит]] (меѓу [[Хурон (езеро)|Хурон]] и [[Ири (езеро)|Ири]]), и ги забавувал гледачите кај браните во Су (меѓу Горно и Хурон) со коментари во живо за бродот.<ref name=thompson1994/> Неговата големина, рекоррдните перформанси и „[[диџеј|диџејскиот]] капетан“ му донеле голема симпатија кај љубителите на бродови.<ref>{{cite book |last=Thompson |first=Mark L. |title=Steamboats & Sailors of the Great Lakes |url=https://books.google.com/books?id=KRLZDXIEWCsC&pg=PA30 |publisher=Wayne State University Press |location=Detroit |year=1991 |isbn=0-8143-2359-6 |access-date=October 17, 2025 |via=Google Books |page=30 |quote=The people who work aboard Great Lakes bulk freighters refer to them simply as ''boats''&nbsp;... ''Boats'' derives from ''steamboats''&nbsp;...}}</ref> На пладне на 9 ноември 1975 г., се упатил на своето последно патување од Супириор, Висконсин, во близина на Дулут, носејќи целосен товар од пелети од таконитна руда под заповедништво на капетанот Ернест М. Максорли. На пат кон железарница во близина на Детроит, следниот ден бил зафатен од тешко невреме со ветрови со сила блиска до ураганска и бранови високи до 11 м. Некаде по 17:30 часот, ''Едмунд Фицџералд'' пријавил дека има тешкотии; во 19:10 часот, капетанот Максорли ја испратил својата последна порака: „Засега се држиме“. Кратко по 19:10 часот, езерецот ''Едмунд Фицџералд'' ненадејно потонал во канадски (онтариски) води на длабочина од 160 м, на околу 27 км од заливот Вајтфиш во близина на збратимените градови Су Сент Мари, Мичиген, и Су Сент Мари, Онтарио — растојание што ''Едмунд Фицџералд'' со полна брзина би го поминал за нешто повеќе од еден час. Неговиот екипаж од 29 души загинале, а телата не биле пронајдени. Точната причина за потонувањето останува непозната, иако многу книги, проучувања и експедиции го истражувале тоа. ''Едмунд Фицџералд'' можеби бил поплавен од бранови, претрпел структурно оштетување или оштетување на [[Палуба|палубата]], се удрил во плиток дел или настрадал од комбинација на овие чинители. Оваа катастрофа е една од најпознатите во историјата на пловењето по Големите Езера, делумно затоа што канадскиот пејач [[Гордон Лајтфут]] ја опеал во својата популарна балада од 1976 г. „Потонатиот брод Едмунд Фицџералд{{-"}}. Лајтфут ја напишал оваа хит-песна откако прочитал статија насловена „Најсуровиот месец“ во изданието на ''[[Newsweek]]'' од 24 ноември 1975 г. Потонувањето довело до промени во прописите и практиките за пловење по Големите Езера, кои вклучуваат задолжителни костуми за преживување, длабиномери, системи за позиционирање, зголемен надводен дел и почести инспекции на пловните објекти. == Последно патување == [[Податотека:Edmund Fitzgerald Trackline.jpg|thumb|280px|Карта на последното патување на бродот за насипен товар]] Носејќи целосен товар од рудни пелети под заповедништво на капетанот Ернест М. Максорли, ''Едмунд Фицџералд'' заминал на своето последно патување од Супириор, близу Дулут, попладнето на 9 ноември 1975 г. На патот кон железарница близу Детроит, ''Едмунд Фицџералд'' му се придружил на вториот брод за насипен товар што превезувал таконит, ''SS Arthur M. Anderson''. До следниот ден, двата брода се нашле во силна бура на [[Горно Езеро]] со ветрови со сили блиски до [[Тропски циклон|ураган]] и бранови високи до 11 метри. Истиот ден, малку по 19:10 часот, ''Едмунд Фицџералд'' ненадејно потонал во канадските води (Онтарио) на длабочина од 160 метри, приближно на 27 км од заливот Вајтфиш, близу збратимените градови Су Сент Мари, Мичиган и Су Сент Мари, Онтарио — растојание што Едмунд Фицџералд би го поминал за малку повеќе од еден час со најголема брзина. Пред бродоломот, капетанот Максорли остварил врска со капетанот Купер од бродот ''SS Arthur M. Anderson''. Во една од пораките Максорли кажал дека на бродот му се расипале двата радара, брановите оштетиле два вентила за проветрување на баластните цистерни, во амбарот почнувала да навлегува вода и се појавил наклон кон десната страна. Максорли исто така споменал дека на палубата на бродот има некаква штета, иако не прецизирал каква точно, и дека наклонот не се намалува и покрај тоа што двете амбарни пумпи работеле со полна моќност. Последната порака од капетанот Максорли (19:10 часот) до бродот ''Arthur M. Anderson'' гласела: „Засега се држиме“. Целиот екипаж од 29 души загинал, а телата не биле пронајдени. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Edmund Fitzgerald (ship, 1958)|SS ''Edmund Fitzgerald''}} * {{Cite magazine|title=40th Anniversary of the Launch|url=http://www2.boatnerd.com/glmi/FitzTelescope1998full.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20161109035710/http://www2.boatnerd.com:80/glmi/FitzTelescope1998full.pdf|archive-date=November 9, 2016|journal=Telescope|date=May–August 1998|volume=46|issue=2: 40th Anniversary of the Launch ~ a Pictorial Memory|location=Detroit|publisher=Great Lakes Maritime Institute}} * [https://web.archive.org/web/20110726132343/http://www.greatlakesships.org/vesselview.aspx?id=218817 Image gallery I] and [https://web.archive.org/web/20110726132349/http://www.greatlakesships.org/vesselview.aspx?id=233899 Image gallery II] of the SS ''Edmund Fitzgerald'' from Thunder Bay National Marine Sanctuary collection * [https://www.mnhs.org/blog/collectionsupclose/images-of-the-edmund-fitzgerald Images of the ''Edmund Fitzgerald''] from the Minnesota Historical Society * [http://cimss.ssec.wisc.edu/wxwise/fitz.html The sinking of the SS ''Edmund Fitzgerald'', November 10, 1975], from the University of Wisconsin * [https://radiotapes.com/wcco/#EF Coverage as heard on WCCO Radio (Minneapolis)] * [https://web.archive.org/web/20130413225952/http://www.startribune.com/local/blogs/178441961.html Yesterday's news, November 10, 1975: ''Edmund Fitzgerald'' reported missing] from the Minneapolis ''Star Tribune'' * [http://www.ssedmundfitzgerald.org/ernest-m-mcsorley/ Edmund Fitzgerald Online] – Captain Ernest M. McSorley * [http://www.shipwreckmuseum.com/edmund-fitzgerald/ Edmund Fitzgerald] – Great Lakes Shipwreck Museum [[Категорија:Товарни бродови]] [[Категорија:Американски бродови]] po2i6jc40e456h43vg9go5vhjzomdhu 5601465 5601462 2026-07-28T18:10:14Z Andrew012p 85224 5601465 wikitext text/x-wiki {{Брод |ship_name = ''Едмунд Фицџералд'' |ship_image = [[Податотека:Edmund Fitzgerald, 1971, 3 of 4 (restored; cropped).jpg|290px]] |image_caption = SS ''Edmund Fitzgerald'' во 1971 година |flag_state = САД |ship_flag = {{shipboxflag|United States|civil}} |namesake = именуван по Едмунд Фицџералд, претседател на Northwestern Mutual |ship_class = [[езерец]] |ship_owner = [[Northwestern Mutual Financial Network|Northwestern Mutual Life Insurance Company]] |builder = [[Great Lakes Engineering Works]] од [[Ривер Руж, Мичиген]] |laid_down = 7 август 1957 г. |launched = 7 јуни 1958 г. |ship_sponsor = |acquired = |commissioned = 24 септември 1958 г. |decommissioned = |recommissioned = |decommissioned_again = |out_of_service = 10 ноември 1975 г. |renamed = |reclassified = |refit = премин на мазут и вградување на автоматски контроли на котлите во зимата 1971–72 г. |captured = |status = рушевина на дното на [[Горно Езеро]] |home_port = |port_of_registry = Милвоки, Висконсин |displacement = |length = 222 м (вкупно)<ref name=USCG2>{{cite book |author=[[United States Coast Guard]] |title=Marine Board Casualty Report: SS ''Edmund Fitzgerald''; Sinking in Lake Superior on 10 November 1975 With Loss of Life |series=<!-- Deny Citation Bot--> |type=Report |id=USCG 16732/64216 |publisher=United States Coast Guard |date=July 26, 1977 |hdl=2027/mdp.39015071191467 |page=2}}</ref> |beam = 23 м<ref name=USCG2/> |height = |draught = 7,6 м (вообичаено) |propulsion = едно вратило со соодветна подвижна елиса со пречник од 5,9 м |speed = 26 км/ч |range = |endurance = |diving_depth = |boats = |capacity = |complement = 29 члена на екипажот |troops = |sensors = |ew_systems = |armament = |ammunition = |armor = |aircraft = |aircraft_facilities = |motto = |nickname = Fitz, Mighty Fitz, Big Fitz, Pride of the American Side, Toledo Express, Titanic of the Great Lakes |honors = |notes = }} {{Закосен наслов}}'''''Едмунд Фицџералд''''' ({{Langx|en|SS Edmund Fitzgerald}}) — американски [[езерец]] што потонал во [[Горно Езеро]] за време на невреме на 10 ноември 1975 г., при што животот го загубил целиот [[екипаж]] од 29 мажи. Кога бил пуштен во водство на 7 јуни 1958 г., тој бил најголемиот брод на северноамериканските [[Големи Езера]] и сѐ уште останува најголемиот што потонал таму. Неговата олупина била сместена во длабоки води на 14 ноември 1975 г. од страна на авион на Морнарицата на САД што регистрирал магнетни аномалии, а набргу потоа било утврдено дека е во два големи дела. Цели 17 години, ''Едмунд Фицџералд'' превезувал [[таконит]] (вид [[железна руда]]) од [[Рударство|рудниците]] по минесотскиот Железен Појас во близина на Дулут, Минесота, до железарите во [[Детроит, Мичиген]]; Толедо, Охајо; и други пристаништа на Големите Езера. Како вистински работник, тој шестпати поставил рекорди во сезонски превоз, често соборувајќи го сопствениот рекорд.<ref name=thompson1991>{{cite book |last=Thompson |first=Mark L. |title=Steamboats & Sailors of the Great Lakes |url=https://books.google.com/books?id=KRLZDXIEWCsC&pg=PA30 |publisher=Wayne State University Press |location=Detroit |year=1991 |isbn=0-8143-2359-6 |access-date=October 17, 2025 |via=Google Books |page=30 |quote=The people who work aboard Great Lakes bulk freighters refer to them simply as ''boats''&nbsp;... ''Boats'' derives from ''steamboats''&nbsp;...}}</ref><ref name= kantar9>{{cite book |last=Kantar |first=Andrew |title=29 Missing: The True and Tragic Story of the Disappearance of the SS ''Edmund Fitzgerald'' |publisher=Michigan State University Press |location=East Lansing, Michigan |year=1998 |isbn=0-87013-446-9 |page=9}}</ref> Капетанот Питер Пулцер бил познат по тоа што пуштал музика преку бродовскиот интерфон деноноќие додека поминувал низ реките [[Сент Клер (река)|Сент Клер]] и [[Детроит (река)|Детроит]] (меѓу [[Хурон (езеро)|Хурон]] и [[Ири (езеро)|Ири]]), и ги забавувал гледачите кај браните во Су (меѓу Горно и Хурон) со коментари во живо за бродот.<ref name=thompson1991/> Неговата големина, рекоррдните перформанси и „[[диџеј|диџејскиот]] капетан“ му донеле голема симпатија кај љубителите на бродови.<ref name=thompson1991/> На пладне на 9 ноември 1975 г., се упатил на своето последно патување од Супириор, Висконсин, во близина на Дулут, носејќи целосен товар од пелети од таконитна руда под заповедништво на капетанот Ернест М. Максорли. На пат кон железарница во близина на Детроит, следниот ден бил зафатен од тешко невреме со ветрови со сила блиска до ураганска и бранови високи до 11 м. Некаде по 17:30 часот, ''Едмунд Фицџералд'' пријавил дека има тешкотии; во 19:10 часот, капетанот Максорли ја испратил својата последна порака: „Засега се држиме“. Кратко по 19:10 часот, езерецот ''Едмунд Фицџералд'' ненадејно потонал во канадски (онтариски) води на длабочина од 160 м, на околу 27 км од заливот Вајтфиш во близина на збратимените градови Су Сент Мари, Мичиген, и Су Сент Мари, Онтарио — растојание што ''Едмунд Фицџералд'' со полна брзина би го поминал за нешто повеќе од еден час. Неговиот екипаж од 29 души загинале, а телата не биле пронајдени. Точната причина за потонувањето останува непозната, иако многу книги, проучувања и експедиции го истражувале тоа. ''Едмунд Фицџералд'' можеби бил поплавен од бранови, претрпел структурно оштетување или оштетување на [[Палуба|палубата]], се удрил во плиток дел или настрадал од комбинација на овие чинители. Оваа катастрофа е една од најпознатите во историјата на пловењето по Големите Езера, делумно затоа што канадскиот пејач [[Гордон Лајтфут]] ја опеал во својата популарна балада од 1976 г. „Потонатиот брод Едмунд Фицџералд{{-"}}. Лајтфут ја напишал оваа хит-песна откако прочитал статија насловена „Најсуровиот месец“ во изданието на ''[[Newsweek]]'' од 24 ноември 1975 г. Потонувањето довело до промени во прописите и практиките за пловење по Големите Езера, кои вклучуваат задолжителни костуми за преживување, длабиномери, системи за позиционирање, зголемен надводен дел и почести инспекции на пловните објекти. == Последно патување == [[Податотека:Edmund Fitzgerald Trackline.jpg|thumb|280px|Карта на последното патување на бродот за насипен товар]] Носејќи целосен товар од рудни пелети под заповедништво на капетанот Ернест М. Максорли, ''Едмунд Фицџералд'' заминал на своето последно патување од Супириор, близу Дулут, попладнето на 9 ноември 1975 г. На патот кон железарница близу Детроит, ''Едмунд Фицџералд'' му се придружил на вториот брод за насипен товар што превезувал таконит, ''SS Arthur M. Anderson''. До следниот ден, двата брода се нашле во силна бура на [[Горно Езеро]] со ветрови со сили блиски до [[Тропски циклон|ураган]] и бранови високи до 11 метри. Истиот ден, малку по 19:10 часот, ''Едмунд Фицџералд'' ненадејно потонал во канадските води (Онтарио) на длабочина од 160 метри, приближно на 27 км од заливот Вајтфиш, близу збратимените градови Су Сент Мари, Мичиген и Су Сент Мари, Онтарио — растојание што Едмунд Фицџералд би го поминал за малку повеќе од еден час со најголема брзина. Пред бродоломот, капетанот Максорли остварил врска со капетанот Купер од бродот ''SS Arthur M. Anderson''. Во една од пораките Максорли кажал дека на бродот му се расипале двата радара, брановите оштетиле два вентила за проветрување на баластните цистерни, во амбарот почнувала да навлегува вода и се појавил наклон кон десната страна. Максорли исто така споменал дека на палубата на бродот има некаква штета, иако не прецизирал каква точно, и дека наклонот не се намалува и покрај тоа што двете амбарни пумпи работеле со полна моќност. Последната порака од капетанот Максорли (19:10 часот) до бродот ''Arthur M. Anderson'' гласела: „Засега се држиме“. Целиот екипаж од 29 души загинал, а телата не биле пронајдени. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Edmund Fitzgerald (ship, 1958)|SS ''Edmund Fitzgerald''}} * {{Cite magazine|title=40th Anniversary of the Launch|url=http://www2.boatnerd.com/glmi/FitzTelescope1998full.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20161109035710/http://www2.boatnerd.com:80/glmi/FitzTelescope1998full.pdf|archive-date=November 9, 2016|journal=Telescope|date=May–August 1998|volume=46|issue=2: 40th Anniversary of the Launch ~ a Pictorial Memory|location=Detroit|publisher=Great Lakes Maritime Institute}} * [https://web.archive.org/web/20110726132343/http://www.greatlakesships.org/vesselview.aspx?id=218817 Image gallery I] and [https://web.archive.org/web/20110726132349/http://www.greatlakesships.org/vesselview.aspx?id=233899 Image gallery II] of the SS ''Edmund Fitzgerald'' from Thunder Bay National Marine Sanctuary collection * [https://www.mnhs.org/blog/collectionsupclose/images-of-the-edmund-fitzgerald Images of the ''Edmund Fitzgerald''] from the Minnesota Historical Society * [http://cimss.ssec.wisc.edu/wxwise/fitz.html The sinking of the SS ''Edmund Fitzgerald'', November 10, 1975], from the University of Wisconsin * [https://radiotapes.com/wcco/#EF Coverage as heard on WCCO Radio (Minneapolis)] * [https://web.archive.org/web/20130413225952/http://www.startribune.com/local/blogs/178441961.html Yesterday's news, November 10, 1975: ''Edmund Fitzgerald'' reported missing] from the Minneapolis ''Star Tribune'' * [http://www.ssedmundfitzgerald.org/ernest-m-mcsorley/ Edmund Fitzgerald Online] – Captain Ernest M. McSorley * [http://www.shipwreckmuseum.com/edmund-fitzgerald/ Edmund Fitzgerald] – Great Lakes Shipwreck Museum [[Категорија:Товарни бродови]] [[Категорија:Американски бродови]] dvylg4vchkuy6nc82f7wvc0j5z6fi04 5601466 5601465 2026-07-28T18:11:13Z Andrew012p 85224 5601466 wikitext text/x-wiki {{Брод |ship_name = ''Едмунд Фицџералд'' |ship_image = [[Податотека:Edmund Fitzgerald, 1971, 3 of 4 (restored; cropped).jpg|290px]] |image_caption = SS ''Edmund Fitzgerald'' во 1971 година |flag_state = САД |ship_flag = {{shipboxflag|United States|civil}} |namesake = именуван по Едмунд Фицџералд, претседател на Northwestern Mutual |ship_class = [[езерец]] |ship_owner = [[Northwestern Mutual Financial Network|Northwestern Mutual Life Insurance Company]] |builder = [[Great Lakes Engineering Works]] од [[Ривер Руж, Мичиген]] |laid_down = 7 август 1957 г. |launched = 7 јуни 1958 г. |ship_sponsor = |acquired = |commissioned = 24 септември 1958 г. |decommissioned = |recommissioned = |decommissioned_again = |out_of_service = 10 ноември 1975 г. |renamed = |reclassified = |refit = премин на мазут и вградување на автоматски контроли на котлите во зимата 1971–72 г. |captured = |status = рушевина на дното на [[Горно Езеро]] |home_port = |port_of_registry = Милвоки, Висконсин |displacement = |length = 222 м (вкупно)<ref name=USCG2>{{cite book |author=[[United States Coast Guard]] |title=Marine Board Casualty Report: SS ''Edmund Fitzgerald''; Sinking in Lake Superior on 10 November 1975 With Loss of Life |series=<!-- Deny Citation Bot--> |type=Report |id=USCG 16732/64216 |publisher=United States Coast Guard |date=July 26, 1977 |hdl=2027/mdp.39015071191467 |page=2}}</ref> |beam = 23 м<ref name=USCG2/> |height = |draught = 7,6 м (вообичаено) |propulsion = едно вратило со соодветна подвижна елиса со пречник од 5,9 м |speed = 26 км/ч |range = |endurance = |diving_depth = |boats = |capacity = |complement = 29 члена на екипажот |troops = |sensors = |ew_systems = |armament = |ammunition = |armor = |aircraft = |aircraft_facilities = |motto = |nickname = Фиц |honors = |notes = }} {{Закосен наслов}}'''''Едмунд Фицџералд''''' ({{Langx|en|SS Edmund Fitzgerald}}) — американски [[езерец]] што потонал во [[Горно Езеро]] за време на невреме на 10 ноември 1975 г., при што животот го загубил целиот [[екипаж]] од 29 мажи. Кога бил пуштен во водство на 7 јуни 1958 г., тој бил најголемиот брод на северноамериканските [[Големи Езера]] и сѐ уште останува најголемиот што потонал таму. Неговата олупина била сместена во длабоки води на 14 ноември 1975 г. од страна на авион на Морнарицата на САД што регистрирал магнетни аномалии, а набргу потоа било утврдено дека е во два големи дела. Цели 17 години, ''Едмунд Фицџералд'' превезувал [[таконит]] (вид [[железна руда]]) од [[Рударство|рудниците]] по минесотскиот Железен Појас во близина на Дулут, Минесота, до железарите во [[Детроит, Мичиген]]; Толедо, Охајо; и други пристаништа на Големите Езера. Како вистински работник, тој шестпати поставил рекорди во сезонски превоз, често соборувајќи го сопствениот рекорд.<ref name=thompson1991>{{cite book |last=Thompson |first=Mark L. |title=Steamboats & Sailors of the Great Lakes |url=https://books.google.com/books?id=KRLZDXIEWCsC&pg=PA30 |publisher=Wayne State University Press |location=Detroit |year=1991 |isbn=0-8143-2359-6 |access-date=October 17, 2025 |via=Google Books |page=30 |quote=The people who work aboard Great Lakes bulk freighters refer to them simply as ''boats''&nbsp;... ''Boats'' derives from ''steamboats''&nbsp;...}}</ref><ref name= kantar9>{{cite book |last=Kantar |first=Andrew |title=29 Missing: The True and Tragic Story of the Disappearance of the SS ''Edmund Fitzgerald'' |publisher=Michigan State University Press |location=East Lansing, Michigan |year=1998 |isbn=0-87013-446-9 |page=9}}</ref> Капетанот Питер Пулцер бил познат по тоа што пуштал музика преку бродовскиот интерфон деноноќие додека поминувал низ реките [[Сент Клер (река)|Сент Клер]] и [[Детроит (река)|Детроит]] (меѓу [[Хурон (езеро)|Хурон]] и [[Ири (езеро)|Ири]]), и ги забавувал гледачите кај браните во Су (меѓу Горно и Хурон) со коментари во живо за бродот.<ref name=thompson1991/> Неговата големина, рекоррдните перформанси и „[[диџеј|диџејскиот]] капетан“ му донеле голема симпатија кај љубителите на бродови.<ref name=thompson1991/> На пладне на 9 ноември 1975 г., се упатил на своето последно патување од Супириор, Висконсин, во близина на Дулут, носејќи целосен товар од пелети од таконитна руда под заповедништво на капетанот Ернест М. Максорли. На пат кон железарница во близина на Детроит, следниот ден бил зафатен од тешко невреме со ветрови со сила блиска до ураганска и бранови високи до 11 м. Некаде по 17:30 часот, ''Едмунд Фицџералд'' пријавил дека има тешкотии; во 19:10 часот, капетанот Максорли ја испратил својата последна порака: „Засега се држиме“. Кратко по 19:10 часот, езерецот ''Едмунд Фицџералд'' ненадејно потонал во канадски (онтариски) води на длабочина од 160 м, на околу 27 км од заливот Вајтфиш во близина на збратимените градови Су Сент Мари, Мичиген, и Су Сент Мари, Онтарио — растојание што ''Едмунд Фицџералд'' со полна брзина би го поминал за нешто повеќе од еден час. Неговиот екипаж од 29 души загинале, а телата не биле пронајдени. Точната причина за потонувањето останува непозната, иако многу книги, проучувања и експедиции го истражувале тоа. ''Едмунд Фицџералд'' можеби бил поплавен од бранови, претрпел структурно оштетување или оштетување на [[Палуба|палубата]], се удрил во плиток дел или настрадал од комбинација на овие чинители. Оваа катастрофа е една од најпознатите во историјата на пловењето по Големите Езера, делумно затоа што канадскиот пејач [[Гордон Лајтфут]] ја опеал во својата популарна балада од 1976 г. „Потонатиот брод Едмунд Фицџералд{{-"}}. Лајтфут ја напишал оваа хит-песна откако прочитал статија насловена „Најсуровиот месец“ во изданието на ''[[Newsweek]]'' од 24 ноември 1975 г. Потонувањето довело до промени во прописите и практиките за пловење по Големите Езера, кои вклучуваат задолжителни костуми за преживување, длабиномери, системи за позиционирање, зголемен надводен дел и почести инспекции на пловните објекти. == Последно патување == [[Податотека:Edmund Fitzgerald Trackline.jpg|thumb|280px|Карта на последното патување на бродот за насипен товар]] Носејќи целосен товар од рудни пелети под заповедништво на капетанот Ернест М. Максорли, ''Едмунд Фицџералд'' заминал на своето последно патување од Супириор, близу Дулут, попладнето на 9 ноември 1975 г. На патот кон железарница близу Детроит, ''Едмунд Фицџералд'' му се придружил на вториот брод за насипен товар што превезувал таконит, ''SS Arthur M. Anderson''. До следниот ден, двата брода се нашле во силна бура на [[Горно Езеро]] со ветрови со сили блиски до [[Тропски циклон|ураган]] и бранови високи до 11 метри. Истиот ден, малку по 19:10 часот, ''Едмунд Фицџералд'' ненадејно потонал во канадските води (Онтарио) на длабочина од 160 метри, приближно на 27 км од заливот Вајтфиш, близу збратимените градови Су Сент Мари, Мичиген и Су Сент Мари, Онтарио — растојание што Едмунд Фицџералд би го поминал за малку повеќе од еден час со најголема брзина. Пред бродоломот, капетанот Максорли остварил врска со капетанот Купер од бродот ''SS Arthur M. Anderson''. Во една од пораките Максорли кажал дека на бродот му се расипале двата радара, брановите оштетиле два вентила за проветрување на баластните цистерни, во амбарот почнувала да навлегува вода и се појавил наклон кон десната страна. Максорли исто така споменал дека на палубата на бродот има некаква штета, иако не прецизирал каква точно, и дека наклонот не се намалува и покрај тоа што двете амбарни пумпи работеле со полна моќност. Последната порака од капетанот Максорли (19:10 часот) до бродот ''Arthur M. Anderson'' гласела: „Засега се држиме“. Целиот екипаж од 29 души загинал, а телата не биле пронајдени. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Edmund Fitzgerald (ship, 1958)|SS ''Edmund Fitzgerald''}} * {{Cite magazine|title=40th Anniversary of the Launch|url=http://www2.boatnerd.com/glmi/FitzTelescope1998full.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20161109035710/http://www2.boatnerd.com:80/glmi/FitzTelescope1998full.pdf|archive-date=November 9, 2016|journal=Telescope|date=May–August 1998|volume=46|issue=2: 40th Anniversary of the Launch ~ a Pictorial Memory|location=Detroit|publisher=Great Lakes Maritime Institute}} * [https://web.archive.org/web/20110726132343/http://www.greatlakesships.org/vesselview.aspx?id=218817 Image gallery I] and [https://web.archive.org/web/20110726132349/http://www.greatlakesships.org/vesselview.aspx?id=233899 Image gallery II] of the SS ''Edmund Fitzgerald'' from Thunder Bay National Marine Sanctuary collection * [https://www.mnhs.org/blog/collectionsupclose/images-of-the-edmund-fitzgerald Images of the ''Edmund Fitzgerald''] from the Minnesota Historical Society * [http://cimss.ssec.wisc.edu/wxwise/fitz.html The sinking of the SS ''Edmund Fitzgerald'', November 10, 1975], from the University of Wisconsin * [https://radiotapes.com/wcco/#EF Coverage as heard on WCCO Radio (Minneapolis)] * [https://web.archive.org/web/20130413225952/http://www.startribune.com/local/blogs/178441961.html Yesterday's news, November 10, 1975: ''Edmund Fitzgerald'' reported missing] from the Minneapolis ''Star Tribune'' * [http://www.ssedmundfitzgerald.org/ernest-m-mcsorley/ Edmund Fitzgerald Online] – Captain Ernest M. McSorley * [http://www.shipwreckmuseum.com/edmund-fitzgerald/ Edmund Fitzgerald] – Great Lakes Shipwreck Museum [[Категорија:Товарни бродови]] [[Категорија:Американски бродови]] hh9pdorun0ob24r9utnk0lb9fuu2di4 5601467 5601466 2026-07-28T18:11:53Z Andrew012p 85224 5601467 wikitext text/x-wiki {{Брод |ship_name = ''Едмунд Фицџералд'' |ship_image = [[Податотека:Edmund Fitzgerald, 1971, 3 of 4 (restored; cropped).jpg|290px]] |image_caption = Бродот ''Едмунд Фицџералд'' во 1971 г. |flag_state = САД |ship_flag = {{shipboxflag|United States|civil}} |namesake = именуван по Едмунд Фицџералд, претседател на Northwestern Mutual |ship_class = [[езерец]] |ship_owner = [[Northwestern Mutual Financial Network|Northwestern Mutual Life Insurance Company]] |builder = [[Great Lakes Engineering Works]] од [[Ривер Руж, Мичиген]] |laid_down = 7 август 1957 г. |launched = 7 јуни 1958 г. |ship_sponsor = |acquired = |commissioned = 24 септември 1958 г. |decommissioned = |recommissioned = |decommissioned_again = |out_of_service = 10 ноември 1975 г. |renamed = |reclassified = |refit = премин на мазут и вградување на автоматски контроли на котлите во зимата 1971–72 г. |captured = |status = рушевина на дното на [[Горно Езеро]] |home_port = |port_of_registry = Милвоки, Висконсин |displacement = |length = 222 м (вкупно)<ref name=USCG2>{{cite book |author=[[United States Coast Guard]] |title=Marine Board Casualty Report: SS ''Edmund Fitzgerald''; Sinking in Lake Superior on 10 November 1975 With Loss of Life |series=<!-- Deny Citation Bot--> |type=Report |id=USCG 16732/64216 |publisher=United States Coast Guard |date=July 26, 1977 |hdl=2027/mdp.39015071191467 |page=2}}</ref> |beam = 23 м<ref name=USCG2/> |height = |draught = 7,6 м (вообичаено) |propulsion = едно вратило со соодветна подвижна елиса со пречник од 5,9 м |speed = 26 км/ч |range = |endurance = |diving_depth = |boats = |capacity = |complement = 29 члена на екипажот |troops = |sensors = |ew_systems = |armament = |ammunition = |armor = |aircraft = |aircraft_facilities = |motto = |nickname = Фиц |honors = |notes = }} {{Закосен наслов}}'''''Едмунд Фицџералд''''' ({{Langx|en|SS Edmund Fitzgerald}}) — американски [[езерец]] што потонал во [[Горно Езеро]] за време на невреме на 10 ноември 1975 г., при што животот го загубил целиот [[екипаж]] од 29 мажи. Кога бил пуштен во водство на 7 јуни 1958 г., тој бил најголемиот брод на северноамериканските [[Големи Езера]] и сѐ уште останува најголемиот што потонал таму. Неговата олупина била сместена во длабоки води на 14 ноември 1975 г. од страна на авион на Морнарицата на САД што регистрирал магнетни аномалии, а набргу потоа било утврдено дека е во два големи дела. Цели 17 години, ''Едмунд Фицџералд'' превезувал [[таконит]] (вид [[железна руда]]) од [[Рударство|рудниците]] по минесотскиот Железен Појас во близина на Дулут, Минесота, до железарите во [[Детроит, Мичиген]]; Толедо, Охајо; и други пристаништа на Големите Езера. Како вистински работник, тој шестпати поставил рекорди во сезонски превоз, често соборувајќи го сопствениот рекорд.<ref name=thompson1991>{{cite book |last=Thompson |first=Mark L. |title=Steamboats & Sailors of the Great Lakes |url=https://books.google.com/books?id=KRLZDXIEWCsC&pg=PA30 |publisher=Wayne State University Press |location=Detroit |year=1991 |isbn=0-8143-2359-6 |access-date=October 17, 2025 |via=Google Books |page=30 |quote=The people who work aboard Great Lakes bulk freighters refer to them simply as ''boats''&nbsp;... ''Boats'' derives from ''steamboats''&nbsp;...}}</ref><ref name= kantar9>{{cite book |last=Kantar |first=Andrew |title=29 Missing: The True and Tragic Story of the Disappearance of the SS ''Edmund Fitzgerald'' |publisher=Michigan State University Press |location=East Lansing, Michigan |year=1998 |isbn=0-87013-446-9 |page=9}}</ref> Капетанот Питер Пулцер бил познат по тоа што пуштал музика преку бродовскиот интерфон деноноќие додека поминувал низ реките [[Сент Клер (река)|Сент Клер]] и [[Детроит (река)|Детроит]] (меѓу [[Хурон (езеро)|Хурон]] и [[Ири (езеро)|Ири]]), и ги забавувал гледачите кај браните во Су (меѓу Горно и Хурон) со коментари во живо за бродот.<ref name=thompson1991/> Неговата големина, рекоррдните перформанси и „[[диџеј|диџејскиот]] капетан“ му донеле голема симпатија кај љубителите на бродови.<ref name=thompson1991/> На пладне на 9 ноември 1975 г., се упатил на своето последно патување од Супириор, Висконсин, во близина на Дулут, носејќи целосен товар од пелети од таконитна руда под заповедништво на капетанот Ернест М. Максорли. На пат кон железарница во близина на Детроит, следниот ден бил зафатен од тешко невреме со ветрови со сила блиска до ураганска и бранови високи до 11 м. Некаде по 17:30 часот, ''Едмунд Фицџералд'' пријавил дека има тешкотии; во 19:10 часот, капетанот Максорли ја испратил својата последна порака: „Засега се држиме“. Кратко по 19:10 часот, езерецот ''Едмунд Фицџералд'' ненадејно потонал во канадски (онтариски) води на длабочина од 160 м, на околу 27 км од заливот Вајтфиш во близина на збратимените градови Су Сент Мари, Мичиген, и Су Сент Мари, Онтарио — растојание што ''Едмунд Фицџералд'' со полна брзина би го поминал за нешто повеќе од еден час. Неговиот екипаж од 29 души загинале, а телата не биле пронајдени. Точната причина за потонувањето останува непозната, иако многу книги, проучувања и експедиции го истражувале тоа. ''Едмунд Фицџералд'' можеби бил поплавен од бранови, претрпел структурно оштетување или оштетување на [[Палуба|палубата]], се удрил во плиток дел или настрадал од комбинација на овие чинители. Оваа катастрофа е една од најпознатите во историјата на пловењето по Големите Езера, делумно затоа што канадскиот пејач [[Гордон Лајтфут]] ја опеал во својата популарна балада од 1976 г. „Потонатиот брод Едмунд Фицџералд{{-"}}. Лајтфут ја напишал оваа хит-песна откако прочитал статија насловена „Најсуровиот месец“ во изданието на ''[[Newsweek]]'' од 24 ноември 1975 г. Потонувањето довело до промени во прописите и практиките за пловење по Големите Езера, кои вклучуваат задолжителни костуми за преживување, длабиномери, системи за позиционирање, зголемен надводен дел и почести инспекции на пловните објекти. == Последно патување == [[Податотека:Edmund Fitzgerald Trackline.jpg|thumb|280px|Карта на последното патување на бродот за насипен товар]] Носејќи целосен товар од рудни пелети под заповедништво на капетанот Ернест М. Максорли, ''Едмунд Фицџералд'' заминал на своето последно патување од Супириор, близу Дулут, попладнето на 9 ноември 1975 г. На патот кон железарница близу Детроит, ''Едмунд Фицџералд'' му се придружил на вториот брод за насипен товар што превезувал таконит, ''SS Arthur M. Anderson''. До следниот ден, двата брода се нашле во силна бура на [[Горно Езеро]] со ветрови со сили блиски до [[Тропски циклон|ураган]] и бранови високи до 11 метри. Истиот ден, малку по 19:10 часот, ''Едмунд Фицџералд'' ненадејно потонал во канадските води (Онтарио) на длабочина од 160 метри, приближно на 27 км од заливот Вајтфиш, близу збратимените градови Су Сент Мари, Мичиген и Су Сент Мари, Онтарио — растојание што Едмунд Фицџералд би го поминал за малку повеќе од еден час со најголема брзина. Пред бродоломот, капетанот Максорли остварил врска со капетанот Купер од бродот ''SS Arthur M. Anderson''. Во една од пораките Максорли кажал дека на бродот му се расипале двата радара, брановите оштетиле два вентила за проветрување на баластните цистерни, во амбарот почнувала да навлегува вода и се појавил наклон кон десната страна. Максорли исто така споменал дека на палубата на бродот има некаква штета, иако не прецизирал каква точно, и дека наклонот не се намалува и покрај тоа што двете амбарни пумпи работеле со полна моќност. Последната порака од капетанот Максорли (19:10 часот) до бродот ''Arthur M. Anderson'' гласела: „Засега се држиме“. Целиот екипаж од 29 души загинал, а телата не биле пронајдени. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Edmund Fitzgerald (ship, 1958)|SS ''Edmund Fitzgerald''}} * {{Cite magazine|title=40th Anniversary of the Launch|url=http://www2.boatnerd.com/glmi/FitzTelescope1998full.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20161109035710/http://www2.boatnerd.com:80/glmi/FitzTelescope1998full.pdf|archive-date=November 9, 2016|journal=Telescope|date=May–August 1998|volume=46|issue=2: 40th Anniversary of the Launch ~ a Pictorial Memory|location=Detroit|publisher=Great Lakes Maritime Institute}} * [https://web.archive.org/web/20110726132343/http://www.greatlakesships.org/vesselview.aspx?id=218817 Image gallery I] and [https://web.archive.org/web/20110726132349/http://www.greatlakesships.org/vesselview.aspx?id=233899 Image gallery II] of the SS ''Edmund Fitzgerald'' from Thunder Bay National Marine Sanctuary collection * [https://www.mnhs.org/blog/collectionsupclose/images-of-the-edmund-fitzgerald Images of the ''Edmund Fitzgerald''] from the Minnesota Historical Society * [http://cimss.ssec.wisc.edu/wxwise/fitz.html The sinking of the SS ''Edmund Fitzgerald'', November 10, 1975], from the University of Wisconsin * [https://radiotapes.com/wcco/#EF Coverage as heard on WCCO Radio (Minneapolis)] * [https://web.archive.org/web/20130413225952/http://www.startribune.com/local/blogs/178441961.html Yesterday's news, November 10, 1975: ''Edmund Fitzgerald'' reported missing] from the Minneapolis ''Star Tribune'' * [http://www.ssedmundfitzgerald.org/ernest-m-mcsorley/ Edmund Fitzgerald Online] – Captain Ernest M. McSorley * [http://www.shipwreckmuseum.com/edmund-fitzgerald/ Edmund Fitzgerald] – Great Lakes Shipwreck Museum [[Категорија:Товарни бродови]] [[Категорија:Американски бродови]] kvrexnwik5rb3hpcag224bc78p8lg35 5601468 5601467 2026-07-28T18:12:23Z Andrew012p 85224 5601468 wikitext text/x-wiki {{Брод |ship_name = ''Едмунд Фицџералд'' |ship_image = [[Податотека:Edmund Fitzgerald, 1971, 3 of 4 (restored; cropped).jpg|290px]] |image_caption = Бродот ''Едмунд Фицџералд'' во 1971 г. |flag_state = САД |ship_flag = {{shipboxflag|United States|civil}} |namesake = именуван по Едмунд Фицџералд, претседател на Northwestern Mutual |ship_class = [[езерец]] |ship_owner = [[Northwestern Mutual Financial Network|Northwestern Mutual Life Insurance Company]] |builder = [[Great Lakes Engineering Works]] од [[Ривер Руж, Мичиген]] |laid_down = 7 август 1957 г. |launched = 7 јуни 1958 г. |ship_sponsor = |acquired = |commissioned = 24 септември 1958 г. |decommissioned = |recommissioned = |decommissioned_again = |out_of_service = 10 ноември 1975 г. |renamed = |reclassified = |refit = премин на мазут и вградување на автоматски контроли на котлите во зимата 1971–72 г. |captured = |status = рушевина на дното на [[Горно Езеро]] |home_port = |port_of_registry = Милвоки, Висконсин |displacement = |length = 222 м (вкупно)<ref name=USCG2>{{cite book |author=[[United States Coast Guard]] |title=Marine Board Casualty Report: SS ''Edmund Fitzgerald''; Sinking in Lake Superior on 10 November 1975 With Loss of Life |series=<!-- Deny Citation Bot--> |type=Report |id=USCG 16732/64216 |publisher=United States Coast Guard |date=July 26, 1977 |hdl=2027/mdp.39015071191467 |page=2}}</ref> |beam = 23 м<ref name=USCG2/> |height = |draught = 7,6 м (вообичаено) |propulsion = едно вратило со соодветна подвижна елиса со пречник од 5,9 м |speed = 26 км/ч |range = |endurance = |diving_depth = |boats = |capacity = |complement = 29 члена на екипажот |troops = |sensors = |ew_systems = |armament = |ammunition = |armor = |aircraft = |aircraft_facilities = |motto = |nickname = Фиц |honors = |notes = }} {{Закосен наслов}}'''''Едмунд Фицџералд''''' ({{Langx|en|SS Edmund Fitzgerald}}) — американски [[езерец]] што потонал во [[Горно Езеро]] за време на невреме на 10 ноември 1975 г., при што животот го загубил целиот [[екипаж]] од 29 мажи. Кога бил пуштен во водство на 7 јуни 1958 г., тој бил најголемиот брод на северноамериканските [[Големи Езера]] и сѐ уште останува најголемиот што потонал таму. Неговата олупина била сместена во длабоки води на 14 ноември 1975 г. од страна на авион на Морнарицата на САД што регистрирал магнетни аномалии, а набргу потоа било утврдено дека е во два големи дела. Цели 17 години, ''Едмунд Фицџералд'' превезувал [[таконит]] (вид [[железна руда]]) од [[Рударство|рудниците]] по минесотскиот Железен Појас во близина на Дулут, Минесота, до железарите во [[Детроит, Мичиген]]; Толедо, Охајо; и други пристаништа на Големите Езера. Како вистински работник, тој шестпати поставил рекорди во сезонски превоз, често соборувајќи го сопствениот рекорд.<ref name=thompson1991>{{cite book |last=Thompson |first=Mark L. |title=Steamboats & Sailors of the Great Lakes |url=https://books.google.com/books?id=KRLZDXIEWCsC&pg=PA30 |publisher=Wayne State University Press |location=Detroit |year=1991 |isbn=0-8143-2359-6 |access-date=October 17, 2025 |via=Google Books |page=30 |quote=The people who work aboard Great Lakes bulk freighters refer to them simply as ''boats''&nbsp;... ''Boats'' derives from ''steamboats''&nbsp;...}}</ref><ref name= kantar9>{{cite book |last=Kantar |first=Andrew |title=29 Missing: The True and Tragic Story of the Disappearance of the SS ''Edmund Fitzgerald'' |publisher=Michigan State University Press |location=East Lansing, Michigan |year=1998 |isbn=0-87013-446-9 |page=9}}</ref> Капетанот Питер Пулцер бил познат по тоа што пуштал музика преку бродовскиот интерфон деноноќие додека поминувал низ реките [[Сент Клер (река)|Сент Клер]] и [[Детроит (река)|Детроит]] (меѓу [[Хурон (езеро)|Хурон]] и [[Ири (езеро)|Ири]]), и ги забавувал гледачите кај браните во Су (меѓу Горно и Хурон) со коментари во живо за бродот.<ref name=thompson1991/> Неговата големина, рекоррдните перформанси и „[[диџеј|диџејскиот]] капетан“ му донеле голема симпатија кај љубителите на бродови.<ref name=thompson1991/> На пладне на 9 ноември 1975 г., се упатил на своето последно патување од Супириор, Висконсин, во близина на Дулут, носејќи целосен товар од пелети од таконитна руда под заповедништво на капетанот Ернест М. Максорли. На пат кон железарница во близина на Детроит, следниот ден бил зафатен од тешко невреме со ветрови со сила блиска до ураганска и бранови високи до 11 м. Некаде по 17:30 часот, ''Едмунд Фицџералд'' пријавил дека има тешкотии; во 19:10 часот, капетанот Максорли ја испратил својата последна порака: „Засега се држиме“. Кратко по 19:10 часот, езерецот ''Едмунд Фицџералд'' ненадејно потонал во канадски (онтариски) води на длабочина од 160 м, на околу 27 км од заливот Вајтфиш во близина на збратимените градови Су Сент Мари, Мичиген, и Су Сент Мари, Онтарио — растојание што ''Едмунд Фицџералд'' со полна брзина би го поминал за нешто повеќе од еден час. Неговиот екипаж од 29 души загинале, а телата не биле пронајдени. Точната причина за потонувањето останува непозната, иако многу книги, проучувања и експедиции го истражувале тоа. ''Едмунд Фицџералд'' можеби бил поплавен од бранови, претрпел структурно оштетување или оштетување на [[Палуба|палубата]], се удрил во плиток дел или настрадал од комбинација на овие чинители. Оваа катастрофа е една од најпознатите во историјата на пловењето по Големите Езера, делумно затоа што канадскиот пејач [[Гордон Лајтфут]] ја опеал во својата популарна балада од 1976 г. „Потонатиот брод Едмунд Фицџералд{{-"}}. Лајтфут ја напишал оваа хит-песна откако прочитал статија насловена „Најсуровиот месец“ во изданието на ''[[Newsweek]]'' од 24 ноември 1975 г. Потонувањето довело до промени во прописите и практиките за пловење по Големите Езера, кои вклучуваат задолжителни костуми за преживување, длабиномери, системи за позиционирање, зголемен надводен дел и почести инспекции на пловните објекти. == Последна пловидба == [[Податотека:Edmund Fitzgerald Trackline.jpg|thumb|280px|Карта на последното патување на бродот за насипен товар]] Носејќи целосен товар од рудни пелети под заповедништво на капетанот Ернест М. Максорли, ''Едмунд Фицџералд'' заминал на своето последно патување од Супириор, близу Дулут, попладнето на 9 ноември 1975 г. На патот кон железарница близу Детроит, ''Едмунд Фицџералд'' му се придружил на вториот брод за насипен товар што превезувал таконит, ''SS Arthur M. Anderson''. До следниот ден, двата брода се нашле во силна бура на [[Горно Езеро]] со ветрови со сили блиски до [[Тропски циклон|ураган]] и бранови високи до 11 метри. Истиот ден, малку по 19:10 часот, ''Едмунд Фицџералд'' ненадејно потонал во канадските води (Онтарио) на длабочина од 160 метри, приближно на 27 км од заливот Вајтфиш, близу збратимените градови Су Сент Мари, Мичиген и Су Сент Мари, Онтарио — растојание што Едмунд Фицџералд би го поминал за малку повеќе од еден час со најголема брзина. Пред бродоломот, капетанот Максорли остварил врска со капетанот Купер од бродот ''SS Arthur M. Anderson''. Во една од пораките Максорли кажал дека на бродот му се расипале двата радара, брановите оштетиле два вентила за проветрување на баластните цистерни, во амбарот почнувала да навлегува вода и се појавил наклон кон десната страна. Максорли исто така споменал дека на палубата на бродот има некаква штета, иако не прецизирал каква точно, и дека наклонот не се намалува и покрај тоа што двете амбарни пумпи работеле со полна моќност. Последната порака од капетанот Максорли (19:10 часот) до бродот ''Arthur M. Anderson'' гласела: „Засега се држиме“. Целиот екипаж од 29 души загинал, а телата не биле пронајдени. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Edmund Fitzgerald (ship, 1958)|SS ''Edmund Fitzgerald''}} * {{Cite magazine|title=40th Anniversary of the Launch|url=http://www2.boatnerd.com/glmi/FitzTelescope1998full.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20161109035710/http://www2.boatnerd.com:80/glmi/FitzTelescope1998full.pdf|archive-date=November 9, 2016|journal=Telescope|date=May–August 1998|volume=46|issue=2: 40th Anniversary of the Launch ~ a Pictorial Memory|location=Detroit|publisher=Great Lakes Maritime Institute}} * [https://web.archive.org/web/20110726132343/http://www.greatlakesships.org/vesselview.aspx?id=218817 Image gallery I] and [https://web.archive.org/web/20110726132349/http://www.greatlakesships.org/vesselview.aspx?id=233899 Image gallery II] of the SS ''Edmund Fitzgerald'' from Thunder Bay National Marine Sanctuary collection * [https://www.mnhs.org/blog/collectionsupclose/images-of-the-edmund-fitzgerald Images of the ''Edmund Fitzgerald''] from the Minnesota Historical Society * [http://cimss.ssec.wisc.edu/wxwise/fitz.html The sinking of the SS ''Edmund Fitzgerald'', November 10, 1975], from the University of Wisconsin * [https://radiotapes.com/wcco/#EF Coverage as heard on WCCO Radio (Minneapolis)] * [https://web.archive.org/web/20130413225952/http://www.startribune.com/local/blogs/178441961.html Yesterday's news, November 10, 1975: ''Edmund Fitzgerald'' reported missing] from the Minneapolis ''Star Tribune'' * [http://www.ssedmundfitzgerald.org/ernest-m-mcsorley/ Edmund Fitzgerald Online] – Captain Ernest M. McSorley * [http://www.shipwreckmuseum.com/edmund-fitzgerald/ Edmund Fitzgerald] – Great Lakes Shipwreck Museum [[Категорија:Товарни бродови]] [[Категорија:Американски бродови]] evuoozxhkq9w8nxptuw775zj43i1z0y 5601469 5601468 2026-07-28T18:13:58Z Andrew012p 85224 /* Последна пловидба */ 5601469 wikitext text/x-wiki {{Брод |ship_name = ''Едмунд Фицџералд'' |ship_image = [[Податотека:Edmund Fitzgerald, 1971, 3 of 4 (restored; cropped).jpg|290px]] |image_caption = Бродот ''Едмунд Фицџералд'' во 1971 г. |flag_state = САД |ship_flag = {{shipboxflag|United States|civil}} |namesake = именуван по Едмунд Фицџералд, претседател на Northwestern Mutual |ship_class = [[езерец]] |ship_owner = [[Northwestern Mutual Financial Network|Northwestern Mutual Life Insurance Company]] |builder = [[Great Lakes Engineering Works]] од [[Ривер Руж, Мичиген]] |laid_down = 7 август 1957 г. |launched = 7 јуни 1958 г. |ship_sponsor = |acquired = |commissioned = 24 септември 1958 г. |decommissioned = |recommissioned = |decommissioned_again = |out_of_service = 10 ноември 1975 г. |renamed = |reclassified = |refit = премин на мазут и вградување на автоматски контроли на котлите во зимата 1971–72 г. |captured = |status = рушевина на дното на [[Горно Езеро]] |home_port = |port_of_registry = Милвоки, Висконсин |displacement = |length = 222 м (вкупно)<ref name=USCG2>{{cite book |author=[[United States Coast Guard]] |title=Marine Board Casualty Report: SS ''Edmund Fitzgerald''; Sinking in Lake Superior on 10 November 1975 With Loss of Life |series=<!-- Deny Citation Bot--> |type=Report |id=USCG 16732/64216 |publisher=United States Coast Guard |date=July 26, 1977 |hdl=2027/mdp.39015071191467 |page=2}}</ref> |beam = 23 м<ref name=USCG2/> |height = |draught = 7,6 м (вообичаено) |propulsion = едно вратило со соодветна подвижна елиса со пречник од 5,9 м |speed = 26 км/ч |range = |endurance = |diving_depth = |boats = |capacity = |complement = 29 члена на екипажот |troops = |sensors = |ew_systems = |armament = |ammunition = |armor = |aircraft = |aircraft_facilities = |motto = |nickname = Фиц |honors = |notes = }} {{Закосен наслов}}'''''Едмунд Фицџералд''''' ({{Langx|en|SS Edmund Fitzgerald}}) — американски [[езерец]] што потонал во [[Горно Езеро]] за време на невреме на 10 ноември 1975 г., при што животот го загубил целиот [[екипаж]] од 29 мажи. Кога бил пуштен во водство на 7 јуни 1958 г., тој бил најголемиот брод на северноамериканските [[Големи Езера]] и сѐ уште останува најголемиот што потонал таму. Неговата олупина била сместена во длабоки води на 14 ноември 1975 г. од страна на авион на Морнарицата на САД што регистрирал магнетни аномалии, а набргу потоа било утврдено дека е во два големи дела. Цели 17 години, ''Едмунд Фицџералд'' превезувал [[таконит]] (вид [[железна руда]]) од [[Рударство|рудниците]] по минесотскиот Железен Појас во близина на Дулут, Минесота, до железарите во [[Детроит, Мичиген]]; Толедо, Охајо; и други пристаништа на Големите Езера. Како вистински работник, тој шестпати поставил рекорди во сезонски превоз, често соборувајќи го сопствениот рекорд.<ref name=thompson1991>{{cite book |last=Thompson |first=Mark L. |title=Steamboats & Sailors of the Great Lakes |url=https://books.google.com/books?id=KRLZDXIEWCsC&pg=PA30 |publisher=Wayne State University Press |location=Detroit |year=1991 |isbn=0-8143-2359-6 |access-date=October 17, 2025 |via=Google Books |page=30 |quote=The people who work aboard Great Lakes bulk freighters refer to them simply as ''boats''&nbsp;... ''Boats'' derives from ''steamboats''&nbsp;...}}</ref><ref name= kantar9>{{cite book |last=Kantar |first=Andrew |title=29 Missing: The True and Tragic Story of the Disappearance of the SS ''Edmund Fitzgerald'' |publisher=Michigan State University Press |location=East Lansing, Michigan |year=1998 |isbn=0-87013-446-9 |page=9}}</ref> Капетанот Питер Пулцер бил познат по тоа што пуштал музика преку бродовскиот интерфон деноноќие додека поминувал низ реките [[Сент Клер (река)|Сент Клер]] и [[Детроит (река)|Детроит]] (меѓу [[Хурон (езеро)|Хурон]] и [[Ири (езеро)|Ири]]), и ги забавувал гледачите кај браните во Су (меѓу Горно и Хурон) со коментари во живо за бродот.<ref name=thompson1991/> Неговата големина, рекоррдните перформанси и „[[диџеј|диџејскиот]] капетан“ му донеле голема симпатија кај љубителите на бродови.<ref name=thompson1991/> На пладне на 9 ноември 1975 г., се упатил на своето последно патување од Супириор, Висконсин, во близина на Дулут, носејќи целосен товар од пелети од таконитна руда под заповедништво на капетанот Ернест М. Максорли. На пат кон железарница во близина на Детроит, следниот ден бил зафатен од тешко невреме со ветрови со сила блиска до ураганска и бранови високи до 11 м. Некаде по 17:30 часот, ''Едмунд Фицџералд'' пријавил дека има тешкотии; во 19:10 часот, капетанот Максорли ја испратил својата последна порака: „Засега се држиме“. Кратко по 19:10 часот, езерецот ''Едмунд Фицџералд'' ненадејно потонал во канадски (онтариски) води на длабочина од 160 м, на околу 27 км од заливот Вајтфиш во близина на збратимените градови Су Сент Мари, Мичиген, и Су Сент Мари, Онтарио — растојание што ''Едмунд Фицџералд'' со полна брзина би го поминал за нешто повеќе од еден час. Неговиот екипаж од 29 души загинале, а телата не биле пронајдени. Точната причина за потонувањето останува непозната, иако многу книги, проучувања и експедиции го истражувале тоа. ''Едмунд Фицџералд'' можеби бил поплавен од бранови, претрпел структурно оштетување или оштетување на [[Палуба|палубата]], се удрил во плиток дел или настрадал од комбинација на овие чинители. Оваа катастрофа е една од најпознатите во историјата на пловењето по Големите Езера, делумно затоа што канадскиот пејач [[Гордон Лајтфут]] ја опеал во својата популарна балада од 1976 г. „Потонатиот брод Едмунд Фицџералд{{-"}}. Лајтфут ја напишал оваа хит-песна откако прочитал статија насловена „Најсуровиот месец“ во изданието на ''[[Newsweek]]'' од 24 ноември 1975 г. Потонувањето довело до промени во прописите и практиките за пловење по Големите Езера, кои вклучуваат задолжителни костуми за преживување, длабиномери, системи за позиционирање, зголемен надводен дел и почести инспекции на пловните објекти. == Последна пловидба == [[Податотека:Edmund Fitzgerald Trackline.jpg|thumb|280px|Карта на последното патување на бродот за насипен товар]] Носејќи целосен товар од рудни палети под заповедништво на капетанот Ернест М. Максорли, ''Едмунд Фицџералд'' заминал на својата последна пловидба од Супириор, близу Дулут, попладнето на 9 ноември 1975 г. На патот кон железарница близу Детроит, ''Едмунд Фицџералд'' му се придружил на вториот брод за насипен товар што превезувал таконит, ''SS Arthur M. Anderson''. До следниот ден, двата брода се нашле во силна бура на [[Горно Езеро]] со ветрови со сили блиски до [[Тропски циклон|ураган]] и бранови високи до 11 метри. Истиот ден, малку по 19:10 часот, ''Едмунд Фицџералд'' ненадејно потонал во канадските води (Онтарио) на длабочина од 160 метри, приближно на 27 км од заливот Вајтфиш, близу збратимените градови Су Сент Мари, Мичиген и Су Сент Мари, Онтарио — растојание што Едмунд Фицџералд би го поминал за малку повеќе од еден час со најголема брзина. Пред бродоломот, капетанот Максорли остварил врска со капетанот Купер од бродот ''SS Arthur M. Anderson''. Во една од пораките Максорли кажал дека на бродот му се расипале двата радара, брановите оштетиле два вентила за проветрување на баластните цистерни, во амбарот почнувала да навлегува вода и се појавил наклон кон десната страна. Максорли исто така споменал дека на палубата на бродот има некаква штета, иако не прецизирал каква точно, и дека наклонот не се намалува и покрај тоа што двете амбарни пумпи работеле со полна моќност. Последната порака од капетанот Максорли (19:10 часот) до бродот ''Arthur M. Anderson'' гласела: „Засега се држиме“. Целиот екипаж од 29 души загинал, а телата не биле пронајдени. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Edmund Fitzgerald (ship, 1958)|SS ''Edmund Fitzgerald''}} * {{Cite magazine|title=40th Anniversary of the Launch|url=http://www2.boatnerd.com/glmi/FitzTelescope1998full.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20161109035710/http://www2.boatnerd.com:80/glmi/FitzTelescope1998full.pdf|archive-date=November 9, 2016|journal=Telescope|date=May–August 1998|volume=46|issue=2: 40th Anniversary of the Launch ~ a Pictorial Memory|location=Detroit|publisher=Great Lakes Maritime Institute}} * [https://web.archive.org/web/20110726132343/http://www.greatlakesships.org/vesselview.aspx?id=218817 Image gallery I] and [https://web.archive.org/web/20110726132349/http://www.greatlakesships.org/vesselview.aspx?id=233899 Image gallery II] of the SS ''Edmund Fitzgerald'' from Thunder Bay National Marine Sanctuary collection * [https://www.mnhs.org/blog/collectionsupclose/images-of-the-edmund-fitzgerald Images of the ''Edmund Fitzgerald''] from the Minnesota Historical Society * [http://cimss.ssec.wisc.edu/wxwise/fitz.html The sinking of the SS ''Edmund Fitzgerald'', November 10, 1975], from the University of Wisconsin * [https://radiotapes.com/wcco/#EF Coverage as heard on WCCO Radio (Minneapolis)] * [https://web.archive.org/web/20130413225952/http://www.startribune.com/local/blogs/178441961.html Yesterday's news, November 10, 1975: ''Edmund Fitzgerald'' reported missing] from the Minneapolis ''Star Tribune'' * [http://www.ssedmundfitzgerald.org/ernest-m-mcsorley/ Edmund Fitzgerald Online] – Captain Ernest M. McSorley * [http://www.shipwreckmuseum.com/edmund-fitzgerald/ Edmund Fitzgerald] – Great Lakes Shipwreck Museum [[Категорија:Товарни бродови]] [[Категорија:Американски бродови]] iwd2f3g953xssq0ueflyxzkpjcmfbbo 5601470 5601469 2026-07-28T18:19:22Z Andrew012p 85224 5601470 wikitext text/x-wiki {{Брод |ship_name = ''Едмунд Фицџералд'' |ship_image = [[Податотека:Edmund Fitzgerald, 1971, 3 of 4 (restored; cropped).jpg|290px]] |image_caption = Бродот ''Едмунд Фицџералд'' во 1971 г. |flag_state = САД |ship_flag = {{shipboxflag|United States|civil}} |namesake = именуван по Едмунд Фицџералд, претседател на Northwestern Mutual |ship_class = [[езерец]] |ship_owner = [[Northwestern Mutual Financial Network|Northwestern Mutual Life Insurance Company]] |builder = [[Great Lakes Engineering Works]] од [[Ривер Руж, Мичиген]] |laid_down = 7 август 1957 г. |launched = 7 јуни 1958 г. |ship_sponsor = |acquired = |commissioned = 24 септември 1958 г. |decommissioned = |recommissioned = |decommissioned_again = |out_of_service = 10 ноември 1975 г. |renamed = |reclassified = |refit = премин на мазут и вградување на автоматски контроли на котлите во зимата 1971–72 г. |captured = |status = рушевина на дното на [[Горно Езеро]] |home_port = |port_of_registry = Милвоки, Висконсин |displacement = |length = 222 м (вкупно)<ref name=USCG2>{{cite book |author=[[United States Coast Guard]] |title=Marine Board Casualty Report: SS ''Edmund Fitzgerald''; Sinking in Lake Superior on 10 November 1975 With Loss of Life |series=<!-- Deny Citation Bot--> |type=Report |id=USCG 16732/64216 |publisher=United States Coast Guard |date=July 26, 1977 |hdl=2027/mdp.39015071191467 |page=2}}</ref> |beam = 23 м<ref name=USCG2/> |height = |draught = 7,6 м (вообичаено) |propulsion = едно вратило со соодветна подвижна елиса со пречник од 5,9 м |speed = 26 км/ч |range = |endurance = |diving_depth = |boats = |capacity = |complement = 29 члена на екипажот |troops = |sensors = |ew_systems = |armament = |ammunition = |armor = |aircraft = |aircraft_facilities = |motto = |nickname = Фиц |honors = |notes = }} {{Закосен наслов}}'''''Едмунд Фицџералд''''' ({{Langx|en|SS Edmund Fitzgerald}}) — американски [[езерец]] што потонал во [[Горно Езеро|Горното Езеро]] за време на невреме на 10 ноември 1975 г., при што животот го загубил целиот [[екипаж]] од 29 мажи. Кога бил пуштен во водство на 7 јуни 1958 г., тој бил најголемиот брод на северноамериканските [[Големи Езера]] и сѐ уште останува најголемиот што потонал таму. Неговата олупина била сместена во длабоки води на 14 ноември 1975 г. од страна на авион на Морнарицата на САД што регистрирал магнетни аномалии, а набргу потоа било утврдено дека е во два големи дела. Цели 17 години, ''Едмунд Фицџералд'' превезувал [[таконит]] (вид [[железна руда]]) од [[Рударство|рудниците]] по минесотскиот Железен Појас во близина на Дулут, Минесота, до железарите во [[Детроит, Мичиген]]; Толедо, Охајо; и други пристаништа на Големите Езера. Како вистински работник, тој шестпати поставил рекорди во сезонски превоз, често соборувајќи го сопствениот рекорд.<ref name=thompson1991>{{cite book |last=Thompson |first=Mark L. |title=Steamboats & Sailors of the Great Lakes |url=https://books.google.com/books?id=KRLZDXIEWCsC&pg=PA30 |publisher=Wayne State University Press |location=Detroit |year=1991 |isbn=0-8143-2359-6 |access-date=October 17, 2025 |via=Google Books |page=30 |quote=The people who work aboard Great Lakes bulk freighters refer to them simply as ''boats''&nbsp;... ''Boats'' derives from ''steamboats''&nbsp;...}}</ref><ref name= kantar9>{{cite book |last=Kantar |first=Andrew |title=29 Missing: The True and Tragic Story of the Disappearance of the SS ''Edmund Fitzgerald'' |publisher=Michigan State University Press |location=East Lansing, Michigan |year=1998 |isbn=0-87013-446-9 |page=9}}</ref> Капетанот Питер Пулцер бил познат по тоа што пуштал музика преку бродовскиот интерфон деноноќие додека поминувал низ реките [[Сент Клер (река)|Сент Клер]] и [[Детроит (река)|Детроит]] (меѓу [[Хурон (езеро)|Хурон]] и [[Ири (езеро)|Ири]]), и ги забавувал гледачите кај браните во Су (меѓу Горно и Хурон) со коментари во живо за бродот.<ref name=thompson1991/> Неговата големина, рекордните перформанси и „[[диџеј|диџејскиот]] капетан“ му донеле голема наклонетост кај љубителите на бродови.<ref name=thompson1991/> На пладне на 9 ноември 1975 г., бродот се упатил на својата последна пловидба од Супириор, Висконсин, во близина на Дулут, носејќи целосен товар од пелети од таконитна руда под заповедништво на капетанот Ернест М. Максорли. На пат кон железарница во близина на Детроит, следниот ден бил зафатен од тешко невреме со ветрови со сила блиска до ураганска и бранови високи до 11 м. Некаде по 17:30 часот, ''Едмунд Фицџералд'' пријавил дека има тешкотии; во 19:10 часот, капетанот Максорли ја испратил својата последна порака: „Засега се држиме“. Кратко по 19:10 часот, езерецот ''Едмунд Фицџералд'' ненадејно потонал во канадски (онтариски) води на длабочина од 160 м, на околу 27 км од заливот Вајтфиш во близина на збратимените градови Су Сент Мари, Мичиген, и Су Сент Мари, Онтарио — растојание што ''Едмунд Фицџералд'' со полна брзина би го поминал за нешто повеќе од еден час. Неговиот екипаж од 29 души загинале, а телата не биле пронајдени. Точната причина за потонувањето останува непозната, иако многу книги, проучувања и експедиции го истражувале тоа. ''Едмунд Фицџералд'' можеби бил поплавен од бранови, претрпел структурно оштетување или оштетување на [[Палуба|палубата]], се удрил во плиток дел или настрадал од комбинација на овие чинители. Оваа катастрофа е една од најпознатите во историјата на пловењето по Големите Езера, делумно затоа што канадскиот пејач [[Гордон Лајтфут]] ја опеал во својата популарна балада од 1976 г. „Потонатиот брод Едмунд Фицџералд{{-"}}. Лајтфут ја напишал оваа хит-песна откако прочитал статија насловена „Најсуровиот месец“ во изданието на ''[[Newsweek]]'' од 24 ноември 1975 г. Потонувањето довело до промени во прописите и практиките за пловење по Големите Езера, кои вклучуваат задолжителни костуми за преживување, длабиномери, системи за позиционирање, зголемен надводен дел и почести инспекции на пловните објекти. == Последна пловидба == [[Податотека:Edmund Fitzgerald Trackline.jpg|thumb|280px|Карта на последното патување на бродот за насипен товар]] Носејќи целосен товар од рудни палети под заповедништво на капетанот Ернест М. Максорли, ''Едмунд Фицџералд'' заминал на својата последна пловидба од Супириор, близу Дулут, попладнето на 9 ноември 1975 г. На патот кон железарница близу Детроит, ''Едмунд Фицџералд'' му се придружил на вториот брод за насипен товар што превезувал таконит, ''SS Arthur M. Anderson''. До следниот ден, двата брода се нашле во силна бура на [[Горно Езеро]] со ветрови со сили блиски до [[Тропски циклон|ураган]] и бранови високи до 11 метри. Истиот ден, малку по 19:10 часот, бродот ''Едмунд Фицџералд'' ненадејно потонал во канадските води (Онтарио) на длабочина од 160 метри, приближно на 27 км од заливот Вајтфиш, близу збратимените градови Су Сент Мари, Мичиген и Су Сент Мари, Онтарио — растојание што ''Едмунд Фицџералд'' би го поминал за малку повеќе од еден час со најголема брзина. Пред несреќата, капетанот Максорли остварил врска со капетанот Купер од бродот ''SS Arthur M. Anderson''. Во една од пораките Максорли кажал дека на бродот му се расипале двата радара, брановите оштетиле два вентила за проветрување на баластните цистерни, во амбарот почнувала да навлегува вода и се појавил наклон кон десната страна. Максорли исто така споменал дека на палубата на бродот има некаква штета, иако не прецизирал каква точно, и дека наклонот не се намалува и покрај тоа што двете амбарни пумпи работеле со полна моќност. Последната порака од капетанот Максорли (19:10 часот) до бродот ''Arthur M. Anderson'' гласела: „Засега се држиме“. Целиот екипаж од 29 души загинал, а телата не биле пронајдени. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Edmund Fitzgerald (ship, 1958)|SS ''Edmund Fitzgerald''}} * {{Cite magazine|title=40th Anniversary of the Launch|url=http://www2.boatnerd.com/glmi/FitzTelescope1998full.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20161109035710/http://www2.boatnerd.com:80/glmi/FitzTelescope1998full.pdf|archive-date=November 9, 2016|journal=Telescope|date=May–August 1998|volume=46|issue=2: 40th Anniversary of the Launch ~ a Pictorial Memory|location=Detroit|publisher=Great Lakes Maritime Institute}} * [https://web.archive.org/web/20110726132343/http://www.greatlakesships.org/vesselview.aspx?id=218817 Image gallery I] and [https://web.archive.org/web/20110726132349/http://www.greatlakesships.org/vesselview.aspx?id=233899 Image gallery II] of the SS ''Edmund Fitzgerald'' from Thunder Bay National Marine Sanctuary collection * [https://www.mnhs.org/blog/collectionsupclose/images-of-the-edmund-fitzgerald Images of the ''Edmund Fitzgerald''] from the Minnesota Historical Society * [http://cimss.ssec.wisc.edu/wxwise/fitz.html The sinking of the SS ''Edmund Fitzgerald'', November 10, 1975], from the University of Wisconsin * [https://radiotapes.com/wcco/#EF Coverage as heard on WCCO Radio (Minneapolis)] * [https://web.archive.org/web/20130413225952/http://www.startribune.com/local/blogs/178441961.html Yesterday's news, November 10, 1975: ''Edmund Fitzgerald'' reported missing] from the Minneapolis ''Star Tribune'' * [http://www.ssedmundfitzgerald.org/ernest-m-mcsorley/ Edmund Fitzgerald Online] – Captain Ernest M. McSorley * [http://www.shipwreckmuseum.com/edmund-fitzgerald/ Edmund Fitzgerald] – Great Lakes Shipwreck Museum [[Категорија:Товарни бродови]] [[Категорија:Американски бродови]] 9n1xk9sfgw24gsc7rczr6yiho08ized 5601472 5601470 2026-07-28T18:22:40Z Andrew012p 85224 5601472 wikitext text/x-wiki {{Брод |ship_name = ''Едмунд Фицџералд'' |ship_image = [[Податотека:Edmund Fitzgerald, 1971, 3 of 4 (restored; cropped).jpg|290px]] |image_caption = Бродот ''Едмунд Фицџералд'' во 1971 г. |flag_state = САД |ship_flag = {{shipboxflag|United States|civil}} |namesake = именуван по Едмунд Фицџералд, претседател на Northwestern Mutual |ship_class = [[езерец]] |ship_owner = [[Northwestern Mutual Financial Network|Northwestern Mutual Life Insurance Company]] |builder = [[Great Lakes Engineering Works]] од [[Ривер Руж, Мичиген]] |laid_down = 7 август 1957 г. |launched = 7 јуни 1958 г. |ship_sponsor = |acquired = |commissioned = 24 септември 1958 г. |decommissioned = |recommissioned = |decommissioned_again = |out_of_service = 10 ноември 1975 г. |renamed = |reclassified = |refit = премин на мазут и вградување на автоматски контроли на котлите во зимата 1971–72 г. |captured = |status = рушевина на дното на [[Горно Езеро]] |home_port = |port_of_registry = Милвоки, Висконсин |displacement = |length = 222 м (вкупно)<ref name=USCG2>{{cite book |author=[[United States Coast Guard]] |title=Marine Board Casualty Report: SS ''Edmund Fitzgerald''; Sinking in Lake Superior on 10 November 1975 With Loss of Life |series=<!-- Deny Citation Bot--> |type=Report |id=USCG 16732/64216 |publisher=United States Coast Guard |date=July 26, 1977 |hdl=2027/mdp.39015071191467 |page=2}}</ref> |beam = 23 м<ref name=USCG2/> |height = |draught = 7,6 м (вообичаено) |propulsion = едно вратило со соодветна подвижна елиса со пречник од 5,9 м |speed = 26 км/ч |range = |endurance = |diving_depth = |boats = |capacity = |complement = 29 члена на екипажот |troops = |sensors = |ew_systems = |armament = |ammunition = |armor = |aircraft = |aircraft_facilities = |motto = |nickname = Фиц |honors = |notes = }} {{Закосен наслов}}'''''Едмунд Фицџералд''''' ({{Langx|en|SS Edmund Fitzgerald}}) — американски [[езерец]] што потонал во [[Горно Езеро|Горното Езеро]] за време на невреме на 10 ноември 1975 г., при што животот го загубил целиот [[екипаж]] од 29 мажи. Кога бил пуштен во водство на 7 јуни 1958 г., тој бил најголемиот брод на северноамериканските [[Големи Езера]] и сѐ уште останува најголемиот што потонал таму. Неговата олупина била сместена во длабоки води на 14 ноември 1975 г. од страна на авион на Морнарицата на САД што регистрирал магнетни аномалии, а набргу потоа било утврдено дека е во два големи дела. Цели 17 години, ''Едмунд Фицџералд'' превезувал [[таконит]] (вид [[железна руда]]) од [[Рударство|рудниците]] по минесотскиот Железен Појас во близина на Дулут, Минесота, до железарите во [[Детроит, Мичиген]]; Толедо, Охајо; и други пристаништа на Големите Езера. Како вистински работник, тој шестпати поставил рекорди во сезонски превоз, често соборувајќи го сопствениот рекорд.<ref name=thompson1991>{{cite book |last=Thompson |first=Mark L. |title=Steamboats & Sailors of the Great Lakes |url=https://books.google.com/books?id=KRLZDXIEWCsC&pg=PA30 |publisher=Wayne State University Press |location=Detroit |year=1991 |isbn=0-8143-2359-6 |access-date=October 17, 2025 |via=Google Books |page=30 |quote=The people who work aboard Great Lakes bulk freighters refer to them simply as ''boats''&nbsp;... ''Boats'' derives from ''steamboats''&nbsp;...}}</ref><ref name= kantar9>{{cite book |last=Kantar |first=Andrew |title=29 Missing: The True and Tragic Story of the Disappearance of the SS ''Edmund Fitzgerald'' |publisher=Michigan State University Press |location=East Lansing, Michigan |year=1998 |isbn=0-87013-446-9 |page=9}}</ref> Капетанот Питер Пулцер бил познат по тоа што пуштал музика преку бродовскиот интерфон деноноќие додека поминувал низ реките [[Сент Клер (река)|Сент Клер]] и [[Детроит (река)|Детроит]] (меѓу [[Хурон (езеро)|Хурон]] и [[Ири (езеро)|Ири]]), и ги забавувал гледачите кај браните во Су (меѓу Горно и Хурон) со коментари во живо за бродот.<ref name=thompson1991/> Неговата големина, рекордните перформанси и „[[диџеј|диџејскиот]] капетан“ му донеле голема наклонетост кај љубителите на бродови.<ref name=thompson1991/> На пладне на 9 ноември 1975 г., бродот се упатил на својата последна пловидба од Супириор, Висконсин, во близина на Дулут, носејќи целосен товар од пелети од таконитна руда под заповедништво на капетанот Ернест М. Максорли. На пат кон железарница во близина на Детроит, следниот ден бил зафатен од тешко невреме со ветрови со сила блиска до ураганска и бранови високи до 11 м. Некаде по 17:30 часот, ''Едмунд Фицџералд'' пријавил дека има тешкотии; во 19:10 часот, капетанот Максорли ја испратил својата последна порака: „Засега се држиме“. Кратко по 19:10 часот, езерецот ''Едмунд Фицџералд'' ненадејно потонал во канадски (онтариски) води на длабочина од 160 м, на околу 27 км од заливот Вајтфиш во близина на збратимените градови Су Сент Мари, Мичиген, и Су Сент Мари, Онтарио — растојание што ''Едмунд Фицџералд'' со полна брзина би го поминал за нешто повеќе од еден час. Неговиот екипаж од 29 души загинале, а телата не биле пронајдени. Точната причина за потонувањето останува непозната, иако многу книги, проучувања и експедиции го истражувале тоа. ''Едмунд Фицџералд'' можеби бил поплавен од бранови, претрпел структурно оштетување или оштетување на [[Палуба|палубата]], се удрил во плиток дел или настрадал од комбинација на овие чинители. Оваа несреќа е една од најпознатите во историјата на пловењето по Големите Езера, делумно затоа што канадскиот пејач [[Гордон Лајтфут]] ја опеал во својата популарна балада од 1976 г., ''The Wreck of the Edmund Fitzgerald''. Лајтфут ја напишал оваа хит-песна откако прочитал статија насловена „Најсуровиот месец“ во изданието на ''[[Newsweek]]'' од 24 ноември 1975 г. Потонувањето довело до промени во прописите и практиките за пловење по Големите Езера, кои вклучуваат задолжителни костуми за преживување, длабиномери, системи за позиционирање, зголемен надводен дел и почести инспекции на пловните објекти. == Последна пловидба == [[Податотека:Edmund Fitzgerald Trackline.jpg|thumb|280px|Карта на последното патување на бродот за насипен товар]] Носејќи целосен товар од рудни палети под заповедништво на капетанот Ернест М. Максорли, ''Едмунд Фицџералд'' заминал на својата последна пловидба од Супириор, близу Дулут, попладнето на 9 ноември 1975 г. На патот кон железарница близу Детроит, ''Едмунд Фицџералд'' му се придружил на вториот брод за насипен товар што превезувал таконит, ''SS Arthur M. Anderson''. До следниот ден, двата брода се нашле во силна бура на [[Горно Езеро]] со ветрови со сили блиски до [[Тропски циклон|ураган]] и бранови високи до 11 метри. Истиот ден, малку по 19:10 часот, бродот ''Едмунд Фицџералд'' ненадејно потонал во канадските води (Онтарио) на длабочина од 160 метри, приближно на 27 км од заливот Вајтфиш, близу збратимените градови Су Сент Мари, Мичиген и Су Сент Мари, Онтарио — растојание што ''Едмунд Фицџералд'' би го поминал за малку повеќе од еден час со најголема брзина. Пред несреќата, капетанот Максорли остварил врска со капетанот Купер од бродот ''SS Arthur M. Anderson''. Во една од пораките Максорли кажал дека на бродот му се расипале двата радара, брановите оштетиле два вентила за проветрување на баластните цистерни, во амбарот почнувала да навлегува вода и се појавил наклон кон десната страна. Максорли исто така споменал дека на палубата на бродот има некаква штета, иако не прецизирал каква точно, и дека наклонот не се намалува и покрај тоа што двете амбарни пумпи работеле со полна моќност. Последната порака од капетанот Максорли (19:10 часот) до бродот ''Arthur M. Anderson'' гласела: „Засега се држиме“. Целиот екипаж од 29 души загинал, а телата не биле пронајдени. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Edmund Fitzgerald (ship, 1958)|SS ''Edmund Fitzgerald''}} * {{Cite magazine|title=40th Anniversary of the Launch|url=http://www2.boatnerd.com/glmi/FitzTelescope1998full.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20161109035710/http://www2.boatnerd.com:80/glmi/FitzTelescope1998full.pdf|archive-date=November 9, 2016|journal=Telescope|date=May–August 1998|volume=46|issue=2: 40th Anniversary of the Launch ~ a Pictorial Memory|location=Detroit|publisher=Great Lakes Maritime Institute}} * [https://web.archive.org/web/20110726132343/http://www.greatlakesships.org/vesselview.aspx?id=218817 Image gallery I] and [https://web.archive.org/web/20110726132349/http://www.greatlakesships.org/vesselview.aspx?id=233899 Image gallery II] of the SS ''Edmund Fitzgerald'' from Thunder Bay National Marine Sanctuary collection * [https://www.mnhs.org/blog/collectionsupclose/images-of-the-edmund-fitzgerald Images of the ''Edmund Fitzgerald''] from the Minnesota Historical Society * [http://cimss.ssec.wisc.edu/wxwise/fitz.html The sinking of the SS ''Edmund Fitzgerald'', November 10, 1975], from the University of Wisconsin * [https://radiotapes.com/wcco/#EF Coverage as heard on WCCO Radio (Minneapolis)] * [https://web.archive.org/web/20130413225952/http://www.startribune.com/local/blogs/178441961.html Yesterday's news, November 10, 1975: ''Edmund Fitzgerald'' reported missing] from the Minneapolis ''Star Tribune'' * [http://www.ssedmundfitzgerald.org/ernest-m-mcsorley/ Edmund Fitzgerald Online] – Captain Ernest M. McSorley * [http://www.shipwreckmuseum.com/edmund-fitzgerald/ Edmund Fitzgerald] – Great Lakes Shipwreck Museum [[Категорија:Товарни бродови]] [[Категорија:Американски бродови]] h13ikjszn1ja6om6q7catjqa2i0snw5 5601473 5601472 2026-07-28T18:25:53Z Andrew012p 85224 5601473 wikitext text/x-wiki {{Брод |ship_name = ''Едмунд Фицџералд'' |ship_image = [[Податотека:Edmund Fitzgerald, 1971, 3 of 4 (restored; cropped).jpg|290px]] |image_caption = Бродот ''Едмунд Фицџералд'' во 1971 г. |flag_state = САД |ship_flag = {{shipboxflag|United States|civil}} |namesake = именуван по Едмунд Фицџералд, претседател на Northwestern Mutual |ship_class = [[езерец]] |ship_owner = [[Northwestern Mutual Financial Network|Northwestern Mutual Life Insurance Company]] |builder = [[Great Lakes Engineering Works]] од [[Ривер Руж, Мичиген]] |laid_down = 7 август 1957 г. |launched = 7 јуни 1958 г. |ship_sponsor = |acquired = |commissioned = 24 септември 1958 г. |decommissioned = |recommissioned = |decommissioned_again = |out_of_service = 10 ноември 1975 г. |renamed = |reclassified = |refit = премин на мазут и вградување на автоматски контроли на котлите во зимата 1971–72 г. |captured = |status = рушевина на дното на [[Горно Езеро]] |home_port = |port_of_registry = Милвоки, Висконсин |displacement = |length = 222 м (вкупно)<ref name=USCG2>{{cite book |author=[[United States Coast Guard]] |title=Marine Board Casualty Report: SS ''Edmund Fitzgerald''; Sinking in Lake Superior on 10 November 1975 With Loss of Life |series=<!-- Deny Citation Bot--> |type=Report |id=USCG 16732/64216 |publisher=United States Coast Guard |date=July 26, 1977 |hdl=2027/mdp.39015071191467 |page=2}}</ref> |beam = 23 м<ref name=USCG2/> |height = |draught = 7,6 м (вообичаено) |propulsion = едно вратило со соодветна подвижна елиса со пречник од 5,9 м |speed = 26 км/ч |range = |endurance = |diving_depth = |boats = |capacity = |complement = 29 члена на екипажот |troops = |sensors = |ew_systems = |armament = |ammunition = |armor = |aircraft = |aircraft_facilities = |motto = |nickname = Фиц |honors = |notes = }} {{Закосен наслов}}'''''Едмунд Фицџералд''''' ({{Langx|en|SS Edmund Fitzgerald}}) — американски [[езерец]] што потонал во [[Горно Езеро|Горното Езеро]] за време на невреме на 10 ноември 1975 г., при што животот го загубил целиот [[екипаж]] од 29 мажи. Кога бил пуштен во водство на 7 јуни 1958 г., тој бил најголемиот брод на северноамериканските [[Големи Езера]] и сѐ уште останува најголемиот што потонал таму. Неговите останки биле откриени во длабоки води на 14 ноември 1975 г. од страна на авион на [[Воена морнарица на САД|Воената морнарица на САД]] што регистрирал магнетни аномалии, а набргу потоа било утврдено дека е во два големи дела. Цели 17 години, ''Едмунд Фицџералд'' превезувал [[таконит]] (вид [[железна руда]]) од [[Рударство|рудниците]] по минесотскиот Железен Појас во близина на Дулут, Минесота, до железарите во [[Детроит, Мичиген]]; Толедо, Охајо; и други пристаништа на Големите Езера. Како вистински работник, тој шестпати поставил рекорди во сезонски превоз, често соборувајќи го сопствениот рекорд.<ref name=thompson1991>{{cite book |last=Thompson |first=Mark L. |title=Steamboats & Sailors of the Great Lakes |url=https://books.google.com/books?id=KRLZDXIEWCsC&pg=PA30 |publisher=Wayne State University Press |location=Detroit |year=1991 |isbn=0-8143-2359-6 |access-date=October 17, 2025 |via=Google Books |page=30 |quote=The people who work aboard Great Lakes bulk freighters refer to them simply as ''boats''&nbsp;... ''Boats'' derives from ''steamboats''&nbsp;...}}</ref><ref name= kantar9>{{cite book |last=Kantar |first=Andrew |title=29 Missing: The True and Tragic Story of the Disappearance of the SS ''Edmund Fitzgerald'' |publisher=Michigan State University Press |location=East Lansing, Michigan |year=1998 |isbn=0-87013-446-9 |page=9}}</ref> Капетанот Питер Пулцер бил познат по тоа што пуштал музика преку бродовскиот интерфон деноноќие додека поминувал низ реките [[Сент Клер (река)|Сент Клер]] и [[Детроит (река)|Детроит]] (меѓу [[Хурон (езеро)|Хурон]] и [[Ири (езеро)|Ири]]), и ги забавувал гледачите кај браните во Су (меѓу Горно и Хурон) со коментари во живо за бродот.<ref name=thompson1991/> Неговата големина, рекордните перформанси и „[[диџеј|диџејскиот]] капетан“ му донеле голема наклонетост кај љубителите на бродови.<ref name=thompson1991/> На пладне на 9 ноември 1975 г., бродот се упатил на својата последна пловидба од Супириор, Висконсин, во близина на Дулут, носејќи целосен товар од пелети од таконитна руда под заповедништво на капетанот Ернест М. Максорли. На пат кон железарница во близина на Детроит, следниот ден бил зафатен од тешко невреме со ветрови со сила блиска до ураганска и бранови високи до 11 м. Некаде по 17:30 часот, ''Едмунд Фицџералд'' пријавил дека има тешкотии; во 19:10 часот, капетанот Максорли ја испратил својата последна порака: „Засега се држиме“. Кратко по 19:10 часот, езерецот ''Едмунд Фицџералд'' ненадејно потонал во канадски (онтариски) води на длабочина од 160 м, на околу 27 км од заливот Вајтфиш во близина на збратимените градови Су Сент Мари, Мичиген, и Су Сент Мари, Онтарио — растојание што ''Едмунд Фицџералд'' со полна брзина би го поминал за нешто повеќе од еден час. Неговиот екипаж од 29 души загинале, а телата не биле пронајдени. Точната причина за потонувањето останува непозната, иако многу книги, проучувања и експедиции го истражувале тоа. ''Едмунд Фицџералд'' можеби бил поплавен од бранови, претрпел структурно оштетување или оштетување на [[Палуба|палубата]], се удрил во плиток дел или настрадал од комбинација на овие чинители. Оваа несреќа е една од најпознатите во историјата на пловењето по Големите Езера, делумно затоа што канадскиот пејач [[Гордон Лајтфут]] ја опеал во својата популарна балада од 1976 г., ''The Wreck of the Edmund Fitzgerald''. Лајтфут ја напишал оваа хит-песна откако прочитал статија насловена „Најсуровиот месец“ во изданието на ''[[Newsweek]]'' од 24 ноември 1975 г. Потонувањето довело до промени во прописите и практиките за пловење по Големите Езера, кои вклучуваат задолжителни костуми за преживување, длабиномери, системи за позиционирање, зголемен надводен дел и почести инспекции на пловните објекти. == Последна пловидба == [[Податотека:Edmund Fitzgerald Trackline.jpg|thumb|280px|Карта на последното патување на бродот за насипен товар]] Носејќи целосен товар од рудни палети под заповедништво на капетанот Ернест М. Максорли, ''Едмунд Фицџералд'' заминал на својата последна пловидба од Супириор, близу Дулут, попладнето на 9 ноември 1975 г. На патот кон железарница близу Детроит, ''Едмунд Фицџералд'' му се придружил на вториот брод за насипен товар што превезувал таконит, ''SS Arthur M. Anderson''. До следниот ден, двата брода се нашле во силна бура на [[Горно Езеро]] со ветрови со сили блиски до [[Тропски циклон|ураган]] и бранови високи до 11 метри. Истиот ден, малку по 19:10 часот, бродот ''Едмунд Фицџералд'' ненадејно потонал во канадските води (Онтарио) на длабочина од 160 метри, приближно на 27 км од заливот Вајтфиш, близу збратимените градови Су Сент Мари, Мичиген и Су Сент Мари, Онтарио — растојание што ''Едмунд Фицџералд'' би го поминал за малку повеќе од еден час со најголема брзина. Пред несреќата, капетанот Максорли остварил врска со капетанот Купер од бродот ''SS Arthur M. Anderson''. Во една од пораките Максорли кажал дека на бродот му се расипале двата радара, брановите оштетиле два вентила за проветрување на баластните цистерни, во амбарот почнувала да навлегува вода и се појавил наклон кон десната страна. Максорли исто така споменал дека на палубата на бродот има некаква штета, иако не прецизирал каква точно, и дека наклонот не се намалува и покрај тоа што двете амбарни пумпи работеле со полна моќност. Последната порака од капетанот Максорли (19:10 часот) до бродот ''Arthur M. Anderson'' гласела: „Засега се држиме“. Целиот екипаж од 29 души загинал, а телата не биле пронајдени. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Edmund Fitzgerald (ship, 1958)|SS ''Edmund Fitzgerald''}} * {{Cite magazine|title=40th Anniversary of the Launch|url=http://www2.boatnerd.com/glmi/FitzTelescope1998full.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20161109035710/http://www2.boatnerd.com:80/glmi/FitzTelescope1998full.pdf|archive-date=November 9, 2016|journal=Telescope|date=May–August 1998|volume=46|issue=2: 40th Anniversary of the Launch ~ a Pictorial Memory|location=Detroit|publisher=Great Lakes Maritime Institute}} * [https://web.archive.org/web/20110726132343/http://www.greatlakesships.org/vesselview.aspx?id=218817 Image gallery I] and [https://web.archive.org/web/20110726132349/http://www.greatlakesships.org/vesselview.aspx?id=233899 Image gallery II] of the SS ''Edmund Fitzgerald'' from Thunder Bay National Marine Sanctuary collection * [https://www.mnhs.org/blog/collectionsupclose/images-of-the-edmund-fitzgerald Images of the ''Edmund Fitzgerald''] from the Minnesota Historical Society * [http://cimss.ssec.wisc.edu/wxwise/fitz.html The sinking of the SS ''Edmund Fitzgerald'', November 10, 1975], from the University of Wisconsin * [https://radiotapes.com/wcco/#EF Coverage as heard on WCCO Radio (Minneapolis)] * [https://web.archive.org/web/20130413225952/http://www.startribune.com/local/blogs/178441961.html Yesterday's news, November 10, 1975: ''Edmund Fitzgerald'' reported missing] from the Minneapolis ''Star Tribune'' * [http://www.ssedmundfitzgerald.org/ernest-m-mcsorley/ Edmund Fitzgerald Online] – Captain Ernest M. McSorley * [http://www.shipwreckmuseum.com/edmund-fitzgerald/ Edmund Fitzgerald] – Great Lakes Shipwreck Museum [[Категорија:Товарни бродови]] [[Категорија:Американски бродови]] kqw1g8gehgckx8p7cfc0jui3rwz67by 5601503 5601473 2026-07-28T21:11:40Z Andrew012p 85224 /* */ 5601503 wikitext text/x-wiki {{Брод |ship_name = ''Едмунд Фицџералд'' |ship_image = [[Податотека:Edmund Fitzgerald, 1971, 3 of 4 (restored; cropped).jpg|290px]] |image_caption = Бродот ''Едмунд Фицџералд'' во 1971 г. |flag_state = САД |ship_flag = {{shipboxflag|United States|civil}} |namesake = именуван по Едмунд Фицџералд, претседател на Northwestern Mutual |ship_class = [[езерец]] |ship_owner = [[Northwestern Mutual Financial Network|Northwestern Mutual Life Insurance Company]] |builder = [[Great Lakes Engineering Works]] од [[Ривер Руж, Мичиген]] |laid_down = 7 август 1957 г. |launched = 7 јуни 1958 г. |ship_sponsor = |acquired = |commissioned = 24 септември 1958 г. |decommissioned = |recommissioned = |decommissioned_again = |out_of_service = 10 ноември 1975 г. |renamed = |reclassified = |refit = премин на мазут и вградување на автоматски контроли на котлите во зимата 1971–72 г. |captured = |status = рушевина на дното на [[Горно Езеро]] |home_port = |port_of_registry = Милвоки, Висконсин |displacement = |length = 222 м (вкупно)<ref name=USCG2>{{cite book |author=[[United States Coast Guard]] |title=Marine Board Casualty Report: SS ''Edmund Fitzgerald''; Sinking in Lake Superior on 10 November 1975 With Loss of Life |series=<!-- Deny Citation Bot--> |type=Report |id=USCG 16732/64216 |publisher=United States Coast Guard |date=July 26, 1977 |hdl=2027/mdp.39015071191467 |page=2}}</ref> |beam = 23 м<ref name=USCG2/> |height = |draught = 7,6 м (вообичаено) |propulsion = едно вратило со соодветна подвижна елиса со пречник од 5,9 м |speed = 26 км/ч |range = |endurance = |diving_depth = |boats = |capacity = |complement = 29 члена на екипажот |troops = |sensors = |ew_systems = |armament = |ammunition = |armor = |aircraft = |aircraft_facilities = |motto = |nickname = Фиц |honors = |notes = }} {{Закосен наслов}}'''''Едмунд Фицџералд''''' ({{Langx|en|SS Edmund Fitzgerald}}) — американски [[езерец]] што потонал во [[Горно Езеро|Горното Езеро]] за време на невреме на 10 ноември 1975 г., при што животот го загубил целиот [[екипаж]] од 29 мажи. Кога бил пуштен во водство на 7 јуни 1958 г., тој бил најголемиот брод на северноамериканските [[Големи Езера]] и сѐ уште останува најголемиот што потонал таму. Неговите останки биле откриени во длабоки води на 14 ноември 1975 г. од страна на авион на [[Воена морнарица на САД|Воената морнарица на САД]] што регистрирал магнетни аномалии, а набргу потоа било утврдено дека е во два големи дела. Цели 17 години, ''Едмунд Фицџералд'' превезувал [[таконит]] (вид [[железна руда]]) од [[Рударство|рудниците]] по минесотскиот Железен Појас во близина на Дулут, Минесота, до железарите во [[Детроит, Мичиген]]; Толедо, Охајо; и други пристаништа на Големите Езера. Како вистински работник, тој шестпати поставил рекорди во сезонски превоз, често соборувајќи го сопствениот рекорд.<ref name=thompson1991>{{cite book |last=Thompson |first=Mark L. |title=Steamboats & Sailors of the Great Lakes |url=https://books.google.com/books?id=KRLZDXIEWCsC&pg=PA30 |publisher=Wayne State University Press |location=Detroit |year=1991 |isbn=0-8143-2359-6 |access-date=October 17, 2025 |via=Google Books |page=30 |quote=The people who work aboard Great Lakes bulk freighters refer to them simply as ''boats''&nbsp;... ''Boats'' derives from ''steamboats''&nbsp;...}}</ref><ref name= kantar9>{{cite book |last=Kantar |first=Andrew |title=29 Missing: The True and Tragic Story of the Disappearance of the SS ''Edmund Fitzgerald'' |publisher=Michigan State University Press |location=East Lansing, Michigan |year=1998 |isbn=0-87013-446-9 |page=9}}</ref> Капетанот Питер Пулцер бил познат по тоа што пуштал музика преку бродовскиот интерфон деноноќно додека поминувал низ реките [[Сент Клер (река)|Сент Клер]] и [[Детроит (река)|Детроит]] (меѓу [[Хурон (езеро)|Хурон]] и [[Ири (езеро)|Ири]]), и ги забавувал гледачите кај браните во Су (меѓу Горно и Хурон) со коментари во живо за бродот.<ref name=thompson1991/> Неговата големина, рекордните перформанси и „[[диџеј|диџејскиот]] капетан“ му донеле голема наклонетост кај љубителите на бродови.<ref name=thompson1991/> На пладне на 9 ноември 1975 г., бродот се упатил на својата последна пловидба од Супириор, Висконсин, во близина на Дулут, носејќи целосен товар од пелети од таконитна руда под заповедништво на капетанот Ернест М. Максорли. На пат кон железарница во близина на Детроит, следниот ден бил зафатен од тешко невреме со ветрови со сила блиска до ураганска и бранови високи до 11 м. Некаде по 17:30 часот, ''Едмунд Фицџералд'' пријавил дека има тешкотии; во 19:10 часот, капетанот Максорли ја испратил својата последна порака: „Засега се држиме“. Кратко по 19:10 часот, езерецот ''Едмунд Фицџералд'' ненадејно потонал во канадски (онтариски) води на длабочина од 160 м, на околу 27 км од заливот Вајтфиш во близина на збратимените градови Су Сент Мари, Мичиген, и Су Сент Мари, Онтарио — растојание што ''Едмунд Фицџералд'' со полна брзина би го поминал за нешто повеќе од еден час. Неговиот екипаж од 29 души загинале, а телата не биле пронајдени. Точната причина за потонувањето останува непозната, иако многу книги, проучувања и експедиции го истражувале тоа. ''Едмунд Фицџералд'' можеби бил поплавен од бранови, претрпел структурно оштетување или оштетување на [[Палуба|палубата]], се удрил во плиток дел или настрадал од комбинација на овие чинители. Оваа несреќа е една од најпознатите во историјата на пловењето по Големите Езера, делумно затоа што канадскиот пејач [[Гордон Лајтфут]] ја опеал во својата популарна балада од 1976 г., ''The Wreck of the Edmund Fitzgerald''. Лајтфут ја напишал оваа хит-песна откако прочитал статија насловена „Најсуровиот месец“ во изданието на ''[[Newsweek]]'' од 24 ноември 1975 г. Потонувањето довело до промени во прописите и практиките за пловење по Големите Езера, кои вклучуваат задолжителни костуми за преживување, длабиномери, системи за позиционирање, зголемен надводен дел и почести инспекции на пловните објекти. == Последна пловидба == [[Податотека:Edmund Fitzgerald Trackline.jpg|thumb|280px|Карта на последното патување на бродот за насипен товар]] Носејќи целосен товар од рудни палети под заповедништво на капетанот Ернест М. Максорли, ''Едмунд Фицџералд'' заминал на својата последна пловидба од Супириор, близу Дулут, попладнето на 9 ноември 1975 г. На патот кон железарница близу Детроит, ''Едмунд Фицџералд'' му се придружил на вториот брод за насипен товар што превезувал таконит, ''SS Arthur M. Anderson''. До следниот ден, двата брода се нашле во силна бура на [[Горно Езеро]] со ветрови со сили блиски до [[Тропски циклон|ураган]] и бранови високи до 11 метри. Истиот ден, малку по 19:10 часот, бродот ''Едмунд Фицџералд'' ненадејно потонал во канадските води (Онтарио) на длабочина од 160 метри, приближно на 27 км од заливот Вајтфиш, близу збратимените градови Су Сент Мари, Мичиген и Су Сент Мари, Онтарио — растојание што ''Едмунд Фицџералд'' би го поминал за малку повеќе од еден час со најголема брзина. Пред несреќата, капетанот Максорли остварил врска со капетанот Купер од бродот ''SS Arthur M. Anderson''. Во една од пораките Максорли кажал дека на бродот му се расипале двата радара, брановите оштетиле два вентила за проветрување на баластните цистерни, во амбарот почнувала да навлегува вода и се појавил наклон кон десната страна. Максорли исто така споменал дека на палубата на бродот има некаква штета, иако не прецизирал каква точно, и дека наклонот не се намалува и покрај тоа што двете амбарни пумпи работеле со полна моќност. Последната порака од капетанот Максорли (19:10 часот) до бродот ''Arthur M. Anderson'' гласела: „Засега се држиме“. Целиот екипаж од 29 души загинал, а телата не биле пронајдени. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Edmund Fitzgerald (ship, 1958)|SS ''Edmund Fitzgerald''}} * {{Cite magazine|title=40th Anniversary of the Launch|url=http://www2.boatnerd.com/glmi/FitzTelescope1998full.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20161109035710/http://www2.boatnerd.com:80/glmi/FitzTelescope1998full.pdf|archive-date=November 9, 2016|journal=Telescope|date=May–August 1998|volume=46|issue=2: 40th Anniversary of the Launch ~ a Pictorial Memory|location=Detroit|publisher=Great Lakes Maritime Institute}} * [https://web.archive.org/web/20110726132343/http://www.greatlakesships.org/vesselview.aspx?id=218817 Image gallery I] and [https://web.archive.org/web/20110726132349/http://www.greatlakesships.org/vesselview.aspx?id=233899 Image gallery II] of the SS ''Edmund Fitzgerald'' from Thunder Bay National Marine Sanctuary collection * [https://www.mnhs.org/blog/collectionsupclose/images-of-the-edmund-fitzgerald Images of the ''Edmund Fitzgerald''] from the Minnesota Historical Society * [http://cimss.ssec.wisc.edu/wxwise/fitz.html The sinking of the SS ''Edmund Fitzgerald'', November 10, 1975], from the University of Wisconsin * [https://radiotapes.com/wcco/#EF Coverage as heard on WCCO Radio (Minneapolis)] * [https://web.archive.org/web/20130413225952/http://www.startribune.com/local/blogs/178441961.html Yesterday's news, November 10, 1975: ''Edmund Fitzgerald'' reported missing] from the Minneapolis ''Star Tribune'' * [http://www.ssedmundfitzgerald.org/ernest-m-mcsorley/ Edmund Fitzgerald Online] – Captain Ernest M. McSorley * [http://www.shipwreckmuseum.com/edmund-fitzgerald/ Edmund Fitzgerald] – Great Lakes Shipwreck Museum [[Категорија:Товарни бродови]] [[Категорија:Американски бродови]] prj32bch5fmd30x22q9vh48dujouo99 5601505 5601503 2026-07-28T21:13:51Z Andrew012p 85224 /* */ 5601505 wikitext text/x-wiki {{Брод |ship_name = ''Едмунд Фицџералд'' |ship_image = [[Податотека:Edmund Fitzgerald, 1971, 3 of 4 (restored; cropped).jpg|290px]] |image_caption = Бродот ''Едмунд Фицџералд'' во 1971 г. |flag_state = САД |ship_flag = {{shipboxflag|United States|civil}} |namesake = именуван по Едмунд Фицџералд, претседател на Northwestern Mutual |ship_class = [[езерец]] |ship_owner = [[Northwestern Mutual Financial Network|Northwestern Mutual Life Insurance Company]] |builder = [[Great Lakes Engineering Works]] од [[Ривер Руж, Мичиген]] |laid_down = 7 август 1957 г. |launched = 7 јуни 1958 г. |ship_sponsor = |acquired = |commissioned = 24 септември 1958 г. |decommissioned = |recommissioned = |decommissioned_again = |out_of_service = 10 ноември 1975 г. |renamed = |reclassified = |refit = премин на мазут и вградување на автоматски контроли на котлите во зимата 1971–72 г. |captured = |status = рушевина на дното на [[Горно Езеро]] |home_port = |port_of_registry = Милвоки, Висконсин |displacement = |length = 222 м (вкупно)<ref name=USCG2>{{cite book |author=[[United States Coast Guard]] |title=Marine Board Casualty Report: SS ''Edmund Fitzgerald''; Sinking in Lake Superior on 10 November 1975 With Loss of Life |series=<!-- Deny Citation Bot--> |type=Report |id=USCG 16732/64216 |publisher=United States Coast Guard |date=July 26, 1977 |hdl=2027/mdp.39015071191467 |page=2}}</ref> |beam = 23 м<ref name=USCG2/> |height = |draught = 7,6 м (вообичаено) |propulsion = едно вратило со соодветна подвижна елиса со пречник од 5,9 м |speed = 26 км/ч |range = |endurance = |diving_depth = |boats = |capacity = |complement = 29 члена на екипажот |troops = |sensors = |ew_systems = |armament = |ammunition = |armor = |aircraft = |aircraft_facilities = |motto = |nickname = Фиц |honors = |notes = }} {{Закосен наслов}}'''''Едмунд Фицџералд''''' ({{Langx|en|SS Edmund Fitzgerald}}) — американски [[езерец]] што потонал во [[Горно Езеро|Горното Езеро]] за време на невреме на 10 ноември 1975 г., при што животот го загубил целиот [[екипаж]] од 29 мажи. Кога бил пуштен во водство на 7 јуни 1958 г., тој бил најголемиот брод на северноамериканските [[Големи Езера]] и сѐ уште останува најголемиот што потонал таму. Неговите останки биле откриени во длабоки води на 14 ноември 1975 г. од страна на авион на [[Воена морнарица на САД|Воената морнарица на САД]] што регистрирал магнетни аномалии, а набргу потоа било утврдено дека е во два големи дела. Цели 17 години, ''Едмунд Фицџералд'' превезувал [[таконит]] (вид [[железна руда]]) од [[Рударство|рудниците]] по минесотскиот Железен Појас во близина на Дулут, Минесота, до железарите во [[Детроит, Мичиген]]; Толедо, Охајо; и други пристаништа на Големите Езера. Како вистински работник, тој шестпати поставил рекорди во сезонски превоз, често соборувајќи го сопствениот рекорд.<ref name=thompson1991>{{cite book |last=Thompson |first=Mark L. |title=Steamboats & Sailors of the Great Lakes |url=https://books.google.com/books?id=KRLZDXIEWCsC&pg=PA30 |publisher=Wayne State University Press |location=Detroit |year=1991 |isbn=0-8143-2359-6 |access-date=October 17, 2025 |via=Google Books |page=30 |quote=The people who work aboard Great Lakes bulk freighters refer to them simply as ''boats''&nbsp;... ''Boats'' derives from ''steamboats''&nbsp;...}}</ref><ref name= kantar9>{{cite book |last=Kantar |first=Andrew |title=29 Missing: The True and Tragic Story of the Disappearance of the SS ''Edmund Fitzgerald'' |publisher=Michigan State University Press |location=East Lansing, Michigan |year=1998 |isbn=0-87013-446-9 |page=9}}</ref> Капетанот Питер Пулцер бил познат по тоа што пуштал музика преку бродовскиот интерфон деноноќно додека поминувал низ реките [[Сент Клер (река)|Сент Клер]] и [[Детроит (река)|Детроит]] (меѓу [[Хурон (езеро)|Хурон]] и [[Ири (езеро)|Ири]]), и ги забавувал гледачите кај браните во Су (меѓу Горно и Хурон) со коментари во живо за бродот.<ref name=thompson1991/> Неговата големина, рекордните перформанси и „[[диџеј|диџејскиот]] капетан“ му донеле голема наклонетост кај љубителите на бродови.<ref name=thompson1991/> На пладне на 9 ноември 1975 г., бродот се упатил на својата последна пловидба од Супириор, Висконсин, во близина на Дулут, носејќи целосен товар од палети од таконитна руда под заповедништво на капетанот Ернест М. Максорли. На пат кон железарница во близина на Детроит, следниот ден бил зафатен од тешко невреме со ветрови со сила блиска до ураганска и бранови високи до 11 м. Некаде по 17:30 часот, ''Едмунд Фицџералд'' пријавил дека има тешкотии; во 19:10 часот, капетанот Максорли ја испратил својата последна порака: „Засега се држиме“. Кратко по 19:10 часот, езерецот ''Едмунд Фицџералд'' ненадејно потонал во канадски (онтариски) води на длабочина од 160 м, на околу 27 км од заливот Вајтфиш во близина на збратимените градови Су Сент Мари, Мичиген, и Су Сент Мари, Онтарио — растојание што ''Едмунд Фицџералд'' со полна брзина би го поминал за нешто повеќе од еден час. Неговиот екипаж од 29 души загинал, а телата не биле пронајдени. Точната причина за потонувањето останува непозната, иако многу книги, проучувања и експедиции го истражувале тоа. ''Едмунд Фицџералд'' можеби бил поплавен од бранови, претрпел структурно оштетување или оштетување на [[Палуба|палубата]], се удрил во плиток дел или настрадал од комбинација на овие чинители. Оваа несреќа е една од најпознатите во историјата на пловењето по Големите Езера, делумно затоа што канадскиот пејач [[Гордон Лајтфут]] ја опеал во својата популарна балада од 1976 г., ''The Wreck of the Edmund Fitzgerald''. Лајтфут ја напишал оваа хит-песна откако прочитал статија насловена „Најсуровиот месец“ во изданието на ''[[Newsweek]]'' од 24 ноември 1975 г. Потонувањето довело до промени во прописите и практиките за пловење по Големите Езера, кои вклучуваат задолжителни костуми за преживување, длабиномери, системи за позиционирање, зголемен надводен дел и почести инспекции на пловните објекти. == Последна пловидба == [[Податотека:Edmund Fitzgerald Trackline.jpg|thumb|280px|Карта на последното патување на бродот за насипен товар]] Носејќи целосен товар од рудни палети под заповедништво на капетанот Ернест М. Максорли, ''Едмунд Фицџералд'' заминал на својата последна пловидба од Супириор, близу Дулут, попладнето на 9 ноември 1975 г. На патот кон железарница близу Детроит, ''Едмунд Фицџералд'' му се придружил на вториот брод за насипен товар што превезувал таконит, ''SS Arthur M. Anderson''. До следниот ден, двата брода се нашле во силна бура на [[Горно Езеро]] со ветрови со сили блиски до [[Тропски циклон|ураган]] и бранови високи до 11 метри. Истиот ден, малку по 19:10 часот, бродот ''Едмунд Фицџералд'' ненадејно потонал во канадските води (Онтарио) на длабочина од 160 метри, приближно на 27 км од заливот Вајтфиш, близу збратимените градови Су Сент Мари, Мичиген и Су Сент Мари, Онтарио — растојание што ''Едмунд Фицџералд'' би го поминал за малку повеќе од еден час со најголема брзина. Пред несреќата, капетанот Максорли остварил врска со капетанот Купер од бродот ''SS Arthur M. Anderson''. Во една од пораките Максорли кажал дека на бродот му се расипале двата радара, брановите оштетиле два вентила за проветрување на баластните цистерни, во амбарот почнувала да навлегува вода и се појавил наклон кон десната страна. Максорли исто така споменал дека на палубата на бродот има некаква штета, иако не прецизирал каква точно, и дека наклонот не се намалува и покрај тоа што двете амбарни пумпи работеле со полна моќност. Последната порака од капетанот Максорли (19:10 часот) до бродот ''Arthur M. Anderson'' гласела: „Засега се држиме“. Целиот екипаж од 29 души загинал, а телата не биле пронајдени. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Edmund Fitzgerald (ship, 1958)|SS ''Edmund Fitzgerald''}} * {{Cite magazine|title=40th Anniversary of the Launch|url=http://www2.boatnerd.com/glmi/FitzTelescope1998full.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20161109035710/http://www2.boatnerd.com:80/glmi/FitzTelescope1998full.pdf|archive-date=November 9, 2016|journal=Telescope|date=May–August 1998|volume=46|issue=2: 40th Anniversary of the Launch ~ a Pictorial Memory|location=Detroit|publisher=Great Lakes Maritime Institute}} * [https://web.archive.org/web/20110726132343/http://www.greatlakesships.org/vesselview.aspx?id=218817 Image gallery I] and [https://web.archive.org/web/20110726132349/http://www.greatlakesships.org/vesselview.aspx?id=233899 Image gallery II] of the SS ''Edmund Fitzgerald'' from Thunder Bay National Marine Sanctuary collection * [https://www.mnhs.org/blog/collectionsupclose/images-of-the-edmund-fitzgerald Images of the ''Edmund Fitzgerald''] from the Minnesota Historical Society * [http://cimss.ssec.wisc.edu/wxwise/fitz.html The sinking of the SS ''Edmund Fitzgerald'', November 10, 1975], from the University of Wisconsin * [https://radiotapes.com/wcco/#EF Coverage as heard on WCCO Radio (Minneapolis)] * [https://web.archive.org/web/20130413225952/http://www.startribune.com/local/blogs/178441961.html Yesterday's news, November 10, 1975: ''Edmund Fitzgerald'' reported missing] from the Minneapolis ''Star Tribune'' * [http://www.ssedmundfitzgerald.org/ernest-m-mcsorley/ Edmund Fitzgerald Online] – Captain Ernest M. McSorley * [http://www.shipwreckmuseum.com/edmund-fitzgerald/ Edmund Fitzgerald] – Great Lakes Shipwreck Museum [[Категорија:Товарни бродови]] [[Категорија:Американски бродови]] j8x0pzm464wglzocmuu8cne5nf6q6v4 5601512 5601505 2026-07-28T21:15:32Z Andrew012p 85224 /* Последна пловидба */ 5601512 wikitext text/x-wiki {{Брод |ship_name = ''Едмунд Фицџералд'' |ship_image = [[Податотека:Edmund Fitzgerald, 1971, 3 of 4 (restored; cropped).jpg|290px]] |image_caption = Бродот ''Едмунд Фицџералд'' во 1971 г. |flag_state = САД |ship_flag = {{shipboxflag|United States|civil}} |namesake = именуван по Едмунд Фицџералд, претседател на Northwestern Mutual |ship_class = [[езерец]] |ship_owner = [[Northwestern Mutual Financial Network|Northwestern Mutual Life Insurance Company]] |builder = [[Great Lakes Engineering Works]] од [[Ривер Руж, Мичиген]] |laid_down = 7 август 1957 г. |launched = 7 јуни 1958 г. |ship_sponsor = |acquired = |commissioned = 24 септември 1958 г. |decommissioned = |recommissioned = |decommissioned_again = |out_of_service = 10 ноември 1975 г. |renamed = |reclassified = |refit = премин на мазут и вградување на автоматски контроли на котлите во зимата 1971–72 г. |captured = |status = рушевина на дното на [[Горно Езеро]] |home_port = |port_of_registry = Милвоки, Висконсин |displacement = |length = 222 м (вкупно)<ref name=USCG2>{{cite book |author=[[United States Coast Guard]] |title=Marine Board Casualty Report: SS ''Edmund Fitzgerald''; Sinking in Lake Superior on 10 November 1975 With Loss of Life |series=<!-- Deny Citation Bot--> |type=Report |id=USCG 16732/64216 |publisher=United States Coast Guard |date=July 26, 1977 |hdl=2027/mdp.39015071191467 |page=2}}</ref> |beam = 23 м<ref name=USCG2/> |height = |draught = 7,6 м (вообичаено) |propulsion = едно вратило со соодветна подвижна елиса со пречник од 5,9 м |speed = 26 км/ч |range = |endurance = |diving_depth = |boats = |capacity = |complement = 29 члена на екипажот |troops = |sensors = |ew_systems = |armament = |ammunition = |armor = |aircraft = |aircraft_facilities = |motto = |nickname = Фиц |honors = |notes = }} {{Закосен наслов}}'''''Едмунд Фицџералд''''' ({{Langx|en|SS Edmund Fitzgerald}}) — американски [[езерец]] што потонал во [[Горно Езеро|Горното Езеро]] за време на невреме на 10 ноември 1975 г., при што животот го загубил целиот [[екипаж]] од 29 мажи. Кога бил пуштен во водство на 7 јуни 1958 г., тој бил најголемиот брод на северноамериканските [[Големи Езера]] и сѐ уште останува најголемиот што потонал таму. Неговите останки биле откриени во длабоки води на 14 ноември 1975 г. од страна на авион на [[Воена морнарица на САД|Воената морнарица на САД]] што регистрирал магнетни аномалии, а набргу потоа било утврдено дека е во два големи дела. Цели 17 години, ''Едмунд Фицџералд'' превезувал [[таконит]] (вид [[железна руда]]) од [[Рударство|рудниците]] по минесотскиот Железен Појас во близина на Дулут, Минесота, до железарите во [[Детроит, Мичиген]]; Толедо, Охајо; и други пристаништа на Големите Езера. Како вистински работник, тој шестпати поставил рекорди во сезонски превоз, често соборувајќи го сопствениот рекорд.<ref name=thompson1991>{{cite book |last=Thompson |first=Mark L. |title=Steamboats & Sailors of the Great Lakes |url=https://books.google.com/books?id=KRLZDXIEWCsC&pg=PA30 |publisher=Wayne State University Press |location=Detroit |year=1991 |isbn=0-8143-2359-6 |access-date=October 17, 2025 |via=Google Books |page=30 |quote=The people who work aboard Great Lakes bulk freighters refer to them simply as ''boats''&nbsp;... ''Boats'' derives from ''steamboats''&nbsp;...}}</ref><ref name= kantar9>{{cite book |last=Kantar |first=Andrew |title=29 Missing: The True and Tragic Story of the Disappearance of the SS ''Edmund Fitzgerald'' |publisher=Michigan State University Press |location=East Lansing, Michigan |year=1998 |isbn=0-87013-446-9 |page=9}}</ref> Капетанот Питер Пулцер бил познат по тоа што пуштал музика преку бродовскиот интерфон деноноќно додека поминувал низ реките [[Сент Клер (река)|Сент Клер]] и [[Детроит (река)|Детроит]] (меѓу [[Хурон (езеро)|Хурон]] и [[Ири (езеро)|Ири]]), и ги забавувал гледачите кај браните во Су (меѓу Горно и Хурон) со коментари во живо за бродот.<ref name=thompson1991/> Неговата големина, рекордните перформанси и „[[диџеј|диџејскиот]] капетан“ му донеле голема наклонетост кај љубителите на бродови.<ref name=thompson1991/> На пладне на 9 ноември 1975 г., бродот се упатил на својата последна пловидба од Супириор, Висконсин, во близина на Дулут, носејќи целосен товар од палети од таконитна руда под заповедништво на капетанот Ернест М. Максорли. На пат кон железарница во близина на Детроит, следниот ден бил зафатен од тешко невреме со ветрови со сила блиска до ураганска и бранови високи до 11 м. Некаде по 17:30 часот, ''Едмунд Фицџералд'' пријавил дека има тешкотии; во 19:10 часот, капетанот Максорли ја испратил својата последна порака: „Засега се држиме“. Кратко по 19:10 часот, езерецот ''Едмунд Фицџералд'' ненадејно потонал во канадски (онтариски) води на длабочина од 160 м, на околу 27 км од заливот Вајтфиш во близина на збратимените градови Су Сент Мари, Мичиген, и Су Сент Мари, Онтарио — растојание што ''Едмунд Фицџералд'' со полна брзина би го поминал за нешто повеќе од еден час. Неговиот екипаж од 29 души загинал, а телата не биле пронајдени. Точната причина за потонувањето останува непозната, иако многу книги, проучувања и експедиции го истражувале тоа. ''Едмунд Фицџералд'' можеби бил поплавен од бранови, претрпел структурно оштетување или оштетување на [[Палуба|палубата]], се удрил во плиток дел или настрадал од комбинација на овие чинители. Оваа несреќа е една од најпознатите во историјата на пловењето по Големите Езера, делумно затоа што канадскиот пејач [[Гордон Лајтфут]] ја опеал во својата популарна балада од 1976 г., ''The Wreck of the Edmund Fitzgerald''. Лајтфут ја напишал оваа хит-песна откако прочитал статија насловена „Најсуровиот месец“ во изданието на ''[[Newsweek]]'' од 24 ноември 1975 г. Потонувањето довело до промени во прописите и практиките за пловење по Големите Езера, кои вклучуваат задолжителни костуми за преживување, длабиномери, системи за позиционирање, зголемен надводен дел и почести инспекции на пловните објекти. == Последна пловидба == [[Податотека:Edmund Fitzgerald Trackline.jpg|thumb|280px|Карта на последната пловидба на бродот за насипен товар]] Носејќи целосен товар од рудни палети под заповедништво на капетанот Ернест М. Максорли, ''Едмунд Фицџералд'' заминал на својата последна пловидба од Супириор, близу Дулут, попладнето на 9 ноември 1975 г. На патот кон железарница близу Детроит, ''Едмунд Фицџералд'' му се придружил на вториот брод за насипен товар што превезувал таконит, ''SS Arthur M. Anderson''. До следниот ден, двата брода се нашле во силна бура на [[Горно Езеро]] со ветрови со сили блиски до [[Тропски циклон|ураган]] и бранови високи до 11 метри. Истиот ден, малку по 19:10 часот, бродот ''Едмунд Фицџералд'' ненадејно потонал во канадските води (Онтарио) на длабочина од 160 метри, приближно на 27 км од заливот Вајтфиш, близу збратимените градови Су Сент Мари, Мичиген и Су Сент Мари, Онтарио — растојание што ''Едмунд Фицџералд'' би го поминал за малку повеќе од еден час со најголема брзина. Пред несреќата, капетанот Максорли остварил врска со капетанот Купер од бродот ''SS Arthur M. Anderson''. Во една од пораките Максорли кажал дека на бродот му се расипале двата радара, брановите оштетиле два вентила за проветрување на баластните цистерни, во амбарот почнувала да навлегува вода и се појавил наклон кон десната страна. Максорли исто така споменал дека на палубата на бродот има некаква штета, иако не прецизирал каква точно, и дека наклонот не се намалува и покрај тоа што двете амбарни пумпи работеле со полна моќност. Последната порака од капетанот Максорли (19:10 часот) до бродот ''Arthur M. Anderson'' гласела: „Засега се држиме“. Целиот екипаж од 29 души загинал, а телата не биле пронајдени. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Edmund Fitzgerald (ship, 1958)|SS ''Edmund Fitzgerald''}} * {{Cite magazine|title=40th Anniversary of the Launch|url=http://www2.boatnerd.com/glmi/FitzTelescope1998full.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20161109035710/http://www2.boatnerd.com:80/glmi/FitzTelescope1998full.pdf|archive-date=November 9, 2016|journal=Telescope|date=May–August 1998|volume=46|issue=2: 40th Anniversary of the Launch ~ a Pictorial Memory|location=Detroit|publisher=Great Lakes Maritime Institute}} * [https://web.archive.org/web/20110726132343/http://www.greatlakesships.org/vesselview.aspx?id=218817 Image gallery I] and [https://web.archive.org/web/20110726132349/http://www.greatlakesships.org/vesselview.aspx?id=233899 Image gallery II] of the SS ''Edmund Fitzgerald'' from Thunder Bay National Marine Sanctuary collection * [https://www.mnhs.org/blog/collectionsupclose/images-of-the-edmund-fitzgerald Images of the ''Edmund Fitzgerald''] from the Minnesota Historical Society * [http://cimss.ssec.wisc.edu/wxwise/fitz.html The sinking of the SS ''Edmund Fitzgerald'', November 10, 1975], from the University of Wisconsin * [https://radiotapes.com/wcco/#EF Coverage as heard on WCCO Radio (Minneapolis)] * [https://web.archive.org/web/20130413225952/http://www.startribune.com/local/blogs/178441961.html Yesterday's news, November 10, 1975: ''Edmund Fitzgerald'' reported missing] from the Minneapolis ''Star Tribune'' * [http://www.ssedmundfitzgerald.org/ernest-m-mcsorley/ Edmund Fitzgerald Online] – Captain Ernest M. McSorley * [http://www.shipwreckmuseum.com/edmund-fitzgerald/ Edmund Fitzgerald] – Great Lakes Shipwreck Museum [[Категорија:Товарни бродови]] [[Категорија:Американски бродови]] 0ll0f8ce0vilgbs7zqbv51oft8l17sk 5601517 5601512 2026-07-28T21:19:10Z Andrew012p 85224 /* Последна пловидба */ 5601517 wikitext text/x-wiki {{Брод |ship_name = ''Едмунд Фицџералд'' |ship_image = [[Податотека:Edmund Fitzgerald, 1971, 3 of 4 (restored; cropped).jpg|290px]] |image_caption = Бродот ''Едмунд Фицџералд'' во 1971 г. |flag_state = САД |ship_flag = {{shipboxflag|United States|civil}} |namesake = именуван по Едмунд Фицџералд, претседател на Northwestern Mutual |ship_class = [[езерец]] |ship_owner = [[Northwestern Mutual Financial Network|Northwestern Mutual Life Insurance Company]] |builder = [[Great Lakes Engineering Works]] од [[Ривер Руж, Мичиген]] |laid_down = 7 август 1957 г. |launched = 7 јуни 1958 г. |ship_sponsor = |acquired = |commissioned = 24 септември 1958 г. |decommissioned = |recommissioned = |decommissioned_again = |out_of_service = 10 ноември 1975 г. |renamed = |reclassified = |refit = премин на мазут и вградување на автоматски контроли на котлите во зимата 1971–72 г. |captured = |status = рушевина на дното на [[Горно Езеро]] |home_port = |port_of_registry = Милвоки, Висконсин |displacement = |length = 222 м (вкупно)<ref name=USCG2>{{cite book |author=[[United States Coast Guard]] |title=Marine Board Casualty Report: SS ''Edmund Fitzgerald''; Sinking in Lake Superior on 10 November 1975 With Loss of Life |series=<!-- Deny Citation Bot--> |type=Report |id=USCG 16732/64216 |publisher=United States Coast Guard |date=July 26, 1977 |hdl=2027/mdp.39015071191467 |page=2}}</ref> |beam = 23 м<ref name=USCG2/> |height = |draught = 7,6 м (вообичаено) |propulsion = едно вратило со соодветна подвижна елиса со пречник од 5,9 м |speed = 26 км/ч |range = |endurance = |diving_depth = |boats = |capacity = |complement = 29 члена на екипажот |troops = |sensors = |ew_systems = |armament = |ammunition = |armor = |aircraft = |aircraft_facilities = |motto = |nickname = Фиц |honors = |notes = }} {{Закосен наслов}}'''''Едмунд Фицџералд''''' ({{Langx|en|SS Edmund Fitzgerald}}) — американски [[езерец]] што потонал во [[Горно Езеро|Горното Езеро]] за време на невреме на 10 ноември 1975 г., при што животот го загубил целиот [[екипаж]] од 29 мажи. Кога бил пуштен во водство на 7 јуни 1958 г., тој бил најголемиот брод на северноамериканските [[Големи Езера]] и сѐ уште останува најголемиот што потонал таму. Неговите останки биле откриени во длабоки води на 14 ноември 1975 г. од страна на авион на [[Воена морнарица на САД|Воената морнарица на САД]] што регистрирал магнетни аномалии, а набргу потоа било утврдено дека е во два големи дела. Цели 17 години, ''Едмунд Фицџералд'' превезувал [[таконит]] (вид [[железна руда]]) од [[Рударство|рудниците]] по минесотскиот Железен Појас во близина на Дулут, Минесота, до железарите во [[Детроит, Мичиген]]; Толедо, Охајо; и други пристаништа на Големите Езера. Како вистински работник, тој шестпати поставил рекорди во сезонски превоз, често соборувајќи го сопствениот рекорд.<ref name=thompson1991>{{cite book |last=Thompson |first=Mark L. |title=Steamboats & Sailors of the Great Lakes |url=https://books.google.com/books?id=KRLZDXIEWCsC&pg=PA30 |publisher=Wayne State University Press |location=Detroit |year=1991 |isbn=0-8143-2359-6 |access-date=October 17, 2025 |via=Google Books |page=30 |quote=The people who work aboard Great Lakes bulk freighters refer to them simply as ''boats''&nbsp;... ''Boats'' derives from ''steamboats''&nbsp;...}}</ref><ref name= kantar9>{{cite book |last=Kantar |first=Andrew |title=29 Missing: The True and Tragic Story of the Disappearance of the SS ''Edmund Fitzgerald'' |publisher=Michigan State University Press |location=East Lansing, Michigan |year=1998 |isbn=0-87013-446-9 |page=9}}</ref> Капетанот Питер Пулцер бил познат по тоа што пуштал музика преку бродовскиот интерфон деноноќно додека поминувал низ реките [[Сент Клер (река)|Сент Клер]] и [[Детроит (река)|Детроит]] (меѓу [[Хурон (езеро)|Хурон]] и [[Ири (езеро)|Ири]]), и ги забавувал гледачите кај браните во Су (меѓу Горно и Хурон) со коментари во живо за бродот.<ref name=thompson1991/> Неговата големина, рекордните перформанси и „[[диџеј|диџејскиот]] капетан“ му донеле голема наклонетост кај љубителите на бродови.<ref name=thompson1991/> На пладне на 9 ноември 1975 г., бродот се упатил на својата последна пловидба од Супириор, Висконсин, во близина на Дулут, носејќи целосен товар од палети од таконитна руда под заповедништво на капетанот Ернест М. Максорли. На пат кон железарница во близина на Детроит, следниот ден бил зафатен од тешко невреме со ветрови со сила блиска до ураганска и бранови високи до 11 м. Некаде по 17:30 часот, ''Едмунд Фицџералд'' пријавил дека има тешкотии; во 19:10 часот, капетанот Максорли ја испратил својата последна порака: „Засега се држиме“. Кратко по 19:10 часот, езерецот ''Едмунд Фицџералд'' ненадејно потонал во канадски (онтариски) води на длабочина од 160 м, на околу 27 км од заливот Вајтфиш во близина на збратимените градови Су Сент Мари, Мичиген, и Су Сент Мари, Онтарио — растојание што ''Едмунд Фицџералд'' со полна брзина би го поминал за нешто повеќе од еден час. Неговиот екипаж од 29 души загинал, а телата не биле пронајдени. Точната причина за потонувањето останува непозната, иако многу книги, проучувања и експедиции го истражувале тоа. ''Едмунд Фицџералд'' можеби бил поплавен од бранови, претрпел структурно оштетување или оштетување на [[Палуба|палубата]], се удрил во плиток дел или настрадал од комбинација на овие чинители. Оваа несреќа е една од најпознатите во историјата на пловењето по Големите Езера, делумно затоа што канадскиот пејач [[Гордон Лајтфут]] ја опеал во својата популарна балада од 1976 г., ''The Wreck of the Edmund Fitzgerald''. Лајтфут ја напишал оваа хит-песна откако прочитал статија насловена „Најсуровиот месец“ во изданието на ''[[Newsweek]]'' од 24 ноември 1975 г. Потонувањето довело до промени во прописите и практиките за пловење по Големите Езера, кои вклучуваат задолжителни костуми за преживување, длабиномери, системи за позиционирање, зголемен надводен дел и почести инспекции на пловните објекти. == Последна пловидба == [[Податотека:Edmund Fitzgerald Trackline.jpg|thumb|280px|Карта на последната пловидба на бродот за насипен товар]] Носејќи целосен товар од рудни палети под заповедништво на капетанот Ернест М. Максорли, ''Едмунд Фицџералд'' заминал на својата последна пловидба од Супириор, близу Дулут, попладнето на 9 ноември 1975 г. На патот кон железарница близу Детроит, ''Едмунд Фицџералд'' му се придружил на вториот брод за насипен товар што превезувал таконит, ''SS Arthur M. Anderson''. До следниот ден, двата брода се нашле во силна бура на [[Горно Езеро]] со ветрови со сили блиски до [[Тропски циклон|ураган]] и бранови високи до 11 метри. Истиот ден, малку по 19:10 часот, бродот ''Едмунд Фицџералд'' ненадејно потонал во канадските води (Онтарио) на длабочина од 160 метри, приближно на 27 км од заливот Вајтфиш, близу збратимените градови Су Сент Мари, Мичиген и Су Сент Мари, Онтарио — растојание што ''Едмунд Фицџералд'' би го поминал за малку повеќе од еден час со најголема брзина. Пред несреќата, капетанот Максорли остварил врска со капетанот Купер од бродот ''SS Arthur M. Anderson''. Во една од пораките Максорли кажал дека на бродот му се расипале двата радара, брановите оштетиле два вентила за проветрување на баластните цистерни, во складишниот дел почнувала да навлегува вода и се појавил наклон кон десната страна. Максорли исто така споменал дека на палубата на бродот има некаква штета, иако не прецизирал каква точно, и дека наклонот не се намалува и покрај тоа што двете складишни пумпи работеле со полна моќност. Последната порака од капетанот Максорли (19:10 часот) до бродот ''Arthur M. Anderson'' гласела: „Засега се држиме“. Целиот екипаж од 29 души загинал, а телата не биле пронајдени. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Edmund Fitzgerald (ship, 1958)|SS ''Edmund Fitzgerald''}} * {{Cite magazine|title=40th Anniversary of the Launch|url=http://www2.boatnerd.com/glmi/FitzTelescope1998full.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20161109035710/http://www2.boatnerd.com:80/glmi/FitzTelescope1998full.pdf|archive-date=November 9, 2016|journal=Telescope|date=May–August 1998|volume=46|issue=2: 40th Anniversary of the Launch ~ a Pictorial Memory|location=Detroit|publisher=Great Lakes Maritime Institute}} * [https://web.archive.org/web/20110726132343/http://www.greatlakesships.org/vesselview.aspx?id=218817 Image gallery I] and [https://web.archive.org/web/20110726132349/http://www.greatlakesships.org/vesselview.aspx?id=233899 Image gallery II] of the SS ''Edmund Fitzgerald'' from Thunder Bay National Marine Sanctuary collection * [https://www.mnhs.org/blog/collectionsupclose/images-of-the-edmund-fitzgerald Images of the ''Edmund Fitzgerald''] from the Minnesota Historical Society * [http://cimss.ssec.wisc.edu/wxwise/fitz.html The sinking of the SS ''Edmund Fitzgerald'', November 10, 1975], from the University of Wisconsin * [https://radiotapes.com/wcco/#EF Coverage as heard on WCCO Radio (Minneapolis)] * [https://web.archive.org/web/20130413225952/http://www.startribune.com/local/blogs/178441961.html Yesterday's news, November 10, 1975: ''Edmund Fitzgerald'' reported missing] from the Minneapolis ''Star Tribune'' * [http://www.ssedmundfitzgerald.org/ernest-m-mcsorley/ Edmund Fitzgerald Online] – Captain Ernest M. McSorley * [http://www.shipwreckmuseum.com/edmund-fitzgerald/ Edmund Fitzgerald] – Great Lakes Shipwreck Museum [[Категорија:Товарни бродови]] [[Категорија:Американски бродови]] tcyfhnxswqs4e0z8jyo7f64ritwkcwc 1 1400265 5601463 2026-07-28T18:04:25Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{СЗР}} 5601463 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1400266 5601481 2026-07-28T19:55:26Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1306384732|Geranium lucidum]]“ 5601481 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Geranium lucidum Sturm6.jpg|genus=Geranium|species=lucidum|authority=[[Carl Linnaeus|L.]]}} [[Податотека:Geranium_lucidum_MHNT.BOT.2018.6.jpg|мини| ''Гераниум луцидум'' - [[Природонаучен музеј на Тулуза]]]] '''''Блескав здравец (Geranium lucidum)''''' - [[Едногодишно растение|едногодишно]] [[тревесто растение]] од [[Род (биологија)|родот]] ''[[Здравец (род)|здравец]]''. Потекнува од Европа, Западна Азија и Северна Африка. Во Северна Америка бил донесено како градинарско растение, а на некои места, особено на северозападниот дел на Пацификот, е натурализирано и се смета за [[инвазивен вид]] и [[плевел]]. Блескавиот здравец е едногодишно растение со стебла до долг, кршлив, месест, без влакна и често црвен. Листовите се тркалезни или во облик на бубрег и сјајни, палматски лобуси или тапо поделени до околу две третини од нивната длабочина, понекогаш со кратки влакненца на горната површина. Цвеќиња со делови во петки, со остро заоблени [[Чашкино ливче|чашки]] и светло розови, заоблени ливчиња, некои {{Convert|10|mm|in|1}} во дијаметар, од {{Convert|8|to|10|mm|in|1}} ливчиња со долги основи и рамни лопатки. Овие се раѓаат во парови од мај до август. Плодовите се клунести капсули, ребрести и малку влакнести, барем на рабовите, и се делат на пет дела. Семето е мазно. Целото растение има тенденција да поцрвенее. <ref>Parnell, J. and Curtis. 2012. ''Webb's An Irish Flora.'' Cork University Press. {{ISBN|978-1-85918-478-3}}</ref> <ref name="Harrap">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=rwRpBAAAQBAJ&pg=PA104|title=Harrap's Wild Flowers|last=Harrap, Simon|publisher=Bloomsbury Publishing|year=2014|isbn=978-1-4081-8987-0|page=104}}</ref> == Распространетост == [[Податотека:Geranium_lucidum,_Wales.jpg|мини| Блескав здравец на ѕид во Велс]] Блескавиот здравец е домороден во Европа, Азија, па сè до Хималаите и Северна Африка.<ref name="PFAF">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Geranium+lucidum|title=''Geranium lucidum'' – L.|publisher=Plants for a Future|accessdate=28 June 2016}}</ref> Ова растение е вообичаено во [[Велика Британија (остров)|Велика Британија]] и [[Ирска (остров)|Ирска]],<ref>Clapham, A.R.; Tutin, T.G.; Warburg, E.F. 1968. ''Excursion Flora of the British Isles (Second Edition)'' Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-04656-4}}</ref> особено на југозапад и запад, но ретко во Шкотска. Се наоѓа на надморска височина до 600 метри.<ref name="Harrap">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=rwRpBAAAQBAJ&pg=PA104|title=Harrap's Wild Flowers|last=Harrap, Simon|publisher=Bloomsbury Publishing|year=2014|isbn=978-1-4081-8987-0|page=104}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHarrap,_Simon2014">Harrap, Simon (2014). [https://books.google.com/books?id=rwRpBAAAQBAJ&pg=PA104 ''Harrap's Wild Flowers'']. Bloomsbury Publishing. p.&nbsp;104. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-4081-8987-0|<bdi>978-1-4081-8987-0</bdi>]].</cite></ref> Се одгледува како градинарско растение во делови од Соединетите Американски Држави и е натурализирано во северозападниот дел на Пацификот.<ref name="PFAF" /> == Живеалиште == Блескавиот здравец е чест на варовнички карпи и ѕидови, како и во црковни дворови покрај патишта, брегови, градини и гола земја; напредува на варовничка или песоклива почва.<ref name="Harrap">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=rwRpBAAAQBAJ&pg=PA104|title=Harrap's Wild Flowers|last=Harrap, Simon|publisher=Bloomsbury Publishing|year=2014|isbn=978-1-4081-8987-0|page=104}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHarrap,_Simon2014">Harrap, Simon (2014). [https://books.google.com/books?id=rwRpBAAAQBAJ&pg=PA104 ''Harrap's Wild Flowers'']. Bloomsbury Publishing. p.&nbsp;104. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-4081-8987-0|<bdi>978-1-4081-8987-0</bdi>]].</cite></ref> Исто така е честа појава на кисели почви и засенчени брегови. Растението има добри способности за расејување бидејќи семето експлозивно се исфрла од капсулата, што му овозможува на да се движи по падините и да ги користи пукнатините во стеблата на дрвјата и вдлабнатините во ѕидовите што се повисоки од матичното растение.<ref name="KingCounty">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kingcounty.gov/environment/animals-and-plants/noxious-weeds/weed-identification/shiny-geranium.aspx|title=Shiny geranium|work=Noxious Weeds|publisher=King County, Washington|accessdate=28 June 2016}}</ref> == Наводи == {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Обединетото Кралство]] [[Категорија:Здравец]] qepxstlfdw6jldeolycjnar0xco0fga 5601482 5601481 2026-07-28T19:59:24Z P.Nedelkovski 47736 поправки 5601482 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=Geranium lucidum Sturm6.jpg |genus=Geranium |species=lucidum |authority=[[Карл Линеј|L.]] }} [[Податотека:Geranium_lucidum_MHNT.BOT.2018.6.jpg|мини| ''Гераниум луцидум'' - [[Природонаучен музеј на Тулуза]]]] '''Блескав здравец''' ({{langx|la|Geranium lucidum}}) — [[Едногодишно растение|едногодишно]] [[тревесто растение]] од [[Род (биологија)|родот]] ''[[Здравец (род)|здравец]]''. Потекнува од Европа, Западна Азија и Северна Африка. Во Северна Америка бил донесено како градинарско растение, а на некои места, особено на северозападниот дел на Пацификот, е натурализирано и се смета за [[инвазивен вид]] и [[плевел]]. ==Опис== Блескавиот здравец е едногодишно растение со стебла до долг, кршлив, месест, без влакна и често црвен. Листовите се тркалезни или во облик на бубрег и сјајни, палматски лобуси или тапо поделени до околу две третини од нивната длабочина, понекогаш со кратки влакненца на горната површина. Цвеќиња со делови во петки, со остро заоблени [[Чашкино ливче|чашки]] и светло розови, заоблени ливчиња, некои {{Convert|10|mm|in|1}} во дијаметар, од {{Convert|8|to|10|mm|in|1}} ливчиња со долги основи и рамни лопатки. Овие се раѓаат во парови од мај до август. Плодовите се клунести капсули, ребрести и малку влакнести, барем на рабовите, и се делат на пет дела. Семето е мазно. Целото растение има тенденција да поцрвенее. <ref>Parnell, J. and Curtis. 2012. ''Webb's An Irish Flora.'' Cork University Press. {{ISBN|978-1-85918-478-3}}</ref> <ref name="Harrap">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=rwRpBAAAQBAJ&pg=PA104|title=Harrap's Wild Flowers|last=Harrap, Simon|publisher=Bloomsbury Publishing|year=2014|isbn=978-1-4081-8987-0|page=104}}</ref> == Живеалиште == Блескавиот здравец е чест на варовнички карпи и ѕидови, како и во црковни дворови покрај патишта, брегови, градини и гола земја; напредува на варовничка или песоклива почва.<ref name="Harrap">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=rwRpBAAAQBAJ&pg=PA104|title=Harrap's Wild Flowers|last=Harrap, Simon|publisher=Bloomsbury Publishing|year=2014|isbn=978-1-4081-8987-0|page=104}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHarrap,_Simon2014">Harrap, Simon (2014). [https://books.google.com/books?id=rwRpBAAAQBAJ&pg=PA104 ''Harrap's Wild Flowers'']. Bloomsbury Publishing. p.&nbsp;104. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-4081-8987-0|<bdi>978-1-4081-8987-0</bdi>]].</cite></ref> Исто така е честа појава на кисели почви и засенчени брегови. Растението има добри способности за расејување бидејќи семето експлозивно се исфрла од капсулата, што му овозможува на да се движи по падините и да ги користи пукнатините во стеблата на дрвјата и вдлабнатините во ѕидовите што се повисоки од матичното растение.<ref name="KingCounty">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kingcounty.gov/environment/animals-and-plants/noxious-weeds/weed-identification/shiny-geranium.aspx|title=Shiny geranium|work=Noxious Weeds|publisher=King County, Washington|accessdate=28 June 2016}}</ref> == Распространетост == [[Податотека:Geranium_lucidum,_Wales.jpg|мини| Блескав здравец на ѕид во Велс]] Блескавиот здравец е домороден во Европа, Азија, па сè до Хималаите и Северна Африка.<ref name="PFAF">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Geranium+lucidum|title=''Geranium lucidum'' – L.|publisher=Plants for a Future|accessdate=28 June 2016}}</ref> Ова растение е вообичаено во [[Велика Британија (остров)|Велика Британија]] и [[Ирска (остров)|Ирска]],<ref>Clapham, A.R.; Tutin, T.G.; Warburg, E.F. 1968. ''Excursion Flora of the British Isles (Second Edition)'' Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-04656-4}}</ref> особено на југозапад и запад, но ретко во Шкотска. Се наоѓа на надморска височина до 600 метри.<ref name="Harrap">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=rwRpBAAAQBAJ&pg=PA104|title=Harrap's Wild Flowers|last=Harrap, Simon|publisher=Bloomsbury Publishing|year=2014|isbn=978-1-4081-8987-0|page=104}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHarrap,_Simon2014">Harrap, Simon (2014). [https://books.google.com/books?id=rwRpBAAAQBAJ&pg=PA104 ''Harrap's Wild Flowers'']. Bloomsbury Publishing. p.&nbsp;104. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-4081-8987-0|<bdi>978-1-4081-8987-0</bdi>]].</cite></ref> Се одгледува како градинарско растение во делови од Соединетите Американски Држави и е натурализирано во северозападниот дел на Пацификот.<ref name="PFAF" /> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рвр|Geranium lucidum}} {{Викивидови-ред|Geranium lucidum}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Обединетото Кралство]] [[Категорија:Здравец]] ifzkp1xotf6aoqyd87vosvntv936lrs 5601486 5601482 2026-07-28T20:32:35Z P.Nedelkovski 47736 дополнување 5601486 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=Geranium lucidum Sturm6.jpg |genus=Geranium |species=lucidum |authority=[[Карл Линеј|L.]] }} [[Податотека:Geranium_lucidum_MHNT.BOT.2018.6.jpg|мини| ''Geranium lucidum'' - [[Природонаучен музеј на Тулуза]]]] '''Блескав здравец''' ({{langx|la|Geranium lucidum}}) — [[Едногодишно растение|едногодишно]] [[тревесто растение]] од [[Род (биологија)|родот]] ''[[Здравец (род)|здравец]]''. Потекнува од Европа, Западна Азија и Северна Африка. Во Северна Америка бил донесено како градинарско растение, а на некои места, особено на северозападниот дел на Пацификот, е натурализирано и се смета за [[инвазивен вид]] и [[плевел]]. ==Опис== === Општи одлики и стебло === Блескавиот здравец е [[Едногодишно растение|едногодишно]] ароматично растение, голо или со ретки влакна, високо од 10 до 40 см. Растението е зелено, но обично поцрвенува. [[Стебло|Стеблото]] е вертикално или придигнато, аглесто, светликаво и разгрането.<ref name=FM>{{наведена книга |title=ФЛОРА НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА, Том I, свеска 6 |last=Мицевски |first=Кирил |authorlink=Кирил Мицевски |author= |year=2005 |publisher= [[МАНУ]]|location=Скопје |isbn=9989-101-46-9 (св. 6)|page=1506-1507|pages=1433-1715 |url= |accessdate=28 јули 2026}}</ref> === Листови === [[Лист|Листовите]] се широки 2 до 5 см, тркалезни, тркалезно-бубреговидни или петаглести. Тие се за 1/2–2/3 насечени на 5 обратно-јајцевидно-клиновидни дела, кои на врвот завршуваат со 2 или 3 тапи заба. Базалните (кореновите) листови и долните стеблени листови се со многу долги [[Лисна дршка|дршки]], додека горните стеблени листови се наспрамни и имаат покуси дршки. [[Прилисник|Прилисниците]] се ланцетни, со влакненца по работ.<ref name=FM/> === Соцветие и цвет === [[Цвет|Цветовите]] се распоредени по 2 заедно, со [[Цветна дршка|дршки]] кои се долги колку [[Чашка (ботаника)|чашката]], а слична должина има и нивната заедничка дршка. Дршките на самите цветови, како и дршката на [[Соцветие|соцветието]], се покриени со малубројни, лачно искривени влакна.<ref name=FM/> === Чашка и венче === [[Чашкино ливче|Чашкините ливчиња]] се со должина од 5 до 7 мм, јајцевидни, со 3 крилести жили. Помеѓу жилите се забележуваат 2 до 4 брчки и широк ципест раб, а на врвот се заострени и завршуваат со кусо шиловидно врвче.<ref name=FM/> Венчето е светлорозово, а поретко може да биде и бело. [[Венечно ливче|Венечните ливчиња]] се долги 8 до 10 мм (за половина подолги од чашката), на врвот се тркалезни и имаат многу долг клиновиден дел. === Прашници и плод === [[Прашник|Прашниците]] се долги колку чашката или се малку подолги од неа, додека [[Прашников конец|прашниковите конци]] (филаментите) се малку проширени кон својата основа. Плодните делови во горниот дел имаат хоризонтални брчки, а во долниот дел се одликуваат со мрежеста структура. Семките се светлокафеави и мазни.<ref name=FM/> == Живеалиште == Блескавиот здравец е чест на варовнички карпи и ѕидови, како и во црковни дворови покрај патишта, брегови, градини и гола земја; напредува на варовничка или песоклива почва.<ref name="Harrap">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=rwRpBAAAQBAJ&pg=PA104|title=Harrap's Wild Flowers|last=Harrap, Simon|publisher=Bloomsbury Publishing|year=2014|isbn=978-1-4081-8987-0|page=104}}</ref> Исто така е честа појава на кисели почви и засенчени брегови. Растението има добри способности за расејување бидејќи семето експлозивно се исфрла од капсулата, што му овозможува на да се движи по падините и да ги користи пукнатините во стеблата на дрвјата и вдлабнатините во ѕидовите што се повисоки од матичното растение.<ref name="KingCounty">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kingcounty.gov/environment/animals-and-plants/noxious-weeds/weed-identification/shiny-geranium.aspx|title=Shiny geranium|work=Noxious Weeds|publisher=King County, Washington|accessdate=28 June 2016}}</ref> Во Македонија Ова растение вирее по пасишта, покрај патишта, како и покрај дабови шуми и грмушести места, на надморска височина до 1.200 m. == Распространетост == [[Податотека:Geranium_lucidum,_Wales.jpg|мини| Блескав здравец на ѕид во Велс]] Блескавиот здравец е домороден во Европа, Азија, па сè до Хималаите и Северна Африка.<ref name="PFAF">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Geranium+lucidum|title=''Geranium lucidum'' – L.|publisher=Plants for a Future|accessdate=28 June 2016}}</ref> Ова растение е вообичаено во [[Велика Британија (остров)|Велика Британија]] и [[Ирска (остров)|Ирска]],<ref>Clapham, A.R.; Tutin, T.G.; Warburg, E.F. 1968. ''Excursion Flora of the British Isles (Second Edition)'' Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-04656-4}}</ref> особено на југозапад и запад, но ретко во Шкотска. Се наоѓа на надморска височина до 600 метри.<ref name="Harrap">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=rwRpBAAAQBAJ&pg=PA104|title=Harrap's Wild Flowers|last=Harrap, Simon|publisher=Bloomsbury Publishing|year=2014|isbn=978-1-4081-8987-0|page=104}}</ref> Се одгледува како градинарско растение во делови од Соединетите Американски Држави и е натурализирано во северозападниот дел на Пацификот.<ref name="PFAF" /> ===Македонија== Блескавиот здравец е широко распространето растение на територијата на целата Македонија на [[надморска височина]] сè до 1.200 м, а во одредени случаи и до 1.500 м.<ref name=FM/> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рвр|Geranium lucidum}} {{Викивидови-ред|Geranium lucidum}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Обединетото Кралство]] [[Категорија:Здравец]] pqcv8hfbdtc0545w86bc6ug797uk6wo 5601491 5601486 2026-07-28T20:39:02Z P.Nedelkovski 47736 дополнување 5601491 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=Geranium lucidum Sturm6.jpg |genus=Geranium |species=lucidum |authority=[[Карл Линеј|L.]] }} [[Податотека:Geranium_lucidum_MHNT.BOT.2018.6.jpg|мини| ''Geranium lucidum'' - [[Природонаучен музеј на Тулуза]]]] '''Блескав здравец''' ({{langx|la|Geranium lucidum}}) — [[Едногодишно растение|едногодишно]] [[тревесто растение]] од [[Род (биологија)|родот]] ''[[Здравец (род)|здравец]]''. Потекнува од Европа, Западна Азија и Северна Африка. Во Северна Америка бил донесено како градинарско растение, а на некои места, особено на северозападниот дел на Пацификот, е натурализирано и се смета за [[инвазивен вид]] и [[плевел]]. ==Опис== === Општи одлики и стебло === Блескавиот здравец е [[Едногодишно растение|едногодишно]] ароматично растение, голо или со ретки влакна, високо од 10 до 40 см. Растението е зелено, но обично поцрвенува. [[Стебло|Стеблото]] е вертикално или придигнато, аглесто, светликаво и разгрането.<ref name=FM>{{наведена книга |title=ФЛОРА НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА, Том I, свеска 6 |last=Мицевски |first=Кирил |authorlink=Кирил Мицевски |author= |year=2005 |publisher= [[МАНУ]]|location=Скопје |isbn=9989-101-46-9 (св. 6)|page=1506-1507|pages=1433-1715 |url= |accessdate=28 јули 2026}}</ref> === Листови === [[Лист|Листовите]] се широки 2 до 5 см, тркалезни, тркалезно-бубреговидни или петаглести. Тие се за 1/2–2/3 насечени на 5 обратно-јајцевидно-клиновидни дела, кои на врвот завршуваат со 2 или 3 тапи заба. Базалните (кореновите) листови и долните стеблени листови се со многу долги [[Лисна дршка|дршки]], додека горните стеблени листови се наспрамни и имаат покуси дршки. [[Прилисник|Прилисниците]] се ланцетни, со влакненца по работ.<ref name=FM/> === Соцветие и цвет === [[Цвет|Цветовите]] се распоредени по 2 заедно, со [[Цветна дршка|дршки]] кои се долги колку [[Чашка (ботаника)|чашката]], а слична должина има и нивната заедничка дршка. Дршките на самите цветови, како и дршката на [[Соцветие|соцветието]], се покриени со малубројни, лачно искривени влакна.<ref name=FM/> === Чашка и венче === [[Чашкино ливче|Чашкините ливчиња]] се со должина од 5 до 7 мм, јајцевидни, со 3 крилести жили. Помеѓу жилите се забележуваат 2 до 4 брчки и широк ципест раб, а на врвот се заострени и завршуваат со кусо шиловидно врвче.<ref name=FM/> Венчето е светлорозово, а поретко може да биде и бело. [[Венечно ливче|Венечните ливчиња]] се долги 8 до 10 мм (за половина подолги од чашката), на врвот се тркалезни и имаат многу долг клиновиден дел. === Прашници и плод === [[Прашник|Прашниците]] се долги колку чашката или се малку подолги од неа, додека [[Прашников конец|прашниковите конци]] (филаментите) се малку проширени кон својата основа. Плодните делови во горниот дел имаат хоризонтални брчки, а во долниот дел се одликуваат со мрежеста структура. Семките се светлокафеави и мазни.<ref name=FM/> == Живеалиште == Блескавиот здравец е чест на варовнички карпи и ѕидови, како и во црковни дворови покрај патишта, брегови, градини и гола земја; напредува на варовничка или песоклива почва.<ref name="Harrap">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=rwRpBAAAQBAJ&pg=PA104|title=Harrap's Wild Flowers|last=Harrap, Simon|publisher=Bloomsbury Publishing|year=2014|isbn=978-1-4081-8987-0|page=104}}</ref> Исто така е честа појава на кисели почви и засенчени брегови. Растението има добри способности за расејување бидејќи семето експлозивно се исфрла од капсулата, што му овозможува на да се движи по падините и да ги користи пукнатините во стеблата на дрвјата и вдлабнатините во ѕидовите што се повисоки од матичното растение.<ref name="KingCounty">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kingcounty.gov/environment/animals-and-plants/noxious-weeds/weed-identification/shiny-geranium.aspx|title=Shiny geranium|work=Noxious Weeds|publisher=King County, Washington|accessdate=28 June 2016}}</ref> == Распространетост == [[Податотека:Geranium_lucidum,_Wales.jpg|мини| Блескав здравец на ѕид во Велс]] Блескавиот здравец е домороден во Европа, Азија, па сè до Хималаите и Северна Африка.<ref name="PFAF">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Geranium+lucidum|title=''Geranium lucidum'' – L.|publisher=Plants for a Future|accessdate=28 June 2016}}</ref> Ова растение е вообичаено во [[Велика Британија (остров)|Велика Британија]] и [[Ирска (остров)|Ирска]],<ref>Clapham, A.R.; Tutin, T.G.; Warburg, E.F. 1968. ''Excursion Flora of the British Isles (Second Edition)'' Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-04656-4}}</ref> особено на југозапад и запад, но ретко во Шкотска. Се наоѓа на надморска височина до 600 метри.<ref name="Harrap">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=rwRpBAAAQBAJ&pg=PA104|title=Harrap's Wild Flowers|last=Harrap, Simon|publisher=Bloomsbury Publishing|year=2014|isbn=978-1-4081-8987-0|page=104}}</ref> Се одгледува како градинарско растение во делови од Соединетите Американски Држави и е натурализирано во северозападниот дел на Пацификот.<ref name="PFAF" /> Подрачја на природна распространетост на видот се:<ref>[https://github.com/tdwg/wgsrpd/blob/master/109-488-1-ED/2nd%20Edition/TDWG_geo2.pdf {{aut|Brummitt, R.K.}} 2001. TDWG – World Geographical Scheme for Recording Plant Distributions, 2^nd Edition]</ref> *Евроазија ***Албанија, Австрија, Балеарски Острови, Балтички Острови, Белгија, Бугарија, Корзика, Кипар, Чехословачка, Данска, Источноегејски Острови, Финска, Франција, Германија, Велика Британија, Грција, Унгарија, Индија, Иран, Ирак, Ирска, Италија, Крит, Крим, Либан-Сирија, Непал, Северен Кавказ, Норвешка, Пакистан, Палестина, Португалија, Романија, Сардинија, Саудиска Арабија, Сицилија, Јужноевропска Русија, Шпанија, Шведска, Швајцарија, Закавказје, Турција, Европска Турција, Туркменистан, Украина, Западни Хималаи, Југославија. *Африка **Северна Африка ***Алжир, Либија, Мароко, Тунис **Макаронезија ***Мадеира ===Македонија=== Блескавиот здравец е широко распространето растение на територијата на целата Македонија на [[надморска височина]] сè до 1.200 м, а во одредени случаи и до 1.500 м.<ref name=FM/> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рвр|Geranium lucidum}} {{Викивидови-ред|Geranium lucidum}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Обединетото Кралство]] [[Категорија:Здравец]] e0c1xca9rmd55n2t6xji2sqt8qgo6sw 5601492 5601491 2026-07-28T20:39:16Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Флора на Македонија]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5601492 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=Geranium lucidum Sturm6.jpg |genus=Geranium |species=lucidum |authority=[[Карл Линеј|L.]] }} [[Податотека:Geranium_lucidum_MHNT.BOT.2018.6.jpg|мини| ''Geranium lucidum'' - [[Природонаучен музеј на Тулуза]]]] '''Блескав здравец''' ({{langx|la|Geranium lucidum}}) — [[Едногодишно растение|едногодишно]] [[тревесто растение]] од [[Род (биологија)|родот]] ''[[Здравец (род)|здравец]]''. Потекнува од Европа, Западна Азија и Северна Африка. Во Северна Америка бил донесено како градинарско растение, а на некои места, особено на северозападниот дел на Пацификот, е натурализирано и се смета за [[инвазивен вид]] и [[плевел]]. ==Опис== === Општи одлики и стебло === Блескавиот здравец е [[Едногодишно растение|едногодишно]] ароматично растение, голо или со ретки влакна, високо од 10 до 40 см. Растението е зелено, но обично поцрвенува. [[Стебло|Стеблото]] е вертикално или придигнато, аглесто, светликаво и разгрането.<ref name=FM>{{наведена книга |title=ФЛОРА НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА, Том I, свеска 6 |last=Мицевски |first=Кирил |authorlink=Кирил Мицевски |author= |year=2005 |publisher= [[МАНУ]]|location=Скопје |isbn=9989-101-46-9 (св. 6)|page=1506-1507|pages=1433-1715 |url= |accessdate=28 јули 2026}}</ref> === Листови === [[Лист|Листовите]] се широки 2 до 5 см, тркалезни, тркалезно-бубреговидни или петаглести. Тие се за 1/2–2/3 насечени на 5 обратно-јајцевидно-клиновидни дела, кои на врвот завршуваат со 2 или 3 тапи заба. Базалните (кореновите) листови и долните стеблени листови се со многу долги [[Лисна дршка|дршки]], додека горните стеблени листови се наспрамни и имаат покуси дршки. [[Прилисник|Прилисниците]] се ланцетни, со влакненца по работ.<ref name=FM/> === Соцветие и цвет === [[Цвет|Цветовите]] се распоредени по 2 заедно, со [[Цветна дршка|дршки]] кои се долги колку [[Чашка (ботаника)|чашката]], а слична должина има и нивната заедничка дршка. Дршките на самите цветови, како и дршката на [[Соцветие|соцветието]], се покриени со малубројни, лачно искривени влакна.<ref name=FM/> === Чашка и венче === [[Чашкино ливче|Чашкините ливчиња]] се со должина од 5 до 7 мм, јајцевидни, со 3 крилести жили. Помеѓу жилите се забележуваат 2 до 4 брчки и широк ципест раб, а на врвот се заострени и завршуваат со кусо шиловидно врвче.<ref name=FM/> Венчето е светлорозово, а поретко може да биде и бело. [[Венечно ливче|Венечните ливчиња]] се долги 8 до 10 мм (за половина подолги од чашката), на врвот се тркалезни и имаат многу долг клиновиден дел. === Прашници и плод === [[Прашник|Прашниците]] се долги колку чашката или се малку подолги од неа, додека [[Прашников конец|прашниковите конци]] (филаментите) се малку проширени кон својата основа. Плодните делови во горниот дел имаат хоризонтални брчки, а во долниот дел се одликуваат со мрежеста структура. Семките се светлокафеави и мазни.<ref name=FM/> == Живеалиште == Блескавиот здравец е чест на варовнички карпи и ѕидови, како и во црковни дворови покрај патишта, брегови, градини и гола земја; напредува на варовничка или песоклива почва.<ref name="Harrap">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=rwRpBAAAQBAJ&pg=PA104|title=Harrap's Wild Flowers|last=Harrap, Simon|publisher=Bloomsbury Publishing|year=2014|isbn=978-1-4081-8987-0|page=104}}</ref> Исто така е честа појава на кисели почви и засенчени брегови. Растението има добри способности за расејување бидејќи семето експлозивно се исфрла од капсулата, што му овозможува на да се движи по падините и да ги користи пукнатините во стеблата на дрвјата и вдлабнатините во ѕидовите што се повисоки од матичното растение.<ref name="KingCounty">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kingcounty.gov/environment/animals-and-plants/noxious-weeds/weed-identification/shiny-geranium.aspx|title=Shiny geranium|work=Noxious Weeds|publisher=King County, Washington|accessdate=28 June 2016}}</ref> == Распространетост == [[Податотека:Geranium_lucidum,_Wales.jpg|мини| Блескав здравец на ѕид во Велс]] Блескавиот здравец е домороден во Европа, Азија, па сè до Хималаите и Северна Африка.<ref name="PFAF">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Geranium+lucidum|title=''Geranium lucidum'' – L.|publisher=Plants for a Future|accessdate=28 June 2016}}</ref> Ова растение е вообичаено во [[Велика Британија (остров)|Велика Британија]] и [[Ирска (остров)|Ирска]],<ref>Clapham, A.R.; Tutin, T.G.; Warburg, E.F. 1968. ''Excursion Flora of the British Isles (Second Edition)'' Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-04656-4}}</ref> особено на југозапад и запад, но ретко во Шкотска. Се наоѓа на надморска височина до 600 метри.<ref name="Harrap">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=rwRpBAAAQBAJ&pg=PA104|title=Harrap's Wild Flowers|last=Harrap, Simon|publisher=Bloomsbury Publishing|year=2014|isbn=978-1-4081-8987-0|page=104}}</ref> Се одгледува како градинарско растение во делови од Соединетите Американски Држави и е натурализирано во северозападниот дел на Пацификот.<ref name="PFAF" /> Подрачја на природна распространетост на видот се:<ref>[https://github.com/tdwg/wgsrpd/blob/master/109-488-1-ED/2nd%20Edition/TDWG_geo2.pdf {{aut|Brummitt, R.K.}} 2001. TDWG – World Geographical Scheme for Recording Plant Distributions, 2^nd Edition]</ref> *Евроазија ***Албанија, Австрија, Балеарски Острови, Балтички Острови, Белгија, Бугарија, Корзика, Кипар, Чехословачка, Данска, Источноегејски Острови, Финска, Франција, Германија, Велика Британија, Грција, Унгарија, Индија, Иран, Ирак, Ирска, Италија, Крит, Крим, Либан-Сирија, Непал, Северен Кавказ, Норвешка, Пакистан, Палестина, Португалија, Романија, Сардинија, Саудиска Арабија, Сицилија, Јужноевропска Русија, Шпанија, Шведска, Швајцарија, Закавказје, Турција, Европска Турција, Туркменистан, Украина, Западни Хималаи, Југославија. *Африка **Северна Африка ***Алжир, Либија, Мароко, Тунис **Макаронезија ***Мадеира ===Македонија=== Блескавиот здравец е широко распространето растение на територијата на целата Македонија на [[надморска височина]] сè до 1.200 м, а во одредени случаи и до 1.500 м.<ref name=FM/> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рвр|Geranium lucidum}} {{Викивидови-ред|Geranium lucidum}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Обединетото Кралство]] [[Категорија:Здравец]] [[Категорија:Флора на Македонија]] ajdj3hsga49s0c44u5duaqzmbc1osy6 5601493 5601492 2026-07-28T20:39:38Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Флора на Обединетото Кралство]]; додадена [[Категорија:Флора на Европа]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5601493 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=Geranium lucidum Sturm6.jpg |genus=Geranium |species=lucidum |authority=[[Карл Линеј|L.]] }} [[Податотека:Geranium_lucidum_MHNT.BOT.2018.6.jpg|мини| ''Geranium lucidum'' - [[Природонаучен музеј на Тулуза]]]] '''Блескав здравец''' ({{langx|la|Geranium lucidum}}) — [[Едногодишно растение|едногодишно]] [[тревесто растение]] од [[Род (биологија)|родот]] ''[[Здравец (род)|здравец]]''. Потекнува од Европа, Западна Азија и Северна Африка. Во Северна Америка бил донесено како градинарско растение, а на некои места, особено на северозападниот дел на Пацификот, е натурализирано и се смета за [[инвазивен вид]] и [[плевел]]. ==Опис== === Општи одлики и стебло === Блескавиот здравец е [[Едногодишно растение|едногодишно]] ароматично растение, голо или со ретки влакна, високо од 10 до 40 см. Растението е зелено, но обично поцрвенува. [[Стебло|Стеблото]] е вертикално или придигнато, аглесто, светликаво и разгрането.<ref name=FM>{{наведена книга |title=ФЛОРА НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА, Том I, свеска 6 |last=Мицевски |first=Кирил |authorlink=Кирил Мицевски |author= |year=2005 |publisher= [[МАНУ]]|location=Скопје |isbn=9989-101-46-9 (св. 6)|page=1506-1507|pages=1433-1715 |url= |accessdate=28 јули 2026}}</ref> === Листови === [[Лист|Листовите]] се широки 2 до 5 см, тркалезни, тркалезно-бубреговидни или петаглести. Тие се за 1/2–2/3 насечени на 5 обратно-јајцевидно-клиновидни дела, кои на врвот завршуваат со 2 или 3 тапи заба. Базалните (кореновите) листови и долните стеблени листови се со многу долги [[Лисна дршка|дршки]], додека горните стеблени листови се наспрамни и имаат покуси дршки. [[Прилисник|Прилисниците]] се ланцетни, со влакненца по работ.<ref name=FM/> === Соцветие и цвет === [[Цвет|Цветовите]] се распоредени по 2 заедно, со [[Цветна дршка|дршки]] кои се долги колку [[Чашка (ботаника)|чашката]], а слична должина има и нивната заедничка дршка. Дршките на самите цветови, како и дршката на [[Соцветие|соцветието]], се покриени со малубројни, лачно искривени влакна.<ref name=FM/> === Чашка и венче === [[Чашкино ливче|Чашкините ливчиња]] се со должина од 5 до 7 мм, јајцевидни, со 3 крилести жили. Помеѓу жилите се забележуваат 2 до 4 брчки и широк ципест раб, а на врвот се заострени и завршуваат со кусо шиловидно врвче.<ref name=FM/> Венчето е светлорозово, а поретко може да биде и бело. [[Венечно ливче|Венечните ливчиња]] се долги 8 до 10 мм (за половина подолги од чашката), на врвот се тркалезни и имаат многу долг клиновиден дел. === Прашници и плод === [[Прашник|Прашниците]] се долги колку чашката или се малку подолги од неа, додека [[Прашников конец|прашниковите конци]] (филаментите) се малку проширени кон својата основа. Плодните делови во горниот дел имаат хоризонтални брчки, а во долниот дел се одликуваат со мрежеста структура. Семките се светлокафеави и мазни.<ref name=FM/> == Живеалиште == Блескавиот здравец е чест на варовнички карпи и ѕидови, како и во црковни дворови покрај патишта, брегови, градини и гола земја; напредува на варовничка или песоклива почва.<ref name="Harrap">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=rwRpBAAAQBAJ&pg=PA104|title=Harrap's Wild Flowers|last=Harrap, Simon|publisher=Bloomsbury Publishing|year=2014|isbn=978-1-4081-8987-0|page=104}}</ref> Исто така е честа појава на кисели почви и засенчени брегови. Растението има добри способности за расејување бидејќи семето експлозивно се исфрла од капсулата, што му овозможува на да се движи по падините и да ги користи пукнатините во стеблата на дрвјата и вдлабнатините во ѕидовите што се повисоки од матичното растение.<ref name="KingCounty">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kingcounty.gov/environment/animals-and-plants/noxious-weeds/weed-identification/shiny-geranium.aspx|title=Shiny geranium|work=Noxious Weeds|publisher=King County, Washington|accessdate=28 June 2016}}</ref> == Распространетост == [[Податотека:Geranium_lucidum,_Wales.jpg|мини| Блескав здравец на ѕид во Велс]] Блескавиот здравец е домороден во Европа, Азија, па сè до Хималаите и Северна Африка.<ref name="PFAF">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Geranium+lucidum|title=''Geranium lucidum'' – L.|publisher=Plants for a Future|accessdate=28 June 2016}}</ref> Ова растение е вообичаено во [[Велика Британија (остров)|Велика Британија]] и [[Ирска (остров)|Ирска]],<ref>Clapham, A.R.; Tutin, T.G.; Warburg, E.F. 1968. ''Excursion Flora of the British Isles (Second Edition)'' Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-04656-4}}</ref> особено на југозапад и запад, но ретко во Шкотска. Се наоѓа на надморска височина до 600 метри.<ref name="Harrap">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=rwRpBAAAQBAJ&pg=PA104|title=Harrap's Wild Flowers|last=Harrap, Simon|publisher=Bloomsbury Publishing|year=2014|isbn=978-1-4081-8987-0|page=104}}</ref> Се одгледува како градинарско растение во делови од Соединетите Американски Држави и е натурализирано во северозападниот дел на Пацификот.<ref name="PFAF" /> Подрачја на природна распространетост на видот се:<ref>[https://github.com/tdwg/wgsrpd/blob/master/109-488-1-ED/2nd%20Edition/TDWG_geo2.pdf {{aut|Brummitt, R.K.}} 2001. TDWG – World Geographical Scheme for Recording Plant Distributions, 2^nd Edition]</ref> *Евроазија ***Албанија, Австрија, Балеарски Острови, Балтички Острови, Белгија, Бугарија, Корзика, Кипар, Чехословачка, Данска, Источноегејски Острови, Финска, Франција, Германија, Велика Британија, Грција, Унгарија, Индија, Иран, Ирак, Ирска, Италија, Крит, Крим, Либан-Сирија, Непал, Северен Кавказ, Норвешка, Пакистан, Палестина, Португалија, Романија, Сардинија, Саудиска Арабија, Сицилија, Јужноевропска Русија, Шпанија, Шведска, Швајцарија, Закавказје, Турција, Европска Турција, Туркменистан, Украина, Западни Хималаи, Југославија. *Африка **Северна Африка ***Алжир, Либија, Мароко, Тунис **Макаронезија ***Мадеира ===Македонија=== Блескавиот здравец е широко распространето растение на територијата на целата Македонија на [[надморска височина]] сè до 1.200 м, а во одредени случаи и до 1.500 м.<ref name=FM/> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рвр|Geranium lucidum}} {{Викивидови-ред|Geranium lucidum}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Здравец]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 4o9x29mhf1hhhebtuzoydqekdomrk90 5601494 5601493 2026-07-28T20:41:53Z P.Nedelkovski 47736 ситна поправка 5601494 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=Geranium lucidum Sturm6.jpg |genus=Geranium |species=lucidum |authority=[[Карл Линеј|L.]] }} [[Податотека:Geranium_lucidum_MHNT.BOT.2018.6.jpg|мини| ''Geranium lucidum'' - [[Природонаучен музеј на Тулуза]]]] '''Блескав здравец''' ({{langx|la|Geranium lucidum}}) — [[Едногодишно растение|едногодишно]] [[тревесто растение]] од [[Род (биологија)|родот]] ''[[Здравец (род)|здравец]]''. Потекнува од [[Европа]], [[Западна Азија]] и [[Северна Африка]]. Во [[Северна Америка]] бил донесено како градинарско растение, а на некои места, особено на северозападниот дел на [[Тихи Океан|Пацификот]], е натурализирано и се смета за [[инвазивен вид]] и [[плевел]]. ==Опис== === Општи одлики и стебло === Блескавиот здравец е [[Едногодишно растение|едногодишно]] ароматично растение, голо или со ретки влакна, високо од 10 до 40 см. Растението е зелено, но обично поцрвенува. [[Стебло|Стеблото]] е вертикално или придигнато, аглесто, светликаво и разгрането.<ref name=FM>{{наведена книга |title=ФЛОРА НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА, Том I, свеска 6 |last=Мицевски |first=Кирил |authorlink=Кирил Мицевски |author= |year=2005 |publisher= [[МАНУ]]|location=Скопје |isbn=9989-101-46-9 (св. 6)|page=1506-1507|pages=1433-1715 |url= |accessdate=28 јули 2026}}</ref> === Листови === [[Лист|Листовите]] се широки 2 до 5 см, тркалезни, тркалезно-бубреговидни или петаглести. Тие се за 1/2–2/3 насечени на 5 обратно-јајцевидно-клиновидни дела, кои на врвот завршуваат со 2 или 3 тапи заба. Базалните (кореновите) листови и долните стеблени листови се со многу долги [[Лисна дршка|дршки]], додека горните стеблени листови се наспрамни и имаат покуси дршки. [[Прилисник|Прилисниците]] се ланцетни, со влакненца по работ.<ref name=FM/> === Соцветие и цвет === [[Цвет|Цветовите]] се распоредени по 2 заедно, со [[Цветна дршка|дршки]] кои се долги колку [[Чашка (ботаника)|чашката]], а слична должина има и нивната заедничка дршка. Дршките на самите цветови, како и дршката на [[Соцветие|соцветието]], се покриени со малубројни, лачно искривени влакна.<ref name=FM/> === Чашка и венче === [[Чашкино ливче|Чашкините ливчиња]] се со должина од 5 до 7 мм, јајцевидни, со 3 крилести жили. Помеѓу жилите се забележуваат 2 до 4 брчки и широк ципест раб, а на врвот се заострени и завршуваат со кусо шиловидно врвче.<ref name=FM/> Венчето е светлорозово, а поретко може да биде и бело. [[Венечно ливче|Венечните ливчиња]] се долги 8 до 10 мм (за половина подолги од чашката), на врвот се тркалезни и имаат многу долг клиновиден дел. === Прашници и плод === [[Прашник|Прашниците]] се долги колку чашката или се малку подолги од неа, додека [[Прашников конец|прашниковите конци]] (филаментите) се малку проширени кон својата основа. Плодните делови во горниот дел имаат хоризонтални брчки, а во долниот дел се одликуваат со мрежеста структура. Семките се светлокафеави и мазни.<ref name=FM/> == Живеалиште == Блескавиот здравец е чест на варовнички карпи и ѕидови, како и во црковни дворови покрај патишта, брегови, градини и гола земја; напредува на варовничка или песоклива почва.<ref name="Harrap">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=rwRpBAAAQBAJ&pg=PA104|title=Harrap's Wild Flowers|last=Harrap, Simon|publisher=Bloomsbury Publishing|year=2014|isbn=978-1-4081-8987-0|page=104}}</ref> Исто така е честа појава на кисели почви и засенчени брегови. Растението има добри способности за расејување бидејќи семето експлозивно се исфрла од капсулата, што му овозможува на да се движи по падините и да ги користи пукнатините во стеблата на дрвјата и вдлабнатините во ѕидовите што се повисоки од матичното растение.<ref name="KingCounty">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kingcounty.gov/environment/animals-and-plants/noxious-weeds/weed-identification/shiny-geranium.aspx|title=Shiny geranium|work=Noxious Weeds|publisher=King County, Washington|accessdate=28 June 2016}}</ref> == Распространетост == [[Податотека:Geranium_lucidum,_Wales.jpg|мини| Блескав здравец на ѕид во Велс]] Блескавиот здравец е домороден во Европа, Азија, па сè до Хималаите и Северна Африка.<ref name="PFAF">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Geranium+lucidum|title=''Geranium lucidum'' – L.|publisher=Plants for a Future|accessdate=28 June 2016}}</ref> Ова растение е вообичаено во [[Велика Британија (остров)|Велика Британија]] и [[Ирска (остров)|Ирска]],<ref>Clapham, A.R.; Tutin, T.G.; Warburg, E.F. 1968. ''Excursion Flora of the British Isles (Second Edition)'' Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-04656-4}}</ref> особено на југозапад и запад, но ретко во Шкотска. Се наоѓа на надморска височина до 600 метри.<ref name="Harrap">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=rwRpBAAAQBAJ&pg=PA104|title=Harrap's Wild Flowers|last=Harrap, Simon|publisher=Bloomsbury Publishing|year=2014|isbn=978-1-4081-8987-0|page=104}}</ref> Се одгледува како градинарско растение во делови од Соединетите Американски Држави и е натурализирано во северозападниот дел на Пацификот.<ref name="PFAF" /> Подрачја на природна распространетост на видот се:<ref>[https://github.com/tdwg/wgsrpd/blob/master/109-488-1-ED/2nd%20Edition/TDWG_geo2.pdf {{aut|Brummitt, R.K.}} 2001. TDWG – World Geographical Scheme for Recording Plant Distributions, 2^nd Edition]</ref> *Евроазија ***Албанија, Австрија, Балеарски Острови, Балтички Острови, Белгија, Бугарија, Корзика, Кипар, Чехословачка, Данска, Источноегејски Острови, Финска, Франција, Германија, Велика Британија, Грција, Унгарија, Индија, Иран, Ирак, Ирска, Италија, Крит, Крим, Либан-Сирија, Непал, Северен Кавказ, Норвешка, Пакистан, Палестина, Португалија, Романија, Сардинија, Саудиска Арабија, Сицилија, Јужноевропска Русија, Шпанија, Шведска, Швајцарија, Закавказје, Турција, Европска Турција, Туркменистан, Украина, Западни Хималаи, Југославија. *Африка **Северна Африка ***Алжир, Либија, Мароко, Тунис **Макаронезија ***Мадеира ===Македонија=== Блескавиот здравец е широко распространето растение на територијата на целата Македонија на [[надморска височина]] сè до 1.200 м, а во одредени случаи и до 1.500 м.<ref name=FM/> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рвр|Geranium lucidum}} {{Викивидови-ред|Geranium lucidum}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Здравец]] [[Категорија:Флора на Македонија]] hw9052kkz2k3kmcwq1nbr2s8g7nsn1r 1 1400267 5601487 2026-07-28T20:32:54Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5601487 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1400268 5601508 2026-07-28T21:14:29Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Sedum acre]] на [[Лут жедник]] 5601508 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Лут жедник]] q8i3xv8n3uj7bmkjiumd5idy5qrd599 1 1400269 5601510 2026-07-28T21:14:29Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Разговор:Sedum acre]] на [[Разговор:Лут жедник]] 5601510 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Лут жедник]] e1ftye1s4edzjfk27bf3cktfam4awzt 0 1400270 5601511 2026-07-28T21:14:55Z Bjankuloski06 332 Пренасочување кон [[Лут жедник]] 5601511 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Лут жедник]] rfivaew6hfjfj7ecuh86dr9iymb422i 0 1400271 5601552 2026-07-29T02:18:19Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Sedum aetnense]] на [[Етненски жедник]] 5601552 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Етненски жедник]] j10oouuh56fcg4tmzp17po26rdd54sm 1 1400272 5601554 2026-07-29T02:18:20Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Разговор:Sedum aetnense]] на [[Разговор:Етненски жедник]] 5601554 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Етненски жедник]] nqkq98ro8f6e6s59nudkivyzbdv7xmo 0 1400273 5601559 2026-07-29T02:20:50Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Sedum album]] на [[Бел жедник]] 5601559 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Бел жедник]] 3hhulise1ti8v63hz1dcsjdtxwdyrgd 1 1400274 5601561 2026-07-29T02:20:51Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Разговор:Sedum album]] на [[Разговор:Бел жедник]] 5601561 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Бел жедник]] 0km3plm2c8xxc49jezkzblm48fmj0av 0 1400275 5601569 2026-07-29T02:25:37Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Sedum alpestre]] на [[Алпски жедник]] 5601569 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Алпски жедник]] b6gn4zzmjzg31onivsllp0o9jzstc2v 1 1400276 5601571 2026-07-29T02:25:37Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Разговор:Sedum alpestre]] на [[Разговор:Алпски жедник]] 5601571 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Алпски жедник]] rncue1s6n81nyt1dzd6i5ceyr0axtrk 0 1400277 5601572 2026-07-29T02:25:54Z Bjankuloski06 332 Пренасочување кон [[Алпски жедник]] 5601572 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Алпски жедник]] olhn7qs9ycpgwkw0l2d7w2v37sbaaf3 5601577 5601572 2026-07-29T02:27:56Z Bjankuloski06 332 Сменета целната страница на пренасочувањето од [[Алпски жедник]] на [[Алпски жедник#Кајмакчалански жедник]] 5601577 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Алпски жедник#Кајмакчалански жедник]] qodoy4i8qfbxwas3sry02ixf2fjwfgh 0 1400278 5601575 2026-07-29T02:27:11Z Bjankuloski06 332 Пренасочување кон [[Алпски жедник#Кајмакчалански жедник]] 5601575 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Алпски жедник#Кајмакчалански жедник]] qodoy4i8qfbxwas3sry02ixf2fjwfgh 0 1400279 5601581 2026-07-29T02:31:47Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Sedum annuum]] на [[Едногодишен жедник]] 5601581 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Едногодишен жедник]] 2t29242r34capxav2vnoh9kdpgy95l2 1 1400280 5601583 2026-07-29T02:31:47Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Разговор:Sedum annuum]] на [[Разговор:Едногодишен жедник]] 5601583 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Едногодишен жедник]] ksikd6xod07ggkablc4wipmvuauu3nx 0 1400281 5601587 2026-07-29T02:33:56Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Sedum atratum]] на [[Темен жедник]] 5601587 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Темен жедник]] se80luq7n6zqs4i545buq1xc42xrnpd 1 1400282 5601589 2026-07-29T02:33:57Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Разговор:Sedum atratum]] на [[Разговор:Темен жедник]] 5601589 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Темен жедник]] k8j57do97vg10dbh2yyuz8hpzvk11q3 0 1400283 5601592 2026-07-29T02:35:30Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Sedum cepaea]] на [[Кромидест жедник]] 5601592 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Кромидест жедник]] nlglbn3b8hmn0nizub0oyrtxm4kt9xa 1 1400284 5601594 2026-07-29T02:35:30Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Разговор:Sedum cepaea]] на [[Разговор:Кромидест жедник]] 5601594 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Кромидест жедник]] 7do1fah47zwajo7bwsso78qe76vgh83 0 1400285 5601599 2026-07-29T02:38:20Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Sedum dasyphyllum]] на [[Густолистен жедник]] 5601599 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Густолистен жедник]] khitkfq8exy8uzet1bc3bpyubm70xug 1 1400286 5601601 2026-07-29T02:38:20Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Разговор:Sedum dasyphyllum]] на [[Разговор:Густолистен жедник]] 5601601 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Густолистен жедник]] 7mp1syfgn2swhvflb0a4avtuku412hc 0 1400287 5601606 2026-07-29T02:42:15Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Sedum hispanicum]] на [[Шпански жедник]] 5601606 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Шпански жедник]] fqru1hd3gxtybxygud7xs17duxxn84x 1 1400288 5601608 2026-07-29T02:42:15Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Разговор:Sedum hispanicum]] на [[Разговор:Шпански жедник]] 5601608 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Шпански жедник]] rmyhmf8twrfu98eqbantqyypx4p0yj9 0 1400289 5601613 2026-07-29T02:44:30Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Sedum laconicum]] на [[Лаконски жедник]] 5601613 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Лаконски жедник]] 66y3tvymrjsf4ba97urq6t84ecebcec 1 1400290 5601615 2026-07-29T02:44:30Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Разговор:Sedum laconicum]] на [[Разговор:Лаконски жедник]] 5601615 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Лаконски жедник]] k75mtue37j1921cu0g90anpynogv00u 0 1400291 5601618 2026-07-29T02:48:20Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Sedum magellense]] на [[Мајелски жедник]] 5601618 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Мајелски жедник]] 19ihxkbxzf9f37kqunswdh79w2o2qyx 1 1400292 5601620 2026-07-29T02:48:20Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Разговор:Sedum magellense]] на [[Разговор:Мајелски жедник]] 5601620 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Мајелски жедник]] szmwvstt97s9nabmmn478wb4tqpb43d 0 1400293 5601628 2026-07-29T03:06:20Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Sedum pallidum]] на [[Блед жедник]] 5601628 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Блед жедник]] jurrdte6ia448fwgl6zz5zpr4dg6tlx 1 1400294 5601630 2026-07-29T03:06:20Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Разговор:Sedum pallidum]] на [[Разговор:Блед жедник]] 5601630 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Блед жедник]] mrqoe2r2r2kp66dx4jit1tak3f20z2a 0 1400295 5601633 2026-07-29T03:07:44Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Sedum rubens]] на [[Црвеникав жедник]] 5601633 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Црвеникав жедник]] 984uhz5r2mq9o2nkqpemqmo7hl1x8z5 1 1400296 5601635 2026-07-29T03:07:44Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Разговор:Sedum rubens]] на [[Разговор:Црвеникав жедник]] 5601635 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Црвеникав жедник]] 92ftaozbrznpzr60ipoh25xl6wsfmo3 0 1400297 5601638 2026-07-29T03:11:43Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Sedum stefco]] на [[Стефчов жедник]] 5601638 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Стефчов жедник]] misv66f77pbec5dz9s54mryflq5a5h0 1 1400298 5601640 2026-07-29T03:11:43Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Разговор:Sedum stefco]] на [[Разговор:Стефчов жедник]] 5601640 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Стефчов жедник]] 9ellgbr5gm0lz19rw4bxdlpuyomfwj7 0 1400299 5601643 2026-07-29T03:15:04Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Sedum tuberiferum]] на [[Кртолоносен жедник]] 5601643 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Кртолоносен жедник]] snwx1ndhjekqma1dyyv8d9sc4avawh0 1 1400300 5601645 2026-07-29T03:15:04Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Разговор:Sedum tuberiferum]] на [[Разговор:Кртолоносен жедник]] 5601645 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Кртолоносен жедник]] t5vtl8ge7l2od95jo9a6j76u201eqw7 0 1400301 5601647 2026-07-29T03:21:08Z Bjankuloski06 332 Пренасочување кон [[Бусенест жедник]] 5601647 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Бусенест жедник]] 0tuxaesudbbmg6frip8mgcndgqkww3b 0 1400302 5601652 2026-07-29T03:27:25Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Sedum caespitosum]] на [[Бусенест жедник]] 5601652 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Бусенест жедник]] 5wccpcsyes4srlqy34kv39dyzre30ha 1 1400303 5601654 2026-07-29T03:27:25Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Разговор:Sedum caespitosum]] на [[Разговор:Бусенест жедник]] 5601654 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Бусенест жедник]] 9cmat7i8ipsyr42vfkxf0kdl0a9oomy 14 1400304 5601658 2026-07-29T04:39:21Z Bjankuloski06 332 Создадена страница со: {{Катпов}} {{рв|Alyssum}} [[Категорија:Зелки]] 5601658 wikitext text/x-wiki {{Катпов}} {{рв|Alyssum}} [[Категорија:Зелки]] lfs9s76hzpnofnbgvqd644z69rz4fw9 10 1400305 5601660 2026-07-29T04:44:29Z Bjankuloski06 332 Создадена страница со: {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=genus |link=Игловрв |parent=Зелкови |refs= <!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} 5601660 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=genus |link=Игловрв |parent=Зелкови |refs= <!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} 1un7yz3hy96yfsolfs1dwk4txdjh26h 5601661 5601660 2026-07-29T04:44:46Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Предлошка:Автотаксономија/Alyssum]] на [[Предлошка:Автотаксономија/Игловрв]] 5601660 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=genus |link=Игловрв |parent=Зелкови |refs= <!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} 1un7yz3hy96yfsolfs1dwk4txdjh26h 5601670 5601661 2026-07-29T05:08:40Z Bjankuloski06 332 5601670 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=genus |link=Игловрв |parent=Зелки |refs= <!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} dldgcjfrxd6h2rtgw890a2fwmfyv3cr 10 1400306 5601662 2026-07-29T04:44:47Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Предлошка:Автотаксономија/Alyssum]] на [[Предлошка:Автотаксономија/Игловрв]] 5601662 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Предлошка:Автотаксономија/Игловрв]] ggxziqmwk9giwvb2n84pewv3dbu9st8 10 1400307 5601745 2026-07-29T08:35:42Z Bjankuloski06 332 Пренасочување кон [[Предлошка:Автотаксономија/Карпест игловрв]] 5601745 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Предлошка:Автотаксономија/Карпест игловрв]] 0z27ah7m4xy8x9wk6bz418y8gya2r9f 10 1400308 5601746 2026-07-29T08:35:57Z Bjankuloski06 332 Создадена страница со: {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=genus |link=Карпест игловрв |parent=Залки |refs= <!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} 5601746 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=genus |link=Карпест игловрв |parent=Залки |refs= <!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} lmrambnb9qxvhepg7w909iueu0rtimi 5601747 5601746 2026-07-29T08:36:11Z Bjankuloski06 332 5601747 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=genus |link=Карпест игловрв |parent=Зелки |refs= <!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} ibr20k15ecinf0586iw4d98bwrf4946 0 1400309 5601777 2026-07-29T10:35:04Z Buli 2648 Создадена страница со: Константин Капидагли (турски: Konstantin Kapıdağlı, грчки: Κωνσταντίνος Κυζικηνός) бил грчко-османлиски дворски сликар кој творел кон крајот на XVIII и почетокот на XIX век. Тој се смета за еден од најзначајните сликари во доцниот Османлиски период, бидејќи не... 5601777 wikitext text/x-wiki Константин Капидагли (турски: Konstantin Kapıdağlı, грчки: Κωνσταντίνος Κυζικηνός) бил грчко-османлиски дворски сликар кој творел кон крајот на XVIII и почетокот на XIX век. Тој се смета за еден од најзначајните сликари во доцниот Османлиски период, бидејќи неговите дела претставуваат премин од традиционалната османлиска минијатура кон европскиот академски стил на сликање. Неговите точни години и места на раѓање и смрт не се познати, но се знае дека работел во Истанбул помеѓу околу 1789 и 1806 година. 2rerj5m2l7anz2l576ap3dj4ov43sx6 5601778 5601777 2026-07-29T10:35:28Z Buli 2648 5601778 wikitext text/x-wiki '''Константин Капидагли''' (турски: Konstantin Kapıdağlı, грчки: Κωνσταντίνος Κυζικηνός) бил грчко-османлиски дворски сликар кој творел кон крајот на XVIII и почетокот на XIX век. Тој се смета за еден од најзначајните сликари во доцниот Османлиски период, бидејќи неговите дела претставуваат премин од традиционалната османлиска минијатура кон европскиот академски стил на сликање. Неговите точни години и места на раѓање и смрт не се познати, но се знае дека работел во Истанбул помеѓу околу 1789 и 1806 година. o00288md6eznbx9sfequvu4e4hw1ny7 5601780 5601778 2026-07-29T10:36:15Z Buli 2648 5601780 wikitext text/x-wiki '''Константин Капидагли''' ({{langx|tr|Konstantin Kapıdağlı}}, {{langx|el|Κωνσταντίνος Κυζικηνός}}) бил грчко-османлиски дворски сликар кој творел кон крајот на XVIII и почетокот на XIX век. Тој се смета за еден од најзначајните сликари во доцниот Османлиски период, бидејќи неговите дела претставуваат премин од традиционалната османлиска минијатура кон европскиот академски стил на сликање. Неговите точни години и места на раѓање и смрт не се познати, но се знае дека работел во Константинопол помеѓу околу 1789 и 1806 година. iqqxmllkw04tra3bqr1m13ya42vr6u1 5601782 5601780 2026-07-29T10:40:39Z Buli 2648 5601782 wikitext text/x-wiki '''Константин Капидагли''' ({{langx|tr|Konstantin Kapıdağlı}}, {{langx|el|Κωνσταντίνος Κυζικηνός}}) бил грчко-османлиски дворски сликар кој творел кон крајот на XVIII и почетокот на XIX век. Тој се смета за еден од најзначајните сликари во доцниот Османлиски период, бидејќи неговите дела претставуваат премин од традиционалната османлиска минијатура кон европскиот академски стил на сликање. Неговите точни години и места на раѓање и смрт не се познати, но се знае дека работел во Константинопол помеѓу околу 1789 и 1806 година. == Потекло == Неговото вистинско име најверојатно било '''Константинос Кизикинос''' (Κωνσταντίνος Κυζικηνός), што упатува дека потекнувал од градот Кизик (денешен [[Баликесир]]) или од областа Капидаг (Кизикскиот Полуостров) во Мраморното Море. Оттука и прекарот „Капидагли“, што значи „човек од Капидаг“. Бил православен Грк и припадник на големата грчка заедница во Османлиското Царство. == Дворски сликар == Капидагли работел како дворски сликар за време на владеењето на султанот [[Селим III]]. Овој период бил обележан со значителни реформи и со засилен интерес за европската уметност и култура. За разлика од претходните османлиски минијатуристи, Капидагли користел: перспектива; моделирање на светлина и сенка; пореалистични човечки фигури; маслено сликарство. Со тоа неговите дела претставуваат еден од првите успешни обиди за воведување на западноевропските сликарски техники во османлиската дворска уметност. Неговото најпознато дело е т.н. „Серија на Капидагли“ (Kapıdağlı Series), создадена помеѓу 1804 и 1806 година. Во неа се прикажани речиси сите османлиски султани, почнувајќи од Осман I па до Селим III. Бидејќи повеќето султани живееле векови порано, Капидагли немал нивни автентични портрети. Затоа нивните лица ги реконструирал врз основа на постари минијатури, описи и сопствена уметничка замисла. Поради тоа, овие портрети имаат повеќе симболична отколку документарна вредност. Особеност на серијата е што секој султан е претставен во богато украсена рамка, а под портретот има мала композиција што прикажува важен настан од неговото владеење. Овој концепт станал пример за многу подоцнежни серии на султански портрети во XIX век. 6w2370j90dwax7lhnyn0oeeqdh4ma0g 5601784 5601782 2026-07-29T10:42:15Z Buli 2648 /* Дворски сликар */ 5601784 wikitext text/x-wiki '''Константин Капидагли''' ({{langx|tr|Konstantin Kapıdağlı}}, {{langx|el|Κωνσταντίνος Κυζικηνός}}) бил грчко-османлиски дворски сликар кој творел кон крајот на XVIII и почетокот на XIX век. Тој се смета за еден од најзначајните сликари во доцниот Османлиски период, бидејќи неговите дела претставуваат премин од традиционалната османлиска минијатура кон европскиот академски стил на сликање. Неговите точни години и места на раѓање и смрт не се познати, но се знае дека работел во Константинопол помеѓу околу 1789 и 1806 година. == Потекло == Неговото вистинско име најверојатно било '''Константинос Кизикинос''' (Κωνσταντίνος Κυζικηνός), што упатува дека потекнувал од градот Кизик (денешен [[Баликесир]]) или од областа Капидаг (Кизикскиот Полуостров) во Мраморното Море. Оттука и прекарот „Капидагли“, што значи „човек од Капидаг“. Бил православен Грк и припадник на големата грчка заедница во Османлиското Царство. == Дворски сликар == Капидагли работел како дворски сликар за време на владеењето на султанот [[Селим III]]. Овој период бил обележан со значителни реформи и со засилен интерес за европската уметност и култура. За разлика од претходните османлиски минијатуристи, Капидагли користел: перспектива; моделирање на светлина и сенка; пореалистични човечки фигури; маслено сликарство. Со тоа неговите дела претставуваат еден од првите успешни обиди за воведување на западноевропските сликарски техники во османлиската дворска уметност. Неговото најпознато дело е т.н. „Серија на Капидагли“ (Kapıdağlı Series), создадена помеѓу 1804 и 1806 година. Во неа се прикажани речиси сите османлиски султани, почнувајќи од Осман I па до Селим III. Бидејќи повеќето султани живееле векови порано, Капидагли немал нивни автентични портрети. Затоа нивните лица ги реконструирал врз основа на постари минијатури, описи и сопствена уметничка замисла. Поради тоа, овие портрети имаат повеќе симболична отколку документарна вредност. Особеност на серијата е што секој султан е претставен во богато украсена рамка, а под портретот има мала композиција што прикажува важен настан од неговото владеење. Овој концепт станал пример за многу подоцнежни серии на султански портрети во XIX век. [[Категорија:Отомански сликари]] 9icib3msam3ymkx0f0qzsv0noirfsiw