Википедија mkwiki https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter Медиум Специјална Разговор Корисник Разговор со корисник Википедија Разговор за Википедија Податотека Разговор за податотека МедијаВики Разговор за МедијаВики Предлошка Разговор за предлошка Помош Разговор за помош Категорија Разговор за категорија Портал Разговор за Портал TimedText TimedText talk Модул Разговор за модул Event Event talk 0 3081 5602223 5602101 2026-07-30T16:11:44Z Akeckarov 54349 се бара извор 5602223 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | name = Ѓорче Петров | image = Ѓорче Петров.jpg | order1 = Кмет на [[Драма (град)|Драма]] | termstart1 = 1916 | premier1 = | termend1 = 1918 | predecessor1 = | succeeded1 = | birth_name = Георги Петров Николов | birth_date = 2 април 1865 | birth_place = [[Варош]], [[Битолски Вилает]], [[Отоманска Империја]] | death_date = {{починал на и возраст|df=yes|1921|06|28|1865|04|02}} | death_place = [[Софија]], [[Царство Бугарија]] | restingplace = [[Централни софиски гробишта]] | signature = Gyorche Petrov Signature (vectorized).svg }} '''Ѓорче Петров''', целосно име '''Георги Петров Николов''' ([[2 април]] [[1865]], с. [[Варош]], [[Прилепско]] - [[28 јуни]] [[1921]], [[Софија]], [[Бугарија]])<ref name=datum>[http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=4411725249&id=9&setIzdanie=22248 Нови откритија за Ѓорче Петров] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110407100019/http://novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=4411725249&id=9&setIzdanie=22248 |date=2011-04-07 }} [[Нова Македонија]]. ''Д.Ј.; 04-04-2011''<br>"Денес, како точен датум на раѓањето и смртта на Ѓорче Петров се земаат 2 април 1865 година и 28 јуни 1921 година“, заклучува д-р Трајановски."</ref> — [[Македонци|македонски]] професор, публицист, историчар, идеолог на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. Се школувал во [[Прилеп]], [[Битола]], [[Солун]] и во [[Пловдив]]. Бил учител во Штип (1886-1887). Како учител во [[Скопје]] (1888–1891) соработувал со митрополитот [[Теодосиј Гологанов]] и ја поддржувал неговата идеја за возобновување на [[Охридската архиепископија]]. Бил професор во Битола (1891–1895) и во [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Егзархиската гимназија во Солун]] (1895–1897). Основал повеќе револуционерни групи и кружоци на [[МРО]] ([[Штип]], [[Битола]], [[Прилеп]], [[Охрид]], [[Крушево]], [[Кичево]], [[Ресен]], [[Леринско]] и [[Костурско]]). Член на [[Централен комитет на МРО|Централен комитет]] на МРО. Учествувал на [[Солунски конгрес од 1896 година|Солунскиот конгрес (1896)]] и бил еден од составувачите на [[Устав на ТМОРО|Устав]]от и на [[Правилник на ТМОРО|Правилникот на ТМОРО]]. Ја објавил книгата ''[[Материјали по изучувањето на Македонија]]'' (Софија, 1896). Бил [[Задгранично претставништво|задграничен претставник]] на ТМОРО, заедно со [[Гоце Делчев]], во [[Софија]] (1897–1901). Учествувал во уредувањето на револуционерниот хектографиран весник [[На оружје (весник)|На оружје]]. Во [[Илинденското востание]] предводел чета во [[Прилепско]] и во [[Мариово|Мариовско]]. По востанието останал во Македонија и работел на обновувањето на организационата мрежа, учествувал на [[Прилепски конгрес|Прилепски]]от, [[Струмички конгрес од 1905|Струмички]]от и [[Рилскиот конгрес|Рилскиот општ конгрес]]. На Рилскиот конгрес бил повторно избран за задграничен претставник на Организацијата во Софија. Го уредувал списанието ''[[Културно единство]]'' (Солун, 1908–1909). Во времето на [[Балканските војни]] и на [[Првата светска војна]] бил на служба во [[Сер]], [[Битола]] и [[Драма]]. Член на [[Привремено претставништво на „поранешната Внатрешна организација“|Привременото претставништво на бившата ВМРО]], противник на [[Врховизам|врховизмот]] и на делбите на Македонија на [[Версајски договор|Версајската конференција]]. Убиен по наредба на [[Тодор Александров]].{{факт}} == Животопис == === Ран живот и образование === [[Податотека:Ѓорче Петров како ученик, последниот во првиот ред - десно.JPG|лево|мини|Ѓорче Петров како ученик, последниот во првиот ред - десно.]] Роден во денешното прилепско предградие [[Варош]] на 2 април 1865 година од неодамна преселениот, од село [[Тројаци]], Петре Николов и мајка варошанка Злата Тоскова, Ѓорче Петров го завршил основното образование и долните класови на [[Прилепско класно училиште|гимназијата во Прилеп]] и [[Битолска машка гимназија|Битола]], а трите горни класа во [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солун]].<ref>{{Наведено списание|last=Лапе|first=Љубен|author-link=Љубен Лапе|date=1986|title=Животот и делото на Ѓорче Петров|journal=Годишен зборник на Филозофскиот факултет|pages=186}}</ref> Во солунската гимназија останал до [[1885]] година кога поради учество во ученичкиот бунт бил исклучен со група од 12 македонски ученици меѓу кои и еден друг иден револуционер, [[Пере Тошев]].[[Податотека:Giorche petrov svidetelstvo.jpg|мини|200п|Гимназиското свидетелство на Ѓорче Петров од [[Пловдив]] (1885 год.).]] Престојувал во [[Источна Румелија]] каде собирал финансиски средства за набавка на оружје за идните востанички акции во [[Македонија]]. Во 1885 година завршува 6-ти клас во обласната гимназија во [[Пловдив]]. === Учителска дејност во Македонија === Поради слабото здравје се вратил во татковината како [[Бугарска егзархија|егзархиски]] учител во [[Штип]], од 1885 до 1887 година. Во [[1888]] година заминал во [[Солун]] како коректор во основаната печатница на [[Коне Самарџиев]]. Значаен период од дејноста на Ѓорче Петров претставува неговото учителствување во скопската прогимназија почнувајќи од 1888 година. За време на престојот во Скопје, Ѓорче се спријателил со митрополитот [[Теодосиј Гологанов]], кој всушност го поттикнал да почне со собирање материјали за географијата и етнографијата на Македонија. Во тој период од неколку години, тој се посветил на опсежни истражувања, објавени во 1896 година во Софија под наслов „''Материјали по изучувањето на Македонија''“. Тие материјали се од исклучителна важност како појдовна точка за натамошни географски, историски и етнолошки истражувања за Македонија.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=155 години од раѓањето на Ѓорче Петров: историја-традиција-култура|last=Илиевска|first=Анче|last2=Трпевски|first2=Бојан|publisher=НУ Музеј на македонската борба за самостојност|year=2020|isbn=9786086641122|location=Скопје|pages=8}}</ref> [[Податотека:Bulgarian school personal in Macedonia.jpg|лево|мини|Учители и ученици во Машкото IV-класно училиште во Битола во 1891/92 година.{{Br}} ''Прв ред'': [[Ахил Минџов]], [[Антон Кецкаров]], [[Антон Наследников]], [[Ѓорче Петров]], [[Васил Дудев]]{{Br}} ''Втор ред'': [[Леонид Спасов]], [[Евгени Попсимеонов]], [[Илија Тошев]], Стефан Тафчиев, Михаил Николов, Васил Кртев, [[Крсто Јосифчев]], [[Јанаки Москов]], [[Симеон Радев]], [[Кирил Христов Совичанов]];{{Br}}''Трет ред'': [[Васил Попдимитров]], [[Владимир Робев]], Вангел Поптрајков, [[Аристид Дамјанов]], Васил Здравев, [[Васил Константинов]], Наум Иванов, [[Георги Попхристов]], Михаил Солунов, [[Тодор Златков]].]] Клучен период за почнување на револуционерното дејствување на Петров претставува неговото учителствување во [[Битолска машка гимназија|Битола]], каде што бил назначен и за егзархиски училиштен инспектор. Во Битола активно работел против туѓите пропаганди во Македонија за постепено тоа дејствување да прерасне во револуционерно, предводено од македонската учителска интелигенција, меѓу кои и Ѓорче.<ref name=":0" /> === Револуционерна дејност === [[File:Материјали по изучувањето на Македонија - корица.jpg|thumb|Корицата на книгата „[[Материјали по изучувањето на Македонија]]“, за која се претпоставува дека напишана од Ѓорче Петров во 1896, бидејќи истата не е потпишана.|223x223пкс]] Потоа заминал во Бугарија, време кое се покажува решавачко за создавање на [[ВМРО]]. Тој учествувал во испраќањето на ќирџијата [[Дончо Штипјанчето|Доне]] со пратки бомби од [[Штип]] до [[Битола]]. Во март [[1895]] година во [[Солун]] бил кооптиран за член на ЦК на [[ВМРО]] каде на [[Солунски конгрес|Солунскиот конгрес]] [[1896]] година заедно со [[Гоце Делчев]] добиле задача да го изготват уставот на организацијата. Подоцна со налог на организацијата занимал како задграничен претставник во [[Софија]] каде имал средби со [[Ризо Ризов|Ризов]] и [[Андреј Лапчев|Лапчев]] кои го уверувале дека населението во [[Македонија]] не била подготвено само да се бори, да крева востание и дека им била потребна помош од врховниот комитет и од бугарските власти. Единствено тој и [[Гоце Делчев]] се спротивставиле за кревање на [[Илинденско востание|Илинденското востание]] поради неговата неподготвеност и избрзаност. Во [[1896]] година кога во [[Македонија]] пристигнале претставници од македонскиот врховен комитет на чело со Луков и [[Борис Сарафов|Сарафов]] тој рекол: ''„Ги пречекавме како Господ, за да потоа заклучиме дека не заслужуваат никакви почести. Станува збор за сосема друга спротивна политика кои ја воделе отцепените претставници, наречени врховисти.“'' Своите погледи ги образложувал во својот весник ''„[[Бунтовник (весник)|Бунтовник]]“'' каде во средиштето на неговата идеологија лежеле паролата ''„Македонија на Македонците“''. === Илинден 1903 === [[Податотека:1-Гьорче Петров, 2-Никола Малашевски и 3-Гоце Делчев.jpg|лево|мини|Ѓорче Петров, [[Никола Малешевски]] и [[Гоце Делчев]], сликани во Софија, март 1903]] Во јануари 1903 година Ѓорче Петров учествувал на советувањето во Софија по прашањето за востание, заедно со група најистакната македонски интелектуални водачи, меѓу кои [[Гоце Делчев]] и [[Пере Тошев]]. На советувањето се водела жестока расправа бидејќи имало спротивставени ставови. Имено, Ѓорче Петров, Гоце Делчев и Пере Тошев биле категорично против востание во тој момент, наспроти ставовите на тофашните задгранични претставници, под влијание од ЦК на Гарванов – [[Христо Матов|Матов]] и [[Христо Татарчев|Татарчев]].<ref name=":1">{{Наведена книга|title=155 години од раѓањето на Ѓорче Петров: историја-традиција-култура|last=Илиевска|first=Анче|last2=Трпевски|first2=Бојан|publisher=НУ Музеј на македонската борба за самостојност|year=2020|isbn=9786086641122|location=Скопје|pages=18}}</ref> На советувањето Ѓорче Петров одржал шестчасовен говор образложувајќи го неговото размислување по прашањето за востанието. Тој со голем број аргументи докажал дека востанието би било предвремено, затоа што населението не било доволно подготвено за востание, а исто така укажал и на неповолната меѓународна констелација за македонското прашање. Откако, сепак, била донесена одлука за востание од страна на ЦК, Ѓорче Петров почнал со агитации за отповикување на таа одлука, но на крајот се помирил со состојбата и ја прифатил идејата на Гоце Делчев за водење на т.н. „перманентно востание“.<ref name=":1" />[[Податотека:Georche petrov2.JPG|мини|Ѓорче Петров со четата во востаничката 1903 година]]Во текот на [[Илинденското востание]] Ѓорче Петров зел учество како водач на чета во прилепскиот крај, каде што учествувал во повеќе битки против османлсиката војска, особено истакнувајќи се како воен стратег во [[Битка кај Маргара|битката кај с. Чаништа]], Мариовско, на 20 октомври/2 ноември 1903 г. Во текот на Илинденското востание, тој бил дел и од реонскиот Горски штаб во Прилепско.<ref name=":1" /> === Активноста во поилинденскиот период === По Илинденското востание, Ѓорче останал на територијата на Македонија со цел средување на состојбите во Организацијата и обиколки во реоните. Во мај 1904 година зел учество на [[Прилепски конгрес|Прилепскиот „подвижен“ окружен конгрес]], на кој биле водени дискусии за идното уредување на Организацијата, при што зазел став за идна поголема демократизација и децентрализација. Откако мнозинството ја прифатило таа идеја, Ѓорче се вклучил во преработување и приспособување на стариот Правилник на ТМОРО за новонастанатите услови.<ref name=":2">{{Наведена книга|title=155 години од раѓањето на Ѓорче Петров: историја-традиција-култура|last=Илиевска|first=Анче|last2=Трпевски|first2=Бојан|publisher=НУ Музеј на македонската борба за самостојност|year=2020|isbn=9786086641122|location=Скопје|pages=21}}</ref> Во поилинденскиот период Ѓорче се активирал преку пишаниот збор, бранејќи ги идеалите за самостојност на ТМОРО преку печатот. Така, во 1905 година ја објавил својата студија под наслов: „''Македонското ослободително дело. Цел, средства и задачи''“ во списанието „Македонски преглед“. Во октомври 1905 година учествувал на [[Рилски конгрес|Рилскиот општ конгрес]] на Организацијата во [[Рилски манастир|Рилскиот манастир]], како делегат на Битолскиот револуционерен округ. Ѓорче Петров бил еден од предводниците на крилото што се застапувало за промени и воведување децентрализација.<ref name=":2" /> На Рилскиот конгрес бил избран повторно како задграничен претставник на [[ВМРО]] во [[Софија]]. Во текот на Балканските војни Ѓорче Петров учествувал како доброволец во [[Македонско-одрински доброволни чети|Македонско-одринското ополчение]], по што добил работа во [[Сер]] во секторот за култура, а во текот на Првата светска војна извршувал повеќе функции, меѓу кои и кмет на градот [[Драма (град)|Драма]] во Егејска Македонија.<ref>{{Наведена книга|title=155 години од раѓањето на Ѓорче Петров: историја-традиција-култура|last=Илиевска|first=Анче|last2=Трпевски|first2=Бојан|publisher=НУ Музеј на македонската борба за самостојност|year=2020|isbn=9786086641122|location=Скопје|pages=23}}</ref> === Атентат === Откако престанала активноста на Привременото претставништво, Ѓорче Петров останал да живее во Софија бидејќи од српските власти не му било дозволено да се врати во родниот крај поради неговите револуционерни активности во претходниот период.<ref name=":3">{{Наведена книга|title=155 години од раѓањето на Ѓорче Петров: историја-традиција-култура|last=Илиевска|first=Анче|last2=Трпевски|first2=Бојан|publisher=НУ Музеј на македонската борба за самостојност|year=2020|isbn=9786086641122|location=Скопје|pages=27}}</ref>[[Податотека:Од лево на десно, прв Ѓорче Петров, четврт Тодор Александров, шести Андреј Љапчев, седми Симеон Радев, осми Војвода Стаматов.jpg|мини|Од лево на десно, прв Ѓорче Петров, четврт [[Тодор Александров]], шести [[Андреј Љапчев]], седми [[Симеон Радев]], осми Војвода Стаматов]]По [[Париска мировна конференција (1919)|Париската мировна конференција]], Ѓорче Петров како еден искусен револуционер, но и познавач на политиката на големите сили, ја прифатил новонастанатата констелација, сметајќи дека во иднина преку легален политички пат може да се продолжи почнатата борба. Така почнал соработка со владата на Земјоделската партија на [[Александар Стамболијски]] и бил назначен за началник на Бирото (Одделението) за бегалците од Македонија и Тракија, односно раководител на Бегалската комисија при Министерството за внатрешни работи на [[Александар Димитров (Ќустендил)|Александар Димитров]] што било во спротивност со политиката на [[Тодор Александров]]. Оттогаш се засилила омразата на Александров кон Ѓорче, особено затоа што се плашел од неговиот авторитет меѓу македонската емиграција во Бугарија. Истовремено Тодор Александров го обвинил Ѓорче Петров дека тој влијаел на бугарската влада во нејзината политика за подобрување на односите со [[Кралство СХС|Кралството СХС]] и прекин на вооружените акции преземени од [[Внатрешна македонска револуционерна организација (Автономистичка)|ВМРО]] на Тодор Александров. Во писмо упатено од Александров до министерот Димитров во 1920 година Ѓорче е наречен „самонаречен претставник на некогашната ВМОРО“ познат како „велзевул (сатана)“. Чувствувајќи се засенет од авторитетот на Ѓорче меѓу емиграцијата и војводите, Александров на тајни состаноци со своите истомисленици испланирал убиство на Ѓорче Петров, сметајќи дека на тој начин ќе му се ослободат патиштата за полесно наметнување врз македонската емиграција.<ref name=":3" /> Атентатот врз Ѓорче Петров бил извршен на 28 јуни 1921 година, во Софија. Бил потребен подолг временски период да се најде извршител кој би се согласил да убие лик како Ѓорче Петров, па така на крајот бил ангажиран турчинот Реџеп, по потекло од Ресенско, кој бил дел од четите на Тодор Александров и со четири истрели од револвер го ликвидирал Ѓорче Петров. Атентаторот Реџеп не ја познавал жртвата, што понатаму станала редовна практика во многубројните меѓусебни ликвидации меѓу македонските емигрантски организации. На крајот, Реџеп бил ликвидиран по наредба на Александров, бидејќи покажал каење за убиството.<ref name=":3" /> Веста за убиството на Ѓорче Петров била жестоко осудена од македонската емиграција и јавноста во Бугарија и, што е најиронично, моралните организатори на атентатот го организирале погребот, злоупотребувајќи го името и авторитетот на Ѓорче за придобивање на македонската емиграција. Меѓу присутните на погребот бил и [[Иван Михајлов]], подоцнежниот наследник на Тодор Александров.<ref name=":3" /> На таков начин завршил животот на еден од идеолозите на македонското револуционерно дело, Ѓорче Петров. ==Мисли== [[Податотека:Споменик на Ѓорче Петров 3.jpg|десно|мини|300п|[[Споменик на Ѓорче Петров (Скопје-Ѓорче Петров)|Споменикот на Ѓорче Петров]] во истоимената скопска населба.]] За природните убавини со кои е надарена [[Македонија]]: {{Quotation|... Благословена земја е Македонија со своите полиња и езера, особено со првите! Заградени со гори и планини, богато напојувани со реки и потоци од окружувачките им водести планини, тие полиња претставуваат места каде што се излеал сиот Божји благослов на земјата. Покриени со бујна, шарена растителност, тие се цветници многу пријатни за гледање, грижливо обработени од густото и трудољубиво население тие се вистински градини! Јас сум уверен, дека и швајцарските полиња би позавиделе на некои од нејзините полиња за плодноста, красотата и нивната свежина<ref name="Ѓорче Петров">{{наведена книга|last=Петров|first=Ѓорче|authorlink=Ѓорче Петров|editor=превод: Марио Шаревски|title=Материјали по изучувањето на Македонија|edition=2016|year=1896|pages = 146|publisher=Единствена Македонија|location=Скопје|isbn=978-608-245-113-8}}</ref>.|Ѓорче Петров|„[[Материјали по изучувањето на Македонија]]“, 1896}} За српските и бугарските тврдења во однос на народноста на [[Македонци]]те: {{Quotation|... Денешните историски докажувања и расправии водат кон тоа дека тука владеела Србија, дека српскиот дух е силен и други такви со кои се служат „браќата“ за да докажат дека сме [[Срби]] и обратно, тврдењата на „Новини“ врз основа на некои факти од „Бугарската историја“ и врз мислењата на разни историчари и патописци, дури врз историските спомени на населението за српските владетели на кои спомени многу се силат „браќата“ или големото влијание на мизиските и тракиските [[Бугари]] врз [[Македонци]]те и нивното заемно учество во разни движења, нивната нова заедничка историја, најпосле „славата“ на Милоевиќ и „курбанот“ на г.Шопов, сето тоа се бессодржински докажувања и аргументи кои можат да даваат материјал на секојдневните весници и списанија наменети за масата, но за науката не вредат ни луле тутун<ref name="Оригинално издание">{{наведена книга|last=Петров|first=Гьорче|authorlink=Ѓорче Петров|title=Материали по изучванието на Македония|year=1896|pages=711-712|publisher=Печатница Вълков|location=София|language=бугарски}}</ref>.|Ѓорче Петров|„[[Материјали по изучувањето на Македонија]]“, 1896}} == Галерија == <center> <gallery> Податотека:Ѓорче со сопругата.jpg|Ѓорче Петров со сопругата Јорданка Податотека:Gyorche Petrov Arseni Yovkov Georgi Pophristov.jpg|Ѓорче Петров, [[Арсениј Јовков]] и [[Георги Поп Христов]] Податотека:Gjorce Petrov-Spomenik.jpg|Споменикот на Ѓорче Петров во истоимената населба во Скопје Податотека:Мислителот Ѓорче Петров - свечен собир.pdf|„Мислителот Ѓорче Петров“ научно излагање на акад.Димитар Митрев со воведен говор на [[Блаже Конески]] на свечениот собир во чест на Ѓорче Петров одржан во [[МАНУ]] во 1971 (на 15 страници) Податотека:Gjorce-Petrov-321.jpg </gallery> </center> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Georche Petrov}} *[http://www.musmk.org.mk/mk/oddeli/istorija/134-nacionalno-revolucionerno-dvizenje.html Национално-револуционерно движење] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120114194227/http://www.musmk.org.mk/mk/oddeli/istorija/134-nacionalno-revolucionerno-dvizenje.html |date=2012-01-14 }} *[http://star.vest.com.mk/default.asp?id=127508&idg=6&idb=1933&rubrika=Skopje Коските на Ѓорче Петров од Бугарија да се донесат во Скопје] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160304200411/http://star.vest.com.mk/default.asp?id=127508&idg=6&idb=1933&rubrika=Skopje |date=2016-03-04 }} *[http://www.angelfire.com/super2/vmro-istorija/Knigi/spomgp04.html Спомени - Ѓорче Петров] * [http://strumski.com/biblioteka/?id=788 "Гоце Делчев и неговото значение во македонската револуционерна организациjа"] {{Дејци на МРО}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Петров, Ѓорче}} [[Категорија:Дејци на ВМОРО]] [[Категорија:Лозарското движење]] [[Категорија:Македонски борци]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Учители во Солунската бугарска машка гимназија]] [[Категорија:Погребани на Централните софиски гробишта]] [[Категорија:Луѓе од Прилеп]] [[Категорија:Луѓе од Варош]] [[Категорија:Убиени по наредба на Тодор Александров]] [[Категорија:Учители во Скопското педагошко училиште]] [[Категорија:Родени во 1865 година]] [[Категорија:Починати во 1921 година]] [[Категорија:Починати во Софија]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] [[Категорија:Градоначалници на Општина Битола]] [[Категорија:Учители во Битолската машка гимназија]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] [[Категорија:Дејци на Привременото претставништво на поранешната Внатрешна организација]] j5yqm3rkqnjpriatmwgk6nehld72xlt 5602279 5602223 2026-07-30T17:49:38Z Gurther 105215 5602279 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | name = Ѓорче Петров | image = Ѓорче Петров.jpg | order1 = Кмет на [[Драма (град)|Драма]] | termstart1 = 1916 | premier1 = | termend1 = 1918 | predecessor1 = | succeeded1 = | birth_name = Георги Петров Николов | birth_date = 2 април 1865 | birth_place = [[Варош]], [[Битолски Вилает]], [[Отоманска Империја]] | death_date = {{починал на и возраст|df=yes|1921|06|28|1865|04|02}} | death_place = [[Софија]], [[Царство Бугарија]] | restingplace = [[Централни софиски гробишта]] | signature = Gyorche Petrov Signature (vectorized).svg }} '''Ѓорче Петров''', целосно име '''Георги Петров Николов''' ([[2 април]] [[1865]], с. [[Варош]], [[Прилепско]] - [[28 јуни]] [[1921]], [[Софија]], [[Бугарија]])<ref name=datum>[http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=4411725249&id=9&setIzdanie=22248 Нови откритија за Ѓорче Петров] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110407100019/http://novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=4411725249&id=9&setIzdanie=22248 |date=2011-04-07 }} [[Нова Македонија]]. ''Д.Ј.; 04-04-2011''<br>"Денес, како точен датум на раѓањето и смртта на Ѓорче Петров се земаат 2 април 1865 година и 28 јуни 1921 година“, заклучува д-р Трајановски."</ref> — [[Македонци|македонски]] професор, публицист, историчар, идеолог на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. Се школувал во [[Прилеп]], [[Битола]], [[Солун]] и во [[Пловдив]]. Бил учител во Штип (1886-1887). Како учител во [[Скопје]] (1888–1891) соработувал со митрополитот [[Теодосиј Гологанов]] и ја поддржувал неговата идеја за возобновување на [[Охридската архиепископија]]. Бил професор во Битола (1891–1895) и во [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Егзархиската гимназија во Солун]] (1895–1897). Основал повеќе револуционерни групи и кружоци на [[МРО]] ([[Штип]], [[Битола]], [[Прилеп]], [[Охрид]], [[Крушево]], [[Кичево]], [[Ресен]], [[Леринско]] и [[Костурско]]). Член на [[Централен комитет на МРО|Централен комитет]] на МРО. Учествувал на [[Солунски конгрес од 1896 година|Солунскиот конгрес (1896)]] и бил еден од составувачите на [[Устав на ТМОРО|Устав]]от и на [[Правилник на ТМОРО|Правилникот на ТМОРО]]. Ја објавил книгата ''[[Материјали по изучувањето на Македонија]]'' (Софија, 1896). Бил [[Задгранично претставништво|задграничен претставник]] на ТМОРО, заедно со [[Гоце Делчев]], во [[Софија]] (1897–1901). Учествувал во уредувањето на револуционерниот хектографиран весник [[На оружје (весник)|На оружје]]. Во [[Илинденското востание]] предводел чета во [[Прилепско]] и во [[Мариово|Мариовско]]. По востанието останал во Македонија и работел на обновувањето на организационата мрежа, учествувал на [[Прилепски конгрес|Прилепски]]от, [[Струмички конгрес од 1905|Струмички]]от и [[Рилскиот конгрес|Рилскиот општ конгрес]]. На Рилскиот конгрес бил повторно избран за задграничен претставник на Организацијата во Софија. Го уредувал списанието ''[[Културно единство]]'' (Солун, 1908–1909). Во времето на [[Балканските војни]] и на [[Првата светска војна]] бил на служба во [[Сер]], [[Битола]] и [[Драма]]. Член на [[Привремено претставништво на „поранешната Внатрешна организација“|Привременото претставништво на бившата ВМРО]], противник на [[Врховизам|врховизмот]] и на делбите на Македонија на [[Версајски договор|Версајската конференција]]. Убиен по наредба на [[Тодор Александров]].<ref>{{Наведени вести|url=https://novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/bratoubistvoto-mrachen-del-od-nashata-istorija/|title=„Братоубиството“ – мрачен дел од нашата историја|last=Станковиќ|first=Далибор|date=28 јуни 2023|work=[[Нова Македонија]]}}</ref><ref>{{Мартулков|Поглавје=44|Цитат=''На едно тајно советување за тоа кој да биде убиен од водачите на Земјоделскиот сојуз, за да биде тој ослабен, Тодор Александров настојувал да бидат убиени Ѓорче Петров (чија што соработка со земјоделците не беше тајна за нив) и нивниот најактивен член Александар Димитров''}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://files.makedonskadrzava.com/books/Predavstvata-I-Atentatite-Violeta-Ackoska.pdf|title=Предавствата и атентатите во македонската историја|last=Ачкоска|first=Виолета|last2=Жежов|first2=Никола|publisher=Макавеј|year=2004|isbn=9989-922-53-5|location=[[Скопје]]|pages=216|quote=''...во архивата на уапсениот војвода на ВМРО, Симеон Георгиев, биле пронајдени писма на Тодор Александров, во кои во едно од нив му наредил на последниот да го испрати во Софија некој си Мите и тоа во слаткарницата „Охрид“. Всушност тоа било конспиративното име на Реџеп, атентаторот на Ѓорче Петров.''|author-link=Виолета Ачкоска}}</ref> == Животопис == === Ран живот и образование === [[Податотека:Ѓорче Петров како ученик, последниот во првиот ред - десно.JPG|лево|мини|Ѓорче Петров како ученик, последниот во првиот ред - десно.]] Роден во денешното прилепско предградие [[Варош]] на 2 април 1865 година од неодамна преселениот, од село [[Тројаци]], Петре Николов и мајка варошанка Злата Тоскова, Ѓорче Петров го завршил основното образование и долните класови на [[Прилепско класно училиште|гимназијата во Прилеп]] и [[Битолска машка гимназија|Битола]], а трите горни класа во [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солун]].<ref>{{Наведено списание|last=Лапе|first=Љубен|author-link=Љубен Лапе|date=1986|title=Животот и делото на Ѓорче Петров|journal=Годишен зборник на Филозофскиот факултет|pages=186}}</ref> Во солунската гимназија останал до [[1885]] година кога поради учество во ученичкиот бунт бил исклучен со група од 12 македонски ученици меѓу кои и еден друг иден револуционер, [[Пере Тошев]].[[Податотека:Giorche petrov svidetelstvo.jpg|мини|200п|Гимназиското свидетелство на Ѓорче Петров од [[Пловдив]] (1885 год.).]] Престојувал во [[Источна Румелија]] каде собирал финансиски средства за набавка на оружје за идните востанички акции во [[Македонија]]. Во 1885 година завршува 6-ти клас во обласната гимназија во [[Пловдив]]. === Учителска дејност во Македонија === Поради слабото здравје се вратил во татковината како [[Бугарска егзархија|егзархиски]] учител во [[Штип]], од 1885 до 1887 година. Во [[1888]] година заминал во [[Солун]] како коректор во основаната печатница на [[Коне Самарџиев]]. Значаен период од дејноста на Ѓорче Петров претставува неговото учителствување во скопската прогимназија почнувајќи од 1888 година. За време на престојот во Скопје, Ѓорче се спријателил со митрополитот [[Теодосиј Гологанов]], кој всушност го поттикнал да почне со собирање материјали за географијата и етнографијата на Македонија. Во тој период од неколку години, тој се посветил на опсежни истражувања, објавени во 1896 година во Софија под наслов „''Материјали по изучувањето на Македонија''“. Тие материјали се од исклучителна важност како појдовна точка за натамошни географски, историски и етнолошки истражувања за Македонија.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=155 години од раѓањето на Ѓорче Петров: историја-традиција-култура|last=Илиевска|first=Анче|last2=Трпевски|first2=Бојан|publisher=НУ Музеј на македонската борба за самостојност|year=2020|isbn=9786086641122|location=Скопје|pages=8}}</ref> [[Податотека:Bulgarian school personal in Macedonia.jpg|лево|мини|Учители и ученици во Машкото IV-класно училиште во Битола во 1891/92 година.{{Br}} ''Прв ред'': [[Ахил Минџов]], [[Антон Кецкаров]], [[Антон Наследников]], [[Ѓорче Петров]], [[Васил Дудев]]{{Br}} ''Втор ред'': [[Леонид Спасов]], [[Евгени Попсимеонов]], [[Илија Тошев]], Стефан Тафчиев, Михаил Николов, Васил Кртев, [[Крсто Јосифчев]], [[Јанаки Москов]], [[Симеон Радев]], [[Кирил Христов Совичанов]];{{Br}}''Трет ред'': [[Васил Попдимитров]], [[Владимир Робев]], Вангел Поптрајков, [[Аристид Дамјанов]], Васил Здравев, [[Васил Константинов]], Наум Иванов, [[Георги Попхристов]], Михаил Солунов, [[Тодор Златков]].]] Клучен период за почнување на револуционерното дејствување на Петров претставува неговото учителствување во [[Битолска машка гимназија|Битола]], каде што бил назначен и за егзархиски училиштен инспектор. Во Битола активно работел против туѓите пропаганди во Македонија за постепено тоа дејствување да прерасне во револуционерно, предводено од македонската учителска интелигенција, меѓу кои и Ѓорче.<ref name=":0" /> === Револуционерна дејност === [[File:Материјали по изучувањето на Македонија - корица.jpg|thumb|Корицата на книгата „[[Материјали по изучувањето на Македонија]]“, за која се претпоставува дека напишана од Ѓорче Петров во 1896, бидејќи истата не е потпишана.|223x223пкс]] Потоа заминал во Бугарија, време кое се покажува решавачко за создавање на [[ВМРО]]. Тој учествувал во испраќањето на ќирџијата [[Дончо Штипјанчето|Доне]] со пратки бомби од [[Штип]] до [[Битола]]. Во март [[1895]] година во [[Солун]] бил кооптиран за член на ЦК на [[ВМРО]] каде на [[Солунски конгрес|Солунскиот конгрес]] [[1896]] година заедно со [[Гоце Делчев]] добиле задача да го изготват уставот на организацијата. Подоцна со налог на организацијата занимал како задграничен претставник во [[Софија]] каде имал средби со [[Ризо Ризов|Ризов]] и [[Андреј Лапчев|Лапчев]] кои го уверувале дека населението во [[Македонија]] не била подготвено само да се бори, да крева востание и дека им била потребна помош од врховниот комитет и од бугарските власти. Единствено тој и [[Гоце Делчев]] се спротивставиле за кревање на [[Илинденско востание|Илинденското востание]] поради неговата неподготвеност и избрзаност. Во [[1896]] година кога во [[Македонија]] пристигнале претставници од македонскиот врховен комитет на чело со Луков и [[Борис Сарафов|Сарафов]] тој рекол: ''„Ги пречекавме како Господ, за да потоа заклучиме дека не заслужуваат никакви почести. Станува збор за сосема друга спротивна политика кои ја воделе отцепените претставници, наречени врховисти.“'' Своите погледи ги образложувал во својот весник ''„[[Бунтовник (весник)|Бунтовник]]“'' каде во средиштето на неговата идеологија лежеле паролата ''„Македонија на Македонците“''. === Илинден 1903 === [[Податотека:1-Гьорче Петров, 2-Никола Малашевски и 3-Гоце Делчев.jpg|лево|мини|Ѓорче Петров, [[Никола Малешевски]] и [[Гоце Делчев]], сликани во Софија, март 1903]] Во јануари 1903 година Ѓорче Петров учествувал на советувањето во Софија по прашањето за востание, заедно со група најистакната македонски интелектуални водачи, меѓу кои [[Гоце Делчев]] и [[Пере Тошев]]. На советувањето се водела жестока расправа бидејќи имало спротивставени ставови. Имено, Ѓорче Петров, Гоце Делчев и Пере Тошев биле категорично против востание во тој момент, наспроти ставовите на тофашните задгранични претставници, под влијание од ЦК на Гарванов – [[Христо Матов|Матов]] и [[Христо Татарчев|Татарчев]].<ref name=":1">{{Наведена книга|title=155 години од раѓањето на Ѓорче Петров: историја-традиција-култура|last=Илиевска|first=Анче|last2=Трпевски|first2=Бојан|publisher=НУ Музеј на македонската борба за самостојност|year=2020|isbn=9786086641122|location=Скопје|pages=18}}</ref> На советувањето Ѓорче Петров одржал шестчасовен говор образложувајќи го неговото размислување по прашањето за востанието. Тој со голем број аргументи докажал дека востанието би било предвремено, затоа што населението не било доволно подготвено за востание, а исто така укажал и на неповолната меѓународна констелација за македонското прашање. Откако, сепак, била донесена одлука за востание од страна на ЦК, Ѓорче Петров почнал со агитации за отповикување на таа одлука, но на крајот се помирил со состојбата и ја прифатил идејата на Гоце Делчев за водење на т.н. „перманентно востание“.<ref name=":1" />[[Податотека:Georche petrov2.JPG|мини|Ѓорче Петров со четата во востаничката 1903 година]]Во текот на [[Илинденското востание]] Ѓорче Петров зел учество како водач на чета во прилепскиот крај, каде што учествувал во повеќе битки против османлсиката војска, особено истакнувајќи се како воен стратег во [[Битка кај Маргара|битката кај с. Чаништа]], Мариовско, на 20 октомври/2 ноември 1903 г. Во текот на Илинденското востание, тој бил дел и од реонскиот Горски штаб во Прилепско.<ref name=":1" /> === Активноста во поилинденскиот период === По Илинденското востание, Ѓорче останал на територијата на Македонија со цел средување на состојбите во Организацијата и обиколки во реоните. Во мај 1904 година зел учество на [[Прилепски конгрес|Прилепскиот „подвижен“ окружен конгрес]], на кој биле водени дискусии за идното уредување на Организацијата, при што зазел став за идна поголема демократизација и децентрализација. Откако мнозинството ја прифатило таа идеја, Ѓорче се вклучил во преработување и приспособување на стариот Правилник на ТМОРО за новонастанатите услови.<ref name=":2">{{Наведена книга|title=155 години од раѓањето на Ѓорче Петров: историја-традиција-култура|last=Илиевска|first=Анче|last2=Трпевски|first2=Бојан|publisher=НУ Музеј на македонската борба за самостојност|year=2020|isbn=9786086641122|location=Скопје|pages=21}}</ref> Во поилинденскиот период Ѓорче се активирал преку пишаниот збор, бранејќи ги идеалите за самостојност на ТМОРО преку печатот. Така, во 1905 година ја објавил својата студија под наслов: „''Македонското ослободително дело. Цел, средства и задачи''“ во списанието „Македонски преглед“. Во октомври 1905 година учествувал на [[Рилски конгрес|Рилскиот општ конгрес]] на Организацијата во [[Рилски манастир|Рилскиот манастир]], како делегат на Битолскиот револуционерен округ. Ѓорче Петров бил еден од предводниците на крилото што се застапувало за промени и воведување децентрализација.<ref name=":2" /> На Рилскиот конгрес бил избран повторно како задграничен претставник на [[ВМРО]] во [[Софија]]. Во текот на Балканските војни Ѓорче Петров учествувал како доброволец во [[Македонско-одрински доброволни чети|Македонско-одринското ополчение]], по што добил работа во [[Сер]] во секторот за култура, а во текот на Првата светска војна извршувал повеќе функции, меѓу кои и кмет на градот [[Драма (град)|Драма]] во Егејска Македонија.<ref>{{Наведена книга|title=155 години од раѓањето на Ѓорче Петров: историја-традиција-култура|last=Илиевска|first=Анче|last2=Трпевски|first2=Бојан|publisher=НУ Музеј на македонската борба за самостојност|year=2020|isbn=9786086641122|location=Скопје|pages=23}}</ref> === Атентат === Откако престанала активноста на Привременото претставништво, Ѓорче Петров останал да живее во Софија бидејќи од српските власти не му било дозволено да се врати во родниот крај поради неговите револуционерни активности во претходниот период.<ref name=":3">{{Наведена книга|title=155 години од раѓањето на Ѓорче Петров: историја-традиција-култура|last=Илиевска|first=Анче|last2=Трпевски|first2=Бојан|publisher=НУ Музеј на македонската борба за самостојност|year=2020|isbn=9786086641122|location=Скопје|pages=27}}</ref>[[Податотека:Од лево на десно, прв Ѓорче Петров, четврт Тодор Александров, шести Андреј Љапчев, седми Симеон Радев, осми Војвода Стаматов.jpg|мини|Од лево на десно, прв Ѓорче Петров, четврт [[Тодор Александров]], шести [[Андреј Љапчев]], седми [[Симеон Радев]], осми Војвода Стаматов]]По [[Париска мировна конференција (1919)|Париската мировна конференција]], Ѓорче Петров како еден искусен револуционер, но и познавач на политиката на големите сили, ја прифатил новонастанатата констелација, сметајќи дека во иднина преку легален политички пат може да се продолжи почнатата борба. Така почнал соработка со владата на Земјоделската партија на [[Александар Стамболијски]] и бил назначен за началник на Бирото (Одделението) за бегалците од Македонија и Тракија, односно раководител на Бегалската комисија при Министерството за внатрешни работи на [[Александар Димитров (Ќустендил)|Александар Димитров]] што било во спротивност со политиката на [[Тодор Александров]]. Оттогаш се засилила омразата на Александров кон Ѓорче, особено затоа што се плашел од неговиот авторитет меѓу македонската емиграција во Бугарија. Истовремено Тодор Александров го обвинил Ѓорче Петров дека тој влијаел на бугарската влада во нејзината политика за подобрување на односите со [[Кралство СХС|Кралството СХС]] и прекин на вооружените акции преземени од [[Внатрешна македонска револуционерна организација (Автономистичка)|ВМРО]] на Тодор Александров. Во писмо упатено од Александров до министерот Димитров во 1920 година Ѓорче е наречен „самонаречен претставник на некогашната ВМОРО“ познат како „велзевул (сатана)“. Чувствувајќи се засенет од авторитетот на Ѓорче меѓу емиграцијата и војводите, Александров на тајни состаноци со своите истомисленици испланирал убиство на Ѓорче Петров, сметајќи дека на тој начин ќе му се ослободат патиштата за полесно наметнување врз македонската емиграција.<ref name=":3" /> Атентатот врз Ѓорче Петров бил извршен на 28 јуни 1921 година, во Софија. Бил потребен подолг временски период да се најде извршител кој би се согласил да убие лик како Ѓорче Петров, па така на крајот бил ангажиран турчинот Реџеп, по потекло од Ресенско, кој бил дел од четите на Тодор Александров и со четири истрели од револвер го ликвидирал Ѓорче Петров. Атентаторот Реџеп не ја познавал жртвата, што понатаму станала редовна практика во многубројните меѓусебни ликвидации меѓу македонските емигрантски организации. На крајот, Реџеп бил ликвидиран по наредба на Александров, бидејќи покажал каење за убиството.<ref name=":3" /> Веста за убиството на Ѓорче Петров била жестоко осудена од македонската емиграција и јавноста во Бугарија и, што е најиронично, моралните организатори на атентатот го организирале погребот, злоупотребувајќи го името и авторитетот на Ѓорче за придобивање на македонската емиграција. Меѓу присутните на погребот бил и [[Иван Михајлов]], подоцнежниот наследник на Тодор Александров.<ref name=":3" /> На таков начин завршил животот на еден од идеолозите на македонското револуционерно дело, Ѓорче Петров. ==Мисли== [[Податотека:Споменик на Ѓорче Петров 3.jpg|десно|мини|300п|[[Споменик на Ѓорче Петров (Скопје-Ѓорче Петров)|Споменикот на Ѓорче Петров]] во истоимената скопска населба.]] За природните убавини со кои е надарена [[Македонија]]: {{Quotation|... Благословена земја е Македонија со своите полиња и езера, особено со првите! Заградени со гори и планини, богато напојувани со реки и потоци од окружувачките им водести планини, тие полиња претставуваат места каде што се излеал сиот Божји благослов на земјата. Покриени со бујна, шарена растителност, тие се цветници многу пријатни за гледање, грижливо обработени од густото и трудољубиво население тие се вистински градини! Јас сум уверен, дека и швајцарските полиња би позавиделе на некои од нејзините полиња за плодноста, красотата и нивната свежина<ref name="Ѓорче Петров">{{наведена книга|last=Петров|first=Ѓорче|authorlink=Ѓорче Петров|editor=превод: Марио Шаревски|title=Материјали по изучувањето на Македонија|edition=2016|year=1896|pages = 146|publisher=Единствена Македонија|location=Скопје|isbn=978-608-245-113-8}}</ref>.|Ѓорче Петров|„[[Материјали по изучувањето на Македонија]]“, 1896}} За српските и бугарските тврдења во однос на народноста на [[Македонци]]те: {{Quotation|... Денешните историски докажувања и расправии водат кон тоа дека тука владеела Србија, дека српскиот дух е силен и други такви со кои се служат „браќата“ за да докажат дека сме [[Срби]] и обратно, тврдењата на „Новини“ врз основа на некои факти од „Бугарската историја“ и врз мислењата на разни историчари и патописци, дури врз историските спомени на населението за српските владетели на кои спомени многу се силат „браќата“ или големото влијание на мизиските и тракиските [[Бугари]] врз [[Македонци]]те и нивното заемно учество во разни движења, нивната нова заедничка историја, најпосле „славата“ на Милоевиќ и „курбанот“ на г.Шопов, сето тоа се бессодржински докажувања и аргументи кои можат да даваат материјал на секојдневните весници и списанија наменети за масата, но за науката не вредат ни луле тутун<ref name="Оригинално издание">{{наведена книга|last=Петров|first=Гьорче|authorlink=Ѓорче Петров|title=Материали по изучванието на Македония|year=1896|pages=711-712|publisher=Печатница Вълков|location=София|language=бугарски}}</ref>.|Ѓорче Петров|„[[Материјали по изучувањето на Македонија]]“, 1896}} == Галерија == <center> <gallery> Податотека:Ѓорче со сопругата.jpg|Ѓорче Петров со сопругата Јорданка Податотека:Gyorche Petrov Arseni Yovkov Georgi Pophristov.jpg|Ѓорче Петров, [[Арсениј Јовков]] и [[Георги Поп Христов]] Податотека:Gjorce Petrov-Spomenik.jpg|Споменикот на Ѓорче Петров во истоимената населба во Скопје Податотека:Мислителот Ѓорче Петров - свечен собир.pdf|„Мислителот Ѓорче Петров“ научно излагање на акад.Димитар Митрев со воведен говор на [[Блаже Конески]] на свечениот собир во чест на Ѓорче Петров одржан во [[МАНУ]] во 1971 (на 15 страници) Податотека:Gjorce-Petrov-321.jpg </gallery> </center> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Georche Petrov}} *[http://www.musmk.org.mk/mk/oddeli/istorija/134-nacionalno-revolucionerno-dvizenje.html Национално-револуционерно движење] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120114194227/http://www.musmk.org.mk/mk/oddeli/istorija/134-nacionalno-revolucionerno-dvizenje.html |date=2012-01-14 }} *[http://star.vest.com.mk/default.asp?id=127508&idg=6&idb=1933&rubrika=Skopje Коските на Ѓорче Петров од Бугарија да се донесат во Скопје] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160304200411/http://star.vest.com.mk/default.asp?id=127508&idg=6&idb=1933&rubrika=Skopje |date=2016-03-04 }} *[http://www.angelfire.com/super2/vmro-istorija/Knigi/spomgp04.html Спомени - Ѓорче Петров] * [http://strumski.com/biblioteka/?id=788 "Гоце Делчев и неговото значение во македонската револуционерна организациjа"] {{Дејци на МРО}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Петров, Ѓорче}} [[Категорија:Дејци на ВМОРО]] [[Категорија:Лозарското движење]] [[Категорија:Македонски борци]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Учители во Солунската бугарска машка гимназија]] [[Категорија:Погребани на Централните софиски гробишта]] [[Категорија:Луѓе од Прилеп]] [[Категорија:Луѓе од Варош]] [[Категорија:Убиени по наредба на Тодор Александров]] [[Категорија:Учители во Скопското педагошко училиште]] [[Категорија:Родени во 1865 година]] [[Категорија:Починати во 1921 година]] [[Категорија:Починати во Софија]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] [[Категорија:Градоначалници на Општина Битола]] [[Категорија:Учители во Битолската машка гимназија]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] [[Категорија:Дејци на Привременото претставништво на поранешната Внатрешна организација]] dzo6v1lty90us9sk034dg3glaearnxu 0 5121 5602467 5482604 2026-07-31T09:04:56Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5602467 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Zn reaction with HCl.JPG|300px|мини|[[Цинк]], типичен метал, реагира со [[хлороводородна киселина]], типична киселина]] ==Историски преглед== За киселините се знаело уште од најстари времиња, како што е случајот со претворањето на [[вино]]то во [[Оцетна киселина|оцет]], т.е. во оцетна киселина. Подоцна, со процутот на [[алхемија]]та биле пронајдени и неколку други киселини при што за алхемичарите била особено важна [[Азотна киселина|азотната киселина]], како и нејзината [[смеса]] со [[Солна киселина|хлороводородна киселина]] која се нарекувала „царска вода“. Во [[17 век]], хемичарот [[Роберт Бојл]] утврдил дека лакмусот ја менува бојата под дејство на киселините, а постојат мислења дека за лакмусот знаеле и алхемичарите пет века порано. Со развојот на [[хемија]]та се барале посигурни критериуми за определување на киселините. Така, славниот хемичар [[Антоан Лавоазје]] сметал дека сите киселини содржат [[кислород]], но подоцна се покажало дека тоа не е точно, зашто постојат киселини кои не содржат кислород (како хлороводородната киселина). Голем чекор напред било сфаќањето на [[Сванте Арениус]] кој предложил за киселини да се сметаат [[Супстанција|супстанците]] кои при својата дисоцијација во воден раствор даваат водородни [[јон]]и како единствен вид катјони. Наспроти нив, соединенијата кои при дисоцијацијата во воден раствор даваат хидроксидни јони како единствен вид анјони се сметаат за [[База (хемија)|бази]].<ref>Бојан Шоптрајанов, ''Хемија за втора година на реформираното гимназиско образование'' (петто изменето и дополнето издание). Скопје: Просветно дело, 2009, стр. 69-71.</ref> Поважни [[Теорија|теории]] за тоа што е киселина се следниве: * Според [[Арениус]] (''Арениусова теорија''), киселини се [[Супстанција|супстанциите]] што при [[електролитна дисоцијација]] во [[Вода|воден]] [[раствор]] даваат [[Хидрониум|водородни јони]] како единствен вид [[катјон]]и. * Според теоријата на [[Јоханес Николаус Бренштед|Бренштед]] и [[Мартин Лаури|Лаури]], киселини се супстанциите кои во една [[протолит]]ичка [[Хемиска реакција|реакција]] се ''протон-дарители'' (дарители на [[протон]]и). * Според теоријата на [[Гилберт Њутн Луис|Луис]], киселина е супстанција која прима [[електрон]]ски пар. Оваа теорија е посеопфатна бидејќи во киселини вклучува и некои супстанции што немаат можност да даваат протони (односно немаат водород во својот хемиски состав). ==Определување на киселините со помош на лакмус== Еден начин да се утврди дали некоја супстанција е киселина е да се провери дали таа предизвикува промена на бојата на некои други супстанции, наречени ''индикатори''. Еден од најпознатите такви индикатори е лакмусот. Притоа, киселините предизвикуваат промена на бојата на синиот лакмус во црвена, додека базите предизвикуваат промена на бојата на лакмусот од црвена во сина. Покрај лакмусот, постојат и други индикатори, како што е [[фенолфталеин]]от, кој во кисела средина е безбоен, додека во базна средина добива малиново црвена боја.<ref>Бојан Шоптрајанов, ''Хемија за втора година на реформираното гимназиско образование'' (петто изменето и дополнето издание). Скопје: Просветно дело, 2009, стр. 70.</ref> ==Киселини според теоријата на Бренштед и Лаури== Долго време, владечака теорија за определување на киселините била онаа на Арениус, кој сметал дека киселините се супстанци кои при електролитна дисоцијација во воден раствор даваат водородни јони како единствен вид катјони. Меѓутоа, во 1923 година се појавила нова теорија која независно еден од друг ја поставиле Бренштед и Лаури. Според оваа теорија, киселините и базите се протолити, т.е. супстанци што се способни да разменуваат [[протон]]и. Супстанцијата која во протолитичката реакција е давател на протони (донор на протони) се смета за киселина, додека супстанцијата која во таа реакција прима протони (акцептор на протони) се смета за база. Притоа, остатокот на киселината е способен повторно да прима протони и тој остаток претставува потенцијална база за која велиме дека е конјугирана со киселината од која настанала. Откако базата, пак, примила протон, таа може истиот протон и да го даде. На тој начин, со примањето на протонот, дотогашната база станува киселина која е конјугирана со базата од која потекнува. Според оваа теорија, не е важно дали честичките од кои се образувани супстанциите се лектронеутрални или имаат електричен полнеж. На пример, оцетната киселина е образувана од [[Молекула|молекули]], додека нејзина конјугирана база можат да бидат ацетатните јони (множество од негативно наелектризирани честички). Меѓутоа, како киселина може да се сметаат и водородните јони, кои се позитивно наелектризирани. Оттука, според теоријата на Бернштед и Лаури, киселини и бази можат да бидат и електронеутрални супстанци, но исто така и множества од наелектризирани честички, но во секој случај, киселината има поголем позитивен полнеж (или помал негативен полнеж) од базата што е со неа конјугирана.<ref>Бојан Шоптрајанов, ''Хемија за втора година на реформираното гимназиско образование'' (петто изменето и дополнето издание). Скопје: Просветно дело, 2009, стр. 74-75.</ref> ==Луисовски киселини и Луисовски бази== Хемичарот [[Гилберт Луис|Гилберт Њитн Луис]] 1875-1946) предложил како киселини да се сметаат супстанците чии честички може да примаат неподелени двојки од електрони, а за бази да се сметаат оние што може да оддаваат електронски двојки. Тоа значи дека, според ова сфаќање, киселините се електрон-акцептори, а базите имаат улога на електрон-донори. Ваквото проширено третирање на киселините и базите е познато како луисовски киселини и луисовски бази. Во рамките на ова гледиште, заемното дејство меѓу металните јони и молекулите вода во водни раствори може да се разгледува како интеракција меѓу киселина и база. Имено, во молекулата од водата има две неподелени двојки електрони, така што водата би била база, а металните јони — киселина. Својата теорија за киселините Луис ја поставил истата година како и Бренштед (1932).<ref>Бојан Шоптрајанов, ''Хемија за втора година на реформираното гимназиско образование'' (петто изменето и дополнето издание). Скопје: Просветно дело, 2009, стр. XXXV-XXXVI.</ref> == Номенклатура на киселините == Називите на бескислородните киселини се состојат од називот на елементот којшто е сврзан со водород на кој е додадена наставката ''-о'' и, напишано слеано, водородна, а потоа, напишано одделно, стои зборот киселина. На пример: [[флуороводородна киселина]], [[Солна киселина|хлороводородна киселина]] итн. Заради запазување на доследноста, бБескислородната киселина на сулфурот се вика [[сулфуроводородна киселина]] наместо сулфурводородна. Називите на кислородните киселини се образуваат на неколку начини. Еден начин е киселините да се именуваат слично како [[соли]]те на [[водород]]от. Оттука, [[Азотна киселина|азотната киселина]] може да се вика водород нитрат или хидроген нитрат. Според традиционалниот начин на именување на киселините, првин се одбира киселината во која елементот за чија киселина се работи има највообичаена врендост на [[Оксидационен број|оксидациониот број]] и таа киселина добива назив што се состои од називот на елементот кому му се додава наставката ''-на'' или ''-ова'' и од зборот киселина (напишан одделно). На пример, такви се називите: азотна киселина, [[сулфурна киселина]], [[фосфорна киселина]], [[хлорна киселина]], [[селенова киселина]], [[силициумова киселина]] итн. Во продолжение, киселината во која оксидациониот број на елементот е следниот помал, добива назив така што на името на елементот се додава наставката ''-еста'', како на пример: [[сулфуреста киселина]], [[азотеста киселина]], [[хлореста киселина]], [[фосфореста киселина]], [[селенеста киселина]] итн. Ако има киселина во која оксидациониот број е уште помал, тогаш пред зборот што завршува со ''-еста'' се додава префиксот ''хипо-'' (на пример, [[хипохлореста киселина]]). Ако, пак, оксидациониот број на елементот е поголем отколку во киселината со наставката ''-на'' или ''-ова'', тогаш пред зборот во кој се јавува таквата наставка се додава префиксот ''пер-'' (на пример, [[перхлорна киселина]]). Покрај тоа, постојат и други називи на киселините кои се образуваат со префиксите ''орто-'', ''хипо-'', ''пер-'', ''ди-'', ''мета-'' итн. (на пример, [[дихромна киселина]], [[метафосфорна киселина]]).<ref>Бојан Шоптрајанов, ''Хемија за втора година на реформираното гимназиско образование'' (петто изменето и дополнето издание). Скопје: Просветно дело, 2009, стр. XIV-XV.</ref> Киселините се именуваат според нивниот [[анјон]]: {| border="1" cellpadding="4" align="center" cellspacing="0" style="background: #f9f9f9; color: black; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;" !Наставка на анјонот !Претставка на киселината !Наставка на киселината |- |пер-анјон-ат |пер+елемент+на |-ид киселина |- |ат |нема |-на киселина |- |ит |нема |-еста киселина |- |хипо-анјон-ит |хипо |-еста киселина |- |ид |елемент+о |-на киселина |} Од гледиште на [[Неорганско соединение|неорганските]] или [[Органско соединение|органските]] [[Хемиско соединение|соединенија]], киселините се поделени на неоргански и органски киселини. Неорганските киселини се неоргански соединенија изградени од водород и [[киселински остаток]]. Органските киселини се органски соединенија кои содржат [[карбоксилна група]] (-COOH) (најјаки органски киселини), како и [[хидроксилна група]] (-OH, -SH), [[енол]] група (-OSO₃H) или пак [[фенол]] група. == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Киселини|*]] [[Категорија:Хемиски соединенија]] [[Категорија:Хемија на киселините и базите]] ry2fats41d8ypicd04cml7a310pww1b 0 10440 5602305 5576857 2026-07-30T19:27:10Z Ehrlich91 24281 /* Знаменитости */ 5602305 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | слика= | име=Црнобуки | регион= | општина=[[Општина Битола|Битола]] | население=264 | поштенски број= | надморска височина=573 | географска широчина=41° 7' 27" сев. ш. | географска должина=21° 19' 23" ист. д. | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=7 | lat_sec=27 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=19 | lon_sec=23 | мрежно место= | карта = Црнобуки во Општина Битола.svg }} '''Црнобуки''' — село во [[Општина Битола]], во околината на градот [[Битола]]. == Географија и местоположба == Црнобуки е пелагониско село со четиристотини жители и се наоѓа на стратешка позиција на само неколку километри пред Битола, помеѓу двете патни артерии кон [[Демир Хисар]] и [[Прилеп]]. До таму води патот за [[Демир Хисар]] преку [[Кукуречани]], а веднаш потоа забраздува низ полето сè до реката [[Шемница]], околу која се изградени куќите. Селските ниви се распослани кон утробите на Пелагониската Котлина до „прилепското џаде“ кај месноста Петилеб, а на другата страна над црквата се ридовите кои од памтивек селаните ги викаат Градиште. Од кај Лисолај, село со најубавото битолско грозје, земјен пат се искачува кон височините. Таму под самиот врв, во сува рида, зад едно големо дрво, од стените извира кладенецот Самовилец, кој никогаш не пресушил. Тука секогаш има оставено крпи, пари и други дарови. Селаните го сметаат за петочна вода. Од секаде доаѓаат жени што немаат пород. Оваа вода со својата мистичност и моќ, испиена во петок, помогнала намерничките да го добијат најпосакуваниот божји дар, породот и мајчинството, велат селските преданија. Оттаму, кон долината на [[Шемница]] распослан е големиот рид Стари Град. На самиот врв има две пештери, во кои девет децении никој не влегол. Најстарите од Макаловци, Белокозовци, Брдаровци и другите црнобучки семејства раскажуваат дека таму биле стационирани војските од [[Прва светска војна]]. Во едната пештера бил лазаретот, а друга била магацин со муниција. Долу под селото се пресекувал фронтот и по Шемница течела крв до колена. До денес, овие тајни останаа неразгатнати, а уште помалку тајните од далечните времиња. == Историја == Од памтивек по нивите и селските дворови, селаните од Црнобуки наоѓале разни предмети од античко време: ќупови, амфори, мермерни предмети и монети. Кога се направија колективите во времето на социјалистичките егзалтации и селски мачнини, возрасните биле загрижени за опстанокот на нивните семејства, а децата си играле со тие предмети. Никој не помислувал дека тоа се скриените камчиња на еден голем мозаик, што по половина век и подоцна, ќе ги создаде дилемите, дека тука се крие колевката на последниот македонски цар Персеј и дека во утробите на Стари Град се крие царството Персеида. "Селската чешма, која се напојува со изворска вода близу црквата, ја преместивме малку погоре од патот. Тука го поставивме мермерниот мозаичен камен, кој е пронајден во нивите и е од прастаро време. Сакавме да ја украсиме чешмата и симболично да потсетува за преданијата што со векови се плетат за ова место", велат селаните. Вкупно 6 жители на оваа населба се заведени како жртви во [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.|accessdate=2024-02-09|archive-date=2024-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225170602/https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|url-status=dead}}</ref> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|696 |1953|756 |1961|849 |1971|803 |1981|830 |1991|674 |1994|444 |2002|406 |2021|264 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Црнобуки живееле 460 жители, сите [[Македонци]].<ref name=":0">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил Кънчов. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 238.]</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Црнобуки се води како чисто македонско село во [[Битолска Каза|Битолската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 52 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|12}}</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], во 1905 година во Црнобуки имало 360 [[Македонци]], под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref name=":1">D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, рр. 168-169.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 750 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_39_39-41_BITOLJ_(MONASTIR)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Според пописот од 2002 година, во селото Црнобуки живеат 406 жители, сите [[Македонци]]. Со миграционите движења кои ја доживеале својата поголема масовност во текот на 80-тите години, селото од големо преминало во средно по големина. Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 264 жители, од кои 218 [[Македонци]] и 46 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|460|360|696|756|849|803|830|674|444|406|264}} === Родови === Црнобуки е чисто македонско православно село, во кое живеат доселенички родови. Сите родови се доселени до 1912та, т.е до крајот на турското владеење. Родови во Црнобуки се: *'''Доселеници:''' ''Ѓорчевци (3 к.), Макаловци (1 к.), Башкаловци (3 к.), Шеќеровци (6 к.), Тасевци (3 к.), Чакаловци (1 к.), Брдаровци (7 к.), Белокозовци (7 к.), Стисниовци (5 к.), Цоцомановци (3 к.), Аџиовци (2 к.), Чоревци (2 к.), Василковци (1 к.), Бачваровци (1 к.), Момировци (3 к.), Митревци (2 к.) и Ѓорчевци (1 к.)''. Сите овие родови се доселенички со непозната старина. Првите два рода( Ѓорчевци и Макаловци) се најстари во селото, и потекнуваат од ист предок; ''Кочиштанци (5 к.)'' доселени се од раселеното село [[Кочишта]], веројатно кај Дебар; ''Чапачуловци (5 к.), Тодевци (4 к.), Поповци (2 к.) и Огњановци (2 к.)'' доселени се од селото [[Лисолај]], и во Лисолај биле доселени од некаде; ''Ѓуровци (4 к.) и Скубевци (3 к.)'' доселени се од соседното [[Ново Змирново]], ''Скубевци'' се доселиле 1900; ''Добрушевци (2 к.)'' доселени се од [[Добрушево]]; ''Чагорци (2 к.)'' доселени се од пустото село [[Чагор]]; ''Шереметковци (5 к.)'' доселени се од [[Црновец]], таму биле староседелци; ''Милевци (2 к.)'' доселени се од селото [[Смилево]] во [[Железник]]; ''Лавчанци (3 к.)'' доселени се од [[Габалавци|Габаловци]], и таму биле доселени однекаде; Магловци (1 к.) доселени се од [[Долно Српци]]; Брсјаковци (3 к.) за нив се вели [[Црква „Св. Димитриј“ - Црнобуки|„]]<nowiki/>биле Брсјаци порано[[Црква „Св. Димитриј“ - Црнобуки|“]] и по тоа го добиле името, доселени се од селото [[Велмеј|Старо Велмеј]] во [[Дебрца]]; ''Јанкуловци (3 к.)'' оновачот на родот дошол како домазет од [[Могила]]; ''Драгарци (3 к.)'' тоа се најмлад род во селото, доселени се од [[Драгарино]], таму припаѓале на родот ''Вељановци'', доселени се 1910. Муслимански ромски род: во селото има и еден ромски род Самизовци (1 к.) доселени се од [[Ресен]] во 1930-тите.<ref name="Јован" /> ==Самоуправа и политика== === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 197 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 303 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> ==Знаменитости== ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> *[[Црква „Св. Димитриј“ - Црнобуки|Црква „Св. Димитриј“]] — главната селска црква изградена во [[1866]] година; *[[Црква „Св. Атанасиј“ - Црнобуки|Црква „Св. Атанасиј“]] — манастирска црква; *[[Црква „Вознесение Христово“ - Црнобуки|Црква „Вознесение Христово“]] — црква изградена во [[2015]] година;<ref>[https://www.gladiator.mk/2024/05/23/vlade-izgradi-manastir-otkako-svetec-sedumgodini-mu-doagjal-son/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTEAAR0oMslPGdiCSndjZDCpKxv5qch9ImAqJ5GE2lRHGxSDZoVpER9W6LMZpR0_aem_AULwEulIyRFttmx2KcGWIVwR2GthsHkTiq24hH1xvMJFVnF93StikmUjlUmt-m0wTUxF5YQC37aW4WnCxo3pd3cn линк]</ref> ;Археолошки наоѓалишта *[[Варварица (Црнобуки)|Варварица]] — некропола од доцноантичко време;<ref name="Коцо">[[Димче Коцо|Коцо, Димче]] (1996). ''Археолошка карта на Република Македонија''. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069</ref> *[[Градиште (Црнобуки)|Градиште]] — населба од хеленистичко и доцноантичко време; *[[Гулев Рид (Црнобуки)|Гулев Рид]] — населба од римско време; *[[Под Селото (Црнобуки)|Под Селото]] — населба од римско време; *[[Самовилец (Црнобуки)|Самовилец]] — населба од железно време; *[[Тумба (Црнобуки)|Тумба]] — населба од неолитско и бакарно време; *[[Св. Димитрија (Црнобуки)|Св. Димитрија]] — осамени наоди од римско време; *[[Црнобуки (археолошко наоѓалиште)|Црнобуки]] — депо на монети од средниот век; *[[Црквиште (Црнобуки)|Црквиште]] — наоѓалиште од непознат тип и период;<ref name="Јован">[[Јован Ф. Трифуновски]], (1998) ''Битољско - Прилепска котлина, Антропогеогрофско проучавање. Београд, САНУ'' ISBN 8670252678</ref> == Култура и спорт == Фудбалскиот клуб од село Црнобуки се вика "Црно Буки ЗЛ"<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://macedonianfootball.com/team/29758-2/|title=Crno Buki ZL |date=28 June 2018|access-date=28 June 2018|publisher=MacedonianFootball.com|language=англиски}}</ref> и во сезоната 2018/19 се натпреварува во третата лига Југозапад. ==Личности== *Поп Диме - деец на ВМРО, војвода на четата на Црнобуки за време на Илинденското востание.<ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 131.</ref> * [[Христо Котев]] (1860 - ?) - револуционер на ВМРО == Галерија == <gallery> Податотека:Crnobuki.jpg|Црнобуки Податотека:Crnobuki-cesma.jpg |Црнобуки чешма Податотека:Crnobuki1.jpg|Црнобуки црква </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр-авто}} {{Општина Битола}} [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Битолски села]] [[Категорија:Села во Општина Битола]] [[Категорија:Црнобуки| ]] iyzke4wsz96y6eji7vs0znmnx9kw4tr 0 12816 5602190 5133514 2026-07-30T13:07:15Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602190 wikitext text/x-wiki {{оброци}} '''Чај''' (оброк, за разлика од [[Чај|напитокот]]) носи различни значења, зависно од земјата. Може да означува лесен [[попладне]]вен [[оброк]] или голем оброк на [[пладне]] или на крајот на работниот ден. == Попладневен чај == „Попладневен чај“ (или '''низок чај''') е лесен оброк од [[Британија]] (но негови облици постојат насекаде низ поранешната [[Британска Империја]]) кој се јаде околу 16:00 часот. Многу делови од овој оброк доаѓаат од восхитот на богатите британци за [[Кина]] и [[Јапонија]] во 18 век - [[Ориентализам|ориенталната]] манија. Оброкот обично се состои од самиот пијалак, послужен во [[чајник]] со млеко и шеќер, придружен од леб и путер и извесен вид на [[колач]], мали [[чаен колач|чајни колачи]] и/или поголема торта како [[Батенбуршка торта|Батенбург]]. на формалниот попладневен чај се послужуваат и [[скоун]]ови (вид земички) и [[сендвич со краставица|сендвичи со краставица]] или рибја паштета, наредени на повеќеспратно постолје. Додека попладневниот чај порано бил секојдневен настан, денес многу луѓе го сметаат за почестување и за таа намена одат во [[хотел]], [[кафуле]] или [[чајџилница]], иако многу денешни британци сѐ уште пијат зај со парче колач во нивното „време за чај“. И покрај тоа, во денешно време, овој оброк се има претворено во друг оброк кој се служи од 16:00 до 18:00 часот. ==== Историја ==== Чајот првобитно во [[Англија]] се служел во кафеџилници. Заради високите давачки нма него, чајот бил екстремно скап, и бил достапен само на многу [[богатство|богатите]]. Подоцна чајот добил огромна популарност, и трговците како [[Томас Твининг]] почнале да продаваат сушен чај, така што дамите кои не можеле да ги посетуваат чајџилниците можеле да го консумираат дома. Чајот бил многу вреден и бил чуван од [[дама]]та на куќата, наместо од [[домаќин (слуга)|домаќинката]]. Самата дама го служела чајот, во имитација на [[Јапонска чајна церемонија|јапонската чајна церемонија]]. Потодцна и [[средна класа|средната класа]] почнала да ги имитира богатите кога заклучила дека „чајот“ е многу екеномичен начин на пречекување на неформални гости и затоа попладневниот чај наскоро станал обичај. === Современа употреба === Бидејќи бројот невработените домаќинки денес е многу помал, попладневниот чај денес се смета за малку старомоден. ''Не е случај'' дека сите или повеќето британци консумираат ваков оброк секој ден. == Висок чај == === [[Средна класа]] === '''Висок чај''' е израз кој се употребува главно во [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]] и [[Ирска]] за ран вечерен оброк, околу 17:00-18:00 часот, кој се јаде како замена за попладневниот чај и вечерниот оброк. Изразот доаѓа од фактот што оброкот е јаден на „високата“ (трпезариската) маса, за разлика од помалите гарнитурни маси. Денес овој оброк е заменет со подоцниот оброк чај (видете подолу). Овој оброк обично се состои од ладним меса, јајца и/или риба, колачи и сендвичи, сите послужени во исто време. Колачите можат да бидат цели или пресечени, или мали поединечни колачиња, или мафини, тост или други слатки лебови. Семејно, овој оброк е понеформална и регулирана ужина, обично со [[сендвич]]и, [[колаче|колачиња]], [[печива]], [[овошје]] и слично. Во спротивно истото би било [[вечера]]. === [[Работничка класа]] === На [[фарма|фармите]] во [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]], '''високиот чај''' е традиционален и многу важен оброк кој работниците го јадат по стемнување, и истиот го комбинира попладневниот чај со вечерниот оброк. == Чај == За разлика од горенаведеното, '''чај''' може да значи попладневен/вечерен оброк, таканаречен дури и на ручеците каде што се пие [[пиво]], [[јаболково вино]] или [[сок]]. Традиционално овој оброк се служи околу 18:00 часот (иако во денешно време може да биде и во 21:00 часот). Во [[Нов Зеланд]] чајот (како оброк) се јаде попладне до навечер како дел од трите дневни оброка - појадок, мал ручек (lunch) и чај. == Други употреби == Во [[крикет]]от, втората пауза за време на играта која трае цел ден или повеќе се нарекува чајна пауза. на оваа пауза играчите и судиите се одмораат и учествуваат во групна ужина. == Поврзано == * [[Британска кујна]] * [[крем-чај]] (Девонширски чај) * [[Чајанка]] * [[Чаен сендвич]] * [[Чаен прибор]] == Надворешни врски == * [http://www.bartleby.com/95/13.html „Teas and Other Afternoon Parties“, Глава XIII од книгата ''Etiquette'' (1922) на Емили Пост, на Bartleby.com] * [http://www.Leagacytea.com Оставнината на чајот]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.cosmopolis.ch/lifestyle/afternoon_tea.htm Традицијата на пладневниот чај во луксузните Лондонски хотели] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220507202503/https://cosmopolis.ch/afternoon-tea/ |date=2022-05-07 }} [[Категорија:Оброци]] [[Категорија:Британски културни симболи]] [[Категорија:Чај|*]] [[Категорија:Чајна култура]] ahk8vp0d2n0xzmjbv0icg3drzr83fbv 0 17859 5602326 5600719 2026-07-30T20:38:22Z ~2026-42255-84 135463 /* Население[11][14] */ защото населението не бе качвано от 2011 година затова сега всичко е променено 5602326 wikitext text/x-wiki {{другизначења|Белица (појаснување)}} {{Инфокутија Место во Бугарија |name = Белица |name_local = |image_skyline = Ilind1.JPG |caption_skyline = Поглед кон селото |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Пиринска Македонија | ширина = | опис = <center>Местоположба на Белица во [[Општина Струмјани]] и [[Благоевград (област)|Благоевградската област]]</center> | релјефна = | натпис = Белица | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 41| ГШ_мин = 39| ГШ_прав = N | ГД_степ = 23| ГД_мин = 14| ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 41 |lat_min = 39 |lon_deg = 23 |lon_min = 14 |elevation_min = |elevation = 443 |elevation_max = |periph = |periphunit = [[Благоевград (област)|Благоевградска област]] |prefec = |municipality = [[Општина Струмјани|Струмјани]] |municunit = Струмјани |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2024 |population = 697 <ref>[https://www.grao.bg/tna/t41nm-15-03-2024_2.txt www.grao.bg]</ref>. |area = 54,066 |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = 2833 |area_code = |licence = |website = }} '''Белица''' ({{langx|bg|Илинденци}}, (од 1951 година, официјално '''Илинденци'''<ref>Указ № 334/обн.</ref>) — [[село]] во [[Благоевград (област)|Горноџумајско]], [[Пиринска Македонија]], во состав на денешната [[Општина Струмјани|Струмјани]] на [[Благоевградска област|Благоевградската област]], југозападна [[Бугарија]].<ref>[http://www.guide-bulgaria.com/SW/Blagoevgrad/Sandanski Guide Bulgaria], Accessed May 5, 2010</ref> == Географија и местоположба == Селото Белица се наоѓа на околу 42 километри југоисточно од реонскиот центар [[Благоевград (област)|Благоевград]], на околу 3 километри североисточно од општинскиот центар [[Струмјани (општина)|Струмјани]] и на околу 10 километри северозападно од градот [[Свети Врач|Сандански]]. Се наоѓа во западните планински делови на [[Пирин]].<ref name="ЕБ">[[Енциклопедия „България“]], том 3, стр. 109, Издателство на [[Българска академия на науките|БАН]], София, [[1982]] г.</ref> По селото тече реката Белишка (Шашка) река, делумно поминувајќи го во неговиот јужен дел. Надморската височина се издигнува од околу 250 метри во југозападниот дел на селото до околу 450 - 460 метри во неговиот источен дел. Во центарот на селото кај црквата, надморска височина е околу 345 метри. Климата е континентално-медитеранска,<ref>[http://www.geoznanie.com/2013/02/geografski-rechnik-k.html География. Географски речник К] Континентално-средиземноморски климат – разновидност на средиземноморския (субтропичен) климат, характерен за източните части на средиземноморието.</ref> и почвите на земјата се претежно со цимет и рендзини.<ref>[http://www.geoznanie.com/2013/02/geografski-rechnik-h.html#rendzini География. Географски речник Х] Хумуснокарбонатни почви, '''''рендзини''''', (rendzic leptosols по ФАО), – подтип плитки азонални почви с високо съдържание на магнезиев и калциев карбонат в горния хоризонт, образувани върху твърди скали (варовити мергели, варовици, доломити, мрамори) и наноси. Имат един почвен хоризонт, черен червенокафяв или кафяв на цвят. Рендзините са богати на хумус – до 12%, но мощността им е малка – от 0,1 до 0,5 m. Съдържат над 40% карбонати. Те са плодородни, подходящи за отглеждане на пшеница, ечемик, лозя, костилкови овощни дървета. В България са разпространени в карстовите райони.</ref><ref name="ГЕБ">[[Голяма енциклопедия „България“]], том 6, стр. 2130, [[Труд (издателство)|Книгоиздателска къща „Труд“]], София, 2012 г.</ref> Општински пат го поврзува селото на запад со селото [[Струмјани]] и во него со првокласниот магистрален [[Републички пат I-1|пат I-1]] (дел од [[Европски пат Е79|Европскиот пат Е79]]), а на исток води до блиското село [[Плоски]]. На околу 3 км западно-југозападно од Белица се наоѓа станицата Струмјани на железничката пруга Софија - Шеќерница - Перник - Радомир - Сандански - Кулата. Атарот на селото Белица се граничи со оние на: селото [[Влахи]] на север; селото [[Плоски]] на исток и југ; селото [[Драката]] на југозапад; селото [[Микрево]] на југозапад; село [[Каменица (село)|Каменица]] на запад; селото [[Горна Крушица]] на запад; село [[Долна Градешница]] на северозапад. Во атарот на селото има 8 брани.<ref>[http://ibl.bas.bg/rbe/lang/bg/изравнител/ Речник на българския език] ИЗРАВНЍТЕЛ, -ят, -я, мн. -и, м. Спец. Хидротехническо съоръжение към голям язовир, водноелектрическа централа, помпена станция и подобни, което представлява воден басейн, в който се събира определено количество вода, необходима за изравняване на нивото на водата в основното съоръжение; изравнителен басейн.</ref><ref>[https://dams.damtn.government.bg/index.php?formdata%5Btitle%5D=&formdata%5Bobstina%5D=BLG49&view=items&option=com_webregister&Itemid=107 Държавна агенция за метрологичен и технически надзор; язовири и язовири-изравнители, село Илинденци; към 2022 г.]</ref> == Историја == ===Рана историја=== Првото човечко присуство во регионот е забележано од [[неолитот]] (6000-4000 п.н.е.). Остатоците од античките населби даваат причина да се претпостави дека овие земји биле населени од античките [[Тракијци]], кои веројатно припаѓале на племето [[Медијци]]. Тоа го потврдуваат и откриените остатоци од античка населба и [[некропола]] во атарот на селото и западно од него. На ова место, за време на градежната и земјоделската дејност, биле откопани остатоци од градби од камења, споени со малтер и столбови. На теренот постојат фрагменти од куќна и градежна керамика. Се претпоставува дека овде била изработена познатата плоча „Тракиски коњаник“. Во близина на селото биле пронајдени и неколку гробови, а погребниот обред бил преку кремирање. Била пронајдена и надгробна плоча со ликот на починатиот. Постоењето на населбата генерално е датирано во трако-римскиот период. Трагите од друга населба, како и светилиште и некропола што и припаѓаат, укажуваат на тоа дека по влегувањето на [[Балканскиот Полуостров]] во границите на [[Римското Царство]], овде бил основан голем антички центар, веројатно градот Нејне. Неговите остатоци се наоѓаат во областите Илјадница и Рукалото, на рид со должина од околу 600 m и ширина од 70 m. Помеѓу двата локалитети постоел масивен ѕид од кој денес нема видливи траги. Од ова место потекнуваат многу наоди: заветни плочи на тракискиот коњаник, на [[Артемида]], [[Зевс]] и [[Хера]], статуа на [[Дионис]], фрагменти од мермерен лак, разни архитектонски детали, монети и други. Покрај тоа, таму биле пронајдени 10 натписи на [[старогрчки јазик]] од 1 - 3 век. Посебен интерес претставува натпис од кој се подразбира дека населбата имала урбана структура. Од друг градежен натпис, во кој се споменува храмот на [[Изида]] и [[Серапис]], се подразбира дека градот се нарекувал [[Нејне]]. Натписот е датиран во 78 г. Се претпоставува дека тука се населиле римски колонисти на почетокот на II век. Градот постоел од втората половина на I век до средината на III век, кога бил уништен. Денес, на целиот терен има остатоци од античкиот град. На околу 1,5 - 2 км северозападно од мегалитското светилиште се наоѓа изворот Лековита вода. Местото е почитувано како свето релативно неодамна. ([[Баба Ванѓа]] ги советувала луѓето со болни очи да одат таму, да ги измијат очите со оваа вода и да се напијат од неа.) Источно од изворот има група карпи, кои, гледани од повеќе страни, наликуваат на човечки пар. Голем камен блок е заглавен меѓу двете фигури, формирајќи камен лак ориентиран исток-запад.<ref>[http://www.eunipartners.eu/in-the-news www.eunipartners.eu]{{Dead link|date=февруари 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===Отоманско Царство=== До [[Балканските војни]], Белица било големо село, претежно населено со турско-ромско население. Во „[[Етнографија на Адријанопол, Монастир и Салоника]]“ се вели дека во [[1873]] г. Биелица (Biélitsa) имало 290 домаќинства и 760 муслимани<ref>Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г., Македонски научен институт, София, 1995.</ref>Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во [[1900]] година селото имало 1530 жители, од кои 90 Македонци, 1200 Турци и 240 Роми.<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_10.htm Кънчов, Васил. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, стр. 189.]</ref>По избувнувањето на [[Балкански војни|Балканските војни]] во [[1912]] година, едно лице од селото било доброволец во [[Македонско-одрински доброволни чети|Македонско-одринските доброволни чети]].<ref>„Македоно-одринското опълчение 1912 – 1913 г. Личен състав“, Главно управление на архивите, 2006, стр. 829</ref> ===Бугарија=== По крајот на [[Балканските војни]], селото било вклучено во составот на [[Бугарија]]. По 1912 година турското и циганското население се иселило и на нивно место се населиле бегалци од [[Егејска Македонија]], кои формирале мали во селото: Заровска (од с. [[Зарово]]), Крушевска (од с. [[Крушево (Валовишко)|Крушево]]), Карчовска (од с. на [[Крчово]]), Врабска (од село [[Врапча]], Пиринско). Населеното македонско население главно се занимавало со земјоделство, сточарство и занаетчиство. Денес се уште постојат т.н земјишта - локалитетите Злинска Река, Задлак, Валоги, Калачовец, Штавен, Пушовец, Средоберт, Врапче и др. По војната старата турска бања била претворена во христијанска црква - „Света Марина“.[https://opoznai.bg/view/tzarkva-sv-marina-ilindentzi Църква "Св. Марина" - Илинденци ] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170731193647/https://opoznai.bg/view/tzarkva-sv-marina-ilindentzi |date=2017-07-31 }} По [[1944]] година, приватните имоти биле обединети во трудово-кооперативни земјоделски стопанства (ТКЗС). Голем дел од населението работело во земјоделските задруги, главно одгледувајќи тутунски растенија и лозја, како и во мермерните каменоломи кај селото. По 1989 година започнал процес на [[приватизација]]. Од [[1989]] година, забележан е негативен природен прираст на населението, сличен на повеќето други села. Поради недостаток на работни места и перспективи за развој, дел од населението мигрирало во соседните поголеми градови или во соседните земји како [[Грција]]. ==Население<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref name="nsi">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nsi.bg/nrnm/show9.php?sid=2730&ezik=bul=Справка за населението на с. Белица, общ. Сандански, обл. Благоевград|lang=bg|accessdate=2018-02-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304125710/http://www.nsi.bg/nrnm/show9.php?sid=2212&ezik=bul|archivedate=2016-03-04|url-status=dead}}</ref>== {| class="wikitable" |+Население на Илинденци по настоящ адрес<ref name="nsi"/> |- !Год !1934 !1946 !1956 !1965 !1975 !1985 !1992 !2001 !2011 !2020 !2021 !2022 !2023 !2024 !2025 !2026 |- !Жители |2133 |2394 |2112 |1918 |1679 |1547 |1274 |1188 |1033 |865 |832 |804 |792 |797 |781 |782 |} {| class="standard" align="left" style="margin-right:1em;" |+Етнички състав на населението през 2026 година<ref>{{cite web|url=http://www.nsi.bg/ORPDOCS/Census2011_4.pop_by_ethnos.xls|title="&"Национален статистически институт. Население по области, общини, населени места и самоопределение по етническа принадлежност към 01.02.2011 г.|lang=bg|accessdate=2012-03-18|archiveurl=https://www.webcitation.org/6Fdhrysbu?url=http://www.nsi.bg/ORPDOCS/Census2011_4.pop_by_ethnos.xls|archivedate=2013-04-05|deadlink=yes}}</ref>: |- ! style = «background-color:#A0FF60» | Националност ! style = «background-color:#A0FF60» | Брой ! style = «background-color:#A0FF60» | Процент |- | Българи | 603 | 77,1% |- | Роми | 102 | 13,0% |- |Руснаци |31 |4,0% |- |Украйнци |15 |1,9% |- |Англичани |14 |1,8% |- |Турци |12 |1,5% |- |Германци |5 |0,6% |- | '''Вкупно''' | 782 | |} {| align="left" style="margin-right:1em;" |+'''Население по возраст<br> от 2011 година'''<ref>{{cite web|url=http://www.nsi.bg/ORPDOCS/Census2011_1.pop_by_age.xls|title=Национален статистически институт. Население по области, общини, населени места и възраст към 01.02.2011 г.|lang=bg|accessdate=2012-03-18|archiveurl=https://www.webcitation.org/6Irx9OSLX?url=http://www.nsi.bg/ORPDOCS/Census2011_1.pop_by_age.xls|archivedate=2013-08-14|deadlink=yes}}</ref>: |- |{{Демография/распределение по возрасту | макс=85 | всего=898 | 0-4=36 | 5-9=42 | 10-14=46 | 15-19=53 | 20-24=29 | 25-29=42 | 30-34=59 | 35-39=73 | 40-44=70 | 45-49=36 | 50-54=51 | 55-59=51 | 60-64=48 | 65-69=72 | 70-74=85 | 75-79=62 | 80-84=28 | 85+=15 }} |} {{clearleft}} == Општествени установи == Селото Илинденци кон 2022 година претставува центар на ''кметство Илинденци''.<ref>[https://nsi.bg/nrnm/show2.php?sid=20000413&ezik=bul Справка за събитията за кметство Илинденци] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220430174652/https://nsi.bg/nrnm/show2.php?sid=20000413&ezik=bul |date=2022-04-30 }} (справката е генерирана на 30.04.2022 г.)</ref><ref>[https://iisda.government.bg/ras/executive_power/townhall/247 Интегрирана информационна система на държавната администрация, Административен регистър, област Благоевград, кметство Илинденци] (Кмет: Илия Харалампиев Башлиев. Справката е генерирана на 30.04.2022 г.)</ref> Во селото има: * [[Читалиште]] „[[Климент Охридски]] – 1920“;<ref>[https://chitalishta.com/index.php?act=community&do=detail&id=916&reg_num=1008 Детайлна информация за читалище „Климент Охридски – 1920“, село Илинденци, община Струмяни, област Благоевград]</ref><ref>[https://chitalishta.com/index.php?act=community&do=detail1&id=96250 Информационна карта за 2021 г., читалище „Климент Охридски – 1920“, село Илинденци, община Струмяни, област Благоевград]</ref> * православна црква „[[Марина Антиохиска]]“; * [[пошта]].<ref>[https://web.archive.org/web/20191129055151/http://www.bgpost.bg/bg/312 Български пощи, Пощенски станции, област Благоевград, 2833 Илинденци // Архивиран от оригинала на 2019-11-29. Посетен на 2022-04-30.]</ref> == Личности == * [[Јордан Костадинов]] == Галерија == <gallery> Ilind1.JPG| Ilind.JPG| Ilind2.JPG| Ilind4.jpg| Ilind5.jpg| </gallery> == Наводи == {{наводи}} {{Општина Струмјани}} [[Категорија:Општина Струмјани]] [[Категорија:Села во Пиринска Македонија]] |} jbox0un8rim8hf0woptuh7419doz0nw 1 20520 5602367 5602114 2026-07-30T22:41:17Z Dobri.kovachev 37641 /* За отповикувањето на целосната преработка */ Одговор 5602367 wikitext text/x-wiki {{Страница за разговор}} {{ВПМ}} Текстот е ископиран од весник со што се доведуваат во прашање авторските права. Статија за вака контроверзна личност треба да биде поткрепена со линкови како потврда на тврдењата. :Категории и сл. работи за оваа статија? Оваа личност е Македонец или Бугарин? Имам слушано дека бил бугараш. [[Корисник:Boyan|Boyan]] 13:49, 25 ноември 2006 (UTC) Мислам дека не е добро едноставно да се иксопира текст само за да се објави на википедија без да се постават линкови или сопствено мислење,став или коментар за текстот. Многу историчари пишуваат различно за овој револуционер и затоа ке биде најдобро да се стават линкови и извори на добиените информации за овој човек --[[Корисник:Trajce mk|Trajce mk]] 02:10, 4 февруари 2008 (UTC) == Каузата на Александров == Не ми е јасно зошто Александров би бил бугараш. Затоа што дејствувал преку Бугарија?Ако е само затоа не е доволно.Јас мислам дека со потписот на Мајскиот манифест ставил до знаење дека работи на каузата „Македонија на Македонците“. Како тогаш човекот може да биде Бугар? :: Александров бил бугараш како што велиш бидејќи сметал дека македонскиот народ не постои. Е сега кои му биле неговите дејства кон Македонија и македонскиот народ ... 1. На 28 јуни 1921 година бил убиен Ѓпрче Петров од платениците на Тодор Александров среде градот Софија. 2. Во 1924 година, Димо Хаџи Димов е убиен од страна на Владо Черноземски (наследник на идеите на Александар) на улиците на Софија. 3. Со договор, неговата чета се уфрлува во Македонија каде врши терористички напади врз населението и вра некои објекти...,. Да не забравиме дека оваа личност бил припадник на десната струја на ВМРО која скоро целосно ја уништила левата со овие убиства и дека се залагала за Македонија во склоп на Бугарија или Автономна Бугарска Македонија--[[Корисник:Тиверополник|Астрион]] 15:15, 3 март 2008 (UTC) :Аз мислам дека тая снимка на литературен бугарски език со Александровата фамилия требва да биде избришена, по тоа што таа е премного издайническа. Тия неграмотници неговите не морта ли да пишуваат на македонски? --[[Специјални:Contributions/87.121.67.244|87.121.67.244]] 12:23, 3 март 2008 (UTC) :Аз мислам дека тая снимка на литературен бугарски език со Александровата фамилия требва да биде избришена, по тоа што таа е премного издайническа. Тия неграмотници неговите не морта ли да пишуваат на македонски? --[[Специјални:Contributions/87.121.67.244|87.121.67.244]] 12:23, 3 март 2008 (UTC) :: "да биде избришена, по тоа што таа е премного издайническа"-hahahahhaha!!!ot kakvo te e strah,be? togava makedonskiq i bulgarskiq sa bili edno i sasto!!!ot koga ima makedonski ezik,a?-ot 1946 mai :: Абе, македонскиот јазик не сме сигурни можеби од 1946 а бугарскиот од кога а???--[[Корисник:Тиверополник|Астрион]] 15:16, 3 март 2008 (UTC) :::Видите сега, по тоа што днешниот македонски е со потекло от бугарскиот (справка, види АСНОМ), тоа значи дека по силата на силогизмот и двата езика со от една подалечно време. :::Еми бугарскиот е от 9 век, има нема 11 века живот му се сабираат, па види се веке е дури со две кирилски азбуки. Абе развива се, айде миналиот век една азбука тоа уште една така ке имам повеке азбуки от србите. --[[Корисник:Li4kata|Li4kata]] 15:29, 3 март 2008 (UTC) :::: да бе бугарскиот е од 9 век!!! Добро, можеби имаш право, но тоа не значи дека македонскиот е од 1946 година. Тој тогаш бил ставен во употреба. А тоа“ айде миналиот век една азбука тоа уште една така ке имам повеке азбуки от србите“ немам коментар бидејќи не те разбрав што всушност сакаш да напишеш--[[Корисник:Тиверополник|Астрион]] 15:34, 3 март 2008 (UTC) :::::[[Корисник:Li4kata|Li4kata]], свесен си кои тешки навреди ги упати? --[[User:INkubusse|<span style="color:#f00">П<span style="color:#f70">ор<span style="color:#fb0">е<span style="color:#fc0">ч</span>а</span>не</span>ц</span>]]^{[[User talk:INkubusse|<i> A?</i>]]} 20:01, 3 март 2008 (UTC) ==brest-bot проверка на правопис== *'''Податотека''' наместо '''Image''', вики клучни зборови на македонски. *'''јануари''' име на месец со кое не почнува реченица, со мала буква. <small>''Ако имате забележано други синтаксни грешки кои многукратно се повторуваат низ страниците, можете да побарате истите со помош на ботот да се исправат.--[[User:Brest-bot|Brest-bot]] <small>([[User talk:Brest-bot|разговор]])</small> 11:47, 28 јули 2009 (UTC), управуван од [[Корисник:Brest|Brest]].''</small> ==Цитат на почетокот== Според мене цитат е добар и може да стои во написот. --[[User:Stanqo|Stanqo]] <small>([[User talk:Stanqo|разговор]])</small> 14:04, 30 март 2011 (CEST) :Цитатот не е потребен. Доволно се опфатени и двете тези.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 14:10, 30 март 2011 (CEST) ::Сигурно - штом велиш. Јас лично сакам да се цитира оригинална реторика. --[[User:Stanqo|Stanqo]] <small>([[User talk:Stanqo|разговор]])</small> 14:15, 30 март 2011 (CEST) == За целосната преработка на статијата и прашањето за идентитетот == Ја преработив статијата во целина, а не само разделот за националниот идентитет. Целта не беше да се отстрани една национална интерпретација и да се замени со друга, туку текстот да се усогласи со основните правила на Википедија: [[Википедија:Неутрална гледна точка|неутрална гледна точка]], [[Википедија:Проверливост|проверливост]], [[Википедија:Без свои истражувања|без свои истражувања]] и [[Википедија:Авторски права|почитување на авторските права]]. Уште во првиот коментар на оваа страница правилно било забележано дека текстот бил преземен од весник и дека за контроверзна историска личност се потребни проверливи извори. Треба да се нагласи и дека Википедија не бара „сопствено мислење, став или коментар“ на уредувачот. Напротив, личните заклучоци и оригиналните синтези не треба да се внесуваат во статијата. Треба верно и пропорционално да се претстави она што го објавиле релевантните историчари и што го покажуваат достапните документи. Претходната верзија беше значително подолга, но голем дел од обемот не претставуваше дополнителна енциклопедиска информација. Таа содржеше: # многубројни долги и реторички цитати со пофалби или осуди на Александров; # исти или слични цитати повторени во повеќе раздели; # новинарски текстови наведени само како „Дејли њуз“, „Журнал“, „Тајмс“ или „Трибин де Женев“, без автор, точен број, страница или архивска ознака; # извадоци од пригодни и меморијални публикации, кои биле претставени како неутрален историски опис; # тешки обвиненија за убиства, терористички дејства и политички заговори, понекогаш поткрепени само со еден публицистички извор; # тврдења како она дека Александров бил „неприкосновен шеф“ на бугарското воено разузнавање, без соодветен академски или архивски извор; # непроверени или недоволно припишани верзии за одговорноста за конкретни убиства; # повторувања, јазични грешки, неусогласени датуми и несоодветно голема галерија. Отстранувањето на таквиот материјал не значи дека се прикриваат спорните страни од дејноста на Александров. Во преработениот текст се задржани неговата вооружена дејност, врските со бугарската држава и војска, судирот со владата на Александар Стамболиски, насилството на ВМРО, Мајскиот манифест, откажувањето од потписот и различните верзии за неговото убиство. Разликата е во тоа што спорните тврдења се претставени со атрибуција и со јасно разграничување меѓу утврден факт, став на историчар и непотврдена верзија. Особено внимание бара прашањето: „Оваа личност е Македонец или Бугарин?“ Тоа прашање не треба да се решава со лично уверување на уредниците, ниту со денешното полемичко значење на зборот „бугараш“. Потребно е да се разграничат: # припадноста кон Македонија како роден крај и татковина; # употребата на поимот „Македонец“ во историскиот и организацискиот дискурс; # националното самоопределување на Александров; # неговата политичка програма за автономна, обединета или независна Македонија. Марија Пандевска, во трудот „The term ‘Macedonian(s)’ in Ottoman Macedonia: on the map and in the mind“, го анализира поимот „Македонец“ во дискурсот на Македонската револуционерна организација како надлокален и надцрковен идентитет. Оттука, историската употреба на „Македонец“ не треба автоматски да се поистоветува со денешната исклучива етнонационална смисла. Од друга страна, во документите на Тодор Александров постои јасна бугарска национална терминологија. Во монографијата на Зоран Тодоровски „Тодор Александров“, издадена од Државниот архив на Република Македонија и Македоника литера во 2014 година, се наведуваат документи во кои се употребуваат изразите „македонскиот Бугарин“, „бугарското население“ и „целото бугарско племе“. Тие податоци не можат да бидат премолчени само затоа што не се вклопуваат во една подоцнежна национална интерпретација. Истовремено, по Првата светска војна Александров и ВМРО се застапувале за автономна или независна Македонија. И ова мора јасно да биде наведено. Но политичката програма за посебна македонска држава сама по себе не докажува дека Александров се самоопределувал како етнички Македонец во денешната смисла. Националното самоопределување и ставот за идното државно уредување на Македонија се две поврзани, но различни прашања. Потписот на Мајскиот манифест затоа не може да биде единствениот аргумент за идентитетот на Александров. Манифестот е политички документ за независна Македонија и балканска соработка. Во статијата треба да се наведат и неговото потпишување и последователното јавно откажување од потписот, без од овие настани уредниците самостојно да извлекуваат етнички заклучок. Историографијата исто така не е едногласна. Зоран Тодоровски нагласува дека по Првата светска војна Александров заземал македонски државно-политички позиции. Чавдар Маринов, пак, забележува дека при ваквото претставување не треба да се премолчува бугарското самоопределување на дејците на ВМРО. Петар Тодоров покажува дека оценките за Александров се дел од пошироките промени и политички спорови во македонската историографија. Токму затоа статијата не треба да прогласува една историографска школа за единствена вистина, туку да ги претстави значајните гледишта според нивната застапеност во веродостојните извори. Како главна изворна основа се употребени: * Зоран Тодоровски, ''Тодор Александров: Сè за Македонија. Документи 1919-1924'', Скопје, 2005; * Зоран Тодоровски, ''Тодор Александров'', Државен архив на Република Македонија и Македоника литера, Скопје, 2014; * Марија Пандевска, „The term ‘Macedonian(s)’ in Ottoman Macedonia: on the map and in the mind“, ''Nationalities Papers'', том 40, бр. 5, 2012; * Чавдар Маринов, „Historiographical Revisionism and Re-Articulation of Memory in the Former Yugoslav Republic of Macedonia“, ''Sociétés politiques comparées'', бр. 25, 2010; * Петар Тодоров, „Macedonian Historiography: The Question of Identity and Politics“, ''Contemporary European History'', том 33, бр. 3; * Дмитар Тасиќ, ''Paramilitarism in the Balkans: Yugoslavia, Bulgaria, and Albania, 1917-1924'', Oxford University Press, 2020. Затоа, предложениот текст не го претставува Александров еднострано ниту како безусловен „македонски национален водач“, ниту само како агент на бугарската држава. Тој е претставен како водач на македонското револуционерно движење, со документирана бугарска национална терминологија и самоопределување, кој во различни периоди се застапувал за ослободување, автономија или независност на Македонија. Доколку некој смета дека е изоставен важен факт, предлагам да го посочи конкретниот пасус и да приложи целосен библиографски извор со автор, наслов, издавач, година и страница. Таквиот факт може да биде вратен во соодветен, неутрален облик. Враќањето на целиот стар текст, заедно со непроверените цитати, повторувањата и оценочната реторика, не би ги решило проблемите поради кои статијата била оспорувана уште од 2006 година. --[[User:Dobri.kovachev|Dobri.kovachev]] <small>([[User talk:Dobri.kovachev|разговор]])</small> 08:32, 27 јули 2026 (CEST) == За отповикувањето на целосната преработка == [[Корисник:Gurther|Gurther]], ја забележав целосната промена на мојата преработка со образложение „Неенциклопедиски стил“. Би Ве замолил да посочите кои конкретни делови од предложениот текст ги сметате за неенциклопедиски, за да можат да бидат поправени, наместо целата преработка да биде отфрлена без разграничување меѓу спорните и неспорните измени. Преработката опфати повеќе различни видови промени: # исправување и усогласување на хронологијата; # отстранување повторени и долги реторички цитати; # замена на мртви, новинарски и нецелосно означени извори со архивски и академски изданија; # попрецизно припишување на спорните тврдења на конкретни историчари; # додавање посебен раздел за националниот идентитет и политичките ставови; # разграничување меѓу утврден факт, примарен документ и историографско толкување. Можно е одделни реченици во новиот текст да биле формулирани премногу аналитички или да бараат дополнително припишување на извор. Подготвен сум тие конкретни места да ги преработам. Сепак, сметам дека целосното враќање на претходната верзија ги обнови и нејзините одамна забележани проблеми: реторички и меморијални цитати, повторувања, мртви врски, извори без автор, број и страница, како и тешки обвиненија поткрепени со недоволно прецизни наводи. Предлагам да ги разгледаме измените одделно и да постигнеме согласност барем за неспорните делови: * исправување на датумите и хронологијата; * замена на мртвите врски со проверливи библиографски извори; * скратување на повторените реторички цитати; * внесување на документите за самоопределувањето на Александров со јасна атрибуција; * одделно и неутрално претставување на автономистичката и независничката политичка програма. За прашањето за идентитетот не предлагам личен заклучок на уредувачот. Предлагам да се наведат паралелно: # документите во кои Александров употребува бугарска национална терминологија; # неговата припадност кон македонското револуционерно движење; # неговото застапување за автономна или независна Македонија; # различните оценки во релевантната историографија. Доколку наведете конкретни примери од [[Специјална:Разлика/5600938/5600943|разликата меѓу двете преработки]], ќе ги преработам во пократок, строго описен и целосно атрибуиран облик. Би било корисно да се избегне општо отфрлање на целата изворно поткрепена преработка поради неколку можни стилски недостатоци. --[[User:Dobri.kovachev|Dobri.kovachev]] <small>([[User talk:Dobri.kovachev|разговор]])</small> 09:23, 27 јули 2026 (CEST) :[[Корисник:Dobri.kovachev|Dobri.kovachev]], обично кога планирате масовна преобработка на голема статија подобро е предвреме да отворите дискусија. Вашата преобработка бриши потребни податоци за животот на Александров и го заменува со псевдоисториски наратив дека бил „Бугарин" [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 09:32, 27 јули 2026 (CEST) ::[[Корисник:Gurther|Gurther]], разбирам. Веројатно Ви изгледа дека со една масовна преработка сум се обидел да ја заменам постојната статија со однапред избран бугарски национален наратив и притоа сум отстранил важни делови од животот на Александров. ::Во право сте за едно важно нешто: пред толку обемна промена требаше најпрво да отворам дискусија и да ги предложам измените по раздели. Тоа беше мој пропуст и немам намера повторно еднострано да ја вратам целата верзија. ::Изгледа дека Вашата главна загриженост не е само стилот, туку дека изворите и формулациите го претставуваат Александров како Бугарин по пат на редакторски заклучок. Токму тоа сакам да го избегнеме. Не предлагам статијата да тврди дека тој бил „само Бугарин“, ниту да се премолчат неговата припадност кон македонското револуционерно движење и неговата програма за автономна или независна Македонија. Предлагам одделно и со извори да се претстават: ::неговото потекло и дејност во Македонија; ::неговата политичка програма за автономна или независна Македонија; ::документите во кои употребува бугарска национална терминологија; ::различните оценки во македонската, бугарската и меѓународната историографија. ::Би Ве замолил да ми помогнете да разберам две конкретни работи: кои неопходни биографски податоци биле избришани и кои точно реченици ги сметате за псевдоисториски? Ако ги посочите, подготвен сум да ги вратам неспорно потребните податоци и да ги отстранам или преформулирам сите реченици што звучат како сопствен заклучок. ::Како би можеле да го претставиме документарниот материјал за неговата национална терминологија без да го премолчиме, но и без Википедија да заземе страна во националниот спор? И како би било најнеутрално да се објасни дека политичката цел за независна Македонија и националното самоопределување не се нужно исто прашање? ::Дали би било неразумно да ја оставиме старата верзија како основа и да ги разгледуваме предложените промени една по една, почнувајќи со најмалку спорните: хронологијата, мртвите врски, повторените цитати и замената на слабо означените извори со академски и архивски изданија? ::Не барам мојот целосен текст да биде прифатен. Барам да утврдиме кои факти и формулации можат да се поткрепат со најдобрите достапни извори и да изградиме верзија што нема да биде ниту бугарски, ниту македонски национален наратив, туку неутрална енциклопедиска статија. --[[User:Dobri.kovachev|Dobri.kovachev]] <small>([[User talk:Dobri.kovachev|разговор]])</small> 09:51, 27 јули 2026 (CEST) :::[[Корисник:Dobri.kovachev|Dobri.kovachev]], при вашето уредување дали употребувате Чат-џпт или други ВИ? [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 13:32, 27 јули 2026 (CEST) ::::Не, тоа е природна глупост, а не вештачка интелигенција. Но кои конкретни податоци се избришани и кои реченици ги сметате за псевдоисториски? --[[User:Dobri.kovachev|Dobri.kovachev]] <small>([[User talk:Dobri.kovachev|разговор]])</small> 13:43, 27 јули 2026 (CEST) :::::[[Корисник:Dobri.kovachev|Dobri.kovachev]], самиот предговор на вашата преобработка е напишан во неенциклопедиски стил и воопшто не е неутрален. Обично предговорот е краток опис за животните дејствија на револуционерот. Наместо тоа, вие вметнавте псевдоисториски податоци за неговите гледишта спрема Македонија што воопшто не е поврзано. Освен тоа, неговото име е Поп Орушов, напишано разделено. Во македонскиот правопис ги разделуваме Поп и Хаџи со разлика од бугарскиот. :::::{{Нр}} :::::Останатиот текст има проблеми со форматирање но мислам дека има можност да го припоиме со статијата. Моментално не сум слободен, кон петок или сабота можеме поточно да се договориме. Откако го средиме со Александров, ќе отвориме дискусија и за Протогеров. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 14:10, 27 јули 2026 (CEST) ::::::[[Корисник:Gurther|Gurther]], Ви благодарам, сега забелешките ми се многу појасни. Во право сте дека воведот треба да биде краток биографски преглед, а ја прифаќам и правописната исправка „Поп Орушов“. ::::::Дали правилно Ве разбирам дека не го оспорувате внесувањето на изворно поткрепените податоци за неговото самоопределување, туку нивното место и формулација во воведот? Ако е така, ќе предложам пократок вовед, а материјалот за идентитетот ќе го префрлиме во посебен и јасно атрибуиран раздел. ::::::До петок или сабота можам да ги издвојам отстранетите биографски податоци и спорните формулации, па тогаш да договориме како да ги споиме без да се изгуби потребната содржина. Не брзам и ќе почекам да бидете слободен. --[[User:Dobri.kovachev|Dobri.kovachev]] <small>([[User talk:Dobri.kovachev|разговор]])</small> 14:17, 27 јули 2026 (CEST) :::::::Здраво [[Корисник:Dobri.kovachev|Dobri.kovachev]], додадов дел од вашата преобработка во статијата. Кога ги споредив двете верзии открив дека повеќето информации се повторуваат. Види ги промените и ако имаш некаков проблем извести ме. Ако немаш тогаш ќе продолжиме со нашата дискусија за [[Александар Протогеров]], поздрав. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 11:45, 30 јули 2026 (CEST) ::::::::[[Корисник:Gurther|Gurther]], ми изгледа дека суштинското прашање е дали го оспорувате самиот историски поим „македонски Бугари“, или само неговата примена врз Тодор Александров. Кои извори би ги прифатиле за да утврдиме како тој и неговите современици ги користеле поимите „Македонец“ и „Бугарин“? Дали би било неразумно прво тоа да го расчистиме во краток и целосно изворно поткрепен раздел, без засега да го менуваме воведот? --[[User:Dobri.kovachev|Dobri.kovachev]] <small>([[User talk:Dobri.kovachev|разговор]])</small> 00:41, 31 јули 2026 (CEST) p44kby74a70lx942vq2mnglo119kimh 0 22649 5602373 5532896 2026-07-30T22:53:06Z Aprilija50.A.D 119801 /* Филмографија */ 5602373 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Коле Ангеловски | image = Коле_ангеловски.jpg | image_size = 220п | birth_date = {{роден на и возраст|df=yes|1943|3|14}} | birth_place = [[Скопје]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Окупирана Македонија]] | nationality = [[Македонија|Македонец]] | ethnicity = [[Македонци|Македонец]] | known = по режијата на:<br>[[Викенд на мртовци]]<br>[[Солунски патрдии (ТВ-серија)|Солунски патрдии]]<br>[[Колнати сме, Ирина]]<br>[[Пусто турско (филм)|Пусто турско]]<br>[[Ах, љубов моја (филм)|Ах, љубов моја]] | занимање = [[глумец]] <br>[[режисер]]<br>сценарист<br>[[писател]] | spouse = | relatives = [[Владимир Ангеловски]] (брат) | years_active = 1962 - денес }} '''Никола „Коле" Ангеловски''' (р. {{рн|14|март|1943}}) — [[Македонија|македонски]] [[театар]]ски и [[филм]]ски [[глумец]], театарски и филмски [[режисер]] и [[сценарист]], како и [[писател]] и [[раскажувач]]. Животниот и творечки опус на Коле Ангеловски е разновиден, динамичен и многу плоден. Ангеловски е режисер на повеќе драми, серии, документарци и филмови за македонските театарски куќи, телевизиски станици од кои најмногу за МРТВ. Тој е уште познат и како писател, драматург, публицист и културен работник. За својот сестран творечки опус на полето на културното живеење во [[Македонија]], добитник е на многубројни награди меѓу кои и Наградата за Животно дело “11 Октомври”. == Животописни податоци == [[Податотека:Коле Ангеловски.jpg|мини|Коле Ангеловски (десно), 2023 год.]] Коле Ангеловски е роден на [[14 март]] [[1943]] година во [[Скопје]]. По средното образование, дипломирал глума на Академијата за театар, филм, радио и телевизија во [[Белград]]. Коле Ангеловски уште во раното детство — како ученик во основното, а подоцна и во средното образование покажувал интерес и талент кон уметноста, а посебно кон драмската уметност. Поши Како глумец, уште во првата улога во филмот “[[Саша (филм)|Саша]]”, Ангеловски го зацртил типот на јунак претпознатлив во речиси сите негови улоги — било да станува збор за теми од современиот живот — “''Lito Vilovito''” и “Да се дојде и да се остане” — или пак теми од блиската или подалечната историја — “[[До победата и по неа (филм)|До победата и по неа]]” и “[[Македонски дел од пеколот (филм)|Македонски дел од пеколот]]” Ангеловски е еден од преживеаните сведоци на големиот [[Скопски земјотрес]] на од 1963 година. Како глумец првпат пред филмската камера застанал веднаш по земјотресот во детската драма “''Диди и Дади''” каде со децата глумци, брат му [[Владимир Ангеловски]], [[Мите Грозданов]] и повозрасните [[Стево Спасовски]] и други ја толкувале една од главните улоги во таа детска серија. Одреден период бил новинар за весникот [[Нова Македонија]], каде имал интервјуа со познати [[Југославија|Југословенски]] глумци и режисери. Добитник е на многу награди како глумец, режисер, истакнат културен работник, драматург, преведувач и др. Ангеловски е добитник и на Највисоката Македонска награда во Културата “Наградата за животно дело 11. Октомври”. Оваа награда се доделува на културни и други работници од [[Македонија]] кои имаат постигнато врвни резултати во својата дејност. Од [[1967]] година, до неговото пензионирање во [[2008]] година, работи во Драмскиот Театар во [[Скопје]]. Има напишано неколку драми, филмови и ТВ скрипти. Има режирано над 130 претстави, од кои повеќето се наградени на различни фестивали. Тој има играно над 30 театарски и над 40 филмски улоги. Како режисер, во театрите низ [[Македонија]] има режирано над 130 претстави, од кои 34 во [[Драмски театар - Скопје]], 22 во [[Народен театар Војдан Чернодрински]], потоа Народен театар "Антон Панов" [[Струмица]], [[Македонски народен театар]], [[Турски театар - Скопје]], Театарот за деца и младинци, [[Театар Комедија]] и други театри низ [[Македонија]]. Има преведено над триесет драми на Македонски. Ангеловски има над 500 часа разна телевизиска програма, главно улоги. На филмската сцена, како глумец, дебитирла уште како студент во 1962 година, во југословенскиот филм [[Саша (филм)|Саша]] на режисерот [[Раденко Остоиќ]] и ја добил дебитантската награда на Филмскиот фестивал во [[Пула]] (1963), а [[1965]] година на истиот фестивал и наградата најдобар млад глумец, за улогата во филмот “[[Да се дојде и да се остане]]” на режисерот [[Бранко Бауер]]. Ангеловски има режирано два играни филма. За својот режисерски првенец “Татко” (“Колнати сме Ирина” – 1973) ја добил престижната Награда “Кокањ Ракоњац” на филмскиот фестивал во [[Пула]]. Автор е и на втората филмска комедија во македонската кинематографија по “[[Мирно лето]]” на Д. Османли, “[[Викенд на мртовци]]”, за којшто ја добива Наградата “''Златна рипка''” за режија, на Фестивалот на филмска комедија во [[Голубац]], [[Република Србија]]. На истиот фестивал добива и Трета награда од публиката. == Кариера == Филмската дејност на Коле Ангеловски е импозантна. Така, во 1966 година во филмот „До победата и по неа” игра споредна улога. Една година подоцна, во 1967, ја игра и главната улога во „Македонска крвава свадба”. Истата година тој е сценарист во филмот „Патека”. Во 1969 година игра споредна улога во филмот „Време без војна”. Во 1971 година игра главна улога во филмовите „Жед” и „Македонски дел од пеколот”. Во 1973 година тој е режисер и сценарист во филмот „Татко (Колнати сме, Ирина)”. Во 1979 година тој го режира филмот „Додека водата тивко шумоли”. Игра главни улоги во филмовите: „Оловна бригада” (1980), „Црвениот коњ” (1981), „Јужна патека” (1982), „Нели ти реков” (1984). Во 1986 година ја режира серијата Солунски патрдии. Во 1986 година ја режирал култната телевизиска серија "Солунски патрдии". Во 1988 година тој е режисер на филмот „Викенд на мртовци”. == Филмографија == {| border=1 cellspacing=0 cellpadding=3 | '''Година''' | '''филм''' | '''Улога''' |- Коле Ангеловски како глумец има играно во следните филмови: | 1962 || [[Саша]] ТВ-филм || Владо Треф |- | 1963 || [[Диди и Дади]] ТВ-филм || |- | 1964 || [[Попладне]] ТВ-филм || |- | 1964 || [[Народен посланик]] ТВ-филм ||Младен |- | 1964 || [[Кај сидија за прекршување]] ТВ-филм || |- | 1965 || [[Да се дојде и да се остане]] ТВ-филм || Гаса |- | 1965 || [[Седма тура]] ТВ-филм || |- | 1965 || [[Три (филм)|Три]] ТВ-филм || Патник кој чека воз |- | 1965 || [[Човек од светот]] ТВ-филм || Никола |- | 1966 || [[По Коњух планина]] ТВ-филм || Пушо |- | 1966 || [[Време љубов]] ТВ-филм || |- | 1966 || [[До победата и по неа (филм)|До победата и по неа]] ТВ-филм || Боро |- | 1966 || [[Среќни умираат двапати]] ТВ-филм || Радолица |- | 1967 || [[Македонска крвава свадба (филм)|Македонска крвава свадба]] ТВ-филм || |- | 1967 || [[Патека]] ТВ-филм || |- | 1967 || [[Тврдина на силеџиите]] ТВ-филм || Петар |- | 1969 || [[Време без војна (филм)|Време вез војна]] ТВ-филм || |- | 1969 || [[Итрата вдовица]] ТВ-филм || |- | 1969 || [[Крос кантри]] ТВ-филм || |- | 1969 || [[Прозорци (ТВ-филм)|Прозорци]] ТВ-филм || |- | 1969 || [[Битка на Нретви]] ТВ-филм || Жика |- | 1969 || [[Свеќник]] ТВ-филм || |- | 1970 || [[Храненик]] ТВ-филм || |- | 1971 || [[Жед (филм)|Жед]] ТВ-филм || Поп Ефтим |- | 1971 || [[Македонскиот дел од пеколот]] ТВ-филм || Цане |- | 1971 || [[Во гората расне зелен бор]] ТВ-филм || Марказа |- | 1972 || [[Валтер го брани Сараево]] ТВ-филм || |- | 1973 || [[Сутјеска]] ТВ-филм || Станојлов помагач |- | 1973 || [[Пикник на фронтот]] ТВ-филм || Зепо |- | 1975 || [[Го познавате ли Павле Плеша]] ТВ-филм || |- | 1975 || [[Сребрено јаболко (ТВ-филм)|Сребреното јаболко]] ТВ-филм || |- | 1975 || [[Светецот од слатина]] ТВ-филм || |- | 1975 || [[Волшебното самарче (ТВ-серија)|Волшебното самарче]] ТВ-серија || |- | 1975 || [[Синови]] ТВ-филм || Слуга Трифун |- | 1977 || [[Нели ти реков (филм)|Нели ти реков]] ТВ-филм || |- | 1978 || [[Златни години (филм)|Златни години]] ТВ-серија || |- | 1979 || [[Наши години]] ТВ-серија || |- | 1979 || [[Партизанска ескадрила]] ТВ-филм || |- | 1980 || [[Оловна бригада]] ТВ-филм || Стево |- | 1980 || [[Учителот (филм)|Учителот]] ТВ-филм || |- | 1981 || [[Брановиќ Страхиња]] ТВ-филм || |- | 1981 || [[Црвениот коњ (филм)|Црвениот коњ]] ТВ-филм || Сујде |- | 1982 || [[Јужна патека]] ТВ-филм || |- | 1983 || [[Ликвидатор]] ТВ-филм || |- | 1984 || [[Нели ти реков (филм)|Нели ти реков]] ТВ-филм || |- | 1984 || [[Комедијанти]] ТВ-серија ||Комичар |- | 1984 || [[Го мермираме мојот јастреб]] ТВ-филм || |- | 1986-1989 || [[Македонски народни приказни]] ТВ-серија || |- | 1987 || [[Ајде да се сакаме]] ТВ-филм || Полицаец Гага |- | 1988 || [[Азра]] ТВ-филм || |- | 1988 || [[Жикина династија|Луди години]] ТВ-серија || Максим Филиповиќ |- | 1988 || [[Некоја чудна земја]] ТВ-филм || |- | 1989 || [[Собирен Центар]] ТВ-филм || Мачак |- | 1990 || [[Северна грешка]] ТВ-филм || Чавка |- | 1990 || [[Станица на обични возови]] ТВ-филм || |- | 1991 || [[Вонземјаните се криви за се]] ТВ-филм || |- | 1991 || [[Болва в' уво]] ТВ-филм || |- | 1991 || [[Тесна кожа 4]] ТВ-филм || |- | 1991 || [[Во име на законот]] ТВ-серија ||Зајко Кокорајко |- | 1991 || [[ТВ Театар]] ТВ-серија || Полицаец |- | 1992 || [[Дама која убива]] ТВ-серија || Командир |- | 2002 || [[Зона Замфирова (филм)|Зона Замфирова]] ТВ-филм || |- | 2003 || [[Време за плачење]] ТВ-филм || |- | 2008-2009 || [[Некој чудни луѓе]] ТВ-серија || |- | 2009 || [[Седумка, љубов или смрт (филм)|Седумка, љубов или смрт]] ТВ-филм || |- | 2011 || [[Нашата мала клиника]] ТВ-серија || Љупче |- | 2015 || [[Незрели цреши]] ТВ-филм || |- | 2016 || [[А болката останува]] ТВ-филм || Жан Батист Валери |- | 2017 || [[Ах, љубов моја (филм) |Ах, љубов моја]] ТВ-филм || Газдероберот |- | 2022 || [[Затемнување]] ТВ-филм || Монах Живан |} === Режисер === {| border=1 cellspacing=0 cellpadding=3 | '''Година''' | '''Филм/Серија''' |- Коле Ангеловски како режисер ги има режирано следните филмови и серии: | 1973 || [[Колнати сме, Ирина]] (филм) |- | 1975 || [[Сребрено јаболко (ТВ-филм)|Сребрено јаболко]] (филм) |- | 1975 || Клинч (филм) |- | 1977 || [[Итар Пејо (телевизиска серија)|Итар Пејо]] (серија) |- | 1986 || [[Солунски патрдии (ТВ серија)|Солунски патрдии]] (серија) |- | 1987 || [[Училиште за кловнови (телевизиска серија)|Училиште за кловнови]] (серија) |- | 1987 || [[Театарче лево ќоше]] (филм) |- | 1988 || [[Викенд на мртовци]] (филм) |- | 1989 || Рекламна бајка (претстава) |- | 1990 || [[Викенд на мртовци]] (серија) |- | 1991 || [[Македонија може (телевизиска серија) |Македонија може]] (серија) |- | 1992 || [[Чудовиштата во нашиот град]] (серија) |- | 2003 || Време за плачење (филм) |- | 2003 || [[Лото, лото (телевизиска серија)|Лото, лото]] (серија) |- | 2004 || [[Неверство во зимска ноќ]] (филм) |- | 2006 || [[Пусто турско (филм)|Пусто турско]] (филм) |- | 2009 || [[Ветар низ тополите]] (серија) |- | 2009 || [[Балкан бенд (телевизиска серија)|Балкан бенд]] (серија) |- | 2009 || [[Седумка, љубов или смрт (филм)|Седумка, љубов или смрт]] (филм) |- | 2015 || [[Три во едно]] (филм) |- | 2017 || [[Ах, љубов моја (филм)|Ах, љубов моја]] (серија) |} === Писател === Коле Ангеловски ја има напишано следнава филмографија: * 1967 - "Путељак" * 1973 - "Колнати сме, Ирина" (филм) * 1987 - "Училиште за кловнови" (серија) * 2003 - "Време за плачење" (ТВ и книга) * 2003 - "Лото, лото" (серија) * 2026 - "Да живее долна дупка" (книга)<ref>{{нмс|title= Излезе од печат „Да живее долна дупка“ на легендата на македонската театарска и филмска уметност Коле Ангеловски | url= https://novatv.mk/izleze-od-pechat-da-zhivee-dolna-dupka-na-legendata-na-makedonskata-teatarska-i-filmska-umetnost-kole-angelovski/ | publisher = | work = [[Нова ТВ.мк]] | date = | accessdate = 1 април 2026}}</ref> ==Награди== * 1988 – Награда за Филмскиот фестивал во Голубац, за најдобра режија за филмот „[[Викенд на мртовци]]“ * 1992 – [[Награда „11 Октомври“]] * 2008 — [[Награда „13 Ноември“]] * Награда „[[Ристо Шишков]]“ * 2011 — Награда за животно дело „[[Војдан Чернодрински]]“ * 2018 — Награда „Св. Јоаким Осоговски“ * 2019 — Награда „Киненова“ за особен придонес во филмската уметност * 2020 — Награда „Златен објектив“ * 2020 — [[награда „13 Ноември“]] од областа на културата за 60 години творештво во областа на театарот и филмот.<ref>{{нмс| title=ИЗБРАНИ ДОБИТНИЦИТЕ НА НАГРАДАТА „13 НОЕМВРИ“ НА ГРАД СКОПЈЕ ЗА 2020 ГОДИНА | url=https://skopje.gov.mk/mk/vesti/2019/29102020_izbrani_dobitnici_13noemvriska_nagrada/ | work= | publisher=Град Скопје | date= | accessdate=3 декември 2020}}</ref> * 2022 — Награда на фестивалот „Денови на Комедија“ во [[Куманово]] за најдобра режија за претставата „Паника во Хотел палас“ * 2023 — Награда „Васил Иљоски“ на фестивалот „Денови на комедија“ Куманово * 2023 — Орден за заслуги за [[Република Македонија]] ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== * {{IMDb name|0029732}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ангеловски, Коле}} [[Категорија:Глумци од Скопје]] [[Категорија:Македонски филмски глумци]] [[Категорија:Македонски филмски режисери]] [[Категорија:Македонски драмски режисери]] [[Категорија:Македонски сценаристи]] [[Категорија:Македонски писатели]] [[Категорија:Југословенски глумци]] [[Категорија:Добитници на наградата „13 Ноември“]] r5ac86lweaoydrra0b0oyhlt1v7vvhn 0 25235 5602260 5535516 2026-07-30T17:26:38Z Buli 2648 5602260 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Земјотрес/песок | name = 1963 Skopje earthquake | timestamp = 1963-07-26 04:17:17 | isc_event = 872813 | anss_url = iscgem872813 | local_date = {{Start date|1963|07|26}} | local_time = 5:17 | pushpin_map = Balkans | magnitude = 6.1 {{M|w|link=yes}} | depth = <span style="white-space:nowrap">6&nbsp;километри</span><ref name="Trieste">[http://www.univ.trieste.it/~dst/RAF06/People/Denis/Skopje9.pdf Seismic Ground Motion Estimates for the M6.1 earthquake of July 26, 1963, at Skopje, Republic of Macedonia] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080411041530/http://www.univ.trieste.it/~dst/RAF06/People/Denis/Skopje9.pdf |date=April 11, 2008 }} [[Earth science|Department of Earth Sciences]], [[University of Trieste]], [[Trieste]], Italy</ref> | coordinates = {{coord|42.10|N|21.40|E}}<ref name="Trieste" /><ref name="IRIS">{{cite web|url=http://www.iris.edu/seismo/quakes/1963skopje/|title=1963 Skopje Macedonia Earthquake|access-date=August 19, 2015}}</ref> | areas_affected = [[SR Macedonia]], [[SFR Yugoslavia]] | casualties = 1,000–1,100 загинати<ref name="Trieste" /><ref name="MRT">[http://www.mrt.com.mk/en//index.php?option=com_content&task=view&id=3316&Itemid=27 Marking the 44th anniversary of the catastrophic 1963 Skopje earthquake] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930210952/http://www.mrt.com.mk/en//index.php?option=com_content&task=view&id=3316&Itemid=27 |date=September 30, 2007 }} [[Macedonian Radio-Television|MRT]], Thursday, July 26, 2007</ref><br /> *3,000–4,000 повредени<ref name="mia3000" /><ref name="makfax4000" /> *200,000 бездомни<ref name="MRT" /> *75–80% од градот уништени<ref name="InYourPocket">{{cite web|url=http://www.inyourpocket.com/macedonia/skopje/feature/56043-the_1963_earthquake.html |title=The 1963 earthquake |access-date=August 19, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080513053716/http://www.inyourpocket.com/macedonia/skopje/feature/56043-the_1963_earthquake.html |archive-date=May 13, 2008 }}</ref><ref name="BBC">{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/july/26/newsid_2721000/2721635.stm|title=BBC ON THIS DAY – 26 – 1963: Thousands killed in Yugoslav earthquake|access-date=August 19, 2015|date=July 26, 1963}}</ref> | aftershocks = | foreshocks = | landslide = | tsunami = | pgv = | pga = | max_intensity = {{MMI|10}}<ref>{{cite web|title=Significant Earthquake: BALKANS NW: MACEDONIA: SKOPJE| url=https://www.ngdc.noaa.gov/hazel/view/hazards/earthquake/event-more-info/4297|publisher=[[National Geophysical Data Center]]| accessdate=January 30, 2021 |date=July 26, 1963}}</ref> | damage = | type = | fault = | duration = | map_caption = USGS ShakeMap | map_alt = | map = 1963 Skopje earthquake.jpg | alt = | image = Osnovnoto Njegos, po zemjotresot.jpg | caption = Damage in [[Skopje]] following the earthquake | citations = }} '''Скопски земјотрес од 1963 година''' — природна катастрофа што го погодила градот [[Скопје]] на [[26 јули]] [[1963]] година во 5 часот и 17 минути. [[Земјотрес]]от е еден од најкатастрофалните природни непогоди во [[Скопје]] и [[Македонија]], со измерени 9 степени по [[Меркалиевата сеизмичка скала|Меркалиевата скала]] (6,1 според [[Рихтерова скала|Рихтеровата сеизмичка скала]]). Траел 20 секунди, со помали потреси до 5 часот и 43 минути.<ref name="Skopje 1963">[[:Податотека:Скопје, Катастрофа што го возбуди целиот свет, 1963 г., Скопје.pdf|„Скопје, Катастрофа што го возбуди целиот свет“, ]][[Јован Пешиќ]]<span>, Народна задруга (Панде Ташковски), 1963 г., Скопје</span></ref> Според службите за идентификација на жртвите на истиот ден, под урнатините животот го загубиле 1.070 [[Граѓанин|граѓани]], од коишто 478 мажи, 430 жени и 162 деца. Овие податоци не се земени како дефинитивни поради веројатноста дел од жртвите да биле веќе погребани од своите роднини пред да ги евидентира Службата. Точната евиденција за повредените била вкупно 2.900 луѓе, од кои што 1.110 биле тешко повредени (преку 300 од нив се уште биле згрижени и до месец и половина во болниците и клиниките), а околу 800 луѓе останале инвалиди. Од потресот биле урнати 15.800 станови, а оштетени 28.000.<ref name="Skopje 1963"/> Првата помош за граѓаните на Скопје дошла од војската и граѓаните на тогашните [[СФРЈ|југословенски републики]], а неколку дена по земјотресот започнала да пристигнува помош и спасувачки екипи од целиот свет. Точно 87 нации од светот испратиле некаква помош во Скопје кои помогнале градот да се изгради повторно, поради што го носи и епитетот „град на солидарноста“. За првпат во периодот на [[Студена војна|Студената војна]] меѓу [[Капитализам|капиталистичкиот]] запад и [[Комунизам|комунистичкиот]] исток, [[САД|американски]] и [[СССР|советски]] воени сили заеднички им помагале на скопјаните. Неколку месеци порано во Скопје настанала [[Поплава во Скопје 1962|поплава од катастрофални размери]], којашто уништила многу материјални добра, иако во самиот град поминала без човечки жртви. Буицата на реката [[Вардар]] ги срушила куќите на неколку стотици скопјани. Овој настан се смета за предвесник што [[хипотеза|хипотетички]] придонел за Скопскиот земјотрес.<ref name="Skopje 1963"/> == Минати земјотреси и други катастрофи == Во својата долга историја, Скопје повеќепати пропаѓал и одново се раѓал. Времето на постанокот на градот, како еден од најстарите и најважните на [[Балкан]]от, не е точно утврдено. Првите траги на Скупи се пронаоѓаат во прастарото илирско доба. Развитокот на најголемиот град на [[Вардар]]от со сигурност може да се следи од времето кога Римјаните ја освојуваат Македонија, па на просторот помеѓу селата [[Злокуќани (населба во Скопје)|Злокуќани]] и [[Бардовци]] го изградиле моќниот град [[Скупи]], метропола на провинцијата [[Дарданија (Европа)|Дарданија]], која што влегла во состав на големата римска провинција [[Мизија]] (супериор). Скупи станал база на Седмиот римски легион, град којшто играл голема улога во пространата [[Римска Империја]], стратешки и трговски центар, клучно средиште на поголемиот дел на западна [[Илирија]].<ref name="Skopje 1963"/> Историјата на Скопје, според разни записи на летописи, е исполнета со пожари, поплави и воени опустошувања. Регионот околу реката [[Вардар]], е зона со висока сеизмичка активност. Во минатото, Скопје двапати бил целосно разрушен од земјотреси: во [[518]] година, кога бил уништен под тогашното име [[Скупи]], и во [[1555]] година. Старите хроничари не го запишале точниот број на човечки жртви во првиот и вториот земјотрес.<ref name="Skopje 1963"/> === Прв Скопски земјотрес во 518 г. === Во [[518]] г., Скупи бил наполно разурнат од земјотрес. Катастрофата што ја опустошила провинцијата Дарданија, со епицентар во Скупи, ја опишува хроничарот [[Марцелин Комес]]. Тој запишал дека во провинцијата Дарданија:<ref name="Skopje 1963"/> {{Quote |text=„од тешкиот земјотрес се срушиле 24 каштели (градски тврдини), од кои што два пропаднале во земја заедно со сите жители, во четири половина од своите жители ги изгубиле животите, во единаесет градски тврдини настрадало третина од населението, а девет тврдини биле упропастени, при што загинало четвртина од населението.“ }} Тој понатаму тврди дека во земјата се појавила пукнатина долга околу 45 км, а широка 12 стапки. Метрополата Скупи била срушена до темел, но жителите не настрадале, затоа што пред катастрофата побегнале од градот зошто имало непријателска наезда од напаѓачи. Според описот на Комес, преживеаните жители на Скупи подигнале нов град во близината на нивните домови и храмови низводно по текот на Вардар - на местото на денешно Скопје.<ref name="Skopje 1963"/> === Период до Вториот Скопски земјотрес === До нов расцут на Скупи дошло во времето на [[Византија|Византискиот цар]] [[Јустинијан I|Јустинијан Први]], којшто според некои записи е роден во селото [[Таор]] коешто е во близина на Скупи. По неговата смрт, [[Словени]]те се населуваат на Балканот, а во [[695]] г. го освоиле и Скупи којшто го преименувале во Скопје. Во овој период, Скопје почнало нагло да се развива и да воспоставува трговски врски со соседните градови.<ref name="Skopje 1963"/> Во [[1081]] г., во Скопје продреле [[Нормани]]те и го опустошиле.<ref name="Skopje 1963"/> [[Срби|Српскиот]] крал [[Стефан Урош II Милутин]], го освоил Скопје заедно со северниот дел на Македонија, а српскиот цар [[Душан Стефан]] во [[1343]] година го претворил Скопје во своја престолнина.<ref name="Skopje 1963"/> При крајот на XIV век, на 19 јануари [[1392]] г., Скопје бил освоен од [[Отоманско Царство|Отоманската Империја]] по што го сменил името во Ускуб. [[Вук Бранковиќ]], кој извесно време владеел со Скопје, бил принуден да им го предаде на [[Турци]]те.<ref name="Skopje 1963"/> Во [[1413]] г., Скопје бил разорен по наредба на султанот [[Муса]], а во [[1438]] г., по наредба на султанот [[Мурат]], обновениот град бил запален по што изгореле многу луѓе, според пишаното во тогашните летописи.<ref name="Skopje 1963"/> === Втор Скопски земјотрес во 1555 г. === Во [[1555]] г. се случил Вториот катастрофален земјотрес, што скоро сосема го срушил Скопје.<ref name="Skopje 1963"/> Во својата понова историја, [[Австријци|Австрискиот]] генерал [[Пиколомини]], на 26 октомври [[1687]] г., ја одбележал својата краткотрајна победа над Отоманците со страшен пожар, којшто уништил голем дел од Скопје, за потоа во градот да завладее и чума од која на [[9 ноември]] истата година, умрел и самиот Пиколомини.<ref name="Skopje 1963"/> == Статистички податоци за Скопје непосредно пред земјотресот == [[Податотека:Skopje Railway Station Pre 1963.jpg|мини|350п|Старата скопска железничка станица, пред 1963 г.]] [[Податотека:Oficerski dom, stara fotografija.jpg|мини|350п|[[Офицерски дом (Скопје)|Офицерскиот дом.]]]] [[Податотека:Crkva Sv. Konstantin i Elena.jpg|мини|350п|[[Црква „Св. Константин и Елена“ - Скопје|Црквата Св. Константин и Елена]] (слика од 1951 г.).]] [[Податотека:Kursumli An pred zemjotresot.jpg|мини|350п|[[Куршумли ан]] пред земјотресот.]] [[Податотека:Mestoto kade denes e GTC.jpg|мини|350п|Местото на денешен [[ГТЦ]].]] До ослободувањето на Скопје во [[1944]] г., градот бил економски поизграден и поразвиен од другите [[Градови во Македонија|македонски градови]], но и покрај тоа, бил град без индустрија, без вистински градски живот, во којшто преовладувале занаетчиско-чаршиските и административно-чиновничките елементи.<ref name="Skopje 1963"/> Урбанистичкиот план во тој миг бил слободен за изведба и едноставен бидејќи многу мал број на згради, кои веќе постоеле, можеле да се вклопат во новата замисла. Така, урбанистите имале одврзани раце да го планираат градот. Изградбата се одвивала брзо, па Скопје доживеал и брзо развивање во многу области на животот од било кој друг голем град во поранешна [[Југославија]].<ref name="Skopje 1963"/> === Население и инфраструктура === Скопје бил административен центар и основен носител на стопанската моќ на [[СР Македонија]], во кој што биле сконцентрирани основните институции, од кои што потекнувале и се остварувале врховните функции на општествената и државна заедница.<ref name="Skopje 1963"/> Околу 1/7 од целокупното население на СР Македонија живеело во Скопје според статистичките информации од [[30 јуни]] [[1963]] г., или 198.153 жители. Привремено присутните жители се движеле од 12.000 до 20.000 што значи дека по бројот на жители до утрото пред земјотресот, Скопје се сметал за трет град по големина, развиеност и вложување во поранешна Југославија.<ref name="Skopje 1963"/> Според истата статистика, во градот имало 39.516 станови со вкупно {{м2|1.792.055}} станбена површина, вклучувајќи ги и 3.912 станови во изградба, со {{м2|208.026}} станбена површина. Од 1945 до 1961 г., се изградени околу {{дропка|2|5}} или 41&nbsp;% од станбениот фонд. Од [[1961]] до [[1963]] г., се изградиле околу 9.000 станови, со што од вкупниот станбен фонд 45&nbsp;% припаѓале во општествено својство и 55&nbsp;% на поединечни сопственици. Просечно, на секој жител на Скопје му припаѓале околу {{м2|8}} станбена површина, а секое семејство броела околу 4,1 член, што значи дека градот броел околу 48.330 домаќинства. Од вкупниот број на домаќинства, во засебни станови живееле 76,5&nbsp;% од жителите, додека 23,5&nbsp;% живееле во деливи станови.<ref name="Skopje 1963"/> === Економија и стопанство === Скопје претставувал околу {{дроп|2|5}} од стопанската моќ, т.е., 35&nbsp;% од индустриските капацитети, 77&nbsp;% од градежните капацитети, 84&nbsp;% од сообраќајните капацитети, и 50&nbsp;% од трговските, занаетчиските и угостителските капацитети на [[СР Македонија]]. Најголем дел од крупните претпријатија во државата, или 40&nbsp;%, се наоѓале во Скопје.<ref name="Skopje 1963"/> Ваквата концентрација на економски потенцијал била проследена и со кадровата моќ. Од околу 11.000 стручњаци со високо и вишо стручно образование во Македонија, во 1963 г., во скопје работеле околу 6.000 од нив, или околу 55&nbsp;%. Од вкупниот број на квалификувани работници, 38&nbsp;% работеле во Скопје.<ref name="Skopje 1963"/> Во градот се наоѓале околу 42,5&nbsp;% од вкупната вредност на активните основни средства во државата. Во [[1962]] г., стопанството во Скопје остварило приход од 238.000.000.000 [[југословенски динар|динари]], или 54,3&nbsp;% од вкупниот приход во СР Македонија. Изградбата на индустрискиот комплекс „[[Рудници и железарница „Скопје“|Железарница]]“, хемиските комбинати „[[Билјана]]“ и „[[Ацителенка]]“, заедно со темелната реконструкција на разни постојни индустриски погони во тек, до [[1967]] г. ќе го направела градот значаен индустриски центар и во границите на поранешна [[Југославија]]. Со изградбата на „Билјана“ и „Ацителенка“ до [[1964]] г., било проектирано дека ќе го зголемат годишниот бруто домашен производ на Скопје за над 20.000.000.000 динари.<ref name="Skopje 1963"/> === Култура и образование === Скопје се сметал за најголем културно-просветен центар, и најголем спортски центар во [[СР Македонија]], како и еден од најголемите градови во поранешна [[Југославија]] во којшто, во тој момент, биле сконцентрирани најзначајните културни институции:<ref name="Skopje 1963"/> * Три професионални театри од коишто еден од нив, покрај драмски ансамбл, изведувал опера и балет; * Радиостаница со 18-часовна дневна програма; * Редакции на еден дневен весник и повеќе неделници и списанија; * Историски музеј; * Археолошки музеј; * Природонаучен музеј; * Етнолошки музеј; * Градски музеј; * Народна-универзитетска библиотека со околу 500.000 книги и 52 помали библиотеки со 130.000 книги; * Уметничка галерија; * Филхармонија; * Две филмски производни претпријатија и еднo дистрибутивно претпријатие; * Петнаесет кина со 8.200 седишта; * Народен универзитет и Работнички универзитет; * други разни институти, и културни и научни установи. Градот стекнал и епитет како „град на ученици“, зошто во просек секој негов трет жител, сметајќи ги и студентите, посетувал некое редовно училиште.<ref name="Skopje 1963"/> Пред земјотресот, во Скопје постоеле 32 основни училишта со преку 1.000 оделенија со вкупно 36.585 ученици. Градот имал и 22 училишта од втор степен, или 4 гимназии, 10 средни стручни училишта, 4 средни уметнички училишта, и 4 за наставен кадар со вкупно 13.772 ученици. Наставата во скопските основни и средни училишта ја изведувале преку 2.000 просветни работници. На територијата на СР Македонија, во учебната 1962/63 г. работеле 80 средни училишта.<ref name="Skopje 1963"/> Скопје го заземал третото место во Југославија (по [[Белград]] и [[Загреб]]) и по развиеноста на високото и вишо образование. Иако бил еден од најмладите југословенски универзитети, Скопскиот универзитет годишно произведувал околу 1.000-1.200 дипломирани стручњаци во стопанството, културата, науката и општествените служби. Во учебната 1962/63 г., во седумте факултети и четирите виши училишта во градот, студирале вкупно 13.000 редовни и вонредни студенти, додека наставата во Универзитетот ја изведувале околу 650 постојани и хонорарни професори и асистенти.<ref name="Skopje 1963"/> Скопскиот универзитет, во тоа време, за 15 години постоење успеал да го консолидира наставниот и асистентски кадар, во основа решавајќи еден од своите најтешки проблеми. Била создадена и цврста материјална основа за работа на факултетите и институциите на Универзитетот. Биле додадени два отсеци на Техничкиот факултет, и доделени простории за Земјоделско-шумарскиот и Хемискиот институт.<ref name="Skopje 1963"/> Капацитетите на двата студентски домови не биле доволни, со околу 2.000 студенти кои престојувале во нив, и притоа не било предвидено познато проширување на просторот за сместување.<ref name="Skopje 1963"/> Убедлив доказ за напредокот на научната дејност на Скопскиот универзитет биле бројот на научните монографии, одбранети докторски дисертации и печатени прилози во факултетските зборници и списанија, како и многубројните научни врски и соработка со универзитети и научни институции во поранешна Југославија и останати земји.<ref name="Skopje 1963"/> === Здравствени, социјални и комунални капацитети === Во Клиничката, Воената, Градската и другите болници во Скопје биле достапни околу 1.500 болнички легла, што сочинувало околу 2/5 од вкупните капацитети на државата. Поради развиеноста на амбулантно-поликлиничката мрежа, службата за превентивна заштита и бројноста на другите здравствени установи, 64&nbsp;% од вкупниот број на лекарите во Македонија и 53&nbsp;% од останатиот медицински кадар работел во Скопје.<ref name="Skopje 1963"/> Бројноста на жителите и неговата структура наметнувало постоење на разни институции од областа на социјалната заштита. Во градот работеле 41 установа за деца и младинци, 7 советувалишта за жени и разни слични установи.<ref name="Skopje 1963"/> Градот непосредно добил и потполно нова водоводна и канализациска мрежа во поголемиот дел од градот, а напоредно се работело и на изградба и обнова на улици, подземна електрична и телефонска кабелска мрежа, организирање на градскиот автобуски сообраќај и комуналната хигиена. Како брзорастечки град, комуналните служби тешко ги обавувале сите потреби на граѓаните, но сепак основните потреби биле задоволени.<ref name="Skopje 1963"/> == Проценки и претпоставки за настанување на земјотресот == Незаузданата и недофатна сила на природата по скоро едногласни претпоставки на југословенските и странските [[Сеизмологија|сеизмолози]] потекнала од длабочините на земјата токму под самиот град, или во негова непосредна близина. [[Хипоцентар]]от на земјотресот, според експертот за сеизмологија [[Сергеј Васиљевич Медведев]] којшто во средината на септември 1963 г. престојувал во разурнатото Скопје, се наоѓал некаде под градот на длабочина од 5-10 км. Според други стручњаци, хипоцентарот бил на само 3 км длабоко во кората. Според ова, [[епицентар]]от на земјотресот (точка ан Земјината површина најблиска до хипоцентарот) се наоѓал најверојатно во самиот град. Со овие укази се сложил и професорот [[Киошо Муто]] од [[Универзитет во Токио|Универзитетот во Токио]], експерт за асеизмичко градежништво, којшто исто така престојувал во септември 1963 г. во Скопје.<ref name="Skopje 1963"/> Во градот постоеле микро-зони со различен степен на разрушеност. Во тогашната периферија на градот, рушевини постоеле во населбите [[Карпош (населба во Скопје)|Карпош]], [[Чаир]], [[Водно (населба)|подножјето на Водно]], [[Топанско Поле|Топаана]] и останатите делови на старо Скопје. Сепак, најпогодениот дел, со најмногу жртви, бил во самиот [[Центар (населба во Скопје)|центар на градот]], во замислен правоаголник кој се граничи со ''бул. Кочо Рацин'', ''бул. Јордан Мијалков (Железничка)'', ''ул. Костурски херои (29 Ноември)'' и десниот брег на реката [[Вардар]]. Постои согласност дека епицентарот на земјотресот најпрецизно бил некаде во оваа зона со најголемо разрушување.<ref name="Skopje 1963"/> Потресот бил почувствуван во околните градови [[Куманово]], [[Тетово]], [[Велес]], [[Штип]], како и во сите населени места околу [[Скопска Котлина|Скопската котлина]], на простор од околу {{км2|50.000}}, низ долината на реката [[Вардар]]. Потресот бил многу јак до сите околни градови и села оддалечени до 100 километри, каде што, на пример, во Куманово се разурнале многу оџаци и притоа татнежот и потресот ги разбудил сите граѓани рано утрото.<ref name="Skopje 1963"/> Меѓу мислењата на домашните научници и стручњаци за причината за земјотресот, интересна хипотеза е објавена во весникот „[[Нова Македонија]]“ на доцентот Душко Манаковиќ од [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет во Скопје]]. Според него, територијално, во поголемиот дел Македонија се протега во [[Родопи|Родопскиот масив]], којшто во делечното минато бил разделен на Родопски масив североисточно од реката Вардар и на [[Пелагониски Регион|Пелагониски масив]]. Помеѓу овие два дела на Родопскиот масив се протега Вардарската долина, таканаречена [[Вардарска зона]], која е во облик на огромен ров широк 70 км. Поради поместување на раздвоените делови на планинскиот масив, Вардарската зона има карактеристичен изглед - одделни делови на зоната се спуштени, а другите издигнати. Движејќи се од север кон југ, прво доаѓа [[Полошка Котлина|Полошката котлина]], потоа се издига планината [[Жеден]], по неа е Скопската котлина, па планината [[Венец (Трстеник)|Венец]], зад која доаѓа [[Велешка Котлина|Велешката котлина]], по што се издигаат други планини после кои доаѓа [[Тиквешка Котлина|Тиквешката котлина]]; оваа конфигурација на издигнувања и спустови се повторува до сливот на реката Вардар во [[Егејско Море|Егејското море]]. Бреговите на овој огромен ров на Вардарската зона се многу нестабилни, често се движат и повремено предизвикуваат земјотреси од различна јачина и вид. Сеизмичките движења во Вардарската зона можат да бидат вертикални или хоризонтални, или во двата правца истовремено, како што било во случајот со Скопскиот земјотрес.<ref name="Skopje 1963"/> Југословенскиот научник д-р Коста Петковиќ, врз основа на податоците за поранешните земјотреси на скопското подрачје, заклучил дека сеизмичката област на скопскиот базен се наоѓа меѓу планинските масиви и порано била многу активна, а и интензитетот на таа активност се одржува и понатаму. Изразено активна се покажала раселинската линија што го одвојува северниот дел на подножјето на планината [[Водно]] од скопскиот базен. Паралелно по должината на оваа линија, се наоѓаат линиите што го одвојуваат скопскиот базен од планината [[Скопска Црна Гора]], по што своевремено потонало и тлото формирајќи ја скопската котлина. Во минатите геолошки периоди во скопската котлина навлегувал залив на Егејското море. Кога се повлекло морето, останало езеро. Кога исчезнало и езерото, останале [[седимент]]ни слоеви кои што не биле во состојба се спротивстават на бочните притисоци и движењата на гореспоменатите раселински линии. Така, овие слоеви пукаат, се поместуваат, по што предизвикуваат земјотреси.<ref name="Skopje 1963"/> Тлото во Вардарската долина постепено и незабележливо тоне поради притисокот што го што го вршат обата раздвоени планински делови на масивот, со што наталожените слоеви во вардарскиот ров постојано се во напната состојба. Напнатоста се зголемува повремено до таму што предизвикува слоевите да се виткаат надолу во вид на лак, или нагоре во вид на свод. Во моментот кога напрегнатоста ќе ја премине границата на еластичност на материјалите од кои што е составен свитканиот слој, местото каде што напрегнатоста е најголема се прекршува, при што едно парче од скршениот лачен слој се спушта, а друго се подигнува. Бидејќи во такви случаи доаѓа до нагло движење на огромни маси, овие раседнувања на површината на земјата се манифестираат како силни земјотреси, пратени од татнеж, и се катастрофално разорни ако во нивниот епицентар се наоѓаат населби, а особено градови.<ref name="Skopje 1963"/> Исто како Скопскиот земјотрес, можно е овие неизбежни движења на земјишните слоеви во Вардарската зона да го предизвикале и [[Валандовски земјотрес (1931)|Валандовскиот земјотрес]] од 1931 г.<ref name="Skopje 1963"/> === Општ список на разурнати градби === Градби од јавен карактер што биле целосно срушени или наполно растресени особено во замислениот правоаголник во и околу [[Центар (населба во Скопје)|Општина Центар]]:<ref name="Skopje 1963"/> *[[Музеј на Град Скопје|Старата железничка станица]]; *[[Офицерскиот Дом]]; *[[МНТ|Народниот театар]]; *Домот на [[ЈНА|Југословенската народна армија]]; *Сообраќајната пошта бр. 2; *Главната поштенска зграда, во истата се наоѓала и телефонска централа; *Домот на културата „Кочо Рацин“; *Зградата на општина „Идадија“ *Зградата на Скопскиот универзитет, во кој се наоѓале Филозофскиот, Правниот и Економскиот факултет; *Зградата на Републичките секретаријати; *Хотелот „[[Хотел Македонија|Македонија]]“ (хотелот бил полн со гости, меѓу кои многу странци - Бугари, Белгијци, Французи, Американци итн. Многу мал дел од жртвите биле извлечени живи); *Хотелот „[[Хотел Скопје|Скопје]]“; *Зградата на Надворешно-трговските претпријатија; *Деловната и станбена зграда на [[Југобанка]] и [[Народна банка на Македонија|Народна банка]]; *Студиото на [[Македонска радио-телевизија#Радио-телевизија Скопје|Радио-телевизија Скопје]]; *Две деловни и станбени петкатници спроти Железничката станица; *Блок станбени четирикатници на плоштадот „Слобода“; *„Инженерската зграда“; *Зграда што се наоѓала на аголот на ''ул. Осма ударна бригада бр. 16'' и ''ул. Наум Наумовски бр. 7''; *Станбени згради на ''ул. Васил Главинов бр. 22'' и ''36'', ''бул. ЈНА бр. 32'' и ''36'', ''ул. Ѓуро Ѓаковиќ бр. 19'', ''ул. Карл Маркс бр. 41'', ''ул. 29 Ноември бр. 16'', и др. *Зграда бр. 13 во населба Карпош; *Зграда на ''ул. Водњанска бр. 40'' спроти Клиничкиот центар во Скопје; *Хотел за самци на градежното претпријатие „Бетон“, во индустрискиот дел на градот од левата страна на реката Вардар (загинале 11 работници, повеќето биле излезени на терен); == Галерија == <gallery mode="packed" style="text-align: center;" heights="250" perrow="3" caption=""> Prvite casovi po zemjotresot.jpg|Во утринските часови веднаш по земјотресот. Baranje preziveani.jpg|Потрага по преживеани. Pomos na nastradani.jpg|Давање прва помош на настрадани пред хотел Македонија. Karpos po zemjotresot.jpg|Улица во Карпош по земјотресот. Prv den po zemjotresot.jpg|Наредниот ден по земјотресот, граѓаните подигаат привремени живеалишта. Evakuacija na semejstva.jpg|Евакуација на семејства. Evakuiranje na pokucnina.jpg|Еакуација на покуќнина. Evakuacija na decata.jpg|Евакуација на децата по земјотресот, поради што во неколкуте наредни месеци, Скопје останал град без деца. Sovetska armija na rascistuvanje.jpg|Единици на Советската армија помагаат при расчистување на улицата Иво Рибар Лола. US army in Skopje 1963.jpg|Единици на Американската армија во Скопје. 4Mladinski rabotni brigadi, Skopje.jpg|Младинска работна бригада. Oficerski dom po zemjotresot.jpg|Офицерскиот дом по земјотресот од страна на Плоштад Македонија. Oficerski dom, urnatini.jpg|Офицерскиот дом по земјотресот од страна на Вардар. Plostad Sloboda po zemjotresot vo Skopje.jpg|Плоштад Слобода. Starazeleznicka.jpg|Железничката станица непосредно по земјотресот. Rascistuvanje na zeleznicka.jpg|Расчистување на Железничката станица. Old Skopje Train Station.jpg|Изјавата на Тито прикачена на Скопската железничка станица. Pregled na pomosta za Skopje, 1974.tif|Преглед на помошта која пристигнала за Скопје. Pomos za nastradanite od zemjotresot, 1969.tif|Помош за настраданите во земјотресот. </gallery> == По земјотресот == [[Податотека:Tito so delegacija vo Skopje.jpg|мини|350п|Југословенската делегација на чело со [[Јосип Броз-Тито]], на улица „Иво Рибар Лола“.]] Непосредно по земјотресот, претседателот на [[СФРЈ]], [[Јосип Броз-Тито]], изјавил: {{Цитатник|Скопје доживеа невидена катастрофа, но Скопје повторно ќе го изградиме. Тоа ќе стане гордост и симбол на братството и единството, на југословенската и светската солидарност.}} Овие зборови (букви) биле изработени од стиропор и закачени на старата железничка станица како меморијал за солидарноста во изградбата на пост-земјотресно Скопје.<ref name="Напис во ВЕСТ од 2003">{{Наведена мрежна страница |url=http://star.vest.com.mk/default.asp?id=63269&idg=3&idb=896&rubrika=Skopje |title=Напис во ВЕСТ од 2003 |accessdate=2017-07-26 |archive-date=2016-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160812155921/http://star.vest.com.mk/default.asp?id=63269&idg=3&idb=896&rubrika=Skopje |url-status=dead }}</ref> Пораката била отстранета во 2000 година од страна на тогашниот директор на Музејот, со објаснување дека буквите ќе се заменат со нови, а ѕидот ќе се реконструира. Но, до денеска тоа не е направено.<ref name="Напис во ВЕСТ од 2003"/><ref>[http://novatv.mk/se-vrakja-porakata-na-tito-za-zhrtvite-na-zemjotresot/ Вести на novatv.mk]</ref> Наскоро, градот почнал да се гради по урнек по проектите на [[Кензо Танге]] и [[Адолф Циборовски]]. Старата железничка станица денес е [[Музеј на Град Скопје]] и претставува симбол на земјотресот. Часовникот на станицата е засекогаш сопрен на фаталните 5 часот и 17 минути изутрина. Една од првите мерки на градските власти било организираното евакуирање на скопските деца низ Македонија и низ СФР Југославија. За да биде евакуирањето поорганизирано, било формирано Одделение за народна одбрана при Градското собрание, сместено на игралиштето на [[ФК Работнички]], а со евакуација биле опфатени неактивните жители: жени, стари и изнемоштени, инвалиди и сите деца до 15-годишна возраст. Вкупно 105.000 лица биле евакуирани по земјотресот, од кои околу 30.000 биле деца.<ref>Група автори: „До видување Скопје, довидување граду наш мил“, Паблишер, Скопје, 2016, стр. 48</ref> Дел од евакуираните (63.200 лица) заминале кај свои роднини и пријатели во внатрешноста на Македонија, а 41.743 биле распоредени во другите југословенски републики. Така, во деновите по земјотресот, Скопје станал град без деца. Низ градовите во [[Србија]] биле евакуирани околу 44.000 лица, и тоа: во [[Белград]], [[Ниш]], [[Лесковац]], [[Крагуевац]], [[Краљево]], [[Смедерево]], [[Сремска Митровица]], [[Шабац]], [[Кањижа]], [[Боговоѓа]], Пионерскиот град и други помали места. Скопската општа околиска болница била преселена во [[Врање]], а се користеле нервната клиника, венерологијата, гинекологијата и оториноларингологијата во [[Ниш]]. Во [[Косово и Метохија]] биле евакуирани болните во Интерната болница во [[Приштина]].<ref>Група автори: „До видување Скопје, довидување граду наш мил“, Паблишер, Скопје, 2016, стр. 70-71</ref> Во [[Словенија]] биле евакуирани 2.875 деца од Скопје, во места како што се: [[Солкан]] кај [[Нова Горица]], домот Иван Цанкар во [[Љубљана]], [[Изола]], [[Постојна]] и [[Дебели Ртич]] кај [[Копар]]. Низ [[Босна и Херцеговина]] биле сместени околу 11.000 евакуирани лица, во објекти во [[Сараево]], [[Бихаќ]], [[Бања Лука]], [[Илиџа]] и на други места. Црвениот крст на [[Црна Гора]] овозможил сместување на околу 1.171 лице. Голем број од децата биле сместени на Црногорското приморје, како и во [[Титоград]], [[Цетиње]], [[Никшиќ]], [[Бар]], [[Рисан]], [[Иванград]], [[Жабљак]] и други места. Во [[Хрватска]] заминале 3.136 евакуирани деца: [[Риека]], [[Сплит]], [[Осиек]], [[Преко]] кај [[Задар]], [[Водице]] кај [[Шибеник]], женскиот дом кај [[Карловац]], [[Српска Моравица]], [[Црквеница]], [[Загреб]], а на хрватското приморје на гостите им биле откажувани туристичките аранжмани со цел да се примат скопските деца.<ref>Група автори: „До видување Скопје, довидување граду наш мил“, Паблишер, Скопје, 2016, стр. 75</ref> == Скопскиот земјотрес 1963 како тема во уметноста == [[Податотека:Monument-skopjeearthquake.JPG|мини|350п|Споменик посветен на земјотресот.]] * „Под точка разно“ — песна на македонскиот писател [[Славко Јаневски]] од 1966 година.<ref>Славко Јаневски, ''Евангелие по Итар Пејо''. Скопје: Кочо Рацин, 1966, стр. 79.</ref> * „26 јули“ – кус расказ на македонскиот писател Горан Петревски.<ref>Современост број 3/2023, стр. 27-28.</ref> * „А клучевите од фиќото, кај ви се?“ — краток расказ на [[Оливера Ќорвезироска]] од 2021 година.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 328-329.</ref> * „Земјотрес“ — алтернативен музички фестивал кој се одржува од [[2013]] г. == Поврзано == {{Ризница-врска|1963 Skopje earthquake}} * [[Скопје]] * [[Кензо Танге]] * [[Историја на Скопје]] * [[Скопје '63‎]] - документарен филм од 1964 година за земјотресот == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://okno.mk/sites/default/files/50%20godini%20od%20zemjotresot%20vo%20Skopje_0.pdf Никола Гелевски (ур.) „50 години од земјотресот во Скопје“, Скопје, 2014] * [https://www.youtube.com/watch?v=zla5vigefc4 Earthquake Hits Yugoslav City Of Skopje (1963)] на Јутјуб * [https://books.google.mk/books?id=IlIEAAAAMBAJ&lpg=PA1&hl=mk&pg=PA61-IA1#v=twopage&q&f=true ''Shock in Skoplje''] Лајф Магазин 9. 8. 1963. [[Категорија:Историја на Скопје|Земјотрес]] [[Категорија:Земјотреси во Македонија]] [[Категорија:Македонија во 1963 година]] [[Категорија:Земјотреси во 1963 година]] [[Категорија:Историја на Социјалистичка Република Македонија]] fou0tgtony1k7fuwkyzsxrybvmojij5 5602267 5602260 2026-07-30T17:34:08Z Buli 2648 5602267 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Земјотрес/песок | name = 1963 Skopje earthquake | timestamp = 1963-07-26 04:17:17 | isc_event = 872813 | anss_url = iscgem872813 | local_date = {{Start date|1963|07|26}} | local_time = 5:17 | pushpin_map = Balkans | magnitude = 6.1 {{M|w|link=yes}} | depth = <span style="white-space:nowrap">6&nbsp;километри</span><ref name="Trieste">[http://www.univ.trieste.it/~dst/RAF06/People/Denis/Skopje9.pdf Seismic Ground Motion Estimates for the M6.1 earthquake of July 26, 1963, at Skopje, Republic of Macedonia] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080411041530/http://www.univ.trieste.it/~dst/RAF06/People/Denis/Skopje9.pdf |date=April 11, 2008 }} [[Earth science|Department of Earth Sciences]], [[University of Trieste]], [[Trieste]], Italy</ref> | coordinates = {{coord|42.10|N|21.40|E}}<ref name="Trieste" /><ref name="IRIS">{{cite web|url=http://www.iris.edu/seismo/quakes/1963skopje/|title=1963 Skopje Macedonia Earthquake|access-date=August 19, 2015}}</ref> | areas_affected = [[СР Македонија]], [[СФР Југославија]] | casualties = 1,000–1,100 загинати<ref name="Trieste" /><ref name="MRT">[http://www.mrt.com.mk/en//index.php?option=com_content&task=view&id=3316&Itemid=27 Marking the 44th anniversary of the catastrophic 1963 Skopje earthquake] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930210952/http://www.mrt.com.mk/en//index.php?option=com_content&task=view&id=3316&Itemid=27 |date=September 30, 2007 }} [[Macedonian Radio-Television|MRT]], Thursday, July 26, 2007</ref><br /> *3,000–4,000 повредени<ref name="mia3000" /><ref name="makfax4000" /> *200,000 бездомни<ref name="MRT" /> *75–80% од градот уништени<ref name="InYourPocket">{{cite web|url=http://www.inyourpocket.com/macedonia/skopje/feature/56043-the_1963_earthquake.html |title=The 1963 earthquake |access-date=August 19, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080513053716/http://www.inyourpocket.com/macedonia/skopje/feature/56043-the_1963_earthquake.html |archive-date=May 13, 2008 }}</ref><ref name="BBC">{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/july/26/newsid_2721000/2721635.stm|title=BBC ON THIS DAY – 26 – 1963: Thousands killed in Yugoslav earthquake|access-date=August 19, 2015|date=July 26, 1963}}</ref> | aftershocks = | foreshocks = | landslide = | tsunami = | pgv = | pga = | max_intensity = {{MMI|10}}<ref>{{cite web|title=Significant Earthquake: BALKANS NW: MACEDONIA: SKOPJE| url=https://www.ngdc.noaa.gov/hazel/view/hazards/earthquake/event-more-info/4297|publisher=[[National Geophysical Data Center]]| accessdate=January 30, 2021 |date=July 26, 1963}}</ref> | damage = | type = | fault = | duration = | map_caption = USGS ShakeMap | map_alt = | map = 1963 Skopje earthquake.jpg | alt = | image = Osnovnoto Njegos, po zemjotresot.jpg | caption = Damage in [[Skopje]] following the earthquake | citations = }} '''Скопски земјотрес од 1963 година''' — природна катастрофа што го погодила градот [[Скопје]] на [[26 јули]] [[1963]] година во 5 часот и 17 минути. [[Земјотрес]]от е еден од најкатастрофалните природни непогоди во [[Скопје]] и [[Македонија]], со измерени 9 степени по [[Меркалиевата сеизмичка скала|Меркалиевата скала]] (6,1 според [[Рихтерова скала|Рихтеровата сеизмичка скала]]). Траел 20 секунди, со помали потреси до 5 часот и 43 минути.<ref name="Skopje 1963">[[:Податотека:Скопје, Катастрофа што го возбуди целиот свет, 1963 г., Скопје.pdf|„Скопје, Катастрофа што го возбуди целиот свет“, ]][[Јован Пешиќ]]<span>, Народна задруга (Панде Ташковски), 1963 г., Скопје</span></ref> Според службите за идентификација на жртвите на истиот ден, под урнатините животот го загубиле 1.070 [[Граѓанин|граѓани]], од коишто 478 мажи, 430 жени и 162 деца. Овие податоци не се земени како дефинитивни поради веројатноста дел од жртвите да биле веќе погребани од своите роднини пред да ги евидентира Службата. Точната евиденција за повредените била вкупно 2.900 луѓе, од кои што 1.110 биле тешко повредени (преку 300 од нив се уште биле згрижени и до месец и половина во болниците и клиниките), а околу 800 луѓе останале инвалиди. Од потресот биле урнати 15.800 станови, а оштетени 28.000.<ref name="Skopje 1963"/> Првата помош за граѓаните на Скопје дошла од војската и граѓаните на тогашните [[СФРЈ|југословенски републики]], а неколку дена по земјотресот започнала да пристигнува помош и спасувачки екипи од целиот свет. Точно 87 нации од светот испратиле некаква помош во Скопје кои помогнале градот да се изгради повторно, поради што го носи и епитетот „град на солидарноста“. За првпат во периодот на [[Студена војна|Студената војна]] меѓу [[Капитализам|капиталистичкиот]] запад и [[Комунизам|комунистичкиот]] исток, [[САД|американски]] и [[СССР|советски]] воени сили заеднички им помагале на скопјаните. Неколку месеци порано во Скопје настанала [[Поплава во Скопје 1962|поплава од катастрофални размери]], којашто уништила многу материјални добра, иако во самиот град поминала без човечки жртви. Буицата на реката [[Вардар]] ги срушила куќите на неколку стотици скопјани. Овој настан се смета за предвесник што [[хипотеза|хипотетички]] придонел за Скопскиот земјотрес.<ref name="Skopje 1963"/> == Минати земјотреси и други катастрофи == Во својата долга историја, Скопје повеќепати пропаѓал и одново се раѓал. Времето на постанокот на градот, како еден од најстарите и најважните на [[Балкан]]от, не е точно утврдено. Првите траги на Скупи се пронаоѓаат во прастарото илирско доба. Развитокот на најголемиот град на [[Вардар]]от со сигурност може да се следи од времето кога Римјаните ја освојуваат Македонија, па на просторот помеѓу селата [[Злокуќани (населба во Скопје)|Злокуќани]] и [[Бардовци]] го изградиле моќниот град [[Скупи]], метропола на провинцијата [[Дарданија (Европа)|Дарданија]], која што влегла во состав на големата римска провинција [[Мизија]] (супериор). Скупи станал база на Седмиот римски легион, град којшто играл голема улога во пространата [[Римска Империја]], стратешки и трговски центар, клучно средиште на поголемиот дел на западна [[Илирија]].<ref name="Skopje 1963"/> Историјата на Скопје, според разни записи на летописи, е исполнета со пожари, поплави и воени опустошувања. Регионот околу реката [[Вардар]], е зона со висока сеизмичка активност. Во минатото, Скопје двапати бил целосно разрушен од земјотреси: во [[518]] година, кога бил уништен под тогашното име [[Скупи]], и во [[1555]] година. Старите хроничари не го запишале точниот број на човечки жртви во првиот и вториот земјотрес.<ref name="Skopje 1963"/> === Прв Скопски земјотрес во 518 г. === Во [[518]] г., Скупи бил наполно разурнат од земјотрес. Катастрофата што ја опустошила провинцијата Дарданија, со епицентар во Скупи, ја опишува хроничарот [[Марцелин Комес]]. Тој запишал дека во провинцијата Дарданија:<ref name="Skopje 1963"/> {{Quote |text=„од тешкиот земјотрес се срушиле 24 каштели (градски тврдини), од кои што два пропаднале во земја заедно со сите жители, во четири половина од своите жители ги изгубиле животите, во единаесет градски тврдини настрадало третина од населението, а девет тврдини биле упропастени, при што загинало четвртина од населението.“ }} Тој понатаму тврди дека во земјата се појавила пукнатина долга околу 45 км, а широка 12 стапки. Метрополата Скупи била срушена до темел, но жителите не настрадале, затоа што пред катастрофата побегнале од градот зошто имало непријателска наезда од напаѓачи. Според описот на Комес, преживеаните жители на Скупи подигнале нов град во близината на нивните домови и храмови низводно по текот на Вардар - на местото на денешно Скопје.<ref name="Skopje 1963"/> === Период до Вториот Скопски земјотрес === До нов расцут на Скупи дошло во времето на [[Византија|Византискиот цар]] [[Јустинијан I|Јустинијан Први]], којшто според некои записи е роден во селото [[Таор]] коешто е во близина на Скупи. По неговата смрт, [[Словени]]те се населуваат на Балканот, а во [[695]] г. го освоиле и Скупи којшто го преименувале во Скопје. Во овој период, Скопје почнало нагло да се развива и да воспоставува трговски врски со соседните градови.<ref name="Skopje 1963"/> Во [[1081]] г., во Скопје продреле [[Нормани]]те и го опустошиле.<ref name="Skopje 1963"/> [[Срби|Српскиот]] крал [[Стефан Урош II Милутин]], го освоил Скопје заедно со северниот дел на Македонија, а српскиот цар [[Душан Стефан]] во [[1343]] година го претворил Скопје во своја престолнина.<ref name="Skopje 1963"/> При крајот на XIV век, на 19 јануари [[1392]] г., Скопје бил освоен од [[Отоманско Царство|Отоманската Империја]] по што го сменил името во Ускуб. [[Вук Бранковиќ]], кој извесно време владеел со Скопје, бил принуден да им го предаде на [[Турци]]те.<ref name="Skopje 1963"/> Во [[1413]] г., Скопје бил разорен по наредба на султанот [[Муса]], а во [[1438]] г., по наредба на султанот [[Мурат]], обновениот град бил запален по што изгореле многу луѓе, според пишаното во тогашните летописи.<ref name="Skopje 1963"/> === Втор Скопски земјотрес во 1555 г. === Во [[1555]] г. се случил Вториот катастрофален земјотрес, што скоро сосема го срушил Скопје.<ref name="Skopje 1963"/> Во својата понова историја, [[Австријци|Австрискиот]] генерал [[Пиколомини]], на 26 октомври [[1687]] г., ја одбележал својата краткотрајна победа над Отоманците со страшен пожар, којшто уништил голем дел од Скопје, за потоа во градот да завладее и чума од која на [[9 ноември]] истата година, умрел и самиот Пиколомини.<ref name="Skopje 1963"/> == Статистички податоци за Скопје непосредно пред земјотресот == [[Податотека:Skopje Railway Station Pre 1963.jpg|мини|350п|Старата скопска железничка станица, пред 1963 г.]] [[Податотека:Oficerski dom, stara fotografija.jpg|мини|350п|[[Офицерски дом (Скопје)|Офицерскиот дом.]]]] [[Податотека:Crkva Sv. Konstantin i Elena.jpg|мини|350п|[[Црква „Св. Константин и Елена“ - Скопје|Црквата Св. Константин и Елена]] (слика од 1951 г.).]] [[Податотека:Kursumli An pred zemjotresot.jpg|мини|350п|[[Куршумли ан]] пред земјотресот.]] [[Податотека:Mestoto kade denes e GTC.jpg|мини|350п|Местото на денешен [[ГТЦ]].]] До ослободувањето на Скопје во [[1944]] г., градот бил економски поизграден и поразвиен од другите [[Градови во Македонија|македонски градови]], но и покрај тоа, бил град без индустрија, без вистински градски живот, во којшто преовладувале занаетчиско-чаршиските и административно-чиновничките елементи.<ref name="Skopje 1963"/> Урбанистичкиот план во тој миг бил слободен за изведба и едноставен бидејќи многу мал број на згради, кои веќе постоеле, можеле да се вклопат во новата замисла. Така, урбанистите имале одврзани раце да го планираат градот. Изградбата се одвивала брзо, па Скопје доживеал и брзо развивање во многу области на животот од било кој друг голем град во поранешна [[Југославија]].<ref name="Skopje 1963"/> === Население и инфраструктура === Скопје бил административен центар и основен носител на стопанската моќ на [[СР Македонија]], во кој што биле сконцентрирани основните институции, од кои што потекнувале и се остварувале врховните функции на општествената и државна заедница.<ref name="Skopje 1963"/> Околу 1/7 од целокупното население на СР Македонија живеело во Скопје според статистичките информации од [[30 јуни]] [[1963]] г., или 198.153 жители. Привремено присутните жители се движеле од 12.000 до 20.000 што значи дека по бројот на жители до утрото пред земјотресот, Скопје се сметал за трет град по големина, развиеност и вложување во поранешна Југославија.<ref name="Skopje 1963"/> Според истата статистика, во градот имало 39.516 станови со вкупно {{м2|1.792.055}} станбена површина, вклучувајќи ги и 3.912 станови во изградба, со {{м2|208.026}} станбена површина. Од 1945 до 1961 г., се изградени околу {{дропка|2|5}} или 41&nbsp;% од станбениот фонд. Од [[1961]] до [[1963]] г., се изградиле околу 9.000 станови, со што од вкупниот станбен фонд 45&nbsp;% припаѓале во општествено својство и 55&nbsp;% на поединечни сопственици. Просечно, на секој жител на Скопје му припаѓале околу {{м2|8}} станбена површина, а секое семејство броела околу 4,1 член, што значи дека градот броел околу 48.330 домаќинства. Од вкупниот број на домаќинства, во засебни станови живееле 76,5&nbsp;% од жителите, додека 23,5&nbsp;% живееле во деливи станови.<ref name="Skopje 1963"/> === Економија и стопанство === Скопје претставувал околу {{дроп|2|5}} од стопанската моќ, т.е., 35&nbsp;% од индустриските капацитети, 77&nbsp;% од градежните капацитети, 84&nbsp;% од сообраќајните капацитети, и 50&nbsp;% од трговските, занаетчиските и угостителските капацитети на [[СР Македонија]]. Најголем дел од крупните претпријатија во државата, или 40&nbsp;%, се наоѓале во Скопје.<ref name="Skopje 1963"/> Ваквата концентрација на економски потенцијал била проследена и со кадровата моќ. Од околу 11.000 стручњаци со високо и вишо стручно образование во Македонија, во 1963 г., во скопје работеле околу 6.000 од нив, или околу 55&nbsp;%. Од вкупниот број на квалификувани работници, 38&nbsp;% работеле во Скопје.<ref name="Skopje 1963"/> Во градот се наоѓале околу 42,5&nbsp;% од вкупната вредност на активните основни средства во државата. Во [[1962]] г., стопанството во Скопје остварило приход од 238.000.000.000 [[југословенски динар|динари]], или 54,3&nbsp;% од вкупниот приход во СР Македонија. Изградбата на индустрискиот комплекс „[[Рудници и железарница „Скопје“|Железарница]]“, хемиските комбинати „[[Билјана]]“ и „[[Ацителенка]]“, заедно со темелната реконструкција на разни постојни индустриски погони во тек, до [[1967]] г. ќе го направела градот значаен индустриски центар и во границите на поранешна [[Југославија]]. Со изградбата на „Билјана“ и „Ацителенка“ до [[1964]] г., било проектирано дека ќе го зголемат годишниот бруто домашен производ на Скопје за над 20.000.000.000 динари.<ref name="Skopje 1963"/> === Култура и образование === Скопје се сметал за најголем културно-просветен центар, и најголем спортски центар во [[СР Македонија]], како и еден од најголемите градови во поранешна [[Југославија]] во којшто, во тој момент, биле сконцентрирани најзначајните културни институции:<ref name="Skopje 1963"/> * Три професионални театри од коишто еден од нив, покрај драмски ансамбл, изведувал опера и балет; * Радиостаница со 18-часовна дневна програма; * Редакции на еден дневен весник и повеќе неделници и списанија; * Историски музеј; * Археолошки музеј; * Природонаучен музеј; * Етнолошки музеј; * Градски музеј; * Народна-универзитетска библиотека со околу 500.000 книги и 52 помали библиотеки со 130.000 книги; * Уметничка галерија; * Филхармонија; * Две филмски производни претпријатија и еднo дистрибутивно претпријатие; * Петнаесет кина со 8.200 седишта; * Народен универзитет и Работнички универзитет; * други разни институти, и културни и научни установи. Градот стекнал и епитет како „град на ученици“, зошто во просек секој негов трет жител, сметајќи ги и студентите, посетувал некое редовно училиште.<ref name="Skopje 1963"/> Пред земјотресот, во Скопје постоеле 32 основни училишта со преку 1.000 оделенија со вкупно 36.585 ученици. Градот имал и 22 училишта од втор степен, или 4 гимназии, 10 средни стручни училишта, 4 средни уметнички училишта, и 4 за наставен кадар со вкупно 13.772 ученици. Наставата во скопските основни и средни училишта ја изведувале преку 2.000 просветни работници. На територијата на СР Македонија, во учебната 1962/63 г. работеле 80 средни училишта.<ref name="Skopje 1963"/> Скопје го заземал третото место во Југославија (по [[Белград]] и [[Загреб]]) и по развиеноста на високото и вишо образование. Иако бил еден од најмладите југословенски универзитети, Скопскиот универзитет годишно произведувал околу 1.000-1.200 дипломирани стручњаци во стопанството, културата, науката и општествените служби. Во учебната 1962/63 г., во седумте факултети и четирите виши училишта во градот, студирале вкупно 13.000 редовни и вонредни студенти, додека наставата во Универзитетот ја изведувале околу 650 постојани и хонорарни професори и асистенти.<ref name="Skopje 1963"/> Скопскиот универзитет, во тоа време, за 15 години постоење успеал да го консолидира наставниот и асистентски кадар, во основа решавајќи еден од своите најтешки проблеми. Била создадена и цврста материјална основа за работа на факултетите и институциите на Универзитетот. Биле додадени два отсеци на Техничкиот факултет, и доделени простории за Земјоделско-шумарскиот и Хемискиот институт.<ref name="Skopje 1963"/> Капацитетите на двата студентски домови не биле доволни, со околу 2.000 студенти кои престојувале во нив, и притоа не било предвидено познато проширување на просторот за сместување.<ref name="Skopje 1963"/> Убедлив доказ за напредокот на научната дејност на Скопскиот универзитет биле бројот на научните монографии, одбранети докторски дисертации и печатени прилози во факултетските зборници и списанија, како и многубројните научни врски и соработка со универзитети и научни институции во поранешна Југославија и останати земји.<ref name="Skopje 1963"/> === Здравствени, социјални и комунални капацитети === Во Клиничката, Воената, Градската и другите болници во Скопје биле достапни околу 1.500 болнички легла, што сочинувало околу 2/5 од вкупните капацитети на државата. Поради развиеноста на амбулантно-поликлиничката мрежа, службата за превентивна заштита и бројноста на другите здравствени установи, 64&nbsp;% од вкупниот број на лекарите во Македонија и 53&nbsp;% од останатиот медицински кадар работел во Скопје.<ref name="Skopje 1963"/> Бројноста на жителите и неговата структура наметнувало постоење на разни институции од областа на социјалната заштита. Во градот работеле 41 установа за деца и младинци, 7 советувалишта за жени и разни слични установи.<ref name="Skopje 1963"/> Градот непосредно добил и потполно нова водоводна и канализациска мрежа во поголемиот дел од градот, а напоредно се работело и на изградба и обнова на улици, подземна електрична и телефонска кабелска мрежа, организирање на градскиот автобуски сообраќај и комуналната хигиена. Како брзорастечки град, комуналните служби тешко ги обавувале сите потреби на граѓаните, но сепак основните потреби биле задоволени.<ref name="Skopje 1963"/> == Проценки и претпоставки за настанување на земјотресот == Незаузданата и недофатна сила на природата по скоро едногласни претпоставки на југословенските и странските [[Сеизмологија|сеизмолози]] потекнала од длабочините на земјата токму под самиот град, или во негова непосредна близина. [[Хипоцентар]]от на земјотресот, според експертот за сеизмологија [[Сергеј Васиљевич Медведев]] којшто во средината на септември 1963 г. престојувал во разурнатото Скопје, се наоѓал некаде под градот на длабочина од 5-10 км. Според други стручњаци, хипоцентарот бил на само 3 км длабоко во кората. Според ова, [[епицентар]]от на земјотресот (точка ан Земјината површина најблиска до хипоцентарот) се наоѓал најверојатно во самиот град. Со овие укази се сложил и професорот [[Киошо Муто]] од [[Универзитет во Токио|Универзитетот во Токио]], експерт за асеизмичко градежништво, којшто исто така престојувал во септември 1963 г. во Скопје.<ref name="Skopje 1963"/> Во градот постоеле микро-зони со различен степен на разрушеност. Во тогашната периферија на градот, рушевини постоеле во населбите [[Карпош (населба во Скопје)|Карпош]], [[Чаир]], [[Водно (населба)|подножјето на Водно]], [[Топанско Поле|Топаана]] и останатите делови на старо Скопје. Сепак, најпогодениот дел, со најмногу жртви, бил во самиот [[Центар (населба во Скопје)|центар на градот]], во замислен правоаголник кој се граничи со ''бул. Кочо Рацин'', ''бул. Јордан Мијалков (Железничка)'', ''ул. Костурски херои (29 Ноември)'' и десниот брег на реката [[Вардар]]. Постои согласност дека епицентарот на земјотресот најпрецизно бил некаде во оваа зона со најголемо разрушување.<ref name="Skopje 1963"/> Потресот бил почувствуван во околните градови [[Куманово]], [[Тетово]], [[Велес]], [[Штип]], како и во сите населени места околу [[Скопска Котлина|Скопската котлина]], на простор од околу {{км2|50.000}}, низ долината на реката [[Вардар]]. Потресот бил многу јак до сите околни градови и села оддалечени до 100 километри, каде што, на пример, во Куманово се разурнале многу оџаци и притоа татнежот и потресот ги разбудил сите граѓани рано утрото.<ref name="Skopje 1963"/> Меѓу мислењата на домашните научници и стручњаци за причината за земјотресот, интересна хипотеза е објавена во весникот „[[Нова Македонија]]“ на доцентот Душко Манаковиќ од [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет во Скопје]]. Според него, територијално, во поголемиот дел Македонија се протега во [[Родопи|Родопскиот масив]], којшто во делечното минато бил разделен на Родопски масив североисточно од реката Вардар и на [[Пелагониски Регион|Пелагониски масив]]. Помеѓу овие два дела на Родопскиот масив се протега Вардарската долина, таканаречена [[Вардарска зона]], која е во облик на огромен ров широк 70 км. Поради поместување на раздвоените делови на планинскиот масив, Вардарската зона има карактеристичен изглед - одделни делови на зоната се спуштени, а другите издигнати. Движејќи се од север кон југ, прво доаѓа [[Полошка Котлина|Полошката котлина]], потоа се издига планината [[Жеден]], по неа е Скопската котлина, па планината [[Венец (Трстеник)|Венец]], зад која доаѓа [[Велешка Котлина|Велешката котлина]], по што се издигаат други планини после кои доаѓа [[Тиквешка Котлина|Тиквешката котлина]]; оваа конфигурација на издигнувања и спустови се повторува до сливот на реката Вардар во [[Егејско Море|Егејското море]]. Бреговите на овој огромен ров на Вардарската зона се многу нестабилни, често се движат и повремено предизвикуваат земјотреси од различна јачина и вид. Сеизмичките движења во Вардарската зона можат да бидат вертикални или хоризонтални, или во двата правца истовремено, како што било во случајот со Скопскиот земјотрес.<ref name="Skopje 1963"/> Југословенскиот научник д-р Коста Петковиќ, врз основа на податоците за поранешните земјотреси на скопското подрачје, заклучил дека сеизмичката област на скопскиот базен се наоѓа меѓу планинските масиви и порано била многу активна, а и интензитетот на таа активност се одржува и понатаму. Изразено активна се покажала раселинската линија што го одвојува северниот дел на подножјето на планината [[Водно]] од скопскиот базен. Паралелно по должината на оваа линија, се наоѓаат линиите што го одвојуваат скопскиот базен од планината [[Скопска Црна Гора]], по што своевремено потонало и тлото формирајќи ја скопската котлина. Во минатите геолошки периоди во скопската котлина навлегувал залив на Егејското море. Кога се повлекло морето, останало езеро. Кога исчезнало и езерото, останале [[седимент]]ни слоеви кои што не биле во состојба се спротивстават на бочните притисоци и движењата на гореспоменатите раселински линии. Така, овие слоеви пукаат, се поместуваат, по што предизвикуваат земјотреси.<ref name="Skopje 1963"/> Тлото во Вардарската долина постепено и незабележливо тоне поради притисокот што го што го вршат обата раздвоени планински делови на масивот, со што наталожените слоеви во вардарскиот ров постојано се во напната состојба. Напнатоста се зголемува повремено до таму што предизвикува слоевите да се виткаат надолу во вид на лак, или нагоре во вид на свод. Во моментот кога напрегнатоста ќе ја премине границата на еластичност на материјалите од кои што е составен свитканиот слој, местото каде што напрегнатоста е најголема се прекршува, при што едно парче од скршениот лачен слој се спушта, а друго се подигнува. Бидејќи во такви случаи доаѓа до нагло движење на огромни маси, овие раседнувања на површината на земјата се манифестираат како силни земјотреси, пратени од татнеж, и се катастрофално разорни ако во нивниот епицентар се наоѓаат населби, а особено градови.<ref name="Skopje 1963"/> Исто како Скопскиот земјотрес, можно е овие неизбежни движења на земјишните слоеви во Вардарската зона да го предизвикале и [[Валандовски земјотрес (1931)|Валандовскиот земјотрес]] од 1931 г.<ref name="Skopje 1963"/> === Општ список на разурнати градби === Градби од јавен карактер што биле целосно срушени или наполно растресени особено во замислениот правоаголник во и околу [[Центар (населба во Скопје)|Општина Центар]]:<ref name="Skopje 1963"/> *[[Музеј на Град Скопје|Старата железничка станица]]; *[[Офицерскиот Дом]]; *[[МНТ|Народниот театар]]; *Домот на [[ЈНА|Југословенската народна армија]]; *Сообраќајната пошта бр. 2; *Главната поштенска зграда, во истата се наоѓала и телефонска централа; *Домот на културата „Кочо Рацин“; *Зградата на општина „Идадија“ *Зградата на Скопскиот универзитет, во кој се наоѓале Филозофскиот, Правниот и Економскиот факултет; *Зградата на Републичките секретаријати; *Хотелот „[[Хотел Македонија|Македонија]]“ (хотелот бил полн со гости, меѓу кои многу странци - Бугари, Белгијци, Французи, Американци итн. Многу мал дел од жртвите биле извлечени живи); *Хотелот „[[Хотел Скопје|Скопје]]“; *Зградата на Надворешно-трговските претпријатија; *Деловната и станбена зграда на [[Југобанка]] и [[Народна банка на Македонија|Народна банка]]; *Студиото на [[Македонска радио-телевизија#Радио-телевизија Скопје|Радио-телевизија Скопје]]; *Две деловни и станбени петкатници спроти Железничката станица; *Блок станбени четирикатници на плоштадот „Слобода“; *„Инженерската зграда“; *Зграда што се наоѓала на аголот на ''ул. Осма ударна бригада бр. 16'' и ''ул. Наум Наумовски бр. 7''; *Станбени згради на ''ул. Васил Главинов бр. 22'' и ''36'', ''бул. ЈНА бр. 32'' и ''36'', ''ул. Ѓуро Ѓаковиќ бр. 19'', ''ул. Карл Маркс бр. 41'', ''ул. 29 Ноември бр. 16'', и др. *Зграда бр. 13 во населба Карпош; *Зграда на ''ул. Водњанска бр. 40'' спроти Клиничкиот центар во Скопје; *Хотел за самци на градежното претпријатие „Бетон“, во индустрискиот дел на градот од левата страна на реката Вардар (загинале 11 работници, повеќето биле излезени на терен); == Галерија == <gallery mode="packed" style="text-align: center;" heights="250" perrow="3" caption=""> Prvite casovi po zemjotresot.jpg|Во утринските часови веднаш по земјотресот. Baranje preziveani.jpg|Потрага по преживеани. Pomos na nastradani.jpg|Давање прва помош на настрадани пред хотел Македонија. Karpos po zemjotresot.jpg|Улица во Карпош по земјотресот. Prv den po zemjotresot.jpg|Наредниот ден по земјотресот, граѓаните подигаат привремени живеалишта. Evakuacija na semejstva.jpg|Евакуација на семејства. Evakuiranje na pokucnina.jpg|Еакуација на покуќнина. Evakuacija na decata.jpg|Евакуација на децата по земјотресот, поради што во неколкуте наредни месеци, Скопје останал град без деца. Sovetska armija na rascistuvanje.jpg|Единици на Советската армија помагаат при расчистување на улицата Иво Рибар Лола. US army in Skopje 1963.jpg|Единици на Американската армија во Скопје. 4Mladinski rabotni brigadi, Skopje.jpg|Младинска работна бригада. Oficerski dom po zemjotresot.jpg|Офицерскиот дом по земјотресот од страна на Плоштад Македонија. Oficerski dom, urnatini.jpg|Офицерскиот дом по земјотресот од страна на Вардар. Plostad Sloboda po zemjotresot vo Skopje.jpg|Плоштад Слобода. Starazeleznicka.jpg|Железничката станица непосредно по земјотресот. Rascistuvanje na zeleznicka.jpg|Расчистување на Железничката станица. Old Skopje Train Station.jpg|Изјавата на Тито прикачена на Скопската железничка станица. Pregled na pomosta za Skopje, 1974.tif|Преглед на помошта која пристигнала за Скопје. Pomos za nastradanite od zemjotresot, 1969.tif|Помош за настраданите во земјотресот. </gallery> == По земјотресот == [[Податотека:Tito so delegacija vo Skopje.jpg|мини|350п|Југословенската делегација на чело со [[Јосип Броз-Тито]], на улица „Иво Рибар Лола“.]] Непосредно по земјотресот, претседателот на [[СФРЈ]], [[Јосип Броз-Тито]], изјавил: {{Цитатник|Скопје доживеа невидена катастрофа, но Скопје повторно ќе го изградиме. Тоа ќе стане гордост и симбол на братството и единството, на југословенската и светската солидарност.}} Овие зборови (букви) биле изработени од стиропор и закачени на старата железничка станица како меморијал за солидарноста во изградбата на пост-земјотресно Скопје.<ref name="Напис во ВЕСТ од 2003">{{Наведена мрежна страница |url=http://star.vest.com.mk/default.asp?id=63269&idg=3&idb=896&rubrika=Skopje |title=Напис во ВЕСТ од 2003 |accessdate=2017-07-26 |archive-date=2016-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160812155921/http://star.vest.com.mk/default.asp?id=63269&idg=3&idb=896&rubrika=Skopje |url-status=dead }}</ref> Пораката била отстранета во 2000 година од страна на тогашниот директор на Музејот, со објаснување дека буквите ќе се заменат со нови, а ѕидот ќе се реконструира. Но, до денеска тоа не е направено.<ref name="Напис во ВЕСТ од 2003"/><ref>[http://novatv.mk/se-vrakja-porakata-na-tito-za-zhrtvite-na-zemjotresot/ Вести на novatv.mk]</ref> Наскоро, градот почнал да се гради по урнек по проектите на [[Кензо Танге]] и [[Адолф Циборовски]]. Старата железничка станица денес е [[Музеј на Град Скопје]] и претставува симбол на земјотресот. Часовникот на станицата е засекогаш сопрен на фаталните 5 часот и 17 минути изутрина. Една од првите мерки на градските власти било организираното евакуирање на скопските деца низ Македонија и низ СФР Југославија. За да биде евакуирањето поорганизирано, било формирано Одделение за народна одбрана при Градското собрание, сместено на игралиштето на [[ФК Работнички]], а со евакуација биле опфатени неактивните жители: жени, стари и изнемоштени, инвалиди и сите деца до 15-годишна возраст. Вкупно 105.000 лица биле евакуирани по земјотресот, од кои околу 30.000 биле деца.<ref>Група автори: „До видување Скопје, довидување граду наш мил“, Паблишер, Скопје, 2016, стр. 48</ref> Дел од евакуираните (63.200 лица) заминале кај свои роднини и пријатели во внатрешноста на Македонија, а 41.743 биле распоредени во другите југословенски републики. Така, во деновите по земјотресот, Скопје станал град без деца. Низ градовите во [[Србија]] биле евакуирани околу 44.000 лица, и тоа: во [[Белград]], [[Ниш]], [[Лесковац]], [[Крагуевац]], [[Краљево]], [[Смедерево]], [[Сремска Митровица]], [[Шабац]], [[Кањижа]], [[Боговоѓа]], Пионерскиот град и други помали места. Скопската општа околиска болница била преселена во [[Врање]], а се користеле нервната клиника, венерологијата, гинекологијата и оториноларингологијата во [[Ниш]]. Во [[Косово и Метохија]] биле евакуирани болните во Интерната болница во [[Приштина]].<ref>Група автори: „До видување Скопје, довидување граду наш мил“, Паблишер, Скопје, 2016, стр. 70-71</ref> Во [[Словенија]] биле евакуирани 2.875 деца од Скопје, во места како што се: [[Солкан]] кај [[Нова Горица]], домот Иван Цанкар во [[Љубљана]], [[Изола]], [[Постојна]] и [[Дебели Ртич]] кај [[Копар]]. Низ [[Босна и Херцеговина]] биле сместени околу 11.000 евакуирани лица, во објекти во [[Сараево]], [[Бихаќ]], [[Бања Лука]], [[Илиџа]] и на други места. Црвениот крст на [[Црна Гора]] овозможил сместување на околу 1.171 лице. Голем број од децата биле сместени на Црногорското приморје, како и во [[Титоград]], [[Цетиње]], [[Никшиќ]], [[Бар]], [[Рисан]], [[Иванград]], [[Жабљак]] и други места. Во [[Хрватска]] заминале 3.136 евакуирани деца: [[Риека]], [[Сплит]], [[Осиек]], [[Преко]] кај [[Задар]], [[Водице]] кај [[Шибеник]], женскиот дом кај [[Карловац]], [[Српска Моравица]], [[Црквеница]], [[Загреб]], а на хрватското приморје на гостите им биле откажувани туристичките аранжмани со цел да се примат скопските деца.<ref>Група автори: „До видување Скопје, довидување граду наш мил“, Паблишер, Скопје, 2016, стр. 75</ref> == Скопскиот земјотрес 1963 како тема во уметноста == [[Податотека:Monument-skopjeearthquake.JPG|мини|350п|Споменик посветен на земјотресот.]] * „Под точка разно“ — песна на македонскиот писател [[Славко Јаневски]] од 1966 година.<ref>Славко Јаневски, ''Евангелие по Итар Пејо''. Скопје: Кочо Рацин, 1966, стр. 79.</ref> * „26 јули“ – кус расказ на македонскиот писател Горан Петревски.<ref>Современост број 3/2023, стр. 27-28.</ref> * „А клучевите од фиќото, кај ви се?“ — краток расказ на [[Оливера Ќорвезироска]] од 2021 година.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 328-329.</ref> * „Земјотрес“ — алтернативен музички фестивал кој се одржува од [[2013]] г. == Поврзано == {{Ризница-врска|1963 Skopje earthquake}} * [[Скопје]] * [[Кензо Танге]] * [[Историја на Скопје]] * [[Скопје '63‎]] - документарен филм од 1964 година за земјотресот == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://okno.mk/sites/default/files/50%20godini%20od%20zemjotresot%20vo%20Skopje_0.pdf Никола Гелевски (ур.) „50 години од земјотресот во Скопје“, Скопје, 2014] * [https://www.youtube.com/watch?v=zla5vigefc4 Earthquake Hits Yugoslav City Of Skopje (1963)] на Јутјуб * [https://books.google.mk/books?id=IlIEAAAAMBAJ&lpg=PA1&hl=mk&pg=PA61-IA1#v=twopage&q&f=true ''Shock in Skoplje''] Лајф Магазин 9. 8. 1963. [[Категорија:Историја на Скопје|Земјотрес]] [[Категорија:Земјотреси во Македонија]] [[Категорија:Македонија во 1963 година]] [[Категорија:Земјотреси во 1963 година]] [[Категорија:Историја на Социјалистичка Република Македонија]] kevlvcrbrxhx0qdwfhnfpd24d43h8tj 5602276 5602267 2026-07-30T17:45:53Z Buli 2648 5602276 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Земјотрес/песок | name = Скопски земјотрес (1963) | timestamp = 1963-07-26 04:17:17 | isc_event = 872813 | anss_url = iscgem872813 | local_date = {{Start date|1963|07|26}} | local_time = 5:17 | pushpin_map = Balkans | magnitude = 6.1 {{M|w|link=yes}} | depth = <span style="white-space:nowrap">6&nbsp;километри</span><ref name="Trieste">[http://www.univ.trieste.it/~dst/RAF06/People/Denis/Skopje9.pdf Seismic Ground Motion Estimates for the M6.1 earthquake of July 26, 1963, at Skopje, Republic of Macedonia] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080411041530/http://www.univ.trieste.it/~dst/RAF06/People/Denis/Skopje9.pdf |date=April 11, 2008 }} [[Earth science|Department of Earth Sciences]], [[University of Trieste]], [[Trieste]], Italy</ref> | coordinates = {{coord|42.10|N|21.40|E}}<ref name="Trieste" /><ref name="IRIS">{{cite web|url=http://www.iris.edu/seismo/quakes/1963skopje/|title=1963 Skopje Macedonia Earthquake|access-date=August 19, 2015}}</ref> | areas_affected = [[СР Македонија]], [[СФР Југославија]] | casualties = 1,000–1,100 загинати<ref name="Trieste" /><ref name="MRT">[http://www.mrt.com.mk/en//index.php?option=com_content&task=view&id=3316&Itemid=27 Marking the 44th anniversary of the catastrophic 1963 Skopje earthquake] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930210952/http://www.mrt.com.mk/en//index.php?option=com_content&task=view&id=3316&Itemid=27 |date=September 30, 2007 }} [[Macedonian Radio-Television|MRT]], Thursday, July 26, 2007</ref><br /> *3,000–4,000 повредени<ref name="mia3000" /><ref name="makfax4000" /> *200,000 бездомни<ref name="MRT" /> *75–80% од градот уништени<ref name="InYourPocket">{{cite web|url=http://www.inyourpocket.com/macedonia/skopje/feature/56043-the_1963_earthquake.html |title=The 1963 earthquake |access-date=August 19, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080513053716/http://www.inyourpocket.com/macedonia/skopje/feature/56043-the_1963_earthquake.html |archive-date=May 13, 2008 }}</ref><ref name="BBC">{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/july/26/newsid_2721000/2721635.stm|title=BBC ON THIS DAY – 26 – 1963: Thousands killed in Yugoslav earthquake|access-date=August 19, 2015|date=July 26, 1963}}</ref> | aftershocks = | foreshocks = | landslide = | tsunami = | pgv = | pga = | max_intensity = {{MMI|10}}<ref>{{cite web|title=Significant Earthquake: BALKANS NW: MACEDONIA: SKOPJE| url=https://www.ngdc.noaa.gov/hazel/view/hazards/earthquake/event-more-info/4297|publisher=[[National Geophysical Data Center]]| accessdate=January 30, 2021 |date=July 26, 1963}}</ref> | damage = | type = | fault = | duration = | map_caption = USGS ShakeMap | map_alt = | map = 1963 Skopje earthquake.jpg | alt = | image = Skopje-earthquake-railway-station-1963.jpg | caption = Пред [[Музеј на Град Скопје|старата скопска железничка станица]], на 26 јули 1963 г. | citations = }} '''Скопски земјотрес од 1963 година''' — природна катастрофа што го погодила градот [[Скопје]] на [[26 јули]] [[1963]] година во 5 часот и 17 минути. [[Земјотрес]]от е еден од најкатастрофалните природни непогоди во [[Скопје]] и [[Македонија]], со измерени 9 степени по [[Меркалиевата сеизмичка скала|Меркалиевата скала]] (6,1 според [[Рихтерова скала|Рихтеровата сеизмичка скала]]). Траел 20 секунди, со помали потреси до 5 часот и 43 минути.<ref name="Skopje 1963">[[:Податотека:Скопје, Катастрофа што го возбуди целиот свет, 1963 г., Скопје.pdf|„Скопје, Катастрофа што го возбуди целиот свет“, ]][[Јован Пешиќ]]<span>, Народна задруга (Панде Ташковски), 1963 г., Скопје</span></ref> Според службите за идентификација на жртвите на истиот ден, под урнатините животот го загубиле 1.070 [[Граѓанин|граѓани]], од коишто 478 мажи, 430 жени и 162 деца. Овие податоци не се земени како дефинитивни поради веројатноста дел од жртвите да биле веќе погребани од своите роднини пред да ги евидентира Службата. Точната евиденција за повредените била вкупно 2.900 луѓе, од кои што 1.110 биле тешко повредени (преку 300 од нив се уште биле згрижени и до месец и половина во болниците и клиниките), а околу 800 луѓе останале инвалиди. Од потресот биле урнати 15.800 станови, а оштетени 28.000.<ref name="Skopje 1963"/> Првата помош за граѓаните на Скопје дошла од војската и граѓаните на тогашните [[СФРЈ|југословенски републики]], а неколку дена по земјотресот започнала да пристигнува помош и спасувачки екипи од целиот свет. Точно 87 нации од светот испратиле некаква помош во Скопје кои помогнале градот да се изгради повторно, поради што го носи и епитетот „град на солидарноста“. За првпат во периодот на [[Студена војна|Студената војна]] меѓу [[Капитализам|капиталистичкиот]] запад и [[Комунизам|комунистичкиот]] исток, [[САД|американски]] и [[СССР|советски]] воени сили заеднички им помагале на скопјаните. Неколку месеци порано во Скопје настанала [[Поплава во Скопје 1962|поплава од катастрофални размери]], којашто уништила многу материјални добра, иако во самиот град поминала без човечки жртви. Буицата на реката [[Вардар]] ги срушила куќите на неколку стотици скопјани. Овој настан се смета за предвесник што [[хипотеза|хипотетички]] придонел за Скопскиот земјотрес.<ref name="Skopje 1963"/> == Минати земјотреси и други катастрофи == Во својата долга историја, Скопје повеќепати пропаѓал и одново се раѓал. Времето на постанокот на градот, како еден од најстарите и најважните на [[Балкан]]от, не е точно утврдено. Првите траги на Скупи се пронаоѓаат во прастарото илирско доба. Развитокот на најголемиот град на [[Вардар]]от со сигурност може да се следи од времето кога Римјаните ја освојуваат Македонија, па на просторот помеѓу селата [[Злокуќани (населба во Скопје)|Злокуќани]] и [[Бардовци]] го изградиле моќниот град [[Скупи]], метропола на провинцијата [[Дарданија (Европа)|Дарданија]], која што влегла во состав на големата римска провинција [[Мизија]] (супериор). Скупи станал база на Седмиот римски легион, град којшто играл голема улога во пространата [[Римска Империја]], стратешки и трговски центар, клучно средиште на поголемиот дел на западна [[Илирија]].<ref name="Skopje 1963"/> Историјата на Скопје, според разни записи на летописи, е исполнета со пожари, поплави и воени опустошувања. Регионот околу реката [[Вардар]], е зона со висока сеизмичка активност. Во минатото, Скопје двапати бил целосно разрушен од земјотреси: во [[518]] година, кога бил уништен под тогашното име [[Скупи]], и во [[1555]] година. Старите хроничари не го запишале точниот број на човечки жртви во првиот и вториот земјотрес.<ref name="Skopje 1963"/> === Прв Скопски земјотрес во 518 г. === Во [[518]] г., Скупи бил наполно разурнат од земјотрес. Катастрофата што ја опустошила провинцијата Дарданија, со епицентар во Скупи, ја опишува хроничарот [[Марцелин Комес]]. Тој запишал дека во провинцијата Дарданија:<ref name="Skopje 1963"/> {{Quote |text=„од тешкиот земјотрес се срушиле 24 каштели (градски тврдини), од кои што два пропаднале во земја заедно со сите жители, во четири половина од своите жители ги изгубиле животите, во единаесет градски тврдини настрадало третина од населението, а девет тврдини биле упропастени, при што загинало четвртина од населението.“ }} Тој понатаму тврди дека во земјата се појавила пукнатина долга околу 45 км, а широка 12 стапки. Метрополата Скупи била срушена до темел, но жителите не настрадале, затоа што пред катастрофата побегнале од градот зошто имало непријателска наезда од напаѓачи. Според описот на Комес, преживеаните жители на Скупи подигнале нов град во близината на нивните домови и храмови низводно по текот на Вардар - на местото на денешно Скопје.<ref name="Skopje 1963"/> === Период до Вториот Скопски земјотрес === До нов расцут на Скупи дошло во времето на [[Византија|Византискиот цар]] [[Јустинијан I|Јустинијан Први]], којшто според некои записи е роден во селото [[Таор]] коешто е во близина на Скупи. По неговата смрт, [[Словени]]те се населуваат на Балканот, а во [[695]] г. го освоиле и Скупи којшто го преименувале во Скопје. Во овој период, Скопје почнало нагло да се развива и да воспоставува трговски врски со соседните градови.<ref name="Skopje 1963"/> Во [[1081]] г., во Скопје продреле [[Нормани]]те и го опустошиле.<ref name="Skopje 1963"/> [[Срби|Српскиот]] крал [[Стефан Урош II Милутин]], го освоил Скопје заедно со северниот дел на Македонија, а српскиот цар [[Душан Стефан]] во [[1343]] година го претворил Скопје во своја престолнина.<ref name="Skopje 1963"/> При крајот на XIV век, на 19 јануари [[1392]] г., Скопје бил освоен од [[Отоманско Царство|Отоманската Империја]] по што го сменил името во Ускуб. [[Вук Бранковиќ]], кој извесно време владеел со Скопје, бил принуден да им го предаде на [[Турци]]те.<ref name="Skopje 1963"/> Во [[1413]] г., Скопје бил разорен по наредба на султанот [[Муса]], а во [[1438]] г., по наредба на султанот [[Мурат]], обновениот град бил запален по што изгореле многу луѓе, според пишаното во тогашните летописи.<ref name="Skopje 1963"/> === Втор Скопски земјотрес во 1555 г. === Во [[1555]] г. се случил Вториот катастрофален земјотрес, што скоро сосема го срушил Скопје.<ref name="Skopje 1963"/> Во својата понова историја, [[Австријци|Австрискиот]] генерал [[Пиколомини]], на 26 октомври [[1687]] г., ја одбележал својата краткотрајна победа над Отоманците со страшен пожар, којшто уништил голем дел од Скопје, за потоа во градот да завладее и чума од која на [[9 ноември]] истата година, умрел и самиот Пиколомини.<ref name="Skopje 1963"/> == Статистички податоци за Скопје непосредно пред земјотресот == [[Податотека:Skopje Railway Station Pre 1963.jpg|мини|350п|Старата скопска железничка станица, пред 1963 г.]] [[Податотека:Oficerski dom, stara fotografija.jpg|мини|350п|[[Офицерски дом (Скопје)|Офицерскиот дом.]]]] [[Податотека:Crkva Sv. Konstantin i Elena.jpg|мини|350п|[[Црква „Св. Константин и Елена“ - Скопје|Црквата Св. Константин и Елена]] (слика од 1951 г.).]] [[Податотека:Kursumli An pred zemjotresot.jpg|мини|350п|[[Куршумли ан]] пред земјотресот.]] [[Податотека:Mestoto kade denes e GTC.jpg|мини|350п|Местото на денешен [[ГТЦ]].]] До ослободувањето на Скопје во [[1944]] г., градот бил економски поизграден и поразвиен од другите [[Градови во Македонија|македонски градови]], но и покрај тоа, бил град без индустрија, без вистински градски живот, во којшто преовладувале занаетчиско-чаршиските и административно-чиновничките елементи.<ref name="Skopje 1963"/> Урбанистичкиот план во тој миг бил слободен за изведба и едноставен бидејќи многу мал број на згради, кои веќе постоеле, можеле да се вклопат во новата замисла. Така, урбанистите имале одврзани раце да го планираат градот. Изградбата се одвивала брзо, па Скопје доживеал и брзо развивање во многу области на животот од било кој друг голем град во поранешна [[Југославија]].<ref name="Skopje 1963"/> === Население и инфраструктура === Скопје бил административен центар и основен носител на стопанската моќ на [[СР Македонија]], во кој што биле сконцентрирани основните институции, од кои што потекнувале и се остварувале врховните функции на општествената и државна заедница.<ref name="Skopje 1963"/> Околу 1/7 од целокупното население на СР Македонија живеело во Скопје според статистичките информации од [[30 јуни]] [[1963]] г., или 198.153 жители. Привремено присутните жители се движеле од 12.000 до 20.000 што значи дека по бројот на жители до утрото пред земјотресот, Скопје се сметал за трет град по големина, развиеност и вложување во поранешна Југославија.<ref name="Skopje 1963"/> Според истата статистика, во градот имало 39.516 станови со вкупно {{м2|1.792.055}} станбена површина, вклучувајќи ги и 3.912 станови во изградба, со {{м2|208.026}} станбена површина. Од 1945 до 1961 г., се изградени околу {{дропка|2|5}} или 41&nbsp;% од станбениот фонд. Од [[1961]] до [[1963]] г., се изградиле околу 9.000 станови, со што од вкупниот станбен фонд 45&nbsp;% припаѓале во општествено својство и 55&nbsp;% на поединечни сопственици. Просечно, на секој жител на Скопје му припаѓале околу {{м2|8}} станбена површина, а секое семејство броела околу 4,1 член, што значи дека градот броел околу 48.330 домаќинства. Од вкупниот број на домаќинства, во засебни станови живееле 76,5&nbsp;% од жителите, додека 23,5&nbsp;% живееле во деливи станови.<ref name="Skopje 1963"/> === Економија и стопанство === Скопје претставувал околу {{дроп|2|5}} од стопанската моќ, т.е., 35&nbsp;% од индустриските капацитети, 77&nbsp;% од градежните капацитети, 84&nbsp;% од сообраќајните капацитети, и 50&nbsp;% од трговските, занаетчиските и угостителските капацитети на [[СР Македонија]]. Најголем дел од крупните претпријатија во државата, или 40&nbsp;%, се наоѓале во Скопје.<ref name="Skopje 1963"/> Ваквата концентрација на економски потенцијал била проследена и со кадровата моќ. Од околу 11.000 стручњаци со високо и вишо стручно образование во Македонија, во 1963 г., во скопје работеле околу 6.000 од нив, или околу 55&nbsp;%. Од вкупниот број на квалификувани работници, 38&nbsp;% работеле во Скопје.<ref name="Skopje 1963"/> Во градот се наоѓале околу 42,5&nbsp;% од вкупната вредност на активните основни средства во државата. Во [[1962]] г., стопанството во Скопје остварило приход од 238.000.000.000 [[југословенски динар|динари]], или 54,3&nbsp;% од вкупниот приход во СР Македонија. Изградбата на индустрискиот комплекс „[[Рудници и железарница „Скопје“|Железарница]]“, хемиските комбинати „[[Билјана]]“ и „[[Ацителенка]]“, заедно со темелната реконструкција на разни постојни индустриски погони во тек, до [[1967]] г. ќе го направела градот значаен индустриски центар и во границите на поранешна [[Југославија]]. Со изградбата на „Билјана“ и „Ацителенка“ до [[1964]] г., било проектирано дека ќе го зголемат годишниот бруто домашен производ на Скопје за над 20.000.000.000 динари.<ref name="Skopje 1963"/> === Култура и образование === Скопје се сметал за најголем културно-просветен центар, и најголем спортски центар во [[СР Македонија]], како и еден од најголемите градови во поранешна [[Југославија]] во којшто, во тој момент, биле сконцентрирани најзначајните културни институции:<ref name="Skopje 1963"/> * Три професионални театри од коишто еден од нив, покрај драмски ансамбл, изведувал опера и балет; * Радиостаница со 18-часовна дневна програма; * Редакции на еден дневен весник и повеќе неделници и списанија; * Историски музеј; * Археолошки музеј; * Природонаучен музеј; * Етнолошки музеј; * Градски музеј; * Народна-универзитетска библиотека со околу 500.000 книги и 52 помали библиотеки со 130.000 книги; * Уметничка галерија; * Филхармонија; * Две филмски производни претпријатија и еднo дистрибутивно претпријатие; * Петнаесет кина со 8.200 седишта; * Народен универзитет и Работнички универзитет; * други разни институти, и културни и научни установи. Градот стекнал и епитет како „град на ученици“, зошто во просек секој негов трет жител, сметајќи ги и студентите, посетувал некое редовно училиште.<ref name="Skopje 1963"/> Пред земјотресот, во Скопје постоеле 32 основни училишта со преку 1.000 оделенија со вкупно 36.585 ученици. Градот имал и 22 училишта од втор степен, или 4 гимназии, 10 средни стручни училишта, 4 средни уметнички училишта, и 4 за наставен кадар со вкупно 13.772 ученици. Наставата во скопските основни и средни училишта ја изведувале преку 2.000 просветни работници. На територијата на СР Македонија, во учебната 1962/63 г. работеле 80 средни училишта.<ref name="Skopje 1963"/> Скопје го заземал третото место во Југославија (по [[Белград]] и [[Загреб]]) и по развиеноста на високото и вишо образование. Иако бил еден од најмладите југословенски универзитети, Скопскиот универзитет годишно произведувал околу 1.000-1.200 дипломирани стручњаци во стопанството, културата, науката и општествените служби. Во учебната 1962/63 г., во седумте факултети и четирите виши училишта во градот, студирале вкупно 13.000 редовни и вонредни студенти, додека наставата во Универзитетот ја изведувале околу 650 постојани и хонорарни професори и асистенти.<ref name="Skopje 1963"/> Скопскиот универзитет, во тоа време, за 15 години постоење успеал да го консолидира наставниот и асистентски кадар, во основа решавајќи еден од своите најтешки проблеми. Била создадена и цврста материјална основа за работа на факултетите и институциите на Универзитетот. Биле додадени два отсеци на Техничкиот факултет, и доделени простории за Земјоделско-шумарскиот и Хемискиот институт.<ref name="Skopje 1963"/> Капацитетите на двата студентски домови не биле доволни, со околу 2.000 студенти кои престојувале во нив, и притоа не било предвидено познато проширување на просторот за сместување.<ref name="Skopje 1963"/> Убедлив доказ за напредокот на научната дејност на Скопскиот универзитет биле бројот на научните монографии, одбранети докторски дисертации и печатени прилози во факултетските зборници и списанија, како и многубројните научни врски и соработка со универзитети и научни институции во поранешна Југославија и останати земји.<ref name="Skopje 1963"/> === Здравствени, социјални и комунални капацитети === Во Клиничката, Воената, Градската и другите болници во Скопје биле достапни околу 1.500 болнички легла, што сочинувало околу 2/5 од вкупните капацитети на државата. Поради развиеноста на амбулантно-поликлиничката мрежа, службата за превентивна заштита и бројноста на другите здравствени установи, 64&nbsp;% од вкупниот број на лекарите во Македонија и 53&nbsp;% од останатиот медицински кадар работел во Скопје.<ref name="Skopje 1963"/> Бројноста на жителите и неговата структура наметнувало постоење на разни институции од областа на социјалната заштита. Во градот работеле 41 установа за деца и младинци, 7 советувалишта за жени и разни слични установи.<ref name="Skopje 1963"/> Градот непосредно добил и потполно нова водоводна и канализациска мрежа во поголемиот дел од градот, а напоредно се работело и на изградба и обнова на улици, подземна електрична и телефонска кабелска мрежа, организирање на градскиот автобуски сообраќај и комуналната хигиена. Како брзорастечки град, комуналните служби тешко ги обавувале сите потреби на граѓаните, но сепак основните потреби биле задоволени.<ref name="Skopje 1963"/> == Проценки и претпоставки за настанување на земјотресот == Незаузданата и недофатна сила на природата по скоро едногласни претпоставки на југословенските и странските [[Сеизмологија|сеизмолози]] потекнала од длабочините на земјата токму под самиот град, или во негова непосредна близина. [[Хипоцентар]]от на земјотресот, според експертот за сеизмологија [[Сергеј Васиљевич Медведев]] којшто во средината на септември 1963 г. престојувал во разурнатото Скопје, се наоѓал некаде под градот на длабочина од 5-10 км. Според други стручњаци, хипоцентарот бил на само 3 км длабоко во кората. Според ова, [[епицентар]]от на земјотресот (точка ан Земјината површина најблиска до хипоцентарот) се наоѓал најверојатно во самиот град. Со овие укази се сложил и професорот [[Киошо Муто]] од [[Универзитет во Токио|Универзитетот во Токио]], експерт за асеизмичко градежништво, којшто исто така престојувал во септември 1963 г. во Скопје.<ref name="Skopje 1963"/> Во градот постоеле микро-зони со различен степен на разрушеност. Во тогашната периферија на градот, рушевини постоеле во населбите [[Карпош (населба во Скопје)|Карпош]], [[Чаир]], [[Водно (населба)|подножјето на Водно]], [[Топанско Поле|Топаана]] и останатите делови на старо Скопје. Сепак, најпогодениот дел, со најмногу жртви, бил во самиот [[Центар (населба во Скопје)|центар на градот]], во замислен правоаголник кој се граничи со ''бул. Кочо Рацин'', ''бул. Јордан Мијалков (Железничка)'', ''ул. Костурски херои (29 Ноември)'' и десниот брег на реката [[Вардар]]. Постои согласност дека епицентарот на земјотресот најпрецизно бил некаде во оваа зона со најголемо разрушување.<ref name="Skopje 1963"/> Потресот бил почувствуван во околните градови [[Куманово]], [[Тетово]], [[Велес]], [[Штип]], како и во сите населени места околу [[Скопска Котлина|Скопската котлина]], на простор од околу {{км2|50.000}}, низ долината на реката [[Вардар]]. Потресот бил многу јак до сите околни градови и села оддалечени до 100 километри, каде што, на пример, во Куманово се разурнале многу оџаци и притоа татнежот и потресот ги разбудил сите граѓани рано утрото.<ref name="Skopje 1963"/> Меѓу мислењата на домашните научници и стручњаци за причината за земјотресот, интересна хипотеза е објавена во весникот „[[Нова Македонија]]“ на доцентот Душко Манаковиќ од [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет во Скопје]]. Според него, територијално, во поголемиот дел Македонија се протега во [[Родопи|Родопскиот масив]], којшто во делечното минато бил разделен на Родопски масив североисточно од реката Вардар и на [[Пелагониски Регион|Пелагониски масив]]. Помеѓу овие два дела на Родопскиот масив се протега Вардарската долина, таканаречена [[Вардарска зона]], која е во облик на огромен ров широк 70 км. Поради поместување на раздвоените делови на планинскиот масив, Вардарската зона има карактеристичен изглед - одделни делови на зоната се спуштени, а другите издигнати. Движејќи се од север кон југ, прво доаѓа [[Полошка Котлина|Полошката котлина]], потоа се издига планината [[Жеден]], по неа е Скопската котлина, па планината [[Венец (Трстеник)|Венец]], зад која доаѓа [[Велешка Котлина|Велешката котлина]], по што се издигаат други планини после кои доаѓа [[Тиквешка Котлина|Тиквешката котлина]]; оваа конфигурација на издигнувања и спустови се повторува до сливот на реката Вардар во [[Егејско Море|Егејското море]]. Бреговите на овој огромен ров на Вардарската зона се многу нестабилни, често се движат и повремено предизвикуваат земјотреси од различна јачина и вид. Сеизмичките движења во Вардарската зона можат да бидат вертикални или хоризонтални, или во двата правца истовремено, како што било во случајот со Скопскиот земјотрес.<ref name="Skopje 1963"/> Југословенскиот научник д-р Коста Петковиќ, врз основа на податоците за поранешните земјотреси на скопското подрачје, заклучил дека сеизмичката област на скопскиот базен се наоѓа меѓу планинските масиви и порано била многу активна, а и интензитетот на таа активност се одржува и понатаму. Изразено активна се покажала раселинската линија што го одвојува северниот дел на подножјето на планината [[Водно]] од скопскиот базен. Паралелно по должината на оваа линија, се наоѓаат линиите што го одвојуваат скопскиот базен од планината [[Скопска Црна Гора]], по што своевремено потонало и тлото формирајќи ја скопската котлина. Во минатите геолошки периоди во скопската котлина навлегувал залив на Егејското море. Кога се повлекло морето, останало езеро. Кога исчезнало и езерото, останале [[седимент]]ни слоеви кои што не биле во состојба се спротивстават на бочните притисоци и движењата на гореспоменатите раселински линии. Така, овие слоеви пукаат, се поместуваат, по што предизвикуваат земјотреси.<ref name="Skopje 1963"/> Тлото во Вардарската долина постепено и незабележливо тоне поради притисокот што го што го вршат обата раздвоени планински делови на масивот, со што наталожените слоеви во вардарскиот ров постојано се во напната состојба. Напнатоста се зголемува повремено до таму што предизвикува слоевите да се виткаат надолу во вид на лак, или нагоре во вид на свод. Во моментот кога напрегнатоста ќе ја премине границата на еластичност на материјалите од кои што е составен свитканиот слој, местото каде што напрегнатоста е најголема се прекршува, при што едно парче од скршениот лачен слој се спушта, а друго се подигнува. Бидејќи во такви случаи доаѓа до нагло движење на огромни маси, овие раседнувања на површината на земјата се манифестираат како силни земјотреси, пратени од татнеж, и се катастрофално разорни ако во нивниот епицентар се наоѓаат населби, а особено градови.<ref name="Skopje 1963"/> Исто како Скопскиот земјотрес, можно е овие неизбежни движења на земјишните слоеви во Вардарската зона да го предизвикале и [[Валандовски земјотрес (1931)|Валандовскиот земјотрес]] од 1931 г.<ref name="Skopje 1963"/> === Општ список на разурнати градби === Градби од јавен карактер што биле целосно срушени или наполно растресени особено во замислениот правоаголник во и околу [[Центар (населба во Скопје)|Општина Центар]]:<ref name="Skopje 1963"/> *[[Музеј на Град Скопје|Старата железничка станица]]; *[[Офицерскиот Дом]]; *[[МНТ|Народниот театар]]; *Домот на [[ЈНА|Југословенската народна армија]]; *Сообраќајната пошта бр. 2; *Главната поштенска зграда, во истата се наоѓала и телефонска централа; *Домот на културата „Кочо Рацин“; *Зградата на општина „Идадија“ *Зградата на Скопскиот универзитет, во кој се наоѓале Филозофскиот, Правниот и Економскиот факултет; *Зградата на Републичките секретаријати; *Хотелот „[[Хотел Македонија|Македонија]]“ (хотелот бил полн со гости, меѓу кои многу странци - Бугари, Белгијци, Французи, Американци итн. Многу мал дел од жртвите биле извлечени живи); *Хотелот „[[Хотел Скопје|Скопје]]“; *Зградата на Надворешно-трговските претпријатија; *Деловната и станбена зграда на [[Југобанка]] и [[Народна банка на Македонија|Народна банка]]; *Студиото на [[Македонска радио-телевизија#Радио-телевизија Скопје|Радио-телевизија Скопје]]; *Две деловни и станбени петкатници спроти Железничката станица; *Блок станбени четирикатници на плоштадот „Слобода“; *„Инженерската зграда“; *Зграда што се наоѓала на аголот на ''ул. Осма ударна бригада бр. 16'' и ''ул. Наум Наумовски бр. 7''; *Станбени згради на ''ул. Васил Главинов бр. 22'' и ''36'', ''бул. ЈНА бр. 32'' и ''36'', ''ул. Ѓуро Ѓаковиќ бр. 19'', ''ул. Карл Маркс бр. 41'', ''ул. 29 Ноември бр. 16'', и др. *Зграда бр. 13 во населба Карпош; *Зграда на ''ул. Водњанска бр. 40'' спроти Клиничкиот центар во Скопје; *Хотел за самци на градежното претпријатие „Бетон“, во индустрискиот дел на градот од левата страна на реката Вардар (загинале 11 работници, повеќето биле излезени на терен); == Галерија == <gallery mode="packed" style="text-align: center;" heights="250" perrow="3" caption=""> Prvite casovi po zemjotresot.jpg|Во утринските часови веднаш по земјотресот. Baranje preziveani.jpg|Потрага по преживеани. Pomos na nastradani.jpg|Давање прва помош на настрадани пред хотел Македонија. Karpos po zemjotresot.jpg|Улица во Карпош по земјотресот. Prv den po zemjotresot.jpg|Наредниот ден по земјотресот, граѓаните подигаат привремени живеалишта. Evakuacija na semejstva.jpg|Евакуација на семејства. Evakuiranje na pokucnina.jpg|Еакуација на покуќнина. Evakuacija na decata.jpg|Евакуација на децата по земјотресот, поради што во неколкуте наредни месеци, Скопје останал град без деца. Sovetska armija na rascistuvanje.jpg|Единици на Советската армија помагаат при расчистување на улицата Иво Рибар Лола. US army in Skopje 1963.jpg|Единици на Американската армија во Скопје. 4Mladinski rabotni brigadi, Skopje.jpg|Младинска работна бригада. Oficerski dom po zemjotresot.jpg|Офицерскиот дом по земјотресот од страна на Плоштад Македонија. Oficerski dom, urnatini.jpg|Офицерскиот дом по земјотресот од страна на Вардар. Plostad Sloboda po zemjotresot vo Skopje.jpg|Плоштад Слобода. Starazeleznicka.jpg|Железничката станица непосредно по земјотресот. Rascistuvanje na zeleznicka.jpg|Расчистување на Железничката станица. Old Skopje Train Station.jpg|Изјавата на Тито прикачена на Скопската железничка станица. Pregled na pomosta za Skopje, 1974.tif|Преглед на помошта која пристигнала за Скопје. Pomos za nastradanite od zemjotresot, 1969.tif|Помош за настраданите во земјотресот. </gallery> == По земјотресот == [[Податотека:Tito so delegacija vo Skopje.jpg|мини|350п|Југословенската делегација на чело со [[Јосип Броз-Тито]], на улица „Иво Рибар Лола“.]] Непосредно по земјотресот, претседателот на [[СФРЈ]], [[Јосип Броз-Тито]], изјавил: {{Цитатник|Скопје доживеа невидена катастрофа, но Скопје повторно ќе го изградиме. Тоа ќе стане гордост и симбол на братството и единството, на југословенската и светската солидарност.}} Овие зборови (букви) биле изработени од стиропор и закачени на старата железничка станица како меморијал за солидарноста во изградбата на пост-земјотресно Скопје.<ref name="Напис во ВЕСТ од 2003">{{Наведена мрежна страница |url=http://star.vest.com.mk/default.asp?id=63269&idg=3&idb=896&rubrika=Skopje |title=Напис во ВЕСТ од 2003 |accessdate=2017-07-26 |archive-date=2016-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160812155921/http://star.vest.com.mk/default.asp?id=63269&idg=3&idb=896&rubrika=Skopje |url-status=dead }}</ref> Пораката била отстранета во 2000 година од страна на тогашниот директор на Музејот, со објаснување дека буквите ќе се заменат со нови, а ѕидот ќе се реконструира. Но, до денеска тоа не е направено.<ref name="Напис во ВЕСТ од 2003"/><ref>[http://novatv.mk/se-vrakja-porakata-na-tito-za-zhrtvite-na-zemjotresot/ Вести на novatv.mk]</ref> Наскоро, градот почнал да се гради по урнек по проектите на [[Кензо Танге]] и [[Адолф Циборовски]]. Старата железничка станица денес е [[Музеј на Град Скопје]] и претставува симбол на земјотресот. Часовникот на станицата е засекогаш сопрен на фаталните 5 часот и 17 минути изутрина. Една од првите мерки на градските власти било организираното евакуирање на скопските деца низ Македонија и низ СФР Југославија. За да биде евакуирањето поорганизирано, било формирано Одделение за народна одбрана при Градското собрание, сместено на игралиштето на [[ФК Работнички]], а со евакуација биле опфатени неактивните жители: жени, стари и изнемоштени, инвалиди и сите деца до 15-годишна возраст. Вкупно 105.000 лица биле евакуирани по земјотресот, од кои околу 30.000 биле деца.<ref>Група автори: „До видување Скопје, довидување граду наш мил“, Паблишер, Скопје, 2016, стр. 48</ref> Дел од евакуираните (63.200 лица) заминале кај свои роднини и пријатели во внатрешноста на Македонија, а 41.743 биле распоредени во другите југословенски републики. Така, во деновите по земјотресот, Скопје станал град без деца. Низ градовите во [[Србија]] биле евакуирани околу 44.000 лица, и тоа: во [[Белград]], [[Ниш]], [[Лесковац]], [[Крагуевац]], [[Краљево]], [[Смедерево]], [[Сремска Митровица]], [[Шабац]], [[Кањижа]], [[Боговоѓа]], Пионерскиот град и други помали места. Скопската општа околиска болница била преселена во [[Врање]], а се користеле нервната клиника, венерологијата, гинекологијата и оториноларингологијата во [[Ниш]]. Во [[Косово и Метохија]] биле евакуирани болните во Интерната болница во [[Приштина]].<ref>Група автори: „До видување Скопје, довидување граду наш мил“, Паблишер, Скопје, 2016, стр. 70-71</ref> Во [[Словенија]] биле евакуирани 2.875 деца од Скопје, во места како што се: [[Солкан]] кај [[Нова Горица]], домот Иван Цанкар во [[Љубљана]], [[Изола]], [[Постојна]] и [[Дебели Ртич]] кај [[Копар]]. Низ [[Босна и Херцеговина]] биле сместени околу 11.000 евакуирани лица, во објекти во [[Сараево]], [[Бихаќ]], [[Бања Лука]], [[Илиџа]] и на други места. Црвениот крст на [[Црна Гора]] овозможил сместување на околу 1.171 лице. Голем број од децата биле сместени на Црногорското приморје, како и во [[Титоград]], [[Цетиње]], [[Никшиќ]], [[Бар]], [[Рисан]], [[Иванград]], [[Жабљак]] и други места. Во [[Хрватска]] заминале 3.136 евакуирани деца: [[Риека]], [[Сплит]], [[Осиек]], [[Преко]] кај [[Задар]], [[Водице]] кај [[Шибеник]], женскиот дом кај [[Карловац]], [[Српска Моравица]], [[Црквеница]], [[Загреб]], а на хрватското приморје на гостите им биле откажувани туристичките аранжмани со цел да се примат скопските деца.<ref>Група автори: „До видување Скопје, довидување граду наш мил“, Паблишер, Скопје, 2016, стр. 75</ref> == Скопскиот земјотрес 1963 како тема во уметноста == [[Податотека:Monument-skopjeearthquake.JPG|мини|350п|Споменик посветен на земјотресот.]] * „Под точка разно“ — песна на македонскиот писател [[Славко Јаневски]] од 1966 година.<ref>Славко Јаневски, ''Евангелие по Итар Пејо''. Скопје: Кочо Рацин, 1966, стр. 79.</ref> * „26 јули“ – кус расказ на македонскиот писател Горан Петревски.<ref>Современост број 3/2023, стр. 27-28.</ref> * „А клучевите од фиќото, кај ви се?“ — краток расказ на [[Оливера Ќорвезироска]] од 2021 година.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 328-329.</ref> * „Земјотрес“ — алтернативен музички фестивал кој се одржува од [[2013]] г. == Поврзано == {{Ризница-врска|1963 Skopje earthquake}} * [[Скопје]] * [[Кензо Танге]] * [[Историја на Скопје]] * [[Скопје '63‎]] - документарен филм од 1964 година за земјотресот == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://okno.mk/sites/default/files/50%20godini%20od%20zemjotresot%20vo%20Skopje_0.pdf Никола Гелевски (ур.) „50 години од земјотресот во Скопје“, Скопје, 2014] * [https://www.youtube.com/watch?v=zla5vigefc4 Earthquake Hits Yugoslav City Of Skopje (1963)] на Јутјуб * [https://books.google.mk/books?id=IlIEAAAAMBAJ&lpg=PA1&hl=mk&pg=PA61-IA1#v=twopage&q&f=true ''Shock in Skoplje''] Лајф Магазин 9. 8. 1963. [[Категорија:Историја на Скопје|Земјотрес]] [[Категорија:Земјотреси во Македонија]] [[Категорија:Македонија во 1963 година]] [[Категорија:Земјотреси во 1963 година]] [[Категорија:Историја на Социјалистичка Република Македонија]] 7yyd1xuvynbs0mq1fshg2494ztg19bf 0 25584 5602457 5536235 2026-07-31T08:27:35Z ~2026-42534-82 135473 Додадени се повеќе информации, цитирани од книгата на Мартин Лингс „Што е суфизам“, додадени се етимолошки термини и контекстуализирани историски податоци. 5602457 wikitext text/x-wiki [[File:Six Sufi masters.jpg|thumb|Шест Суфи мастери, 1760 година]] '''Суфизмот''' или '''тесавуф ('''арапски''': الْتَّصَوُّف‎;''' посебна именка''': صُوفِيّ‎ ṣūfiyy / ṣūfī, مُتَصَوّف‎ mutaṣawwuf)''' генерално се опишува како „исламска мистика“, „внатрешна димензија на исламот“ или „мистичкиот феномен на исламот“. Тој претставува мистичен правец во исламот, карактеризиран со „специфични вредности, ритуални практики, доктрини и институции“ кои се појавуваат многу рано во историјата на исламот и ја претставуваат „главната манифестација и најважната, централна кристализација“ на мистичките практики во исламот. Следбениците на суфизмот се нарекуваат ''суфи'' '''(мн. арапски: صُوفِيَّة‎ ṣūfiyyah; صُوفِيُّون‎ ṣūfiyyūn; مُتَصَوُّفَة‎ mutaṣawwufah; مُتَصَوُّفُون‎ mutaṣawwufūn).''' Историски, суфиите често припаѓале на ''ṭuruq'' (буквално „пат“; ред, заедница) формирани околу големи учители, кои се сметале за вели и го следеле синџирот на учители наназад низ времето сè до пророкот на исламот, Мухамед. Овие тарикати се собирале на побожни средби (меџлиси) во простории наречени завии или текиња. Тие се стремат кон усовршување на верата (''ихсан''), како што е илустрирано во еден хадис: „Ихсан е да Го обожаваш Аллах како да Го гледаш; ако не можеш да Го гледаш, сигурно Тој те гледа тебе“. Џелаледин Руми (Руми) тврдел дека „суфијата се држи за Мухамед како што тоа го правел Ебу Бекр“. Суфиите го сметаат Мухамед за al‑Insān al‑Kāmil, совршениот човек кој го отелотворува Божјиот моралитет; тие го гледаат како свој водач и како свој најважен духовен предводник. == Историја == === Рани корени === Суфизмот се појавува во првите векови на исламот како реакција на брзата експанзија на муслиманската држава и растечката материјалност во општеството. Раните суфии биле аскети кои се стремеле кон чистота на срцето и целосна посветеност на Бога. Тие практикувале пост, долги молитви и одрекување од светските задоволства, со цел да го следат примерот на Пророкот Мухамед и неговите најблиски другари. Во 8 век, фигури како Хасан ал-Басри ја нагласуваат важноста на стравопочитта кон Бога и духовната дисциплина. Во 9 век, суфизмот добива нова димензија преку учењето за љубовта кон Бога. [[Рабија ел-Адевија]], една од најпознатите рани суфиски мистички личности, ја развива идејата дека вистинската вера не се темели на страв од казна или надеж за награда, туку на безусловна љубов кон Создателот. Во овој период се појавуваат и првите концепти кои ќе станат централни за суфизмот: „фана“ – исчезнување на личното его во Божјото присуство, и „бака“ – трајно постоење во единство со Бога. Овие идеи го одвојуваат суфизмот од обичниот аскетизам и го претвораат во мистичка филозофија која бара внатрешно прочистување и непосредно искуство на божественото. Со текот на времето, овие рани практики и учења стануваат основа за подоцнежниот развој на суфиските редови и институции, но нивната суштина останува во стремежот кон духовна близина со Бога преку љубов, самоспознавање и одрекување од материјалното. === Класичен развој === Во класичниот период, кој се протега од 11 до 13 век, суфизмот добива систематизирана форма и се интегрира во пошироката исламска мисла. Еден од најзначајните мислители е Ал-Газали (1058–1111), кој преку своите дела успева да го помири суфизмот со ортодоксниот ислам. Тој нагласува дека мистичката пракса не е спротивна на [[Шеријат|шеријатот]], туку претставува негово продлабочување преку внатрешно искуство и духовна дисциплина. Во исто време, поетите и мистиците ја развиваат симболичната и метафоричната димензија на суфизмот. Аттар од Нишапур, со своето дело ''Конференција на птиците'', ја претставува духовната потрага како патување кон вистинската реалност, каде што човекот мора да ги надмине своите слабости за да стигне до Бога. Џалал ад-Дин Руми (1207–1273) ја изразува суштината на суфизмот преку поезија исполнета со љубов и мистичка инспирација, која и денес има глобално влијание. Од 13 век па натаму, суфизмот се институционализира преку редови и братства, познати како тарикати. Овие духовни заедници развиваат сопствени ритуали и практики – зикр (повторување на Божјите имиња), музика, танц и духовно водење од страна на шејхот. Најпознати меѓу нив се [[Мевлеви]], познати по вртењето на дервишите, [[Бекташи]], кои подоцна ќе имаат силно влијание на Балканот, и Кадирија, еден од најстарите редови. ==Суфизмот како тема во уметноста и во популарната култура== Суфиите се честа тема во арапската книжевност и во популарната култура, како: * „Суфито кој себе се нарекувал џукела“ - суфиска приказна.<ref>''Суфиски приказни''. Скопје: Темплум, 2017, стр. 63.</ref> * „Рабија ал-Адавија“ - суфиска приказна.<ref>''Суфиски приказни''. Скопје: Темплум, 2017, стр. 85.</ref> * „Авицена и Абу Саид“ - суфиска приказна.<ref>''Суфиски приказни''. Скопје: Темплум, 2017, стр. 98.</ref> * „Бахаудин“ - суфиска приказна.<ref>''Суфиски приказни''. Скопје: Темплум, 2017, стр. 97.</ref> * „Ардабили“ - суфиска приказна.<ref>''Суфиски приказни''. Скопје: Темплум, 2017, стр. 95.</ref> * „Халкави“ - суфиска приказна.<ref>''Суфиски приказни''. Скопје: Темплум, 2017, стр. 84.</ref> * „Сиапош“ - суфиска приказна.<ref>''Суфиски приказни''. Скопје: Темплум, 2017, стр. 82.</ref> * „Абуд од Обдурман“ - суфиска приказна.<ref>''Суфиски приказни''. Скопје: Темплум, 2017, стр. 77.</ref> * „Халаби“ - суфиска приказна.<ref>''Суфиски приказни''. Скопје: Темплум, 2017, стр. 76.</ref> * „Нахас“ - суфиска приказна.<ref>''Суфиски приказни''. Скопје: Темплум, 2017, стр. 73.</ref> * „Барбари и имитаторот“ - суфиска приказна.<ref>''Суфиски приказни''. Скопје: Темплум, 2017, стр. 72.</ref> * „Приказната за Фази Раби“ - суфиска приказна.<ref>''Суфиски приказни''. Скопје: Темплум, 2017, стр. 27.</ref> * „Рабија“ (''Rabia'') - турски филм од 1973 година, во режија на [[Осман Ф. Седен]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.imdb.com/title/tt2007447|title=Rabia (1973)|website=IMDb.com|accessdate=5 May 2016}}</ref> * „Рабија, првата жена-светица“ (''Rabia, İlk Kadın Evliya'') - турски филм од 1973 година, во режија на [[Суреја Дуру]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sinematurk.com/film/5512-rabia-ilk-kadin-evliya|title=Rabia/İlk Kadın Evliya|website=Sinematurk.com|accessdate=5 May 2016}}</ref> {{Ислам-никулец}} == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Суфизам| ]] [[Категорија:Ислам]] [[Категорија:Мистицизам]] 87gw4rjqhvy67uzzru8trloge4kk9o5 0 30778 5602320 5407635 2026-07-30T20:02:26Z 19user99 72391 #WPWPMK 5602320 wikitext text/x-wiki [[File:Koki2600.jpg|thumb|Разгледница од 1940 година по повод 2600-годишнината од [[Императорот Џиму|митското основање на Јапонија]]. Во тоа време, Јапонија била управувана од ултранационалистички политички режим.]] '''Десно крило'''“, „'''политичка десница'''“ и само „'''десница'''“ — политички поими во [[Политички спектар|ориентацијата]] лево-десно, односно како спротивна ориентација од [[Политичка левица|левицата]]. Има огромен број на дефиниции; со истото име во политиката понекогаш можат да се означуваат повеќе нешта. Сепак, претежно се користи за објаснување на сегментите од политичкиот спектар коишто често се поистоветуваат со некои степени на [[конзервативизам]], [[американски конзервативизам]], [[монархизам]], [[фашизам]], [[Либерализам|десничарски либерализам]], [[анархо-капитализам]], [[палеолиберализам]], [[неолиберализам]], [[реакционизам]], [[традиционализам]], [[ројализам]], [[религиозна десница]], [[национализам]], [[милитаризам]], [[продуцеризам]], [[нативизам]], [[реализам]] или едноставно како спротивно од левичарската политика. Поимот настанал во [[Француска револуција|Француската револуција]], кога [[Либерализам|либералите]] од третиот ред граѓани седеле на лево од претседателската фотелја, навика што започнала во [[1789]]. [[Благородништво]]то, членови на вториот ред, седеле на десно. На подоцнежните законодавни собири, монархистите кои го поддржувале стариот режим биле нарекувани десничари затоа што седеле на десната страна. Сѐ уште е традиција во [[Народно собрание на Франција|Народното собрание на Франција]] претставниците да седат на лево и десно од претседателот, според нивната политичка ориентираност. Кога потеклото на овој термин избледеало, неговото значење се сменило, така што означува нечија ориентираност според идеите, ставовите и гледната точка. Денес, терминот речиси секогаш вклучува некои облици на конзервативизам. Некои велат дека политичката десница ги вклучува оние форми на либерализам што го потцртуваат слободниот пазар повеќе од еднаквоста на богатството, но некои велат дека имаат дводимензионален политички спектар што поубаво ги опишува нивните погледи. Многу [[Анархизам|анархисти]] (вклучувајќи ги либерал-социјалистите) исто така одбегнуваат да ги претставуваат своите погледи со класичниот политички спектар. == Поврзано == * [[Крајна десница]] * [[Политичка левица]] {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Десница (политика)| ]] [[Категорија:Политички спектар]] b5ydrru1ls3hr8g13898955nekp906e 0 34625 5602207 232604 2026-07-30T15:23:28Z Xqbot 10137 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Гистав Ајфел]] 5602207 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Гистав Ајфел]] qv1poo71tzkgyu1gsysgxa6zxk8d2b3 0 34627 5602208 232605 2026-07-30T15:23:33Z Xqbot 10137 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Гистав Ајфел]] 5602208 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Гистав Ајфел]] qv1poo71tzkgyu1gsysgxa6zxk8d2b3 10 35997 5602277 5138140 2026-07-30T17:47:30Z Buli 2648 5602277 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Infobox | title = {{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | bodyclass = vevent | titleclass = summary | subheader1 = {{#if:{{{native_name|}}}|<span class="nickname" {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}"}}>{{{native_name}}}</span>}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1.15|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption = {{{caption|}}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map|}}}|size={{{map_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1.15|alt={{{map_alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption2 = {{{map_caption|}}} | image3 = {{#invoke:Location map|infobox_pushpin_map | pushpin_label_position = none | pushpin_mark = Bullseye1.png | pushpin_relief = 1 | pushpin_mark_size = 40 }} | image4 = {{{map2|}}} <!-- { ================ Labels & data ================ --> | label1 = [[Coordinated Universal Time|UTC]]&nbsp;време | data1 = {{ubl | {{#if: {{{timestamp|}}} <!-- --[sw-- --> | {{#switch: {{{timestamp|}}} | {{#time:Y-m-d H:i:s|{{{timestamp}}} }} = {{{timestamp}}} | {{#time:Y-m-d H:i |{{{timestamp}}} }} = {{{timestamp}}} | doublet = [[Doublet earthquake|Doublet&nbsp;earthquake]]:{{nbsp|4}} | triplet = [[Doublet earthquake|Triplet&nbsp;earthquake]]:{{nbsp|4}} | multiplet = [[Doublet earthquake|Multiplet&nbsp;earthquake]]:{{nbsp|2}} <!-- nbsp's added to force a width where timestamp won't get folded. --> | #default = {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | {{{timestamp}}} <!-- whatever works. Else: --> | {{{timestamp}}} </br>{{red|<small>Needs 'yyyy-mm-dd hh:mm'</small>}} {{main_other|[[Category:EQ articles with UTC timestamp error]]}} }} }} <!-- --sw]-- --> {{#switch: {{{timestamp|}}} |doublet |triplet |multiplet = {{main other|[[Category:Doublet earthquakes]]}} }} |<!-- Else: no timestamp --> {{#if: {{{timestamp_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 . Else: --> | {{red|??}} {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}} | [[Category:EQ articles needing UTC timestamp]] }} }} }} }} <!-- timestamp --> <!-- Only for 'doublet earthquakes' and similar segmented events. -- Not for aftershocks, swarms, or series! --> | {{#if: {{{timestamp_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{timestamp_A|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{timestamp_B|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{timestamp_C|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{timestamp_D|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{timestamp_E|}}} }} <!-- The ISC lists only a single instance of a five-part event. No more are needed. --> }} <!-- ------ ISC event ----- --> | label10 = [[International Seismological Centre|ISC]]&nbsp;настан | data10 = {{ubl |{{#ifeq: {{{isc_event|}}} | n/a | n/a {{main_other|[[Category:EQ articles with ISC set 'n/a']]}} | {{#if: {{{isc_event|}}} | {{EQ-isc-link|-{{{isc_event|}}} }} | {{#if: {{{isc_event_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 --> | {{main_other|[[Category:EQ articles waiting for ISC event id]]}} }} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_A|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_A|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_B|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_B|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_C|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_C|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_D|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_D|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_E|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_E|}}} }} }} }} }} <!-- ----- ANSS ----- --> | label20 = USGS-[[Advanced National Seismic System|ANSS]] | data20 = {{ubl | {{#ifeq: {{{anss_url|}}} | n/a | n/a {{main_other|[[Category:EQ articles with ANSS set 'n/a']]}} | {{#if: {{{anss_url|}}} | {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url|}}}|4}} | [{{{anss_url|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url|}}} ComCat] }} | {{#if: {{{anss_url_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900, and don't display if empty --> | {{main_other|[[Category:EQ articles needing ANSS url]]}} <!-- {{red|<small>[https://earthquake.usgs.gov/earthquakes url required.]<small>}} --> }} }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_A|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_A|}}}|4}} | [{{{anss_url_A|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_A|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_B|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_B|}}}|4}} | [{{{anss_url_B|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_B|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_C|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_C|}}}|4}} | [{{{anss_url_C|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_C|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_D|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_D|}}}|4}} | [{{{anss_url_D|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_D|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_E|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_E|}}}|4}} | [{{{anss_url_E|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_E|}}} ComCat] }} }} }} }} <!-- ----- Local date ----- --> | label30 = Локален&nbsp;датум | data30 = {{ubl | {{#if: {{{local_date|}}} | {{{local_date|}}} | {{#if: {{{local_date_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 --> | {{main_other|[[Category:EQ articles needing 'local_date']]}} }} }} }} | {{#if: {{{local_date_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{local_date_A|}}} }} | {{#if: {{{local_date_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{local_date_B|}}} }} | {{#if: {{{local_date_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{local_date_C|}}} }} | {{#if: {{{local_date_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{local_date_D|}}} }} | {{#if: {{{local_date_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{local_date_E|}}} }} }} <!-- ----- Local time ----- --> | label40 = Локално&nbsp;време | data40 = {{ubl | {{#if: {{{local_time|}}} | {{{local_time|}}} | {{#if: {{{local_time_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 --> | {{main_other|[[Category:EQ articles needing 'local_time']]}} }} }} }} | {{#if: {{{local_time_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{local_time_A|}}} }} | {{#if: {{{local_time_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{local_time_B|}}} }} | {{#if: {{{local_time_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{local_time_C|}}} }} | {{#if: {{{local_time_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{local_time_D|}}} }} | {{#if: {{{local_time_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{local_time_E|}}} }} }} <!-- ................................ --> | label49 = Duration | data49 = {{{duration|}}} <!-- ------ Magnitude ----- --> | label50 = Магнитуда | data50 = {{ubl | {{{magnitude|}}} | {{#if: {{{magnitude_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{magnitude_A|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{magnitude_B|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{magnitude_C|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{magnitude_D|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{magnitude_E|}}} }} }} <!-- ------ Depth --------- --> | label60 = Длабочина | data60 = {{ubl | {{#if: {{{depth|}}} | {{{depth|}}} | {{#if: {{{depth_A|}}} | &nbsp; }} }} | {{#if: {{{depth_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{depth_A|}}} }} | {{#if: {{{depth_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{depth_B|}}} }} | {{#if: {{{depth_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{depth_C|}}} }} | {{#if: {{{depth_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{depth_D|}}} }} | {{#if: {{{depth_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{depth_E|}}} }} }} <!-- ................................ --> | label69 = {{#invoke:Engvar|variants | defaultWord = Епицентар | engvar = {{{engvar|}}}<!-- Pass through from article setting --> | defaultLang = en-US | en-UK = Epicentre | en-CA = Epicentre | en-AU = Epicentre }} | data69 = {{br separated entries |{{{location|}}} |{{{coordinates|}}} }} | label71 = Fault | data71 = {{{fault|}}} | label72 = Type | data72 = {{{type|}}} | label73 = Погодени&nbsp;области | data73 = {{{areas_affected|}}} | label74 = Total&nbsp;damage | data74 = {{{damage|}}} | label75 = {{abbr|Макс.|Максимален}}&nbsp;интензитет | data75 = {{{max_intensity|}}} | label76 = [[Peak ground acceleration|Peak&nbsp;acceleration]] | data76 = {{{pga|}}} | label77 = Peak&nbsp;velocity | data77 = {{{pgv|}}} | label78 = Tsunami | data78 = {{{tsunami|}}} | label79 = Landslides | data79 = {{{landslide|}}} | label80 = Foreshocks | data80 = <!-- {{{foreshocks|}}} --> {{#if:{{{foreshocks|}}} | {{{foreshocks|}}} {{main_other|[[Category:EQ articles using 'foreshock']]}} }} | label81 = Aftershocks | data81 = <!-- {{{aftershocks|}}} --> {{#if:{{{aftershocks|}}} | {{{aftershocks|}}} {{main_other|[[Category:EQ articles using 'aftershock']]}} }} | label82 = Жртви | data82 = {{{casualties|}}} <!-- [ Swarms-only parameters--> | labe 83 = {{abbr|Max.|Maximum}}&nbsp;magnitude | data83 = {{{max_magnitude|}}} | class83 = note | label84 = Mean&nbsp;depth | data84 = {{{mean_depth|}}} | class84 = note | label85 = Total&nbsp;events | data85 = {{{events|}}} <!-- End of swarms-only parameters ] --> | data90 = {{{module|}}} | data91 = {{{embedded|}}} | label92 = Citations | data92 = {{{citations|}}} | below = {{{related|}}} }}</includeonly>{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox earthquake with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox earthquake]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y|pushpin_map_args=y| aftershocks | alt | anss_url | anss_url_A | anss_url_B | anss_url_C | anss_url_D | anss_url_E | areas_affected | caption | casualties | citations | coordinates | damage | depth | depth_A | depth_B | depth_C | depth_D | depth_E | duration | embedded | engvar | events | fault | foreshocks | image | image_size | isc_event | isc_event_A | isc_event_B | isc_event_C | isc_event_D | isc_event_E | landslide | local_date | local_date_A | local_date_B | local_date_C | local_date_D | local_date_E | local_time | local_time_A | local_time_B | local_time_C | local_time_D | local_time_E | location | magnitude | magnitude_A | magnitude_B | magnitude_C | magnitude_D | magnitude_E | map | map_alt | map_caption | map_size | map2 | max_intensity | max_magnitude | mean_depth | module | name | native_name | native_name_lang | pga | pgv | pre_1900 | related | tags | timestamp | timestamp_A | timestamp_B | timestamp_C | timestamp_D | timestamp_E | tsunami | type }}<noinclude>{{документација}} </noinclude> 5dscn0bk797gzr34w93d9euy77hvtxc 5602278 5602277 2026-07-30T17:49:38Z Buli 2648 5602278 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Infobox | title = {{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | bodyclass = vevent | titleclass = summary | subheader1 = {{#if:{{{native_name|}}}|<span class="nickname" {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}"}}>{{{native_name}}}</span>}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1.15|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption = {{{caption|}}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map|}}}|size={{{map_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1.15|alt={{{map_alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption2 = {{{map_caption|}}} | image3 = {{#invoke:Location map|infobox_pushpin_map | pushpin_label_position = none | pushpin_mark = Bullseye1.png | pushpin_relief = 1 | pushpin_mark_size = 40 }} | image4 = {{{map2|}}} <!-- { ================ Labels & data ================ --> | label1 = [[Coordinated Universal Time|UTC]]&nbsp;време | data1 = {{ubl | {{#if: {{{timestamp|}}} <!-- --[sw-- --> | {{#switch: {{{timestamp|}}} | {{#time:Y-m-d H:i:s|{{{timestamp}}} }} = {{{timestamp}}} | {{#time:Y-m-d H:i |{{{timestamp}}} }} = {{{timestamp}}} | doublet = [[Doublet earthquake|Doublet&nbsp;earthquake]]:{{nbsp|4}} | triplet = [[Doublet earthquake|Triplet&nbsp;earthquake]]:{{nbsp|4}} | multiplet = [[Doublet earthquake|Multiplet&nbsp;earthquake]]:{{nbsp|2}} <!-- nbsp's added to force a width where timestamp won't get folded. --> | #default = {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | {{{timestamp}}} <!-- whatever works. Else: --> | {{{timestamp}}} </br>{{red|<small>Needs 'yyyy-mm-dd hh:mm'</small>}} {{main_other|[[Category:EQ articles with UTC timestamp error]]}} }} }} <!-- --sw]-- --> {{#switch: {{{timestamp|}}} |doublet |triplet |multiplet = {{main other|[[Category:Doublet earthquakes]]}} }} |<!-- Else: no timestamp --> {{#if: {{{timestamp_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 . Else: --> | {{red|??}} {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}} | [[Category:EQ articles needing UTC timestamp]] }} }} }} }} <!-- timestamp --> <!-- Only for 'doublet earthquakes' and similar segmented events. -- Not for aftershocks, swarms, or series! --> | {{#if: {{{timestamp_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{timestamp_A|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{timestamp_B|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{timestamp_C|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{timestamp_D|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{timestamp_E|}}} }} <!-- The ISC lists only a single instance of a five-part event. No more are needed. --> }} <!-- ------ ISC event ----- --> | label10 = [[International Seismological Centre|ISC]]&nbsp;настан | data10 = {{ubl |{{#ifeq: {{{isc_event|}}} | n/a | n/a {{main_other|[[Category:EQ articles with ISC set 'n/a']]}} | {{#if: {{{isc_event|}}} | {{EQ-isc-link|-{{{isc_event|}}} }} | {{#if: {{{isc_event_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 --> | {{main_other|[[Category:EQ articles waiting for ISC event id]]}} }} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_A|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_A|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_B|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_B|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_C|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_C|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_D|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_D|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_E|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_E|}}} }} }} }} }} <!-- ----- ANSS ----- --> | label20 = USGS-[[Advanced National Seismic System|ANSS]] | data20 = {{ubl | {{#ifeq: {{{anss_url|}}} | n/a | n/a {{main_other|[[Category:EQ articles with ANSS set 'n/a']]}} | {{#if: {{{anss_url|}}} | {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url|}}}|4}} | [{{{anss_url|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url|}}} ComCat] }} | {{#if: {{{anss_url_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900, and don't display if empty --> | {{main_other|[[Category:EQ articles needing ANSS url]]}} <!-- {{red|<small>[https://earthquake.usgs.gov/earthquakes url required.]<small>}} --> }} }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_A|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_A|}}}|4}} | [{{{anss_url_A|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_A|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_B|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_B|}}}|4}} | [{{{anss_url_B|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_B|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_C|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_C|}}}|4}} | [{{{anss_url_C|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_C|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_D|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_D|}}}|4}} | [{{{anss_url_D|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_D|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_E|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_E|}}}|4}} | [{{{anss_url_E|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_E|}}} ComCat] }} }} }} }} <!-- ----- Local date ----- --> | label30 = Локален&nbsp;датум | data30 = {{ubl | {{#if: {{{local_date|}}} | {{{local_date|}}} | {{#if: {{{local_date_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 --> | {{main_other|[[Category:EQ articles needing 'local_date']]}} }} }} }} | {{#if: {{{local_date_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{local_date_A|}}} }} | {{#if: {{{local_date_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{local_date_B|}}} }} | {{#if: {{{local_date_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{local_date_C|}}} }} | {{#if: {{{local_date_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{local_date_D|}}} }} | {{#if: {{{local_date_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{local_date_E|}}} }} }} <!-- ----- Local time ----- --> | label40 = Локално&nbsp;време | data40 = {{ubl | {{#if: {{{local_time|}}} | {{{local_time|}}} | {{#if: {{{local_time_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 --> | {{main_other|[[Category:EQ articles needing 'local_time']]}} }} }} }} | {{#if: {{{local_time_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{local_time_A|}}} }} | {{#if: {{{local_time_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{local_time_B|}}} }} | {{#if: {{{local_time_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{local_time_C|}}} }} | {{#if: {{{local_time_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{local_time_D|}}} }} | {{#if: {{{local_time_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{local_time_E|}}} }} }} <!-- ................................ --> | label49 = Duration | data49 = {{{duration|}}} <!-- ------ Magnitude ----- --> | label50 = Магнитуда | data50 = {{ubl | {{{magnitude|}}} | {{#if: {{{magnitude_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{magnitude_A|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{magnitude_B|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{magnitude_C|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{magnitude_D|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{magnitude_E|}}} }} }} <!-- ------ Depth --------- --> | label60 = Длабочина | data60 = {{ubl | {{#if: {{{depth|}}} | {{{depth|}}} | {{#if: {{{depth_A|}}} | &nbsp; }} }} | {{#if: {{{depth_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{depth_A|}}} }} | {{#if: {{{depth_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{depth_B|}}} }} | {{#if: {{{depth_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{depth_C|}}} }} | {{#if: {{{depth_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{depth_D|}}} }} | {{#if: {{{depth_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{depth_E|}}} }} }} <!-- ................................ --> | label69 = {{#invoke:Engvar|variants | defaultWord = Епицентар | engvar = {{{engvar|}}}<!-- Pass through from article setting --> | defaultLang = en-US | en-UK = Epicentre | en-CA = Epicentre | en-AU = Epicentre }} | data69 = {{br separated entries |{{{location|}}} |{{{coordinates|}}} }} | label71 = Fault | data71 = {{{fault|}}} | label72 = Type | data72 = {{{type|}}} | label73 = Погодени&nbsp;области | data73 = {{{areas_affected|}}} | label74 = Total&nbsp;damage | data74 = {{{damage|}}} | label75 = {{abbr|Макс.|Максимален}}&nbsp;интензитет | data75 = {{{max_intensity|}}} | label76 = [[Peak ground acceleration|Peak&nbsp;acceleration]] | data76 = {{{pga|}}} | label77 = Peak&nbsp;velocity | data77 = {{{pgv|}}} | label78 = Цунами | data78 = {{{tsunami|}}} | label79 = Landslides | data79 = {{{landslide|}}} | label80 = Foreshocks | data80 = <!-- {{{foreshocks|}}} --> {{#if:{{{foreshocks|}}} | {{{foreshocks|}}} {{main_other|[[Category:EQ articles using 'foreshock']]}} }} | label81 = Aftershocks | data81 = <!-- {{{aftershocks|}}} --> {{#if:{{{aftershocks|}}} | {{{aftershocks|}}} {{main_other|[[Category:EQ articles using 'aftershock']]}} }} | label82 = Жртви | data82 = {{{casualties|}}} <!-- [ Swarms-only parameters--> | labe 83 = {{abbr|Max.|Maximum}}&nbsp;magnitude | data83 = {{{max_magnitude|}}} | class83 = note | label84 = Mean&nbsp;depth | data84 = {{{mean_depth|}}} | class84 = note | label85 = Total&nbsp;events | data85 = {{{events|}}} <!-- End of swarms-only parameters ] --> | data90 = {{{module|}}} | data91 = {{{embedded|}}} | label92 = Citations | data92 = {{{citations|}}} | below = {{{related|}}} }}</includeonly>{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox earthquake with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox earthquake]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y|pushpin_map_args=y| aftershocks | alt | anss_url | anss_url_A | anss_url_B | anss_url_C | anss_url_D | anss_url_E | areas_affected | caption | casualties | citations | coordinates | damage | depth | depth_A | depth_B | depth_C | depth_D | depth_E | duration | embedded | engvar | events | fault | foreshocks | image | image_size | isc_event | isc_event_A | isc_event_B | isc_event_C | isc_event_D | isc_event_E | landslide | local_date | local_date_A | local_date_B | local_date_C | local_date_D | local_date_E | local_time | local_time_A | local_time_B | local_time_C | local_time_D | local_time_E | location | magnitude | magnitude_A | magnitude_B | magnitude_C | magnitude_D | magnitude_E | map | map_alt | map_caption | map_size | map2 | max_intensity | max_magnitude | mean_depth | module | name | native_name | native_name_lang | pga | pgv | pre_1900 | related | tags | timestamp | timestamp_A | timestamp_B | timestamp_C | timestamp_D | timestamp_E | tsunami | type }}<noinclude>{{документација}} </noinclude> 3nunwn3h2bq2o6ezfy6o90leu5khkw6 5602280 5602278 2026-07-30T17:51:04Z Buli 2648 5602280 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Infobox | title = {{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | bodyclass = vevent | titleclass = summary | subheader1 = {{#if:{{{native_name|}}}|<span class="nickname" {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}"}}>{{{native_name}}}</span>}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1.15|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption = {{{caption|}}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map|}}}|size={{{map_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1.15|alt={{{map_alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption2 = {{{map_caption|}}} | image3 = {{#invoke:Location map|infobox_pushpin_map | pushpin_label_position = none | pushpin_mark = Bullseye1.png | pushpin_relief = 1 | pushpin_mark_size = 40 }} | image4 = {{{map2|}}} <!-- { ================ Labels & data ================ --> | label1 = [[Coordinated Universal Time|UTC]]&nbsp;време | data1 = {{ubl | {{#if: {{{timestamp|}}} <!-- --[sw-- --> | {{#switch: {{{timestamp|}}} | {{#time:Y-m-d H:i:s|{{{timestamp}}} }} = {{{timestamp}}} | {{#time:Y-m-d H:i |{{{timestamp}}} }} = {{{timestamp}}} | doublet = [[Doublet earthquake|Doublet&nbsp;earthquake]]:{{nbsp|4}} | triplet = [[Doublet earthquake|Triplet&nbsp;earthquake]]:{{nbsp|4}} | multiplet = [[Doublet earthquake|Multiplet&nbsp;earthquake]]:{{nbsp|2}} <!-- nbsp's added to force a width where timestamp won't get folded. --> | #default = {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | {{{timestamp}}} <!-- whatever works. Else: --> | {{{timestamp}}} </br>{{red|<small>Needs 'yyyy-mm-dd hh:mm'</small>}} {{main_other|[[Category:EQ articles with UTC timestamp error]]}} }} }} <!-- --sw]-- --> {{#switch: {{{timestamp|}}} |doublet |triplet |multiplet = {{main other|[[Category:Doublet earthquakes]]}} }} |<!-- Else: no timestamp --> {{#if: {{{timestamp_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 . Else: --> | {{red|??}} {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}} | [[Category:EQ articles needing UTC timestamp]] }} }} }} }} <!-- timestamp --> <!-- Only for 'doublet earthquakes' and similar segmented events. -- Not for aftershocks, swarms, or series! --> | {{#if: {{{timestamp_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{timestamp_A|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{timestamp_B|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{timestamp_C|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{timestamp_D|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{timestamp_E|}}} }} <!-- The ISC lists only a single instance of a five-part event. No more are needed. --> }} <!-- ------ ISC event ----- --> | label10 = [[International Seismological Centre|ISC]]&nbsp;настан | data10 = {{ubl |{{#ifeq: {{{isc_event|}}} | n/a | n/a {{main_other|[[Category:EQ articles with ISC set 'n/a']]}} | {{#if: {{{isc_event|}}} | {{EQ-isc-link|-{{{isc_event|}}} }} | {{#if: {{{isc_event_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 --> | {{main_other|[[Category:EQ articles waiting for ISC event id]]}} }} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_A|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_A|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_B|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_B|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_C|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_C|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_D|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_D|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_E|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_E|}}} }} }} }} }} <!-- ----- ANSS ----- --> | label20 = USGS-[[Advanced National Seismic System|ANSS]] | data20 = {{ubl | {{#ifeq: {{{anss_url|}}} | n/a | n/a {{main_other|[[Category:EQ articles with ANSS set 'n/a']]}} | {{#if: {{{anss_url|}}} | {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url|}}}|4}} | [{{{anss_url|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url|}}} ComCat] }} | {{#if: {{{anss_url_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900, and don't display if empty --> | {{main_other|[[Category:EQ articles needing ANSS url]]}} <!-- {{red|<small>[https://earthquake.usgs.gov/earthquakes url required.]<small>}} --> }} }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_A|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_A|}}}|4}} | [{{{anss_url_A|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_A|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_B|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_B|}}}|4}} | [{{{anss_url_B|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_B|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_C|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_C|}}}|4}} | [{{{anss_url_C|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_C|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_D|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_D|}}}|4}} | [{{{anss_url_D|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_D|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_E|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_E|}}}|4}} | [{{{anss_url_E|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_E|}}} ComCat] }} }} }} }} <!-- ----- Local date ----- --> | label30 = Локален&nbsp;датум | data30 = {{ubl | {{#if: {{{local_date|}}} | {{{local_date|}}} | {{#if: {{{local_date_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 --> | {{main_other|[[Category:EQ articles needing 'local_date']]}} }} }} }} | {{#if: {{{local_date_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{local_date_A|}}} }} | {{#if: {{{local_date_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{local_date_B|}}} }} | {{#if: {{{local_date_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{local_date_C|}}} }} | {{#if: {{{local_date_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{local_date_D|}}} }} | {{#if: {{{local_date_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{local_date_E|}}} }} }} <!-- ----- Local time ----- --> | label40 = Локално&nbsp;време | data40 = {{ubl | {{#if: {{{local_time|}}} | {{{local_time|}}} | {{#if: {{{local_time_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 --> | {{main_other|[[Category:EQ articles needing 'local_time']]}} }} }} }} | {{#if: {{{local_time_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{local_time_A|}}} }} | {{#if: {{{local_time_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{local_time_B|}}} }} | {{#if: {{{local_time_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{local_time_C|}}} }} | {{#if: {{{local_time_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{local_time_D|}}} }} | {{#if: {{{local_time_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{local_time_E|}}} }} }} <!-- ................................ --> | label49 = Duration | data49 = {{{duration|}}} <!-- ------ Magnitude ----- --> | label50 = Магнитуда | data50 = {{ubl | {{{magnitude|}}} | {{#if: {{{magnitude_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{magnitude_A|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{magnitude_B|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{magnitude_C|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{magnitude_D|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{magnitude_E|}}} }} }} <!-- ------ Depth --------- --> | label60 = Длабочина | data60 = {{ubl | {{#if: {{{depth|}}} | {{{depth|}}} | {{#if: {{{depth_A|}}} | &nbsp; }} }} | {{#if: {{{depth_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{depth_A|}}} }} | {{#if: {{{depth_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{depth_B|}}} }} | {{#if: {{{depth_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{depth_C|}}} }} | {{#if: {{{depth_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{depth_D|}}} }} | {{#if: {{{depth_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{depth_E|}}} }} }} <!-- ................................ --> | label69 = {{#invoke:Engvar|variants | defaultWord = Епицентар | engvar = {{{engvar|}}}<!-- Pass through from article setting --> | defaultLang = en-US | en-UK = Epicentre | en-CA = Epicentre | en-AU = Epicentre }} | data69 = {{br separated entries |{{{location|}}} |{{{coordinates|}}} }} | label71 = Fault | data71 = {{{fault|}}} | label72 = Type | data72 = {{{type|}}} | label73 = Погодени&nbsp;области | data73 = {{{areas_affected|}}} | label74 = Total&nbsp;damage | data74 = {{{damage|}}} | label75 = {{abbr|Макс.|Максимален}}&nbsp;интензитет | data75 = {{{max_intensity|}}} | label76 = [[Peak ground acceleration|Peak&nbsp;acceleration]] | data76 = {{{pga|}}} | label77 = Peak&nbsp;velocity | data77 = {{{pgv|}}} | label78 = Цунами | data78 = {{{tsunami|}}} | label79 = Landslides | data79 = {{{landslide|}}} | label80 = Foreshocks | data80 = <!-- {{{foreshocks|}}} --> {{#if:{{{foreshocks|}}} | {{{foreshocks|}}} {{main_other|[[Category:EQ articles using 'foreshock']]}} }} | label81 = Последователни&nbsp;потреси | data81 = <!-- {{{aftershocks|}}} --> {{#if:{{{aftershocks|}}} | {{{aftershocks|}}} {{main_other|[[Category:EQ articles using 'aftershock']]}} }} | label82 = Жртви | data82 = {{{casualties|}}} <!-- [ Swarms-only parameters--> | labe 83 = {{abbr|Max.|Maximum}}&nbsp;magnitude | data83 = {{{max_magnitude|}}} | class83 = note | label84 = Mean&nbsp;depth | data84 = {{{mean_depth|}}} | class84 = note | label85 = Total&nbsp;events | data85 = {{{events|}}} <!-- End of swarms-only parameters ] --> | data90 = {{{module|}}} | data91 = {{{embedded|}}} | label92 = Citations | data92 = {{{citations|}}} | below = {{{related|}}} }}</includeonly>{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox earthquake with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox earthquake]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y|pushpin_map_args=y| aftershocks | alt | anss_url | anss_url_A | anss_url_B | anss_url_C | anss_url_D | anss_url_E | areas_affected | caption | casualties | citations | coordinates | damage | depth | depth_A | depth_B | depth_C | depth_D | depth_E | duration | embedded | engvar | events | fault | foreshocks | image | image_size | isc_event | isc_event_A | isc_event_B | isc_event_C | isc_event_D | isc_event_E | landslide | local_date | local_date_A | local_date_B | local_date_C | local_date_D | local_date_E | local_time | local_time_A | local_time_B | local_time_C | local_time_D | local_time_E | location | magnitude | magnitude_A | magnitude_B | magnitude_C | magnitude_D | magnitude_E | map | map_alt | map_caption | map_size | map2 | max_intensity | max_magnitude | mean_depth | module | name | native_name | native_name_lang | pga | pgv | pre_1900 | related | tags | timestamp | timestamp_A | timestamp_B | timestamp_C | timestamp_D | timestamp_E | tsunami | type }}<noinclude>{{документација}} </noinclude> qb04hwzyb8uld4lz0cczwxf6ypr0lcs 5602281 5602280 2026-07-30T17:51:28Z Buli 2648 5602281 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Infobox | title = {{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | bodyclass = vevent | titleclass = summary | subheader1 = {{#if:{{{native_name|}}}|<span class="nickname" {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}"}}>{{{native_name}}}</span>}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1.15|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption = {{{caption|}}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map|}}}|size={{{map_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1.15|alt={{{map_alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption2 = {{{map_caption|}}} | image3 = {{#invoke:Location map|infobox_pushpin_map | pushpin_label_position = none | pushpin_mark = Bullseye1.png | pushpin_relief = 1 | pushpin_mark_size = 40 }} | image4 = {{{map2|}}} <!-- { ================ Labels & data ================ --> | label1 = [[Coordinated Universal Time|UTC]]&nbsp;време | data1 = {{ubl | {{#if: {{{timestamp|}}} <!-- --[sw-- --> | {{#switch: {{{timestamp|}}} | {{#time:Y-m-d H:i:s|{{{timestamp}}} }} = {{{timestamp}}} | {{#time:Y-m-d H:i |{{{timestamp}}} }} = {{{timestamp}}} | doublet = [[Doublet earthquake|Doublet&nbsp;earthquake]]:{{nbsp|4}} | triplet = [[Doublet earthquake|Triplet&nbsp;earthquake]]:{{nbsp|4}} | multiplet = [[Doublet earthquake|Multiplet&nbsp;earthquake]]:{{nbsp|2}} <!-- nbsp's added to force a width where timestamp won't get folded. --> | #default = {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | {{{timestamp}}} <!-- whatever works. Else: --> | {{{timestamp}}} </br>{{red|<small>Needs 'yyyy-mm-dd hh:mm'</small>}} {{main_other|[[Category:EQ articles with UTC timestamp error]]}} }} }} <!-- --sw]-- --> {{#switch: {{{timestamp|}}} |doublet |triplet |multiplet = {{main other|[[Category:Doublet earthquakes]]}} }} |<!-- Else: no timestamp --> {{#if: {{{timestamp_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 . Else: --> | {{red|??}} {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}} | [[Category:EQ articles needing UTC timestamp]] }} }} }} }} <!-- timestamp --> <!-- Only for 'doublet earthquakes' and similar segmented events. -- Not for aftershocks, swarms, or series! --> | {{#if: {{{timestamp_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{timestamp_A|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{timestamp_B|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{timestamp_C|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{timestamp_D|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{timestamp_E|}}} }} <!-- The ISC lists only a single instance of a five-part event. No more are needed. --> }} <!-- ------ ISC event ----- --> | label10 = [[International Seismological Centre|ISC]]&nbsp;настан | data10 = {{ubl |{{#ifeq: {{{isc_event|}}} | n/a | n/a {{main_other|[[Category:EQ articles with ISC set 'n/a']]}} | {{#if: {{{isc_event|}}} | {{EQ-isc-link|-{{{isc_event|}}} }} | {{#if: {{{isc_event_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 --> | {{main_other|[[Category:EQ articles waiting for ISC event id]]}} }} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_A|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_A|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_B|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_B|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_C|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_C|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_D|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_D|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_E|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_E|}}} }} }} }} }} <!-- ----- ANSS ----- --> | label20 = USGS-[[Advanced National Seismic System|ANSS]] | data20 = {{ubl | {{#ifeq: {{{anss_url|}}} | n/a | n/a {{main_other|[[Category:EQ articles with ANSS set 'n/a']]}} | {{#if: {{{anss_url|}}} | {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url|}}}|4}} | [{{{anss_url|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url|}}} ComCat] }} | {{#if: {{{anss_url_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900, and don't display if empty --> | {{main_other|[[Category:EQ articles needing ANSS url]]}} <!-- {{red|<small>[https://earthquake.usgs.gov/earthquakes url required.]<small>}} --> }} }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_A|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_A|}}}|4}} | [{{{anss_url_A|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_A|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_B|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_B|}}}|4}} | [{{{anss_url_B|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_B|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_C|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_C|}}}|4}} | [{{{anss_url_C|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_C|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_D|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_D|}}}|4}} | [{{{anss_url_D|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_D|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_E|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_E|}}}|4}} | [{{{anss_url_E|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_E|}}} ComCat] }} }} }} }} <!-- ----- Local date ----- --> | label30 = Локален&nbsp;датум | data30 = {{ubl | {{#if: {{{local_date|}}} | {{{local_date|}}} | {{#if: {{{local_date_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 --> | {{main_other|[[Category:EQ articles needing 'local_date']]}} }} }} }} | {{#if: {{{local_date_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{local_date_A|}}} }} | {{#if: {{{local_date_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{local_date_B|}}} }} | {{#if: {{{local_date_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{local_date_C|}}} }} | {{#if: {{{local_date_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{local_date_D|}}} }} | {{#if: {{{local_date_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{local_date_E|}}} }} }} <!-- ----- Local time ----- --> | label40 = Локално&nbsp;време | data40 = {{ubl | {{#if: {{{local_time|}}} | {{{local_time|}}} | {{#if: {{{local_time_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 --> | {{main_other|[[Category:EQ articles needing 'local_time']]}} }} }} }} | {{#if: {{{local_time_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{local_time_A|}}} }} | {{#if: {{{local_time_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{local_time_B|}}} }} | {{#if: {{{local_time_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{local_time_C|}}} }} | {{#if: {{{local_time_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{local_time_D|}}} }} | {{#if: {{{local_time_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{local_time_E|}}} }} }} <!-- ................................ --> | label49 = Duration | data49 = {{{duration|}}} <!-- ------ Magnitude ----- --> | label50 = Магнитуда | data50 = {{ubl | {{{magnitude|}}} | {{#if: {{{magnitude_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{magnitude_A|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{magnitude_B|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{magnitude_C|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{magnitude_D|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{magnitude_E|}}} }} }} <!-- ------ Depth --------- --> | label60 = Длабочина | data60 = {{ubl | {{#if: {{{depth|}}} | {{{depth|}}} | {{#if: {{{depth_A|}}} | &nbsp; }} }} | {{#if: {{{depth_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{depth_A|}}} }} | {{#if: {{{depth_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{depth_B|}}} }} | {{#if: {{{depth_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{depth_C|}}} }} | {{#if: {{{depth_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{depth_D|}}} }} | {{#if: {{{depth_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{depth_E|}}} }} }} <!-- ................................ --> | label69 = {{#invoke:Engvar|variants | defaultWord = Епицентар | engvar = {{{engvar|}}}<!-- Pass through from article setting --> | defaultLang = en-US | en-UK = Epicentre | en-CA = Epicentre | en-AU = Epicentre }} | data69 = {{br separated entries |{{{location|}}} |{{{coordinates|}}} }} | label71 = Fault | data71 = {{{fault|}}} | label72 = Type | data72 = {{{type|}}} | label73 = Погодени&nbsp;области | data73 = {{{areas_affected|}}} | label74 = Total&nbsp;damage | data74 = {{{damage|}}} | label75 = {{abbr|Макс.|Максимален}}&nbsp;интензитет | data75 = {{{max_intensity|}}} | label76 = [[Peak ground acceleration|Peak&nbsp;acceleration]] | data76 = {{{pga|}}} | label77 = Peak&nbsp;velocity | data77 = {{{pgv|}}} | label78 = Цунами | data78 = {{{tsunami|}}} | label79 = Landslides | data79 = {{{landslide|}}} | label80 = Foreshocks | data80 = <!-- {{{foreshocks|}}} --> {{#if:{{{foreshocks|}}} | {{{foreshocks|}}} {{main_other|[[Category:EQ articles using 'foreshock']]}} }} | label81 = Последователни потреси | data81 = <!-- {{{aftershocks|}}} --> {{#if:{{{aftershocks|}}} | {{{aftershocks|}}} {{main_other|[[Category:EQ articles using 'aftershock']]}} }} | label82 = Жртви | data82 = {{{casualties|}}} <!-- [ Swarms-only parameters--> | labe 83 = {{abbr|Max.|Maximum}}&nbsp;magnitude | data83 = {{{max_magnitude|}}} | class83 = note | label84 = Mean&nbsp;depth | data84 = {{{mean_depth|}}} | class84 = note | label85 = Total&nbsp;events | data85 = {{{events|}}} <!-- End of swarms-only parameters ] --> | data90 = {{{module|}}} | data91 = {{{embedded|}}} | label92 = Citations | data92 = {{{citations|}}} | below = {{{related|}}} }}</includeonly>{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox earthquake with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox earthquake]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y|pushpin_map_args=y| aftershocks | alt | anss_url | anss_url_A | anss_url_B | anss_url_C | anss_url_D | anss_url_E | areas_affected | caption | casualties | citations | coordinates | damage | depth | depth_A | depth_B | depth_C | depth_D | depth_E | duration | embedded | engvar | events | fault | foreshocks | image | image_size | isc_event | isc_event_A | isc_event_B | isc_event_C | isc_event_D | isc_event_E | landslide | local_date | local_date_A | local_date_B | local_date_C | local_date_D | local_date_E | local_time | local_time_A | local_time_B | local_time_C | local_time_D | local_time_E | location | magnitude | magnitude_A | magnitude_B | magnitude_C | magnitude_D | magnitude_E | map | map_alt | map_caption | map_size | map2 | max_intensity | max_magnitude | mean_depth | module | name | native_name | native_name_lang | pga | pgv | pre_1900 | related | tags | timestamp | timestamp_A | timestamp_B | timestamp_C | timestamp_D | timestamp_E | tsunami | type }}<noinclude>{{документација}} </noinclude> 0w5wy21yz8kggr5hsafy3q0xqt19cx9 5602282 5602281 2026-07-30T17:52:23Z Buli 2648 5602282 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Infobox | title = {{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | bodyclass = vevent | titleclass = summary | subheader1 = {{#if:{{{native_name|}}}|<span class="nickname" {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}"}}>{{{native_name}}}</span>}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1.15|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption = {{{caption|}}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map|}}}|size={{{map_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1.15|alt={{{map_alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption2 = {{{map_caption|}}} | image3 = {{#invoke:Location map|infobox_pushpin_map | pushpin_label_position = none | pushpin_mark = Bullseye1.png | pushpin_relief = 1 | pushpin_mark_size = 40 }} | image4 = {{{map2|}}} <!-- { ================ Labels & data ================ --> | label1 = [[Coordinated Universal Time|UTC]]&nbsp;време | data1 = {{ubl | {{#if: {{{timestamp|}}} <!-- --[sw-- --> | {{#switch: {{{timestamp|}}} | {{#time:Y-m-d H:i:s|{{{timestamp}}} }} = {{{timestamp}}} | {{#time:Y-m-d H:i |{{{timestamp}}} }} = {{{timestamp}}} | doublet = [[Doublet earthquake|Doublet&nbsp;earthquake]]:{{nbsp|4}} | triplet = [[Doublet earthquake|Triplet&nbsp;earthquake]]:{{nbsp|4}} | multiplet = [[Doublet earthquake|Multiplet&nbsp;earthquake]]:{{nbsp|2}} <!-- nbsp's added to force a width where timestamp won't get folded. --> | #default = {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | {{{timestamp}}} <!-- whatever works. Else: --> | {{{timestamp}}} </br>{{red|<small>Needs 'yyyy-mm-dd hh:mm'</small>}} {{main_other|[[Category:EQ articles with UTC timestamp error]]}} }} }} <!-- --sw]-- --> {{#switch: {{{timestamp|}}} |doublet |triplet |multiplet = {{main other|[[Category:Doublet earthquakes]]}} }} |<!-- Else: no timestamp --> {{#if: {{{timestamp_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 . Else: --> | {{red|??}} {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}} | [[Category:EQ articles needing UTC timestamp]] }} }} }} }} <!-- timestamp --> <!-- Only for 'doublet earthquakes' and similar segmented events. -- Not for aftershocks, swarms, or series! --> | {{#if: {{{timestamp_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{timestamp_A|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{timestamp_B|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{timestamp_C|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{timestamp_D|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{timestamp_E|}}} }} <!-- The ISC lists only a single instance of a five-part event. No more are needed. --> }} <!-- ------ ISC event ----- --> | label10 = [[International Seismological Centre|ISC]]&nbsp;настан | data10 = {{ubl |{{#ifeq: {{{isc_event|}}} | n/a | n/a {{main_other|[[Category:EQ articles with ISC set 'n/a']]}} | {{#if: {{{isc_event|}}} | {{EQ-isc-link|-{{{isc_event|}}} }} | {{#if: {{{isc_event_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 --> | {{main_other|[[Category:EQ articles waiting for ISC event id]]}} }} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_A|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_A|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_B|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_B|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_C|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_C|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_D|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_D|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_E|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_E|}}} }} }} }} }} <!-- ----- ANSS ----- --> | label20 = USGS-[[Advanced National Seismic System|ANSS]] | data20 = {{ubl | {{#ifeq: {{{anss_url|}}} | n/a | n/a {{main_other|[[Category:EQ articles with ANSS set 'n/a']]}} | {{#if: {{{anss_url|}}} | {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url|}}}|4}} | [{{{anss_url|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url|}}} ComCat] }} | {{#if: {{{anss_url_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900, and don't display if empty --> | {{main_other|[[Category:EQ articles needing ANSS url]]}} <!-- {{red|<small>[https://earthquake.usgs.gov/earthquakes url required.]<small>}} --> }} }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_A|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_A|}}}|4}} | [{{{anss_url_A|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_A|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_B|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_B|}}}|4}} | [{{{anss_url_B|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_B|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_C|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_C|}}}|4}} | [{{{anss_url_C|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_C|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_D|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_D|}}}|4}} | [{{{anss_url_D|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_D|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_E|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_E|}}}|4}} | [{{{anss_url_E|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_E|}}} ComCat] }} }} }} }} <!-- ----- Local date ----- --> | label30 = Локален&nbsp;датум | data30 = {{ubl | {{#if: {{{local_date|}}} | {{{local_date|}}} | {{#if: {{{local_date_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 --> | {{main_other|[[Category:EQ articles needing 'local_date']]}} }} }} }} | {{#if: {{{local_date_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{local_date_A|}}} }} | {{#if: {{{local_date_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{local_date_B|}}} }} | {{#if: {{{local_date_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{local_date_C|}}} }} | {{#if: {{{local_date_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{local_date_D|}}} }} | {{#if: {{{local_date_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{local_date_E|}}} }} }} <!-- ----- Local time ----- --> | label40 = Локално&nbsp;време | data40 = {{ubl | {{#if: {{{local_time|}}} | {{{local_time|}}} | {{#if: {{{local_time_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 --> | {{main_other|[[Category:EQ articles needing 'local_time']]}} }} }} }} | {{#if: {{{local_time_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{local_time_A|}}} }} | {{#if: {{{local_time_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{local_time_B|}}} }} | {{#if: {{{local_time_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{local_time_C|}}} }} | {{#if: {{{local_time_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{local_time_D|}}} }} | {{#if: {{{local_time_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{local_time_E|}}} }} }} <!-- ................................ --> | label49 = Duration | data49 = {{{duration|}}} <!-- ------ Magnitude ----- --> | label50 = Магнитуда | data50 = {{ubl | {{{magnitude|}}} | {{#if: {{{magnitude_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{magnitude_A|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{magnitude_B|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{magnitude_C|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{magnitude_D|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{magnitude_E|}}} }} }} <!-- ------ Depth --------- --> | label60 = Длабочина | data60 = {{ubl | {{#if: {{{depth|}}} | {{{depth|}}} | {{#if: {{{depth_A|}}} | &nbsp; }} }} | {{#if: {{{depth_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{depth_A|}}} }} | {{#if: {{{depth_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{depth_B|}}} }} | {{#if: {{{depth_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{depth_C|}}} }} | {{#if: {{{depth_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{depth_D|}}} }} | {{#if: {{{depth_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{depth_E|}}} }} }} <!-- ................................ --> | label69 = {{#invoke:Engvar|variants | defaultWord = Епицентар | engvar = {{{engvar|}}}<!-- Pass through from article setting --> | defaultLang = en-US | en-UK = Epicentre | en-CA = Epicentre | en-AU = Epicentre }} | data69 = {{br separated entries |{{{location|}}} |{{{coordinates|}}} }} | label71 = Fault | data71 = {{{fault|}}} | label72 = Type | data72 = {{{type|}}} | label73 = Погодени&nbsp;области | data73 = {{{areas_affected|}}} | label74 = Total&nbsp;damage | data74 = {{{damage|}}} | label75 = {{abbr|Макс.|Максимален}}&nbsp;интензитет | data75 = {{{max_intensity|}}} | label76 = [[Peak ground acceleration|Peak&nbsp;acceleration]] | data76 = {{{pga|}}} | label77 = Peak&nbsp;velocity | data77 = {{{pgv|}}} | label78 = Цунами | data78 = {{{tsunami|}}} | label79 = Свлечишта | data79 = {{{landslide|}}} | label80 = Foreshocks | data80 = <!-- {{{foreshocks|}}} --> {{#if:{{{foreshocks|}}} | {{{foreshocks|}}} {{main_other|[[Category:EQ articles using 'foreshock']]}} }} | label81 = Последователни потреси | data81 = <!-- {{{aftershocks|}}} --> {{#if:{{{aftershocks|}}} | {{{aftershocks|}}} {{main_other|[[Category:EQ articles using 'aftershock']]}} }} | label82 = Жртви | data82 = {{{casualties|}}} <!-- [ Swarms-only parameters--> | labe 83 = {{abbr|Max.|Maximum}}&nbsp;magnitude | data83 = {{{max_magnitude|}}} | class83 = note | label84 = Mean&nbsp;depth | data84 = {{{mean_depth|}}} | class84 = note | label85 = Total&nbsp;events | data85 = {{{events|}}} <!-- End of swarms-only parameters ] --> | data90 = {{{module|}}} | data91 = {{{embedded|}}} | label92 = Citations | data92 = {{{citations|}}} | below = {{{related|}}} }}</includeonly>{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox earthquake with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox earthquake]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y|pushpin_map_args=y| aftershocks | alt | anss_url | anss_url_A | anss_url_B | anss_url_C | anss_url_D | anss_url_E | areas_affected | caption | casualties | citations | coordinates | damage | depth | depth_A | depth_B | depth_C | depth_D | depth_E | duration | embedded | engvar | events | fault | foreshocks | image | image_size | isc_event | isc_event_A | isc_event_B | isc_event_C | isc_event_D | isc_event_E | landslide | local_date | local_date_A | local_date_B | local_date_C | local_date_D | local_date_E | local_time | local_time_A | local_time_B | local_time_C | local_time_D | local_time_E | location | magnitude | magnitude_A | magnitude_B | magnitude_C | magnitude_D | magnitude_E | map | map_alt | map_caption | map_size | map2 | max_intensity | max_magnitude | mean_depth | module | name | native_name | native_name_lang | pga | pgv | pre_1900 | related | tags | timestamp | timestamp_A | timestamp_B | timestamp_C | timestamp_D | timestamp_E | tsunami | type }}<noinclude>{{документација}} </noinclude> pq1t7t2t2etpgllvlteln0xu1xnor24 5602283 5602282 2026-07-30T17:54:16Z Buli 2648 5602283 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Infobox | title = {{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | bodyclass = vevent | titleclass = summary | subheader1 = {{#if:{{{native_name|}}}|<span class="nickname" {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}"}}>{{{native_name}}}</span>}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1.15|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption = {{{caption|}}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map|}}}|size={{{map_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1.15|alt={{{map_alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption2 = {{{map_caption|}}} | image3 = {{#invoke:Location map|infobox_pushpin_map | pushpin_label_position = none | pushpin_mark = Bullseye1.png | pushpin_relief = 1 | pushpin_mark_size = 40 }} | image4 = {{{map2|}}} <!-- { ================ Labels & data ================ --> | label1 = [[Coordinated Universal Time|UTC]]&nbsp;време | data1 = {{ubl | {{#if: {{{timestamp|}}} <!-- --[sw-- --> | {{#switch: {{{timestamp|}}} | {{#time:Y-m-d H:i:s|{{{timestamp}}} }} = {{{timestamp}}} | {{#time:Y-m-d H:i |{{{timestamp}}} }} = {{{timestamp}}} | doublet = [[Doublet earthquake|Doublet&nbsp;earthquake]]:{{nbsp|4}} | triplet = [[Doublet earthquake|Triplet&nbsp;earthquake]]:{{nbsp|4}} | multiplet = [[Doublet earthquake|Multiplet&nbsp;earthquake]]:{{nbsp|2}} <!-- nbsp's added to force a width where timestamp won't get folded. --> | #default = {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | {{{timestamp}}} <!-- whatever works. Else: --> | {{{timestamp}}} </br>{{red|<small>Needs 'yyyy-mm-dd hh:mm'</small>}} {{main_other|[[Category:EQ articles with UTC timestamp error]]}} }} }} <!-- --sw]-- --> {{#switch: {{{timestamp|}}} |doublet |triplet |multiplet = {{main other|[[Category:Doublet earthquakes]]}} }} |<!-- Else: no timestamp --> {{#if: {{{timestamp_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 . Else: --> | {{red|??}} {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}} | [[Category:EQ articles needing UTC timestamp]] }} }} }} }} <!-- timestamp --> <!-- Only for 'doublet earthquakes' and similar segmented events. -- Not for aftershocks, swarms, or series! --> | {{#if: {{{timestamp_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{timestamp_A|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{timestamp_B|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{timestamp_C|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{timestamp_D|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{timestamp_E|}}} }} <!-- The ISC lists only a single instance of a five-part event. No more are needed. --> }} <!-- ------ ISC event ----- --> | label10 = [[International Seismological Centre|ISC]]&nbsp;настан | data10 = {{ubl |{{#ifeq: {{{isc_event|}}} | n/a | n/a {{main_other|[[Category:EQ articles with ISC set 'n/a']]}} | {{#if: {{{isc_event|}}} | {{EQ-isc-link|-{{{isc_event|}}} }} | {{#if: {{{isc_event_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 --> | {{main_other|[[Category:EQ articles waiting for ISC event id]]}} }} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_A|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_A|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_B|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_B|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_C|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_C|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_D|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_D|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_E|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_E|}}} }} }} }} }} <!-- ----- ANSS ----- --> | label20 = USGS-[[Advanced National Seismic System|ANSS]] | data20 = {{ubl | {{#ifeq: {{{anss_url|}}} | n/a | n/a {{main_other|[[Category:EQ articles with ANSS set 'n/a']]}} | {{#if: {{{anss_url|}}} | {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url|}}}|4}} | [{{{anss_url|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url|}}} ComCat] }} | {{#if: {{{anss_url_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900, and don't display if empty --> | {{main_other|[[Category:EQ articles needing ANSS url]]}} <!-- {{red|<small>[https://earthquake.usgs.gov/earthquakes url required.]<small>}} --> }} }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_A|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_A|}}}|4}} | [{{{anss_url_A|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_A|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_B|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_B|}}}|4}} | [{{{anss_url_B|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_B|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_C|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_C|}}}|4}} | [{{{anss_url_C|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_C|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_D|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_D|}}}|4}} | [{{{anss_url_D|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_D|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_E|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_E|}}}|4}} | [{{{anss_url_E|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_E|}}} ComCat] }} }} }} }} <!-- ----- Local date ----- --> | label30 = Локален&nbsp;датум | data30 = {{ubl | {{#if: {{{local_date|}}} | {{{local_date|}}} | {{#if: {{{local_date_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 --> | {{main_other|[[Category:EQ articles needing 'local_date']]}} }} }} }} | {{#if: {{{local_date_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{local_date_A|}}} }} | {{#if: {{{local_date_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{local_date_B|}}} }} | {{#if: {{{local_date_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{local_date_C|}}} }} | {{#if: {{{local_date_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{local_date_D|}}} }} | {{#if: {{{local_date_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{local_date_E|}}} }} }} <!-- ----- Local time ----- --> | label40 = Локално&nbsp;време | data40 = {{ubl | {{#if: {{{local_time|}}} | {{{local_time|}}} | {{#if: {{{local_time_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 --> | {{main_other|[[Category:EQ articles needing 'local_time']]}} }} }} }} | {{#if: {{{local_time_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{local_time_A|}}} }} | {{#if: {{{local_time_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{local_time_B|}}} }} | {{#if: {{{local_time_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{local_time_C|}}} }} | {{#if: {{{local_time_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{local_time_D|}}} }} | {{#if: {{{local_time_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{local_time_E|}}} }} }} <!-- ................................ --> | label49 = Duration | data49 = {{{duration|}}} <!-- ------ Magnitude ----- --> | label50 = Магнитуда | data50 = {{ubl | {{{magnitude|}}} | {{#if: {{{magnitude_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{magnitude_A|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{magnitude_B|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{magnitude_C|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{magnitude_D|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{magnitude_E|}}} }} }} <!-- ------ Depth --------- --> | label60 = Длабочина | data60 = {{ubl | {{#if: {{{depth|}}} | {{{depth|}}} | {{#if: {{{depth_A|}}} | &nbsp; }} }} | {{#if: {{{depth_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{depth_A|}}} }} | {{#if: {{{depth_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{depth_B|}}} }} | {{#if: {{{depth_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{depth_C|}}} }} | {{#if: {{{depth_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{depth_D|}}} }} | {{#if: {{{depth_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{depth_E|}}} }} }} <!-- ................................ --> | label69 = {{#invoke:Engvar|variants | defaultWord = Епицентар | engvar = {{{engvar|}}}<!-- Pass through from article setting --> | defaultLang = en-US | en-UK = Epicentre | en-CA = Epicentre | en-AU = Epicentre }} | data69 = {{br separated entries |{{{location|}}} |{{{coordinates|}}} }} | label71 = Fault | data71 = {{{fault|}}} | label72 = Type | data72 = {{{type|}}} | label73 = Погодени&nbsp;области | data73 = {{{areas_affected|}}} | label74 = Вкупна&nbsp;штета | data74 = {{{damage|}}} | label75 = {{abbr|Макс.|Максимален}}&nbsp;интензитет | data75 = {{{max_intensity|}}} | label76 = [[Peak ground acceleration|Peak&nbsp;acceleration]] | data76 = {{{pga|}}} | label77 = Peak&nbsp;velocity | data77 = {{{pgv|}}} | label78 = Цунами | data78 = {{{tsunami|}}} | label79 = Свлечишта | data79 = {{{landslide|}}} | label80 = Foreshocks | data80 = <!-- {{{foreshocks|}}} --> {{#if:{{{foreshocks|}}} | {{{foreshocks|}}} {{main_other|[[Category:EQ articles using 'foreshock']]}} }} | label81 = Последователни потреси | data81 = <!-- {{{aftershocks|}}} --> {{#if:{{{aftershocks|}}} | {{{aftershocks|}}} {{main_other|[[Category:EQ articles using 'aftershock']]}} }} | label82 = Жртви | data82 = {{{casualties|}}} <!-- [ Swarms-only parameters--> | labe 83 = {{abbr|Max.|Maximum}}&nbsp;magnitude | data83 = {{{max_magnitude|}}} | class83 = note | label84 = Mean&nbsp;depth | data84 = {{{mean_depth|}}} | class84 = note | label85 = Total&nbsp;events | data85 = {{{events|}}} <!-- End of swarms-only parameters ] --> | data90 = {{{module|}}} | data91 = {{{embedded|}}} | label92 = Citations | data92 = {{{citations|}}} | below = {{{related|}}} }}</includeonly>{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox earthquake with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox earthquake]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y|pushpin_map_args=y| aftershocks | alt | anss_url | anss_url_A | anss_url_B | anss_url_C | anss_url_D | anss_url_E | areas_affected | caption | casualties | citations | coordinates | damage | depth | depth_A | depth_B | depth_C | depth_D | depth_E | duration | embedded | engvar | events | fault | foreshocks | image | image_size | isc_event | isc_event_A | isc_event_B | isc_event_C | isc_event_D | isc_event_E | landslide | local_date | local_date_A | local_date_B | local_date_C | local_date_D | local_date_E | local_time | local_time_A | local_time_B | local_time_C | local_time_D | local_time_E | location | magnitude | magnitude_A | magnitude_B | magnitude_C | magnitude_D | magnitude_E | map | map_alt | map_caption | map_size | map2 | max_intensity | max_magnitude | mean_depth | module | name | native_name | native_name_lang | pga | pgv | pre_1900 | related | tags | timestamp | timestamp_A | timestamp_B | timestamp_C | timestamp_D | timestamp_E | tsunami | type }}<noinclude>{{документација}} </noinclude> 6wgqu6fsgoycfmkc0o2cx18cx9h2f8l 5602286 5602283 2026-07-30T17:58:22Z Buli 2648 5602286 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Infobox | title = {{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | bodyclass = vevent | titleclass = summary | subheader1 = {{#if:{{{native_name|}}}|<span class="nickname" {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}"}}>{{{native_name}}}</span>}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1.15|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption = {{{caption|}}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map|}}}|size={{{map_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1.15|alt={{{map_alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption2 = {{{map_caption|}}} | image3 = {{#invoke:Location map|infobox_pushpin_map | pushpin_label_position = none | pushpin_mark = Bullseye1.png | pushpin_relief = 1 | pushpin_mark_size = 40 }} | image4 = {{{map2|}}} <!-- { ================ Labels & data ================ --> | label1 = [[Coordinated Universal Time|UTC]]&nbsp;време | data1 = {{ubl | {{#if: {{{timestamp|}}} <!-- --[sw-- --> | {{#switch: {{{timestamp|}}} | {{#time:Y-m-d H:i:s|{{{timestamp}}} }} = {{{timestamp}}} | {{#time:Y-m-d H:i |{{{timestamp}}} }} = {{{timestamp}}} | doublet = [[Doublet earthquake|Doublet&nbsp;earthquake]]:{{nbsp|4}} | triplet = [[Doublet earthquake|Triplet&nbsp;earthquake]]:{{nbsp|4}} | multiplet = [[Doublet earthquake|Multiplet&nbsp;earthquake]]:{{nbsp|2}} <!-- nbsp's added to force a width where timestamp won't get folded. --> | #default = {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | {{{timestamp}}} <!-- whatever works. Else: --> | {{{timestamp}}} </br>{{red|<small>Needs 'yyyy-mm-dd hh:mm'</small>}} {{main_other|[[Category:EQ articles with UTC timestamp error]]}} }} }} <!-- --sw]-- --> {{#switch: {{{timestamp|}}} |doublet |triplet |multiplet = {{main other|[[Category:Doublet earthquakes]]}} }} |<!-- Else: no timestamp --> {{#if: {{{timestamp_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 . Else: --> | {{red|??}} {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}} | [[Category:EQ articles needing UTC timestamp]] }} }} }} }} <!-- timestamp --> <!-- Only for 'doublet earthquakes' and similar segmented events. -- Not for aftershocks, swarms, or series! --> | {{#if: {{{timestamp_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{timestamp_A|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{timestamp_B|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{timestamp_C|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{timestamp_D|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{timestamp_E|}}} }} <!-- The ISC lists only a single instance of a five-part event. No more are needed. --> }} <!-- ------ ISC event ----- --> | label10 = [[International Seismological Centre|ISC]]&nbsp;настан | data10 = {{ubl |{{#ifeq: {{{isc_event|}}} | n/a | n/a {{main_other|[[Category:EQ articles with ISC set 'n/a']]}} | {{#if: {{{isc_event|}}} | {{EQ-isc-link|-{{{isc_event|}}} }} | {{#if: {{{isc_event_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 --> | {{main_other|[[Category:EQ articles waiting for ISC event id]]}} }} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_A|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_A|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_B|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_B|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_C|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_C|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_D|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_D|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_E|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_E|}}} }} }} }} }} <!-- ----- ANSS ----- --> | label20 = USGS-[[Advanced National Seismic System|ANSS]] | data20 = {{ubl | {{#ifeq: {{{anss_url|}}} | n/a | n/a {{main_other|[[Category:EQ articles with ANSS set 'n/a']]}} | {{#if: {{{anss_url|}}} | {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url|}}}|4}} | [{{{anss_url|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url|}}} ComCat] }} | {{#if: {{{anss_url_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900, and don't display if empty --> | {{main_other|[[Category:EQ articles needing ANSS url]]}} <!-- {{red|<small>[https://earthquake.usgs.gov/earthquakes url required.]<small>}} --> }} }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_A|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_A|}}}|4}} | [{{{anss_url_A|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_A|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_B|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_B|}}}|4}} | [{{{anss_url_B|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_B|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_C|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_C|}}}|4}} | [{{{anss_url_C|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_C|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_D|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_D|}}}|4}} | [{{{anss_url_D|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_D|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_E|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_E|}}}|4}} | [{{{anss_url_E|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_E|}}} ComCat] }} }} }} }} <!-- ----- Local date ----- --> | label30 = Локален&nbsp;датум | data30 = {{ubl | {{#if: {{{local_date|}}} | {{{local_date|}}} | {{#if: {{{local_date_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 --> | {{main_other|[[Category:EQ articles needing 'local_date']]}} }} }} }} | {{#if: {{{local_date_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{local_date_A|}}} }} | {{#if: {{{local_date_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{local_date_B|}}} }} | {{#if: {{{local_date_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{local_date_C|}}} }} | {{#if: {{{local_date_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{local_date_D|}}} }} | {{#if: {{{local_date_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{local_date_E|}}} }} }} <!-- ----- Local time ----- --> | label40 = Локално&nbsp;време | data40 = {{ubl | {{#if: {{{local_time|}}} | {{{local_time|}}} | {{#if: {{{local_time_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 --> | {{main_other|[[Category:EQ articles needing 'local_time']]}} }} }} }} | {{#if: {{{local_time_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{local_time_A|}}} }} | {{#if: {{{local_time_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{local_time_B|}}} }} | {{#if: {{{local_time_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{local_time_C|}}} }} | {{#if: {{{local_time_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{local_time_D|}}} }} | {{#if: {{{local_time_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{local_time_E|}}} }} }} <!-- ................................ --> | label49 = Времетраење | data49 = {{{duration|}}} <!-- ------ Magnitude ----- --> | label50 = Магнитуда | data50 = {{ubl | {{{magnitude|}}} | {{#if: {{{magnitude_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{magnitude_A|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{magnitude_B|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{magnitude_C|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{magnitude_D|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{magnitude_E|}}} }} }} <!-- ------ Depth --------- --> | label60 = Длабочина | data60 = {{ubl | {{#if: {{{depth|}}} | {{{depth|}}} | {{#if: {{{depth_A|}}} | &nbsp; }} }} | {{#if: {{{depth_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{depth_A|}}} }} | {{#if: {{{depth_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{depth_B|}}} }} | {{#if: {{{depth_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{depth_C|}}} }} | {{#if: {{{depth_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{depth_D|}}} }} | {{#if: {{{depth_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{depth_E|}}} }} }} <!-- ................................ --> | label69 = {{#invoke:Engvar|variants | defaultWord = Епицентар | engvar = {{{engvar|}}}<!-- Pass through from article setting --> | defaultLang = en-US | en-UK = Epicentre | en-CA = Epicentre | en-AU = Epicentre }} | data69 = {{br separated entries |{{{location|}}} |{{{coordinates|}}} }} | label71 = Fault | data71 = {{{fault|}}} | label72 = Type | data72 = {{{type|}}} | label73 = Погодени&nbsp;области | data73 = {{{areas_affected|}}} | label74 = Вкупна&nbsp;штета | data74 = {{{damage|}}} | label75 = {{abbr|Макс.|Максимален}}&nbsp;интензитет | data75 = {{{max_intensity|}}} | label76 = [[Peak ground acceleration|Peak&nbsp;acceleration]] | data76 = {{{pga|}}} | label77 = Peak&nbsp;velocity | data77 = {{{pgv|}}} | label78 = Цунами | data78 = {{{tsunami|}}} | label79 = Свлечишта | data79 = {{{landslide|}}} | label80 = Foreshocks | data80 = <!-- {{{foreshocks|}}} --> {{#if:{{{foreshocks|}}} | {{{foreshocks|}}} {{main_other|[[Category:EQ articles using 'foreshock']]}} }} | label81 = Последователни потреси | data81 = <!-- {{{aftershocks|}}} --> {{#if:{{{aftershocks|}}} | {{{aftershocks|}}} {{main_other|[[Category:EQ articles using 'aftershock']]}} }} | label82 = Жртви | data82 = {{{casualties|}}} <!-- [ Swarms-only parameters--> | labe 83 = {{abbr|Max.|Maximum}}&nbsp;magnitude | data83 = {{{max_magnitude|}}} | class83 = note | label84 = Mean&nbsp;depth | data84 = {{{mean_depth|}}} | class84 = note | label85 = Total&nbsp;events | data85 = {{{events|}}} <!-- End of swarms-only parameters ] --> | data90 = {{{module|}}} | data91 = {{{embedded|}}} | label92 = Citations | data92 = {{{citations|}}} | below = {{{related|}}} }}</includeonly>{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox earthquake with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox earthquake]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y|pushpin_map_args=y| aftershocks | alt | anss_url | anss_url_A | anss_url_B | anss_url_C | anss_url_D | anss_url_E | areas_affected | caption | casualties | citations | coordinates | damage | depth | depth_A | depth_B | depth_C | depth_D | depth_E | duration | embedded | engvar | events | fault | foreshocks | image | image_size | isc_event | isc_event_A | isc_event_B | isc_event_C | isc_event_D | isc_event_E | landslide | local_date | local_date_A | local_date_B | local_date_C | local_date_D | local_date_E | local_time | local_time_A | local_time_B | local_time_C | local_time_D | local_time_E | location | magnitude | magnitude_A | magnitude_B | magnitude_C | magnitude_D | magnitude_E | map | map_alt | map_caption | map_size | map2 | max_intensity | max_magnitude | mean_depth | module | name | native_name | native_name_lang | pga | pgv | pre_1900 | related | tags | timestamp | timestamp_A | timestamp_B | timestamp_C | timestamp_D | timestamp_E | tsunami | type }}<noinclude>{{документација}} </noinclude> 04dvmnctyx8ligvy2v6osou7spmhr5k 5602288 5602286 2026-07-30T18:00:47Z Buli 2648 5602288 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Infobox | title = {{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | bodyclass = vevent | titleclass = summary | subheader1 = {{#if:{{{native_name|}}}|<span class="nickname" {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}"}}>{{{native_name}}}</span>}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1.15|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption = {{{caption|}}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map|}}}|size={{{map_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1.15|alt={{{map_alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption2 = {{{map_caption|}}} | image3 = {{#invoke:Location map|infobox_pushpin_map | pushpin_label_position = none | pushpin_mark = Bullseye1.png | pushpin_relief = 1 | pushpin_mark_size = 40 }} | image4 = {{{map2|}}} <!-- { ================ Labels & data ================ --> | label1 = [[Coordinated Universal Time|UTC]]&nbsp;време | data1 = {{ubl | {{#if: {{{timestamp|}}} <!-- --[sw-- --> | {{#switch: {{{timestamp|}}} | {{#time:Y-m-d H:i:s|{{{timestamp}}} }} = {{{timestamp}}} | {{#time:Y-m-d H:i |{{{timestamp}}} }} = {{{timestamp}}} | doublet = [[Doublet earthquake|Doublet&nbsp;earthquake]]:{{nbsp|4}} | triplet = [[Doublet earthquake|Triplet&nbsp;earthquake]]:{{nbsp|4}} | multiplet = [[Doublet earthquake|Multiplet&nbsp;earthquake]]:{{nbsp|2}} <!-- nbsp's added to force a width where timestamp won't get folded. --> | #default = {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | {{{timestamp}}} <!-- whatever works. Else: --> | {{{timestamp}}} </br>{{red|<small>Needs 'yyyy-mm-dd hh:mm'</small>}} {{main_other|[[Category:EQ articles with UTC timestamp error]]}} }} }} <!-- --sw]-- --> {{#switch: {{{timestamp|}}} |doublet |triplet |multiplet = {{main other|[[Category:Doublet earthquakes]]}} }} |<!-- Else: no timestamp --> {{#if: {{{timestamp_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 . Else: --> | {{red|??}} {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}} | [[Category:EQ articles needing UTC timestamp]] }} }} }} }} <!-- timestamp --> <!-- Only for 'doublet earthquakes' and similar segmented events. -- Not for aftershocks, swarms, or series! --> | {{#if: {{{timestamp_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{timestamp_A|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{timestamp_B|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{timestamp_C|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{timestamp_D|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{timestamp_E|}}} }} <!-- The ISC lists only a single instance of a five-part event. No more are needed. --> }} <!-- ------ ISC event ----- --> | label10 = [[International Seismological Centre|ISC]]&nbsp;настан | data10 = {{ubl |{{#ifeq: {{{isc_event|}}} | n/a | n/a {{main_other|[[Category:EQ articles with ISC set 'n/a']]}} | {{#if: {{{isc_event|}}} | {{EQ-isc-link|-{{{isc_event|}}} }} | {{#if: {{{isc_event_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 --> | {{main_other|[[Category:EQ articles waiting for ISC event id]]}} }} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_A|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_A|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_B|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_B|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_C|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_C|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_D|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_D|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_E|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_E|}}} }} }} }} }} <!-- ----- ANSS ----- --> | label20 = USGS-[[Advanced National Seismic System|ANSS]] | data20 = {{ubl | {{#ifeq: {{{anss_url|}}} | n/a | n/a {{main_other|[[Category:EQ articles with ANSS set 'n/a']]}} | {{#if: {{{anss_url|}}} | {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url|}}}|4}} | [{{{anss_url|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url|}}} ComCat] }} | {{#if: {{{anss_url_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900, and don't display if empty --> | {{main_other|[[Category:EQ articles needing ANSS url]]}} <!-- {{red|<small>[https://earthquake.usgs.gov/earthquakes url required.]<small>}} --> }} }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_A|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_A|}}}|4}} | [{{{anss_url_A|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_A|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_B|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_B|}}}|4}} | [{{{anss_url_B|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_B|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_C|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_C|}}}|4}} | [{{{anss_url_C|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_C|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_D|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_D|}}}|4}} | [{{{anss_url_D|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_D|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_E|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_E|}}}|4}} | [{{{anss_url_E|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_E|}}} ComCat] }} }} }} }} <!-- ----- Local date ----- --> | label30 = Локален&nbsp;датум | data30 = {{ubl | {{#if: {{{local_date|}}} | {{{local_date|}}} | {{#if: {{{local_date_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 --> | {{main_other|[[Category:EQ articles needing 'local_date']]}} }} }} }} | {{#if: {{{local_date_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{local_date_A|}}} }} | {{#if: {{{local_date_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{local_date_B|}}} }} | {{#if: {{{local_date_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{local_date_C|}}} }} | {{#if: {{{local_date_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{local_date_D|}}} }} | {{#if: {{{local_date_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{local_date_E|}}} }} }} <!-- ----- Local time ----- --> | label40 = Локално&nbsp;време | data40 = {{ubl | {{#if: {{{local_time|}}} | {{{local_time|}}} | {{#if: {{{local_time_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 --> | {{main_other|[[Category:EQ articles needing 'local_time']]}} }} }} }} | {{#if: {{{local_time_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{local_time_A|}}} }} | {{#if: {{{local_time_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{local_time_B|}}} }} | {{#if: {{{local_time_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{local_time_C|}}} }} | {{#if: {{{local_time_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{local_time_D|}}} }} | {{#if: {{{local_time_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{local_time_E|}}} }} }} <!-- ................................ --> | label49 = Времетраење | data49 = {{{duration|}}} <!-- ------ Magnitude ----- --> | label50 = Магнитуда | data50 = {{ubl | {{{magnitude|}}} | {{#if: {{{magnitude_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{magnitude_A|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{magnitude_B|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{magnitude_C|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{magnitude_D|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{magnitude_E|}}} }} }} <!-- ------ Depth --------- --> | label60 = Длабочина | data60 = {{ubl | {{#if: {{{depth|}}} | {{{depth|}}} | {{#if: {{{depth_A|}}} | &nbsp; }} }} | {{#if: {{{depth_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{depth_A|}}} }} | {{#if: {{{depth_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{depth_B|}}} }} | {{#if: {{{depth_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{depth_C|}}} }} | {{#if: {{{depth_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{depth_D|}}} }} | {{#if: {{{depth_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{depth_E|}}} }} }} <!-- ................................ --> | label69 = {{#invoke:Engvar|variants | defaultWord = Епицентар | engvar = {{{engvar|}}}<!-- Pass through from article setting --> | defaultLang = en-US | en-UK = Epicentre | en-CA = Epicentre | en-AU = Epicentre }} | data69 = {{br separated entries |{{{location|}}} |{{{coordinates|}}} }} | label71 = Расед | data71 = {{{fault|}}} | label72 = Type | data72 = {{{type|}}} | label73 = Погодени&nbsp;области | data73 = {{{areas_affected|}}} | label74 = Вкупна&nbsp;штета | data74 = {{{damage|}}} | label75 = {{abbr|Макс.|Максимален}}&nbsp;интензитет | data75 = {{{max_intensity|}}} | label76 = [[Peak ground acceleration|Peak&nbsp;acceleration]] | data76 = {{{pga|}}} | label77 = Peak&nbsp;velocity | data77 = {{{pgv|}}} | label78 = Цунами | data78 = {{{tsunami|}}} | label79 = Свлечишта | data79 = {{{landslide|}}} | label80 = Foreshocks | data80 = <!-- {{{foreshocks|}}} --> {{#if:{{{foreshocks|}}} | {{{foreshocks|}}} {{main_other|[[Category:EQ articles using 'foreshock']]}} }} | label81 = Последователни потреси | data81 = <!-- {{{aftershocks|}}} --> {{#if:{{{aftershocks|}}} | {{{aftershocks|}}} {{main_other|[[Category:EQ articles using 'aftershock']]}} }} | label82 = Жртви | data82 = {{{casualties|}}} <!-- [ Swarms-only parameters--> | labe 83 = {{abbr|Max.|Maximum}}&nbsp;magnitude | data83 = {{{max_magnitude|}}} | class83 = note | label84 = Mean&nbsp;depth | data84 = {{{mean_depth|}}} | class84 = note | label85 = Total&nbsp;events | data85 = {{{events|}}} <!-- End of swarms-only parameters ] --> | data90 = {{{module|}}} | data91 = {{{embedded|}}} | label92 = Citations | data92 = {{{citations|}}} | below = {{{related|}}} }}</includeonly>{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox earthquake with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox earthquake]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y|pushpin_map_args=y| aftershocks | alt | anss_url | anss_url_A | anss_url_B | anss_url_C | anss_url_D | anss_url_E | areas_affected | caption | casualties | citations | coordinates | damage | depth | depth_A | depth_B | depth_C | depth_D | depth_E | duration | embedded | engvar | events | fault | foreshocks | image | image_size | isc_event | isc_event_A | isc_event_B | isc_event_C | isc_event_D | isc_event_E | landslide | local_date | local_date_A | local_date_B | local_date_C | local_date_D | local_date_E | local_time | local_time_A | local_time_B | local_time_C | local_time_D | local_time_E | location | magnitude | magnitude_A | magnitude_B | magnitude_C | magnitude_D | magnitude_E | map | map_alt | map_caption | map_size | map2 | max_intensity | max_magnitude | mean_depth | module | name | native_name | native_name_lang | pga | pgv | pre_1900 | related | tags | timestamp | timestamp_A | timestamp_B | timestamp_C | timestamp_D | timestamp_E | tsunami | type }}<noinclude>{{документација}} </noinclude> ovouhmck648dz9eq471ox90l9pbmne8 5602289 5602288 2026-07-30T18:01:42Z Buli 2648 5602289 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Infobox | title = {{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | bodyclass = vevent | titleclass = summary | subheader1 = {{#if:{{{native_name|}}}|<span class="nickname" {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}"}}>{{{native_name}}}</span>}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1.15|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption = {{{caption|}}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map|}}}|size={{{map_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1.15|alt={{{map_alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption2 = {{{map_caption|}}} | image3 = {{#invoke:Location map|infobox_pushpin_map | pushpin_label_position = none | pushpin_mark = Bullseye1.png | pushpin_relief = 1 | pushpin_mark_size = 40 }} | image4 = {{{map2|}}} <!-- { ================ Labels & data ================ --> | label1 = [[Coordinated Universal Time|UTC]]&nbsp;време | data1 = {{ubl | {{#if: {{{timestamp|}}} <!-- --[sw-- --> | {{#switch: {{{timestamp|}}} | {{#time:Y-m-d H:i:s|{{{timestamp}}} }} = {{{timestamp}}} | {{#time:Y-m-d H:i |{{{timestamp}}} }} = {{{timestamp}}} | doublet = [[Doublet earthquake|Doublet&nbsp;earthquake]]:{{nbsp|4}} | triplet = [[Doublet earthquake|Triplet&nbsp;earthquake]]:{{nbsp|4}} | multiplet = [[Doublet earthquake|Multiplet&nbsp;earthquake]]:{{nbsp|2}} <!-- nbsp's added to force a width where timestamp won't get folded. --> | #default = {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | {{{timestamp}}} <!-- whatever works. Else: --> | {{{timestamp}}} </br>{{red|<small>Needs 'yyyy-mm-dd hh:mm'</small>}} {{main_other|[[Category:EQ articles with UTC timestamp error]]}} }} }} <!-- --sw]-- --> {{#switch: {{{timestamp|}}} |doublet |triplet |multiplet = {{main other|[[Category:Doublet earthquakes]]}} }} |<!-- Else: no timestamp --> {{#if: {{{timestamp_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 . Else: --> | {{red|??}} {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}} | [[Category:EQ articles needing UTC timestamp]] }} }} }} }} <!-- timestamp --> <!-- Only for 'doublet earthquakes' and similar segmented events. -- Not for aftershocks, swarms, or series! --> | {{#if: {{{timestamp_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{timestamp_A|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{timestamp_B|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{timestamp_C|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{timestamp_D|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{timestamp_E|}}} }} <!-- The ISC lists only a single instance of a five-part event. No more are needed. --> }} <!-- ------ ISC event ----- --> | label10 = [[International Seismological Centre|ISC]]&nbsp;настан | data10 = {{ubl |{{#ifeq: {{{isc_event|}}} | n/a | n/a {{main_other|[[Category:EQ articles with ISC set 'n/a']]}} | {{#if: {{{isc_event|}}} | {{EQ-isc-link|-{{{isc_event|}}} }} | {{#if: {{{isc_event_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 --> | {{main_other|[[Category:EQ articles waiting for ISC event id]]}} }} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_A|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_A|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_B|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_B|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_C|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_C|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_D|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_D|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_E|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_E|}}} }} }} }} }} <!-- ----- ANSS ----- --> | label20 = USGS-[[Advanced National Seismic System|ANSS]] | data20 = {{ubl | {{#ifeq: {{{anss_url|}}} | n/a | n/a {{main_other|[[Category:EQ articles with ANSS set 'n/a']]}} | {{#if: {{{anss_url|}}} | {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url|}}}|4}} | [{{{anss_url|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url|}}} ComCat] }} | {{#if: {{{anss_url_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900, and don't display if empty --> | {{main_other|[[Category:EQ articles needing ANSS url]]}} <!-- {{red|<small>[https://earthquake.usgs.gov/earthquakes url required.]<small>}} --> }} }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_A|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_A|}}}|4}} | [{{{anss_url_A|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_A|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_B|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_B|}}}|4}} | [{{{anss_url_B|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_B|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_C|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_C|}}}|4}} | [{{{anss_url_C|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_C|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_D|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_D|}}}|4}} | [{{{anss_url_D|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_D|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_E|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_E|}}}|4}} | [{{{anss_url_E|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_E|}}} ComCat] }} }} }} }} <!-- ----- Local date ----- --> | label30 = Локален&nbsp;датум | data30 = {{ubl | {{#if: {{{local_date|}}} | {{{local_date|}}} | {{#if: {{{local_date_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 --> | {{main_other|[[Category:EQ articles needing 'local_date']]}} }} }} }} | {{#if: {{{local_date_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{local_date_A|}}} }} | {{#if: {{{local_date_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{local_date_B|}}} }} | {{#if: {{{local_date_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{local_date_C|}}} }} | {{#if: {{{local_date_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{local_date_D|}}} }} | {{#if: {{{local_date_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{local_date_E|}}} }} }} <!-- ----- Local time ----- --> | label40 = Локално&nbsp;време | data40 = {{ubl | {{#if: {{{local_time|}}} | {{{local_time|}}} | {{#if: {{{local_time_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 --> | {{main_other|[[Category:EQ articles needing 'local_time']]}} }} }} }} | {{#if: {{{local_time_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{local_time_A|}}} }} | {{#if: {{{local_time_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{local_time_B|}}} }} | {{#if: {{{local_time_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{local_time_C|}}} }} | {{#if: {{{local_time_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{local_time_D|}}} }} | {{#if: {{{local_time_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{local_time_E|}}} }} }} <!-- ................................ --> | label49 = Времетраење | data49 = {{{duration|}}} <!-- ------ Magnitude ----- --> | label50 = Магнитуда | data50 = {{ubl | {{{magnitude|}}} | {{#if: {{{magnitude_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{magnitude_A|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{magnitude_B|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{magnitude_C|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{magnitude_D|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{magnitude_E|}}} }} }} <!-- ------ Depth --------- --> | label60 = Длабочина | data60 = {{ubl | {{#if: {{{depth|}}} | {{{depth|}}} | {{#if: {{{depth_A|}}} | &nbsp; }} }} | {{#if: {{{depth_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{depth_A|}}} }} | {{#if: {{{depth_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{depth_B|}}} }} | {{#if: {{{depth_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{depth_C|}}} }} | {{#if: {{{depth_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{depth_D|}}} }} | {{#if: {{{depth_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{depth_E|}}} }} }} <!-- ................................ --> | label69 = {{#invoke:Engvar|variants | defaultWord = Епицентар | engvar = {{{engvar|}}}<!-- Pass through from article setting --> | defaultLang = en-US | en-UK = Epicentre | en-CA = Epicentre | en-AU = Epicentre }} | data69 = {{br separated entries |{{{location|}}} |{{{coordinates|}}} }} | label71 = Расед | data71 = {{{fault|}}} | label72 = Тип | data72 = {{{type|}}} | label73 = Погодени&nbsp;области | data73 = {{{areas_affected|}}} | label74 = Вкупна&nbsp;штета | data74 = {{{damage|}}} | label75 = {{abbr|Макс.|Максимален}}&nbsp;интензитет | data75 = {{{max_intensity|}}} | label76 = [[Peak ground acceleration|Peak&nbsp;acceleration]] | data76 = {{{pga|}}} | label77 = Peak&nbsp;velocity | data77 = {{{pgv|}}} | label78 = Цунами | data78 = {{{tsunami|}}} | label79 = Свлечишта | data79 = {{{landslide|}}} | label80 = Foreshocks | data80 = <!-- {{{foreshocks|}}} --> {{#if:{{{foreshocks|}}} | {{{foreshocks|}}} {{main_other|[[Category:EQ articles using 'foreshock']]}} }} | label81 = Последователни потреси | data81 = <!-- {{{aftershocks|}}} --> {{#if:{{{aftershocks|}}} | {{{aftershocks|}}} {{main_other|[[Category:EQ articles using 'aftershock']]}} }} | label82 = Жртви | data82 = {{{casualties|}}} <!-- [ Swarms-only parameters--> | labe 83 = {{abbr|Max.|Maximum}}&nbsp;magnitude | data83 = {{{max_magnitude|}}} | class83 = note | label84 = Mean&nbsp;depth | data84 = {{{mean_depth|}}} | class84 = note | label85 = Total&nbsp;events | data85 = {{{events|}}} <!-- End of swarms-only parameters ] --> | data90 = {{{module|}}} | data91 = {{{embedded|}}} | label92 = Citations | data92 = {{{citations|}}} | below = {{{related|}}} }}</includeonly>{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox earthquake with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox earthquake]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y|pushpin_map_args=y| aftershocks | alt | anss_url | anss_url_A | anss_url_B | anss_url_C | anss_url_D | anss_url_E | areas_affected | caption | casualties | citations | coordinates | damage | depth | depth_A | depth_B | depth_C | depth_D | depth_E | duration | embedded | engvar | events | fault | foreshocks | image | image_size | isc_event | isc_event_A | isc_event_B | isc_event_C | isc_event_D | isc_event_E | landslide | local_date | local_date_A | local_date_B | local_date_C | local_date_D | local_date_E | local_time | local_time_A | local_time_B | local_time_C | local_time_D | local_time_E | location | magnitude | magnitude_A | magnitude_B | magnitude_C | magnitude_D | magnitude_E | map | map_alt | map_caption | map_size | map2 | max_intensity | max_magnitude | mean_depth | module | name | native_name | native_name_lang | pga | pgv | pre_1900 | related | tags | timestamp | timestamp_A | timestamp_B | timestamp_C | timestamp_D | timestamp_E | tsunami | type }}<noinclude>{{документација}} </noinclude> i5eyiwy11jkcihfahlik5f3cm6dqabw 5602290 5602289 2026-07-30T18:02:56Z Buli 2648 5602290 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Infobox | title = {{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | bodyclass = vevent | titleclass = summary | subheader1 = {{#if:{{{native_name|}}}|<span class="nickname" {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}"}}>{{{native_name}}}</span>}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1.15|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption = {{{caption|}}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map|}}}|size={{{map_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1.15|alt={{{map_alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption2 = {{{map_caption|}}} | image3 = {{#invoke:Location map|infobox_pushpin_map | pushpin_label_position = none | pushpin_mark = Bullseye1.png | pushpin_relief = 1 | pushpin_mark_size = 40 }} | image4 = {{{map2|}}} <!-- { ================ Labels & data ================ --> | label1 = [[Coordinated Universal Time|UTC]]&nbsp;време | data1 = {{ubl | {{#if: {{{timestamp|}}} <!-- --[sw-- --> | {{#switch: {{{timestamp|}}} | {{#time:Y-m-d H:i:s|{{{timestamp}}} }} = {{{timestamp}}} | {{#time:Y-m-d H:i |{{{timestamp}}} }} = {{{timestamp}}} | doublet = [[Doublet earthquake|Doublet&nbsp;earthquake]]:{{nbsp|4}} | triplet = [[Doublet earthquake|Triplet&nbsp;earthquake]]:{{nbsp|4}} | multiplet = [[Doublet earthquake|Multiplet&nbsp;earthquake]]:{{nbsp|2}} <!-- nbsp's added to force a width where timestamp won't get folded. --> | #default = {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | {{{timestamp}}} <!-- whatever works. Else: --> | {{{timestamp}}} </br>{{red|<small>Needs 'yyyy-mm-dd hh:mm'</small>}} {{main_other|[[Category:EQ articles with UTC timestamp error]]}} }} }} <!-- --sw]-- --> {{#switch: {{{timestamp|}}} |doublet |triplet |multiplet = {{main other|[[Category:Doublet earthquakes]]}} }} |<!-- Else: no timestamp --> {{#if: {{{timestamp_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 . Else: --> | {{red|??}} {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}} | [[Category:EQ articles needing UTC timestamp]] }} }} }} }} <!-- timestamp --> <!-- Only for 'doublet earthquakes' and similar segmented events. -- Not for aftershocks, swarms, or series! --> | {{#if: {{{timestamp_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{timestamp_A|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{timestamp_B|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{timestamp_C|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{timestamp_D|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{timestamp_E|}}} }} <!-- The ISC lists only a single instance of a five-part event. No more are needed. --> }} <!-- ------ ISC event ----- --> | label10 = [[International Seismological Centre|ISC]]&nbsp;настан | data10 = {{ubl |{{#ifeq: {{{isc_event|}}} | n/a | n/a {{main_other|[[Category:EQ articles with ISC set 'n/a']]}} | {{#if: {{{isc_event|}}} | {{EQ-isc-link|-{{{isc_event|}}} }} | {{#if: {{{isc_event_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 --> | {{main_other|[[Category:EQ articles waiting for ISC event id]]}} }} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_A|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_A|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_B|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_B|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_C|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_C|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_D|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_D|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_E|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_E|}}} }} }} }} }} <!-- ----- ANSS ----- --> | label20 = USGS-[[Advanced National Seismic System|ANSS]] | data20 = {{ubl | {{#ifeq: {{{anss_url|}}} | n/a | n/a {{main_other|[[Category:EQ articles with ANSS set 'n/a']]}} | {{#if: {{{anss_url|}}} | {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url|}}}|4}} | [{{{anss_url|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url|}}} ComCat] }} | {{#if: {{{anss_url_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900, and don't display if empty --> | {{main_other|[[Category:EQ articles needing ANSS url]]}} <!-- {{red|<small>[https://earthquake.usgs.gov/earthquakes url required.]<small>}} --> }} }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_A|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_A|}}}|4}} | [{{{anss_url_A|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_A|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_B|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_B|}}}|4}} | [{{{anss_url_B|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_B|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_C|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_C|}}}|4}} | [{{{anss_url_C|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_C|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_D|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_D|}}}|4}} | [{{{anss_url_D|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_D|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_E|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_E|}}}|4}} | [{{{anss_url_E|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_E|}}} ComCat] }} }} }} }} <!-- ----- Local date ----- --> | label30 = Локален&nbsp;датум | data30 = {{ubl | {{#if: {{{local_date|}}} | {{{local_date|}}} | {{#if: {{{local_date_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 --> | {{main_other|[[Category:EQ articles needing 'local_date']]}} }} }} }} | {{#if: {{{local_date_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{local_date_A|}}} }} | {{#if: {{{local_date_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{local_date_B|}}} }} | {{#if: {{{local_date_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{local_date_C|}}} }} | {{#if: {{{local_date_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{local_date_D|}}} }} | {{#if: {{{local_date_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{local_date_E|}}} }} }} <!-- ----- Local time ----- --> | label40 = Локално&nbsp;време | data40 = {{ubl | {{#if: {{{local_time|}}} | {{{local_time|}}} | {{#if: {{{local_time_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 --> | {{main_other|[[Category:EQ articles needing 'local_time']]}} }} }} }} | {{#if: {{{local_time_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{local_time_A|}}} }} | {{#if: {{{local_time_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{local_time_B|}}} }} | {{#if: {{{local_time_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{local_time_C|}}} }} | {{#if: {{{local_time_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{local_time_D|}}} }} | {{#if: {{{local_time_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{local_time_E|}}} }} }} <!-- ................................ --> | label49 = Времетраење | data49 = {{{duration|}}} <!-- ------ Magnitude ----- --> | label50 = Магнитуда | data50 = {{ubl | {{{magnitude|}}} | {{#if: {{{magnitude_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{magnitude_A|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{magnitude_B|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{magnitude_C|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{magnitude_D|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{magnitude_E|}}} }} }} <!-- ------ Depth --------- --> | label60 = Длабочина | data60 = {{ubl | {{#if: {{{depth|}}} | {{{depth|}}} | {{#if: {{{depth_A|}}} | &nbsp; }} }} | {{#if: {{{depth_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{depth_A|}}} }} | {{#if: {{{depth_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{depth_B|}}} }} | {{#if: {{{depth_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{depth_C|}}} }} | {{#if: {{{depth_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{depth_D|}}} }} | {{#if: {{{depth_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{depth_E|}}} }} }} <!-- ................................ --> | label69 = {{#invoke:Engvar|variants | defaultWord = Епицентар | engvar = {{{engvar|}}}<!-- Pass through from article setting --> | defaultLang = en-US | en-UK = Epicentre | en-CA = Epicentre | en-AU = Epicentre }} | data69 = {{br separated entries |{{{location|}}} |{{{coordinates|}}} }} | label71 = Расед | data71 = {{{fault|}}} | label72 = Тип | data72 = {{{type|}}} | label73 = Погодени&nbsp;области | data73 = {{{areas_affected|}}} | label74 = Вкупна&nbsp;штета | data74 = {{{damage|}}} | label75 = {{abbr|Макс.|Максимален}}&nbsp;интензитет | data75 = {{{max_intensity|}}} | label76 = [[Peak ground acceleration|Peak&nbsp;acceleration]] | data76 = {{{pga|}}} | label77 = Peak&nbsp;velocity | data77 = {{{pgv|}}} | label78 = Цунами | data78 = {{{tsunami|}}} | label79 = Свлечишта | data79 = {{{landslide|}}} | label80 = Претпотреси | data80 = <!-- {{{foreshocks|}}} --> {{#if:{{{foreshocks|}}} | {{{foreshocks|}}} {{main_other|[[Category:EQ articles using 'foreshock']]}} }} | label81 = Последователни потреси | data81 = <!-- {{{aftershocks|}}} --> {{#if:{{{aftershocks|}}} | {{{aftershocks|}}} {{main_other|[[Category:EQ articles using 'aftershock']]}} }} | label82 = Жртви | data82 = {{{casualties|}}} <!-- [ Swarms-only parameters--> | labe 83 = {{abbr|Max.|Maximum}}&nbsp;magnitude | data83 = {{{max_magnitude|}}} | class83 = note | label84 = Mean&nbsp;depth | data84 = {{{mean_depth|}}} | class84 = note | label85 = Total&nbsp;events | data85 = {{{events|}}} <!-- End of swarms-only parameters ] --> | data90 = {{{module|}}} | data91 = {{{embedded|}}} | label92 = Citations | data92 = {{{citations|}}} | below = {{{related|}}} }}</includeonly>{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox earthquake with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox earthquake]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y|pushpin_map_args=y| aftershocks | alt | anss_url | anss_url_A | anss_url_B | anss_url_C | anss_url_D | anss_url_E | areas_affected | caption | casualties | citations | coordinates | damage | depth | depth_A | depth_B | depth_C | depth_D | depth_E | duration | embedded | engvar | events | fault | foreshocks | image | image_size | isc_event | isc_event_A | isc_event_B | isc_event_C | isc_event_D | isc_event_E | landslide | local_date | local_date_A | local_date_B | local_date_C | local_date_D | local_date_E | local_time | local_time_A | local_time_B | local_time_C | local_time_D | local_time_E | location | magnitude | magnitude_A | magnitude_B | magnitude_C | magnitude_D | magnitude_E | map | map_alt | map_caption | map_size | map2 | max_intensity | max_magnitude | mean_depth | module | name | native_name | native_name_lang | pga | pgv | pre_1900 | related | tags | timestamp | timestamp_A | timestamp_B | timestamp_C | timestamp_D | timestamp_E | tsunami | type }}<noinclude>{{документација}} </noinclude> 7r589caoquzx5abyqqxt2b1qxdb257z 5602291 5602290 2026-07-30T18:07:05Z Buli 2648 5602291 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Infobox | title = {{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | bodyclass = vevent | titleclass = summary | subheader1 = {{#if:{{{native_name|}}}|<span class="nickname" {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}"}}>{{{native_name}}}</span>}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1.15|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption = {{{caption|}}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map|}}}|size={{{map_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1.15|alt={{{map_alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption2 = {{{map_caption|}}} | image3 = {{#invoke:Location map|infobox_pushpin_map | pushpin_label_position = none | pushpin_mark = Bullseye1.png | pushpin_relief = 1 | pushpin_mark_size = 40 }} | image4 = {{{map2|}}} <!-- { ================ Labels & data ================ --> | label1 = [[Coordinated Universal Time|UTC]]&nbsp;време | data1 = {{ubl | {{#if: {{{timestamp|}}} <!-- --[sw-- --> | {{#switch: {{{timestamp|}}} | {{#time:Y-m-d H:i:s|{{{timestamp}}} }} = {{{timestamp}}} | {{#time:Y-m-d H:i |{{{timestamp}}} }} = {{{timestamp}}} | doublet = [[Doublet earthquake|Doublet&nbsp;earthquake]]:{{nbsp|4}} | triplet = [[Doublet earthquake|Triplet&nbsp;earthquake]]:{{nbsp|4}} | multiplet = [[Doublet earthquake|Multiplet&nbsp;earthquake]]:{{nbsp|2}} <!-- nbsp's added to force a width where timestamp won't get folded. --> | #default = {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | {{{timestamp}}} <!-- whatever works. Else: --> | {{{timestamp}}} </br>{{red|<small>Needs 'yyyy-mm-dd hh:mm'</small>}} {{main_other|[[Category:EQ articles with UTC timestamp error]]}} }} }} <!-- --sw]-- --> {{#switch: {{{timestamp|}}} |doublet |triplet |multiplet = {{main other|[[Category:Doublet earthquakes]]}} }} |<!-- Else: no timestamp --> {{#if: {{{timestamp_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 . Else: --> | {{red|??}} {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}} | [[Category:EQ articles needing UTC timestamp]] }} }} }} }} <!-- timestamp --> <!-- Only for 'doublet earthquakes' and similar segmented events. -- Not for aftershocks, swarms, or series! --> | {{#if: {{{timestamp_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{timestamp_A|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{timestamp_B|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{timestamp_C|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{timestamp_D|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{timestamp_E|}}} }} <!-- The ISC lists only a single instance of a five-part event. No more are needed. --> }} <!-- ------ ISC event ----- --> | label10 = [[International Seismological Centre|ISC]]&nbsp;настан | data10 = {{ubl |{{#ifeq: {{{isc_event|}}} | n/a | n/a {{main_other|[[Category:EQ articles with ISC set 'n/a']]}} | {{#if: {{{isc_event|}}} | {{EQ-isc-link|-{{{isc_event|}}} }} | {{#if: {{{isc_event_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 --> | {{main_other|[[Category:EQ articles waiting for ISC event id]]}} }} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_A|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_A|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_B|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_B|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_C|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_C|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_D|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_D|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_E|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_E|}}} }} }} }} }} <!-- ----- ANSS ----- --> | label20 = USGS-[[Advanced National Seismic System|ANSS]] | data20 = {{ubl | {{#ifeq: {{{anss_url|}}} | n/a | n/a {{main_other|[[Category:EQ articles with ANSS set 'n/a']]}} | {{#if: {{{anss_url|}}} | {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url|}}}|4}} | [{{{anss_url|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url|}}} ComCat] }} | {{#if: {{{anss_url_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900, and don't display if empty --> | {{main_other|[[Category:EQ articles needing ANSS url]]}} <!-- {{red|<small>[https://earthquake.usgs.gov/earthquakes url required.]<small>}} --> }} }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_A|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_A|}}}|4}} | [{{{anss_url_A|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_A|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_B|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_B|}}}|4}} | [{{{anss_url_B|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_B|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_C|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_C|}}}|4}} | [{{{anss_url_C|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_C|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_D|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_D|}}}|4}} | [{{{anss_url_D|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_D|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_E|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_E|}}}|4}} | [{{{anss_url_E|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_E|}}} ComCat] }} }} }} }} <!-- ----- Local date ----- --> | label30 = Локален&nbsp;датум | data30 = {{ubl | {{#if: {{{local_date|}}} | {{{local_date|}}} | {{#if: {{{local_date_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 --> | {{main_other|[[Category:EQ articles needing 'local_date']]}} }} }} }} | {{#if: {{{local_date_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{local_date_A|}}} }} | {{#if: {{{local_date_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{local_date_B|}}} }} | {{#if: {{{local_date_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{local_date_C|}}} }} | {{#if: {{{local_date_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{local_date_D|}}} }} | {{#if: {{{local_date_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{local_date_E|}}} }} }} <!-- ----- Local time ----- --> | label40 = Локално&nbsp;време | data40 = {{ubl | {{#if: {{{local_time|}}} | {{{local_time|}}} | {{#if: {{{local_time_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 --> | {{main_other|[[Category:EQ articles needing 'local_time']]}} }} }} }} | {{#if: {{{local_time_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{local_time_A|}}} }} | {{#if: {{{local_time_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{local_time_B|}}} }} | {{#if: {{{local_time_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{local_time_C|}}} }} | {{#if: {{{local_time_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{local_time_D|}}} }} | {{#if: {{{local_time_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{local_time_E|}}} }} }} <!-- ................................ --> | label49 = Времетраење | data49 = {{{duration|}}} <!-- ------ Magnitude ----- --> | label50 = Магнитуда | data50 = {{ubl | {{{magnitude|}}} | {{#if: {{{magnitude_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{magnitude_A|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{magnitude_B|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{magnitude_C|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{magnitude_D|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{magnitude_E|}}} }} }} <!-- ------ Depth --------- --> | label60 = Длабочина | data60 = {{ubl | {{#if: {{{depth|}}} | {{{depth|}}} | {{#if: {{{depth_A|}}} | &nbsp; }} }} | {{#if: {{{depth_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{depth_A|}}} }} | {{#if: {{{depth_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{depth_B|}}} }} | {{#if: {{{depth_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{depth_C|}}} }} | {{#if: {{{depth_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{depth_D|}}} }} | {{#if: {{{depth_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{depth_E|}}} }} }} <!-- ................................ --> | label69 = {{#invoke:Engvar|variants | defaultWord = Епицентар | engvar = {{{engvar|}}}<!-- Pass through from article setting --> | defaultLang = en-US | en-UK = Epicentre | en-CA = Epicentre | en-AU = Epicentre }} | data69 = {{br separated entries |{{{location|}}} |{{{coordinates|}}} }} | label71 = Расед | data71 = {{{fault|}}} | label72 = Тип | data72 = {{{type|}}} | label73 = Погодени&nbsp;области | data73 = {{{areas_affected|}}} | label74 = Вкупна&nbsp;штета | data74 = {{{damage|}}} | label75 = {{abbr|Макс.|Максимален}}&nbsp;интензитет | data75 = {{{max_intensity|}}} | label76 = [[Peak ground acceleration|Peak&nbsp;acceleration]] | data76 = {{{pga|}}} | label77 = Peak&nbsp;velocity | data77 = {{{pgv|}}} | label78 = Цунами | data78 = {{{tsunami|}}} | label79 = Свлечишта | data79 = {{{landslide|}}} | label80 = Претпотреси | data80 = <!-- {{{foreshocks|}}} --> {{#if:{{{foreshocks|}}} | {{{foreshocks|}}} {{main_other|[[Category:EQ articles using 'foreshock']]}} }} | label81 = Последователни потреси | data81 = <!-- {{{aftershocks|}}} --> {{#if:{{{aftershocks|}}} | {{{aftershocks|}}} {{main_other|[[Category:EQ articles using 'aftershock']]}} }} | label82 = Жртви | data82 = {{{casualties|}}} <!-- [ Swarms-only parameters--> | labe 83 = {{abbr|Max.|Maximum}}&nbsp;magnitude | data83 = {{{max_magnitude|}}} | class83 = note | label84 = Mean&nbsp;depth | data84 = {{{mean_depth|}}} | class84 = note | label85 = Total&nbsp;events | data85 = {{{events|}}} <!-- End of swarms-only parameters ] --> | data90 = {{{module|}}} | data91 = {{{embedded|}}} | label92 = Citations | data92 = {{{citations|}}} | below = {{{related|}}} }}</includeonly>{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Категорија:Страници кои користат инфокутија земјотрес со непознати параметри|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox earthquake]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y|pushpin_map_args=y| aftershocks | alt | anss_url | anss_url_A | anss_url_B | anss_url_C | anss_url_D | anss_url_E | areas_affected | caption | casualties | citations | coordinates | damage | depth | depth_A | depth_B | depth_C | depth_D | depth_E | duration | embedded | engvar | events | fault | foreshocks | image | image_size | isc_event | isc_event_A | isc_event_B | isc_event_C | isc_event_D | isc_event_E | landslide | local_date | local_date_A | local_date_B | local_date_C | local_date_D | local_date_E | local_time | local_time_A | local_time_B | local_time_C | local_time_D | local_time_E | location | magnitude | magnitude_A | magnitude_B | magnitude_C | magnitude_D | magnitude_E | map | map_alt | map_caption | map_size | map2 | max_intensity | max_magnitude | mean_depth | module | name | native_name | native_name_lang | pga | pgv | pre_1900 | related | tags | timestamp | timestamp_A | timestamp_B | timestamp_C | timestamp_D | timestamp_E | tsunami | type }}<noinclude>{{документација}} </noinclude> gefzy9f86daorpujwu9xocz7krzckw2 5602292 5602291 2026-07-30T18:09:56Z Buli 2648 5602292 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Infobox | title = {{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | bodyclass = vevent | titleclass = summary | subheader1 = {{#if:{{{native_name|}}}|<span class="nickname" {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}"}}>{{{native_name}}}</span>}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1.15|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption = {{{caption|}}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map|}}}|size={{{map_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1.15|alt={{{map_alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption2 = {{{map_caption|}}} | image3 = {{#invoke:Location map|infobox_pushpin_map | pushpin_label_position = none | pushpin_mark = Bullseye1.png | pushpin_relief = 1 | pushpin_mark_size = 40 }} | image4 = {{{map2|}}} <!-- { ================ Labels & data ================ --> | label1 = [[Coordinated Universal Time|UTC]]&nbsp;време | data1 = {{ubl | {{#if: {{{timestamp|}}} <!-- --[sw-- --> | {{#switch: {{{timestamp|}}} | {{#time:Y-m-d H:i:s|{{{timestamp}}} }} = {{{timestamp}}} | {{#time:Y-m-d H:i |{{{timestamp}}} }} = {{{timestamp}}} | doublet = [[Doublet earthquake|Doublet&nbsp;earthquake]]:{{nbsp|4}} | triplet = [[Doublet earthquake|Triplet&nbsp;earthquake]]:{{nbsp|4}} | multiplet = [[Doublet earthquake|Multiplet&nbsp;earthquake]]:{{nbsp|2}} <!-- nbsp's added to force a width where timestamp won't get folded. --> | #default = {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | {{{timestamp}}} <!-- whatever works. Else: --> | {{{timestamp}}} </br>{{red|<small>Needs 'yyyy-mm-dd hh:mm'</small>}} {{main_other|[[Category:EQ articles with UTC timestamp error]]}} }} }} <!-- --sw]-- --> {{#switch: {{{timestamp|}}} |doublet |triplet |multiplet = {{main other|[[Category:Doublet earthquakes]]}} }} |<!-- Else: no timestamp --> {{#if: {{{timestamp_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 . Else: --> | {{red|??}} {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}} | [[Category:EQ articles needing UTC timestamp]] }} }} }} }} <!-- timestamp --> <!-- Only for 'doublet earthquakes' and similar segmented events. -- Not for aftershocks, swarms, or series! --> | {{#if: {{{timestamp_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{timestamp_A|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{timestamp_B|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{timestamp_C|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{timestamp_D|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{timestamp_E|}}} }} <!-- The ISC lists only a single instance of a five-part event. No more are needed. --> }} <!-- ------ ISC event ----- --> | label10 = [[International Seismological Centre|ISC]]&nbsp;настан | data10 = {{ubl |{{#ifeq: {{{isc_event|}}} | n/a | n/a {{main_other|[[Category:EQ articles with ISC set 'n/a']]}} | {{#if: {{{isc_event|}}} | {{EQ-isc-link|-{{{isc_event|}}} }} | {{#if: {{{isc_event_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 --> | {{main_other|[[Category:EQ articles waiting for ISC event id]]}} }} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_A|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_A|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_B|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_B|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_C|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_C|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_D|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_D|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_E|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_E|}}} }} }} }} }} <!-- ----- ANSS ----- --> | label20 = USGS-[[Advanced National Seismic System|ANSS]] | data20 = {{ubl | {{#ifeq: {{{anss_url|}}} | n/a | n/a {{main_other|[[Category:EQ articles with ANSS set 'n/a']]}} | {{#if: {{{anss_url|}}} | {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url|}}}|4}} | [{{{anss_url|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url|}}} ComCat] }} | {{#if: {{{anss_url_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900, and don't display if empty --> | {{main_other|[[Category:EQ articles needing ANSS url]]}} <!-- {{red|<small>[https://earthquake.usgs.gov/earthquakes url required.]<small>}} --> }} }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_A|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_A|}}}|4}} | [{{{anss_url_A|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_A|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_B|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_B|}}}|4}} | [{{{anss_url_B|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_B|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_C|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_C|}}}|4}} | [{{{anss_url_C|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_C|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_D|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_D|}}}|4}} | [{{{anss_url_D|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_D|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_E|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_E|}}}|4}} | [{{{anss_url_E|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_E|}}} ComCat] }} }} }} }} <!-- ----- Local date ----- --> | label30 = Локален&nbsp;датум | data30 = {{ubl | {{#if: {{{local_date|}}} | {{{local_date|}}} | {{#if: {{{local_date_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 --> | {{main_other|[[Category:EQ articles needing 'local_date']]}} }} }} }} | {{#if: {{{local_date_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{local_date_A|}}} }} | {{#if: {{{local_date_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{local_date_B|}}} }} | {{#if: {{{local_date_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{local_date_C|}}} }} | {{#if: {{{local_date_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{local_date_D|}}} }} | {{#if: {{{local_date_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{local_date_E|}}} }} }} <!-- ----- Local time ----- --> | label40 = Локално&nbsp;време | data40 = {{ubl | {{#if: {{{local_time|}}} | {{{local_time|}}} | {{#if: {{{local_time_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 --> | {{main_other|[[Category:EQ articles needing 'local_time']]}} }} }} }} | {{#if: {{{local_time_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{local_time_A|}}} }} | {{#if: {{{local_time_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{local_time_B|}}} }} | {{#if: {{{local_time_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{local_time_C|}}} }} | {{#if: {{{local_time_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{local_time_D|}}} }} | {{#if: {{{local_time_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{local_time_E|}}} }} }} <!-- ................................ --> | label49 = Времетраење | data49 = {{{duration|}}} <!-- ------ Magnitude ----- --> | label50 = Магнитуда | data50 = {{ubl | {{{magnitude|}}} | {{#if: {{{magnitude_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{magnitude_A|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{magnitude_B|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{magnitude_C|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{magnitude_D|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{magnitude_E|}}} }} }} <!-- ------ Depth --------- --> | label60 = Длабочина | data60 = {{ubl | {{#if: {{{depth|}}} | {{{depth|}}} | {{#if: {{{depth_A|}}} | &nbsp; }} }} | {{#if: {{{depth_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{depth_A|}}} }} | {{#if: {{{depth_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{depth_B|}}} }} | {{#if: {{{depth_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{depth_C|}}} }} | {{#if: {{{depth_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{depth_D|}}} }} | {{#if: {{{depth_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{depth_E|}}} }} }} <!-- ................................ --> | label69 = {{#invoke:Engvar|variants | defaultWord = Епицентар | engvar = {{{engvar|}}}<!-- Pass through from article setting --> | defaultLang = en-US | en-UK = Epicentre | en-CA = Epicentre | en-AU = Epicentre }} | data69 = {{br separated entries |{{{location|}}} |{{{coordinates|}}} }} | label71 = Расед | data71 = {{{fault|}}} | label72 = Тип | data72 = {{{type|}}} | label73 = Погодени&nbsp;области | data73 = {{{areas_affected|}}} | label74 = Вкупна&nbsp;штета | data74 = {{{damage|}}} | label75 = {{abbr|Макс.|Максимален}}&nbsp;интензитет | data75 = {{{max_intensity|}}} | label76 = [[Peak ground acceleration|Peak&nbsp;acceleration]] | data76 = {{{pga|}}} | label77 = Peak&nbsp;velocity | data77 = {{{pgv|}}} | label78 = Цунами | data78 = {{{tsunami|}}} | label79 = Свлечишта | data79 = {{{landslide|}}} | label80 = Претпотреси | data80 = <!-- {{{foreshocks|}}} --> {{#if:{{{foreshocks|}}} | {{{foreshocks|}}} {{main_other|[[Category:EQ articles using 'foreshock']]}} }} | label81 = Последователни потреси | data81 = <!-- {{{aftershocks|}}} --> {{#if:{{{aftershocks|}}} | {{{aftershocks|}}} {{main_other|[[Category:EQ articles using 'aftershock']]}} }} | label82 = Жртви | data82 = {{{casualties|}}} <!-- [ Swarms-only parameters--> | labe 83 = {{abbr|Max.|Maximum}}&nbsp;magnitude | data83 = {{{max_magnitude|}}} | class83 = note | label84 = Mean&nbsp;depth | data84 = {{{mean_depth|}}} | class84 = note | label85 = Total&nbsp;events | data85 = {{{events|}}} <!-- End of swarms-only parameters ] --> | data90 = {{{module|}}} | data91 = {{{embedded|}}} | label92 = Citations | data92 = {{{citations|}}} | below = {{{related|}}} }}</includeonly>{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Категорија:Страници кои користат инфокутија земјотрес со непознати параметри|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Страница која користи [[Template:Infobox earthquake]] со непознат параметар "_VALUE_"|ignoreblank=y|pushpin_map_args=y| aftershocks | alt | anss_url | anss_url_A | anss_url_B | anss_url_C | anss_url_D | anss_url_E | areas_affected | caption | casualties | citations | coordinates | damage | depth | depth_A | depth_B | depth_C | depth_D | depth_E | duration | embedded | engvar | events | fault | foreshocks | image | image_size | isc_event | isc_event_A | isc_event_B | isc_event_C | isc_event_D | isc_event_E | landslide | local_date | local_date_A | local_date_B | local_date_C | local_date_D | local_date_E | local_time | local_time_A | local_time_B | local_time_C | local_time_D | local_time_E | location | magnitude | magnitude_A | magnitude_B | magnitude_C | magnitude_D | magnitude_E | map | map_alt | map_caption | map_size | map2 | max_intensity | max_magnitude | mean_depth | module | name | native_name | native_name_lang | pga | pgv | pre_1900 | related | tags | timestamp | timestamp_A | timestamp_B | timestamp_C | timestamp_D | timestamp_E | tsunami | type }}<noinclude>{{документација}} </noinclude> l3t8n4yhxqebk28b1dzp81wh3d5omeh 0 40408 5602388 5523202 2026-07-31T00:03:51Z Buli 2648 5602388 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност |име= Пандо Кљашев |портрет= Pando Klyashev IMARO potrait.jpg |px=200px |опис= Кљашев во 1903 г. |роден-дата= {{роден на|29|септември|1882}} |роден-место= [[Смрдеш]], [[Битолски Вилает]], [[Османлиско Царство]] |починал-дата= {{починал на и возраст|df=yes|1907|07|31|1882|09|29}} |починал-место= [[Дреновени]], [[Битолски Вилает]], [[Османлиско Царство]] |занимање = }} '''Пандо Кљашев''' познат под псевдонимите '''Пандето''', '''Аристотел'''<ref>Псевдонимите на ВМРО, Ангел и Христо Узунови, Серија, „Архивата на Ангел Узунов“, Државен Архив на Република Македонија, Скопје, 2015, стр. 75</ref> и '''Амеба'''<ref>{{Мирчев|233}}</ref> ([[29 септември]] [[1882]] - [[31 јули]] [[1907]]) — [[Македонци|македонски]] револуционер, војвода и раководетел на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. == Рани години == Пандо Кљашев е роден на [[29 септември]] [[1882]] година во револуционерното село [[Смрдеш]], [[Костурско]]. Во своето село Кљашев учел до четврто одделение во егзархиско училиште, а потоа образованието го продолжил во [[Костур (град)|Костур]], [[Солун]] и во [[Битола]], каде во учебната [[1899]]-[[1900]] г. завршил гимназија. Првото запознавање со [[Бугарско тајно револуционерно братство|Организација]] било во [[Солун]] во [[1898]]-[[1899]] г. Во тој период почнал да го гради сопствениот револуционерен идеал. За време на распустот го напуштил Солун и заминал за Битола каде го завршил последниот клас, имал среќа да учи од [[Даме Груев]] и [[Михаил Герџиков]], кои тогаш биле учители во [[Битола]]. Првото дејствување на терен како агитатор на Организацијата го имал во родното село летото [[1900]] г. Во тој период веќе биле поставени темелите на [[Македонска револуционерна организација|МРО]] во Костурско <ref name="PK">'' Пандо, Кляшев. Освободителната борба в Костурско (спомени), 1925''</ref>. == Револуционерна дејност == [[Податотека:Kosturskite vojvodi, Kljashev i Korshonov.jpg|мини|Костурските илинденски војводи: Пандо Кљашев и Коршонов со своите чети, Костур, 1898, фоографија на браќата Манаки (оштетена плоча)]] Во [[1900]]-[[1901]] г. Кљашев бил поставен за учител во с. [[Смрдеш]], по што почнал активно да учествува во градењето и во ширењето на [[Македонска револуционерна организација|Организацијата]]. Во [[1900]] г. во овој реон била формирана и првата организациона чета на чело со војводата [[Коте Христов]] од с. [[Руља]], со кого подоцна Кљашев и останатото костурско раководство биле во постојан конфликт поради неговиот разбојнички карактер и шпионската соработка со грчкиот костурски митрополит Каравангелис. === Зацвртснување на организацијата === Co појавата на четата, во која како четник бил вклучен и [[Митре Влаот]], почнал нов период во дејствување на [[Македонска револуционерна организација|Организацијата]]. Ги убивале најозлогласените бегови, кои со години го тероризирале локалното македонско население и претставувале своевидна држава во држава во [[Костурско]]. За кратко време биле убиени Касим-ага и Абедин-бег, како и селани-предавници, без разлика на која од двете цркви припаѓале. Овие настани го окуражиле населението кое масовно почнало да се вклучува во Организацијата, но тоа овозможило османлиската власт да дознае дека нешто се подготвува, по што почнале и провалите во Костурско. Во овие дејства активно бил вклучен Пандо Кљашев. Покрај учителствувањето во родното село, истата учебна година тој ги обиколил речиси сите села во Костурско и на македонското население му ги објаснувал целите и идеите на [[Македонска револуционерна организација|МРО]]. Како што кажал во своите спомени, Организацијата вистински навлегла меѓу населението во [[1900]] г: {{Цитатник|''Дотогаш само се регрутираа членови, без да се организираат, со намера еден ден да се искористат. Дотогаш опфатените членови не се знаеја еден со друг. Тајната се чуваше и пред жените. Во секое село каде што имаше повеќе членови (почнаа да) се формираат раководни тела во кои влегуваа по четворица, примени меѓу првите. Четата почна да ги обиколува селата и да држи собранија на кои примените членови се запознаваа меѓу себе. Секој си купуваше пушка од арнаутите'' <ref name="DKJV">''[http://web.archive.org/web/20080324162347/http://my.opera.com/ancientmacedonia/blog/show.dml/1399913 Димитар Љоровски Вамваковски „Македонска Цивилизација“]''</ref> }} === Во потрага по Коте === [[Податотека:BulgarianRevolutionaries(TchekalaroffTcheta).jpg|мини|десно|300п|[[Васил Чекаларов]] и Пандо Кљашев]] На почетокот на [[1901]] г., како резултат на нетрпеливоста и желбата за одмазда на Коте по неуспешниот обид да се убие, тој во [[Нестрамско]] (јужниот дел од Костурско), вооружено се пресметал со реонската чета на чело со новиот војвода [[Атанас Петров]]. Во судирот немало жртви, но тоа бил тежок удар за раководството во Костурско, по што тоа решило да се елиминираат и двете чети. Петров бил испратен во Битола, a Кљашев да преговара со Коте во неговиог реон (течението на [[Желевска Река]]). По разговорот Коте ветил дека ќе ѝ се покори на Организацијата, но така не мислел и Кљашев, кој се обидувал да ги намамат него и неговата дружина во с. [[В'мбел]] и таму да ги ликвидираат. Планот не му успеал. Летото [[1901]] г., Кљашев преминал во илегала и ѝ се предал на [[Македонска револуционерна организација|Организацијата]] и како дел од реонската чета постојано бил во контакт со населението од [[Костурско]]. Во овој период, по препорака на Окружното раководство од [[Битола]], почнало да се организира канал за снабдување со оружје од [[Грција]] на целиот [[Битолски револуционерен округ]] <ref name="DKJV" />. Како резултат на оваа одлука од [[Бугарија]] бил испратен и [[Васил Чакаларов]]. Организацијата во Костурско првите удари од провалите ги почувствувала пролетта-летото [[1901]] г. Во период од неколку месеци се случиле две провали, кои негативно влијаеле на нејзиниот натамошен развој. === Афери === Во мај прво се случила [[Нурединова афера|Нурединовата афера]], по која биле затворени поголем број организациони работници. Три месеци подоцна, кон крајот на јули, избила и Иванчовата провала поради предавствата на поранешниот четник Димитар Георгиев-Иванчо, при што биле уапсени околу 100 членови на МРО од Костурско. Од првиот момент од оваа афера, Кљашев, Чакаларов, Москов, Петров, Митре Влашето и други четници неколкупати се обидувале да постават заседи, со цел да го убијат Иванчо, но не успевале. На почетокот на август Кљашев и Чакаларов заминале за Битола на консултации со Окружното раководство за новонастаната ситуација во нивниот реон и за каналот за оружје од Грција. По враќањето продолжиле неуспешните обиди за ликвидација на предавникот, а неможноста да се убие Иванчо и паднатиот морал на населението поради тоа го принудиле Кљашев во септември повторно да оди во Битола <ref name="DKJV" />. Од тамошното раководство побарал терорист за да завршат со Иванчо. По провалите раководителите се зафатиле со реорганизација, биле казнети неколку предавници, им било наредено на селата да се ослободат од падарите, кои по два месеца морале да ги напуштат селата. Се формирало ново раководно тело на чело со Кљашев, Чакаларов, Лазар Москов, Кузо Стефов и Михаил Николов со рамноправност во одлучувањето. === Делчев во Костурско === На почетокот на декември [[1901]] г. во Костурско пристигнал [[Гоце Делчев]] каде останал месец и пол. Првата средба меѓу костурчани и Гоце се случила во с. [[Кономлади]], а Кљашев во спомените за овој настан кажал: {{Цитатник|''Целото село разбра дека дошол најголемиот човек, началникот на Организацијата, поголем од него нема". За време на престојот на Делчев, со мали исклучоци, Кљашев го придружувал од село в село. Се свикувале селски собранија, се формирале нови раководни тела во секое село, првпат во овој дел од Македонија се поставило начелото судските работи да се решаваат од раководното тввд, во с. Смрдеш било формирано женско комитетско друштво, а на селаните им бипо забрането да одат во турските судови. Казниле голем број предавници'' <ref name="DKJV" />.}} [[Податотека:G Delchev.jpg|мини|десно|180п|[[Гоце Делчев]]]] Додека Делчев бил таму, Организацијата се препородила, се заборавило на провалите од летото. Последниот состанок меѓу костурското раководство и Гоце Делчев се одржал кон средината на јануари 1902 г. во с. [[Загоричани|Загорични]], по што било одлучено четата да се подели на два дела, едната да ја води Митре Влашето во Корештата, а за раководители на подреонот биле назначени Москов и Чакаларов, втората под водство на Петров во Пополе, за раководители во тој подреон биле назначени Кљашев и Кузо Стефов. Според Кљашев, улогата на раководителите била да ги упатуваат четите и да им даваат работа. Во наредниот период Кљашев продолжил со организаторската работа најчесто наоѓајќи се во селата [[Загоричани]], [[Апоскеп]] и [[Жупаништа]], последното особено значајно поради местоположбата во пренесувањето оружје од [[Грција]]. Кљашев во с. [[Шестево]] имал прв вооружен судир со османлискиот аскер, кој се случило ноќта меѓу 11 и 12 февруари [[1902]] г., се извлекол неповреден, но биле убиени Кузо Стефов, селската учителка, еден четник и двајца од селската милиција. За време на престојот во [[Грција]], Чакаларов разбрал за врските меѓу Коте и Каравангелис и по враќањето во Костурско тоа го споделил со другите, кои прво биле скептични, а потоа се увериле дека е вистина, како што во спомените кажал Кљашев. По Битката кај с. Шестово имало ново распределување на раководителите во реонот, Кљашев и Чакаларов се упатиле во [[Корешта]]та, каде во с. [[Поздивишта]] ги убиле соработниците на Каравангелис, поп Илија и Георги Ѓамчето, додека Москов и Митре Влашето заминале за областа [[Пополе]]. Друга битка со аскерот, во која учествувал Кљашев, имало на 19 мај истата година во с. [[Трсје]], [[Лерин]]ско. Покрај костурската чета на чело со Чакаларов и Кљашев во овој судир учествувала и четата на леринскиот војвода [[Марко Лерински|Марко]]. Здружените чети имале околу 50 четници и без жртви успеале да се извлечат од селото, но околу 120 селани биле однесени во [[Лерин]], a 90 пушки му биле предадени на аскерот. На 20 јули Кљашев заминал за [[Битола]] за да го консултира Окружното раководство т.е. [[Атанас Лозанчев]], како да се однесуваат костурчани доколку леринската афера, која била во тек, се префрли на нивен терен, a се интересирал и дали е на повидок востанието. По враќањето од Битола, Кљашев се сретнал со Чакаларов и со Москов и им најавил дека востанието се ближи, па решиле дека е најдобро во секое село од подобрите работници да се формираат чети на чело со селски војвода. Оваа одлука прво ја спроведеле во с. Вишени, a такви чети се формирале и во другите села. Голем удар за Организацијата во Костурско претставувало убиството на [[Лазар Москов]] на [[3 август]] [[1902]] г. во судирот со аскерот токму во с. [[Вишени]]. === Борба против врховистите === [[Податотека:Vasil Chakalarov2.jpg|мини|десно|180п|[[Васил Чакаларов]]]] Во септември [[1902]] г, костурското раководство се нашло пред нов предизвик, во нивниот реон од [[Бугарија]] дошол полковникот [[Атанас Јанков|Јанков]], родум од с. [[Загоричани]], со чета испратена од [[Македонски комитет|Врховниот комитет]] да крева ''востание'' <ref name="DKJV" />. Тоа требало да биде синхронизирано со т.н. [[Горноџумајско востание]]. Најзаслужни што оваа акција имала поинаков тек и со ограничени размери, биле Пандо Кљашев и [[Васил Чакаларов]]. Двајцата постојано вршеле контраагитација по селата кои ги посетувал Јанков, им објаснувале на селаните дека ќе има востание, но не кога сака Бугарија и Цончев, туку кога за тоа ќе се подготви македонскиот народ и кога ќе одлучи Организацијата. Нетрпеливоста постојано растела, Јанков за да го придобие населението зборувал се и сешто, дека откако ќе избиело востанието руските генерали и Цончев ќе ја поведат бугарската војска, Организацијата ја нарекувал со најразлични погрдни имиња, а нејзините раководители ''коцкари''. Чакаларов тоа не можел да го поднесе, ситуацијата кулминирала и бил можен вооружен конфликт. Кљашев во спомените кажал: {{Цитатник|''Ти забранувам да збориш или да му ја мислиш. Mомчињата на Чакаларов кога го видоа толку возбуден се повлекоа неколку чекори и легнаа. Јанков се исплаши и викна: 'Убијте ме, господа, убијте ме! Чакаларов одговори: 'Нема да те убиеме, но нема да ти дозволиме да правиш неред и да не туркаш во востание. Слободата ние ќе си ја издвојуваме, не ја сакаме од тебе'' <ref name="DKJV" />}} Јанков си заминал, во Костурско оставил раздвижена војска која вршела претреси по судирите со неговите четници, паднал моралот меѓу населението поради раздорот кој го направил, неговата дружба со Коте и стационирањето на војската во неколку села со цел да ги собере пушките и уништи Организацијата. На овој начин биле блокирани главните пунктови и не било можно движењето на четите. Зимата 1902-1903 г. поради честите претреси на војската и опаднатиот морал на селаните, Кљашев и Чакаларов решиле да се разделат, првиот заминал во Смрдеш и покрај присуството на војската, а Чакаларов во [[Д’мбени]]. Оваа одлука ја донеле поради суровата зима, можните предавства и потребното време за да стивне малку ''вревета'', која изминатата есен ја кренал Јанков. Сепак, пролетта донела крупни промени, во јануари во [[Солун]] била донесена одлука за кревање востание, а веста брзо се ширела. Војската уморна од постојаните претреси и неможноста да открие нешто позначајно поради доброто држење на населението, почнала да се повлекува. === Подготовки за востание === Кљашев повторно излегол на терен, со што вербата на населението кон Организацијата се враќала, биле казнети и неколку селани поради нивната предавничка улога. Подготовките за востанието веќе биле во тек, на [[16 февруари]] во с. [[Апоскеп]] се собрале раководителите на Костурско за да се консултираат за задачите кои треба да се преземат и да ги испланираат акциите од првиот ден на востанието. Дека Организацијата навистина се подготвувала за востание населението се уверило со доаѓањето на [[Борис Сарафов]] во март, во Костурско. Во април, Сарафов, Кљашев и Чакаларов се упатиле кон [[Смилево]] на Конгрес, на кој дефинитивно требало да се одлучи дали и кога ќе се крева востанието.<ref name="DKJV" /> На Конгресот во Смилево, кој се одржал од 2 до 7 мај, од Костурско претставници биле Кљашев и Чакаларов. На првите состаноци во Смилево се воделе жестоки расправи дали одлуката за кревање востание е правилна или не е. Најгласен за кревање на востанието бил Чакаларов, а најголем противник бил [[Петар Ацев]], претставник од прилепскиот реон. Ресенскиот војвода [[Славејко Арсов]] во спомените вака го опишал ставот на костурчани за востанието: {{Цитатник|''Костурчани беа најмногу за востание, тие беа наклонети кон востанието, а Сарафов кој минал таму им извршил уште поголемо влијание. Причината беше во многуте печалбари дојдени од Цариград и од други места, потоа честите битки на четите, вовлекувањето на населението и честите афери кои се случуваа во Костурско. И Јанков, кој мина низ Костурско, со својата агитација ги возбуди духовите за востание. Сè на сè, костурчани беа воинствени иако во однос на храната беа најскромни...'' <ref name="DKJV" />}} Конгресот одлучил дека ќе има востание, за тоа големо влијание имал Груев. До почетокот на востанието Кљашев постојно се движел, агитирал и го подготвувал населението за настаните кои следеле. Населението се учело да пука, се изведувале маневри, забрзано се набавувало оружје и се складирало храна, четниците се советувале за начинот на војување итн. За време на последните подготовки се случиле два настана, кои негативно се одразиле на текот на востанието. Првиот бил палењето на родното село на Кљашев - [[Смрдеш]] на [[9 мај]]. Како резултат на нападот биле убиени 85 лица, 50 ранети, изгорени 80 пушки и уништени 12-13.000 патрони. Од 300 куќи само 67 биле неизгорени. На [[31 мај]] се одиграла познатата битка кај месноста Вињари и Локвата (месност меѓу с. Смрдеш и Д'мбени), опеана од [[Лазар Поп Трајков]]. Во битката учествувало цело костурско раководство, вклучувајќи го и Кљашев, околу 50 четници се спротивставиле на 600 души аскер. Битката траела 11 часа, биле убиени 14 комити, меѓу кои и војводата [[Дичо Андонов]] од с. [[Лабаница (Костурско)|Лабаница]], Лаки Поповски (леар на бомби од с. Смрдеш) и братот на Чакаларов, додека од османлиска страна загинале околу 220 војници. === Илинденското востание === [[Податотека:Klisura ilinden.jpg|мини|десно|300п|Зборната чета на војводите Васил Чекаларов, Иван Попов, Пандо Кљашев, Никола Андреев и Манол Розов по заземањето на Клисура]] На [[2 август]] [[1903]] г. било објавено [[Илинденското востание]], на тој ден костурското реонско раководство го добило известувањето за денот на почетокот на востанието <ref name="DKJV" />. Костурско бил најдобро подготвениот реон, излегле најголем број четници, а населението масовно се одѕвало на повикот за востание испратен до сите села од ова подрачје. Борбеност и пожртвуваност костурчани покажале и во другите реони од Битолскиот округ, дејствувале во Леринско, Мариовско и делумно во Воденско. За време на востанието Кљашев бил еден од најагилните, како дел од казнената чета во која биле и останатите раководители, постојано го обиколувал реонот, вршел координација со другите подреонски и селски чети, го одржувал моралот на населението на висок степен, но и сурово се однесувал кон непријателите на народното дело. Како војвода Кљашев учествувал во најголем број од битките, најчесто во првите редови нештедејќи го животот за Македонија и за слобода на својот народ. Бил дел од ослободувањето на Клисура и на Невеска, учествувал во ослободувањето на неколку села во кои биле сместени османлиски гарнизони, држел говори во селата и на населението им ја објаснувал целта на востанието и судбинските моменти за македонскиот народ. По прегрупирањето и огромното стационирање на османлиската војска (Кљашев во своите спомени наведува бројка од 25.000-30.000 војници, само во Костурско), во востанатите реони, сите се убедиле во размислувањата на [[Гоце Делчев]] дека востанието е предвремено. Тоа на терен го увиделе и костурчани, немоќни да се судрат со толкава војска, биле во постојано маневрирање, војската ги освоила и се стационирала во сите претходно ослободени села од востаниците, голем број од нив и запалила. Поради огромната војска, која го ''чешлала'' теренот во Костурско, раководството одлучило четите да се поделат. Чакаларов заминал во Нестрамско и Кастенаријата за да го прошири востанието во тој дел, а воедно да им го привлече вниманието на војската од Корештата и од Пополе. Поп Трајков, Иван Попов и Манол Розов со околу 500 четници прво се упатиле кон Леринско, за потоа кон Воденско и Мариовско каде се воделе тешки борби. Од раководството само Кљашев останал во Корештата и со сите расположливи сили се обидувал да го заштити населението од зулумите и колку-толку да го одржува востанието во реонот. Ситуацијата станувала неподнослива, Кљашев во своите спомени забележал: {{Цитатник|''Од 17 септември до 17 октомври, Турците немилосрдно не прогонуваа. Следуваа провали, предавања на пушките, складирање на пушките'' <ref name="DKJV" /> }} == Дејноста по востанието == [[Податотека:Васил Чакаларов и Пандо Кљашев со соборците.jpg|мини|десно|350п|Васил Чакаларов и Пандо Кљашев со соборците, дел од спомениците ''Лавови'' на мостот „Гоце Делчев“ во Скопје]] На [[17 октомври]] Кљашев со Чакаларов и уште 20 души ја напуштиле Македонија и заминале за [[Грција]]<ref name="DKJV" />. Двајцата раководители преку [[Крф]] и [[Трст]] дошле во [[Белград]], a од таму на [[6 октомври]] Кљашев пристигнал во [[Софија]]. Од останатите раководители и попознати војводи во Костурско останал само [[Митре Влаот]], а другите заминале за [[Софија]], а [[Манол Розов]] и [[Лазар Поп Трајков]] загинале. Штом стивнала ситуацијата во востанатите реони Кљашев од [[Софија]] побрзал да се врати во Костурско. Неизвесноста и совеста го натерале Кљашев да се врати меѓу своите, нему населението му било поважно отколку внатреорганизациските расправии и делби кои настанале по [[Илинденското востание]]. Во пролетта 1904 г. тој се вратил Кљашев во Костурско. Ситуацијата од пред востанието била сосема изменета: разурнати села, иселување на населението, убиствата, грабежите и силувањата оставиле траен белег во меморијата на населението, вербата кон Организацијата кај голем број селани била изгубена, раководните тела по селата уништени итн. Покрај османлиската власт Организацијата добила нов, уште пожесток противник - грчката вооружена пропаганда, која почнала да дејствува во [[Македонија]], а Костурско претставувало трн в око за [[Грција]] и за нејзините аспирации кон Македонија. == Последната битка на Кљашев == Покрај Кљашев, во Костурско, од старите војводи дејствувале [[Митре Влаот]], [[Атанас Кршкаков]] и други помалку познати. Почнала да се обновува организационата мрежа, селската милиција, која многу успешно се спротивставувала на андартските напади и успеала да им нанесе големи загуби. Сепак, овој дел од [[Македонија]] најмногу настрадал од [[Грци]]те (крвавата свадба во с. [[Зеленич]], ноември 1904 г. и [[Масакр во Загоричани (1905)|колежот во с. Загорични]], 25 март 1905 г, национален празник на Грција). Во [[1906]] г. Кљашев бил избран за член на Битолскиот окружен комитет. Тој постојано се движел и агитирал низ Костурско. Смртта го затекнала при една обколка низ костурските села, заедно со 14 соборци херојски, загинал во битка со османлискиот аскер над с. [[Дреновени]] на [[13 август]] [[1907]] година. == Извори == <references/> {{Дејци на МРО}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Кљашев}} [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Дејци на ВМОРО]] [[Категорија:Македонски војводи]] [[Категорија:Борци против грчката вооружена пропаганда во Македонија]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] [[Категорија:Луѓе од Смрдеш]] [[Категорија:Починати во Дреновени]] 4z80t3we9lpvh1un543zs077cez07t2 5602389 5602388 2026-07-31T00:05:00Z Buli 2648 5602389 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност |име= Пандо Кљашев |портрет= Pando Klyashev IMARO potrait.jpg |px=200px |опис= Кљашев во 1903 г. |роден-дата= 29 септември 1882 |роден-место= [[Смрдеш]], [[Битолски Вилает]], [[Османлиско Царство]] |починал-дата= {{починал на и возраст|df=yes|1907|07|31|1882|09|29}} |починал-место= [[Дреновени]], [[Битолски Вилает]], [[Османлиско Царство]] |занимање = }} '''Пандо Кљашев''' познат под псевдонимите '''Пандето''', '''Аристотел'''<ref>Псевдонимите на ВМРО, Ангел и Христо Узунови, Серија, „Архивата на Ангел Узунов“, Државен Архив на Република Македонија, Скопје, 2015, стр. 75</ref> и '''Амеба'''<ref>{{Мирчев|233}}</ref> ([[29 септември]] [[1882]] - [[31 јули]] [[1907]]) — [[Македонци|македонски]] револуционер, војвода и раководетел на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. == Рани години == Пандо Кљашев е роден на [[29 септември]] [[1882]] година во револуционерното село [[Смрдеш]], [[Костурско]]. Во своето село Кљашев учел до четврто одделение во егзархиско училиште, а потоа образованието го продолжил во [[Костур (град)|Костур]], [[Солун]] и во [[Битола]], каде во учебната [[1899]]-[[1900]] г. завршил гимназија. Првото запознавање со [[Бугарско тајно револуционерно братство|Организација]] било во [[Солун]] во [[1898]]-[[1899]] г. Во тој период почнал да го гради сопствениот револуционерен идеал. За време на распустот го напуштил Солун и заминал за Битола каде го завршил последниот клас, имал среќа да учи од [[Даме Груев]] и [[Михаил Герџиков]], кои тогаш биле учители во [[Битола]]. Првото дејствување на терен како агитатор на Организацијата го имал во родното село летото [[1900]] г. Во тој период веќе биле поставени темелите на [[Македонска револуционерна организација|МРО]] во Костурско <ref name="PK">'' Пандо, Кляшев. Освободителната борба в Костурско (спомени), 1925''</ref>. == Револуционерна дејност == [[Податотека:Kosturskite vojvodi, Kljashev i Korshonov.jpg|мини|Костурските илинденски војводи: Пандо Кљашев и Коршонов со своите чети, Костур, 1898, фоографија на браќата Манаки (оштетена плоча)]] Во [[1900]]-[[1901]] г. Кљашев бил поставен за учител во с. [[Смрдеш]], по што почнал активно да учествува во градењето и во ширењето на [[Македонска револуционерна организација|Организацијата]]. Во [[1900]] г. во овој реон била формирана и првата организациона чета на чело со војводата [[Коте Христов]] од с. [[Руља]], со кого подоцна Кљашев и останатото костурско раководство биле во постојан конфликт поради неговиот разбојнички карактер и шпионската соработка со грчкиот костурски митрополит Каравангелис. === Зацвртснување на организацијата === Co појавата на четата, во која како четник бил вклучен и [[Митре Влаот]], почнал нов период во дејствување на [[Македонска револуционерна организација|Организацијата]]. Ги убивале најозлогласените бегови, кои со години го тероризирале локалното македонско население и претставувале своевидна држава во држава во [[Костурско]]. За кратко време биле убиени Касим-ага и Абедин-бег, како и селани-предавници, без разлика на која од двете цркви припаѓале. Овие настани го окуражиле населението кое масовно почнало да се вклучува во Организацијата, но тоа овозможило османлиската власт да дознае дека нешто се подготвува, по што почнале и провалите во Костурско. Во овие дејства активно бил вклучен Пандо Кљашев. Покрај учителствувањето во родното село, истата учебна година тој ги обиколил речиси сите села во Костурско и на македонското население му ги објаснувал целите и идеите на [[Македонска револуционерна организација|МРО]]. Како што кажал во своите спомени, Организацијата вистински навлегла меѓу населението во [[1900]] г: {{Цитатник|''Дотогаш само се регрутираа членови, без да се организираат, со намера еден ден да се искористат. Дотогаш опфатените членови не се знаеја еден со друг. Тајната се чуваше и пред жените. Во секое село каде што имаше повеќе членови (почнаа да) се формираат раководни тела во кои влегуваа по четворица, примени меѓу првите. Четата почна да ги обиколува селата и да држи собранија на кои примените членови се запознаваа меѓу себе. Секој си купуваше пушка од арнаутите'' <ref name="DKJV">''[http://web.archive.org/web/20080324162347/http://my.opera.com/ancientmacedonia/blog/show.dml/1399913 Димитар Љоровски Вамваковски „Македонска Цивилизација“]''</ref> }} === Во потрага по Коте === [[Податотека:BulgarianRevolutionaries(TchekalaroffTcheta).jpg|мини|десно|300п|[[Васил Чекаларов]] и Пандо Кљашев]] На почетокот на [[1901]] г., како резултат на нетрпеливоста и желбата за одмазда на Коте по неуспешниот обид да се убие, тој во [[Нестрамско]] (јужниот дел од Костурско), вооружено се пресметал со реонската чета на чело со новиот војвода [[Атанас Петров]]. Во судирот немало жртви, но тоа бил тежок удар за раководството во Костурско, по што тоа решило да се елиминираат и двете чети. Петров бил испратен во Битола, a Кљашев да преговара со Коте во неговиог реон (течението на [[Желевска Река]]). По разговорот Коте ветил дека ќе ѝ се покори на Организацијата, но така не мислел и Кљашев, кој се обидувал да ги намамат него и неговата дружина во с. [[В'мбел]] и таму да ги ликвидираат. Планот не му успеал. Летото [[1901]] г., Кљашев преминал во илегала и ѝ се предал на [[Македонска револуционерна организација|Организацијата]] и како дел од реонската чета постојано бил во контакт со населението од [[Костурско]]. Во овој период, по препорака на Окружното раководство од [[Битола]], почнало да се организира канал за снабдување со оружје од [[Грција]] на целиот [[Битолски револуционерен округ]] <ref name="DKJV" />. Како резултат на оваа одлука од [[Бугарија]] бил испратен и [[Васил Чакаларов]]. Организацијата во Костурско првите удари од провалите ги почувствувала пролетта-летото [[1901]] г. Во период од неколку месеци се случиле две провали, кои негативно влијаеле на нејзиниот натамошен развој. === Афери === Во мај прво се случила [[Нурединова афера|Нурединовата афера]], по која биле затворени поголем број организациони работници. Три месеци подоцна, кон крајот на јули, избила и Иванчовата провала поради предавствата на поранешниот четник Димитар Георгиев-Иванчо, при што биле уапсени околу 100 членови на МРО од Костурско. Од првиот момент од оваа афера, Кљашев, Чакаларов, Москов, Петров, Митре Влашето и други четници неколкупати се обидувале да постават заседи, со цел да го убијат Иванчо, но не успевале. На почетокот на август Кљашев и Чакаларов заминале за Битола на консултации со Окружното раководство за новонастаната ситуација во нивниот реон и за каналот за оружје од Грција. По враќањето продолжиле неуспешните обиди за ликвидација на предавникот, а неможноста да се убие Иванчо и паднатиот морал на населението поради тоа го принудиле Кљашев во септември повторно да оди во Битола <ref name="DKJV" />. Од тамошното раководство побарал терорист за да завршат со Иванчо. По провалите раководителите се зафатиле со реорганизација, биле казнети неколку предавници, им било наредено на селата да се ослободат од падарите, кои по два месеца морале да ги напуштат селата. Се формирало ново раководно тело на чело со Кљашев, Чакаларов, Лазар Москов, Кузо Стефов и Михаил Николов со рамноправност во одлучувањето. === Делчев во Костурско === На почетокот на декември [[1901]] г. во Костурско пристигнал [[Гоце Делчев]] каде останал месец и пол. Првата средба меѓу костурчани и Гоце се случила во с. [[Кономлади]], а Кљашев во спомените за овој настан кажал: {{Цитатник|''Целото село разбра дека дошол најголемиот човек, началникот на Организацијата, поголем од него нема". За време на престојот на Делчев, со мали исклучоци, Кљашев го придружувал од село в село. Се свикувале селски собранија, се формирале нови раководни тела во секое село, првпат во овој дел од Македонија се поставило начелото судските работи да се решаваат од раководното тввд, во с. Смрдеш било формирано женско комитетско друштво, а на селаните им бипо забрането да одат во турските судови. Казниле голем број предавници'' <ref name="DKJV" />.}} [[Податотека:G Delchev.jpg|мини|десно|180п|[[Гоце Делчев]]]] Додека Делчев бил таму, Организацијата се препородила, се заборавило на провалите од летото. Последниот состанок меѓу костурското раководство и Гоце Делчев се одржал кон средината на јануари 1902 г. во с. [[Загоричани|Загорични]], по што било одлучено четата да се подели на два дела, едната да ја води Митре Влашето во Корештата, а за раководители на подреонот биле назначени Москов и Чакаларов, втората под водство на Петров во Пополе, за раководители во тој подреон биле назначени Кљашев и Кузо Стефов. Според Кљашев, улогата на раководителите била да ги упатуваат четите и да им даваат работа. Во наредниот период Кљашев продолжил со организаторската работа најчесто наоѓајќи се во селата [[Загоричани]], [[Апоскеп]] и [[Жупаништа]], последното особено значајно поради местоположбата во пренесувањето оружје од [[Грција]]. Кљашев во с. [[Шестево]] имал прв вооружен судир со османлискиот аскер, кој се случило ноќта меѓу 11 и 12 февруари [[1902]] г., се извлекол неповреден, но биле убиени Кузо Стефов, селската учителка, еден четник и двајца од селската милиција. За време на престојот во [[Грција]], Чакаларов разбрал за врските меѓу Коте и Каравангелис и по враќањето во Костурско тоа го споделил со другите, кои прво биле скептични, а потоа се увериле дека е вистина, како што во спомените кажал Кљашев. По Битката кај с. Шестово имало ново распределување на раководителите во реонот, Кљашев и Чакаларов се упатиле во [[Корешта]]та, каде во с. [[Поздивишта]] ги убиле соработниците на Каравангелис, поп Илија и Георги Ѓамчето, додека Москов и Митре Влашето заминале за областа [[Пополе]]. Друга битка со аскерот, во која учествувал Кљашев, имало на 19 мај истата година во с. [[Трсје]], [[Лерин]]ско. Покрај костурската чета на чело со Чакаларов и Кљашев во овој судир учествувала и четата на леринскиот војвода [[Марко Лерински|Марко]]. Здружените чети имале околу 50 четници и без жртви успеале да се извлечат од селото, но околу 120 селани биле однесени во [[Лерин]], a 90 пушки му биле предадени на аскерот. На 20 јули Кљашев заминал за [[Битола]] за да го консултира Окружното раководство т.е. [[Атанас Лозанчев]], како да се однесуваат костурчани доколку леринската афера, која била во тек, се префрли на нивен терен, a се интересирал и дали е на повидок востанието. По враќањето од Битола, Кљашев се сретнал со Чакаларов и со Москов и им најавил дека востанието се ближи, па решиле дека е најдобро во секое село од подобрите работници да се формираат чети на чело со селски војвода. Оваа одлука прво ја спроведеле во с. Вишени, a такви чети се формирале и во другите села. Голем удар за Организацијата во Костурско претставувало убиството на [[Лазар Москов]] на [[3 август]] [[1902]] г. во судирот со аскерот токму во с. [[Вишени]]. === Борба против врховистите === [[Податотека:Vasil Chakalarov2.jpg|мини|десно|180п|[[Васил Чакаларов]]]] Во септември [[1902]] г, костурското раководство се нашло пред нов предизвик, во нивниот реон од [[Бугарија]] дошол полковникот [[Атанас Јанков|Јанков]], родум од с. [[Загоричани]], со чета испратена од [[Македонски комитет|Врховниот комитет]] да крева ''востание'' <ref name="DKJV" />. Тоа требало да биде синхронизирано со т.н. [[Горноџумајско востание]]. Најзаслужни што оваа акција имала поинаков тек и со ограничени размери, биле Пандо Кљашев и [[Васил Чакаларов]]. Двајцата постојано вршеле контраагитација по селата кои ги посетувал Јанков, им објаснувале на селаните дека ќе има востание, но не кога сака Бугарија и Цончев, туку кога за тоа ќе се подготви македонскиот народ и кога ќе одлучи Организацијата. Нетрпеливоста постојано растела, Јанков за да го придобие населението зборувал се и сешто, дека откако ќе избиело востанието руските генерали и Цончев ќе ја поведат бугарската војска, Организацијата ја нарекувал со најразлични погрдни имиња, а нејзините раководители ''коцкари''. Чакаларов тоа не можел да го поднесе, ситуацијата кулминирала и бил можен вооружен конфликт. Кљашев во спомените кажал: {{Цитатник|''Ти забранувам да збориш или да му ја мислиш. Mомчињата на Чакаларов кога го видоа толку возбуден се повлекоа неколку чекори и легнаа. Јанков се исплаши и викна: 'Убијте ме, господа, убијте ме! Чакаларов одговори: 'Нема да те убиеме, но нема да ти дозволиме да правиш неред и да не туркаш во востание. Слободата ние ќе си ја издвојуваме, не ја сакаме од тебе'' <ref name="DKJV" />}} Јанков си заминал, во Костурско оставил раздвижена војска која вршела претреси по судирите со неговите четници, паднал моралот меѓу населението поради раздорот кој го направил, неговата дружба со Коте и стационирањето на војската во неколку села со цел да ги собере пушките и уништи Организацијата. На овој начин биле блокирани главните пунктови и не било можно движењето на четите. Зимата 1902-1903 г. поради честите претреси на војската и опаднатиот морал на селаните, Кљашев и Чакаларов решиле да се разделат, првиот заминал во Смрдеш и покрај присуството на војската, а Чакаларов во [[Д’мбени]]. Оваа одлука ја донеле поради суровата зима, можните предавства и потребното време за да стивне малку ''вревета'', која изминатата есен ја кренал Јанков. Сепак, пролетта донела крупни промени, во јануари во [[Солун]] била донесена одлука за кревање востание, а веста брзо се ширела. Војската уморна од постојаните претреси и неможноста да открие нешто позначајно поради доброто држење на населението, почнала да се повлекува. === Подготовки за востание === Кљашев повторно излегол на терен, со што вербата на населението кон Организацијата се враќала, биле казнети и неколку селани поради нивната предавничка улога. Подготовките за востанието веќе биле во тек, на [[16 февруари]] во с. [[Апоскеп]] се собрале раководителите на Костурско за да се консултираат за задачите кои треба да се преземат и да ги испланираат акциите од првиот ден на востанието. Дека Организацијата навистина се подготвувала за востание населението се уверило со доаѓањето на [[Борис Сарафов]] во март, во Костурско. Во април, Сарафов, Кљашев и Чакаларов се упатиле кон [[Смилево]] на Конгрес, на кој дефинитивно требало да се одлучи дали и кога ќе се крева востанието.<ref name="DKJV" /> На Конгресот во Смилево, кој се одржал од 2 до 7 мај, од Костурско претставници биле Кљашев и Чакаларов. На првите состаноци во Смилево се воделе жестоки расправи дали одлуката за кревање востание е правилна или не е. Најгласен за кревање на востанието бил Чакаларов, а најголем противник бил [[Петар Ацев]], претставник од прилепскиот реон. Ресенскиот војвода [[Славејко Арсов]] во спомените вака го опишал ставот на костурчани за востанието: {{Цитатник|''Костурчани беа најмногу за востание, тие беа наклонети кон востанието, а Сарафов кој минал таму им извршил уште поголемо влијание. Причината беше во многуте печалбари дојдени од Цариград и од други места, потоа честите битки на четите, вовлекувањето на населението и честите афери кои се случуваа во Костурско. И Јанков, кој мина низ Костурско, со својата агитација ги возбуди духовите за востание. Сè на сè, костурчани беа воинствени иако во однос на храната беа најскромни...'' <ref name="DKJV" />}} Конгресот одлучил дека ќе има востание, за тоа големо влијание имал Груев. До почетокот на востанието Кљашев постојно се движел, агитирал и го подготвувал населението за настаните кои следеле. Населението се учело да пука, се изведувале маневри, забрзано се набавувало оружје и се складирало храна, четниците се советувале за начинот на војување итн. За време на последните подготовки се случиле два настана, кои негативно се одразиле на текот на востанието. Првиот бил палењето на родното село на Кљашев - [[Смрдеш]] на [[9 мај]]. Како резултат на нападот биле убиени 85 лица, 50 ранети, изгорени 80 пушки и уништени 12-13.000 патрони. Од 300 куќи само 67 биле неизгорени. На [[31 мај]] се одиграла познатата битка кај месноста Вињари и Локвата (месност меѓу с. Смрдеш и Д'мбени), опеана од [[Лазар Поп Трајков]]. Во битката учествувало цело костурско раководство, вклучувајќи го и Кљашев, околу 50 четници се спротивставиле на 600 души аскер. Битката траела 11 часа, биле убиени 14 комити, меѓу кои и војводата [[Дичо Андонов]] од с. [[Лабаница (Костурско)|Лабаница]], Лаки Поповски (леар на бомби од с. Смрдеш) и братот на Чакаларов, додека од османлиска страна загинале околу 220 војници. === Илинденското востание === [[Податотека:Klisura ilinden.jpg|мини|десно|300п|Зборната чета на војводите Васил Чекаларов, Иван Попов, Пандо Кљашев, Никола Андреев и Манол Розов по заземањето на Клисура]] На [[2 август]] [[1903]] г. било објавено [[Илинденското востание]], на тој ден костурското реонско раководство го добило известувањето за денот на почетокот на востанието <ref name="DKJV" />. Костурско бил најдобро подготвениот реон, излегле најголем број четници, а населението масовно се одѕвало на повикот за востание испратен до сите села од ова подрачје. Борбеност и пожртвуваност костурчани покажале и во другите реони од Битолскиот округ, дејствувале во Леринско, Мариовско и делумно во Воденско. За време на востанието Кљашев бил еден од најагилните, како дел од казнената чета во која биле и останатите раководители, постојано го обиколувал реонот, вршел координација со другите подреонски и селски чети, го одржувал моралот на населението на висок степен, но и сурово се однесувал кон непријателите на народното дело. Како војвода Кљашев учествувал во најголем број од битките, најчесто во првите редови нештедејќи го животот за Македонија и за слобода на својот народ. Бил дел од ослободувањето на Клисура и на Невеска, учествувал во ослободувањето на неколку села во кои биле сместени османлиски гарнизони, држел говори во селата и на населението им ја објаснувал целта на востанието и судбинските моменти за македонскиот народ. По прегрупирањето и огромното стационирање на османлиската војска (Кљашев во своите спомени наведува бројка од 25.000-30.000 војници, само во Костурско), во востанатите реони, сите се убедиле во размислувањата на [[Гоце Делчев]] дека востанието е предвремено. Тоа на терен го увиделе и костурчани, немоќни да се судрат со толкава војска, биле во постојано маневрирање, војската ги освоила и се стационирала во сите претходно ослободени села од востаниците, голем број од нив и запалила. Поради огромната војска, која го ''чешлала'' теренот во Костурско, раководството одлучило четите да се поделат. Чакаларов заминал во Нестрамско и Кастенаријата за да го прошири востанието во тој дел, а воедно да им го привлече вниманието на војската од Корештата и од Пополе. Поп Трајков, Иван Попов и Манол Розов со околу 500 четници прво се упатиле кон Леринско, за потоа кон Воденско и Мариовско каде се воделе тешки борби. Од раководството само Кљашев останал во Корештата и со сите расположливи сили се обидувал да го заштити населението од зулумите и колку-толку да го одржува востанието во реонот. Ситуацијата станувала неподнослива, Кљашев во своите спомени забележал: {{Цитатник|''Од 17 септември до 17 октомври, Турците немилосрдно не прогонуваа. Следуваа провали, предавања на пушките, складирање на пушките'' <ref name="DKJV" /> }} == Дејноста по востанието == [[Податотека:Васил Чакаларов и Пандо Кљашев со соборците.jpg|мини|десно|350п|Васил Чакаларов и Пандо Кљашев со соборците, дел од спомениците ''Лавови'' на мостот „Гоце Делчев“ во Скопје]] На [[17 октомври]] Кљашев со Чакаларов и уште 20 души ја напуштиле Македонија и заминале за [[Грција]]<ref name="DKJV" />. Двајцата раководители преку [[Крф]] и [[Трст]] дошле во [[Белград]], a од таму на [[6 октомври]] Кљашев пристигнал во [[Софија]]. Од останатите раководители и попознати војводи во Костурско останал само [[Митре Влаот]], а другите заминале за [[Софија]], а [[Манол Розов]] и [[Лазар Поп Трајков]] загинале. Штом стивнала ситуацијата во востанатите реони Кљашев од [[Софија]] побрзал да се врати во Костурско. Неизвесноста и совеста го натерале Кљашев да се врати меѓу своите, нему населението му било поважно отколку внатреорганизациските расправии и делби кои настанале по [[Илинденското востание]]. Во пролетта 1904 г. тој се вратил Кљашев во Костурско. Ситуацијата од пред востанието била сосема изменета: разурнати села, иселување на населението, убиствата, грабежите и силувањата оставиле траен белег во меморијата на населението, вербата кон Организацијата кај голем број селани била изгубена, раководните тела по селата уништени итн. Покрај османлиската власт Организацијата добила нов, уште пожесток противник - грчката вооружена пропаганда, која почнала да дејствува во [[Македонија]], а Костурско претставувало трн в око за [[Грција]] и за нејзините аспирации кон Македонија. == Последната битка на Кљашев == Покрај Кљашев, во Костурско, од старите војводи дејствувале [[Митре Влаот]], [[Атанас Кршкаков]] и други помалку познати. Почнала да се обновува организационата мрежа, селската милиција, која многу успешно се спротивставувала на андартските напади и успеала да им нанесе големи загуби. Сепак, овој дел од [[Македонија]] најмногу настрадал од [[Грци]]те (крвавата свадба во с. [[Зеленич]], ноември 1904 г. и [[Масакр во Загоричани (1905)|колежот во с. Загорични]], 25 март 1905 г, национален празник на Грција). Во [[1906]] г. Кљашев бил избран за член на Битолскиот окружен комитет. Тој постојано се движел и агитирал низ Костурско. Смртта го затекнала при една обколка низ костурските села, заедно со 14 соборци херојски, загинал во битка со османлискиот аскер над с. [[Дреновени]] на [[13 август]] [[1907]] година. == Извори == <references/> {{Дејци на МРО}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Кљашев}} [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Дејци на ВМОРО]] [[Категорија:Македонски војводи]] [[Категорија:Борци против грчката вооружена пропаганда во Македонија]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] [[Категорија:Луѓе од Смрдеш]] [[Категорија:Починати во Дреновени]] go7bhoqxt899fswm1mismbpuu777i8y 0 41062 5602198 5460192 2026-07-30T14:14:44Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602198 wikitext text/x-wiki {{Светско наследство | WHS = Пред-хиспански град Чичен Ица | Image = [[Податотека:Chichen-Itza-Castillo-Seen-From-East.JPG|250px]] | State Party = {{MEX}} | Type = културен | Criteria = i, ii, iii | ID = 483 | Region = Латинска Америка и Карибите | Year = 1988 | Session = 12-та | Link = http://whc.unesco.org/en/list/483 }} [[Податотека:Chichen Itza-16.jpg|десно|thumb|250px|Воздушен поглед на мал дел од Чичен Ица]] '''Чичен Ица''' е политички и културен центар на [[Маи]]те во северниот дел на полуостровот [[Јукатан]] во [[Мексико]]. Во моментот е под заштита на [[УНЕСКО]], а на [[7 јули]] [[2007]] година е прогласен за едно од [[Седум светски чуда на Новиот Свет|седумте светски чуда на Новиот Свет]]. Најверојатно бил основан во [[7 век пр.н.е.]] Во текот на [[10 век]] бил освоен од страна на толтеките. Од средината на [[11 век]] бил престолнина на толтекската држава. Во [[1178]] бил разрушен од страна на трите обединети армии на град-државите [[Маипан]], [[Ушмал]] и [[Ицмал]], под раководство на Хунак Кел. Во време на шпанските завојувања во средината на [[16 век]] бил под рушевини. На територијата на Чичен Ица многупати биле правени археолошки ископувања,и во резултат на кое биле откриени големи архитектурни споменици на маите и толтеките: храм [[Кукулкан]] - 9-катната пирамида (висока 24 метри) со широки столбови на секоја од страните; храм на војните на невисока 4-катна пирамида и храм на јагуарите; [[опсерваторија Каракол]]; 7 стадиони за игри со топка; рушевини на 4 колонади, кои образуваат огромен [[правоаголник]], и др. Откриени се исто така и статуи на божества со карактерна стилизација, релјефи, богати со растителни и геометриски орнаменти. == Поврзано == * [[Список на стари мајански градови]] == Додатни информации == * Chichen Itza was popularized by American [[John Lloyd Stephens]] in ''Incidents of Travel in Yucatan'', (two volumes, 1843) * Holmes, ''Archæological Studies in Ancient Cities of Mexico'', (Chicago, 1895) * Spinden, ''Maya Art'', (Cambridge, 1912) * Coggins & Shane, "Cenote Of Sacrifice", (U. of Texas, 1984) very scarce. == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Chichén Itzá}} * [http://www.mesoweb.com/chichen/ Чичен Ица на меsoweb.com] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101119055614/http://www.mesoweb.com/chichen/ |date=2010-11-19 }} * [http://archive.cyark.org/chichen-itza-info Дигитална архива за Чичен Ица] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150510230017/http://archive.cyark.org/chichen-itza-info |date=2015-05-10 }} * [http://www.haciendachichen.com/archaeologists.htm Археолози кои работаат за Чичен Ица] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110204020850/http://www.haciendachichen.com/archaeologists.htm |date=2011-02-04 }} * [http://whc.unesco.org/en/list/483 Чичен Ица на страницата на УНЕСКО] * [http://www.americanegypt.com/index.htm Информации и статии посветени на Чичен Ица] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110513205720/http://www.americanegypt.com/index.htm |date=2011-05-13 }} * [http://www.exploratorium.edu/ancientobs/chichen/index.html Антички опсерватории, Чичен Ица] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101004083753/http://www.exploratorium.edu/ancientobs/chichen/index.html |date=2010-10-04 }} {{Маи-никулец}} {{Археологија-никулец}} {{Мајански градови}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Нови седум светски чуда]] [[Категорија:Мајански градови во Мексико]] [[Категорија:Археолошки наоѓалишта во Мексико]] [[Категорија:Светско наследство во Мексико]] [[Категорија:Населени места основани во 8 век]] 39szpvzifv7ur3hu8wzkc4dfy0a6cpe 0 47636 5602226 5036123 2026-07-30T16:16:05Z Buli 2648 5602226 wikitext text/x-wiki '''Меркалиевата скала на јачина''' се користи за мерење на јачина на [[земјотрес]]. Оваа скала ги опишува ефектите од земјотресите на Земјината површина, луѓето, природните објекти и производите на човечкиот труд со скала од 1 до 12. Меркалиевата скала произлегла од масовно користена скала од десет степени Роси-Форел, која била ревидирана од [[италија]]нскиот [[вулкан]]олог [[Ѓузепе Меркали]] во 1883 и 1902. Изразот Меркалиева скала на јачина или Меркалиева скала не треба да се користи, освен ако не се мисли на оригиналната скала од 10 степени од 1902 година. Во 1902 година Меркалиевата скала од десет степени била проширена на дванаесет степени од италијанскиот [[физичар]] [[Адолфо Канкани]]. Таа подоцна била комплетно преработена од геофизичарот Август Хајнрих Зиеберг и стана позната како Меркали-Канкани-Зиебергова (МКС) скала. Оваа скала била уште двапати доплнувана од [[хари Вуд|Хари О. Вуд]] и [[Френк Нуман]] и конечно од [[Чарлс Рихтер]]. Денес оваа скала е позната како Изменета Меркалиева скала - MMI.<ref>[http://ktk.gf.ukim.edu.mk/index.php/mk/2009-02-18-08-08-47/category/8-?download=10%3A Земјотрес, хазард и ризик] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160306190601/http://ktk.gf.ukim.edu.mk/index.php/mk/2009-02-18-08-08-47/category/8-?download=10: |date=2016-03-06 }} {{mk}}</ref> Пониските степени во оваа скала се дефинираат според осетот на луѓето, додека повисоките степени се засновани на забележаните ефекти од земјотрес. == Степени == Меркалиевата сеизмичка скала има 12 степени: {| style="width:70%; border:1px solid Grey; background:#eee; margin:0 auto 0 auto;" cellspacing="8" cellpadding="5" |- ! style="width:180px;text-align:left" | <span id="Незабележлив"><big><big>I. Незабележлив</big></big></span> | Луѓето не чувствуваат никакво помрднување. Може да се регистрира само со сеизмолошки инструменти. |- ! style="background:#bfccff;text-align:left" | <span id="Weak"><big><big>II. Занемарлив</big></big></span> | Некои луѓе чувствуваат помрднување ако мируваат или се наоѓаат на повисоките спратови во зградите. |- ! style="background:#99f;text-align:left" | <span id="Slight"><big><big>III. Слаб</big></big></span> | Многу луѓе, ако се во затворен простор, чувствуваат треперење. Висечките објекти (пример, лустери) се нишаат. Луѓето на отворен простор не забележуваат ништо. |- ! style="background:#8ff;text-align:left" | <span id="Moderate"><big><big>IV. Умерен</big></big></span> | Повеќето луѓе, ако се во затворен простор, чувствуваат помрднување. Висечките објекти се нишаат, ѕвечкаат чиниите, а прозорците и вратите чкрипат. |- ! style="background:#7df894;text-align:left" | <span id="Rather Strong"><big><big>V. Прилично силен</big></big></span> |Скоро сите го забележуваат помрднувањето, а оние што спиеле - се будат. Вратите се отвораат, садовите паѓаат, сликите на ѕидовите се лулаат. Малите предмети се помрднуваат или се превртуваат. Дрвјата може да се лулаат, течноста се прелева од отворените садови. |- ! style="background:#ff0;text-align:left" | <span id="Strong"><big><big>VI. Силен</big></big></span> | Сите го чувствуваат потресот. Луѓето имаат проблеми со одењето. Предметите паѓаат од полиците, а сликите од ѕидовите. Мебелот се поместува, пука малтерот на ѕидовите, дрвјата се тресат. Се појавуваат мали оштетувања на лошо градените куќи. Нема структурно разорување. |- ! style="background:#fd0;text-align:left" | <span id="Very Strong"><big><big>VII. Многу силен</big></big></span> | Луѓето имаат проблеми со стоењето, возачите чувствуваат дека возилата им се тресат. Некој мебел пука. Послабо прицврстените ќерамиди паѓаат од покривите. Оштетувањата кај квалитетните објекти се мали до средни, а значителни на постарите објекти. |- ! style="background:#ff9100;text-align:left" | <span id="Destructive"><big><big>VIII. Разорен</big></big></span> | Возачите имаат проблеми со возењето, куќите се рушат, а високите структури како облакодерите и оџаците се лулаат и можат да се срушат. Добро изградените згради претрпуваат оштетувања. Стеблата се кршат, а нивото на водата во бунарите се менува. |- ! style="background:#f00;text-align:left" | <span style="color:white;" id="Violent"><big><big>IX. Опустошувачки</big></big></span> | Добро градените објекти имаат сериозни оштетувања, а подземните цевки пукаат. Земјата напукнува. Резервоарите имаат тешки оштетувања. |- ! style="background:#d00;text-align:left" | <span style="color: white; font-size: large;" id="Уништувачки">X. Уништувачки</span> |Повеќето куќи се оштетени, а некои мостови се рушат. Браните се тешко оштетени. Се појавуваат големи лизгања на земјиштето. Водата се прелева преку бреговите на реките, езерата и каналите. Железничките пруги се деформираат. Земјата пука на повеќе места. |- ! style="background:#800;text-align:left" | <span style="color: white; font-size: large;" id="Катастрофален">XI. Катастрофален</span> | Повеќето куќи се рушат до темел. Некои мостови исто така се рушат и се појавуваат големи пукнатина на земјата. Железничките шини значително се извиткани. |- ! style="background:#400;text-align:left" | <span style="color: white; font-size: large;" id="Катаклизмичен">XII. Катаклизмичен</span> | Тотално уништување — Скоро сè е уништено. Објектите летаат во воздух. Земјата се движи во вид на бранови. Се помрднуваат големите карпи, а во одделни случаи дури и реките го менуваат текот. |} == Поврзано == *[[Рихтерова скала]] == Извори == {{наводи}} {{Никулец}} [[Категорија:Сеизмологија]] [[Категорија:Земјотреси]] [[Категорија:Сеизмички скали]] [[Категорија:Италијански пронајдоци]] s03gywan165hwk61y49ry8e037vdgpt 5602227 5602226 2026-07-30T16:17:26Z Buli 2648 /* Степени */ 5602227 wikitext text/x-wiki '''Меркалиевата скала на јачина''' се користи за мерење на јачина на [[земјотрес]]. Оваа скала ги опишува ефектите од земјотресите на Земјината површина, луѓето, природните објекти и производите на човечкиот труд со скала од 1 до 12. Меркалиевата скала произлегла од масовно користена скала од десет степени Роси-Форел, која била ревидирана од [[италија]]нскиот [[вулкан]]олог [[Ѓузепе Меркали]] во 1883 и 1902. Изразот Меркалиева скала на јачина или Меркалиева скала не треба да се користи, освен ако не се мисли на оригиналната скала од 10 степени од 1902 година. Во 1902 година Меркалиевата скала од десет степени била проширена на дванаесет степени од италијанскиот [[физичар]] [[Адолфо Канкани]]. Таа подоцна била комплетно преработена од геофизичарот Август Хајнрих Зиеберг и стана позната како Меркали-Канкани-Зиебергова (МКС) скала. Оваа скала била уште двапати доплнувана од [[хари Вуд|Хари О. Вуд]] и [[Френк Нуман]] и конечно од [[Чарлс Рихтер]]. Денес оваа скала е позната како Изменета Меркалиева скала - MMI.<ref>[http://ktk.gf.ukim.edu.mk/index.php/mk/2009-02-18-08-08-47/category/8-?download=10%3A Земјотрес, хазард и ризик] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160306190601/http://ktk.gf.ukim.edu.mk/index.php/mk/2009-02-18-08-08-47/category/8-?download=10: |date=2016-03-06 }} {{mk}}</ref> Пониските степени во оваа скала се дефинираат според осетот на луѓето, додека повисоките степени се засновани на забележаните ефекти од земјотрес. == Степени == Меркалиевата сеизмичка скала има 12 степени: {| class="wikitable" ! Scale level ! [[Peak ground acceleration]] (approx.)<ref>{{cite web |title=Representing Macroseismic Intensity on Maps – ShakeMap Documentation |url=https://ghsc.code-pages.usgs.gov/esi/shakemap/manual4_0/ug_intensity.html |website=U.S. Geological Survey |access-date=2 October 2025}}</ref> ! Ground conditions ! Examples |-<!--- Please limit to examples to two or three notable events ---> ! style="{{shindo/color|mmi|1}}width:180px;text-align:left" id="mmi-1" | <span><big><big>I. Not felt</big></big></span> | <{{cvt|0.0005|g0|m/s2}} | Not felt except by very few under especially favorable conditions. | [[2007–2008 Nazko earthquakes|2007–2008 Nazko]] |- ! style="{{shindo/color|mmi|2}}text-align:left" id="mmi-2" | <span><big><big>II. Weak</big></big></span> | rowspan="2" | {{cvt|0.003|g0|m/s2}} | Felt only by a few people at rest, especially on upper floors of buildings. Delicately suspended objects may swing. | [[2012 El Salvador earthquake|2012 El Salvador]] |- ! style="{{shindo/color|mmi|3}}text-align:left" id="mmi-3" | <span><big><big>III. Weak</big></big></span> | Felt quite noticeably by people indoors, especially on upper floors of buildings. Many people do not recognise it as an earthquake. Standing vehicles may slightly rock. Vibrations are similar to the passing of a truck, with duration estimated. | [[1992 Nicaragua earthquake|1992 Nicaragua]] |- ! style="{{shindo/color|mmi|4}}text-align:left" id="mmi-4" | <span><big><big>IV. Light</big></big></span> | {{cvt|0.028|g0|m/s2}} | Felt indoors by many, outdoors by few during the day. At night, some are awakened. Dishes, windows, and doors are disturbed; walls make cracking sounds. Sensations are like a heavy truck striking a building. Standing vehicles are rocked noticeably. | [[2006 Pangandaran earthquake and tsunami|2006 Pangandaran]] |- ! style="{{shindo/color|mmi|5}}text-align:left" id="mmi-5" | <span><big><big>V. Moderate</big></big></span> | {{cvt|0.062|g0|m/s2}} | Felt by nearly everyone; many awakened. Some dishes and windows are broken. Unstable objects are overturned. [[Pendulum clock]]s may stop. | {{Plainlist| * [[2010 Mentawai earthquake and tsunami|2010 Mentawai]] * [[2013 Okhotsk Sea earthquake|2013 Okhotsk Sea]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|6}}text-align:left" id="mmi-6" | <span><big><big>VI. Strong</big></big></span> | {{cvt|0.12|g0|m/s2}} | Felt by all, and many are frightened. Some heavy furniture is moved; a few instances of fallen [[Plaster veneer|plaster]] occur. Damage is slight. | {{Plainlist| * [[1946 Aleutian Islands earthquake|1946 Aleutian Islands]] * [[1994 Bolivia earthquake|1994 Bolivia]] * [[2009 Samoa earthquake and tsunami|2009 Samoa]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|7}}text-align:left" id="mmi-7" | <span><big><big>VII. Very strong</big></big></span> | {{cvt|0.22|g0|m/s2}} | Damage is negligible in buildings of good design and construction; but slight to moderate in well-built ordinary structures; damage is considerable in poorly built or badly designed structures; some chimneys are broken. Noticed by motorists. | {{Plainlist| * [[1957 Farsinaj earthquake|1957 Farsinaj]] * [[1968 Illinois earthquake|1968 Illinois]] * [[2010 Baja California earthquake|2010 Baja California]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|8}}text-align:left" id="mmi-8" | <span><big><big>VIII. Severe</big></big></span> | {{cvt|0.40|g0|m/s2}} | Damage is slight in specially designed structures; considerable damage in ordinary substantial buildings with partial collapse. Damage is great in poorly built structures. The fall of chimneys, factory stacks, columns, monuments, and walls occur. Heavy furniture is overturned. Sand and mud is ejected in small amounts. Changes occur in well water. Motorists are disturbed. |{{Plainlist| * [[1970 Ancash earthquake|1970 Ancash]] * [[2002 Bou'in-Zahra earthquake|2002 Bou'in-Zahra]] * [[2011 Van earthquakes|2011 Van]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|9}}text-align:left" id="mmi-9" | <big><big>IX. Violent</big></big> | {{cvt|0.75|g0|m/s2}} | Damage is considerable in specially designed structures; well-designed frame structures are thrown off-kilter. Damage is great in substantial buildings, with partial collapse. Buildings are shifted off foundations. [[Soil liquefaction|Liquefaction]] occurs. Underground pipes are broken. | {{Plainlist| * [[1975 Haicheng earthquake|1975 Haicheng]] * [[1985 Mexico City earthquake|1985 Mexico City]] * [[2004 Indian Ocean earthquake and tsunami|2004 Indian Ocean]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|10}}text-align:left" id="mmi-10" | <big><big>X. Extreme</big></big> | rowspan=3 | >{{cvt|1.39|g0|m/s2}} | Some well-built wooden structures are destroyed; most masonry and frame structures are destroyed with foundations. Rails are bent. Landslides are considerable from river banks and steep slopes. Sand and mud is shifted. Water is splashed over banks. | {{Plainlist| * [[1990 Manjil–Rudbar earthquake|1990 Manjil–Rudbar]] * [[2010 Haiti earthquake|2010 Haiti]] * [[2018 Sulawesi earthquake and tsunami|2018 Sulawesi]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|11}}text-align:left" id="mmi-11" | <big><big>XI. Extreme</big></big> | Few, if any, (masonry) structures remain standing. Bridges are destroyed. Broad fissures erupt in the ground. Underground pipelines are rendered completely out of service. Earth slumps and landslips occur on soft ground. Rails are greatly bent. |{{Plainlist| * [[1906 San Francisco earthquake|1906 San Francisco]] * [[1952 Kern County earthquake|1952 Kern County]] * [[2008 Sichuan earthquake|2008 Sichuan]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|12}}text-align:left" id="mmi-12" | <big><big>XII. Extreme</big></big> | Damage is total. Waves are seen on ground surfaces. Lines of sight and level are distorted. Objects are thrown upward into the air. |{{Plainlist| * [[1957 Mongolia earthquake|1957 Mongolia]] * [[1960 Valdivia earthquake|1960 Valdivia]] * [[2023 Turkey–Syria earthquakes|2023 Turkey–Syria]] }} |} {| style="width:70%; border:1px solid Grey; background:#eee; margin:0 auto 0 auto;" cellspacing="8" cellpadding="5" |- ! style="width:180px;text-align:left" | <span id="Незабележлив"><big><big>I. Незабележлив</big></big></span> | Луѓето не чувствуваат никакво помрднување. Може да се регистрира само со сеизмолошки инструменти. |- ! style="background:#bfccff;text-align:left" | <span id="Weak"><big><big>II. Занемарлив</big></big></span> | Некои луѓе чувствуваат помрднување ако мируваат или се наоѓаат на повисоките спратови во зградите. |- ! style="background:#99f;text-align:left" | <span id="Slight"><big><big>III. Слаб</big></big></span> | Многу луѓе, ако се во затворен простор, чувствуваат треперење. Висечките објекти (пример, лустери) се нишаат. Луѓето на отворен простор не забележуваат ништо. |- ! style="background:#8ff;text-align:left" | <span id="Moderate"><big><big>IV. Умерен</big></big></span> | Повеќето луѓе, ако се во затворен простор, чувствуваат помрднување. Висечките објекти се нишаат, ѕвечкаат чиниите, а прозорците и вратите чкрипат. |- ! style="background:#7df894;text-align:left" | <span id="Rather Strong"><big><big>V. Прилично силен</big></big></span> |Скоро сите го забележуваат помрднувањето, а оние што спиеле - се будат. Вратите се отвораат, садовите паѓаат, сликите на ѕидовите се лулаат. Малите предмети се помрднуваат или се превртуваат. Дрвјата може да се лулаат, течноста се прелева од отворените садови. |- ! style="background:#ff0;text-align:left" | <span id="Strong"><big><big>VI. Силен</big></big></span> | Сите го чувствуваат потресот. Луѓето имаат проблеми со одењето. Предметите паѓаат од полиците, а сликите од ѕидовите. Мебелот се поместува, пука малтерот на ѕидовите, дрвјата се тресат. Се појавуваат мали оштетувања на лошо градените куќи. Нема структурно разорување. |- ! style="background:#fd0;text-align:left" | <span id="Very Strong"><big><big>VII. Многу силен</big></big></span> | Луѓето имаат проблеми со стоењето, возачите чувствуваат дека возилата им се тресат. Некој мебел пука. Послабо прицврстените ќерамиди паѓаат од покривите. Оштетувањата кај квалитетните објекти се мали до средни, а значителни на постарите објекти. |- ! style="background:#ff9100;text-align:left" | <span id="Destructive"><big><big>VIII. Разорен</big></big></span> | Возачите имаат проблеми со возењето, куќите се рушат, а високите структури како облакодерите и оџаците се лулаат и можат да се срушат. Добро изградените згради претрпуваат оштетувања. Стеблата се кршат, а нивото на водата во бунарите се менува. |- ! style="background:#f00;text-align:left" | <span style="color:white;" id="Violent"><big><big>IX. Опустошувачки</big></big></span> | Добро градените објекти имаат сериозни оштетувања, а подземните цевки пукаат. Земјата напукнува. Резервоарите имаат тешки оштетувања. |- ! style="background:#d00;text-align:left" | <span style="color: white; font-size: large;" id="Уништувачки">X. Уништувачки</span> |Повеќето куќи се оштетени, а некои мостови се рушат. Браните се тешко оштетени. Се појавуваат големи лизгања на земјиштето. Водата се прелева преку бреговите на реките, езерата и каналите. Железничките пруги се деформираат. Земјата пука на повеќе места. |- ! style="background:#800;text-align:left" | <span style="color: white; font-size: large;" id="Катастрофален">XI. Катастрофален</span> | Повеќето куќи се рушат до темел. Некои мостови исто така се рушат и се појавуваат големи пукнатина на земјата. Железничките шини значително се извиткани. |- ! style="background:#400;text-align:left" | <span style="color: white; font-size: large;" id="Катаклизмичен">XII. Катаклизмичен</span> | Тотално уништување — Скоро сè е уништено. Објектите летаат во воздух. Земјата се движи во вид на бранови. Се помрднуваат големите карпи, а во одделни случаи дури и реките го менуваат текот. |} == Поврзано == *[[Рихтерова скала]] == Извори == {{наводи}} {{Никулец}} [[Категорија:Сеизмологија]] [[Категорија:Земјотреси]] [[Категорија:Сеизмички скали]] [[Категорија:Италијански пронајдоци]] h7iluby8f8121iv9ad8re14q9vpy9xm 5602239 5602227 2026-07-30T16:35:16Z Buli 2648 /* Степени */ 5602239 wikitext text/x-wiki '''Меркалиевата скала на јачина''' се користи за мерење на јачина на [[земјотрес]]. Оваа скала ги опишува ефектите од земјотресите на Земјината површина, луѓето, природните објекти и производите на човечкиот труд со скала од 1 до 12. Меркалиевата скала произлегла од масовно користена скала од десет степени Роси-Форел, која била ревидирана од [[италија]]нскиот [[вулкан]]олог [[Ѓузепе Меркали]] во 1883 и 1902. Изразот Меркалиева скала на јачина или Меркалиева скала не треба да се користи, освен ако не се мисли на оригиналната скала од 10 степени од 1902 година. Во 1902 година Меркалиевата скала од десет степени била проширена на дванаесет степени од италијанскиот [[физичар]] [[Адолфо Канкани]]. Таа подоцна била комплетно преработена од геофизичарот Август Хајнрих Зиеберг и стана позната како Меркали-Канкани-Зиебергова (МКС) скала. Оваа скала била уште двапати доплнувана од [[хари Вуд|Хари О. Вуд]] и [[Френк Нуман]] и конечно од [[Чарлс Рихтер]]. Денес оваа скала е позната како Изменета Меркалиева скала - MMI.<ref>[http://ktk.gf.ukim.edu.mk/index.php/mk/2009-02-18-08-08-47/category/8-?download=10%3A Земјотрес, хазард и ризик] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160306190601/http://ktk.gf.ukim.edu.mk/index.php/mk/2009-02-18-08-08-47/category/8-?download=10: |date=2016-03-06 }} {{mk}}</ref> Пониските степени во оваа скала се дефинираат според осетот на луѓето, додека повисоките степени се засновани на забележаните ефекти од земјотрес. == Степени == Меркалиевата сеизмичка скала има 12 степени: {| class="wikitable" ! Scale level ! [[Peak ground acceleration]] (approx.)<ref>{{cite web |title=Representing Macroseismic Intensity on Maps – ShakeMap Documentation |url=https://ghsc.code-pages.usgs.gov/esi/shakemap/manual4_0/ug_intensity.html |website=U.S. Geological Survey |access-date=2 October 2025}}</ref> ! Ground conditions ! Examples |-<!--- Please limit to examples to two or three notable events ---> ! style="{{shindo/color|mmi|1}}width:180px;text-align:left" id="mmi-1" | <span><big><big>I. Not felt</big></big></span> | <{{cvt|0.0005|g0|m/s2}} | Не се чувствува, освен од многу мал број лица при особено поволни услови. | [[2007–2008 Nazko earthquakes|2007–2008 Nazko]] |- ! style="{{shindo/color|mmi|2}}text-align:left" id="mmi-2" | <span><big><big>II. Weak</big></big></span> | rowspan="2" | {{cvt|0.003|g0|m/s2}} | Го чувствуваат само мал број лица во мирување, особено на повисоките катови на зградите. Нежно обесените предмети може слабо да се нишаат. | [[2012 El Salvador earthquake|2012 El Salvador]] |- ! style="{{shindo/color|mmi|3}}text-align:left" id="mmi-3" | <span><big><big>III. Weak</big></big></span> | Се чувствува доста забележливо во затворени простории, особено на повисоките катови на зградите. Многумина не сфаќаат дека станува збор за земјотрес. Возилата во мирување може благо да се нишаат. Вибрациите наликуваат на оние при поминување на камион, а нивното времетраење може да се процени. | [[1992 Nicaragua earthquake|1992 Nicaragua]] |- ! style="{{shindo/color|mmi|4}}text-align:left" id="mmi-4" | <span><big><big>IV. Light</big></big></span> | {{cvt|0.028|g0|m/s2}} | Во затворени простории го чувствуваат многумина, а на отворено само мал број луѓе во текот на денот. Ноќе, некои луѓе се будат. Садовите, прозорците и вратите се затресуваат, а од ѕидовите се слушаат звуци на пукање. Чувството е слично на удар од тежок камион во зграда. Возилата во мирување забележливо се нишаат. | [[2006 Pangandaran earthquake and tsunami|2006 Pangandaran]] |- ! style="{{shindo/color|mmi|5}}text-align:left" id="mmi-5" | <span><big><big>V. Moderate</big></big></span> | {{cvt|0.062|g0|m/s2}} | Го чувствуваат речиси сите; многумина се будат од сон. Некои садови и прозорски стакла се кршат. Нестабилните предмети се превртуваат. Часовниците со нишало може да запрат. | {{Plainlist| * [[2010 Mentawai earthquake and tsunami|2010 Mentawai]] * [[2013 Okhotsk Sea earthquake|2013 Okhotsk Sea]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|6}}text-align:left" id="mmi-6" | <span><big><big>VI. Strong</big></big></span> | {{cvt|0.12|g0|m/s2}} | Го чувствуваат сите, а многумина се исплашени. Некои потешки парчиња мебел се поместуваат, а на поединечни места паѓа малтер. Штетите се мали. | {{Plainlist| * [[1946 Aleutian Islands earthquake|1946 Aleutian Islands]] * [[1994 Bolivia earthquake|1994 Bolivia]] * [[2009 Samoa earthquake and tsunami|2009 Samoa]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|7}}text-align:left" id="mmi-7" | <span><big><big>VII. Very strong</big></big></span> | {{cvt|0.22|g0|m/s2}} | Штетите се занемарливи кај зградите со добар проект и квалитетна градба; но се мали до умерени кај добро изградени обични објекти. Кај слабо изградени или лошо проектирани објекти штетите се значителни; некои оџаци се оштетуваат или се уриваат. Земјотресот го забележуваат и возачите на моторни возила. | {{Plainlist| * [[1957 Farsinaj earthquake|1957 Farsinaj]] * [[1968 Illinois earthquake|1968 Illinois]] * [[2010 Baja California earthquake|2010 Baja California]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|8}}text-align:left" id="mmi-8" | <span><big><big>VIII. Severe</big></big></span> | {{cvt|0.40|g0|m/s2}} | Штетите се мали кај специјално проектираните објекти; значителни се кај обичните цврсти згради, со делумно уривање. Штетите се големи кај слабо изградените објекти. Доаѓа до паѓање на оџаци, фабрички оџаци, столбови, споменици и ѕидови. Тешкиот мебел се превртува. Во мали количини се исфрлаат песок и кал. Се појавуваат промени во водата во бунарите. Возачите на моторни возила се вознемирени. |{{Plainlist| * [[1970 Ancash earthquake|1970 Ancash]] * [[2002 Bou'in-Zahra earthquake|2002 Bou'in-Zahra]] * [[2011 Van earthquakes|2011 Van]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|9}}text-align:left" id="mmi-9" | <big><big>IX. Violent</big></big> | {{cvt|0.75|g0|m/s2}} | Штетите се значителни кај специјално проектираните објекти; добро проектираните скелетни конструкции се изместуваат. Штетите се големи кај цврстите згради, со делумно уривање. Зградите се поместуваат од темелите. Се појавува втечнување на тлото. Подземните цевки се кршат. | {{Plainlist| * [[1975 Haicheng earthquake|1975 Haicheng]] * [[1985 Mexico City earthquake|1985 Mexico City]] * [[2004 Indian Ocean earthquake and tsunami|2004 Indian Ocean]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|10}}text-align:left" id="mmi-10" | <big><big>X. Extreme</big></big> | rowspan=3 | >{{cvt|1.39|g0|m/s2}} | Некои добро изградени дрвени објекти се уништени; повеќето ѕидани и скелетни конструкции се уништени заедно со темелите. Шините се искривуваат. Се појавуваат значителни свлечишта покрај речните брегови и на стрмни падини. Песокот и калта се поместуваат. Водата се прелева преку бреговите. | {{Plainlist| * [[1990 Manjil–Rudbar earthquake|1990 Manjil–Rudbar]] * [[2010 Haiti earthquake|2010 Haiti]] * [[2018 Sulawesi earthquake and tsunami|2018 Sulawesi]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|11}}text-align:left" id="mmi-11" | <big><big>XI. Extreme</big></big> | Малку, ако воопшто има, ѕидани објекти остануваат неурнати. Мостовите се уништени. Во тлото се појавуваат широки пукнатини. Подземните цевководи се целосно ставени вон употреба. На меко тло се појавуваат слегнувања и свлечишта. Шините се силно искривени. |{{Plainlist| * [[1906 San Francisco earthquake|1906 San Francisco]] * [[1952 Kern County earthquake|1952 Kern County]] * [[2008 Sichuan earthquake|2008 Sichuan]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|12}}text-align:left" id="mmi-12" | <big><big>XII. Extreme</big></big> | Штетите се целосни. На површината на тлото се забележуваат брановидни деформации. Линиите на видик и хоризонталните рамнини се нарушени. Предметите се исфрлаат во воздух. |{{Plainlist| * [[1957 Mongolia earthquake|1957 Mongolia]] * [[1960 Valdivia earthquake|1960 Valdivia]] * [[2023 Turkey–Syria earthquakes|2023 Turkey–Syria]] }} |} {| style="width:70%; border:1px solid Grey; background:#eee; margin:0 auto 0 auto;" cellspacing="8" cellpadding="5" |- ! style="width:180px;text-align:left" | <span id="Незабележлив"><big><big>I. Незабележлив</big></big></span> | Луѓето не чувствуваат никакво помрднување. Може да се регистрира само со сеизмолошки инструменти. |- ! style="background:#bfccff;text-align:left" | <span id="Weak"><big><big>II. Занемарлив</big></big></span> | Некои луѓе чувствуваат помрднување ако мируваат или се наоѓаат на повисоките спратови во зградите. |- ! style="background:#99f;text-align:left" | <span id="Slight"><big><big>III. Слаб</big></big></span> | Многу луѓе, ако се во затворен простор, чувствуваат треперење. Висечките објекти (пример, лустери) се нишаат. Луѓето на отворен простор не забележуваат ништо. |- ! style="background:#8ff;text-align:left" | <span id="Moderate"><big><big>IV. Умерен</big></big></span> | Повеќето луѓе, ако се во затворен простор, чувствуваат помрднување. Висечките објекти се нишаат, ѕвечкаат чиниите, а прозорците и вратите чкрипат. |- ! style="background:#7df894;text-align:left" | <span id="Rather Strong"><big><big>V. Прилично силен</big></big></span> |Скоро сите го забележуваат помрднувањето, а оние што спиеле - се будат. Вратите се отвораат, садовите паѓаат, сликите на ѕидовите се лулаат. Малите предмети се помрднуваат или се превртуваат. Дрвјата може да се лулаат, течноста се прелева од отворените садови. |- ! style="background:#ff0;text-align:left" | <span id="Strong"><big><big>VI. Силен</big></big></span> | Сите го чувствуваат потресот. Луѓето имаат проблеми со одењето. Предметите паѓаат од полиците, а сликите од ѕидовите. Мебелот се поместува, пука малтерот на ѕидовите, дрвјата се тресат. Се појавуваат мали оштетувања на лошо градените куќи. Нема структурно разорување. |- ! style="background:#fd0;text-align:left" | <span id="Very Strong"><big><big>VII. Многу силен</big></big></span> | Луѓето имаат проблеми со стоењето, возачите чувствуваат дека возилата им се тресат. Некој мебел пука. Послабо прицврстените ќерамиди паѓаат од покривите. Оштетувањата кај квалитетните објекти се мали до средни, а значителни на постарите објекти. |- ! style="background:#ff9100;text-align:left" | <span id="Destructive"><big><big>VIII. Разорен</big></big></span> | Возачите имаат проблеми со возењето, куќите се рушат, а високите структури како облакодерите и оџаците се лулаат и можат да се срушат. Добро изградените згради претрпуваат оштетувања. Стеблата се кршат, а нивото на водата во бунарите се менува. |- ! style="background:#f00;text-align:left" | <span style="color:white;" id="Violent"><big><big>IX. Опустошувачки</big></big></span> | Добро градените објекти имаат сериозни оштетувања, а подземните цевки пукаат. Земјата напукнува. Резервоарите имаат тешки оштетувања. |- ! style="background:#d00;text-align:left" | <span style="color: white; font-size: large;" id="Уништувачки">X. Уништувачки</span> |Повеќето куќи се оштетени, а некои мостови се рушат. Браните се тешко оштетени. Се појавуваат големи лизгања на земјиштето. Водата се прелева преку бреговите на реките, езерата и каналите. Железничките пруги се деформираат. Земјата пука на повеќе места. |- ! style="background:#800;text-align:left" | <span style="color: white; font-size: large;" id="Катастрофален">XI. Катастрофален</span> | Повеќето куќи се рушат до темел. Некои мостови исто така се рушат и се појавуваат големи пукнатина на земјата. Железничките шини значително се извиткани. |- ! style="background:#400;text-align:left" | <span style="color: white; font-size: large;" id="Катаклизмичен">XII. Катаклизмичен</span> | Тотално уништување — Скоро сè е уништено. Објектите летаат во воздух. Земјата се движи во вид на бранови. Се помрднуваат големите карпи, а во одделни случаи дури и реките го менуваат текот. |} == Поврзано == *[[Рихтерова скала]] == Извори == {{наводи}} {{Никулец}} [[Категорија:Сеизмологија]] [[Категорија:Земјотреси]] [[Категорија:Сеизмички скали]] [[Категорија:Италијански пронајдоци]] kxhlucwy78bj5lp13oeae3xn1l1f1aw 5602240 5602239 2026-07-30T16:36:12Z Buli 2648 /* Степени */ 5602240 wikitext text/x-wiki '''Меркалиевата скала на јачина''' се користи за мерење на јачина на [[земјотрес]]. Оваа скала ги опишува ефектите од земјотресите на Земјината површина, луѓето, природните објекти и производите на човечкиот труд со скала од 1 до 12. Меркалиевата скала произлегла од масовно користена скала од десет степени Роси-Форел, која била ревидирана од [[италија]]нскиот [[вулкан]]олог [[Ѓузепе Меркали]] во 1883 и 1902. Изразот Меркалиева скала на јачина или Меркалиева скала не треба да се користи, освен ако не се мисли на оригиналната скала од 10 степени од 1902 година. Во 1902 година Меркалиевата скала од десет степени била проширена на дванаесет степени од италијанскиот [[физичар]] [[Адолфо Канкани]]. Таа подоцна била комплетно преработена од геофизичарот Август Хајнрих Зиеберг и стана позната како Меркали-Канкани-Зиебергова (МКС) скала. Оваа скала била уште двапати доплнувана од [[хари Вуд|Хари О. Вуд]] и [[Френк Нуман]] и конечно од [[Чарлс Рихтер]]. Денес оваа скала е позната како Изменета Меркалиева скала - MMI.<ref>[http://ktk.gf.ukim.edu.mk/index.php/mk/2009-02-18-08-08-47/category/8-?download=10%3A Земјотрес, хазард и ризик] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160306190601/http://ktk.gf.ukim.edu.mk/index.php/mk/2009-02-18-08-08-47/category/8-?download=10: |date=2016-03-06 }} {{mk}}</ref> Пониските степени во оваа скала се дефинираат според осетот на луѓето, додека повисоките степени се засновани на забележаните ефекти од земјотрес. == Степени == Меркалиевата сеизмичка скала има 12 степени: {| class="wikitable" ! Scale level ! [[Peak ground acceleration]] (approx.)<ref>{{cite web |title=Representing Macroseismic Intensity on Maps – ShakeMap Documentation |url=https://ghsc.code-pages.usgs.gov/esi/shakemap/manual4_0/ug_intensity.html |website=U.S. Geological Survey |access-date=2 October 2025}}</ref> ! Состојба на тлото ! Examples |-<!--- Please limit to examples to two or three notable events ---> ! style="{{shindo/color|mmi|1}}width:180px;text-align:left" id="mmi-1" | <span><big><big>I. Not felt</big></big></span> | <{{cvt|0.0005|g0|m/s2}} | Не се чувствува, освен од многу мал број лица при особено поволни услови. | [[2007–2008 Nazko earthquakes|2007–2008 Nazko]] |- ! style="{{shindo/color|mmi|2}}text-align:left" id="mmi-2" | <span><big><big>II. Weak</big></big></span> | rowspan="2" | {{cvt|0.003|g0|m/s2}} | Го чувствуваат само мал број лица во мирување, особено на повисоките катови на зградите. Нежно обесените предмети може слабо да се нишаат. | [[2012 El Salvador earthquake|2012 El Salvador]] |- ! style="{{shindo/color|mmi|3}}text-align:left" id="mmi-3" | <span><big><big>III. Weak</big></big></span> | Се чувствува доста забележливо во затворени простории, особено на повисоките катови на зградите. Многумина не сфаќаат дека станува збор за земјотрес. Возилата во мирување може благо да се нишаат. Вибрациите наликуваат на оние при поминување на камион, а нивното времетраење може да се процени. | [[1992 Nicaragua earthquake|1992 Nicaragua]] |- ! style="{{shindo/color|mmi|4}}text-align:left" id="mmi-4" | <span><big><big>IV. Light</big></big></span> | {{cvt|0.028|g0|m/s2}} | Во затворени простории го чувствуваат многумина, а на отворено само мал број луѓе во текот на денот. Ноќе, некои луѓе се будат. Садовите, прозорците и вратите се затресуваат, а од ѕидовите се слушаат звуци на пукање. Чувството е слично на удар од тежок камион во зграда. Возилата во мирување забележливо се нишаат. | [[2006 Pangandaran earthquake and tsunami|2006 Pangandaran]] |- ! style="{{shindo/color|mmi|5}}text-align:left" id="mmi-5" | <span><big><big>V. Moderate</big></big></span> | {{cvt|0.062|g0|m/s2}} | Го чувствуваат речиси сите; многумина се будат од сон. Некои садови и прозорски стакла се кршат. Нестабилните предмети се превртуваат. Часовниците со нишало може да запрат. | {{Plainlist| * [[2010 Mentawai earthquake and tsunami|2010 Mentawai]] * [[2013 Okhotsk Sea earthquake|2013 Okhotsk Sea]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|6}}text-align:left" id="mmi-6" | <span><big><big>VI. Strong</big></big></span> | {{cvt|0.12|g0|m/s2}} | Го чувствуваат сите, а многумина се исплашени. Некои потешки парчиња мебел се поместуваат, а на поединечни места паѓа малтер. Штетите се мали. | {{Plainlist| * [[1946 Aleutian Islands earthquake|1946 Aleutian Islands]] * [[1994 Bolivia earthquake|1994 Bolivia]] * [[2009 Samoa earthquake and tsunami|2009 Samoa]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|7}}text-align:left" id="mmi-7" | <span><big><big>VII. Very strong</big></big></span> | {{cvt|0.22|g0|m/s2}} | Штетите се занемарливи кај зградите со добар проект и квалитетна градба; но се мали до умерени кај добро изградени обични објекти. Кај слабо изградени или лошо проектирани објекти штетите се значителни; некои оџаци се оштетуваат или се уриваат. Земјотресот го забележуваат и возачите на моторни возила. | {{Plainlist| * [[1957 Farsinaj earthquake|1957 Farsinaj]] * [[1968 Illinois earthquake|1968 Illinois]] * [[2010 Baja California earthquake|2010 Baja California]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|8}}text-align:left" id="mmi-8" | <span><big><big>VIII. Severe</big></big></span> | {{cvt|0.40|g0|m/s2}} | Штетите се мали кај специјално проектираните објекти; значителни се кај обичните цврсти згради, со делумно уривање. Штетите се големи кај слабо изградените објекти. Доаѓа до паѓање на оџаци, фабрички оџаци, столбови, споменици и ѕидови. Тешкиот мебел се превртува. Во мали количини се исфрлаат песок и кал. Се појавуваат промени во водата во бунарите. Возачите на моторни возила се вознемирени. |{{Plainlist| * [[1970 Ancash earthquake|1970 Ancash]] * [[2002 Bou'in-Zahra earthquake|2002 Bou'in-Zahra]] * [[2011 Van earthquakes|2011 Van]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|9}}text-align:left" id="mmi-9" | <big><big>IX. Violent</big></big> | {{cvt|0.75|g0|m/s2}} | Штетите се значителни кај специјално проектираните објекти; добро проектираните скелетни конструкции се изместуваат. Штетите се големи кај цврстите згради, со делумно уривање. Зградите се поместуваат од темелите. Се појавува втечнување на тлото. Подземните цевки се кршат. | {{Plainlist| * [[1975 Haicheng earthquake|1975 Haicheng]] * [[1985 Mexico City earthquake|1985 Mexico City]] * [[2004 Indian Ocean earthquake and tsunami|2004 Indian Ocean]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|10}}text-align:left" id="mmi-10" | <big><big>X. Extreme</big></big> | rowspan=3 | >{{cvt|1.39|g0|m/s2}} | Некои добро изградени дрвени објекти се уништени; повеќето ѕидани и скелетни конструкции се уништени заедно со темелите. Шините се искривуваат. Се појавуваат значителни свлечишта покрај речните брегови и на стрмни падини. Песокот и калта се поместуваат. Водата се прелева преку бреговите. | {{Plainlist| * [[1990 Manjil–Rudbar earthquake|1990 Manjil–Rudbar]] * [[2010 Haiti earthquake|2010 Haiti]] * [[2018 Sulawesi earthquake and tsunami|2018 Sulawesi]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|11}}text-align:left" id="mmi-11" | <big><big>XI. Extreme</big></big> | Малку, ако воопшто има, ѕидани објекти остануваат неурнати. Мостовите се уништени. Во тлото се појавуваат широки пукнатини. Подземните цевководи се целосно ставени вон употреба. На меко тло се појавуваат слегнувања и свлечишта. Шините се силно искривени. |{{Plainlist| * [[1906 San Francisco earthquake|1906 San Francisco]] * [[1952 Kern County earthquake|1952 Kern County]] * [[2008 Sichuan earthquake|2008 Sichuan]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|12}}text-align:left" id="mmi-12" | <big><big>XII. Extreme</big></big> | Штетите се целосни. На површината на тлото се забележуваат брановидни деформации. Линиите на видик и хоризонталните рамнини се нарушени. Предметите се исфрлаат во воздух. |{{Plainlist| * [[1957 Mongolia earthquake|1957 Mongolia]] * [[1960 Valdivia earthquake|1960 Valdivia]] * [[2023 Turkey–Syria earthquakes|2023 Turkey–Syria]] }} |} {| style="width:70%; border:1px solid Grey; background:#eee; margin:0 auto 0 auto;" cellspacing="8" cellpadding="5" |- ! style="width:180px;text-align:left" | <span id="Незабележлив"><big><big>I. Незабележлив</big></big></span> | Луѓето не чувствуваат никакво помрднување. Може да се регистрира само со сеизмолошки инструменти. |- ! style="background:#bfccff;text-align:left" | <span id="Weak"><big><big>II. Занемарлив</big></big></span> | Некои луѓе чувствуваат помрднување ако мируваат или се наоѓаат на повисоките спратови во зградите. |- ! style="background:#99f;text-align:left" | <span id="Slight"><big><big>III. Слаб</big></big></span> | Многу луѓе, ако се во затворен простор, чувствуваат треперење. Висечките објекти (пример, лустери) се нишаат. Луѓето на отворен простор не забележуваат ништо. |- ! style="background:#8ff;text-align:left" | <span id="Moderate"><big><big>IV. Умерен</big></big></span> | Повеќето луѓе, ако се во затворен простор, чувствуваат помрднување. Висечките објекти се нишаат, ѕвечкаат чиниите, а прозорците и вратите чкрипат. |- ! style="background:#7df894;text-align:left" | <span id="Rather Strong"><big><big>V. Прилично силен</big></big></span> |Скоро сите го забележуваат помрднувањето, а оние што спиеле - се будат. Вратите се отвораат, садовите паѓаат, сликите на ѕидовите се лулаат. Малите предмети се помрднуваат или се превртуваат. Дрвјата може да се лулаат, течноста се прелева од отворените садови. |- ! style="background:#ff0;text-align:left" | <span id="Strong"><big><big>VI. Силен</big></big></span> | Сите го чувствуваат потресот. Луѓето имаат проблеми со одењето. Предметите паѓаат од полиците, а сликите од ѕидовите. Мебелот се поместува, пука малтерот на ѕидовите, дрвјата се тресат. Се појавуваат мали оштетувања на лошо градените куќи. Нема структурно разорување. |- ! style="background:#fd0;text-align:left" | <span id="Very Strong"><big><big>VII. Многу силен</big></big></span> | Луѓето имаат проблеми со стоењето, возачите чувствуваат дека возилата им се тресат. Некој мебел пука. Послабо прицврстените ќерамиди паѓаат од покривите. Оштетувањата кај квалитетните објекти се мали до средни, а значителни на постарите објекти. |- ! style="background:#ff9100;text-align:left" | <span id="Destructive"><big><big>VIII. Разорен</big></big></span> | Возачите имаат проблеми со возењето, куќите се рушат, а високите структури како облакодерите и оџаците се лулаат и можат да се срушат. Добро изградените згради претрпуваат оштетувања. Стеблата се кршат, а нивото на водата во бунарите се менува. |- ! style="background:#f00;text-align:left" | <span style="color:white;" id="Violent"><big><big>IX. Опустошувачки</big></big></span> | Добро градените објекти имаат сериозни оштетувања, а подземните цевки пукаат. Земјата напукнува. Резервоарите имаат тешки оштетувања. |- ! style="background:#d00;text-align:left" | <span style="color: white; font-size: large;" id="Уништувачки">X. Уништувачки</span> |Повеќето куќи се оштетени, а некои мостови се рушат. Браните се тешко оштетени. Се појавуваат големи лизгања на земјиштето. Водата се прелева преку бреговите на реките, езерата и каналите. Железничките пруги се деформираат. Земјата пука на повеќе места. |- ! style="background:#800;text-align:left" | <span style="color: white; font-size: large;" id="Катастрофален">XI. Катастрофален</span> | Повеќето куќи се рушат до темел. Некои мостови исто така се рушат и се појавуваат големи пукнатина на земјата. Железничките шини значително се извиткани. |- ! style="background:#400;text-align:left" | <span style="color: white; font-size: large;" id="Катаклизмичен">XII. Катаклизмичен</span> | Тотално уништување — Скоро сè е уништено. Објектите летаат во воздух. Земјата се движи во вид на бранови. Се помрднуваат големите карпи, а во одделни случаи дури и реките го менуваат текот. |} == Поврзано == *[[Рихтерова скала]] == Извори == {{наводи}} {{Никулец}} [[Категорија:Сеизмологија]] [[Категорија:Земјотреси]] [[Категорија:Сеизмички скали]] [[Категорија:Италијански пронајдоци]] bydspwfh8mt074lgr79vj456d6u5452 5602241 5602240 2026-07-30T16:38:13Z Buli 2648 /* Степени */ 5602241 wikitext text/x-wiki '''Меркалиевата скала на јачина''' се користи за мерење на јачина на [[земјотрес]]. Оваа скала ги опишува ефектите од земјотресите на Земјината површина, луѓето, природните објекти и производите на човечкиот труд со скала од 1 до 12. Меркалиевата скала произлегла од масовно користена скала од десет степени Роси-Форел, која била ревидирана од [[италија]]нскиот [[вулкан]]олог [[Ѓузепе Меркали]] во 1883 и 1902. Изразот Меркалиева скала на јачина или Меркалиева скала не треба да се користи, освен ако не се мисли на оригиналната скала од 10 степени од 1902 година. Во 1902 година Меркалиевата скала од десет степени била проширена на дванаесет степени од италијанскиот [[физичар]] [[Адолфо Канкани]]. Таа подоцна била комплетно преработена од геофизичарот Август Хајнрих Зиеберг и стана позната како Меркали-Канкани-Зиебергова (МКС) скала. Оваа скала била уште двапати доплнувана од [[хари Вуд|Хари О. Вуд]] и [[Френк Нуман]] и конечно од [[Чарлс Рихтер]]. Денес оваа скала е позната како Изменета Меркалиева скала - MMI.<ref>[http://ktk.gf.ukim.edu.mk/index.php/mk/2009-02-18-08-08-47/category/8-?download=10%3A Земјотрес, хазард и ризик] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160306190601/http://ktk.gf.ukim.edu.mk/index.php/mk/2009-02-18-08-08-47/category/8-?download=10: |date=2016-03-06 }} {{mk}}</ref> Пониските степени во оваа скала се дефинираат според осетот на луѓето, додека повисоките степени се засновани на забележаните ефекти од земјотрес. == Степени == Меркалиевата сеизмичка скала има 12 степени: {| class="wikitable" ! Scale level ! [[Peak ground acceleration]] (approx.)<ref>{{cite web |title=Representing Macroseismic Intensity on Maps – ShakeMap Documentation |url=https://ghsc.code-pages.usgs.gov/esi/shakemap/manual4_0/ug_intensity.html |website=U.S. Geological Survey |access-date=2 October 2025}}</ref> ! Состојба на тлото ! Examples |-<!--- Please limit to examples to two or three notable events ---> ! style="{{shindo/color|mmi|1}}width:180px;text-align:left" id="mmi-1" | <span><big><big>I. Незабележлив</big></big></span> | <{{cvt|0.0005|g0|m/s2}} | Не се чувствува, освен од многу мал број лица при особено поволни услови. | [[2007–2008 Nazko earthquakes|2007–2008 Nazko]] |- ! style="{{shindo/color|mmi|2}}text-align:left" id="mmi-2" | <span><big><big>II. Занемарлив</big></big></span> | rowspan="2" | {{cvt|0.003|g0|m/s2}} | Го чувствуваат само мал број лица во мирување, особено на повисоките катови на зградите. Нежно обесените предмети може слабо да се нишаат. | [[2012 El Salvador earthquake|2012 El Salvador]] |- ! style="{{shindo/color|mmi|3}}text-align:left" id="mmi-3" | <span><big><big>III. Слаб</big></big></span> | Се чувствува доста забележливо во затворени простории, особено на повисоките катови на зградите. Многумина не сфаќаат дека станува збор за земјотрес. Возилата во мирување може благо да се нишаат. Вибрациите наликуваат на оние при поминување на камион, а нивното времетраење може да се процени. | [[1992 Nicaragua earthquake|1992 Nicaragua]] |- ! style="{{shindo/color|mmi|4}}text-align:left" id="mmi-4" | <span><big><big>IV. Умерен</big></big></span> | {{cvt|0.028|g0|m/s2}} | Во затворени простории го чувствуваат многумина, а на отворено само мал број луѓе во текот на денот. Ноќе, некои луѓе се будат. Садовите, прозорците и вратите се затресуваат, а од ѕидовите се слушаат звуци на пукање. Чувството е слично на удар од тежок камион во зграда. Возилата во мирување забележливо се нишаат. | [[2006 Pangandaran earthquake and tsunami|2006 Pangandaran]] |- ! style="{{shindo/color|mmi|5}}text-align:left" id="mmi-5" | <span><big><big>V. Прилично силен</big></big></span> | {{cvt|0.062|g0|m/s2}} | Го чувствуваат речиси сите; многумина се будат од сон. Некои садови и прозорски стакла се кршат. Нестабилните предмети се превртуваат. Часовниците со нишало може да запрат. | {{Plainlist| * [[2010 Mentawai earthquake and tsunami|2010 Mentawai]] * [[2013 Okhotsk Sea earthquake|2013 Okhotsk Sea]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|6}}text-align:left" id="mmi-6" | <span><big><big>VI. Силен</big></big></span> | {{cvt|0.12|g0|m/s2}} | Го чувствуваат сите, а многумина се исплашени. Некои потешки парчиња мебел се поместуваат, а на поединечни места паѓа малтер. Штетите се мали. | {{Plainlist| * [[1946 Aleutian Islands earthquake|1946 Aleutian Islands]] * [[1994 Bolivia earthquake|1994 Bolivia]] * [[2009 Samoa earthquake and tsunami|2009 Samoa]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|7}}text-align:left" id="mmi-7" | <span><big><big>VII. Многу силен</big></big></span> | {{cvt|0.22|g0|m/s2}} | Штетите се занемарливи кај зградите со добар проект и квалитетна градба; но се мали до умерени кај добро изградени обични објекти. Кај слабо изградени или лошо проектирани објекти штетите се значителни; некои оџаци се оштетуваат или се уриваат. Земјотресот го забележуваат и возачите на моторни возила. | {{Plainlist| * [[1957 Farsinaj earthquake|1957 Farsinaj]] * [[1968 Illinois earthquake|1968 Illinois]] * [[2010 Baja California earthquake|2010 Baja California]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|8}}text-align:left" id="mmi-8" | <span><big><big>VIII. Разорен</big></big></span> | {{cvt|0.40|g0|m/s2}} | Штетите се мали кај специјално проектираните објекти; значителни се кај обичните цврсти згради, со делумно уривање. Штетите се големи кај слабо изградените објекти. Доаѓа до паѓање на оџаци, фабрички оџаци, столбови, споменици и ѕидови. Тешкиот мебел се превртува. Во мали количини се исфрлаат песок и кал. Се појавуваат промени во водата во бунарите. Возачите на моторни возила се вознемирени. |{{Plainlist| * [[1970 Ancash earthquake|1970 Ancash]] * [[2002 Bou'in-Zahra earthquake|2002 Bou'in-Zahra]] * [[2011 Van earthquakes|2011 Van]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|9}}text-align:left" id="mmi-9" | <big><big>IX. Опустошувачки</big></big> | {{cvt|0.75|g0|m/s2}} | Штетите се значителни кај специјално проектираните објекти; добро проектираните скелетни конструкции се изместуваат. Штетите се големи кај цврстите згради, со делумно уривање. Зградите се поместуваат од темелите. Се појавува втечнување на тлото. Подземните цевки се кршат. | {{Plainlist| * [[1975 Haicheng earthquake|1975 Haicheng]] * [[1985 Mexico City earthquake|1985 Mexico City]] * [[2004 Indian Ocean earthquake and tsunami|2004 Indian Ocean]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|10}}text-align:left" id="mmi-10" | <big><big>X. Уништувачки</big></big> | rowspan=3 | >{{cvt|1.39|g0|m/s2}} | Некои добро изградени дрвени објекти се уништени; повеќето ѕидани и скелетни конструкции се уништени заедно со темелите. Шините се искривуваат. Се појавуваат значителни свлечишта покрај речните брегови и на стрмни падини. Песокот и калта се поместуваат. Водата се прелева преку бреговите. | {{Plainlist| * [[1990 Manjil–Rudbar earthquake|1990 Manjil–Rudbar]] * [[2010 Haiti earthquake|2010 Haiti]] * [[2018 Sulawesi earthquake and tsunami|2018 Sulawesi]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|11}}text-align:left" id="mmi-11" | <big><big>XI. Катастрофален</big></big> | Малку, ако воопшто има, ѕидани објекти остануваат неурнати. Мостовите се уништени. Во тлото се појавуваат широки пукнатини. Подземните цевководи се целосно ставени вон употреба. На меко тло се појавуваат слегнувања и свлечишта. Шините се силно искривени. |{{Plainlist| * [[1906 San Francisco earthquake|1906 San Francisco]] * [[1952 Kern County earthquake|1952 Kern County]] * [[2008 Sichuan earthquake|2008 Sichuan]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|12}}text-align:left" id="mmi-12" | <big><big>XII. Катаклизмичен</big></big> | Штетите се целосни. На површината на тлото се забележуваат брановидни деформации. Линиите на видик и хоризонталните рамнини се нарушени. Предметите се исфрлаат во воздух. |{{Plainlist| * [[1957 Mongolia earthquake|1957 Mongolia]] * [[1960 Valdivia earthquake|1960 Valdivia]] * [[2023 Turkey–Syria earthquakes|2023 Turkey–Syria]] }} |} {| style="width:70%; border:1px solid Grey; background:#eee; margin:0 auto 0 auto;" cellspacing="8" cellpadding="5" |- ! style="width:180px;text-align:left" | <span id="Незабележлив"><big><big>I. Незабележлив</big></big></span> | Луѓето не чувствуваат никакво помрднување. Може да се регистрира само со сеизмолошки инструменти. |- ! style="background:#bfccff;text-align:left" | <span id="Weak"><big><big>II. Занемарлив</big></big></span> | Некои луѓе чувствуваат помрднување ако мируваат или се наоѓаат на повисоките спратови во зградите. |- ! style="background:#99f;text-align:left" | <span id="Slight"><big><big>III. Слаб</big></big></span> | Многу луѓе, ако се во затворен простор, чувствуваат треперење. Висечките објекти (пример, лустери) се нишаат. Луѓето на отворен простор не забележуваат ништо. |- ! style="background:#8ff;text-align:left" | <span id="Moderate"><big><big>IV. Умерен</big></big></span> | Повеќето луѓе, ако се во затворен простор, чувствуваат помрднување. Висечките објекти се нишаат, ѕвечкаат чиниите, а прозорците и вратите чкрипат. |- ! style="background:#7df894;text-align:left" | <span id="Rather Strong"><big><big>V. Прилично силен</big></big></span> |Скоро сите го забележуваат помрднувањето, а оние што спиеле - се будат. Вратите се отвораат, садовите паѓаат, сликите на ѕидовите се лулаат. Малите предмети се помрднуваат или се превртуваат. Дрвјата може да се лулаат, течноста се прелева од отворените садови. |- ! style="background:#ff0;text-align:left" | <span id="Strong"><big><big>VI. Силен</big></big></span> | Сите го чувствуваат потресот. Луѓето имаат проблеми со одењето. Предметите паѓаат од полиците, а сликите од ѕидовите. Мебелот се поместува, пука малтерот на ѕидовите, дрвјата се тресат. Се појавуваат мали оштетувања на лошо градените куќи. Нема структурно разорување. |- ! style="background:#fd0;text-align:left" | <span id="Very Strong"><big><big>VII. Многу силен</big></big></span> | Луѓето имаат проблеми со стоењето, возачите чувствуваат дека возилата им се тресат. Некој мебел пука. Послабо прицврстените ќерамиди паѓаат од покривите. Оштетувањата кај квалитетните објекти се мали до средни, а значителни на постарите објекти. |- ! style="background:#ff9100;text-align:left" | <span id="Destructive"><big><big>VIII. Разорен</big></big></span> | Возачите имаат проблеми со возењето, куќите се рушат, а високите структури како облакодерите и оџаците се лулаат и можат да се срушат. Добро изградените згради претрпуваат оштетувања. Стеблата се кршат, а нивото на водата во бунарите се менува. |- ! style="background:#f00;text-align:left" | <span style="color:white;" id="Violent"><big><big>IX. Опустошувачки</big></big></span> | Добро градените објекти имаат сериозни оштетувања, а подземните цевки пукаат. Земјата напукнува. Резервоарите имаат тешки оштетувања. |- ! style="background:#d00;text-align:left" | <span style="color: white; font-size: large;" id="Уништувачки">X. Уништувачки</span> |Повеќето куќи се оштетени, а некои мостови се рушат. Браните се тешко оштетени. Се појавуваат големи лизгања на земјиштето. Водата се прелева преку бреговите на реките, езерата и каналите. Железничките пруги се деформираат. Земјата пука на повеќе места. |- ! style="background:#800;text-align:left" | <span style="color: white; font-size: large;" id="Катастрофален">XI. Катастрофален</span> | Повеќето куќи се рушат до темел. Некои мостови исто така се рушат и се појавуваат големи пукнатина на земјата. Железничките шини значително се извиткани. |- ! style="background:#400;text-align:left" | <span style="color: white; font-size: large;" id="Катаклизмичен">XII. Катаклизмичен</span> | Тотално уништување — Скоро сè е уништено. Објектите летаат во воздух. Земјата се движи во вид на бранови. Се помрднуваат големите карпи, а во одделни случаи дури и реките го менуваат текот. |} == Поврзано == *[[Рихтерова скала]] == Извори == {{наводи}} {{Никулец}} [[Категорија:Сеизмологија]] [[Категорија:Земјотреси]] [[Категорија:Сеизмички скали]] [[Категорија:Италијански пронајдоци]] qeadrf6kct6u92ppsd5fob3f7qm8ytb 5602242 5602241 2026-07-30T16:41:45Z Buli 2648 /* Степени */ 5602242 wikitext text/x-wiki '''Меркалиевата скала на јачина''' се користи за мерење на јачина на [[земјотрес]]. Оваа скала ги опишува ефектите од земјотресите на Земјината површина, луѓето, природните објекти и производите на човечкиот труд со скала од 1 до 12. Меркалиевата скала произлегла од масовно користена скала од десет степени Роси-Форел, која била ревидирана од [[италија]]нскиот [[вулкан]]олог [[Ѓузепе Меркали]] во 1883 и 1902. Изразот Меркалиева скала на јачина или Меркалиева скала не треба да се користи, освен ако не се мисли на оригиналната скала од 10 степени од 1902 година. Во 1902 година Меркалиевата скала од десет степени била проширена на дванаесет степени од италијанскиот [[физичар]] [[Адолфо Канкани]]. Таа подоцна била комплетно преработена од геофизичарот Август Хајнрих Зиеберг и стана позната како Меркали-Канкани-Зиебергова (МКС) скала. Оваа скала била уште двапати доплнувана од [[хари Вуд|Хари О. Вуд]] и [[Френк Нуман]] и конечно од [[Чарлс Рихтер]]. Денес оваа скала е позната како Изменета Меркалиева скала - MMI.<ref>[http://ktk.gf.ukim.edu.mk/index.php/mk/2009-02-18-08-08-47/category/8-?download=10%3A Земјотрес, хазард и ризик] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160306190601/http://ktk.gf.ukim.edu.mk/index.php/mk/2009-02-18-08-08-47/category/8-?download=10: |date=2016-03-06 }} {{mk}}</ref> Пониските степени во оваа скала се дефинираат според осетот на луѓето, додека повисоките степени се засновани на забележаните ефекти од земјотрес. == Степени == Меркалиевата сеизмичка скала има 12 степени: {| class="wikitable" ! Scale level ! [[Peak ground acceleration]] (approx.)<ref>{{cite web |title=Representing Macroseismic Intensity on Maps – ShakeMap Documentation |url=https://ghsc.code-pages.usgs.gov/esi/shakemap/manual4_0/ug_intensity.html |website=U.S. Geological Survey |access-date=2 October 2025}}</ref> ! Состојба на тлото ! Examples |-<!--- Please limit to examples to two or three notable events ---> ! style="{{shindo/color|mmi|1}}width:180px;text-align:left" id="mmi-1" | <span><big>I. Незабележлив</big></span> | <{{cvt|0.0005|g0|m/s2}} | Не се чувствува, освен од многу мал број лица при особено поволни услови. | [[2007–2008 Nazko earthquakes|2007–2008 Nazko]] |- ! style="{{shindo/color|mmi|2}}text-align:left" id="mmi-2" | <span><big>II. Занемарлив</big></span> | rowspan="2" | {{cvt|0.003|g0|m/s2}} | Го чувствуваат само мал број лица во мирување, особено на повисоките катови на зградите. Нежно обесените предмети може слабо да се нишаат. | [[2012 El Salvador earthquake|2012 El Salvador]] |- ! style="{{shindo/color|mmi|3}}text-align:left" id="mmi-3" | <span><big>III. Слаб</big></span> | Се чувствува доста забележливо во затворени простории, особено на повисоките катови на зградите. Многумина не сфаќаат дека станува збор за земјотрес. Возилата во мирување може благо да се нишаат. Вибрациите наликуваат на оние при поминување на камион, а нивното времетраење може да се процени. | [[1992 Nicaragua earthquake|1992 Nicaragua]] |- ! style="{{shindo/color|mmi|4}}text-align:left" id="mmi-4" | <span><big>IV. Умерен</big></span> | {{cvt|0.028|g0|m/s2}} | Во затворени простории го чувствуваат многумина, а на отворено само мал број луѓе во текот на денот. Ноќе, некои луѓе се будат. Садовите, прозорците и вратите се затресуваат, а од ѕидовите се слушаат звуци на пукање. Чувството е слично на удар од тежок камион во зграда. Возилата во мирување забележливо се нишаат. | [[2006 Pangandaran earthquake and tsunami|2006 Pangandaran]] |- ! style="{{shindo/color|mmi|5}}text-align:left" id="mmi-5" | <span><big>V. Прилично силен</big></span> | {{cvt|0.062|g0|m/s2}} | Го чувствуваат речиси сите; многумина се будат од сон. Некои садови и прозорски стакла се кршат. Нестабилните предмети се превртуваат. Часовниците со нишало може да запрат. | {{Plainlist| * [[2010 Mentawai earthquake and tsunami|2010 Mentawai]] * [[2013 Okhotsk Sea earthquake|2013 Okhotsk Sea]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|6}}text-align:left" id="mmi-6" | <span><big>VI. Силен</big></span> | {{cvt|0.12|g0|m/s2}} | Го чувствуваат сите, а многумина се исплашени. Некои потешки парчиња мебел се поместуваат, а на поединечни места паѓа малтер. Штетите се мали. | {{Plainlist| * [[1946 Aleutian Islands earthquake|1946 Aleutian Islands]] * [[1994 Bolivia earthquake|1994 Bolivia]] * [[2009 Samoa earthquake and tsunami|2009 Samoa]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|7}}text-align:left" id="mmi-7" | <span><big>VII. Многу силен</big></span> | {{cvt|0.22|g0|m/s2}} | Штетите се занемарливи кај зградите со добар проект и квалитетна градба; но се мали до умерени кај добро изградени обични објекти. Кај слабо изградени или лошо проектирани објекти штетите се значителни; некои оџаци се оштетуваат или се уриваат. Земјотресот го забележуваат и возачите на моторни возила. | {{Plainlist| * [[1957 Farsinaj earthquake|1957 Farsinaj]] * [[1968 Illinois earthquake|1968 Illinois]] * [[2010 Baja California earthquake|2010 Baja California]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|8}}text-align:left" id="mmi-8" | <span><big>VIII. Разорен</big></span> | {{cvt|0.40|g0|m/s2}} | Штетите се мали кај специјално проектираните објекти; значителни се кај обичните цврсти згради, со делумно уривање. Штетите се големи кај слабо изградените објекти. Доаѓа до паѓање на оџаци, фабрички оџаци, столбови, споменици и ѕидови. Тешкиот мебел се превртува. Во мали количини се исфрлаат песок и кал. Се појавуваат промени во водата во бунарите. Возачите на моторни возила се вознемирени. |{{Plainlist| * [[1970 Ancash earthquake|1970 Ancash]] * [[2002 Bou'in-Zahra earthquake|2002 Bou'in-Zahra]] * [[2011 Van earthquakes|2011 Van]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|9}}text-align:left" id="mmi-9" | <big>IX. Опустошувачки</big> | {{cvt|0.75|g0|m/s2}} | Штетите се значителни кај специјално проектираните објекти; добро проектираните скелетни конструкции се изместуваат. Штетите се големи кај цврстите згради, со делумно уривање. Зградите се поместуваат од темелите. Се појавува втечнување на тлото. Подземните цевки се кршат. | {{Plainlist| * [[1975 Haicheng earthquake|1975 Haicheng]] * [[1985 Mexico City earthquake|1985 Mexico City]] * [[2004 Indian Ocean earthquake and tsunami|2004 Indian Ocean]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|10}}text-align:left" id="mmi-10" | <big>X. Уништувачки</big> | rowspan=3 | >{{cvt|1.39|g0|m/s2}} | Некои добро изградени дрвени објекти се уништени; повеќето ѕидани и скелетни конструкции се уништени заедно со темелите. Шините се искривуваат. Се појавуваат значителни свлечишта покрај речните брегови и на стрмни падини. Песокот и калта се поместуваат. Водата се прелева преку бреговите. | {{Plainlist| * [[1990 Manjil–Rudbar earthquake|1990 Manjil–Rudbar]] * [[2010 Haiti earthquake|2010 Haiti]] * [[2018 Sulawesi earthquake and tsunami|2018 Sulawesi]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|11}}text-align:left" id="mmi-11" | <big>XI. Катастрофален</big> | Малку, ако воопшто има, ѕидани објекти остануваат неурнати. Мостовите се уништени. Во тлото се појавуваат широки пукнатини. Подземните цевководи се целосно ставени вон употреба. На меко тло се појавуваат слегнувања и свлечишта. Шините се силно искривени. |{{Plainlist| * [[1906 San Francisco earthquake|1906 San Francisco]] * [[1952 Kern County earthquake|1952 Kern County]] * [[2008 Sichuan earthquake|2008 Sichuan]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|12}}text-align:left" id="mmi-12" | <big>XII. Катаклизмичен</big> | Штетите се целосни. На површината на тлото се забележуваат брановидни деформации. Линиите на видик и хоризонталните рамнини се нарушени. Предметите се исфрлаат во воздух. |{{Plainlist| * [[1957 Mongolia earthquake|1957 Mongolia]] * [[1960 Valdivia earthquake|1960 Valdivia]] * [[2023 Turkey–Syria earthquakes|2023 Turkey–Syria]] }} |} {| style="width:70%; border:1px solid Grey; background:#eee; margin:0 auto 0 auto;" cellspacing="8" cellpadding="5" |- ! style="width:180px;text-align:left" | <span id="Незабележлив"><big><big>I. Незабележлив</big></big></span> | Луѓето не чувствуваат никакво помрднување. Може да се регистрира само со сеизмолошки инструменти. |- ! style="background:#bfccff;text-align:left" | <span id="Weak"><big><big>II. Занемарлив</big></big></span> | Некои луѓе чувствуваат помрднување ако мируваат или се наоѓаат на повисоките спратови во зградите. |- ! style="background:#99f;text-align:left" | <span id="Slight"><big><big>III. Слаб</big></big></span> | Многу луѓе, ако се во затворен простор, чувствуваат треперење. Висечките објекти (пример, лустери) се нишаат. Луѓето на отворен простор не забележуваат ништо. |- ! style="background:#8ff;text-align:left" | <span id="Moderate"><big><big>IV. Умерен</big></big></span> | Повеќето луѓе, ако се во затворен простор, чувствуваат помрднување. Висечките објекти се нишаат, ѕвечкаат чиниите, а прозорците и вратите чкрипат. |- ! style="background:#7df894;text-align:left" | <span id="Rather Strong"><big><big>V. Прилично силен</big></big></span> |Скоро сите го забележуваат помрднувањето, а оние што спиеле - се будат. Вратите се отвораат, садовите паѓаат, сликите на ѕидовите се лулаат. Малите предмети се помрднуваат или се превртуваат. Дрвјата може да се лулаат, течноста се прелева од отворените садови. |- ! style="background:#ff0;text-align:left" | <span id="Strong"><big><big>VI. Силен</big></big></span> | Сите го чувствуваат потресот. Луѓето имаат проблеми со одењето. Предметите паѓаат од полиците, а сликите од ѕидовите. Мебелот се поместува, пука малтерот на ѕидовите, дрвјата се тресат. Се појавуваат мали оштетувања на лошо градените куќи. Нема структурно разорување. |- ! style="background:#fd0;text-align:left" | <span id="Very Strong"><big><big>VII. Многу силен</big></big></span> | Луѓето имаат проблеми со стоењето, возачите чувствуваат дека возилата им се тресат. Некој мебел пука. Послабо прицврстените ќерамиди паѓаат од покривите. Оштетувањата кај квалитетните објекти се мали до средни, а значителни на постарите објекти. |- ! style="background:#ff9100;text-align:left" | <span id="Destructive"><big><big>VIII. Разорен</big></big></span> | Возачите имаат проблеми со возењето, куќите се рушат, а високите структури како облакодерите и оџаците се лулаат и можат да се срушат. Добро изградените згради претрпуваат оштетувања. Стеблата се кршат, а нивото на водата во бунарите се менува. |- ! style="background:#f00;text-align:left" | <span style="color:white;" id="Violent"><big><big>IX. Опустошувачки</big></big></span> | Добро градените објекти имаат сериозни оштетувања, а подземните цевки пукаат. Земјата напукнува. Резервоарите имаат тешки оштетувања. |- ! style="background:#d00;text-align:left" | <span style="color: white; font-size: large;" id="Уништувачки">X. Уништувачки</span> |Повеќето куќи се оштетени, а некои мостови се рушат. Браните се тешко оштетени. Се појавуваат големи лизгања на земјиштето. Водата се прелева преку бреговите на реките, езерата и каналите. Железничките пруги се деформираат. Земјата пука на повеќе места. |- ! style="background:#800;text-align:left" | <span style="color: white; font-size: large;" id="Катастрофален">XI. Катастрофален</span> | Повеќето куќи се рушат до темел. Некои мостови исто така се рушат и се појавуваат големи пукнатина на земјата. Железничките шини значително се извиткани. |- ! style="background:#400;text-align:left" | <span style="color: white; font-size: large;" id="Катаклизмичен">XII. Катаклизмичен</span> | Тотално уништување — Скоро сè е уништено. Објектите летаат во воздух. Земјата се движи во вид на бранови. Се помрднуваат големите карпи, а во одделни случаи дури и реките го менуваат текот. |} == Поврзано == *[[Рихтерова скала]] == Извори == {{наводи}} {{Никулец}} [[Категорија:Сеизмологија]] [[Категорија:Земјотреси]] [[Категорија:Сеизмички скали]] [[Категорија:Италијански пронајдоци]] 6gb5d2q6qsu4wdlijqicg70v01wjoom 5602243 5602242 2026-07-30T16:45:24Z Buli 2648 /* Степени */ 5602243 wikitext text/x-wiki '''Меркалиевата скала на јачина''' се користи за мерење на јачина на [[земјотрес]]. Оваа скала ги опишува ефектите од земјотресите на Земјината површина, луѓето, природните објекти и производите на човечкиот труд со скала од 1 до 12. Меркалиевата скала произлегла од масовно користена скала од десет степени Роси-Форел, која била ревидирана од [[италија]]нскиот [[вулкан]]олог [[Ѓузепе Меркали]] во 1883 и 1902. Изразот Меркалиева скала на јачина или Меркалиева скала не треба да се користи, освен ако не се мисли на оригиналната скала од 10 степени од 1902 година. Во 1902 година Меркалиевата скала од десет степени била проширена на дванаесет степени од италијанскиот [[физичар]] [[Адолфо Канкани]]. Таа подоцна била комплетно преработена од геофизичарот Август Хајнрих Зиеберг и стана позната како Меркали-Канкани-Зиебергова (МКС) скала. Оваа скала била уште двапати доплнувана од [[хари Вуд|Хари О. Вуд]] и [[Френк Нуман]] и конечно од [[Чарлс Рихтер]]. Денес оваа скала е позната како Изменета Меркалиева скала - MMI.<ref>[http://ktk.gf.ukim.edu.mk/index.php/mk/2009-02-18-08-08-47/category/8-?download=10%3A Земјотрес, хазард и ризик] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160306190601/http://ktk.gf.ukim.edu.mk/index.php/mk/2009-02-18-08-08-47/category/8-?download=10: |date=2016-03-06 }} {{mk}}</ref> Пониските степени во оваа скала се дефинираат според осетот на луѓето, додека повисоките степени се засновани на забележаните ефекти од земјотрес. == Степени == Меркалиевата сеизмичка скала има 12 степени: {| class="wikitable" ! Scale level ! [[Peak ground acceleration]] (approx.)<ref>{{cite web |title=Representing Macroseismic Intensity on Maps – ShakeMap Documentation |url=https://ghsc.code-pages.usgs.gov/esi/shakemap/manual4_0/ug_intensity.html |website=U.S. Geological Survey |access-date=2 October 2025}}</ref> ! Состојба на тлото ! Examples |-<!--- Please limit to examples to two or three notable events ---> ! style="{{shindo/color|mmi|1}}width:180px;text-align:left" id="mmi-1" | <span><big>I. Незабележлив</big></span> | <{{cvt|0.0005|g0|m/s2}} | Не се чувствува, освен од многу мал број лица при особено поволни услови. | [[2007–2008 Nazko earthquakes|2007–2008 Nazko]] |- ! style="{{shindo/color|mmi|2}}text-align:left" id="mmi-2" | <span><big>II. Занемарлив</big></span> | rowspan="2" | {{cvt|0.003|g0|m/s2}} | Го чувствуваат само мал број лица во мирување, особено на повисоките катови на зградите. Нежно обесените предмети може слабо да се нишаат. | [[2012 El Salvador earthquake|2012 El Salvador]] |- ! style="{{shindo/color|mmi|3}}text-align:left" id="mmi-3" | <span><big>III. Слаб</big></span> | Се чувствува доста забележливо во затворени простории, особено на повисоките катови на зградите. Многумина не сфаќаат дека станува збор за земјотрес. Возилата во мирување може благо да се нишаат. Вибрациите наликуваат на оние при поминување на камион, а нивното времетраење може да се процени. | [[1992 Nicaragua earthquake|1992 Nicaragua]] |- ! style="{{shindo/color|mmi|4}}text-align:left" id="mmi-4" | <span><big>IV. Умерен</big></span> | {{cvt|0.028|g0|m/s2}} | Во затворени простории го чувствуваат многумина, а на отворено само мал број луѓе во текот на денот. Ноќе, некои луѓе се будат. Садовите, прозорците и вратите се затресуваат, а од ѕидовите се слушаат звуци на пукање. Чувството е слично на удар од тежок камион во зграда. Возилата во мирување забележливо се нишаат. | [[2006 Pangandaran earthquake and tsunami|2006 Pangandaran]] |- ! style="{{shindo/color|mmi|5}}text-align:left" id="mmi-5" | <span><big>V. Прилично силен</big></span> | {{cvt|0.062|g0|m/s2}} | Го чувствуваат речиси сите; многумина се будат од сон. Некои садови и прозорски стакла се кршат. Нестабилните предмети се превртуваат. Часовниците со нишало може да запрат. | {{Plainlist| * [[2010 Mentawai earthquake and tsunami|2010 Mentawai]] * [[2013 Okhotsk Sea earthquake|2013 Okhotsk Sea]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|6}}text-align:left" id="mmi-6" | <span><big>VI. Силен</big></span> | {{cvt|0.12|g0|m/s2}} | Го чувствуваат сите, а многумина се исплашени. Некои потешки парчиња мебел се поместуваат, а на поединечни места паѓа малтер. Штетите се мали. | {{Plainlist| * [[1946 Aleutian Islands earthquake|1946 Aleutian Islands]] * [[1994 Bolivia earthquake|1994 Bolivia]] * [[2009 Samoa earthquake and tsunami|2009 Samoa]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|7}}text-align:left" id="mmi-7" | <span><big>VII. Многу силен</big></span> | {{cvt|0.22|g0|m/s2}} | Штетите се занемарливи кај зградите со добар проект и квалитетна градба; но се мали до умерени кај добро изградени обични објекти. Кај слабо изградени или лошо проектирани објекти штетите се значителни; некои оџаци се оштетуваат или се уриваат. Земјотресот го забележуваат и возачите на моторни возила. | {{Plainlist| * [[1957 Farsinaj earthquake|1957 Farsinaj]] * [[1968 Illinois earthquake|1968 Illinois]] * [[2010 Baja California earthquake|2010 Baja California]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|8}}text-align:left" id="mmi-8" | <span><big>VIII. Разорен</big></span> | {{cvt|0.40|g0|m/s2}} | Штетите се мали кај специјално проектираните објекти; значителни се кај обичните цврсти згради, со делумно уривање. Штетите се големи кај слабо изградените објекти. Доаѓа до паѓање на оџаци, фабрички оџаци, столбови, споменици и ѕидови. Тешкиот мебел се превртува. Во мали количини се исфрлаат песок и кал. Се појавуваат промени во водата во бунарите. Возачите на моторни возила се вознемирени. |{{Plainlist| * [[1970 Ancash earthquake|1970 Ancash]] * [[2002 Bou'in-Zahra earthquake|2002 Bou'in-Zahra]] * [[2011 Van earthquakes|2011 Van]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|9}}text-align:left" id="mmi-9" | <big>IX. Опустошувачки</big> | {{cvt|0.75|g0|m/s2}} | Штетите се значителни кај специјално проектираните објекти; добро проектираните скелетни конструкции се изместуваат. Штетите се големи кај цврстите згради, со делумно уривање. Зградите се поместуваат од темелите. Се појавува втечнување на тлото. Подземните цевки се кршат. | {{Plainlist| * [[1975 Haicheng earthquake|1975 Haicheng]] * [[1985 Mexico City earthquake|1985 Mexico City]] * [[2004 Indian Ocean earthquake and tsunami|2004 Indian Ocean]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|10}}text-align:left" id="mmi-10" | <big>X. Уништувачки</big> | rowspan=3 | >{{cvt|1.39|g0|m/s2}} | Некои добро изградени дрвени објекти се уништени; повеќето ѕидани и скелетни конструкции се уништени заедно со темелите. Шините се искривуваат. Се појавуваат значителни свлечишта покрај речните брегови и на стрмни падини. Песокот и калта се поместуваат. Водата се прелева преку бреговите. | {{Plainlist| * [[1990 Manjil–Rudbar earthquake|1990 Manjil–Rudbar]] * [[2010 Haiti earthquake|2010 Haiti]] * [[2018 Sulawesi earthquake and tsunami|2018 Sulawesi]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|11}}text-align:left" id="mmi-11" | <big>XI. Катастрофален</big> | Малку, ако воопшто има, ѕидани објекти остануваат неурнати. Мостовите се уништени. Во тлото се појавуваат широки пукнатини. Подземните цевководи се целосно ставени вон употреба. На меко тло се појавуваат слегнувања и свлечишта. Шините се силно искривени. |{{Plainlist| * [[1906 San Francisco earthquake|1906 San Francisco]] * [[1952 Kern County earthquake|1952 Kern County]] * [[2008 Sichuan earthquake|2008 Sichuan]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|12}}text-align:left" id="mmi-12" | <big>XII. Катаклизмичен</big> | Штетите се целосни. На површината на тлото се забележуваат брановидни деформации. Линиите на видик и хоризонталните рамнини се нарушени. Предметите се исфрлаат во воздух. |{{Plainlist| * [[1957 Mongolia earthquake|1957 Mongolia]] * [[1960 Valdivia earthquake|1960 Valdivia]] * [[2023 Turkey–Syria earthquakes|2023 Turkey–Syria]] }} |} == Поврзано == *[[Рихтерова скала]] == Извори == {{наводи}} {{Никулец}} [[Категорија:Сеизмологија]] [[Категорија:Земјотреси]] [[Категорија:Сеизмички скали]] [[Категорија:Италијански пронајдоци]] l7l3f12c9ip8w4kippmlvto3043so1z 5602244 5602243 2026-07-30T16:46:36Z Buli 2648 /* Степени */ 5602244 wikitext text/x-wiki '''Меркалиевата скала на јачина''' се користи за мерење на јачина на [[земјотрес]]. Оваа скала ги опишува ефектите од земјотресите на Земјината површина, луѓето, природните објекти и производите на човечкиот труд со скала од 1 до 12. Меркалиевата скала произлегла од масовно користена скала од десет степени Роси-Форел, која била ревидирана од [[италија]]нскиот [[вулкан]]олог [[Ѓузепе Меркали]] во 1883 и 1902. Изразот Меркалиева скала на јачина или Меркалиева скала не треба да се користи, освен ако не се мисли на оригиналната скала од 10 степени од 1902 година. Во 1902 година Меркалиевата скала од десет степени била проширена на дванаесет степени од италијанскиот [[физичар]] [[Адолфо Канкани]]. Таа подоцна била комплетно преработена од геофизичарот Август Хајнрих Зиеберг и стана позната како Меркали-Канкани-Зиебергова (МКС) скала. Оваа скала била уште двапати доплнувана од [[хари Вуд|Хари О. Вуд]] и [[Френк Нуман]] и конечно од [[Чарлс Рихтер]]. Денес оваа скала е позната како Изменета Меркалиева скала - MMI.<ref>[http://ktk.gf.ukim.edu.mk/index.php/mk/2009-02-18-08-08-47/category/8-?download=10%3A Земјотрес, хазард и ризик] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160306190601/http://ktk.gf.ukim.edu.mk/index.php/mk/2009-02-18-08-08-47/category/8-?download=10: |date=2016-03-06 }} {{mk}}</ref> Пониските степени во оваа скала се дефинираат според осетот на луѓето, додека повисоките степени се засновани на забележаните ефекти од земјотрес. == Степени == Меркалиевата сеизмичка скала има 12 степени: {| class="wikitable" ! Scale level ! [[Peak ground acceleration]] (approx.)<ref>{{cite web |title=Representing Macroseismic Intensity on Maps – ShakeMap Documentation |url=https://ghsc.code-pages.usgs.gov/esi/shakemap/manual4_0/ug_intensity.html |website=U.S. Geological Survey |access-date=2 October 2025}}</ref> ! Состојба на тлото ! Примери |-<!--- Please limit to examples to two or three notable events ---> ! style="{{shindo/color|mmi|1}}width:180px;text-align:left" id="mmi-1" | <span><big>I. Незабележлив</big></span> | <{{cvt|0.0005|g0|m/s2}} | Не се чувствува, освен од многу мал број лица при особено поволни услови. | [[2007–2008 Nazko earthquakes|2007–2008 Nazko]] |- ! style="{{shindo/color|mmi|2}}text-align:left" id="mmi-2" | <span><big>II. Занемарлив</big></span> | rowspan="2" | {{cvt|0.003|g0|m/s2}} | Го чувствуваат само мал број лица во мирување, особено на повисоките катови на зградите. Нежно обесените предмети може слабо да се нишаат. | [[2012 El Salvador earthquake|2012 El Salvador]] |- ! style="{{shindo/color|mmi|3}}text-align:left" id="mmi-3" | <span><big>III. Слаб</big></span> | Се чувствува доста забележливо во затворени простории, особено на повисоките катови на зградите. Многумина не сфаќаат дека станува збор за земјотрес. Возилата во мирување може благо да се нишаат. Вибрациите наликуваат на оние при поминување на камион, а нивното времетраење може да се процени. | [[1992 Nicaragua earthquake|1992 Nicaragua]] |- ! style="{{shindo/color|mmi|4}}text-align:left" id="mmi-4" | <span><big>IV. Умерен</big></span> | {{cvt|0.028|g0|m/s2}} | Во затворени простории го чувствуваат многумина, а на отворено само мал број луѓе во текот на денот. Ноќе, некои луѓе се будат. Садовите, прозорците и вратите се затресуваат, а од ѕидовите се слушаат звуци на пукање. Чувството е слично на удар од тежок камион во зграда. Возилата во мирување забележливо се нишаат. | [[2006 Pangandaran earthquake and tsunami|2006 Pangandaran]] |- ! style="{{shindo/color|mmi|5}}text-align:left" id="mmi-5" | <span><big>V. Прилично силен</big></span> | {{cvt|0.062|g0|m/s2}} | Го чувствуваат речиси сите; многумина се будат од сон. Некои садови и прозорски стакла се кршат. Нестабилните предмети се превртуваат. Часовниците со нишало може да запрат. | {{Plainlist| * [[2010 Mentawai earthquake and tsunami|2010 Mentawai]] * [[2013 Okhotsk Sea earthquake|2013 Okhotsk Sea]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|6}}text-align:left" id="mmi-6" | <span><big>VI. Силен</big></span> | {{cvt|0.12|g0|m/s2}} | Го чувствуваат сите, а многумина се исплашени. Некои потешки парчиња мебел се поместуваат, а на поединечни места паѓа малтер. Штетите се мали. | {{Plainlist| * [[1946 Aleutian Islands earthquake|1946 Aleutian Islands]] * [[1994 Bolivia earthquake|1994 Bolivia]] * [[2009 Samoa earthquake and tsunami|2009 Samoa]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|7}}text-align:left" id="mmi-7" | <span><big>VII. Многу силен</big></span> | {{cvt|0.22|g0|m/s2}} | Штетите се занемарливи кај зградите со добар проект и квалитетна градба; но се мали до умерени кај добро изградени обични објекти. Кај слабо изградени или лошо проектирани објекти штетите се значителни; некои оџаци се оштетуваат или се уриваат. Земјотресот го забележуваат и возачите на моторни возила. | {{Plainlist| * [[1957 Farsinaj earthquake|1957 Farsinaj]] * [[1968 Illinois earthquake|1968 Illinois]] * [[2010 Baja California earthquake|2010 Baja California]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|8}}text-align:left" id="mmi-8" | <span><big>VIII. Разорен</big></span> | {{cvt|0.40|g0|m/s2}} | Штетите се мали кај специјално проектираните објекти; значителни се кај обичните цврсти згради, со делумно уривање. Штетите се големи кај слабо изградените објекти. Доаѓа до паѓање на оџаци, фабрички оџаци, столбови, споменици и ѕидови. Тешкиот мебел се превртува. Во мали количини се исфрлаат песок и кал. Се појавуваат промени во водата во бунарите. Возачите на моторни возила се вознемирени. |{{Plainlist| * [[1970 Ancash earthquake|1970 Ancash]] * [[2002 Bou'in-Zahra earthquake|2002 Bou'in-Zahra]] * [[2011 Van earthquakes|2011 Van]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|9}}text-align:left" id="mmi-9" | <big>IX. Опустошувачки</big> | {{cvt|0.75|g0|m/s2}} | Штетите се значителни кај специјално проектираните објекти; добро проектираните скелетни конструкции се изместуваат. Штетите се големи кај цврстите згради, со делумно уривање. Зградите се поместуваат од темелите. Се појавува втечнување на тлото. Подземните цевки се кршат. | {{Plainlist| * [[1975 Haicheng earthquake|1975 Haicheng]] * [[1985 Mexico City earthquake|1985 Mexico City]] * [[2004 Indian Ocean earthquake and tsunami|2004 Indian Ocean]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|10}}text-align:left" id="mmi-10" | <big>X. Уништувачки</big> | rowspan=3 | >{{cvt|1.39|g0|m/s2}} | Некои добро изградени дрвени објекти се уништени; повеќето ѕидани и скелетни конструкции се уништени заедно со темелите. Шините се искривуваат. Се појавуваат значителни свлечишта покрај речните брегови и на стрмни падини. Песокот и калта се поместуваат. Водата се прелева преку бреговите. | {{Plainlist| * [[1990 Manjil–Rudbar earthquake|1990 Manjil–Rudbar]] * [[2010 Haiti earthquake|2010 Haiti]] * [[2018 Sulawesi earthquake and tsunami|2018 Sulawesi]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|11}}text-align:left" id="mmi-11" | <big>XI. Катастрофален</big> | Малку, ако воопшто има, ѕидани објекти остануваат неурнати. Мостовите се уништени. Во тлото се појавуваат широки пукнатини. Подземните цевководи се целосно ставени вон употреба. На меко тло се појавуваат слегнувања и свлечишта. Шините се силно искривени. |{{Plainlist| * [[1906 San Francisco earthquake|1906 San Francisco]] * [[1952 Kern County earthquake|1952 Kern County]] * [[2008 Sichuan earthquake|2008 Sichuan]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|12}}text-align:left" id="mmi-12" | <big>XII. Катаклизмичен</big> | Штетите се целосни. На површината на тлото се забележуваат брановидни деформации. Линиите на видик и хоризонталните рамнини се нарушени. Предметите се исфрлаат во воздух. |{{Plainlist| * [[1957 Mongolia earthquake|1957 Mongolia]] * [[1960 Valdivia earthquake|1960 Valdivia]] * [[2023 Turkey–Syria earthquakes|2023 Turkey–Syria]] }} |} == Поврзано == *[[Рихтерова скала]] == Извори == {{наводи}} {{Никулец}} [[Категорија:Сеизмологија]] [[Категорија:Земјотреси]] [[Категорија:Сеизмички скали]] [[Категорија:Италијански пронајдоци]] 73trf6qa7y2jqbgd3e8m6gywy4b7gqn 5602246 5602244 2026-07-30T16:51:01Z Buli 2648 /* Степени */ 5602246 wikitext text/x-wiki '''Меркалиевата скала на јачина''' се користи за мерење на јачина на [[земјотрес]]. Оваа скала ги опишува ефектите од земјотресите на Земјината површина, луѓето, природните објекти и производите на човечкиот труд со скала од 1 до 12. Меркалиевата скала произлегла од масовно користена скала од десет степени Роси-Форел, која била ревидирана од [[италија]]нскиот [[вулкан]]олог [[Ѓузепе Меркали]] во 1883 и 1902. Изразот Меркалиева скала на јачина или Меркалиева скала не треба да се користи, освен ако не се мисли на оригиналната скала од 10 степени од 1902 година. Во 1902 година Меркалиевата скала од десет степени била проширена на дванаесет степени од италијанскиот [[физичар]] [[Адолфо Канкани]]. Таа подоцна била комплетно преработена од геофизичарот Август Хајнрих Зиеберг и стана позната како Меркали-Канкани-Зиебергова (МКС) скала. Оваа скала била уште двапати доплнувана од [[хари Вуд|Хари О. Вуд]] и [[Френк Нуман]] и конечно од [[Чарлс Рихтер]]. Денес оваа скала е позната како Изменета Меркалиева скала - MMI.<ref>[http://ktk.gf.ukim.edu.mk/index.php/mk/2009-02-18-08-08-47/category/8-?download=10%3A Земјотрес, хазард и ризик] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160306190601/http://ktk.gf.ukim.edu.mk/index.php/mk/2009-02-18-08-08-47/category/8-?download=10: |date=2016-03-06 }} {{mk}}</ref> Пониските степени во оваа скала се дефинираат според осетот на луѓето, додека повисоките степени се засновани на забележаните ефекти од земјотрес. == Степени == Меркалиевата сеизмичка скала има 12 степени: {| class="wikitable" ! Степен ! [[Максимално забрзување на тлото]] (прибл.)<ref>{{cite web |title=Representing Macroseismic Intensity on Maps – ShakeMap Documentation |url=https://ghsc.code-pages.usgs.gov/esi/shakemap/manual4_0/ug_intensity.html |website=U.S. Geological Survey |access-date=2 October 2025}}</ref> ! Состојба на тлото ! Примери |-<!--- Please limit to examples to two or three notable events ---> ! style="{{shindo/color|mmi|1}}width:180px;text-align:left" id="mmi-1" | <span><big>I. Незабележлив</big></span> | <{{cvt|0.0005|g0|m/s2}} | Не се чувствува, освен од многу мал број лица при особено поволни услови. | [[2007–2008 Nazko earthquakes|2007–2008 Nazko]] |- ! style="{{shindo/color|mmi|2}}text-align:left" id="mmi-2" | <span><big>II. Занемарлив</big></span> | rowspan="2" | {{cvt|0.003|g0|m/s2}} | Го чувствуваат само мал број лица во мирување, особено на повисоките катови на зградите. Нежно обесените предмети може слабо да се нишаат. | [[2012 El Salvador earthquake|2012 El Salvador]] |- ! style="{{shindo/color|mmi|3}}text-align:left" id="mmi-3" | <span><big>III. Слаб</big></span> | Се чувствува доста забележливо во затворени простории, особено на повисоките катови на зградите. Многумина не сфаќаат дека станува збор за земјотрес. Возилата во мирување може благо да се нишаат. Вибрациите наликуваат на оние при поминување на камион, а нивното времетраење може да се процени. | [[1992 Nicaragua earthquake|1992 Nicaragua]] |- ! style="{{shindo/color|mmi|4}}text-align:left" id="mmi-4" | <span><big>IV. Умерен</big></span> | {{cvt|0.028|g0|m/s2}} | Во затворени простории го чувствуваат многумина, а на отворено само мал број луѓе во текот на денот. Ноќе, некои луѓе се будат. Садовите, прозорците и вратите се затресуваат, а од ѕидовите се слушаат звуци на пукање. Чувството е слично на удар од тежок камион во зграда. Возилата во мирување забележливо се нишаат. | [[2006 Pangandaran earthquake and tsunami|2006 Pangandaran]] |- ! style="{{shindo/color|mmi|5}}text-align:left" id="mmi-5" | <span><big>V. Прилично силен</big></span> | {{cvt|0.062|g0|m/s2}} | Го чувствуваат речиси сите; многумина се будат од сон. Некои садови и прозорски стакла се кршат. Нестабилните предмети се превртуваат. Часовниците со нишало може да запрат. | {{Plainlist| * [[2010 Mentawai earthquake and tsunami|2010 Mentawai]] * [[2013 Okhotsk Sea earthquake|2013 Okhotsk Sea]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|6}}text-align:left" id="mmi-6" | <span><big>VI. Силен</big></span> | {{cvt|0.12|g0|m/s2}} | Го чувствуваат сите, а многумина се исплашени. Некои потешки парчиња мебел се поместуваат, а на поединечни места паѓа малтер. Штетите се мали. | {{Plainlist| * [[1946 Aleutian Islands earthquake|1946 Aleutian Islands]] * [[1994 Bolivia earthquake|1994 Bolivia]] * [[2009 Samoa earthquake and tsunami|2009 Samoa]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|7}}text-align:left" id="mmi-7" | <span><big>VII. Многу силен</big></span> | {{cvt|0.22|g0|m/s2}} | Штетите се занемарливи кај зградите со добар проект и квалитетна градба; но се мали до умерени кај добро изградени обични објекти. Кај слабо изградени или лошо проектирани објекти штетите се значителни; некои оџаци се оштетуваат или се уриваат. Земјотресот го забележуваат и возачите на моторни возила. | {{Plainlist| * [[1957 Farsinaj earthquake|1957 Farsinaj]] * [[1968 Illinois earthquake|1968 Illinois]] * [[2010 Baja California earthquake|2010 Baja California]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|8}}text-align:left" id="mmi-8" | <span><big>VIII. Разорен</big></span> | {{cvt|0.40|g0|m/s2}} | Штетите се мали кај специјално проектираните објекти; значителни се кај обичните цврсти згради, со делумно уривање. Штетите се големи кај слабо изградените објекти. Доаѓа до паѓање на оџаци, фабрички оџаци, столбови, споменици и ѕидови. Тешкиот мебел се превртува. Во мали количини се исфрлаат песок и кал. Се појавуваат промени во водата во бунарите. Возачите на моторни возила се вознемирени. |{{Plainlist| * [[1970 Ancash earthquake|1970 Ancash]] * [[2002 Bou'in-Zahra earthquake|2002 Bou'in-Zahra]] * [[2011 Van earthquakes|2011 Van]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|9}}text-align:left" id="mmi-9" | <big>IX. Опустошувачки</big> | {{cvt|0.75|g0|m/s2}} | Штетите се значителни кај специјално проектираните објекти; добро проектираните скелетни конструкции се изместуваат. Штетите се големи кај цврстите згради, со делумно уривање. Зградите се поместуваат од темелите. Се појавува втечнување на тлото. Подземните цевки се кршат. | {{Plainlist| * [[1975 Haicheng earthquake|1975 Haicheng]] * [[1985 Mexico City earthquake|1985 Mexico City]] * [[2004 Indian Ocean earthquake and tsunami|2004 Indian Ocean]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|10}}text-align:left" id="mmi-10" | <big>X. Уништувачки</big> | rowspan=3 | >{{cvt|1.39|g0|m/s2}} | Некои добро изградени дрвени објекти се уништени; повеќето ѕидани и скелетни конструкции се уништени заедно со темелите. Шините се искривуваат. Се појавуваат значителни свлечишта покрај речните брегови и на стрмни падини. Песокот и калта се поместуваат. Водата се прелева преку бреговите. | {{Plainlist| * [[1990 Manjil–Rudbar earthquake|1990 Manjil–Rudbar]] * [[2010 Haiti earthquake|2010 Haiti]] * [[2018 Sulawesi earthquake and tsunami|2018 Sulawesi]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|11}}text-align:left" id="mmi-11" | <big>XI. Катастрофален</big> | Малку, ако воопшто има, ѕидани објекти остануваат неурнати. Мостовите се уништени. Во тлото се појавуваат широки пукнатини. Подземните цевководи се целосно ставени вон употреба. На меко тло се појавуваат слегнувања и свлечишта. Шините се силно искривени. |{{Plainlist| * [[1906 San Francisco earthquake|1906 San Francisco]] * [[1952 Kern County earthquake|1952 Kern County]] * [[2008 Sichuan earthquake|2008 Sichuan]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|12}}text-align:left" id="mmi-12" | <big>XII. Катаклизмичен</big> | Штетите се целосни. На површината на тлото се забележуваат брановидни деформации. Линиите на видик и хоризонталните рамнини се нарушени. Предметите се исфрлаат во воздух. |{{Plainlist| * [[1957 Mongolia earthquake|1957 Mongolia]] * [[1960 Valdivia earthquake|1960 Valdivia]] * [[2023 Turkey–Syria earthquakes|2023 Turkey–Syria]] }} |} == Поврзано == *[[Рихтерова скала]] == Извори == {{наводи}} {{Никулец}} [[Категорија:Сеизмологија]] [[Категорија:Земјотреси]] [[Категорија:Сеизмички скали]] [[Категорија:Италијански пронајдоци]] d2kbhme078p95mbb2x2m7wb3sn6j344 5602248 5602246 2026-07-30T16:56:20Z Buli 2648 /* Степени */ 5602248 wikitext text/x-wiki '''Меркалиевата скала на јачина''' се користи за мерење на јачина на [[земјотрес]]. Оваа скала ги опишува ефектите од земјотресите на Земјината површина, луѓето, природните објекти и производите на човечкиот труд со скала од 1 до 12. Меркалиевата скала произлегла од масовно користена скала од десет степени Роси-Форел, која била ревидирана од [[италија]]нскиот [[вулкан]]олог [[Ѓузепе Меркали]] во 1883 и 1902. Изразот Меркалиева скала на јачина или Меркалиева скала не треба да се користи, освен ако не се мисли на оригиналната скала од 10 степени од 1902 година. Во 1902 година Меркалиевата скала од десет степени била проширена на дванаесет степени од италијанскиот [[физичар]] [[Адолфо Канкани]]. Таа подоцна била комплетно преработена од геофизичарот Август Хајнрих Зиеберг и стана позната како Меркали-Канкани-Зиебергова (МКС) скала. Оваа скала била уште двапати доплнувана од [[хари Вуд|Хари О. Вуд]] и [[Френк Нуман]] и конечно од [[Чарлс Рихтер]]. Денес оваа скала е позната како Изменета Меркалиева скала - MMI.<ref>[http://ktk.gf.ukim.edu.mk/index.php/mk/2009-02-18-08-08-47/category/8-?download=10%3A Земјотрес, хазард и ризик] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160306190601/http://ktk.gf.ukim.edu.mk/index.php/mk/2009-02-18-08-08-47/category/8-?download=10: |date=2016-03-06 }} {{mk}}</ref> Пониските степени во оваа скала се дефинираат според осетот на луѓето, додека повисоките степени се засновани на забележаните ефекти од земјотрес. == Степени == Меркалиевата сеизмичка скала има 12 степени: {| class="wikitable" ! Степен ! [[Максимално забрзување на тлото]] (прибл.)<ref>{{cite web |title=Representing Macroseismic Intensity on Maps – ShakeMap Documentation |url=https://ghsc.code-pages.usgs.gov/esi/shakemap/manual4_0/ug_intensity.html |website=U.S. Geological Survey |access-date=2 October 2025}}</ref> ! Состојба на тлото ! Примери |-<!--- Please limit to examples to two or three notable events ---> ! style="{{shindo/color|mmi|1}}width:180px;text-align:left" id="mmi-1" | <span><big>I. Незабележлив</big></span> | <{{cvt|0.0005|g0|m/s2}} | Не се чувствува, освен од многу мал број лица при особено поволни услови. | [[Земјотреси кај Назко во 2007–2008 година|Назко 2007–2008]] |- ! style="{{shindo/color|mmi|2}}text-align:left" id="mmi-2" | <span><big>II. Занемарлив</big></span> | rowspan="2" | {{cvt|0.003|g0|m/s2}} | Го чувствуваат само мал број лица во мирување, особено на повисоките катови на зградите. Нежно обесените предмети може слабо да се нишаат. | [[Земјотрес во Ел Салвадор (2012)|Ел Салвадор 2012]] |- ! style="{{shindo/color|mmi|3}}text-align:left" id="mmi-3" | <span><big>III. Слаб</big></span> | Се чувствува доста забележливо во затворени простории, особено на повисоките катови на зградите. Многумина не сфаќаат дека станува збор за земјотрес. Возилата во мирување може благо да се нишаат. Вибрациите наликуваат на оние при поминување на камион, а нивното времетраење може да се процени. | [[Земјотрес во Никарагва (1992)|Никарагва 1992]] |- ! style="{{shindo/color|mmi|4}}text-align:left" id="mmi-4" | <span><big>IV. Умерен</big></span> | {{cvt|0.028|g0|m/s2}} | Во затворени простории го чувствуваат многумина, а на отворено само мал број луѓе во текот на денот. Ноќе, некои луѓе се будат. Садовите, прозорците и вратите се затресуваат, а од ѕидовите се слушаат звуци на пукање. Чувството е слично на удар од тежок камион во зграда. Возилата во мирување забележливо се нишаат. | [[Земјотрес и цунами кај Пангандаран (2006)|Пангандаран 2006]] |- ! style="{{shindo/color|mmi|5}}text-align:left" id="mmi-5" | <span><big>V. Прилично силен</big></span> | {{cvt|0.062|g0|m/s2}} | Го чувствуваат речиси сите; многумина се будат од сон. Некои садови и прозорски стакла се кршат. Нестабилните предмети се превртуваат. Часовниците со нишало може да запрат. | {{Plainlist| * [[Земјотрес и цунами кај Ментавај (2010)|Ментавај 2010]] * [[Земјотрес во Охотско Море (2013)|Охотско Море 2013]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|6}}text-align:left" id="mmi-6" | <span><big>VI. Силен</big></span> | {{cvt|0.12|g0|m/s2}} | Го чувствуваат сите, а многумина се исплашени. Некои потешки парчиња мебел се поместуваат, а на поединечни места паѓа малтер. Штетите се мали. | {{Plainlist| * [[Земјотрес на Алеутските Острови (1946)|Алеутските Острови 1946]] * [[Земјотрес во Боливија (1994)|Боливија 1994]] * [[Земјотрес и цунами кај Самоа (2009)|Самоа 2009]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|7}}text-align:left" id="mmi-7" | <span><big>VII. Многу силен</big></span> | {{cvt|0.22|g0|m/s2}} | Штетите се занемарливи кај зградите со добар проект и квалитетна градба; но се мали до умерени кај добро изградени обични објекти. Кај слабо изградени или лошо проектирани објекти штетите се значителни; некои оџаци се оштетуваат или се уриваат. Земјотресот го забележуваат и возачите на моторни возила. | {{Plainlist| * [[1957 Farsinaj earthquake|1957 Farsinaj]] * [[1968 Illinois earthquake|1968 Illinois]] * [[2010 Baja California earthquake|2010 Baja California]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|8}}text-align:left" id="mmi-8" | <span><big>VIII. Разорен</big></span> | {{cvt|0.40|g0|m/s2}} | Штетите се мали кај специјално проектираните објекти; значителни се кај обичните цврсти згради, со делумно уривање. Штетите се големи кај слабо изградените објекти. Доаѓа до паѓање на оџаци, фабрички оџаци, столбови, споменици и ѕидови. Тешкиот мебел се превртува. Во мали количини се исфрлаат песок и кал. Се појавуваат промени во водата во бунарите. Возачите на моторни возила се вознемирени. |{{Plainlist| * [[1970 Ancash earthquake|1970 Ancash]] * [[2002 Bou'in-Zahra earthquake|2002 Bou'in-Zahra]] * [[2011 Van earthquakes|2011 Van]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|9}}text-align:left" id="mmi-9" | <big>IX. Опустошувачки</big> | {{cvt|0.75|g0|m/s2}} | Штетите се значителни кај специјално проектираните објекти; добро проектираните скелетни конструкции се изместуваат. Штетите се големи кај цврстите згради, со делумно уривање. Зградите се поместуваат од темелите. Се појавува втечнување на тлото. Подземните цевки се кршат. | {{Plainlist| * [[1975 Haicheng earthquake|1975 Haicheng]] * [[1985 Mexico City earthquake|1985 Mexico City]] * [[2004 Indian Ocean earthquake and tsunami|2004 Indian Ocean]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|10}}text-align:left" id="mmi-10" | <big>X. Уништувачки</big> | rowspan=3 | >{{cvt|1.39|g0|m/s2}} | Некои добро изградени дрвени објекти се уништени; повеќето ѕидани и скелетни конструкции се уништени заедно со темелите. Шините се искривуваат. Се појавуваат значителни свлечишта покрај речните брегови и на стрмни падини. Песокот и калта се поместуваат. Водата се прелева преку бреговите. | {{Plainlist| * [[1990 Manjil–Rudbar earthquake|1990 Manjil–Rudbar]] * [[2010 Haiti earthquake|2010 Haiti]] * [[2018 Sulawesi earthquake and tsunami|2018 Sulawesi]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|11}}text-align:left" id="mmi-11" | <big>XI. Катастрофален</big> | Малку, ако воопшто има, ѕидани објекти остануваат неурнати. Мостовите се уништени. Во тлото се појавуваат широки пукнатини. Подземните цевководи се целосно ставени вон употреба. На меко тло се појавуваат слегнувања и свлечишта. Шините се силно искривени. |{{Plainlist| * [[1906 San Francisco earthquake|1906 San Francisco]] * [[1952 Kern County earthquake|1952 Kern County]] * [[2008 Sichuan earthquake|2008 Sichuan]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|12}}text-align:left" id="mmi-12" | <big>XII. Катаклизмичен</big> | Штетите се целосни. На површината на тлото се забележуваат брановидни деформации. Линиите на видик и хоризонталните рамнини се нарушени. Предметите се исфрлаат во воздух. |{{Plainlist| * [[1957 Mongolia earthquake|1957 Mongolia]] * [[1960 Valdivia earthquake|1960 Valdivia]] * [[2023 Turkey–Syria earthquakes|2023 Turkey–Syria]] }} |} == Поврзано == *[[Рихтерова скала]] == Извори == {{наводи}} {{Никулец}} [[Категорија:Сеизмологија]] [[Категорија:Земјотреси]] [[Категорија:Сеизмички скали]] [[Категорија:Италијански пронајдоци]] fnue1r3tqtdlcryrfj9dok6myuzsh9b 5602250 5602248 2026-07-30T17:02:49Z Buli 2648 /* Степени */ 5602250 wikitext text/x-wiki '''Меркалиевата скала на јачина''' се користи за мерење на јачина на [[земјотрес]]. Оваа скала ги опишува ефектите од земјотресите на Земјината површина, луѓето, природните објекти и производите на човечкиот труд со скала од 1 до 12. Меркалиевата скала произлегла од масовно користена скала од десет степени Роси-Форел, која била ревидирана од [[италија]]нскиот [[вулкан]]олог [[Ѓузепе Меркали]] во 1883 и 1902. Изразот Меркалиева скала на јачина или Меркалиева скала не треба да се користи, освен ако не се мисли на оригиналната скала од 10 степени од 1902 година. Во 1902 година Меркалиевата скала од десет степени била проширена на дванаесет степени од италијанскиот [[физичар]] [[Адолфо Канкани]]. Таа подоцна била комплетно преработена од геофизичарот Август Хајнрих Зиеберг и стана позната како Меркали-Канкани-Зиебергова (МКС) скала. Оваа скала била уште двапати доплнувана од [[хари Вуд|Хари О. Вуд]] и [[Френк Нуман]] и конечно од [[Чарлс Рихтер]]. Денес оваа скала е позната како Изменета Меркалиева скала - MMI.<ref>[http://ktk.gf.ukim.edu.mk/index.php/mk/2009-02-18-08-08-47/category/8-?download=10%3A Земјотрес, хазард и ризик] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160306190601/http://ktk.gf.ukim.edu.mk/index.php/mk/2009-02-18-08-08-47/category/8-?download=10: |date=2016-03-06 }} {{mk}}</ref> Пониските степени во оваа скала се дефинираат според осетот на луѓето, додека повисоките степени се засновани на забележаните ефекти од земјотрес. == Степени == Меркалиевата сеизмичка скала има 12 степени: {| class="wikitable" ! Степен ! [[Максимално забрзување на тлото]] (прибл.)<ref>{{cite web |title=Representing Macroseismic Intensity on Maps – ShakeMap Documentation |url=https://ghsc.code-pages.usgs.gov/esi/shakemap/manual4_0/ug_intensity.html |website=U.S. Geological Survey |access-date=2 October 2025}}</ref> ! Состојба на тлото ! Примери |-<!--- Please limit to examples to two or three notable events ---> ! style="{{shindo/color|mmi|1}}width:180px;text-align:left" id="mmi-1" | <span><big>I. Незабележлив</big></span> | <{{cvt|0.0005|g0|m/s2}} | Не се чувствува, освен од многу мал број лица при особено поволни услови. | [[Земјотреси кај Назко во 2007–2008 година|Назко 2007–2008]] |- ! style="{{shindo/color|mmi|2}}text-align:left" id="mmi-2" | <span><big>II. Занемарлив</big></span> | rowspan="2" | {{cvt|0.003|g0|m/s2}} | Го чувствуваат само мал број лица во мирување, особено на повисоките катови на зградите. Нежно обесените предмети може слабо да се нишаат. | [[Земјотрес во Ел Салвадор (2012)|Ел Салвадор 2012]] |- ! style="{{shindo/color|mmi|3}}text-align:left" id="mmi-3" | <span><big>III. Слаб</big></span> | Се чувствува доста забележливо во затворени простории, особено на повисоките катови на зградите. Многумина не сфаќаат дека станува збор за земјотрес. Возилата во мирување може благо да се нишаат. Вибрациите наликуваат на оние при поминување на камион, а нивното времетраење може да се процени. | [[Земјотрес во Никарагва (1992)|Никарагва 1992]] |- ! style="{{shindo/color|mmi|4}}text-align:left" id="mmi-4" | <span><big>IV. Умерен</big></span> | {{cvt|0.028|g0|m/s2}} | Во затворени простории го чувствуваат многумина, а на отворено само мал број луѓе во текот на денот. Ноќе, некои луѓе се будат. Садовите, прозорците и вратите се затресуваат, а од ѕидовите се слушаат звуци на пукање. Чувството е слично на удар од тежок камион во зграда. Возилата во мирување забележливо се нишаат. | [[Земјотрес и цунами кај Пангандаран (2006)|Пангандаран 2006]] |- ! style="{{shindo/color|mmi|5}}text-align:left" id="mmi-5" | <span><big>V. Прилично силен</big></span> | {{cvt|0.062|g0|m/s2}} | Го чувствуваат речиси сите; многумина се будат од сон. Некои садови и прозорски стакла се кршат. Нестабилните предмети се превртуваат. Часовниците со нишало може да запрат. | {{Plainlist| * [[Земјотрес и цунами кај Ментавај (2010)|Ментавај 2010]] * [[Земјотрес во Охотско Море (2013)|Охотско Море 2013]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|6}}text-align:left" id="mmi-6" | <span><big>VI. Силен</big></span> | {{cvt|0.12|g0|m/s2}} | Го чувствуваат сите, а многумина се исплашени. Некои потешки парчиња мебел се поместуваат, а на поединечни места паѓа малтер. Штетите се мали. | {{Plainlist| * [[Земјотрес на Алеутските Острови (1946)|Алеутските Острови 1946]] * [[Земјотрес во Боливија (1994)|Боливија 1994]] * [[Земјотрес и цунами кај Самоа (2009)|Самоа 2009]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|7}}text-align:left" id="mmi-7" | <span><big>VII. Многу силен</big></span> | {{cvt|0.22|g0|m/s2}} | Штетите се занемарливи кај зградите со добар проект и квалитетна градба; но се мали до умерени кај добро изградени обични објекти. Кај слабо изградени или лошо проектирани објекти штетите се значителни; некои оџаци се оштетуваат или се уриваат. Земјотресот го забележуваат и возачите на моторни возила. | {{Plainlist| * [[Земјотресот во Фарсинај (1957)|Фарсинај 1957]] * [[Земјотрес во Илиноис (1968)|Илиноис 1968]] * [[Земјотрес во Долна Калифорнија (2010)|Долна Калифорнија 2010]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|8}}text-align:left" id="mmi-8" | <span><big>VIII. Разорен</big></span> | {{cvt|0.40|g0|m/s2}} | Штетите се мали кај специјално проектираните објекти; значителни се кај обичните цврсти згради, со делумно уривање. Штетите се големи кај слабо изградените објекти. Доаѓа до паѓање на оџаци, фабрички оџаци, столбови, споменици и ѕидови. Тешкиот мебел се превртува. Во мали количини се исфрлаат песок и кал. Се појавуваат промени во водата во бунарите. Возачите на моторни возила се вознемирени. |{{Plainlist| * [[Земјотрес во Анкаш (1970)|Анкаш 1970]] * [[Земјотрес во Буин-Захра (2002)|Буин-Захра 2002]] * [[Земјотреси во Ван (2011)|Ван 2011]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|9}}text-align:left" id="mmi-9" | <big>IX. Опустошувачки</big> | {{cvt|0.75|g0|m/s2}} | Штетите се значителни кај специјално проектираните објекти; добро проектираните скелетни конструкции се изместуваат. Штетите се големи кај цврстите згради, со делумно уривање. Зградите се поместуваат од темелите. Се појавува втечнување на тлото. Подземните цевки се кршат. | {{Plainlist| * [[Земјотрес во Хаиченг (1975)|Хаиченг 1975]] * [[Земјотрес во Мексико Сити (1985)|Мексико Сити 1985]] * [[Земјотрес и цунами во Индискиот Океан (2004)|Индискиот Океан 2004]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|10}}text-align:left" id="mmi-10" | <big>X. Уништувачки</big> | rowspan=3 | >{{cvt|1.39|g0|m/s2}} | Некои добро изградени дрвени објекти се уништени; повеќето ѕидани и скелетни конструкции се уништени заедно со темелите. Шините се искривуваат. Се појавуваат значителни свлечишта покрај речните брегови и на стрмни падини. Песокот и калта се поместуваат. Водата се прелева преку бреговите. | {{Plainlist| * [[Земјотрес во Манџил–Рудбар (1990)|Манџил–Рудбар 1990]] * [[Земјотрес во Хаити (2010)|Хаити 2010]] * [[Земјотрес и цунами во Сулавеси (2018)|Сулавеси 2018]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|11}}text-align:left" id="mmi-11" | <big>XI. Катастрофален</big> | Малку, ако воопшто има, ѕидани објекти остануваат неурнати. Мостовите се уништени. Во тлото се појавуваат широки пукнатини. Подземните цевководи се целосно ставени вон употреба. На меко тло се појавуваат слегнувања и свлечишта. Шините се силно искривени. |{{Plainlist| * [[Земјотрес во Сан Франциско (1906)|Сан Франциско 1906]] * [[Земјотрес во округот Керн (1952)|Керн 1952]] * [[Земјотрес во Сечуан (2008)|Сечуан 2008]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|12}}text-align:left" id="mmi-12" | <big>XII. Катаклизмичен</big> | Штетите се целосни. На површината на тлото се забележуваат брановидни деформации. Линиите на видик и хоризонталните рамнини се нарушени. Предметите се исфрлаат во воздух. |{{Plainlist| * [[Земјотрес во Монголија (1957)|Монголија 1957]] * [[Земјотрес во Валдивија (1960)|Валдивија 1960]] * [[Земјотреси во Турција и Сирија (2023)|Турција–Сирија 2023]] }} |} == Поврзано == *[[Рихтерова скала]] == Извори == {{наводи}} {{Никулец}} [[Категорија:Сеизмологија]] [[Категорија:Земјотреси]] [[Категорија:Сеизмички скали]] [[Категорија:Италијански пронајдоци]] f6l2quvuq8bfkpex1e4v3pfihaej4gf 5602263 5602250 2026-07-30T17:32:44Z Buli 2648 Buli ја премести страницата [[Меркалиева скала]] на [[Модифицирана Меркалиева скала]] 5602250 wikitext text/x-wiki '''Меркалиевата скала на јачина''' се користи за мерење на јачина на [[земјотрес]]. Оваа скала ги опишува ефектите од земјотресите на Земјината површина, луѓето, природните објекти и производите на човечкиот труд со скала од 1 до 12. Меркалиевата скала произлегла од масовно користена скала од десет степени Роси-Форел, која била ревидирана од [[италија]]нскиот [[вулкан]]олог [[Ѓузепе Меркали]] во 1883 и 1902. Изразот Меркалиева скала на јачина или Меркалиева скала не треба да се користи, освен ако не се мисли на оригиналната скала од 10 степени од 1902 година. Во 1902 година Меркалиевата скала од десет степени била проширена на дванаесет степени од италијанскиот [[физичар]] [[Адолфо Канкани]]. Таа подоцна била комплетно преработена од геофизичарот Август Хајнрих Зиеберг и стана позната како Меркали-Канкани-Зиебергова (МКС) скала. Оваа скала била уште двапати доплнувана од [[хари Вуд|Хари О. Вуд]] и [[Френк Нуман]] и конечно од [[Чарлс Рихтер]]. Денес оваа скала е позната како Изменета Меркалиева скала - MMI.<ref>[http://ktk.gf.ukim.edu.mk/index.php/mk/2009-02-18-08-08-47/category/8-?download=10%3A Земјотрес, хазард и ризик] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160306190601/http://ktk.gf.ukim.edu.mk/index.php/mk/2009-02-18-08-08-47/category/8-?download=10: |date=2016-03-06 }} {{mk}}</ref> Пониските степени во оваа скала се дефинираат според осетот на луѓето, додека повисоките степени се засновани на забележаните ефекти од земјотрес. == Степени == Меркалиевата сеизмичка скала има 12 степени: {| class="wikitable" ! Степен ! [[Максимално забрзување на тлото]] (прибл.)<ref>{{cite web |title=Representing Macroseismic Intensity on Maps – ShakeMap Documentation |url=https://ghsc.code-pages.usgs.gov/esi/shakemap/manual4_0/ug_intensity.html |website=U.S. Geological Survey |access-date=2 October 2025}}</ref> ! Состојба на тлото ! Примери |-<!--- Please limit to examples to two or three notable events ---> ! style="{{shindo/color|mmi|1}}width:180px;text-align:left" id="mmi-1" | <span><big>I. Незабележлив</big></span> | <{{cvt|0.0005|g0|m/s2}} | Не се чувствува, освен од многу мал број лица при особено поволни услови. | [[Земјотреси кај Назко во 2007–2008 година|Назко 2007–2008]] |- ! style="{{shindo/color|mmi|2}}text-align:left" id="mmi-2" | <span><big>II. Занемарлив</big></span> | rowspan="2" | {{cvt|0.003|g0|m/s2}} | Го чувствуваат само мал број лица во мирување, особено на повисоките катови на зградите. Нежно обесените предмети може слабо да се нишаат. | [[Земјотрес во Ел Салвадор (2012)|Ел Салвадор 2012]] |- ! style="{{shindo/color|mmi|3}}text-align:left" id="mmi-3" | <span><big>III. Слаб</big></span> | Се чувствува доста забележливо во затворени простории, особено на повисоките катови на зградите. Многумина не сфаќаат дека станува збор за земјотрес. Возилата во мирување може благо да се нишаат. Вибрациите наликуваат на оние при поминување на камион, а нивното времетраење може да се процени. | [[Земјотрес во Никарагва (1992)|Никарагва 1992]] |- ! style="{{shindo/color|mmi|4}}text-align:left" id="mmi-4" | <span><big>IV. Умерен</big></span> | {{cvt|0.028|g0|m/s2}} | Во затворени простории го чувствуваат многумина, а на отворено само мал број луѓе во текот на денот. Ноќе, некои луѓе се будат. Садовите, прозорците и вратите се затресуваат, а од ѕидовите се слушаат звуци на пукање. Чувството е слично на удар од тежок камион во зграда. Возилата во мирување забележливо се нишаат. | [[Земјотрес и цунами кај Пангандаран (2006)|Пангандаран 2006]] |- ! style="{{shindo/color|mmi|5}}text-align:left" id="mmi-5" | <span><big>V. Прилично силен</big></span> | {{cvt|0.062|g0|m/s2}} | Го чувствуваат речиси сите; многумина се будат од сон. Некои садови и прозорски стакла се кршат. Нестабилните предмети се превртуваат. Часовниците со нишало може да запрат. | {{Plainlist| * [[Земјотрес и цунами кај Ментавај (2010)|Ментавај 2010]] * [[Земјотрес во Охотско Море (2013)|Охотско Море 2013]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|6}}text-align:left" id="mmi-6" | <span><big>VI. Силен</big></span> | {{cvt|0.12|g0|m/s2}} | Го чувствуваат сите, а многумина се исплашени. Некои потешки парчиња мебел се поместуваат, а на поединечни места паѓа малтер. Штетите се мали. | {{Plainlist| * [[Земјотрес на Алеутските Острови (1946)|Алеутските Острови 1946]] * [[Земјотрес во Боливија (1994)|Боливија 1994]] * [[Земјотрес и цунами кај Самоа (2009)|Самоа 2009]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|7}}text-align:left" id="mmi-7" | <span><big>VII. Многу силен</big></span> | {{cvt|0.22|g0|m/s2}} | Штетите се занемарливи кај зградите со добар проект и квалитетна градба; но се мали до умерени кај добро изградени обични објекти. Кај слабо изградени или лошо проектирани објекти штетите се значителни; некои оџаци се оштетуваат или се уриваат. Земјотресот го забележуваат и возачите на моторни возила. | {{Plainlist| * [[Земјотресот во Фарсинај (1957)|Фарсинај 1957]] * [[Земјотрес во Илиноис (1968)|Илиноис 1968]] * [[Земјотрес во Долна Калифорнија (2010)|Долна Калифорнија 2010]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|8}}text-align:left" id="mmi-8" | <span><big>VIII. Разорен</big></span> | {{cvt|0.40|g0|m/s2}} | Штетите се мали кај специјално проектираните објекти; значителни се кај обичните цврсти згради, со делумно уривање. Штетите се големи кај слабо изградените објекти. Доаѓа до паѓање на оџаци, фабрички оџаци, столбови, споменици и ѕидови. Тешкиот мебел се превртува. Во мали количини се исфрлаат песок и кал. Се појавуваат промени во водата во бунарите. Возачите на моторни возила се вознемирени. |{{Plainlist| * [[Земјотрес во Анкаш (1970)|Анкаш 1970]] * [[Земјотрес во Буин-Захра (2002)|Буин-Захра 2002]] * [[Земјотреси во Ван (2011)|Ван 2011]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|9}}text-align:left" id="mmi-9" | <big>IX. Опустошувачки</big> | {{cvt|0.75|g0|m/s2}} | Штетите се значителни кај специјално проектираните објекти; добро проектираните скелетни конструкции се изместуваат. Штетите се големи кај цврстите згради, со делумно уривање. Зградите се поместуваат од темелите. Се појавува втечнување на тлото. Подземните цевки се кршат. | {{Plainlist| * [[Земјотрес во Хаиченг (1975)|Хаиченг 1975]] * [[Земјотрес во Мексико Сити (1985)|Мексико Сити 1985]] * [[Земјотрес и цунами во Индискиот Океан (2004)|Индискиот Океан 2004]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|10}}text-align:left" id="mmi-10" | <big>X. Уништувачки</big> | rowspan=3 | >{{cvt|1.39|g0|m/s2}} | Некои добро изградени дрвени објекти се уништени; повеќето ѕидани и скелетни конструкции се уништени заедно со темелите. Шините се искривуваат. Се појавуваат значителни свлечишта покрај речните брегови и на стрмни падини. Песокот и калта се поместуваат. Водата се прелева преку бреговите. | {{Plainlist| * [[Земјотрес во Манџил–Рудбар (1990)|Манџил–Рудбар 1990]] * [[Земјотрес во Хаити (2010)|Хаити 2010]] * [[Земјотрес и цунами во Сулавеси (2018)|Сулавеси 2018]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|11}}text-align:left" id="mmi-11" | <big>XI. Катастрофален</big> | Малку, ако воопшто има, ѕидани објекти остануваат неурнати. Мостовите се уништени. Во тлото се појавуваат широки пукнатини. Подземните цевководи се целосно ставени вон употреба. На меко тло се појавуваат слегнувања и свлечишта. Шините се силно искривени. |{{Plainlist| * [[Земјотрес во Сан Франциско (1906)|Сан Франциско 1906]] * [[Земјотрес во округот Керн (1952)|Керн 1952]] * [[Земјотрес во Сечуан (2008)|Сечуан 2008]] }} |- ! style="{{shindo/color|mmi|12}}text-align:left" id="mmi-12" | <big>XII. Катаклизмичен</big> | Штетите се целосни. На површината на тлото се забележуваат брановидни деформации. Линиите на видик и хоризонталните рамнини се нарушени. Предметите се исфрлаат во воздух. |{{Plainlist| * [[Земјотрес во Монголија (1957)|Монголија 1957]] * [[Земјотрес во Валдивија (1960)|Валдивија 1960]] * [[Земјотреси во Турција и Сирија (2023)|Турција–Сирија 2023]] }} |} == Поврзано == *[[Рихтерова скала]] == Извори == {{наводи}} {{Никулец}} [[Категорија:Сеизмологија]] [[Категорија:Земјотреси]] [[Категорија:Сеизмички скали]] [[Категорија:Италијански пронајдоци]] f6l2quvuq8bfkpex1e4v3pfihaej4gf 0 59963 5602474 5546561 2026-07-31T09:16:27Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5602474 wikitext text/x-wiki {{Olympics infobox|1972|Summer | Name = Games of the XX Olympiad | Logo = Minhen 1972.svg| Size = 150 | Optional caption = | Host city = [[Минхен]] [[Западна Германија]] | Nations participating = 121 | Athletes participating = 7170 (6075 мажи, 1095 жени) | Events = 195 во 23 [[спорт]]ови | Opening ceremony = [[26 август]] [[1972]] | Closing ceremony = [[11 септември]] [[1972]] | Officially opened by = [[Густав Хајнеман]] <ref name="Opening and Cauldron">{{наведена изјава за печат|title=Factsheet - Opening Ceremony of the Games of the Olympiad|url=https://stillmed.olympic.org/Documents/Reference_documents_Factsheets/Opening_ceremony_of_the_Games_of_the_Olympiad.pdf|url-status=dead|publisher=International Olympic Committee|date=9 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20160814215458/https://stillmed.olympic.org/Documents/Reference_documents_Factsheets/Opening_ceremony_of_the_Games_of_the_Olympiad.pdf|archive-date=14 August 2016|access-date=22 December 2018}}</ref>| Athlete's Oath = [[Хајди Шулер]] | Judge's Oath = [[Хајнц Полеј]] | Olympic Torch = [[Гунтер Цан]] | Stadium = [[Олимписки стадион (Минхен)|Олимписки стадион]] | }} Јубилејните '''20-ти Летни олимписки игри''' се одржале во [[Минхен]] во [[1972]] година. Градот Минхен за град-домаќин на игрите бил избран на [[26 април]] [[1966]] година на 64-тата сесија на [[Меѓународен олимписки комитет|МОК]] во [[Рим]]. Останати кандидати биле [[Детроит]], [[Мадрид]] и [[Монтреал]]. {| class="wikitable" border="1" cellpadding="3" style="border-collapse: collapse;" |- ! colspan="7" | Резултати од гласањето за избор на град-домаќин на Летните олимписки игри - 1972 |- | '''Град''' | '''Земја''' | bgcolor="" |'''Прв круг''' | bgcolor="" |'''Втор круг''' |- ||[[Минхен]]|| [[Податотека:Flag of Germany.svg|20px]] [[Западна Германија]] ||'''29'''||'''31''' |- ||[[Мадрид]]|| [[Податотека:Flag of Spain (1945 - 1977).svg|20px]] [[Шпанија]] ||16||16 |- ||[[Монтреал]]|| [[Податотека:Flag of Canada.svg|20px]] [[Канада]] ||6||13 |- ||[[Детроит]]|| [[Податотека:Flag of the United States.svg|20px]] [[САД]] ||6||- |} [[Податотека:2014 Olympic Stadium Munich.JPG|300px|мини|Поглед кон [[Олимписки стадион (Минхен)|олимискиот стадион]] во [[Минхен]]]] Игрите биле втори коишто се одржале во [[Германија]] по [[Летни олимписки игри - 1936|Летните олимписки игри - 1936]] во [[Берлин]]. Но, овие игри имале за цел да го покажат демократското општество, оптимизмот и задоволството на германскиот народ. Игрите уште биле наречени „Среќните игри“. Амблемот на игрите бил сончев круг составен од светлосини цртички, а бил наречен „Светлото сонце“. Игрите биле први во историјата коишто имале и маскота за свое обележје. Маскота било кучето наречено [[„Валди“]]. На игрите биле промовирани и нови симболи од страна на [[Отл Ајхер]]. Но, и покрај големата посветеност и желбата за зближување и другарување на спортистите од целиот свет, на [[5 септември]] група од 8 [[Палестина|Палестинци]] влегла во [[Олимписко село|Олимпиското село]] и убиле 11 [[израел]]ски спортисти по што целата израелска олимписка делегација ги напуштила игрите. Овој немил настан во историјата е познат како [[Минхенски масакар|Минхенскиот масакар]]. == Ретроспектива == * [[Марк Шпиц]] поставил светски рекорд во [[пливање]] и освоил 7 златни медали. Со тоа станал спортистот којшто освоил најмногу златни медали на едни Олимписки игри. По него, тоа никој не успеал да го постигне. Со двете злата од Град Мексико 4 години пред тоа, Марк Шпиц освоил вкупно 9 златни медали на Олимписките игри. Бидејќи бил Евреин, Шпиц морал да го напушти Минхен пред церемонијата на свеченото затворање на игрите поради можноста и тој да биде жртва на Минхенскиот масакар. * [[Олга Корбут]] станала вистинска медиумска ѕвезда освојувајќи златен медал во [[гимнастика]] во екипен повеќебој, но пропуштајќи голема шанса да победи и во поединечниот повеќебој. По нејзиниот пад, златото го освоила [[Људмила Туришчева]]. Сепак, Олга освоила уште два златни медали, на греда и партер. * Во финалето на Олимпискиот турнир во [[кошарка]] [[Советски Сојуз|Советскиот Сојуз]] ги победил [[САД]] со што ја прекинал серијата на победи којашто траела без прекин уште од воведувањето на кошарката во Олимписката програма на [[Летните олимписки игри - 1936]]. При рзеултат од 49-48, [[Даг Колинс]] од САД на 3 секунди до крајот ги реализирал двете слободни фрлања за водство на својот тим од 50-49. Но, при изведувањето на второто слободно фрлање сирената се огласила. На семафорот стоело 0:01, но всушност имало учте 3 секунди игра за кои се бунеле и кошаркарите од СССР. Според официјални извори, сирената се огласила поради тајмаутот којшто го побарале СССР. Часовникот требал да се врати за 3 секунди, но на семафорот стоело 0:50, па кошаркарите на САД започнале да слават. Но дека времето треба да се врати, протестирал и генералниот секретар на [[ФИБА]] [[Ренато Вилијам Џонс]] од [[Велика Британија]]. Времето било вратено, а [[Сергеј Белов]] ја фрлил топката од [[кош (кошарка)|кош]] на кош. Неа ја прифатил [[Александар Белов (кошаркар)|Александар Белов]] којшто ги постигнал победничките бодови. [[САД]] се жалеле до [[ФИБА]], но нивната жалба била одбиена со резултат 3-2 (ја прифатиле [[Италија]] и [[Порторико]], а ја одбиле [[Унгарија]], [[Полска]] и [[Куба]]). Кошаркарите на САД во знак на протест не излегле да бидат одликувани со сребрените медали. [[СССР]] сосема заслужено ги победиле самобендисаните американски кошаркари со 51-50. * [[Ласе Вирен]] од [[Финска]] победил во трките на 5.000 и 10.000m со пад на двојно подолгата делница. Истото го повторил и на [[Летни олимписки игри - 1976|Летните олимписки игри - 1976]] одржани во [[Монтреал]]. * [[Валери Борзов]] победил во трките на 100 и 200m победувајќи ги во трката на 100m фаворизираните американски атлетичари [[Реј Робинсон]] и [[Еди Харт]]. Борзов е единствениот атлетичар од Советскиот Сојуз којшто освоил злато на најкратката атлетска делница на Олимписките игри. * Двајца црномурести американски атлетичари на 400m, [[Винсент Метју]] и [[Вејн Колет]] се шегувале на свечената церемонија на доделување на медалите, а ја исмејувале и химната на [[САД]] по што биле доживотно дисквалификувани, слично како и нивните сонародници [[Томи Смит]] и [[Џон Карлос]] на игрите 4 години пред тоа. * [[Дејв Вотл]] го изненадил [[Јевгени Аржонов]] и победил во трката на 800m. Големиот успех му го донел прекарот „Главниот Вотл“. * Австралијанската пливачка [[Шејн Голд]] освоила 3 златни медали, 1 сребрен и 1 бронзен со само 15 години. * Спортовите [[ракомет]] и [[стреличарство]] се вратиле во Олимписката програма на овие игри. * Во спортот [[кано]] за првпат била воведена слалом трка. * [[Ден Гебл]] освоил злато во [[борење]], а при тоа без неговите противници да освојат бодови. * [[Вим Руска]] станал првиот спортист којшто освоил 2 златни медали во џудо. * За првпат [[Олимписката заклетва]] била дадена од претставник од судиите. * Американецот [[Франк Шортер]] победил во [[маратон]]от во својот град (е роден во [[Минхен]]). Во последните 400m од маратонот германскиот студент [[Норберт Зудхаус]] облечен во дрес се појавил прв на стадионот и првпоминал низ целта и сите започнале да прославуваат сè додека не било утврдено од официјалните лица дека тој се шегува. И Шортер со големе чудење го здогледал студентот Зудхаус пред себе. * На [[11 септември]] бил ураден авион во [[Штутгарт]] и се појавиле гласини дека се подготвува терористички чин за церемонијата на затворање на Олимписките игри и дека е можно на Олимпискиот стадион да е поставена бомба. Затоа бил информиран и германскиот канцелар [[Вили Брант]] кој веднаш му наложил на министерот за одбрана [[Георг Лебер]] да го пронајдат украдениот авион на [[радар]] и ако е можно дури и да го уништат само што е можно подалеку од [[Минхен]]. Најпрвин авионот не се појавил на радар, но потоа бил пронајден еден авион за којшто било утврдено дека е цивилен. Украдениот авион никогаш не бил пронајден. * [[Бадминтон]] и [[скијање по вода]] биле демонстративни спортови. == Спортови == {| | * [[Стреличарство]] * [[Атлетика]] * [[Кошарка]] * [[Бокс]] * [[Кано]] * [[Велосипедизам]] * [[Скокови во вода]] * [[Коњички спортови]] |width=20| |valign=top| * [[Мечување]] * [[Фудбал]] * [[Гимнастика]] * [[Кошарка]] * [[Хокеј на трева]] * [[Џудо]] * [[Современ петобој]] * [[Веслање]] |width=20| |valign=top| * [[Едрење]] * [[Стрелаштво]] * [[Пливање]] * [[Одбојка]] * [[Ватерполо]] * [[Подигање тегови]] * [[Борење]] |} === Демонстративни спортови === * [[Бадминтон]] * [[Скијање по вода]] == Земји-учеснички == [[Податотека:1972 Summer Olympic games countries.png|thumb|240px|Со сина боја се обележани земјите коишто дебитираат на Олимписките игри]] {| |valign=top| * [[Авганистан]] * [[Албанија]] * [[Алжир]] * [[Аргентина]] * [[Австралија]] * [[Австрија]] * [[Бахами]] * [[Барбадос]] * [[Белгија]] * [[Бермуда]] * [[Боливија]] * [[Бразил]] * [[Британски Хондурас]] * [[Бугарија]] * [[Бурма]] * [[Камбоџа]] * [[Камерун]] * [[Канада]] * [[Цејлон]] * [[Чад]] * [[Чиле]] * [[Колумбија]] * [[Конго]] * [[Костарика]] * [[Брег на Слоновата Коска]] * [[Куба]] * [[Чехословачка]] * [[Дахомеј]] * [[Данска]] * [[Доминиканска Република]] |width=20| |valign=top| * [[Еквадор]] * [[Египет]] * [[Ел Салвадор]] * [[Етиопија]] * [[Фиџи]] * [[Финска]] * [[Франција]] * [[Габон]] * [[Источна Германија]] * [[Западна Германија]] * [[Гана]] * [[Велика Британија]] * [[Грција]] * [[Гватемала]] * [[Хаити]] * [[Гвајана]] * [[Хонгконг]] * [[Унгарија]] * [[Исланд]] * [[Индија]] * [[Индонезија]] * [[Иран]] * [[Ирак]] * [[Ирска]] * [[Израел]] * [[Италија]] * [[Јамајка]] * [[Јапонија]] * [[Кенија]] * [[Јужна Кореја]] * [[Северна Кореја]] |width=20| |valign=top| * [[Кувајт]] * [[Либан]] * [[Лесото]] * [[Либерија]] * [[Лихтенштајн]] * [[Луксембург]] * [[Мадагаскар]] * [[Малави]] * [[Малезија]] * [[Мали]] * [[Малта]] * [[Мексико]] * [[Монако]] * [[Монголија]] * [[Мароко]] * [[Непал]] * [[Холандија]] * [[Холандски Антили]] * [[Нов Зеланд]] * [[Никарагва]] * [[Нигер]] * [[Нигерија]] * [[Норвешка]] * [[Пакистан]] * [[Панама]] * [[Парагвај]] * [[Перу]] * [[Филипини]] * [[Полска]] * [[Португалија]] |width=20| |valign=top| * [[Порторико]] * [[Романија]] * [[Сан Марино]] * [[Саудиска Арабија]] * [[Сенегал]] * [[Сингапур]] * [[Сомалија]] * [[Советски Сојуз]] * [[Шпанија]] * [[Судан]] * [[Суринам]] * [[Свазиланд]] * [[Шведска]] * [[Швајцарија]] * [[Сирија]] * [[Република Кина (Тајван)]] * [[Танзанија]] * [[Тајланд]] * [[Того]] * [[Тринидад и Тобаго]] * [[Тунис]] * [[Турција]] * [[Уганда]] * [[САД]] * [[Уругвај]] * [[Горна Волта]] * [[Венецуела]] * [[Виетнам]] * [[Девствени Острови]] * [[СФРЈ]] * [[Замбија]] |} == Освојувачи на медали == {| {{RankedMedalTable}} |- |1||align=left| [[Податотека:Flag of the Soviet Union.svg|20px]] [[СССР]] ||50||27||22||99 |- |2||align=left| [[Податотека:Flag of the United States.svg|20px]] [[САД]] ||33||31||30||94 |- |3||align=left| [[Податотека:Flag of East Germany.svg|20px]] [[Источна Германија]] ||20||23||23||66 |-style="background:#ccccff" |4||align=left| [[Податотека:Flag of Germany.svg|20px]] [[Западна Германија]] (домаќин) ||13||11||16||40 |- |5||align=left| [[Податотека:Flag of Japan.svg|20px]] [[Јапонија]] ||13||8||8||29 |- |6||align=left| [[Податотека:Flag of Australia.svg|20px]] [[Австралија]] ||8||7||2||17 |- |7||align=left| [[Податотека:Flag of Poland.svg|20px]] [[Полска]] ||7||5||9||21 |- |8||align=left| [[Податотека:Flag of Hungary.svg|20px]] [[Унгарија]] ||6||13||16||35 |- |9||align=left| [[Бугарија]] ||6||10||5||21 |- |10||align=left| [[Податотека:Flag of Italy.svg|20px]] [[Италија]] ||5||3||10||18 |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.olympic.org/uk/games/past/index_uk.asp?OLGT=1&OLGY=1972 IOC Site on 1972 Summer Olympics] * http://www.munich11.com/ Web site tribute to the Israeli Olympic Athletes who were held hostage and murdered at the 1972 Munich Olympics {{Олимписки игри}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Летни олимписки игри 1972| ]] 3vur2n437glcoqxd0ys7ny201cp57zk 0 61303 5602335 4578928 2026-07-30T21:16:05Z Buli 2648 5602335 wikitext text/x-wiki {{Infobox language family | name = Northeast Caucasian | altname = East Caucasian<br />Nakh-Daghestanian<br />North Caspian<br />Caspian | acceptance = | ethnicity = [[:Category:Northeast Caucasian peoples|Northeast Caucasian peoples]] | region = [[Caucasus]] | familycolor = Caucasian | family = One of the world's primary [[language family|language families]] | protoname = [[Proto-Northeast Caucasian language|Proto-Northeast Caucasian]] | child1 = [[Avar–Andic languages|Avar–Andic]] | child2 = [[Dargin languages|Dargic]] | child3 = ''[[Khinalug language|Khinalug]]'' | child4 = ''[[Lak language|Lak]]'' | child5 = [[Lezgic languages|Lezgic]] | child6 = [[Nakh languages|Nakh]] | child7 = [[Tsezic languages|Tsezic (Didoic)]] | glotto = nakh1245 | glottorefname = Nakh–Daghestanian | map = Northeast Caucasian languages.png | mapcaption = {{div col|colwidth=9em}} {{legend|#86CF8C|[[Avar–Andic languages|Avar–Andic]]}} {{legend|#4693B2|[[Dargin languages|Dargic]]}} {{legend|#FF3300|[[Khinalug language|Khinalug]]}} {{legend|#3C3276|[[Lak language|Lak]]}} {{legend|#CAFE5B|[[Lezgic languages|Lezgic]]}} {{legend|#E2E27E|[[Nakh languages|Nakh]]}} {{legend|#FFA3B1|[[Tsezic languages|Tsezic]]}} {{div col end}} }} '''Североисточнокавкаски јазици''' ('''нашко-дагестански''' или '''севернокасписки јазици''') — [[јазично семејство|семејство на јазици]] што се говорат во [[Русија]] ([[Дагестан]], [[Чеченија]] и [[Ингушетија]]), [[Азербејџан]] и [[Грузија]]. Ова е посебна група, одделна од [[северозападнокавкаски јазици|северозападнокавкаската]], чии јазици се наречени и „севернопонтски“. == Јазици == === Семејство нах === * [[Батски јазик]] (3400 говорници) * [[Вејнашки јазици]] ** [[Чеченски јазик]] (1.360.000 во Русија) ** [[Ингушетски јазик]] (450.000 во Русија) === Аварско-андско семејство === * [[Аварски јазик]] (600.000 говорници) * [[Андски јазици]] ** [[Андски јазик]] (10.000) ** [[Ботлишки јазик]] (5000) ** [[Годоберски јазик]] (3000) ** [[Каратански јазик]] (5000) ** [[Ахвашки јазик]] (3500) ** [[Багвалалски јазик]] (2000) ** [[Тиндски јазик]] (6700) ** [[Чамалалски јазик]] (5000) === Цеско семејство === * Источноцески јазици ** [[Хинушки јазик]] (200 говорници) ** [[Бештански јазик]] (5000) * Западноцески јазици ** [[Цески јазик]] (15.000) ** [[Хваршиски јазик]] (3000) ** [[Хунзипски јазик]] (2000) === Лак (изолат) === * [[Лачки јазик]] (120.000 говорници) === Даргиски дијалекти === * [[Даргински јазик]] * [[Кајташки јазик]] * [[Кубачки јазик]] * [[Ицарски јазик]] * [[Чирашки јазик]] === Хиналуг (изолат) === * [[Хиналушки јазик]] (2000 говорници) === Лезгинско семејство === * [[Арчски јазик]] (1000 говорници) * [[Удиски јазик]] (5700) * Лезгински ** [[Агулски јазик]] (17.400) ** [[Лезгински јазик]] (450.000) ** [[Табасарански јазик]] (96.000) ** [[Рутулски јазик]] (20.000) ** [[Кризки јазик]] (6000 во 1975) ** [[Будушки јазик]] (1000) ** [[Цахурски јазик]] (20.073) * [[Кавкаски албански јазик]] ==Поврзано== * [[Кавказ]] * [[Кавкаски јазици]] * [[Северозападнокавкаски јазици]] {{Кавкаски-јазик-никулец}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Североисточнокавкаски јазици| ]] [[Категорија:Кавкаски јазици]] [[Категорија:Аглутинативни јазици]] [[Категорија:Јазици во Русија]] [[Категорија:Јазици во Азербејџан]] hv8gaug80totd9tzs1flusr1kkisc02 5602337 5602335 2026-07-30T21:17:45Z Buli 2648 5602337 wikitext text/x-wiki {{Infobox language family | name = Североисточнокавкаски јазици | altname = East Caucasian<br />Nakh-Daghestanian<br />North Caspian<br />Caspian | acceptance = | ethnicity = [[:Category:Northeast Caucasian peoples|Northeast Caucasian peoples]] | region = [[Кавказ]] | familycolor = Caucasian | family = One of the world's primary [[language family|language families]] | protoname = [[Proto-Northeast Caucasian language|Proto-Northeast Caucasian]] | child1 = [[Avar–Andic languages|Avar–Andic]] | child2 = [[Dargin languages|Dargic]] | child3 = ''[[Khinalug language|Khinalug]]'' | child4 = ''[[Lak language|Lak]]'' | child5 = [[Lezgic languages|Lezgic]] | child6 = [[Nakh languages|Nakh]] | child7 = [[Tsezic languages|Tsezic (Didoic)]] | glotto = nakh1245 | glottorefname = Nakh–Daghestanian | map = Northeast Caucasian languages.png | mapcaption = {{div col|colwidth=9em}} {{legend|#86CF8C|[[Avar–Andic languages|Avar–Andic]]}} {{legend|#4693B2|[[Dargin languages|Dargic]]}} {{legend|#FF3300|[[Khinalug language|Khinalug]]}} {{legend|#3C3276|[[Lak language|Lak]]}} {{legend|#CAFE5B|[[Lezgic languages|Lezgic]]}} {{legend|#E2E27E|[[Nakh languages|Nakh]]}} {{legend|#FFA3B1|[[Tsezic languages|Tsezic]]}} {{div col end}} }} '''Североисточнокавкаски јазици''' ('''нашко-дагестански''' или '''севернокасписки јазици''') — [[јазично семејство|семејство на јазици]] што се говорат во [[Русија]] ([[Дагестан]], [[Чеченија]] и [[Ингушетија]]), [[Азербејџан]] и [[Грузија]]. Ова е посебна група, одделна од [[северозападнокавкаски јазици|северозападнокавкаската]], чии јазици се наречени и „севернопонтски“. == Јазици == === Семејство нах === * [[Батски јазик]] (3400 говорници) * [[Вејнашки јазици]] ** [[Чеченски јазик]] (1.360.000 во Русија) ** [[Ингушетски јазик]] (450.000 во Русија) === Аварско-андско семејство === * [[Аварски јазик]] (600.000 говорници) * [[Андски јазици]] ** [[Андски јазик]] (10.000) ** [[Ботлишки јазик]] (5000) ** [[Годоберски јазик]] (3000) ** [[Каратански јазик]] (5000) ** [[Ахвашки јазик]] (3500) ** [[Багвалалски јазик]] (2000) ** [[Тиндски јазик]] (6700) ** [[Чамалалски јазик]] (5000) === Цеско семејство === * Источноцески јазици ** [[Хинушки јазик]] (200 говорници) ** [[Бештански јазик]] (5000) * Западноцески јазици ** [[Цески јазик]] (15.000) ** [[Хваршиски јазик]] (3000) ** [[Хунзипски јазик]] (2000) === Лак (изолат) === * [[Лачки јазик]] (120.000 говорници) === Даргиски дијалекти === * [[Даргински јазик]] * [[Кајташки јазик]] * [[Кубачки јазик]] * [[Ицарски јазик]] * [[Чирашки јазик]] === Хиналуг (изолат) === * [[Хиналушки јазик]] (2000 говорници) === Лезгинско семејство === * [[Арчски јазик]] (1000 говорници) * [[Удиски јазик]] (5700) * Лезгински ** [[Агулски јазик]] (17.400) ** [[Лезгински јазик]] (450.000) ** [[Табасарански јазик]] (96.000) ** [[Рутулски јазик]] (20.000) ** [[Кризки јазик]] (6000 во 1975) ** [[Будушки јазик]] (1000) ** [[Цахурски јазик]] (20.073) * [[Кавкаски албански јазик]] ==Поврзано== * [[Кавказ]] * [[Кавкаски јазици]] * [[Северозападнокавкаски јазици]] {{Кавкаски-јазик-никулец}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Североисточнокавкаски јазици| ]] [[Категорија:Кавкаски јазици]] [[Категорија:Аглутинативни јазици]] [[Категорија:Јазици во Русија]] [[Категорија:Јазици во Азербејџан]] 7u5qleqmk4a26nje7re2gurnvi6svot 5602338 5602337 2026-07-30T21:20:43Z Buli 2648 5602338 wikitext text/x-wiki {{Infobox language family | name = Североисточнокавкаски јазици | altname = East Caucasian<br />Nakh-Daghestanian<br />North Caspian<br />Caspian | acceptance = | ethnicity = [[:Category:Northeast Caucasian peoples|Northeast Caucasian peoples]] | region = [[Кавказ]] | familycolor = Caucasian | family = One of the world's primary [[language family|language families]] | protoname = [[Proto-Northeast Caucasian language|Proto-Northeast Caucasian]] | child1 = [[Avar–Andic languages|Avar–Andic]] | child2 = [[Dargin languages|Dargic]] | child3 = ''[[Khinalug language|Khinalug]]'' | child4 = ''[[Lak language|Lak]]'' | child5 = [[Lezgic languages|Lezgic]] | child6 = [[Nakh languages|Nakh]] | child7 = [[Tsezic languages|Tsezic (Didoic)]] | glotto = nakh1245 | glottorefname = Nakh–Daghestanian | map = Northeast Caucasian languages.png | mapcaption = {{div col|colwidth=9em}} {{legend|#86CF8C|[[Avar–Andic languages|Avar–Andic]]}} {{legend|#4693B2|[[Dargin languages|Dargic]]}} {{legend|#FF3300|[[Хиналушки јазик|Хиналушки]]}} {{legend|#3C3276|[[Лачки јазик|Лачки]]}} {{legend|#CAFE5B|[[Lezgic languages|Lezgic]]}} {{legend|#E2E27E|[[Nakh languages|Nakh]]}} {{legend|#FFA3B1|[[Tsezic languages|Tsezic]]}} {{div col end}} }} '''Североисточнокавкаски јазици''' ('''нашко-дагестански''' или '''севернокасписки јазици''') — [[јазично семејство|семејство на јазици]] што се говорат во [[Русија]] ([[Дагестан]], [[Чеченија]] и [[Ингушетија]]), [[Азербејџан]] и [[Грузија]]. Ова е посебна група, одделна од [[северозападнокавкаски јазици|северозападнокавкаската]], чии јазици се наречени и „севернопонтски“. == Јазици == === Семејство нах === * [[Батски јазик]] (3400 говорници) * [[Вејнашки јазици]] ** [[Чеченски јазик]] (1.360.000 во Русија) ** [[Ингушетски јазик]] (450.000 во Русија) === Аварско-андско семејство === * [[Аварски јазик]] (600.000 говорници) * [[Андски јазици]] ** [[Андски јазик]] (10.000) ** [[Ботлишки јазик]] (5000) ** [[Годоберски јазик]] (3000) ** [[Каратански јазик]] (5000) ** [[Ахвашки јазик]] (3500) ** [[Багвалалски јазик]] (2000) ** [[Тиндски јазик]] (6700) ** [[Чамалалски јазик]] (5000) === Цеско семејство === * Источноцески јазици ** [[Хинушки јазик]] (200 говорници) ** [[Бештански јазик]] (5000) * Западноцески јазици ** [[Цески јазик]] (15.000) ** [[Хваршиски јазик]] (3000) ** [[Хунзипски јазик]] (2000) === Лак (изолат) === * [[Лачки јазик]] (120.000 говорници) === Даргиски дијалекти === * [[Даргински јазик]] * [[Кајташки јазик]] * [[Кубачки јазик]] * [[Ицарски јазик]] * [[Чирашки јазик]] === Хиналуг (изолат) === * [[Хиналушки јазик]] (2000 говорници) === Лезгинско семејство === * [[Арчски јазик]] (1000 говорници) * [[Удиски јазик]] (5700) * Лезгински ** [[Агулски јазик]] (17.400) ** [[Лезгински јазик]] (450.000) ** [[Табасарански јазик]] (96.000) ** [[Рутулски јазик]] (20.000) ** [[Кризки јазик]] (6000 во 1975) ** [[Будушки јазик]] (1000) ** [[Цахурски јазик]] (20.073) * [[Кавкаски албански јазик]] ==Поврзано== * [[Кавказ]] * [[Кавкаски јазици]] * [[Северозападнокавкаски јазици]] {{Кавкаски-јазик-никулец}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Североисточнокавкаски јазици| ]] [[Категорија:Кавкаски јазици]] [[Категорија:Аглутинативни јазици]] [[Категорија:Јазици во Русија]] [[Категорија:Јазици во Азербејџан]] 412obeijvvzslxj3i6hyqua0qcvf9jk 5602339 5602338 2026-07-30T21:22:09Z Buli 2648 5602339 wikitext text/x-wiki {{Infobox language family | name = Североисточнокавкаски јазици | altname = East Caucasian<br />Nakh-Daghestanian<br />North Caspian<br />Caspian | acceptance = | ethnicity = [[:Category:Northeast Caucasian peoples|Northeast Caucasian peoples]] | region = [[Кавказ]] | familycolor = Caucasian | family = One of the world's primary [[language family|language families]] | protoname = [[Proto-Northeast Caucasian language|Proto-Northeast Caucasian]] | child1 = [[Avar–Andic languages|Avar–Andic]] | child2 = [[Dargin languages|Dargic]] | child3 = ''[[Khinalug language|Khinalug]]'' | child4 = ''[[Lak language|Lak]]'' | child5 = [[Lezgic languages|Lezgic]] | child6 = [[Нахски јазици|Нахски]] | child7 = [[Tsezic languages|Tsezic (Didoic)]] | glotto = nakh1245 | glottorefname = Nakh–Daghestanian | map = Northeast Caucasian languages.png | mapcaption = {{div col|colwidth=9em}} {{legend|#86CF8C|[[Avar–Andic languages|Avar–Andic]]}} {{legend|#4693B2|[[Dargin languages|Dargic]]}} {{legend|#FF3300|[[Хиналушки јазик|Хиналушки]]}} {{legend|#3C3276|[[Лачки јазик|Лачки]]}} {{legend|#CAFE5B|[[Lezgic languages|Lezgic]]}} {{legend|#E2E27E|[[Nakh languages|Nakh]]}} {{legend|#FFA3B1|[[Tsezic languages|Tsezic]]}} {{div col end}} }} '''Североисточнокавкаски јазици''' ('''нашко-дагестански''' или '''севернокасписки јазици''') — [[јазично семејство|семејство на јазици]] што се говорат во [[Русија]] ([[Дагестан]], [[Чеченија]] и [[Ингушетија]]), [[Азербејџан]] и [[Грузија]]. Ова е посебна група, одделна од [[северозападнокавкаски јазици|северозападнокавкаската]], чии јазици се наречени и „севернопонтски“. == Јазици == === Семејство нах === * [[Батски јазик]] (3400 говорници) * [[Вејнашки јазици]] ** [[Чеченски јазик]] (1.360.000 во Русија) ** [[Ингушетски јазик]] (450.000 во Русија) === Аварско-андско семејство === * [[Аварски јазик]] (600.000 говорници) * [[Андски јазици]] ** [[Андски јазик]] (10.000) ** [[Ботлишки јазик]] (5000) ** [[Годоберски јазик]] (3000) ** [[Каратански јазик]] (5000) ** [[Ахвашки јазик]] (3500) ** [[Багвалалски јазик]] (2000) ** [[Тиндски јазик]] (6700) ** [[Чамалалски јазик]] (5000) === Цеско семејство === * Источноцески јазици ** [[Хинушки јазик]] (200 говорници) ** [[Бештански јазик]] (5000) * Западноцески јазици ** [[Цески јазик]] (15.000) ** [[Хваршиски јазик]] (3000) ** [[Хунзипски јазик]] (2000) === Лак (изолат) === * [[Лачки јазик]] (120.000 говорници) === Даргиски дијалекти === * [[Даргински јазик]] * [[Кајташки јазик]] * [[Кубачки јазик]] * [[Ицарски јазик]] * [[Чирашки јазик]] === Хиналуг (изолат) === * [[Хиналушки јазик]] (2000 говорници) === Лезгинско семејство === * [[Арчски јазик]] (1000 говорници) * [[Удиски јазик]] (5700) * Лезгински ** [[Агулски јазик]] (17.400) ** [[Лезгински јазик]] (450.000) ** [[Табасарански јазик]] (96.000) ** [[Рутулски јазик]] (20.000) ** [[Кризки јазик]] (6000 во 1975) ** [[Будушки јазик]] (1000) ** [[Цахурски јазик]] (20.073) * [[Кавкаски албански јазик]] ==Поврзано== * [[Кавказ]] * [[Кавкаски јазици]] * [[Северозападнокавкаски јазици]] {{Кавкаски-јазик-никулец}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Североисточнокавкаски јазици| ]] [[Категорија:Кавкаски јазици]] [[Категорија:Аглутинативни јазици]] [[Категорија:Јазици во Русија]] [[Категорија:Јазици во Азербејџан]] deyadkcusmvb6a34tbjo1znj8gwgw9q 5602340 5602339 2026-07-30T21:23:04Z Buli 2648 5602340 wikitext text/x-wiki {{Infobox language family | name = Североисточнокавкаски јазици | altname = East Caucasian<br />Nakh-Daghestanian<br />North Caspian<br />Caspian | acceptance = | ethnicity = [[:Category:Northeast Caucasian peoples|Northeast Caucasian peoples]] | region = [[Кавказ]] | familycolor = Caucasian | family = One of the world's primary [[language family|language families]] | protoname = [[Proto-Northeast Caucasian language|Proto-Northeast Caucasian]] | child1 = [[Avar–Andic languages|Avar–Andic]] | child2 = [[Dargin languages|Dargic]] | child3 = ''[[Khinalug language|Khinalug]]'' | child4 = ''[[Lak language|Lak]]'' | child5 = [[Lezgic languages|Lezgic]] | child6 = [[Нахски јазици|Нахски]] | child7 = [[Tsezic languages|Tsezic (Didoic)]] | glotto = nakh1245 | glottorefname = Nakh–Daghestanian | map = Northeast Caucasian languages.png | mapcaption = {{div col|colwidth=9em}} {{legend|#86CF8C|[[Avar–Andic languages|Avar–Andic]]}} {{legend|#4693B2|[[Dargin languages|Dargic]]}} {{legend|#FF3300|[[Хиналушки јазик|Хиналушки]]}} {{legend|#3C3276|[[Лачки јазик|Лачки]]}} {{legend|#CAFE5B|[[Lezgic languages|Lezgic]]}} {{legend|#E2E27E|[[Нахски јазици|Нахски]]}} {{legend|#FFA3B1|[[Tsezic languages|Tsezic]]}} {{div col end}} }} '''Североисточнокавкаски јазици''' ('''нашко-дагестански''' или '''севернокасписки јазици''') — [[јазично семејство|семејство на јазици]] што се говорат во [[Русија]] ([[Дагестан]], [[Чеченија]] и [[Ингушетија]]), [[Азербејџан]] и [[Грузија]]. Ова е посебна група, одделна од [[северозападнокавкаски јазици|северозападнокавкаската]], чии јазици се наречени и „севернопонтски“. == Јазици == === Семејство нах === * [[Батски јазик]] (3400 говорници) * [[Вејнашки јазици]] ** [[Чеченски јазик]] (1.360.000 во Русија) ** [[Ингушетски јазик]] (450.000 во Русија) === Аварско-андско семејство === * [[Аварски јазик]] (600.000 говорници) * [[Андски јазици]] ** [[Андски јазик]] (10.000) ** [[Ботлишки јазик]] (5000) ** [[Годоберски јазик]] (3000) ** [[Каратански јазик]] (5000) ** [[Ахвашки јазик]] (3500) ** [[Багвалалски јазик]] (2000) ** [[Тиндски јазик]] (6700) ** [[Чамалалски јазик]] (5000) === Цеско семејство === * Источноцески јазици ** [[Хинушки јазик]] (200 говорници) ** [[Бештански јазик]] (5000) * Западноцески јазици ** [[Цески јазик]] (15.000) ** [[Хваршиски јазик]] (3000) ** [[Хунзипски јазик]] (2000) === Лак (изолат) === * [[Лачки јазик]] (120.000 говорници) === Даргиски дијалекти === * [[Даргински јазик]] * [[Кајташки јазик]] * [[Кубачки јазик]] * [[Ицарски јазик]] * [[Чирашки јазик]] === Хиналуг (изолат) === * [[Хиналушки јазик]] (2000 говорници) === Лезгинско семејство === * [[Арчски јазик]] (1000 говорници) * [[Удиски јазик]] (5700) * Лезгински ** [[Агулски јазик]] (17.400) ** [[Лезгински јазик]] (450.000) ** [[Табасарански јазик]] (96.000) ** [[Рутулски јазик]] (20.000) ** [[Кризки јазик]] (6000 во 1975) ** [[Будушки јазик]] (1000) ** [[Цахурски јазик]] (20.073) * [[Кавкаски албански јазик]] ==Поврзано== * [[Кавказ]] * [[Кавкаски јазици]] * [[Северозападнокавкаски јазици]] {{Кавкаски-јазик-никулец}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Североисточнокавкаски јазици| ]] [[Категорија:Кавкаски јазици]] [[Категорија:Аглутинативни јазици]] [[Категорија:Јазици во Русија]] [[Категорија:Јазици во Азербејџан]] ba30zkrgsvcvb8z8vlx0986a23ys8wj 5602342 5602340 2026-07-30T21:27:10Z Buli 2648 5602342 wikitext text/x-wiki {{Infobox language family | name = Североисточнокавкаски јазици | altname = East Caucasian<br />Nakh-Daghestanian<br />North Caspian<br />Caspian | acceptance = | ethnicity = [[:Category:Northeast Caucasian peoples|Northeast Caucasian peoples]] | region = [[Кавказ]] | familycolor = Caucasian | family = One of the world's primary [[language family|language families]] | protoname = [[Proto-Northeast Caucasian language|Proto-Northeast Caucasian]] | child1 = [[Avar–Andic languages|Avar–Andic]] | child2 = [[Dargin languages|Dargic]] | child3 = ''[[Khinalug language|Khinalug]]'' | child4 = ''[[Lak language|Lak]]'' | child5 = [[Lezgic languages|Lezgic]] | child6 = [[Нахски јазици|Нахски]] | child7 = [[Tsezic languages|Tsezic (Didoic)]] | glotto = nakh1245 | glottorefname = Nakh–Daghestanian | map = Northeast Caucasian languages.png | mapcaption = {{div col|colwidth=9em}} {{legend|#86CF8C|[[Аварско-андски јазици|Аварско-андски]]}} {{legend|#4693B2|[[Даргински јазици|Даргински]]}} {{legend|#FF3300|[[Хиналушки јазик|Хиналушки]]}} {{legend|#3C3276|[[Лачки јазик|Лачки]]}} {{legend|#CAFE5B|[[Лезгински јазици|Лезгински]]}} {{legend|#E2E27E|[[Нахски јазици|Нахски]]}} {{legend|#FFA3B1|[[Цезски јазици|Цезски]]}} {{div col end}} }} '''Североисточнокавкаски јазици''' ('''нашко-дагестански''' или '''севернокасписки јазици''') — [[јазично семејство|семејство на јазици]] што се говорат во [[Русија]] ([[Дагестан]], [[Чеченија]] и [[Ингушетија]]), [[Азербејџан]] и [[Грузија]]. Ова е посебна група, одделна од [[северозападнокавкаски јазици|северозападнокавкаската]], чии јазици се наречени и „севернопонтски“. == Јазици == === Семејство нах === * [[Батски јазик]] (3400 говорници) * [[Вејнашки јазици]] ** [[Чеченски јазик]] (1.360.000 во Русија) ** [[Ингушетски јазик]] (450.000 во Русија) === Аварско-андско семејство === * [[Аварски јазик]] (600.000 говорници) * [[Андски јазици]] ** [[Андски јазик]] (10.000) ** [[Ботлишки јазик]] (5000) ** [[Годоберски јазик]] (3000) ** [[Каратански јазик]] (5000) ** [[Ахвашки јазик]] (3500) ** [[Багвалалски јазик]] (2000) ** [[Тиндски јазик]] (6700) ** [[Чамалалски јазик]] (5000) === Цеско семејство === * Источноцески јазици ** [[Хинушки јазик]] (200 говорници) ** [[Бештански јазик]] (5000) * Западноцески јазици ** [[Цески јазик]] (15.000) ** [[Хваршиски јазик]] (3000) ** [[Хунзипски јазик]] (2000) === Лак (изолат) === * [[Лачки јазик]] (120.000 говорници) === Даргиски дијалекти === * [[Даргински јазик]] * [[Кајташки јазик]] * [[Кубачки јазик]] * [[Ицарски јазик]] * [[Чирашки јазик]] === Хиналуг (изолат) === * [[Хиналушки јазик]] (2000 говорници) === Лезгинско семејство === * [[Арчски јазик]] (1000 говорници) * [[Удиски јазик]] (5700) * Лезгински ** [[Агулски јазик]] (17.400) ** [[Лезгински јазик]] (450.000) ** [[Табасарански јазик]] (96.000) ** [[Рутулски јазик]] (20.000) ** [[Кризки јазик]] (6000 во 1975) ** [[Будушки јазик]] (1000) ** [[Цахурски јазик]] (20.073) * [[Кавкаски албански јазик]] ==Поврзано== * [[Кавказ]] * [[Кавкаски јазици]] * [[Северозападнокавкаски јазици]] {{Кавкаски-јазик-никулец}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Североисточнокавкаски јазици| ]] [[Категорија:Кавкаски јазици]] [[Категорија:Аглутинативни јазици]] [[Категорија:Јазици во Русија]] [[Категорија:Јазици во Азербејџан]] q0eaas18kc7nwmbdflzkw33ukp8j3jv 5602343 5602342 2026-07-30T21:28:11Z Buli 2648 5602343 wikitext text/x-wiki {{Infobox language family | name = Североисточнокавкаски јазици | altname = East Caucasian<br />Nakh-Daghestanian<br />North Caspian<br />Caspian | acceptance = | ethnicity = [[:Category:Northeast Caucasian peoples|Североисточнокавкаски народи]] | region = [[Кавказ]] | familycolor = Caucasian | family = One of the world's primary [[language family|language families]] | protoname = [[Proto-Northeast Caucasian language|Proto-Northeast Caucasian]] | child1 = [[Avar–Andic languages|Avar–Andic]] | child2 = [[Dargin languages|Dargic]] | child3 = ''[[Khinalug language|Khinalug]]'' | child4 = ''[[Lak language|Lak]]'' | child5 = [[Lezgic languages|Lezgic]] | child6 = [[Нахски јазици|Нахски]] | child7 = [[Tsezic languages|Tsezic (Didoic)]] | glotto = nakh1245 | glottorefname = Nakh–Daghestanian | map = Northeast Caucasian languages.png | mapcaption = {{div col|colwidth=9em}} {{legend|#86CF8C|[[Аварско-андски јазици|Аварско-андски]]}} {{legend|#4693B2|[[Даргински јазици|Даргински]]}} {{legend|#FF3300|[[Хиналушки јазик|Хиналушки]]}} {{legend|#3C3276|[[Лачки јазик|Лачки]]}} {{legend|#CAFE5B|[[Лезгински јазици|Лезгински]]}} {{legend|#E2E27E|[[Нахски јазици|Нахски]]}} {{legend|#FFA3B1|[[Цезски јазици|Цезски]]}} {{div col end}} }} '''Североисточнокавкаски јазици''' ('''нашко-дагестански''' или '''севернокасписки јазици''') — [[јазично семејство|семејство на јазици]] што се говорат во [[Русија]] ([[Дагестан]], [[Чеченија]] и [[Ингушетија]]), [[Азербејџан]] и [[Грузија]]. Ова е посебна група, одделна од [[северозападнокавкаски јазици|северозападнокавкаската]], чии јазици се наречени и „севернопонтски“. == Јазици == === Семејство нах === * [[Батски јазик]] (3400 говорници) * [[Вејнашки јазици]] ** [[Чеченски јазик]] (1.360.000 во Русија) ** [[Ингушетски јазик]] (450.000 во Русија) === Аварско-андско семејство === * [[Аварски јазик]] (600.000 говорници) * [[Андски јазици]] ** [[Андски јазик]] (10.000) ** [[Ботлишки јазик]] (5000) ** [[Годоберски јазик]] (3000) ** [[Каратански јазик]] (5000) ** [[Ахвашки јазик]] (3500) ** [[Багвалалски јазик]] (2000) ** [[Тиндски јазик]] (6700) ** [[Чамалалски јазик]] (5000) === Цеско семејство === * Источноцески јазици ** [[Хинушки јазик]] (200 говорници) ** [[Бештански јазик]] (5000) * Западноцески јазици ** [[Цески јазик]] (15.000) ** [[Хваршиски јазик]] (3000) ** [[Хунзипски јазик]] (2000) === Лак (изолат) === * [[Лачки јазик]] (120.000 говорници) === Даргиски дијалекти === * [[Даргински јазик]] * [[Кајташки јазик]] * [[Кубачки јазик]] * [[Ицарски јазик]] * [[Чирашки јазик]] === Хиналуг (изолат) === * [[Хиналушки јазик]] (2000 говорници) === Лезгинско семејство === * [[Арчски јазик]] (1000 говорници) * [[Удиски јазик]] (5700) * Лезгински ** [[Агулски јазик]] (17.400) ** [[Лезгински јазик]] (450.000) ** [[Табасарански јазик]] (96.000) ** [[Рутулски јазик]] (20.000) ** [[Кризки јазик]] (6000 во 1975) ** [[Будушки јазик]] (1000) ** [[Цахурски јазик]] (20.073) * [[Кавкаски албански јазик]] ==Поврзано== * [[Кавказ]] * [[Кавкаски јазици]] * [[Северозападнокавкаски јазици]] {{Кавкаски-јазик-никулец}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Североисточнокавкаски јазици| ]] [[Категорија:Кавкаски јазици]] [[Категорија:Аглутинативни јазици]] [[Категорија:Јазици во Русија]] [[Категорија:Јазици во Азербејџан]] h6wmcbbequno5a4ndoly0767qdj95n4 5602345 5602343 2026-07-30T21:29:54Z Buli 2648 5602345 wikitext text/x-wiki {{Infobox language family | name = Североисточнокавкаски јазици | altname = East Caucasian<br />Nakh-Daghestanian<br />North Caspian<br />Caspian | acceptance = | ethnicity = [[:Category:Northeast Caucasian peoples|Североисточнокавкаски народи]] | region = [[Кавказ]] | familycolor = Caucasian | family = едно од основните [[Јазично семејство|јазични семејства]] во светот | protoname = [[Proto-Northeast Caucasian language|Proto-Northeast Caucasian]] | child1 = [[Avar–Andic languages|Avar–Andic]] | child2 = [[Dargin languages|Dargic]] | child3 = ''[[Khinalug language|Khinalug]]'' | child4 = ''[[Lak language|Lak]]'' | child5 = [[Lezgic languages|Lezgic]] | child6 = [[Нахски јазици|Нахски]] | child7 = [[Tsezic languages|Tsezic (Didoic)]] | glotto = nakh1245 | glottorefname = Nakh–Daghestanian | map = Northeast Caucasian languages.png | mapcaption = {{div col|colwidth=9em}} {{legend|#86CF8C|[[Аварско-андски јазици|Аварско-андски]]}} {{legend|#4693B2|[[Даргински јазици|Даргински]]}} {{legend|#FF3300|[[Хиналушки јазик|Хиналушки]]}} {{legend|#3C3276|[[Лачки јазик|Лачки]]}} {{legend|#CAFE5B|[[Лезгински јазици|Лезгински]]}} {{legend|#E2E27E|[[Нахски јазици|Нахски]]}} {{legend|#FFA3B1|[[Цезски јазици|Цезски]]}} {{div col end}} }} '''Североисточнокавкаски јазици''' ('''нашко-дагестански''' или '''севернокасписки јазици''') — [[јазично семејство|семејство на јазици]] што се говорат во [[Русија]] ([[Дагестан]], [[Чеченија]] и [[Ингушетија]]), [[Азербејџан]] и [[Грузија]]. Ова е посебна група, одделна од [[северозападнокавкаски јазици|северозападнокавкаската]], чии јазици се наречени и „севернопонтски“. == Јазици == === Семејство нах === * [[Батски јазик]] (3400 говорници) * [[Вејнашки јазици]] ** [[Чеченски јазик]] (1.360.000 во Русија) ** [[Ингушетски јазик]] (450.000 во Русија) === Аварско-андско семејство === * [[Аварски јазик]] (600.000 говорници) * [[Андски јазици]] ** [[Андски јазик]] (10.000) ** [[Ботлишки јазик]] (5000) ** [[Годоберски јазик]] (3000) ** [[Каратански јазик]] (5000) ** [[Ахвашки јазик]] (3500) ** [[Багвалалски јазик]] (2000) ** [[Тиндски јазик]] (6700) ** [[Чамалалски јазик]] (5000) === Цеско семејство === * Источноцески јазици ** [[Хинушки јазик]] (200 говорници) ** [[Бештански јазик]] (5000) * Западноцески јазици ** [[Цески јазик]] (15.000) ** [[Хваршиски јазик]] (3000) ** [[Хунзипски јазик]] (2000) === Лак (изолат) === * [[Лачки јазик]] (120.000 говорници) === Даргиски дијалекти === * [[Даргински јазик]] * [[Кајташки јазик]] * [[Кубачки јазик]] * [[Ицарски јазик]] * [[Чирашки јазик]] === Хиналуг (изолат) === * [[Хиналушки јазик]] (2000 говорници) === Лезгинско семејство === * [[Арчски јазик]] (1000 говорници) * [[Удиски јазик]] (5700) * Лезгински ** [[Агулски јазик]] (17.400) ** [[Лезгински јазик]] (450.000) ** [[Табасарански јазик]] (96.000) ** [[Рутулски јазик]] (20.000) ** [[Кризки јазик]] (6000 во 1975) ** [[Будушки јазик]] (1000) ** [[Цахурски јазик]] (20.073) * [[Кавкаски албански јазик]] ==Поврзано== * [[Кавказ]] * [[Кавкаски јазици]] * [[Северозападнокавкаски јазици]] {{Кавкаски-јазик-никулец}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Североисточнокавкаски јазици| ]] [[Категорија:Кавкаски јазици]] [[Категорија:Аглутинативни јазици]] [[Категорија:Јазици во Русија]] [[Категорија:Јазици во Азербејџан]] nkwfpo0n7k443rsdongsqdjltec1eg1 5602346 5602345 2026-07-30T21:32:39Z Buli 2648 5602346 wikitext text/x-wiki {{Infobox language family | name = Североисточнокавкаски јазици | altname = East Caucasian<br />Nakh-Daghestanian<br />North Caspian<br />Caspian | acceptance = | ethnicity = [[:Category:Northeast Caucasian peoples|Североисточнокавкаски народи]] | region = [[Кавказ]] | familycolor = Caucasian | family = едно од основните [[Јазично семејство|јазични семејства]] во светот | protoname = [[прасевероисточнокавкаски јазик|прасевероисточнокавкаски]] | child1 = [[Аварско-андски јазици|Аварско-андски]] | child2 = [[Даргински јазици|Даргински]] | child3 = ''[[Хиналушки јазик|Хиналушки]]'' | child4 = ''[[Лакски јазик|Лакски]]'' | child5 = [[Лезгински јазици|Лезгински]] | child6 = [[Нахски јазици|Нахски]] | child7 = [[Цезски јазици|Цезски]] | glotto = nakh1245 | glottorefname = Nakh–Daghestanian | map = Northeast Caucasian languages.png | mapcaption = {{div col|colwidth=9em}} {{legend|#86CF8C|[[Аварско-андски јазици|Аварско-андски]]}} {{legend|#4693B2|[[Даргински јазици|Даргински]]}} {{legend|#FF3300|[[Хиналушки јазик|Хиналушки]]}} {{legend|#3C3276|[[Лачки јазик|Лачки]]}} {{legend|#CAFE5B|[[Лезгински јазици|Лезгински]]}} {{legend|#E2E27E|[[Нахски јазици|Нахски]]}} {{legend|#FFA3B1|[[Цезски јазици|Цезски]]}} {{div col end}} }} '''Североисточнокавкаски јазици''' ('''нашко-дагестански''' или '''севернокасписки јазици''') — [[јазично семејство|семејство на јазици]] што се говорат во [[Русија]] ([[Дагестан]], [[Чеченија]] и [[Ингушетија]]), [[Азербејџан]] и [[Грузија]]. Ова е посебна група, одделна од [[северозападнокавкаски јазици|северозападнокавкаската]], чии јазици се наречени и „севернопонтски“. == Јазици == === Семејство нах === * [[Батски јазик]] (3400 говорници) * [[Вејнашки јазици]] ** [[Чеченски јазик]] (1.360.000 во Русија) ** [[Ингушетски јазик]] (450.000 во Русија) === Аварско-андско семејство === * [[Аварски јазик]] (600.000 говорници) * [[Андски јазици]] ** [[Андски јазик]] (10.000) ** [[Ботлишки јазик]] (5000) ** [[Годоберски јазик]] (3000) ** [[Каратански јазик]] (5000) ** [[Ахвашки јазик]] (3500) ** [[Багвалалски јазик]] (2000) ** [[Тиндски јазик]] (6700) ** [[Чамалалски јазик]] (5000) === Цеско семејство === * Источноцески јазици ** [[Хинушки јазик]] (200 говорници) ** [[Бештански јазик]] (5000) * Западноцески јазици ** [[Цески јазик]] (15.000) ** [[Хваршиски јазик]] (3000) ** [[Хунзипски јазик]] (2000) === Лак (изолат) === * [[Лачки јазик]] (120.000 говорници) === Даргиски дијалекти === * [[Даргински јазик]] * [[Кајташки јазик]] * [[Кубачки јазик]] * [[Ицарски јазик]] * [[Чирашки јазик]] === Хиналуг (изолат) === * [[Хиналушки јазик]] (2000 говорници) === Лезгинско семејство === * [[Арчски јазик]] (1000 говорници) * [[Удиски јазик]] (5700) * Лезгински ** [[Агулски јазик]] (17.400) ** [[Лезгински јазик]] (450.000) ** [[Табасарански јазик]] (96.000) ** [[Рутулски јазик]] (20.000) ** [[Кризки јазик]] (6000 во 1975) ** [[Будушки јазик]] (1000) ** [[Цахурски јазик]] (20.073) * [[Кавкаски албански јазик]] ==Поврзано== * [[Кавказ]] * [[Кавкаски јазици]] * [[Северозападнокавкаски јазици]] {{Кавкаски-јазик-никулец}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Североисточнокавкаски јазици| ]] [[Категорија:Кавкаски јазици]] [[Категорија:Аглутинативни јазици]] [[Категорија:Јазици во Русија]] [[Категорија:Јазици во Азербејџан]] suua18dm76kzxeh7pjt7zihgq0drjda 5602348 5602346 2026-07-30T21:34:09Z Buli 2648 5602348 wikitext text/x-wiki {{Infobox language family | name = Североисточнокавкаски јазици | altname = Источнокавкаски<br />Нахско-дагестански<br />Севернокасписки<br />Касписки | acceptance = | ethnicity = [[:Category:Northeast Caucasian peoples|Североисточнокавкаски народи]] | region = [[Кавказ]] | familycolor = Caucasian | family = едно од основните [[Јазично семејство|јазични семејства]] во светот | protoname = [[прасевероисточнокавкаски јазик|прасевероисточнокавкаски]] | child1 = [[Аварско-андски јазици|Аварско-андски]] | child2 = [[Даргински јазици|Даргински]] | child3 = ''[[Хиналушки јазик|Хиналушки]]'' | child4 = ''[[Лакски јазик|Лакски]]'' | child5 = [[Лезгински јазици|Лезгински]] | child6 = [[Нахски јазици|Нахски]] | child7 = [[Цезски јазици|Цезски]] | glotto = nakh1245 | glottorefname = Nakh–Daghestanian | map = Northeast Caucasian languages.png | mapcaption = {{div col|colwidth=9em}} {{legend|#86CF8C|[[Аварско-андски јазици|Аварско-андски]]}} {{legend|#4693B2|[[Даргински јазици|Даргински]]}} {{legend|#FF3300|[[Хиналушки јазик|Хиналушки]]}} {{legend|#3C3276|[[Лачки јазик|Лачки]]}} {{legend|#CAFE5B|[[Лезгински јазици|Лезгински]]}} {{legend|#E2E27E|[[Нахски јазици|Нахски]]}} {{legend|#FFA3B1|[[Цезски јазици|Цезски]]}} {{div col end}} }} '''Североисточнокавкаски јазици''' ('''нашко-дагестански''' или '''севернокасписки јазици''') — [[јазично семејство|семејство на јазици]] што се говорат во [[Русија]] ([[Дагестан]], [[Чеченија]] и [[Ингушетија]]), [[Азербејџан]] и [[Грузија]]. Ова е посебна група, одделна од [[северозападнокавкаски јазици|северозападнокавкаската]], чии јазици се наречени и „севернопонтски“. == Јазици == === Семејство нах === * [[Батски јазик]] (3400 говорници) * [[Вејнашки јазици]] ** [[Чеченски јазик]] (1.360.000 во Русија) ** [[Ингушетски јазик]] (450.000 во Русија) === Аварско-андско семејство === * [[Аварски јазик]] (600.000 говорници) * [[Андски јазици]] ** [[Андски јазик]] (10.000) ** [[Ботлишки јазик]] (5000) ** [[Годоберски јазик]] (3000) ** [[Каратански јазик]] (5000) ** [[Ахвашки јазик]] (3500) ** [[Багвалалски јазик]] (2000) ** [[Тиндски јазик]] (6700) ** [[Чамалалски јазик]] (5000) === Цеско семејство === * Источноцески јазици ** [[Хинушки јазик]] (200 говорници) ** [[Бештански јазик]] (5000) * Западноцески јазици ** [[Цески јазик]] (15.000) ** [[Хваршиски јазик]] (3000) ** [[Хунзипски јазик]] (2000) === Лак (изолат) === * [[Лачки јазик]] (120.000 говорници) === Даргиски дијалекти === * [[Даргински јазик]] * [[Кајташки јазик]] * [[Кубачки јазик]] * [[Ицарски јазик]] * [[Чирашки јазик]] === Хиналуг (изолат) === * [[Хиналушки јазик]] (2000 говорници) === Лезгинско семејство === * [[Арчски јазик]] (1000 говорници) * [[Удиски јазик]] (5700) * Лезгински ** [[Агулски јазик]] (17.400) ** [[Лезгински јазик]] (450.000) ** [[Табасарански јазик]] (96.000) ** [[Рутулски јазик]] (20.000) ** [[Кризки јазик]] (6000 во 1975) ** [[Будушки јазик]] (1000) ** [[Цахурски јазик]] (20.073) * [[Кавкаски албански јазик]] ==Поврзано== * [[Кавказ]] * [[Кавкаски јазици]] * [[Северозападнокавкаски јазици]] {{Кавкаски-јазик-никулец}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Североисточнокавкаски јазици| ]] [[Категорија:Кавкаски јазици]] [[Категорија:Аглутинативни јазици]] [[Категорија:Јазици во Русија]] [[Категорија:Јазици во Азербејџан]] 902n94ufc2il2b0y6r2jnk1su71gxab 5602352 5602348 2026-07-30T21:52:38Z Buli 2648 /* Јазици */ 5602352 wikitext text/x-wiki {{Infobox language family | name = Североисточнокавкаски јазици | altname = Источнокавкаски<br />Нахско-дагестански<br />Севернокасписки<br />Касписки | acceptance = | ethnicity = [[:Category:Northeast Caucasian peoples|Североисточнокавкаски народи]] | region = [[Кавказ]] | familycolor = Caucasian | family = едно од основните [[Јазично семејство|јазични семејства]] во светот | protoname = [[прасевероисточнокавкаски јазик|прасевероисточнокавкаски]] | child1 = [[Аварско-андски јазици|Аварско-андски]] | child2 = [[Даргински јазици|Даргински]] | child3 = ''[[Хиналушки јазик|Хиналушки]]'' | child4 = ''[[Лакски јазик|Лакски]]'' | child5 = [[Лезгински јазици|Лезгински]] | child6 = [[Нахски јазици|Нахски]] | child7 = [[Цезски јазици|Цезски]] | glotto = nakh1245 | glottorefname = Nakh–Daghestanian | map = Northeast Caucasian languages.png | mapcaption = {{div col|colwidth=9em}} {{legend|#86CF8C|[[Аварско-андски јазици|Аварско-андски]]}} {{legend|#4693B2|[[Даргински јазици|Даргински]]}} {{legend|#FF3300|[[Хиналушки јазик|Хиналушки]]}} {{legend|#3C3276|[[Лачки јазик|Лачки]]}} {{legend|#CAFE5B|[[Лезгински јазици|Лезгински]]}} {{legend|#E2E27E|[[Нахски јазици|Нахски]]}} {{legend|#FFA3B1|[[Цезски јазици|Цезски]]}} {{div col end}} }} '''Североисточнокавкаски јазици''' ('''нашко-дагестански''' или '''севернокасписки јазици''') — [[јазично семејство|семејство на јазици]] што се говорат во [[Русија]] ([[Дагестан]], [[Чеченија]] и [[Ингушетија]]), [[Азербејџан]] и [[Грузија]]. Ова е посебна група, одделна од [[северозападнокавкаски јазици|северозападнокавкаската]], чии јазици се наречени и „севернопонтски“. == Јазици == Традиционалната класификација ја делела фамилијата на нахска и дагестанска гранка, од каде што потекнува терминот нахо-дагестански.<ref name="notNicho03">See [[Northeast Caucasian languages#refNicho03|Nichols (2003)]]</ref> Сепак, обидите за реконструкција на прајазикот покажуваат дека нахските јазици не се повеќе различни од дагестанските отколку што различните гранки на дагестанските јазици се меѓусебно различни,<ref name="notSchul09">See [[Northeast Caucasian languages#refSchul09|Schulze (2009)]]</ref> иако ова гледиште сè уште не е општоприфатено. === Семејство нах === * [[Батски јазик]] (3400 говорници) * [[Вејнашки јазици]] ** [[Чеченски јазик]] (1.360.000 во Русија) ** [[Ингушетски јазик]] (450.000 во Русија) === Аварско-андско семејство === * [[Аварски јазик]] (600.000 говорници) * [[Андски јазици]] ** [[Андски јазик]] (10.000) ** [[Ботлишки јазик]] (5000) ** [[Годоберски јазик]] (3000) ** [[Каратански јазик]] (5000) ** [[Ахвашки јазик]] (3500) ** [[Багвалалски јазик]] (2000) ** [[Тиндски јазик]] (6700) ** [[Чамалалски јазик]] (5000) === Цеско семејство === * Источноцески јазици ** [[Хинушки јазик]] (200 говорници) ** [[Бештански јазик]] (5000) * Западноцески јазици ** [[Цески јазик]] (15.000) ** [[Хваршиски јазик]] (3000) ** [[Хунзипски јазик]] (2000) === Лак (изолат) === * [[Лачки јазик]] (120.000 говорници) === Даргиски дијалекти === * [[Даргински јазик]] * [[Кајташки јазик]] * [[Кубачки јазик]] * [[Ицарски јазик]] * [[Чирашки јазик]] === Хиналуг (изолат) === * [[Хиналушки јазик]] (2000 говорници) === Лезгинско семејство === * [[Арчски јазик]] (1000 говорници) * [[Удиски јазик]] (5700) * Лезгински ** [[Агулски јазик]] (17.400) ** [[Лезгински јазик]] (450.000) ** [[Табасарански јазик]] (96.000) ** [[Рутулски јазик]] (20.000) ** [[Кризки јазик]] (6000 во 1975) ** [[Будушки јазик]] (1000) ** [[Цахурски јазик]] (20.073) * [[Кавкаски албански јазик]] ==Поврзано== * [[Кавказ]] * [[Кавкаски јазици]] * [[Северозападнокавкаски јазици]] {{Кавкаски-јазик-никулец}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Североисточнокавкаски јазици| ]] [[Категорија:Кавкаски јазици]] [[Категорија:Аглутинативни јазици]] [[Категорија:Јазици во Русија]] [[Категорија:Јазици во Азербејџан]] 686og72ym8bpg71vxgigyj4yezqbn4n 5602353 5602352 2026-07-30T21:53:59Z Buli 2648 /* Јазици */ 5602353 wikitext text/x-wiki {{Infobox language family | name = Североисточнокавкаски јазици | altname = Источнокавкаски<br />Нахско-дагестански<br />Севернокасписки<br />Касписки | acceptance = | ethnicity = [[:Category:Northeast Caucasian peoples|Североисточнокавкаски народи]] | region = [[Кавказ]] | familycolor = Caucasian | family = едно од основните [[Јазично семејство|јазични семејства]] во светот | protoname = [[прасевероисточнокавкаски јазик|прасевероисточнокавкаски]] | child1 = [[Аварско-андски јазици|Аварско-андски]] | child2 = [[Даргински јазици|Даргински]] | child3 = ''[[Хиналушки јазик|Хиналушки]]'' | child4 = ''[[Лакски јазик|Лакски]]'' | child5 = [[Лезгински јазици|Лезгински]] | child6 = [[Нахски јазици|Нахски]] | child7 = [[Цезски јазици|Цезски]] | glotto = nakh1245 | glottorefname = Nakh–Daghestanian | map = Northeast Caucasian languages.png | mapcaption = {{div col|colwidth=9em}} {{legend|#86CF8C|[[Аварско-андски јазици|Аварско-андски]]}} {{legend|#4693B2|[[Даргински јазици|Даргински]]}} {{legend|#FF3300|[[Хиналушки јазик|Хиналушки]]}} {{legend|#3C3276|[[Лачки јазик|Лачки]]}} {{legend|#CAFE5B|[[Лезгински јазици|Лезгински]]}} {{legend|#E2E27E|[[Нахски јазици|Нахски]]}} {{legend|#FFA3B1|[[Цезски јазици|Цезски]]}} {{div col end}} }} '''Североисточнокавкаски јазици''' ('''нашко-дагестански''' или '''севернокасписки јазици''') — [[јазично семејство|семејство на јазици]] што се говорат во [[Русија]] ([[Дагестан]], [[Чеченија]] и [[Ингушетија]]), [[Азербејџан]] и [[Грузија]]. Ова е посебна група, одделна од [[северозападнокавкаски јазици|северозападнокавкаската]], чии јазици се наречени и „севернопонтски“. == Јазици == {| align="right" |[[File:Nakho-Dagestanian_Family_Tree.png|врска=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Nakho-Dagestanian_Family_Tree.png|центар|мини|Традиционална класификација ([[:en:Northeast_Caucasian_languages#refNicho03|Nichols (2003)]])]] |} Традиционалната класификација ја делела фамилијата на нахска и дагестанска гранка, од каде што потекнува терминот нахо-дагестански.<ref name="notNicho03">See [[Northeast Caucasian languages#refNicho03|Nichols (2003)]]</ref> Сепак, обидите за реконструкција на прајазикот покажуваат дека нахските јазици не се повеќе различни од дагестанските отколку што различните гранки на дагестанските јазици се меѓусебно различни,<ref name="notSchul09">See [[Northeast Caucasian languages#refSchul09|Schulze (2009)]]</ref> иако ова гледиште сè уште не е општоприфатено. === Семејство нах === * [[Батски јазик]] (3400 говорници) * [[Вејнашки јазици]] ** [[Чеченски јазик]] (1.360.000 во Русија) ** [[Ингушетски јазик]] (450.000 во Русија) === Аварско-андско семејство === * [[Аварски јазик]] (600.000 говорници) * [[Андски јазици]] ** [[Андски јазик]] (10.000) ** [[Ботлишки јазик]] (5000) ** [[Годоберски јазик]] (3000) ** [[Каратански јазик]] (5000) ** [[Ахвашки јазик]] (3500) ** [[Багвалалски јазик]] (2000) ** [[Тиндски јазик]] (6700) ** [[Чамалалски јазик]] (5000) === Цеско семејство === * Источноцески јазици ** [[Хинушки јазик]] (200 говорници) ** [[Бештански јазик]] (5000) * Западноцески јазици ** [[Цески јазик]] (15.000) ** [[Хваршиски јазик]] (3000) ** [[Хунзипски јазик]] (2000) === Лак (изолат) === * [[Лачки јазик]] (120.000 говорници) === Даргиски дијалекти === * [[Даргински јазик]] * [[Кајташки јазик]] * [[Кубачки јазик]] * [[Ицарски јазик]] * [[Чирашки јазик]] === Хиналуг (изолат) === * [[Хиналушки јазик]] (2000 говорници) === Лезгинско семејство === * [[Арчски јазик]] (1000 говорници) * [[Удиски јазик]] (5700) * Лезгински ** [[Агулски јазик]] (17.400) ** [[Лезгински јазик]] (450.000) ** [[Табасарански јазик]] (96.000) ** [[Рутулски јазик]] (20.000) ** [[Кризки јазик]] (6000 во 1975) ** [[Будушки јазик]] (1000) ** [[Цахурски јазик]] (20.073) * [[Кавкаски албански јазик]] ==Поврзано== * [[Кавказ]] * [[Кавкаски јазици]] * [[Северозападнокавкаски јазици]] {{Кавкаски-јазик-никулец}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Североисточнокавкаски јазици| ]] [[Категорија:Кавкаски јазици]] [[Категорија:Аглутинативни јазици]] [[Категорија:Јазици во Русија]] [[Категорија:Јазици во Азербејџан]] 490ehnp4tq1thc1u3v7yywyyhgxnxe4 5602354 5602353 2026-07-30T22:00:31Z Buli 2648 5602354 wikitext text/x-wiki {{Infobox language family | name = Североисточнокавкаски јазици | altname = Источнокавкаски<br />Нахско-дагестански<br />Севернокасписки<br />Касписки | acceptance = | ethnicity = [[:Category:Northeast Caucasian peoples|Североисточнокавкаски народи]] | region = [[Кавказ]] | familycolor = Caucasian | family = едно од основните [[Јазично семејство|јазични семејства]] во светот | protoname = [[прасевероисточнокавкаски јазик|прасевероисточнокавкаски]] | child1 = [[Аварско-андски јазици|Аварско-андски]] | child2 = [[Даргински јазици|Даргински]] | child3 = ''[[Хиналушки јазик|Хиналушки]]'' | child4 = ''[[Лакски јазик|Лакски]]'' | child5 = [[Лезгински јазици|Лезгински]] | child6 = [[Нахски јазици|Нахски]] | child7 = [[Цезски јазици|Цезски]] | glotto = nakh1245 | glottorefname = Nakh–Daghestanian | map = Northeast Caucasian languages.png | mapcaption = {{div col|colwidth=9em}} {{legend|#86CF8C|[[Аварско-андски јазици|Аварско-андски]]}} {{legend|#4693B2|[[Даргински јазици|Даргински]]}} {{legend|#FF3300|[[Хиналушки јазик|Хиналушки]]}} {{legend|#3C3276|[[Лачки јазик|Лачки]]}} {{legend|#CAFE5B|[[Лезгински јазици|Лезгински]]}} {{legend|#E2E27E|[[Нахски јазици|Нахски]]}} {{legend|#FFA3B1|[[Цезски јазици|Цезски]]}} {{div col end}} }} '''Североисточнокавкаски јазици''' ('''нахо-дагестански''' или '''севернокасписки јазици''') — [[јазично семејство|семејство на јазици]] што се говорат во [[Русија]] ([[Дагестан]], [[Чеченија]] и [[Ингушетија]]), [[Азербејџан]] и [[Грузија]]. Ова е посебна група, одделна од [[северозападнокавкаски јазици|северозападнокавкаската]], чии јазици се наречени и „севернопонтски“. == Јазици == {| align="right" |[[File:Nakho-Dagestanian_Family_Tree.png|врска=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Nakho-Dagestanian_Family_Tree.png|центар|мини|Традиционална класификација ([[:en:Northeast_Caucasian_languages#refNicho03|Nichols (2003)]])]] |} Традиционалната класификација ја делела фамилијата на нахска и дагестанска гранка, од каде што потекнува терминот нахо-дагестански.<ref name="notNicho03">See [[Northeast Caucasian languages#refNicho03|Nichols (2003)]]</ref> Сепак, обидите за реконструкција на прајазикот покажуваат дека нахските јазици не се повеќе различни од дагестанските отколку што различните гранки на дагестанските јазици се меѓусебно различни,<ref name="notSchul09">See [[Northeast Caucasian languages#refSchul09|Schulze (2009)]]</ref> иако ова гледиште сè уште не е општоприфатено. === Семејство нах === * [[Батски јазик]] (3400 говорници) * [[Вејнашки јазици]] ** [[Чеченски јазик]] (1.360.000 во Русија) ** [[Ингушетски јазик]] (450.000 во Русија) === Аварско-андско семејство === * [[Аварски јазик]] (600.000 говорници) * [[Андски јазици]] ** [[Андски јазик]] (10.000) ** [[Ботлишки јазик]] (5000) ** [[Годоберски јазик]] (3000) ** [[Каратански јазик]] (5000) ** [[Ахвашки јазик]] (3500) ** [[Багвалалски јазик]] (2000) ** [[Тиндски јазик]] (6700) ** [[Чамалалски јазик]] (5000) === Цеско семејство === * Источноцески јазици ** [[Хинушки јазик]] (200 говорници) ** [[Бештански јазик]] (5000) * Западноцески јазици ** [[Цески јазик]] (15.000) ** [[Хваршиски јазик]] (3000) ** [[Хунзипски јазик]] (2000) === Лак (изолат) === * [[Лачки јазик]] (120.000 говорници) === Даргиски дијалекти === * [[Даргински јазик]] * [[Кајташки јазик]] * [[Кубачки јазик]] * [[Ицарски јазик]] * [[Чирашки јазик]] === Хиналуг (изолат) === * [[Хиналушки јазик]] (2000 говорници) === Лезгинско семејство === * [[Арчски јазик]] (1000 говорници) * [[Удиски јазик]] (5700) * Лезгински ** [[Агулски јазик]] (17.400) ** [[Лезгински јазик]] (450.000) ** [[Табасарански јазик]] (96.000) ** [[Рутулски јазик]] (20.000) ** [[Кризки јазик]] (6000 во 1975) ** [[Будушки јазик]] (1000) ** [[Цахурски јазик]] (20.073) * [[Кавкаски албански јазик]] ==Поврзано== * [[Кавказ]] * [[Кавкаски јазици]] * [[Северозападнокавкаски јазици]] {{Кавкаски-јазик-никулец}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Североисточнокавкаски јазици| ]] [[Категорија:Кавкаски јазици]] [[Категорија:Аглутинативни јазици]] [[Категорија:Јазици во Русија]] [[Категорија:Јазици во Азербејџан]] llqhxfi03rjob0okpdpv5vsp9zphs4u 5602355 5602354 2026-07-30T22:04:39Z Buli 2648 /* Поврзано */ 5602355 wikitext text/x-wiki {{Infobox language family | name = Североисточнокавкаски јазици | altname = Источнокавкаски<br />Нахско-дагестански<br />Севернокасписки<br />Касписки | acceptance = | ethnicity = [[:Category:Northeast Caucasian peoples|Североисточнокавкаски народи]] | region = [[Кавказ]] | familycolor = Caucasian | family = едно од основните [[Јазично семејство|јазични семејства]] во светот | protoname = [[прасевероисточнокавкаски јазик|прасевероисточнокавкаски]] | child1 = [[Аварско-андски јазици|Аварско-андски]] | child2 = [[Даргински јазици|Даргински]] | child3 = ''[[Хиналушки јазик|Хиналушки]]'' | child4 = ''[[Лакски јазик|Лакски]]'' | child5 = [[Лезгински јазици|Лезгински]] | child6 = [[Нахски јазици|Нахски]] | child7 = [[Цезски јазици|Цезски]] | glotto = nakh1245 | glottorefname = Nakh–Daghestanian | map = Northeast Caucasian languages.png | mapcaption = {{div col|colwidth=9em}} {{legend|#86CF8C|[[Аварско-андски јазици|Аварско-андски]]}} {{legend|#4693B2|[[Даргински јазици|Даргински]]}} {{legend|#FF3300|[[Хиналушки јазик|Хиналушки]]}} {{legend|#3C3276|[[Лачки јазик|Лачки]]}} {{legend|#CAFE5B|[[Лезгински јазици|Лезгински]]}} {{legend|#E2E27E|[[Нахски јазици|Нахски]]}} {{legend|#FFA3B1|[[Цезски јазици|Цезски]]}} {{div col end}} }} '''Североисточнокавкаски јазици''' ('''нахо-дагестански''' или '''севернокасписки јазици''') — [[јазично семејство|семејство на јазици]] што се говорат во [[Русија]] ([[Дагестан]], [[Чеченија]] и [[Ингушетија]]), [[Азербејџан]] и [[Грузија]]. Ова е посебна група, одделна од [[северозападнокавкаски јазици|северозападнокавкаската]], чии јазици се наречени и „севернопонтски“. == Јазици == {| align="right" |[[File:Nakho-Dagestanian_Family_Tree.png|врска=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Nakho-Dagestanian_Family_Tree.png|центар|мини|Традиционална класификација ([[:en:Northeast_Caucasian_languages#refNicho03|Nichols (2003)]])]] |} Традиционалната класификација ја делела фамилијата на нахска и дагестанска гранка, од каде што потекнува терминот нахо-дагестански.<ref name="notNicho03">See [[Northeast Caucasian languages#refNicho03|Nichols (2003)]]</ref> Сепак, обидите за реконструкција на прајазикот покажуваат дека нахските јазици не се повеќе различни од дагестанските отколку што различните гранки на дагестанските јазици се меѓусебно различни,<ref name="notSchul09">See [[Northeast Caucasian languages#refSchul09|Schulze (2009)]]</ref> иако ова гледиште сè уште не е општоприфатено. === Семејство нах === * [[Батски јазик]] (3400 говорници) * [[Вејнашки јазици]] ** [[Чеченски јазик]] (1.360.000 во Русија) ** [[Ингушетски јазик]] (450.000 во Русија) === Аварско-андско семејство === * [[Аварски јазик]] (600.000 говорници) * [[Андски јазици]] ** [[Андски јазик]] (10.000) ** [[Ботлишки јазик]] (5000) ** [[Годоберски јазик]] (3000) ** [[Каратански јазик]] (5000) ** [[Ахвашки јазик]] (3500) ** [[Багвалалски јазик]] (2000) ** [[Тиндски јазик]] (6700) ** [[Чамалалски јазик]] (5000) === Цеско семејство === * Источноцески јазици ** [[Хинушки јазик]] (200 говорници) ** [[Бештански јазик]] (5000) * Западноцески јазици ** [[Цески јазик]] (15.000) ** [[Хваршиски јазик]] (3000) ** [[Хунзипски јазик]] (2000) === Лак (изолат) === * [[Лачки јазик]] (120.000 говорници) === Даргиски дијалекти === * [[Даргински јазик]] * [[Кајташки јазик]] * [[Кубачки јазик]] * [[Ицарски јазик]] * [[Чирашки јазик]] === Хиналуг (изолат) === * [[Хиналушки јазик]] (2000 говорници) === Лезгинско семејство === * [[Арчски јазик]] (1000 говорници) * [[Удиски јазик]] (5700) * Лезгински ** [[Агулски јазик]] (17.400) ** [[Лезгински јазик]] (450.000) ** [[Табасарански јазик]] (96.000) ** [[Рутулски јазик]] (20.000) ** [[Кризки јазик]] (6000 во 1975) ** [[Будушки јазик]] (1000) ** [[Цахурски јазик]] (20.073) * [[Кавкаски албански јазик]] ==Поврзано== * [[Кавказ]] * [[Кавкаски јазици]] * [[Северозападнокавкаски јазици]] {{Кавкаски-јазик-никулец}} == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Североисточнокавкаски јазици| ]] [[Категорија:Кавкаски јазици]] [[Категорија:Аглутинативни јазици]] [[Категорија:Јазици во Русија]] [[Категорија:Јазици во Азербејџан]] bhdjibslfx18bq1xgm35bfbseicv3k7 0 65370 5602489 5395661 2026-07-31T09:40:39Z ~2026-41765-68 135476 Бадембалари граничи со Баир истотака на југ 5602489 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=мај 2011}} '''Бадембалари''' — една од најстарите населби во [[Битола]], во неа се наоѓаат улиците: *1^та Егејска Бригада *5^та или Мордо Нахмијаз - Лазо *6^та или Трајче Магловски *7^ма или Видан Јанакиевски *8^ма или Никола Ѓоргиевски - Никлец *9^та или Атанас Трпчевски - Таше *10^та или Јорго Костовски *11^та или Димитар Тодоровски На запад граничи со населбата [[Девејани]], а на југ и исток со населбата [[Баир]]. Оваа населба претставувала еден од поелитните делови во градот во периодот на [[Османска Империја|Османлиското Царство]]. Во минатото неколку чистокрвни фамилии имале официјални резиденции во оваа населба, кон крајот на [[XX век]], повеќето од нив се дислоцирани со оглед на фактот што настанало мешање на стратумите и класите во оваа населба. Денес, само една чистокрвна лоза има регистрирана резиденција во оваа населба. {{битола-никулец}} {{Населби во Битола}} [[Категорија:Населби и маала во Битола]] 71987bmfldxr50enqzpfgskid722b9w 0 124276 5602375 4572779 2026-07-30T23:03:55Z Buli 2648 5602375 wikitext text/x-wiki {{Историја на Грузија}} Територијата на денешна [[Грузија]] била населена уште од најраните времиња. До [[XII век п.н.е.]] во североисточна [[Анадолија]] постоела држава која се викала [[Диаоха]]. Во периодот од [[VI век п.н.е.|VI]] до [[II век п.н.е.]] во [[Западна Грузија]] постоела грчката [[Колхидско царство|Колхидското царство]], а во [[Источна Грузија]] постоела [[Иберија]]. Овие простори паднале во составот на [[Римско Царство|Римското Царство]]. Во [[327]] година, во Грузија било воведено [[христијанство]]то како основна [[религија]], по примерот на [[Ерменија]] која е првата држава која го воведува христијанството. Подоцна, Грузија била во составот на [[Византија]], [[Персија]] и [[Арабија]]. Кон крајот на [[X век]], во Грузија настапил т.н. Залтен век од нејзината историја, стекнувајчи независност од [[Византија]]. Во периодот од [[XI век|XI]] до [[XIII век]], Грузија била една од најсилните држави на [[Кавказ]]. Но, по инвазијата на [[монголци]]те била под минимум намалена нејзината моќ. Во [[XVI век]], Грузија била во составот на [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]]. Во [[1783]] година, Грузија склучила одбранбен договор со [[Русија]], а во [[1801]] година руските кралеви ја вклучиле Грузија во [[Руска Империја|Руската Империја]]. == Советска Грузија и обновување на независноста (1921–1991) == На [[26 мај]] [[1918]] година, по [[Октомвриска револуција|Октомвриската револуција]], Грузија објавила независност. Но, на [[16 февруари]] [[1921]] година, [[Црвена армија|Црвената армија]] ја окупирала Грузија, и ја вклопила во составот на Советскиот Сојуз. Воспоставена како Советска Социјалистичка Република на [[25 февруари]] [[1921]], од 12 март 1922 до 5 декември [[1936]] била дел од [[Закавкаска Федеративна Советска Социјалистичка Република]] заедно со [[Ерменска ССР]] и [[Азербејџанска ССР]]. На [[15 ноември]] [[1990]] г. е преименувана во Република Грузија. Прогласи независност на [[9 април]] [[1991]], под власта на националистичкиот водач [[Звијад Гамсакурдија]]. Како и да е, независноста не била призната од Советската влада сѐ до септември [[1991]]. {{Историја на Европа}} {{Историја на Европа по земја}} [[Категорија:Историја на Грузија| ]] t9tzls41kwm36t13cnd41e3zb96d5tw 5602376 5602375 2026-07-30T23:12:54Z Buli 2648 /* Советска Грузија и обновување на независноста (1921–1991) */ 5602376 wikitext text/x-wiki {{Историја на Грузија}} Територијата на денешна [[Грузија]] била населена уште од најраните времиња. До [[XII век п.н.е.]] во североисточна [[Анадолија]] постоела држава која се викала [[Диаоха]]. Во периодот од [[VI век п.н.е.|VI]] до [[II век п.н.е.]] во [[Западна Грузија]] постоела грчката [[Колхидско царство|Колхидското царство]], а во [[Источна Грузија]] постоела [[Иберија]]. Овие простори паднале во составот на [[Римско Царство|Римското Царство]]. Во [[327]] година, во Грузија било воведено [[христијанство]]то како основна [[религија]], по примерот на [[Ерменија]] која е првата држава која го воведува христијанството. Подоцна, Грузија била во составот на [[Византија]], [[Персија]] и [[Арабија]]. Кон крајот на [[X век]], во Грузија настапил т.н. Залтен век од нејзината историја, стекнувајчи независност од [[Византија]]. Во периодот од [[XI век|XI]] до [[XIII век]], Грузија била една од најсилните држави на [[Кавказ]]. Но, по инвазијата на [[монголци]]те била под минимум намалена нејзината моќ. Во [[XVI век]], Грузија била во составот на [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]]. Во [[1783]] година, Грузија склучила одбранбен договор со [[Русија]], а во [[1801]] година руските кралеви ја вклучиле Грузија во [[Руска Империја|Руската Империја]]. == Советска Грузија и обновување на независноста (1921–1991) == [[Податотека:Red Army in Tiflis Feb 25 1921.jpg|лево|мини|Влегувањето на 11-та армија на Црвената армија во Тбилиси на 25 февруари 1921 година, со што започнала советизацијата на Грузија.]] На [[26 мај]] [[1918]] година, по [[Октомвриска револуција|Октомвриската револуција]], Грузија објавила независност. Но, на [[16 февруари]] [[1921]] година, [[Црвена армија|Црвената армија]] ја окупирала Грузија, и ја вклопила во составот на Советскиот Сојуз. Воспоставена како Советска Социјалистичка Република на [[25 февруари]] [[1921]], од 12 март 1922 до 5 декември [[1936]] била дел од [[Закавкаска Федеративна Советска Социјалистичка Република]] заедно со [[Ерменска ССР]] и [[Азербејџанска ССР]]. На [[15 ноември]] [[1990]] г. е преименувана во Република Грузија. Прогласи независност на [[9 април]] [[1991]], под власта на националистичкиот водач [[Звијад Гамсакурдија]]. Како и да е, независноста не била призната од Советската влада сѐ до септември [[1991]]. {{Историја на Европа}} {{Историја на Европа по земја}} [[Категорија:Историја на Грузија| ]] 3aqf7j7phvzyo0wbg5e5ndgx99aj62d 0 124645 5602412 4080627 2026-07-31T05:09:59Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602412 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=ноември 2009}} [[Податотека:Xlapak 1.jpg|мини|Шлапак, Јукатан, Мексико]] '''{{PAGENAME}}''' бил стар [[мајански град]], денес археолошко наоѓалиште во [[Мексико]]. {{Маи-никулец}} {{Мајански градови}} [[Категорија:Археолошки наоѓалишта во Мексико]] [[Категорија:Мајански археолошки наоѓалишта]] axlvr48w31t320aw8xpe7iovkvqpdlh 0 124646 5602408 4607798 2026-07-31T05:05:24Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602408 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=ноември 2009}} [[Податотека:Xpuhil Campeche - panoramio (1).jpg|мини|Шпухил -панорама]] '''{{PAGENAME}}''' бил стар [[мајански град]], денес археолошко наоѓалиште во [[Мексико]]. {{Маи-никулец}} {{Мајански градови}} [[Категорија:Археолошки наоѓалишта во Мексико]] [[Категорија:Мајански археолошки наоѓалишта]] 9xjjuxsfwot1x7eb8ga097opkuyf3kq 0 124649 5602404 4080587 2026-07-31T04:56:31Z Lili Arsova 86688 5602404 wikitext text/x-wiki {{Значения|Акансех}} {{Древний город | заголовок = | русское название = Акансех | оригинальное название = {{lang-es|Acanceh}} | название места раскопок = | страна = Мексика | область = Юкатан | дата основания = 200—300 годы н.э. | дата разрушения = | имя основателя = | причины разрушения = | первое упоминание = | альтернативные имена = | национальный состав = | численность населения = | этнохороним = | современная локация = | фото руин = | ширина фото = | подпись фото = | позиционная карта = Мексика Юкатан | lat_dir = N | lat_deg = 20 | lat_min = 48 | lat_sec = 48 | lon_dir = W | lon_deg = 89 | lon_min = 27 | lon_sec = 8 | CoordAddon = | CoordScale = | ЮНЕСКО номер = | ЮНЕСКО название = | ЮНЕСКО тип = | ЮНЕСКО год = | ЮНЕСКО регион = | ЮНЕСКО критерии = | ЮНЕСКО дополнительный заголовок = | ЮНЕСКО дополнительное описание = | вставка = }}{{Без извори|датум=октомври 2009}} '''{{PAGENAME}}''' бил стар [[мајански град]], денес археолошко наоѓалиште во [[Мексико]]. {{Маи-никулец}} {{Мајански градови}} [[Категорија:Археолошки наоѓалишта во Мексико]] [[Категорија:Мајански археолошки наоѓалишта]] pu5ivci84ecgbszw7ssl5psruqftia2 5602405 5602404 2026-07-31T05:01:12Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602405 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=октомври 2009}} [[Податотека:Acanceh1.jpg|мини|Акансех, Јукатан, Мексико: главната пирамида.]] '''{{PAGENAME}}''' бил стар [[мајански град]], денес археолошко наоѓалиште во [[Мексико]]. Градот бил основан помеѓу 200 и 300 година од нашата ера, за време на раниот класичен период на мезоамериканската хронологија. Античкиот град се протегал на повеќе од 4 квадратни километри и содржел приближно 400 структури. Три згради се реставрирани и отворени за јавноста. Неодамнешните ископувања откриле нови структури. Во Акансех е откриена трикатна пирамида со висина од 11 метри. Едно од постарите нивоа на пирамидата е украсено со резбани маски. „Палатата на гипсените слики“ е широка 50 метри и висока 6 метри, украсена со извонредни фризови и резбани слики, и има многу соби. Архитектурата на Акансек покажува влијание од Теотихуакан, што ги наведува некои археолози да шпекулираат дека Акансек била теотихуаканска колонија.{{Маи-никулец}} {{Мајански градови}} [[Категорија:Археолошки наоѓалишта во Мексико]] [[Категорија:Мајански археолошки наоѓалишта]] lswq06ijkf9bx1zrzdh6xer7zlyk3x8 0 124656 5602414 4080680 2026-07-31T05:11:29Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602414 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=ноември 2009}} [[Податотека:Chunhuhub02.JPG|мини|Чунхухуб]] '''{{PAGENAME}}''' бил стар [[мајански град]], денес археолошко наоѓалиште во [[Мексико]]. {{Маи-никулец}} {{Мајански градови}} [[Категорија:Археолошки наоѓалишта во Мексико]] [[Категорија:Мајански археолошки наоѓалишта]] nrrs4wox0fcasf3jg4188itpnwwyb24 0 125321 5602417 4980531 2026-07-31T05:16:46Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602417 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=ноември 2009}} [[Податотека:Tlacopan glyph.svg|мини|Глиф на Тлакопан]] '''Тлакопан''' бил стар [[ацтечки град]], денес археолошко наоѓалиште во [[Мексико]]. {{Ацтеки-никулец}} {{Ацтечки наоѓалишта}} [[Категорија:Археолошки наоѓалишта во Мексико]] [[Категорија:Ацтечки градови]] enxh2hzsf8ns2jh4bug4n8v230qfayo 0 125322 5602416 4980532 2026-07-31T05:15:06Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602416 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=ноември 2009}} [[Податотека:MnTmpl2ndStgTlatelolcoDF.JPG|мини|Главен храм, втора сцена во центарот на археолошката зона Тлателолко во Мексико Сити]] '''Тлателолко (археолошко наоѓалиште)''' бил стар [[ацтечки град]], денес археолошко наоѓалиште во [[Мексико]]. {{Ацтеки-никулец}} {{Ацтечки наоѓалишта}} [[Категорија:Археолошки наоѓалишта во Мексико]] [[Категорија:Ацтечки градови]] q66udctiwnwt0axws9iujqsl44sblux 0 125326 5602410 4980536 2026-07-31T05:07:33Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602410 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=ноември 2009}} [[Податотека:Trajinera.JPG|мини|Трачихерас во Шочимилко]] '''Шочимилко''' бил стар [[ацтечки град]], денес археолошко наоѓалиште во [[Мексико]]. {{Ацтеки-никулец}} {{Ацтечки наоѓалишта}} [[Категорија:Археолошки наоѓалишта во Мексико]] [[Категорија:Ацтечки градови]] gag3ern1m48hrldgatcrgmtzweuowzy 1 144847 5602265 1888284 2026-07-30T17:32:45Z Buli 2648 Buli ја премести страницата [[Разговор:Меркалиева скала]] на [[Разговор:Модифицирана Меркалиева скала]] 1888284 wikitext text/x-wiki {{Страница за разговор}} fi9ukiti4ejqtjl9wpque6tk8asqqvm 0 158712 5602443 4641667 2026-07-31T07:50:14Z Carsten Steger 96141 Aerial image of Turjak Castle inserted. 5602443 wikitext text/x-wiki {{Infobox Historic building |name = Турјак<br />Turjaški grad |image = Aerial image of Turjak Castle (view from the southwest).jpg |caption = |map_type = |latitude = |longitude = |location_town = [[Турјак]], [[Општина Велике Лашче]] |location_country = [[Словенија]] |architect = |client = |engineer = |construction_start_date = |date_demolished = |cost = |structural_system = |Served as = |owner = |style = |size = }} '''Турјак''' — замок во селото [[Турјак]], [[Општина Велике Лашче]], [[Словенија]]<ref>[http://www.mestnimuzej.si/stran/index.php?mode=showevent&submode=singular&id=54&lang=en&CLBSID=ob4kee9st7gi4jqo140rgd7c81 Ljubljana City Museum]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Овој замок се смета за еден од најимпресивните и најпознатите замоци во оваа област. Првиот замок бил изграден кон крајот на [[11 век]] од страна на лордовите [[фон Ауерсперг]]. Во [[1140]], објектот бил уништен и изгорен за време на борбата помеѓу двата наследници на [[Пилграм II фон Ауерсперг]], неговиот син Пилграм IV и неговиот зет Отон Ортенбуршки. Тековниот замок првпат се споменува во [[1220]] година. Во [[1270]] година, Петар и Волфганг фон Ауерсперг го продале имотот на друг потомок од семејството, Балтазар фон Ауерсперг, канцелар на [[Свето Римско Царство|Светото Римско Царство]]. Изградбата била комплетно уништена од страна на големиот земјотрес од [[1511]] година, но повторно била обновена по овој настан. Во текот на [[16 век]], Ауерсперг биле силни поддржувачи на [[Реформација|протестантската реформација]] во ''Словенија''. На познатиот словенечки протестантски водач [[Примож Трубар]], како и на [[Јуриј Далматини]] работеле во замокот, каде го обработиле и првиот превод на [[Библија]]та на словенечки. Во [[1805]], имотот бил продаден на Павле Алоис Јохан. Помеѓу [[1916]] и [[1931]] година, замокот бил во сопственост на Лео Хервард. На [[19 септември]] [[1943]] година, замокот бил заземен од страна на партизаните по долга битка со Белате гарда на словенечките. По војната, имотот бил национализиран. Во [[2006]] година, тогашниот претседател на Словенија, [[Јанез Дрновшек]], со неговата партија одржал голем собир во замокот. == Наводи == {{наводи}} {{Замоци во Словенија}} {{Градби во Словенија-никулец}} [[Категорија:Замоци во Словенија|Турјашката]] [[Категорија:Музеи во Словенија|Турјашката]] [[Категорија:Архитектура од 13 век]] [[Категорија:Општина Велике Лашче]] n0ncxozg3e6b8yc0gf1y98nucalh3bm 0 166356 5602191 4543089 2026-07-30T13:25:43Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5602191 wikitext text/x-wiki {{Историја на Шпанија}} [[Податотека:Map 1914 WWI Alliances.jpg|мини|250px|Како што може да се види на оваа карта, Шпанија била далеку од главните боишта, сместени на француско-германската граница, Северна Италија, Русија и Отоманското Царство.]] [[Шпанија]] останала неутрална во текот на [[Прва светска војна|Првата светска војна]] во периодот помеѓу [[28 јули]] [[1914]] до [[11 ноември]] [[1918]] година, и покрај домашните економски тешкотии,<ref>Tirado, p. 18-41.</ref> и таа се смета за "една од најважните неутрални земји во Европа од 1915". Иако немала директна воена вмешаност во војната, германските сили биле расположени во [[Шпанска Гвинеја]] во крајот на [[1915]] година, и Шпанија презела напори да помогне околу извлекувањето на воените заробеници за време на конфликтот, на чело со [[Алфонсо XIII од Шпанија]], тогашиот [[крал на Шпанија]]. {{Шпанија-ист-никулец}} == Извори == {{portal|Прва светска војна}} {{reflist}} [[Категорија:Шпанија во Првата светска војна]] [[Категорија:Прва светска војна по земја|Шпанија]] [[Категорија:Шпанија во 20 век]] 7ndhtq4sj7py5mqwsf6i34tefdymc7r 0 169446 5602570 5084050 2026-07-31T11:43:21Z Виолетова 1975 5602570 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox |name = Јадич |image = Aconitum variegatum 110807f.jpg |image_caption = ''Aconitum variegatum'' |display_parents = 2 |taxon = Aconitum |authority = [[Карл Линеј|L.]] |subdivision_ranks = Подродови |subdivision_ref = <ref name='Jabbour&Renner'>{{cite journal|last1= Jabbour|first1= Florian|last2= Renner|first2= Susanne S.|year= 2012|title= A phylogeny of Delphinieae (Ranunculaceae) shows that ''Aconitum'' is nested within ''Delphinium'' and that Late Miocene transition to long lifecycles in the Himalayas and Southwest China coincide with bursts in diversification|journal= Molecular Phylogenetics and Evolution|volume= 62|issue= 3|pages= 928–942|doi= 10.1016/j.ympev.2011.12.005|pmid=22182994}}</ref> |subdivision = * ''Aconitum'' subgenus ''Aconitum'' * ''Aconitum'' subgenus ''Lycoctonum'' <small>([[Огистен Пирамис де Кандол|DC.]]) Peterm.</small> }} '''Јадич''' ({{науч|Aconitum}}) — род со над 250 видови повеќегодишни растенија од семејството на [[лутичиња]]та. Во јадичите (змиино цвеќе или волчји отров) припаѓаат отровните растенија што цветаат во лето, кои всушност се украсни цвеќиња. Сувкастиот јазлест [[корен]] од [[Aconitum napellus|''Aconitum'' ''napellus'']] порано се користел како седатив и средство против болки. Повеќето видови од овој род се многу отровни, и со нив треба да се ракува многу внимателно.<ref name="drugs" /><ref>Hay, R. (Consultant Editor) second edition 1978. ''Reader's Digest Encyclopedia of Garden Plants and Flowers.'' The Reader's Digest Association Limited.</ref> Во Македонија растат два вида од овој род: ''[[Aconitum lamarckii]]'' и ''[[Aconitum divergens]]''.''<ref name="Флора на Македонија222222">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 98-99, МАНУ, Скопје, 1985</ref>'' == Одбрани видови == {{Div col|colwidth=20em}} * ''[[Aconitum anthora]]'' * ''[[Aconitum anthoroideum]]'' * ''[[Aconitum bucovinense]]'' * ''[[Aconitum carmichaelii]]'' * ''[[Aconitum columbianum]]'' * ''[[Aconitum coreanum]]'' * ''[[Aconitum degenii]]'' * ''[[Aconitum delphinifolium]]'' * ''[[Aconitum ferox]]'' * ''[[Aconitum firmum]]'' * ''[[Aconitum fischeri]]'' * ''[[Aconitum flavum]]'' * ''[[Aconitum hemsleyanum]]'' * ''[[Aconitum henryi]]'' * ''[[Aconitum heterophyllum]]'' * ''[[Aconitum infectum]]'' * ''[[Aconitum jacquinii]]'' (синоним на ''[[Aconitum anthora]]'') * ''[[Aconitum koreanum]]'' (синоним на "[[Aconitum coreanum]]") * ''[[Aconitum kusnezoffii]]'' * ''[[Aconitum lamarckii]]'' * ''[[Aconitum lasiostomum]]'' * ''[[Aconitum lycoctonum]]'' * ''[[Aconitum maximum]]'' * ''[[Aconitum napellus]]'' * ''[[Aconitum noveboracense]]'' * ''[[Aconitum plicatum]]'' * ''[[Aconitum reclinatum]]'' * ''[[Aconitum rogoviczii]]'' * ''[[Aconitum septentrionale]]'' * ''[[Aconitum soongaricum]]'' * ''[[Aconitum sukaczevii]]'' * ''[[Aconitum tauricum]]'' * ''[[Aconitum uncinatum]]'' * ''[[Aconitum variegatum]]'' * ''[[Aconitum violaceum]]'' * ''[[Aconitum vulparia]]'' {{div col end}} === Природни хибриди === * ''Aconitum × austriacum'' * ''Aconitum × cammarum'' * ''Aconitum × hebegynum'' * ''Aconitum × oenipontanum'' (''A. variegatum'' ssp. ''variegatum'' × ssp. ''paniculatum'') * ''Aconitum × pilosiusculum'' * ''Aconitum × platanifolium'' (''A. lycoctonum'' ssp. ''neapolitanum'' × ssp. ''vulparia'') * ''Aconitum × zahlbruckneri'' (''A. napellus'' ssp. ''vulgare'' × ''A. variegatum'' ssp. ''variegatum'') == Галерија == <gallery> Податотека:Aconitum napellus01.jpg|''[[Aconitum napellus]]'' Податотека:Wolfsbane and bee.png|Aconitum во Кина Податотека:Alaskan Monkshood Leaf.jpg|''[[Aconitum delphinifolium]]'' фотографирано на Аљаска </gallery> == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Јадич| ]] [[Категорија:Лутичиња]] [[Категорија:Невротоксини]] [[Категорија:Растителни токсини]] ekgjli3ingljy4paw0lhst81soo09zy 5602571 5602570 2026-07-31T11:45:00Z Виолетова 1975 /* Одбрани видови */ 5602571 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox |name = Јадич |image = Aconitum variegatum 110807f.jpg |image_caption = ''Aconitum variegatum'' |display_parents = 2 |taxon = Aconitum |authority = [[Карл Линеј|L.]] |subdivision_ranks = Подродови |subdivision_ref = <ref name='Jabbour&Renner'>{{cite journal|last1= Jabbour|first1= Florian|last2= Renner|first2= Susanne S.|year= 2012|title= A phylogeny of Delphinieae (Ranunculaceae) shows that ''Aconitum'' is nested within ''Delphinium'' and that Late Miocene transition to long lifecycles in the Himalayas and Southwest China coincide with bursts in diversification|journal= Molecular Phylogenetics and Evolution|volume= 62|issue= 3|pages= 928–942|doi= 10.1016/j.ympev.2011.12.005|pmid=22182994}}</ref> |subdivision = * ''Aconitum'' subgenus ''Aconitum'' * ''Aconitum'' subgenus ''Lycoctonum'' <small>([[Огистен Пирамис де Кандол|DC.]]) Peterm.</small> }} '''Јадич''' ({{науч|Aconitum}}) — род со над 250 видови повеќегодишни растенија од семејството на [[лутичиња]]та. Во јадичите (змиино цвеќе или волчји отров) припаѓаат отровните растенија што цветаат во лето, кои всушност се украсни цвеќиња. Сувкастиот јазлест [[корен]] од [[Aconitum napellus|''Aconitum'' ''napellus'']] порано се користел како седатив и средство против болки. Повеќето видови од овој род се многу отровни, и со нив треба да се ракува многу внимателно.<ref name="drugs" /><ref>Hay, R. (Consultant Editor) second edition 1978. ''Reader's Digest Encyclopedia of Garden Plants and Flowers.'' The Reader's Digest Association Limited.</ref> Во Македонија растат два вида од овој род: ''[[Aconitum lamarckii]]'' и ''[[Aconitum divergens]]''.''<ref name="Флора на Македонија222222">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 98-99, МАНУ, Скопје, 1985</ref>'' == Одбрани видови == {{Main|Список на видови јадич}} {{Div col|colwidth=20em}} * ''[[Aconitum anthora]]'' * ''[[Aconitum anthoroideum]]'' * ''[[Aconitum bucovinense]]'' * ''[[Aconitum carmichaelii]]'' * ''[[Aconitum columbianum]]'' * ''[[Aconitum coreanum]]'' * ''[[Aconitum degenii]]'' * ''[[Aconitum delphinifolium]]'' * ''[[Aconitum ferox]]'' * ''[[Aconitum firmum]]'' * ''[[Aconitum fischeri]]'' * ''[[Aconitum flavum]]'' * ''[[Aconitum hemsleyanum]]'' * ''[[Aconitum henryi]]'' * ''[[Aconitum heterophyllum]]'' * ''[[Aconitum infectum]]'' * ''[[Aconitum jacquinii]]'' (синоним на ''[[Aconitum anthora]]'') * ''[[Aconitum koreanum]]'' (синоним на "[[Aconitum coreanum]]") * ''[[Aconitum kusnezoffii]]'' * ''[[Aconitum lamarckii]]'' * ''[[Aconitum lasiostomum]]'' * ''[[Aconitum lycoctonum]]'' * ''[[Aconitum maximum]]'' * ''[[Aconitum napellus]]'' * ''[[Aconitum noveboracense]]'' * ''[[Aconitum plicatum]]'' * ''[[Aconitum reclinatum]]'' * ''[[Aconitum rogoviczii]]'' * ''[[Aconitum septentrionale]]'' * ''[[Aconitum soongaricum]]'' * ''[[Aconitum sukaczevii]]'' * ''[[Aconitum tauricum]]'' * ''[[Aconitum uncinatum]]'' * ''[[Aconitum variegatum]]'' * ''[[Aconitum violaceum]]'' * ''[[Aconitum vulparia]]'' {{div col end}} === Природни хибриди === * ''Aconitum × austriacum'' * ''Aconitum × cammarum'' * ''Aconitum × hebegynum'' * ''Aconitum × oenipontanum'' (''A. variegatum'' ssp. ''variegatum'' × ssp. ''paniculatum'') * ''Aconitum × pilosiusculum'' * ''Aconitum × platanifolium'' (''A. lycoctonum'' ssp. ''neapolitanum'' × ssp. ''vulparia'') * ''Aconitum × zahlbruckneri'' (''A. napellus'' ssp. ''vulgare'' × ''A. variegatum'' ssp. ''variegatum'') == Галерија == <gallery> Податотека:Aconitum napellus01.jpg|''[[Aconitum napellus]]'' Податотека:Wolfsbane and bee.png|Aconitum во Кина Податотека:Alaskan Monkshood Leaf.jpg|''[[Aconitum delphinifolium]]'' фотографирано на Аљаска </gallery> == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Јадич| ]] [[Категорија:Лутичиња]] [[Категорија:Невротоксини]] [[Категорија:Растителни токсини]] me5kia6g8yixjw8b8mmh3ft8jpg38s2 5602574 5602571 2026-07-31T11:49:54Z Виолетова 1975 5602574 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox |name = Јадич |image = Aconitum variegatum 110807f.jpg |image_caption = ''Aconitum variegatum'' |display_parents = 2 |taxon = Aconitum |authority = [[L.]] |subdivision_ranks = Подродови |subdivision_ref = <ref name='Jabbour&Renner'>{{cite journal|last1= Jabbour|first1= Florian|last2= Renner|first2= Susanne S.|year= 2012|title= A phylogeny of Delphinieae (Ranunculaceae) shows that ''Aconitum'' is nested within ''Delphinium'' and that Late Miocene transition to long lifecycles in the Himalayas and Southwest China coincide with bursts in diversification|journal= Molecular Phylogenetics and Evolution|volume= 62|issue= 3|pages= 928–942|doi= 10.1016/j.ympev.2011.12.005|pmid=22182994}}</ref> |subdivision = * ''Aconitum'' subgenus ''Aconitum'' * ''Aconitum'' subgenus ''Lycoctonum'' <small>([[DC.]]) Peterm.</small> }} '''Јадич''' ({{науч|Aconitum}}) — род со над 350 видови повеќегодишни растенија од семејството на [[лутичиња]]та. Во јадичите (змиино цвеќе или волчји отров) припаѓаат отровните растенија што цветаат во лето, кои всушност се украсни цвеќиња. Сувкастиот јазлест [[корен]] од [[Aconitum napellus|''Aconitum'' ''napellus'']] порано се користел како седатив и средство против болки. Повеќето видови од овој род се многу отровни, и со нив треба да се ракува многу внимателно.<ref>Hay, R. (Consultant Editor) second edition 1978. ''Reader's Digest Encyclopedia of Garden Plants and Flowers.'' The Reader's Digest Association Limited.</ref> Во Македонија растат два вида од овој род: ''[[Aconitum lamarckii]]'' и ''[[Aconitum divergens]]''.''<ref name="Флора на Македонија222222">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 98-99, МАНУ, Скопје, 1985</ref>'' == Одбрани видови == {{Main|Список на видови јадич}} {{Div col|colwidth=20em}} * ''[[Aconitum anthora]]'' * ''[[Aconitum anthoroideum]]'' * ''[[Aconitum bucovinense]]'' * ''[[Aconitum carmichaelii]]'' * ''[[Aconitum columbianum]]'' * ''[[Aconitum coreanum]]'' * ''[[Aconitum degenii]]'' * ''[[Aconitum delphinifolium]]'' * ''[[Aconitum ferox]]'' * ''[[Aconitum firmum]]'' * ''[[Aconitum fischeri]]'' * ''[[Aconitum flavum]]'' * ''[[Aconitum hemsleyanum]]'' * ''[[Aconitum henryi]]'' * ''[[Aconitum heterophyllum]]'' * ''[[Aconitum infectum]]'' * ''[[Aconitum jacquinii]]'' (синоним на ''[[Aconitum anthora]]'') * ''[[Aconitum koreanum]]'' (синоним на "[[Aconitum coreanum]]") * ''[[Aconitum kusnezoffii]]'' * ''[[Aconitum lamarckii]]'' * ''[[Aconitum lasiostomum]]'' * ''[[Aconitum lycoctonum]]'' * ''[[Aconitum maximum]]'' * ''[[Aconitum napellus]]'' * ''[[Aconitum noveboracense]]'' * ''[[Aconitum plicatum]]'' * ''[[Aconitum reclinatum]]'' * ''[[Aconitum rogoviczii]]'' * ''[[Aconitum septentrionale]]'' * ''[[Aconitum soongaricum]]'' * ''[[Aconitum sukaczevii]]'' * ''[[Aconitum tauricum]]'' * ''[[Aconitum uncinatum]]'' * ''[[Aconitum variegatum]]'' * ''[[Aconitum violaceum]]'' * ''[[Aconitum vulparia]]'' {{div col end}} === Природни хибриди === * ''Aconitum × austriacum'' * ''Aconitum × cammarum'' * ''Aconitum × hebegynum'' * ''Aconitum × oenipontanum'' (''A. variegatum'' ssp. ''variegatum'' × ssp. ''paniculatum'') * ''Aconitum × pilosiusculum'' * ''Aconitum × platanifolium'' (''A. lycoctonum'' ssp. ''neapolitanum'' × ssp. ''vulparia'') * ''Aconitum × zahlbruckneri'' (''A. napellus'' ssp. ''vulgare'' × ''A. variegatum'' ssp. ''variegatum'') == Галерија == <gallery> Податотека:Aconitum napellus01.jpg|''[[Aconitum napellus]]'' Податотека:Wolfsbane and bee.png|Aconitum во Кина Податотека:Alaskan Monkshood Leaf.jpg|''[[Aconitum delphinifolium]]'' фотографирано на Аљаска </gallery> == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Јадич| ]] [[Категорија:Лутичиња]] [[Категорија:Невротоксини]] [[Категорија:Растителни токсини]] 1yvk9f0loi0w0vux1ulj284yeri5a0b 0 170778 5602217 5475343 2026-07-30T15:53:35Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602217 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Anatoly Karpov in 1993.jpg|мини|десно|150п|[[Анатолиј Карпов]] на турнирот во Дортмунд во 2000]] '''Шаховскиот турнир во [[Дортмунд]]''' (официјално ''Dortmunder Sparkassen Chess Meeting''), познат и како '''Шаховски турнир Шпаркасен''' е еден од најпрестижните и најсилни шаховски турнири во светот. Турнирот е супер турнир на ФИДЕ и се одржува секоја година во текот на летото. На турнирот секоја година учествуваат врвни [[велемајстор]]и, па турнирот секоја година е еден од најсилните во светот, во група со шаховските турнири во [[Шаховски турнир во Вајк ан Зее|Вајк ан Зее]] и [[Шаховски турнир во Линарес|Линарес]]. Покрај главниот турнир, во рамките на настанот, секоја година се организираат турнири за шахисти во сите класи и категории. Во последните неколку години, турнирот се одржува во просториите на [[Дортмундски театар|Дортмундскиот театар]]. На турнирот може да бидат поканети само најдобрите шахисти во светот (со најголем реjтинг), но исклучок од ова е покана до победникот на Аерофлот тунирот, кој секоја година се одржува во [[Москва]], а на кој може да учествуваат шахисти со [[Ело рејтинг]] помал од 2550 бода. Турнирот, обично се игра во [[Бергеров систем]], при што секој учесник треба да одигра две партии (една со бели и една со црни фигури). == Историја == {{Шах страничник}} Првиот турнир се одржал во 1973, како меѓународниот германско првенство, а прв победник бил [[Ханс-Јоаким Хехт]]. Но, во [[Дортмунд]], во 1928, 1951 и 1961 се одржале три значајни турнири, кои важат за предвесници на турнирот. За некои шахисти, овој турнир бил почеток на успешна кариера, а меѓу нив се вбројуваат: За неколку од светската елита играчи, на турнирот означени почетна точка на својата кариера: [[Петар Леко]] (за првпат учествувал во 1991) и [[Владимир Крамник]] (на турнирот во 1992 ја исполнил [[велемајсторска норма|велемајсторската норма]]). Турнирот во 1992 бил најсилниот шаховски турнир којшто нкогаш бил организиран во [[Германија]]. На турнирот победил светскиот првак [[Гари Каспаров]], иако загубил две партии (против [[Гата Камски]] и [[Роберт Хибнер]]). Во 2002, турнирот претставуваше [[турнир на кандидатите]], на кој победникот [[Петар Леко]] го предизвика светскиот првак според [[ПША]] [[Владимир Крамник]] на меч за светски првак, кој се одржа во 2004. Во 2005, турнирот достигна 19. категорија, што значи дека просечниот Ело рејтинг на учесниците изнесуваше 2700 бода. на турнирот, изнeнадувачки победи младиот германски велемајстор [[Аркадиј Најдич]], којшто со 19 години е најмладиот победник на турнирот досега. Најмногу победи на турнирот воопшто има [[Владимир Крамник]], кој бил победник 9 пати. Во 2006, турнирот се одржа од 28 јули до 6 август, а учествуваа шест од најдобрите 10 шахисти според ранг списокот на ФИДЕ во светот. На турнирот победи Владимир Крамник, а ист број на победи имаше и [[Петар Свидлер]]. Турнирот во 2007, се одржа од 23 јуни до 1 јули. На турнирот учествуваа Ананд, Крамник, [[Шахријар Мамедјаров|Мамедјаров]], Леко, [[Борис Гелфанд|Гелфанд]], Најдич, [[Магнус Карлсен|Карлсен]] и [[Евгени Алексеев|Алексеев]]. Просечниот Ело рејтинг на турнирот изнесуваше 2727 бода, па турнирот беше од 20. Победник беше Крамник со резултат 5/7. Во 2008, учествуваа Крамник, Мамедјаров, Леко, [[Василиј Иванчук|Иванчук]], Најдич, [[Јан Густафсон|Густафсон]], [[Јан Непомнијашиј|Непомнијашиј]] и [[Лоек Ван Вели|Ван Вели]]. Турнирот се одржа од 28 јуни до 6 јули, а победник на турнирот беше Петар Леко, кој оствари резултат 4,5/7. Владимир Крамник, кој победи на турнирот во претходните две години оствари невообичаено лош резултат 3/7. Во 2009, турнирот се одржа од 2 до 12 јули. На турнирот учествуваа Крамник, Леко, Карлсен, [[Евгени Јаковенко|Јаковенко]], [[Етјен Бакро|Бакро]] и Најдич. на турнирот победи Крамник со резултат 6,5/10, пред Карлсен, Леко и Јаковенко со по 5,5 бода. секоја со 5,5 бода. Ова беше деветтата рекордна победа на Крамник на овој турнир. == Победници на турнирот == === Пред 1973 === {| class="prettytable" ! Година ! Победник ! Земја |- | [[1928]] | [[Фриц Земиш]] | {{ГЕР}} |- | [[1951]] | [[Алберик О'Кели де Голвеј]] | {{БЕЛ}} |- | [[1961]] | [[Марк Таиманов]] | {{СССР}} |} === По 1973 === {| class="prettytable" ! Година ! Победник ! Земја |- | [[1973]] | [[Хејки Вестеринен]] | {{ФИН}} |- | [[1974]] | [[Виктор Чокалтеа]] | {{РОМ}} |- | [[1975]] | [[Хејки Вестеринен]] | {{ФИН}} |- | [[1976]] | [[Борис Спаски]] | {{СССР}} |- | [[1977]] | [[Олег Романишин]] | {{СССР}} |- | [[1978]] | [[Јан Шмејкал]] | {{ЧЕХ}} |- | [[1979]] | [[Тамаз Гиоргадзе]] | {{СССР}} |- | [[1980]] | [[Рејмонд Кин]] | {{АНГ}} |- | [[1981]] | [[Генадиј Кузмин]] | {{СССР}} |- | [[1982]] | [[Властимил Хорт]] | {{ЧЕХ}} |- | [[1983]] | [[Јехуда Грунфелд]] | {{ИЗР}} |- | [[1984]] | [[Борис Спаски]] | {{СССР}} |- | [[1985]] | [[Јури Разуваев]] | {{СССР}} |- | [[1986]] | [[Золтан Рибли]] | {{УНГ}} |- | [[1987]] | [[Јури Балашов]] | {{СССР}} |- | [[1988]] | [[Смбат Лпутјан]] | {{СССР}} |- | [[1989]] | [[Ефим Гелер]] | {{СССР}} |- | [[1990]] | [[Александар Чернин]] | {{СССР}} |- | [[1991]] | [[Игор Стол]] | {{ЧЕХ}} |- | [[1992]] | [[Гари Каспаров]] | {{РУС}} |- | [[1993]] | [[Анатолиј Карпов]] | {{РУС}} |- | [[1994]] | [[Јерун Пикет]] | {{ХОЛ}} |- | [[1995]] | [[Владимир Крамник]] | {{РУС}} |- | [[1996]] | Владимир Крамник | {{РУС}} |- | [[1997]] | Владимир Крамник | {{РУС}} |- | [[1998]] | Владимир Крамник | {{РУС}} |- | [[1999]] | [[Петар Леко]] | {{УНГ}} |- | [[2000]] | Владимир Крамник | {{РУС}} |- | [[2001]] | Владимир Крамник | {{РУС}} |- | [[2002]] | Петар Леко | {{УНГ}} |- | [[2003]] | [[Виктор Бологан]] | {{МОЛ}} |- | [[2004]] | [[Вишванатан Ананд]] | {{ИНД}} |- | [[2005]] | [[Аркадиј Најдич]] | {{ГЕР}} |- | [[2006]] | Владимир Крамник | {{РУС}} |- | [[2007]] | Владимир Крамник | {{РУС}} |- | [[2008]] | [[Петар Леко]] | {{УНГ}} |- | [[2009]] | Владимир Крамник | {{РУС}} |- | [[2010]] | [[Руслан Пономариов]] | {{УКР}} |- | [[2011]] | [[Владимир Крамник]] | {{РУС}} |- | [[2012]] | Фабијано Каруана | {{ИТА}} |- | [[2013]] | [[Мајкл Адамс]] | {{АНГ}} |- | [[2014]] | Фабијано Каруана | {{ИТА}} |- | [[2015]] | [[Фабијано Каруана]] | {{САД}} |- | [[2016]] | [[Максим Вашје-Лаграв]] | {{ФРА}} |- | [[2017]] | [[Радослав Војташек]] | {{ПОЛ}} |- | [[2018]] | [[Јан Непомњашчи]] | {{РУС}} |- | [[2019]] | [[Ленјер Домингес Перес]] | {{САД}} |} == Надворешни врски == * [http://www.sparkassen-chess-meeting.de Sparkassen Chess Meeting] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150626223024/http://www.sparkassen-chess-meeting.de/ |date=2015-06-26 }} {{de}} * Jan van Reek: [http://www.endgame.nl/dortmund.htm ''Шаховски турнир во Дортмунд''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160818104559/http://www.endgame.nl/dortmund.htm |date=2016-08-18 }} {{en}} * [http://www.teleschach.de/schachtage/home.htm TeleSchach: Dortmunder Schachtage seit 1973 (Berichte, Tabellen und Fotos)] {{de}} [[Категорија:Шаховски турнири]] [[Категорија:Шахот во 1973 година]] [[Категорија:Спортот во Дортмунд]] h2mnaunv5mfzktgsj3ebyb3b12vzn0j 10 198394 5602532 3134739 2026-07-31T09:59:08Z EmausBot 18240 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Предлошка:Наведена EB1911]] 5602532 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Предлошка:Наведена EB1911]] ablhu9r4vuzlb0kn28jn8ph8b62ljy9 0 735083 5602315 5317211 2026-07-30T19:57:14Z Andrew012p 85224 5602315 wikitext text/x-wiki {{Infobox Newspaper | name = The New York Times | image = [[Податотека:New_York_Times_1914-07-29.jpg|225px]] | caption = Првата страница на ''The New York Times'' <br />на 29 јули 1914 | type = дневен весник | format = | foundation = 1851 | ceased publication = | price = 1.25 долари од понеделник до сабота<br />4.00 долари во недела<br />USD 4.00/5.00 за специјални изданија | owners = [[The New York Times Company]] | political position = <!-- See [[Talk:The New York Times/Archive 1#Info box politics.]] before changing this --> | publisher = [[Артур Сулзбергер]] | editor = [[Бил Келер]] | staff = 350 | circulation = 951.063 дневно<br />1.376.230 недела<ref>{{Наведена мрежна страница |last=Ives |first=Nat |url=http://adage.com/mediaworks/article?article_id=143509 |title=Newspapers' Paid Circulation Losses Shrink - Advertising Age - MediaWorks |publisher=Adage.com |date=2010-04-26 |accessdate=2010-10-30 |archive-date=2012-02-20 |archive-url=https://www.webcitation.org/65bLNsDBf?url=http://adage.com/article/mediaworks/newspapers-paid-circulation-losses-shrink/143509/ |url-status=dead }}</ref> | headquarters = [[New York Times Building]]<br />620 Осма Авенија<br />[[Менхетен]], [[Њујорк]] | ISSN = 0362-4331 | website = [http://www.nytimes.com NYTimes.com] }} '''''The New York Times''''' или '''''Њујорк тајмс''''' — американски дневен [[весник]] основан во [[Њујорк]] во 1851 година. ''Тајмс'' има освоено [[Пулицерова награда|104 Пулицерови награди]], најмногу од сите известувачки организации во светот.<ref>{{наведени вести|accessdate=April 20, 2009|url=http://www.nytimes.com/2009/04/21/business/media/21pulitzer.html?hp|title= The Times Wins 5 Pulitzer Prizes|publisher=The New York Times Company | first=Richard | last=Pérez-Peña | date=April 21, 2009}}</ref> Во декември 2008 година, мрежното место на весникот било најпосетувано место на еден американски весник, со повеќе од 18 милиони посетители во декември.<ref>{{наведени вести|title=Web Traffic to Top 10 Online Newspapers Grows 16 Percent Year-Over-Year in December, According to Nielsen Online|url=http://www.reuters.com/article/pressRelease/idUS147719+27-Jan-2009+MW20090127|publisher=Reuters]]'' (from Neilsen Wire)|date=January 27, 2009|accessdate=June 29, 2009|archive-date=2010-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20100209194556/http://www.reuters.com/article/pressRelease/idUS147719+27-Jan-2009+MW20090127|url-status=dead}}</ref> Иако останува најголем локален весник на метрополата и трет по големина во [[Соединетите Американски Држави]] по The Wall Street Journal и [[USA Today]], во текот на последниве неколку години делничниот тираж на печатениот весник нагло опаднал, заедно со останатите весници, на помалку од еден милион примероци дневно за првпат по осумдесеттите години.<ref name = "circulation">Perez-Peña, Richard [http://www.nytimes.com/2009/10/27/business/media/27audit.html?_r=1 ''"U.S. Newspaper Circulation Falls 10%"''] The New York ''Times'' October 26, 2009</ref> Со прекарот „Сивата дама“ и „Весник со висока репутација“ во рамките на индустријата, ''Тајмс'' е во сопственост на [[The New York Times Company]], која исто така објавува 18 други регионални весници вклучувајќи ги [[International Herald Tribune]] и [[The Boston Globe]]. На чело на компанијата е [[Артур Салцбергер]] и неговото семејство го води весникот од 1896 година.<ref>[http://www.mediaowners.com/company/newyorktimes.html ''"The New York Times Company (Profile)"''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120501235839/http://www.mediaowners.com/company/newyorktimes.html |date=2012-05-01 }} MediaOwners.com</ref> Мотото на весникот, испечатено во горниот лев агол од насловната страна, гласи: „Сите вести соодветни за печатење“ ([[англиски]]: ''All the News That's Fit to Print''). Тој е организиран во неколку делови: вести, мислења, бизнис, уметност, наука, спорт, стил и фељтон. ''Тајмс'' го задржал форматот со осум колони, иако поголемиот број весници го промениле на шест колони и е еден од последните весници кои внеле фотографија во боја. Во 2008 година,<ref>{{наведени вести |url=http://www.boston.com/business/technology/articles/2008/07/11/sure_the_new_iphone_is_cool_but_those_apps/ |title=Sure the new iPhone is cool, but those apps... |first=Hiawatha |last=Bray |work=The Boston Globe |date=July 11, 2008}}</ref> ''Тајмс'' станал достапен на [[iPhone]] и iPod Touch и во 2010 година на мобилните уреди [[iPad]].<ref name=ipad>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.pcmag.com/article2/0,2817,2370854,00.asp |title=New York Times iPad App Gets Overhaul, More Content |date=October 15, 2010 |first=Chloe |last=Albanesius |work=PC Magazine}}</ref> == Историја == ''Њујорк тајмс'' е основан на 18 септември 1851 година, од страна на новинарот и политичар [[Хенри Џарвис Рејмонд]], кој во тоа време бил [[Виговец]], а подоцна втор претседавач на [[Републикански Национален Комитет|Републиканскиот Национален Комитет]], заедно со банкарот [[Џорџ Џонс]] привично именуван како '''New York Daily Times''' или '''Њујорк Дејли Тајмс'''. Со оригинална цена од еден цент за примерок, пристапното издание беше насочено кон различните шпекулации во однос на намената и ставовите на весникот коишто следеа со неговото издавање:<br /> :Ќе бидеме ''Конзервативци'', секогаш кога ќе сметаме дека Конзервативизмот е важен за општото добро на јавноста и ќе бидеме ''Радикали'' за сè она што ќе ни изгледа дека бара радикален третман или радикална реформа. Не сметаме дека сè во општеството е правилно, ниту пак, погрешно, сакаме она што е добро да го зачуваме и унапредиме, а што е лошо - да го отстраниме или реформираме. Во 1857 година, весникот го смени своето име во ''Њујорк Тајмс''. Првично, весникот излегуваше секој ден освен недела, но на 21 април 1861 година, поради потребата од известување за [[Граѓанска војна|Граѓанската војна]], ''Тајмс'' заедно со останатите поголеми дневни весници, почна да објавува неделни изданија. Еден од првите јавни спорови во кои беше вклучен весникот е [[афера Мортара|аферата Мортара]], која долго беше предмет на ''Тајмс'' и тоа на 20 уводни статии. <br /> Влијанието на весникот порасна во текот на 1870-71 година, кога објави серија разоткривања на [[Бос Твид]] кои доведоа до крај на доминацијата на Твид над [[New York's City Hall]]. Во осумдесеттите години, премина од поддржувач на Републиканските кандидати во политички независен весник. Во 1884 година, го поддржа [[Демократ]]от [[Гровер Кливленд]] во неговото прво кандидирање на претседателските избори. Иако овој потег ги разочара читателите на ''Тајмс'', весникот за неколку години успеа да ја врати загубената доверба. <br /> Во 1896 година, ''Тајмс'' го доби [[Адолф Окс]], издавач на [[Чатануга Тајмс]]. Следната година, тој го состави слоганот „Сите вести соодветни за печатење“, што всушност претставуваше боцкање на конкурентните весници како [[New York World]] и [[New York Journal American]] кои беа познати по вулгарниот [[жолт печат]]. Под негово водство, ''Њујорк Тајмс'' достигна обем, тираж и репутација на меѓународно ниво. Во 1904 година, ''Тајмс'' го доби првиот [[безжичен]] пренос на лице место од поморска битка, извештај од уништувањето на [[Руската флота]] во [[битка кај Порт Артур|Битката кај Порт Артур]] во [[Жолто Море|Жолтото Море]] од новинскиот брод [[Хајмун]] за време на [[Руско-јапонска војна|Руско-јапонската војна]]. Во 1910 година, беше испратено “Авионско издание во 4 часот наутро“ со авион до Чикаго за да биде во рацете на делегатите од Републиканскиот конгрес до вечерта. <br /> Во четириесеттите години, весникот ги зголеми своите ширина и опсег. [[Крстозбор]]от почна редовно да се појавува во 1942 година, а делот за мода во 1946 година. Во 1946 година, ''Тајмс'' состави меѓународно издание. Ова издание престана да се издава во 1967 година, кога Тајмс заедно со сопствениците на [[New York Herald Tribune]] и [[Washington Post]] го објави [[International Herald Tribune]] во Париз. Весникот во 1946 година, купи радио станица за класична музика [[(WQXR)]]. Освен ова радио, во сопственост на Тајмс беше и поранешното негово партнер-радио [[WQEW]] (1560 AM). Класичната музика беше едновремено емитувана на двете радија до деведесеттите години, кога стандардниот музички формат и големиот оркестар од WNEW-AM (сега WBBR) премина од 1130 АМ на 1560. Станицата АМ ги смени своите повикувачки букви од WQXR во WQEW. Во почетокот на 21 век, Тајмс го изнајмуваше WQEW на АБЦ Радио за својот формат [[Радио Дизни]], кој продолжува на 1560 АМ. Во 2007 година, Дизни стана сопственик на WQEW. На 14 јули 2009 година, беше објавено дека WQXR ќе се продава на [[WNYC]], кое на 8 октомври 2009 година, ја пренесе станицата 105,9 FM која почна да работи како нерекламна. <br /> Њујорк Тајмс е трет по национален тираж, по [[USA Today]] и Wall Street Journal. Весникот е во сопственост на компанијата ''[[The New York Times Company]]'', во која потомците на Адолф Окс, главно семејството Салцбергер, одржува доминантна улога. Во март 2009 година, весникот забележа тираж од 1 039 031 примероци во работните денови и 1 451 233 примероци во неделите. Според статија на Њујорк Тајмс од 2009 година, тиражот опаднал за 7.3 проценти на околу 928 000 примероци. Ова беше првпат од осумдесеттите години тиражот да падне на помалку од еден милион примероци. Во метрополата Њујорк весникот чини 2 долара во работните денови и 5 долари во неделите. Тајмс има добиено 101 Пулицерова награда, повеќе од кој било друг весник. <br /> Во 2009 година, Тајмс започна со составување на локални додатоци во регионите што се надвор од областа на Њујорк. Почнувајќи од 16 октомври 2009 година, беше додаден двостран додаток [[Bay Area]] во петочните и неделните изданија во Северна Калифорнија. Тајмс, на 20 ноември 2009 година, започна со составување на слични петочни и неделни додатоци во изданијата во Чикаго. Овие додатоци содржеа локални вести, политика, спорт и културни дела, обично надополнети со локални огласи. <br /> Освен главното седиште во Њујорк, Тајмс има 16 нови канцеларии во државата Њујорк, 11 национални новински канцеларии и 26 странски новински канцеларии. Њујорк Тајмс ја намали ширината на своите страници од 13.5 инчи (340 мм) на 12 инчи (300 мм) на 6 август 2007 година, усвојувајќи ја ширината која беше воспоставена како стандард во новинската индустрија во САД. <br /> Поради постојаното опаѓање на продажбата во последниве децении, Тајмс неколку години се соочуваше со намалување на тиражот, нудејќи откупи на работници и намалување на трошоците, со согласност со општиот тренд во печатените медиуми. <br /> [[Податотека:New-York-Times-Building.jpg|мини|десно|220п|Зградата на Тајмс Сквер, Седиштето на Њујорк Тајмс од 1913 до 2007 г.]] Првата зграда на весникот се наоѓаше на улица Насау [[(Nassau street)]] 113 во Њујорк. Во 1854 година, се пресели на улица Насау 138, а во 1858 година на Парк Роу [[(Park Row)]] 41, со што стана првиот весник во Њујорк сместен во зграда изградена специјално за неговите потреби. Во 1904 година, весникот го премести своето седиште на [[Бродвеј 1475]], во област наречена Лонг Екр Свкер [[(англиски: Long Acre Square)]], подоцна преименувана во Тајмс Сквер [[(англиски: Times Square)]]. Од врвот на зградата за [[Новогодишна вечер|Новогодишната вечер]] виси [[светлечка топка]], што претставува дел од традициијата започната од страна на весникот. Зградата е исто така препознатлива поради електронската [[табла со вести]] долж надворешните ѕидови, на која се вртат насловите на вестите. Таблата е сè уште во употреба, но не од страна на Тајмс. По девет години на Тајмс Сквер, на 43та Западна улица 229 се изгради ново крило. По неколку проширувања, во 1913&nbsp;г. ова крило стана главно седиште на компанијата, а во 1961 година зградата на Бродвеј беше продадена. До јуни 1997 година, Тајмс, според кој плоштадот го доби името, беше објавуван од канцелариите на 43та Западна улица. Таму престана да се печати весникот на 15 јуни 1997 година. <br /> Весникот остана на тоа место до јуни 2007 година, кога се пресели три блока подолу до 620 [[Осма Авенија]], меѓу 40та и 41ва Западна улица, во [[Менхетен]]. Новото главно седиште на веснико, [[зграда на Њујорк Тајмс|зградата на Њујорк Тајмс]] е [[облакодер]] проектиран од [[Ренцо Пијано]]. === Тајмс против Саливан === Вклучувањето на весникот во 1964 година во случајот [[Компанијата Њујорк Тајмс против Саливан]] поради клевета помогна во донесувањето на една од клучните одлуки на [[Врховен Суд на САД|Врховниот Суд на САД]] поддржувајќи ја [[слобода на печатот|слободата на печатот]]. Во него [[Врховен Суд на САД|Врховниот Суд на САД]], стандардот на [[„реално кривично дело со умисла“]] за извештаи од печатот, во врска со јавни службени лица или јавни личности, ги смета за [[усна или писмена клевета]]. Овој стандард бара од тужителот да докаже дека објавувачот на изјавата знаел дека таа е невистинита или делувал со несовесна рамнодушност кон вистинитоста на изјавата. Поради потешкотии на тужителот за наоѓање докази и во докажување на мислењата на личноста, вакви случаи за јавни личности ретко успеваат. === Весниците на Пентагон === Во 1971 година, весниците на Пентагон, тајна историја на Министерството за одбрана на САД за политичкото и военото вклучување на САД во [[војна во Виетнам|војната во Виетнам]] од 1945 до 1971 година, беа предадени на Нил Шиан од страна на Њујорк Тајмс преку поранешниот претставник на Министерството за надворешни работи [[(Стејт Департмент|Стејт Департментот)]] Даниел Елсберг со неговиот пријател Ентони Русо кој му помагал во копирањето. Тајмс започна со објавување на извадоци преку серија статии на 13 јуни. Следеа контроверзности и судски постапки. Весниците открија, меѓу другото, дека владата намерно ја проширила својата улога во војната преку спроведување на воздушни напади врз [[Лаос]], напади долж брегот на [[Северен Виетнам]] и акции од страна на [[воена морнарица на САД|воената морнарица на САД]] уште пред да се објави во јавноста за нападите и додека претседателот [[Линдон Б. Џонсон]] ветуваше дека нема да ја прошири војната. Документот го зголеми [[недостаток од кредибилитет|недостатокот од кредибилитет]] на владата на САД и ги отежна напорите на [[влада на Никсон|владата на Никсон]] да се бори против тековната војна. [[Податотека:New York Times newsroom.jpg|мини|десно|240п|Редакцијата на Тајмс]] <br /> Кога Тајмс започна со објавување на овие статии, претседателот [[Ричард Никсон]] пламна од лутина. Дел од неговите зборови кажани на советникот за Национална безбедност [[Хенри Кисингер]] беа „луѓе мора да бидат палени за вакво нешто...“ и „ајде да го пикнеме тој кучкин син в затвор.“ По неуспехот да го забранат објавувањето на Тајмс, Министерот за правда [[Џон Мичел]] и претседателот Никсон добија налог од федералниот суд за забрана за објавување на извадоците во Тајмс. Весникот поднесе жалба и случајот почна да се обработува во судскиот систем. На 18 јуни 1971 година, Вашингтон Пост започна со објавување на свои серии извадоци. [[Бен Багдикан]], уредник на Пост, состави делови од весниците од Елсберг. Тој ден, Пост доби повик од заменикот министер за правда [[Вилијам Ренквист]] барајќи од Багдикан да го запре издавањето. Кога Пост одби, Министерството за правда на САД побара уште еден налог. Судијата на федералниот суд одби и владата на САД поднесе жалба. На 26 јуни 1971 година, [[Врховен Суд на САД|Врховниот Суд на САД]] се согласи да ги земе двата случаја, спојувајќи ги како ''[[„Компанијата Њујорк Тајмс против Соединетите Американски Држави“]]'' 403 САД 713. На 30 јуни 1971 година, [[Врховен Суд на САД|Врховниот Суд на САД]] донесе одлука дека налозите биле противуставни пред забраните и дека владата не принела доволен број на докази. Судиите поднеле девет одделни мислења, не согласувајќи се за значајни конструктивни прашања. Додека оние коишто се повикуваа на [[Прв Амандман|Првиот Амандман]] кој го обезбедува апсолутното [[право на слободен говор]] генерално сметаа дека победиле, многумина сметаа дека ова е незначителна победа, нудејќи слаба заштита за идните издавачи во случаи кога [[национална безбедност|националната безбедност]] е на ризик. === Дискриминација во вработувањето === Дел од историјата беа дискриминаторски постапки што ги ограничуваа жените од уредничките позиции, што даде резултат и во новинарството во тоа време.<br /> Првата жена известувач на весникот беше [[Џејн Грант]], која подоцна го опиша своето искуство. Таа напиша: „Во почетокот бев задолжена да не го откривам фактот дека жена е вработена.“ Другите известувачи ѝ го дале прекарот Флаф (англиски: [[Fluff]] - добра риба) и таа била предмет на одредено [[мајтапење]]. Според нејзиниот одговорен уредник, поради нејзиниот пол, унапредувања не доаѓале предвид. Таа останала таму 15 години, до [[Прва светска војна|Првата светска војна]].<br /> Во 1935 година, [[Ен Мек Кормик]] му напиша на [[Артур Хејс Салцбергер]]:„Се надевам не очекувате од мене да се навратам на она 'од женски аспект'“. Подоцна, таа интервјуираше поголеми политички водачи и изгледа имаше полесен пристап отколку нејзината колешка. „Дури и оние коишто беа сведоци на нејзината работа не можеа да си објаснат како ги добила тие интервјуа“, изјави Клифтон Даниел. „Сигурен сум дека по [[Втора светска војна|Втората светска војна]], Канцеларот на Западна Германија Конрад Аденауер ја повикал и ја поканил на ручек. Таа никогаш не мораше да се понижува пред некого за да добие средба“. Преносот од говорите на светските водачи по [[Втора светска војна|Втората светска војна]] во Клуб за [[Национален печат|Клубот за Национален печат]] беше ограничен за мажите, по правило на Клубот. Кога на жените конечно ѝм беше дозволено да ги слушаат говорите, тие сè уште немаа дозвола да ѝм поставуваат прашања на говорниците. На мажите ѝм беше дозволено да прашуваат и тие го остваруваа тоа право, иако некои од жените имаа добиено [[Пулицерова награда|Пулицерови награди]] за претходната работа. Известувачката за Тајмс, [[Меги Хантер]] одби да се врати во Клубот по една репортажа за говор за кој беше назначена. Статијата на [[Нен Робертсон]] за областа Јунион Сток Јардс (англиски: [[Union Stock Yards)]], Чикаго, Илиноис, беше јавно прочитана како анонимен текст од професор, кој тогаш изјави: „Ќе ве изненади, можеби, фактот дека известувачот е жена...“ започна тој. „Таа ги употребила сите свои сетила, не само нејзините очи, да ја пренесе миризбата и да ги почувствува трлата. Таа избрала тешка, навредувачка тема. Нејзината сликовитост е доволно силна за да ве револтира“. Тајмс по десет години ја најми Кетлин Мек Лафлин за Трибината во Чикаго, каде што „таа објави серија статии за куќни помошнички, излегувајќи сама да се пријави за работи за одржување на домови“. == Сопственост == [[Семејство Окс-Салцбергер|Семејството Окс-Салцбергер]], едно од новинските династии во САД, е сопственик на Тајмс од 1896 година. Откако издавачот излезе на берзата во шеесеттите години, семејството ја задржа контролата врз весникот со сопственост на мнозинството второстепени гласови. Првостепените акционери имаат ограничени права на глас, а второстепените имаат целосно право на глас. Овие структури на сопственост станаа популарни во средината на дваесеттите години, кога семејствата како [[Греам]] од [[Компанија Вашингтон Пост|Компанијата Вашингтон Пост]] се борат да излезат на берза без да ја изгубат контролата врз весникот. Доу Џонс енд Компани ([[англиски]]: [[Dow Jones & Co.)]], издавач на Wall Street Journal, имаше слична структура и беше под контрола на семејството [[Банкрофт]]. Подоцна компанијата беше купена од [[News Corporation]] во 2007 година.<br /> Семејството Окс-Салцбергер поседува околу 88 проценти од второстепените акции на компанијата. Секоја измена на оваа двокласна структура мора да биде ратификувана од шест од осум директори од одборот на семејството Окс-Салцбергер. Членови на одборот на директори на компанијата се Даниел Х. Коен, Џејмс М. Коен, Лин Г. Долник, Сузан В. Драјфус, Мајкл Голден, Ерик М. А. Лакс, Артур О. Салцбергер Јуниор и Кети Џ. Салцбергер. <br /> [[Тарнер Кетлеџ]], врвниот уредник на Њујорк Тајмс во текот на речиси две децении, сакаше да го прикрие влијанието на сопствениците. Салцбергер на својот уредник редовно му пишувал белешки со предлози, насоки, жалби и наредби. Кога Кетлеџ ги добивал овие белешки го бришел името на издавачот пред да ѝм ги предаде на своите подредени. Тој сметал дека ако го скрие името на издавачот од белешките, неговите вработени нема да се чувствуваат под притисок од сопственикот. == Содржина == === Делови === Весникот е поделен на три дела, заедно со списанието: # Вести: опфаќа Меѓународни вести, Национални вести, [[Вашингтон]], Бизнис, Технологија, Наука, Здравје, Спорт, делот [[Метро]], Образование, Време и Некролози. # Мислење: опфаќа [[Едиторијал]]и, Оп-ед (англиски: [[Op-Eds]]) и Писма до уредникот. # Фељтон: опфаќа Уметност, Филм, Театар, Патување, ЊЈЦ Водич, Трпеза и вино, Дом и градина, Мода и стил, Крстозбор, Преглед на книга [[(The New York Times Book Review)]], Списание Њујорк Тајмс [[(The New York Times Magazine)]] и преглед на неделата. Некои делови, како што е Метро, ги има само во изданијата на весникот што се издаваат во [[Област од три држави|Областа од трите држави]] - Њујорк-Њу Џерси-Контектикат, а ги нема во националното издание или во [[Вашингтон ДЦ]]. Освен неделниот преглед на преизданија на [[едиторијални цртани филмови]] од други весници, Тајмс нема свој цртач во својот персонал, ниту има [[страна со стрипови]] или неделен дел за [[стрип]]ови. Во септември 2008 година, Тајмс објави дека на 6 октомври истата година во изданијата печатени во областа на метрополата Њујорк, одредени делови ќе бидат комбинирани. Промените значеа вметнување на делот Метро во главниот дел Меѓународни/Национални вести и комбинирање на деловите Спорт и Бизнис (освен од сабота до понеделник, кога делот Спорт е печатен како самостоен дел). Оваа промена исто така значеше промена на името на делот Метро во ''Њујорк надвор од Областа од трите држави''. Печатниците на Тајмс дозволија да се печатат четири дела истовремено. Кога весникот додаде повеќе од четири дела за секој ден, освен во сабота, деловите мораа да бидат печатени одделно во ран тираж и подредени заедно. Промените ќе дозволат Тајмс да се печати во четири дела од понеделник до среда, освен во сабота. Изјавата на Тајмс гласеше дека бројот на нови страници и места за вработување ќе останат непроменети, со тоа што весникот заштедува преку скратување на прекувремени трошоци. Според Рас Стентон, уредник на конкурентниот Лос Анџелес Тајмс, редакцијата на Њујорк Тајмс е двапати поголема од онаа на Лос Анџелес Тајмс, кој во моментов има редакција со 600 новинари. === Стил === Кога се однесува на луѓе, Тајмс обично го користи терминот [[почесен|почесни]], а не едноставно презимињата на личносите (освен на спортските страници, прегледите на книги и списанието). Насловите за поголемите статии често стојат со поднаслови давајќи понатамошни детали, иако тоа се оддалечува од стилот. Остана со форматот од осум колони до септември 1976 година, долго откако другите весници преминаа на шест колони, и беше еден од последните весници кој ја прифати фотографијата во боја, со првата објавена фотографија на насловната страна на 16 октомври 1997 година. Во отсуство на главен наслов, најважната статија на денот обично се појавува во горната десна колона на насловната страна. Шрифтовите што се користат за насловите се приспособени варијанти на Челтенхем [[(Cheltenham)]]. Тековниот текст е поставен на 8.7 точка на Империјал [[(Imperial)]].<br /> Вклучувајќи се во списокот на останатите поголеми американски весници последниве години, како што се [[USA Today]], [[Вол Стрит Џурнал]] и [[Вашингтон Пост]], Њујорк Тајмс на 18 јули 2006 година објави дека ќе ја намалува големината на страниците на весникот за еден и пол инча. Во ова време на намален тираж и значителни загуби во приходите од рекламирање за поголемиот број на печатени примероци од американските весници, потегот, којшто исто така беше објавен, ќе резултираше со намалување од 5 проценти во покриеноста на новости и ќе има за цел заштеда на весникот од 12 милиони долари годишно. Промената од традиционалниот стил од 54 инчен формат на покомпактен формат од 48 инчи широчина беше наложена од главниот и одговорен уредник Бил Келер и претседателот на Њујорк Тајмс Скот Хикин-Кенеди во белешките до персоналот. Келер стоеше зад овој потег „попристапен за читателите“, укажувајќи на тоа дека отфрлањето на “неуверливата и непотребна проза на поголеми делови“ ќе го зголеми квалитетот на весникот. На сличен начин, Келер излезе на крај со предизвикот од репортажи на „помал простор“ со помош на воведување на „поригорозно уредување“ и вети понатамошна заложба за „остро, пионерско новинарство“. Официјалната промена стапи на сила на 6 август 2007 година. <br /> Њујорк Тајмс на 6 јануари 2009 година изложи реклами на насловната реклама, со што ја прекина традицијата на весникот. Рекламата за CBS беше во боја и беше долж целата страна. Весникот вети дека рекламите на насловната страна ќе бидат сместени само на долната половина од страната. === Углед и признанија === Преку своето партнерско глобално издание [[The International Herald Tribune]], Њујорк Тајмс остварува дневен тираж од 242.073 примероци ширум светот и во САД. Одржува канцеларии на низа политички и социјално важни локации. На регионално ниво, Тајмс воспоставува врски со 16 канцеларии во државата Њујорк, на национално ниво со 11 во САД и со 26 странски новински канцеларии на глобално ниво. <br /> Добитникот на 101 [[Пулицерова награда]], Тајмс, доби три награди на свеченоста од 2010 година. Шери Финк беше наградена за најдобар известувачки извештај, за нејзиното дело за реакцијата и посветеноста на една болница по ураганот Катрина. Мајкл Мос доби признание за неговиот придонес во опширното известување и претстојната политика, за својата репортажа за испитувањата врз една млада жртва од [[салмонела]] парализирана од бактеријата Ешерихија коли (латински: Escherichia Coli). Неговата статија поттикна значителни промени во судското решавање на случајот. Мет Рихтел исто така доби признание за својата статија за опасните последици од користење на мобилен телефон при возење. === Застапеност на интернет === Тајмс има голема [[застапеност на интернет]] уште од 1996 година и неговото мрежно место е една од најпосетените. За пристап до некои статии е потребна регистрација, иако тоа може да се избегне во некои случаи преку RSS снабдувачот на Тајмс. Во март 2005 година, мрежното место беше посетено 555 милиони пати. Според едно истражување на ''Compete.com'', локацијата ''nytimes.com'' привлекува најмалку 146 милиони посетители годишно до 2008 година. Мрежното место на Тајмс е рангирано на 59-то место според бројот на поединечни посетители, со преку 20 милиони единствени посетители во март 2009 година, што ја прави најпосетуваното мрежно место на весник со двојно повеќе посетители од следната најпопуларна локација. Исто така, од мај 2009 година, ''nytimes.com'' создаде 22 од 50те најпопуларни блогови на весници. <br /> Во септември 2005 година, весникот одлучи да започне со претплатничка услуга за дневните колумни со програма наречена TimesSelect, која содржи многу колумни кои претходно биле бесплатни. Пред да биде прекината две години подоцна, услугата чинеше 7.95 долари месечно и 49.95 долари годишно, иако беше бесплатна за претплатниците на печатените изданија на весникот и за студентите. За да добијат лесен пристап, блогерите често објавуваа веќе објавени податоци од TimesSelect и барем едно мрежно место собираше врски од веќе печатени податоци. На 17 септември 2007 година, Тајмс објави дека ќе престане со наплата за пристап до одредени делови од своето мрежно место, што стапува на сила на полноќ следниот ден, и одразува растечки поглед во индустријата дека трошоците за претплата не можат да ги надминат потенцијалните рекламни приходи од зголемениот сообраќај на бесплатните локации. Освен отворањето на скоро целото мрежно место за сите читатели, архивите на новостите на Тајмс од 1987 година до денес се достапни бесплатно, како и оние од 1851 до 1922 година, коишто се во јавниот дел на локацијата. Пристап до делот Премиум крстозбори и понатаму бара или домашна испорака или претплата од 6.95 долари месечно или 39.95 долари годишно. Колумнистите на Тајмс, како [[Николас Кристоф]] и [[Томас Фридман]] толку го критикуваат TimesSelect што Фридман дури вели „Го мразам. Ме повредува премногу бидејќи ме одделува од многу, многу луѓе, особено бидејќи има луѓе преку океанот што ги читаат моите статии, како на пример во Индија...се чувствувам целосно отсечен од мојата публика.“<br /> Тајмс е, исто така, првиот весник што нуди [[видео игра]] како дел од своето издание, ''Food Import Folly'' од [[Persuasive Games]].<br /> [[reCAPTCHA]] во моментов помага да ги нумерира старите изданија на Њујорк Тајмс. === Мобилна застапеност === [[Times Reader)]] е дигитална верзија на Тајмс. Создаден е преку соработката меѓу весникот и [[Мајкрософт]]. Times Reader ги презема принципите на печатеното новинарство и ги применува во техниката на онлајн известување. Times Reader користи серија технологии развиени од Мајкрософт и нивниот тим [[(Windows Presentation Fondation)]]. Верзијата беше објавена во април 2006 година, во [[Сиетл]] од [[Артур Окс Салцбергер Јуниор]], [[Бил Гејтс]] и [[Том Боткин]]. Во 2009 година, Times Reader 2.0 беше презапишан во [[Adobe Air]].<br /> Во 2008 година, Тајмс создаде апликација за iPhone и iPod Touch што им овозможува на корисниците да преземаат статии на нивниот мобилен уред со што тие можат да го читаат весникот дури и кога не биле во можност да добијат сигнал. Во април 2010 година, Тајмс извести дека ќе почне со објавување на дневна содржина преку апликација за iPad. Веќе од октомври 2010 година, апликацијата за iPad на Њујорк Тајмс е рекламно поддржана и достапна бесплатно без претплата, но во 2011 година ќе премине на [[претплатнички модел|претплатничкиот модел]]. === Во Москва === Врската со своите руски читатели е посебен проект на Њујорк Тајмс промовиран во февруари 2008 година, под водство на Клифорд Џ. Леви. Некои статии на Тајмс што опфаќаат широк спектар на политички и социјални теми во Русија се преведени на руски и понудени на руските блогери во локалниот блог на Тајмс. Потоа, одбрани одговори на руски блогери се преведени на англиски и објавени на мрежното место на Њујорк Тајмс меѓу коментарите од англиските читатели. == Цени == Цената на весникот е 2 долара за изданијата Метро и Национални вести, освен во неделите кога изданието Метро е 5 долари, а Национални вести 6 или 7 долари. <br /> На 20 јануари 2010 година, од весникот известија дека почнувајќи од јануари 2011 година ќе почне на честите читатели да им наплаќа за пристап до нивната содржина онлајн. Читателите ќе имаат можност да добијат пристап до одреден број статии секој месец бесплатно. Сепак, секој читател кој ќе сака да има поголем пристап ќе мора да плати одредена членарина. Овој план ќе им обезбеди слободен пристап на повремените читатели, но ќе обезбедува приход од редовните. Деталите сè уште не се дефинирани. Претплатниците на печатените изданија на весникот ќе имаат целосен пристап без каква било дополнителна членарина. == Датуми на необјавување на весникот == Поради [[штрајк]]ови, редовните изданија на Њујорк Тајмс не беа испечатени на следниве датуми: * Од 9 декември 1962&nbsp;г. до 31 март 1963&nbsp;г. Се печатеше само западното издание. * Од 17 септември 1965&nbsp;г. до 10 октомври 1965&nbsp;г. Се печатеше меѓународното издание, а за саботите и неделите се печатеше викенд издание. * Од 10 август 1978&nbsp;г. до 5 ноември 1978&nbsp;г. Штрајк на повеќе здружувања ги затвори трите весници во Њујорк. Не се печатеше ниту едно издание на Тајмс. Два месеца по започнувањето на штрајкот во Њујорк беше објавена пародија на Тајмс именувана како „Не-Њујорк Тајмс“, со соработници како [[Карл Бернштајн]], [[Кристофер Серф]], [[Тони Хендра]] и [[Џорџ Плимптон]]. Не се печатеа изданија на 2 јануари 1852 и 1853 година и од 1862 до 1867 година. Не се печатеа изданија ниту на 5 јули од 1861 до 1865 година. == Спорност и критика == === Политичко убедување === Тајмс беше различно опишуван дека е пристрасен кон либералната партија или дека е либерален весник, или дека е конзервативно или централно-десно пристрасен за определени прашања.<br /> Според анкета спроведена од страна на [[Расмусен Репортс]] [[(англиски: Rasmussen Reports)]] во 2007 година за мислењето на јавноста за поголемите медиуми, 40 проценти сметаат дека Тајмс има либерален поглед, а 11 проценти дека има конзервативен поглед. Во декември 2004 година, истражување на [[Универзитет во Калифорнија|Универзитетот во Калифорнија]], [[Лос Анџелес]] му даде 73.7 бода на Тајмс на скала од 100 бода, на која 0 бода значат најконзервативен весник, а 100 најлиберален. Веродостојноста на ова истражување беше под сомнение на различни организации, меѓу кои и групата чувар на либералните медиуми [[Media matters for America]]. Во средината на 2004 година. тогашниот [[јавен уредник]] [[(народен правобранител)]] [[Даниел Окрент]] напиша дело во кое тој заклучи дека Тајмс има либерална пристрасност во репортажата на одредени социјални прашања како што се [[хомосексуален брак|хомосексуалните бракови]]. Тој тврдеше дека оваа пристрасност го одразува [[космополитанизам|космополитанизмот]] на весникот, којшто произлегува природно од своите корени како домашен весник на Њујорк. Окрент не коментираше за пристрасноста во репортажите за „почувствителните новости“ како фискалната политика, надворешната политика или граѓанските слободи, но, сепак изјави дека весникот во однос на новостите за војната во Ирак бил недоволно критичен кон [[влада на Џорџ В. Буш|владата на Џорџ В. Буш]]. === Репортажи за народите и етничките заедници === ==== Војната во Ирак ==== Репортерката [[Џудит Милер]] се повлече од јавноста по критикувањето дека нејзиното известување од [[војна во Ирак|војната во Ирак]] било фактички неточно и отворено во корист на ставот на владата на Буш, поради што Тајмс мораше да се извини. Еден од главните извори на Милер е [[Ахмед Чалаби]], кој по окупацијата на САД стана привремен министер за нафтена индустрија на Ирак и е сега на чело на Комитетот за услуги на Ирак. Сепак, известувачот [[Мајкл Р. Гордон]] кој стоеше зад потписот на некои претходни статии за Ирак заедно со Милер, продолжи да известува за воени прашања за Тајмс. ==== Израел и Палестинците ==== Поради репортажата за [[Израелско-палестински конфликт|Израелско-палестинскиот конфликт]], некои тврдат дека весникот е пропалестински, други дека е произраелски. Во [[контроверзна]]та книга [[Израелското лоби и надворешната политика на САД]], дело на професорите по [[политички науки]] [[Џон Меарсхајмер]] и [[Стефан Волт]] се наведува дека Њујорк Тајмс понекогаш ги критикува политиките на Израел, но не е непристрасен и генерално го поддржува Израел. Од друга страна, [[Центар Сајмон Висентхал|Центарот Сајмон Висентхал]] го критикуваше Тајмс за објавување на стрипови што се однесуваат на Израелско-палестинскиот конфликт, за кои тврдат дека се [[антисемитистички]]. <br /> Јавниот уредник на Тајмс Кларк Хојт во својата колумна од 10 јануари 2009 година, заклучи „иако најгласните поддржувачи на Израел и на Палестинците не се согласуваат, мислам дека Тајмс, спречен да известува директно од бојното поле среде хаосот на војната, даде сè од себе да ја изврши својата задача дер, балансирано и целосно, и во голема мера успеа во тоа.“ ==== Средна Америка во осумдесеттите години ==== [[Правичност и точност во известувањето]], организација за критика на медиумите [[во напредок]], го обвини Њујорк Тајмс за следење на „стратегијата за односи со јавноста на [[влада на Реган|владата на Реган]]“ во осумдесеттите години, преку „нагласувањето на строгите мерки во [[Никарагва]] (од левичарската влада на [[Сандинисти]]те) и потценување или занемарување на посериозните злоупотребувања на човековите права каде било во Средна Америка“ (главно во [[Ел Салвадор]], [[Гватемала]] и [[Хондурас]], земји со влади поддржани од владеењето на Реган). ==== Втора светска војна ==== На 14 ноември 2001 година, во изданието за 150-годишнината на Њујорк Тајмс, поранешниот главен и одговорен уредник [[Макс Франкел]] напиша дека пред и за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], Тајмс одржуваше доследна политика за да ги намали репортажите за [[Холокауст]]от на своите страници. [[Лорел Леф]], вонредна професорка на [[Североисточен Универзитет|Северноисточниот Универзитет]], заклучи дека весникот го омаловажува убивањето на [[Евреи]]те во [[геноцид]]от од страна на [[Третиот Рајх]]. Нејзината книга од 2005 година [[„Закопани од Тајмс“]] ја документира тенденцијата на Тајмс да ги смести во своите дневни изданија статиите за тековното гонење и истребувањето на Евреите пред, за време и по [[Втора светска војна|Втората светска војна]], а да ги прикрие посебните влијанија од злосторствата на Нацистите врз Евреите. Професорката Леф делумно ги припишува овие недостатоци на сложените лични и политички ставови на издавачот на весникот, [[Артур Хејс Салцбергер]], во поглед на [[евреизам|евреизмот]], [[антисемитизам|антисемитизмот]] и [[зионизам|зионизмот]].<br /> За време на војната, новинарот на Тајмс [[Вилијам Л. Лоренс]] беше „на платениот список во [[Воено министерство|Военото министерство]]“. Друго сериозно обвинение врз Тајмс е дека преку репортажата за [[Советскиот Сојуз]] преку дописникот [[Волтер Дуранти]], намерно го омаловажува [[глад во Украина|гладот во Украина]] во триесеттите години. === Плагијат и фалсификување === Во мај 2003 година, известувачот на Тајмс, Џејсон Блер, беше принуден да си даде оставка од весникот откако беше фатен како плагира и фалсификува елементи од неговите статии. Некои критичари тврдеа дека борбата на Блер беше главниот фактор во првичното колебање на Тајмс да го отпушти. === Случајот со силување во Дјук === Тајмс беше критикуван за својата „лековерна“ репортажа за обвинението за силување на играчи на лакрос (хокеј на трева) во Универзитетот Дјук: „како предводник во преземање вина, Њујорк Тајмс се тркаше до дното на новинарството со шкарт телевизиски ток-шоуа.“ === Рекламно одредени новости во модата === Во средината и кон крајот на педесеттите години, „модните критичари требаше секој месец да смислуваат статии, кои ќе ја одразуваат рекламната моќ на секоја стоковна куќа. Сепак, во рамките на ова барање, идеите за статиите можат да бидат на известувачите и уредниците. === Погрешно цитирање === Во февруари 2009 година, весникот беше обвинет за користење на „евтини“ тврдења во статија за музичката уметница [[Британска Тамилка Миа|Британската Тамилка Миа]] (англиски: M.I.A.) во однос на нејзиниот активизам против [[Синхалско-Тамилски конфликт|Синхалско-Тамилскиот конфликт]] во Шри Ланка. Миа се придружи на останатите кои го критикуваа весникот во јануари 2010 година, откако во него беше објавено едно дело со пофалба за патување во Шри Ланка. Во 2010 година, [[списание Њујорк Тајмс|списанието Њујорк Тајмс]] беше принудено да објави поправка на објавеното онлајн интервју со Миа откако интервјуто направено од сегашната уредничка на модното списание [[„Даблју“]] (англиски: „W“), а тогашна профилерка на [[списание Њујорк Тајмс|списанието Њујорк Тајмс]] [[Лин Хиршберг]] содржеше различни фалсификувања, погрешни цитати и вадење од контекст на изјавите. Како одговор на ова дело, Миа го објавила бројот на Хиршберг и тајните аудио снимки од интервјуто на нејзиниот профил на [[Твитер]] и на нејзиното мрежно место. Критичарите како [[Роберт Кристго]] и [[Доријан Лински]] од Гардијан, ги исмеваа очигледните клеветнички изјави на Хиршберг и на весникот, прашувајќи зошто списанието „осуди за Арулпрагазам толку плитка личност на којашто ѝ вети 20 од 56 страници и статија преку две страници, а ја уништи целосно вешто избалансирано со озборување Холивудски новинар чија последна музичка тема беше Рик Рубин во 2006 година. На прашањето зошто Миа помислила да го сними интервјуто и нејзината реакција, таа изјави: „Ме ставија на насловната страна викендот за Меморијалниот ден, а последната личност што ја ставиле на насловната е [[Бил Клинтон]]. Ме имаше на насловната страна со осум страници повеќе од Клинтон. Беше јасно дека нешто ќе тргне наопаку.“ Како фактор, беа посочени незнаењето и недоследноста на Њујорк Тајмс. Критиките на Миранда Соер од Гардијан и Миа укажуваат на иронијата на податоците објавени од Тајмс во однос на конфликтот. == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == * [http://www.nytimes.com/ Официјално мрежно место] * [http://www.nytco.com/company/milestones/timeline.html Хронологија на New York Times од 2001 до денес] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131009080119/http://www.nytco.com/company/milestones/timeline.html |date=2013-10-09 }} * [http://www.nytimes.com/2009/01/30/business/media/02askthetimes.html?hp=&pagewanted=all Интервју со извршниот уредник на The New York Times] * {{Наведена книга |title=Историја на New York Times, 1851–1921 |last=Дејвис|first=Елмер Холмс |coauthors= |year=1921 |publisher=The New York Times |location=Њујорк |isbn= |page= |pages= |url=http://books.google.com/?id=z0gOAAAAYAAJ |accessdate=15 јули 2009}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Американски весници]] dssnebyuvjhwvjc911oksa0t0z0b90u 0 736689 5602197 5074735 2026-07-30T14:14:41Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602197 wikitext text/x-wiki [[Image:Chicha with Pipeño.jpg|thumb|250px|Чича послужна со „пипењо“.]] '''Чича''' ([[шпански]]: ''Chicha'') е термин во [[Латинска Америка]] кој се користи за посочување на ферментиран [[алкохол]], особено оние пијалаци кои се добиени од [[пченка]],<ref>[http://books.google.co.uk/books?id=Fc7t0dfi0SwC&pg=PA82&lpg=PA82&dq=Chicha+beer&source=web&ots=TEv2g2x5Rm&sig=aja6X1kbGaOLHk-NPFakhkER8gA&hl=en&sa=X&oi=book_result&resnum=3&ct=result] Michael Andrew Malpass, ''Daily Life in the Inca Empire''. Retrieved 31 August 2008</ref> но исто така овој термин опфаќа и слично безалкохолни пијалаци. Покрај пченката, чича може да се приготви и од коренот на [[маниока]], овошје и останати состојки. Овој пијалак традиционално се подготвува од посебен вид жолта пченка и често се нарекува ''chicha de jora'' или ''чича од пченка''. Пијалакот наликува на млеко, има светло или темножолта боја и има слаб киселест вкус. Овој пијалак може да се конзумира тазе, кога е поблаг, или позастан, кога е појак. ==Поврзано== * [[Пулке]] * [[Пунукапа]] * [[Кауим]] ==Наводи== {{Reflist}} ==Надворешни врски== {{рв|Chicha}} * [http://xb-70.com/beer/chicha/ Рецепт и информации за чича] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110718125250/http://xb-70.com/beer/chicha/ |date=2011-07-18 }} [[Категорија:Андска кујна]] [[Категорија:Општество на Инките]] [[Категорија:Алкохолни пијалаци]] [[Категорија:Ентеогени]] k8xvylkak7p0s35af7hb7fd0xm3z6b6 0 747890 5602473 5593097 2026-07-31T09:13:47Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602473 wikitext text/x-wiki [[Податотека:John Mayall (1970).png|мини|Џон Мејал (1970)]] '''John Mayall & the Bluesbreakers''' биле пионерски [[Англија|англиски]] [[блуз]] бенд предводен од [[пеење|пејачот]], текстописец и мултиинструменталист [[Џон Меиал]]. Меиал го користел името на бендот од 1963 до 1967, а потоа го запоставил околу претнаесет години. Како и да е, во 1982 беше најавено „враќање на the Bluesbreakers“ и од тогаш името беше зачувано. Името постана општ поим без да се прави разлика кои снимања беа кредитирани само на водачот, а кои на водачот и групата. Во „the Bluesbreakers“ беа вклулени: *[[Ерик Клептон]] (април – август 1965, ноември 1965 – јули 1966) и [[Џек Брус]] кои го напуштија бендот за да го оформат „[[Cream (бенд)|Cream]]“. *[[Питер Грин]], кој го замени Клептон, свиреше до август 1967, кога се одвоил со Мик Флетвуд, а по неколку недели го повлекол со него и Џон Мек Ви, член на „the Bluesbreakers“, за да го оформат бендот „Fleetwood Mac“. *[[Мик Теилор]] (август 1967 – јули 1969) кој подоцна им се придружил на ''[[Ролинг Стоунс|The Rolling Stones]]'', а се вклучил и во реобединувањето на турнеите во 1982-83 и 2004. *Харви Мендел, Волтер Трут, Лери Теилор (овие тројца го напуштиле бендот „Conned Heat“ за да му се придружат на Џон Меиал). *Дон Харис, Ренди Ресник, Еинсли Дунбар, Дик Хекстал-Смит, Енди Фресер, Крис Мерсер, Хенри Лутер, Џони Алмонд и Џон Марк. ==Историја== Бендот кој подоцна ќе прерасне во „the Bluesbreakers“ во 1965,<ref name="discography">http://www.eric-clapton.co.uk/ecla/discography.html</ref> бил формиран во јануари 1963 и станал ред на повеќе од 100 различни комбинации на музичари кои свиреле под тоа име.<ref>''The Complete Rock Family Trees'', Omnibus Press (Dec 1983, ISBN 978-0711904651) lists 109 different lineups</ref> Ерик Клептон се вклучил во бендот во 1965, неколку месеци по издавањето на нивниот прв албум. Со себе Клептон, во бендот, го внесе и блуз влијанието откако ги напушти „the Yardbirds“ со намера да свири блуз. Првиот сингл издаден од Џон Меиал и бендот е песната „Crawling Up a Hill“ со „Mr.James“ како Б-страна. Бендот кој свиреше на оваа песна беше: Питер Вард и Џон Мек Ви на бас, Берни Ватсон на гитара и Мартин Харт на тапани.<ref name="NME Rock 'N' Roll Years">{{Наведена книга | first= John | last= Tobler | year= 1992 | title= NME Rock 'N' Roll Years | edition=1 | publisher=Reed International Books Ltd | location= London | page= 134 | id= CN 5585}}</ref> По издавањето на синглот Берни Ватсон беше заменет од Роџер Дин, а Мартин Харт од Хјуџи Флинт. Со оваа група на музичари бендот го издаде синглот „Crocodile Walk“ со „Blues City Shakedown“ како Б-страна. Продуцент на синглот беше Тони Кларк од „Decca“.<ref>http://www.youtube.com/watch?v=wErMvG4cxao</ref> По ова Роџер Дин заминал и бил заменет од Клептон.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rogerdean.info/Timeline.html |title=архивски примерок |accessdate=2011-02-06 |archive-date=2012-02-22 |archive-url=https://www.webcitation.org/65eLN2MME?url=http://www.rogerdean.info/Timeline.html |url-status=dead }}</ref> Истата година бендот го загуби својот договор за снимање со „Decca“ што беше проследено со издавањето на синглот „I’m Your Witchdoctor“ (Џими Пејџ - продуцент) во октомври 1965.<ref name="discography"/> Потоа во август 1966, „the Bluesbreakers“ го издадоа синглот „Lonely Years“ со Б-страната „Bernard Jenkins“<ref name="discography"/> кој е издаден од продуцентската куќа „Purdah Records“.<ref name=45rpm>http://www.45-rpm.org.uk/artists-j.htm</ref> Албумот „Bluesbreakers with Eric Clapton“ беше издаден во јули<ref name="discography"/> и зафати едно од местата на листата „Top Ten“ во Обединетото Кралство. Кратко по издавањето на „Bluesbreakers with Eric Clapton“ Ерик Клептон го посетил [[Бади Гај]] на концерт и бил воодушевен од неговото трио од што произлегла и била оформена идејата за „Cream“ и тој го напушта бендот со [[Џинџер Бејкер]] и Џек Брус.<ref>{{Наведена книга |title=Clapton: The Autobiography |url=https://archive.org/details/claptonautobiogr00clapt |last=Clapton |first=Eric |year=2007 |publisher=Broadway}}</ref> Клептон бил заменет од страна на Питер Грин за албумот „A Hard Road“ за потоа и тој да го напушти бендот за да го оформи „Fleetwood Mac“. Тогаш Мик Теилор се придружил во бендот и тие го снимија „Crusade“ на 12 јули 1967. Накратко по аминувањето на Мек Ви за да биде вклучен во „Fleetwood Mac“, тој беше заменет до Тони Ривс за да се сними албумот „Bare Wires“ кој им беше највисоко рангиран албум на музичките листи во ОК. Кратко откога Теилор им се придружи на „The Rolling Stones“ името „Bluesbreakers“ беше исфрлено од албумите на Џон Меиал. При крајот на 1960те, „Bluesbreakers“ конечно достигнале некој успех во САД. Со неколку прекини, „the Bluesbreakers“ продолжиле да одат на турнеи и да издаваат албуми (над 50) иако тие никогаш не добија критични или популарни заслуги за поранешната работа. Во 2003, Ерик Клептон, Мик Теилор и Крис Барбер се реобединиле со бендот за да свират на „70th Birthday Concert“ на Џон Меиал во Ливерпул (концертот подоцна бил издаден на ЦД и на ДВД). Во 2004 нивниот тим ги вклучуваше Бади Вајтингтон, Џо Или, Хенк Ван Сики и Том Кенинг со кои бендот одржа турнеја во ОК со Мик Теилор како гостин музичар. Во 2008 Меиал на своето мрежно место објавил дека ги напушта „the Bluesbreakers“ за да се посвети на неговата напорна работа и да си даде слобода за соработка со други музичари. Во 2009 одржа соло турнеја со Роки Атас која беше прва по неговото напуштање на бендот.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.johnmayall.com/news.html |title=архивски примерок |accessdate=2011-02-06 |archive-date=2012-02-22 |archive-url=https://www.webcitation.org/65eLOB1PZ?url=http://www.johnmayall.com/news.html |url-status=dead }}</ref> Бившиот член на бендот Џони Алмонд умре од рак на 18 ноември 2009, на свои 63 години.<ref>[http://www.thedeadrockstarsclub.com/2009b.html Thedeadrockstarsclub.com - accessed November 2009]</ref> ==Дискографија== ===Албуми=== *1965: John Mayall Plays John Mayall (Decca) (ги вклучува идните членови на „the Bluesbreakers“) *1966: Blues Breakers with Eric Clapton (Decca) *1967: A Hard Road (Decca) *1967: John Mayall’s Bluesbreakers with Paul Butterfield (Decca EP 45) *1967: Crusade (Decca) *1968: Diary of a Band Volume 1 (Decca) *1968: Diary of a Band Volume 2 (Decca) *1968: Bare Wires (Decca) *1969: Looking Back (Decca) *1969: Thru the Years (London) *1969: Primal Solos (Decca) *1982: Return of the Bluesbreakers (Aim Australia) *1985: Behind the Iron Curtain (GNP Grescendo) *1987: Chicago Line (Entente - Island) *1988: The Power of the Blues (Entente) *1988: Archives to Eighties (Polydor) *1990: A Sense of Place (Island) *1992: Cross Country Blues (One Way) *1993: Wake Up Call (Silvertone) *1994: The 1982 Reunion Concert (One Way) *1995: Spinning Coin (Silvertone) *1997: Blues for the Lost Days (Silvertone) *1999: Padlock on the Blues (Eagle) *1999: Rock the Blues Tonight (Indigo) *1999: Live at the Marquee 1969 (Eagle) *2000: Time Capsule (Private Stash) – Лимитирана количина на издавање, само на мрежно место, не е повеќе во печатење. *2001: UK Tour 2K (Private Stash) - Лимитирана количина на издавање, само на мрежно место, не е повеќе во печатење. *2001: Boogie Woogie Man (Private Stash) - Лимитирана количина на издавање, само на мрежно место. *2001: Along for the Ride (Eagle/Red Ink) *2002: Stories (Eagle/Red Ink) *2003: No Days Off (Private Stash) - Лимитирана количина на издавање, само на мрежно место. *2003: Rolling With the Blues (Shakedown UK) *2003: 70th Birthday Concert CD&DVD (Eagle) *2004: Cookin’ Down Under DVD (Private Stash) - Лимитирана количина на издавање, само на мрежно место. *2004: The Godfather of British Blues/Turning Point DVD (Eagle) *2004: The Turning Point Soundtrack (Eagle) *2005: Road Dogs (Eagle) *2007: Live at the BBC (Decca) *2007: In the Palace of the King (Eagle) ===ДВДа=== *1982: Blues Alive VHS (реиздадено на ДВД во 2004 како „Jammin’ With the Blues Greats“), снимен концерт во јуни 1982 во Њуџерси во „Capitol Theatre“ со Меиал, Мик Теилор, Џон Мек Ви и Колин Ален со гостите Ета Џејмс, Џуниор Велс, Бади Гај и Аберт Кинг. *2003: 70th Birthday Concert CD & DVD (со Ерик Клептон). *2004: The Godfather of British Blues/Turning Point DVD. Само од мрежното место на Џон Мејал: *2004: Cookin’ Down Under DVD. ===Синглови=== *1964: „Ceawling Up The Hill / Mr.James“ (Decca F11900)<ref name="45rpm"/> *1965: „Crocodile Walk / Blues City Shakedown“ (Decca F12120)<ref name="45rpm"/> *Октомври 1965<ref name="discography"/>: „I’m Your Witchdoctor / Telephone Blues“ (Immediate IM012)<ref name=45rpm /> првиот сингл како „John Mayall & The Bluesbreakers“<ref name="discography"/> *Август 1966<ref name=discography />: „Lonely Years / Bernard Jenkins“ (Purdah 453502)<ref name=45rpm /> *Септември 1966<ref name=discography />: „Parchman Farm / Key To Love“ (Decca F12490)<ref name=45rpm /> *1966: „Looking Back / So Many Roads“ (Decca F12506)<ref name=45rpm /> *1967: „Sitting in the Rain / Out of Reach“ (Decca F12545)<ref name=45rpm /> *1967: „Curly / Rubber Duck“ (Decca F12588)<ref name=45rpm /> *1967: „I’m Your Withchdoctor / Telephone Blues“ (Immediate IM051)<ref name=45rpm /> *1967: „Double Trouble / It Hurts Me Too“ (Decca F12621)<ref name=45rpm /> *1967: „Suspicions Pt.1 / Suspicions Pt.2“ (Decca F12732)<ref name=45rpm /> *1968: „Picture On The Wall / Jenny“ (Decca F12732)<ref name=45rpm /> *1968: „No Reply / She’s Too Young“ (Decca F12792)<ref name=45rpm /> *1968: „The Bear / 2401“ (Decca F12846)<ref name=45rpm /> == Надворешни врски == *[http://www.johnmayall.com/ Официјално мрежно место на Џон Меиал] *[http://www.jambase.com/Articles/20529/John-Mayall-Unbreakable John Mayall Interview with Jarrod Dicker (2009)] == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Англиски музички групи]] [[Категорија:Музички групи]] [[Категорија:Ерик Клептон]] [[Категорија:Музички групи основани во 1963 година]] cfczbk2bomrso4855yl0nzou2qkxhyn 0 749846 5602380 1889546 2026-07-30T23:33:48Z Xqbot 10137 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Модифицирана Меркалиева скала]] 5602380 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Модифицирана Меркалиева скала]] re83woub1eqv4f5yi3k8titia88crxi 1 749847 5602378 1889578 2026-07-30T23:33:38Z Xqbot 10137 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Разговор:Модифицирана Меркалиева скала]] 5602378 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Модифицирана Меркалиева скала]] n8aeqi5sa7752uj9moh8bwml7g16yvj 0 749849 5602381 1889547 2026-07-30T23:33:53Z Xqbot 10137 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Модифицирана Меркалиева скала]] 5602381 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Модифицирана Меркалиева скала]] re83woub1eqv4f5yi3k8titia88crxi 0 750273 5602382 1888283 2026-07-30T23:33:59Z Xqbot 10137 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Модифицирана Меркалиева скала]] 5602382 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Модифицирана Меркалиева скала]] re83woub1eqv4f5yi3k8titia88crxi 1 750274 5602379 1888285 2026-07-30T23:33:43Z Xqbot 10137 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Разговор:Модифицирана Меркалиева скала]] 5602379 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Модифицирана Меркалиева скала]] n8aeqi5sa7752uj9moh8bwml7g16yvj 0 753794 5602349 4500038 2026-07-30T21:37:57Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602349 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Стручно списание | title = The Astrophysical Journal | cover = | editor = [[Етан Вишнијак]] | discipline = [[астрономија]], [[астрофизика]] | abbreviation = Astrophys. J. | publisher = Institute of Physics Publishing | country = [[Соединети Американски Држави|САД]] | frequency = 3 месечно | history = 1895–денес | openaccess = | license = | impact = | impact-year = | website = http://iopscience.org/apj | link1 = http://iopscience.org/apjl | link1-name = Astrophysical Journal Letters | link2 = http://iopscience.org/apjs | link2-name = Astrophysical Journal Supplement Series | RSS = | atom = | JSTOR = | OCLC = | LCCN = | CODEN = | ISSN = 0004-637X | eISSN = 1538-4357 }} '''The Astrophysical Journal''' ([[македонски јазик|мак.]] „Астрофизичко списание“) е [[стручна рецензија|рецензентско]] [[научно списание]] посветено на [[астрономија]]та и [[астрофизика]]та. Основано е во [[1895]] г. од американските астрономи [[Џорџ Елери Хејл|Џорџ Е. Хејл]] и [[Џејмс Едвард Килер|Џејмс Е. Килер]]. Излегува трипати месечно, а секој број има по 500 страници. Од 1953 г. наваму, заедно со списанието излегува и прилогот '''The Astrophysical Journal Supplement Series''' („Прилози кон Астрофизичкото списание“). Се објавува во шест тома годишно, со два броја од по 280 страници во секој том. Издавач на списанието и прилогот долго време било Издаваштвото на Чикашкиот универзитет (''University of Chicago Press''), во име на [[Американско астрономско друштво|Американското астрономско друштво]]. Во јануари 2009 издавачката должност му припаднала на Издаваштвото на Институтот за физика (Institute of Physics Publishing),<ref> {{нмс | title = American Astronomical Society Selects Institute of Physics Publishing As New Publishing Partner | publisher = PR Newswire Europe Ltd. | date = 25 април 2007 | url = http://www.prnewswire.co.uk/cgi/news/release?id=196128 | accessdate = 21 јули 2007 }}</ref> по префрлањето на матичното списание на друштвото, ''[[Astronomical Journal]]'' во 2008. Промените се случиле поради покачувањето на цените за издавање.<ref>{{нмс | last=Howard | first=Jennifer | title=U. of Chicago Press Loses 3 Journals After Publishing Agreement Is Changed | publisher=Chronicle of Higher Education | date=18 мај 2007 | url=http://www.jhu.edu/clips/2007_05/14/press.html | accessdate=12 февруари 2009 }}{{Мртва_врска|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Друг дел од списанието е додатокот '''The Astrophysical Journal Letters''' („Писма на Астртофизичкото списание“) наменет за брзи објавувања. == Истакнати уредници == *[[Џорџ Елери Хејл]] (1895-1902) *[[Едвин Брант Фрост]] (1902-1932) *[[Субраманијан Чандрасекар]] (1952-1971)<ref> {{наведено списание | author=Helmut A. Abt | date=1 декември 1995 | title= Obituary - Chandrasekhar, Subrahmanyan | journal=Astrophysical Journal | bibcode=1995ApJ...454..551A }}</ref> *[[Роберт Кеникат]] (1999-2006) == Поврзано == *[[Astronomical Journal]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *[http://iopscience.org/apj The Astrophysical Journal] {{en}} *[http://iopscience.org/apjs The Astrophysical Journal Supplement Series] {{en}} *[http://iopscience.org/apjl The Astrophysical Journal Letters] {{en}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Astrophysical Journal}} [[Категорија:Астрономски списаниja]] [[Категорија:Американски списанија]] jallid01a6wye3y1tk8ek3ii9zm1ti1 0 754943 5602324 5197775 2026-07-30T20:13:54Z 19user99 72391 #WPWPMK 5602324 wikitext text/x-wiki [[File:Abwasserbehandlungsanlage.jpg|thumb|[[Германски јазик|Германскиот јазик]] има многу сложенки, овој збор значи ''Објект-за-третман-на-отпадни води''.]] '''Сложена именка''' (''сложенка'') претставува именска форма што вообичаено е образувана од [[именка|именски]] (именка, придавка, заменка, број) дел, а може да има и [[глагол]]ски дел. Во [[македонски јазик|литературниот]] јазик образувањето сложени именки е жив и продуктивен начин на зборообразување, односно бројот на таквите именки постојано се зголемува, посебно со позајмувањата од меѓународната терминологија (''картографија'', ''минералогија''), како и оние што претставуваат наследство од [[црковнословенски|црковнословенскиот]] јазик (''милосрдие'', ''благодарност'').<ref>Блаже Конески, ''Граматика на македонскиот литературен јазик'', “Култура“ 1987, Скопје, стр. 292</ref> Од аспект на [[лексика]]та, за сложена именка може да се зборува ако [[збор]]овите од кои таа е составена можат да се одделат и понатаму да го имаат сопственото значење, како на пример ''ороводец'' - '''оро''' и '''водач''' (''водење''). Составните делови во сложените именки се поврзуваат на два начина: или со составните вокали '''е''' и '''о''' (''североисток'', ''очевидец'', ''водомер'', ''земјоделец''), или со непосредно срастување (''виножито'', ''дрворед'', ''стонога''). ==Наводи== <references/> {{Лингвистика-никулец}} [[Категорија:Именки]] 3t3iebs4r5womvq5o1d0khdcqjer4oi 0 755866 5602427 4349148 2026-07-31T05:51:45Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602427 wikitext text/x-wiki {{Infobox Album | Name = ''The Rolling Stones Rock and Roll Circus'' | Type = [[Албум во живо]] | Artist = ''[[The Rolling Stones]]'' | Cover = | Released = 14 октомври, 1996 | Recorded = 11–12 декември, 1968 | Genre = [[Рок музика|Рок]], [[Блуз рок|блуз-рок]], [[хард рок]] | Length = 59:05 | Language = [[Англиски јазик|Англиски]] | Label = „[[ABKCO Records]]“ | Director = Мајкл Линдзи Хог | Producer = Џими Милер, Џоди Клејн и Лени Ејлик | Reviews = | Compiler = | Last album = ''[[Stripped (албум на The Rolling Stones)|Stripped]]''<br />(1995) | This album = '''''The Rolling Stones Rock and Roll Circus'''''<br />(1996) | Next album = ''[[No Security]]''<br />(1998) }} [[Податотека:Rolling Stones 21.jpg|мини|Концерт во Хајд Парк, Лондон, 2013 година.]] '''The Rolling Stones Rock and Roll Circus''' е петтиот албум на „[[The Rolling Stones]]“, издаден од продуцентската куќа „ABKCO Records“ на Алан Клејн. Издаден во 1996, „The Rolling Stones Rock and Roll Circus“ е [[албум во живо]] кој бил снимен на нивното „The Rolling Stones Rock and Roll Circus“ телевизиско шоу. ==Список на песни== Сите песни се од [[Мик Џегер]] и [[Кејт Ричардс]], а изведени се од „[[The Rolling Stones]]“ (освен на местата каде што е напоменато) #Претставувањето на Мик Џегер на „Rock and Roll Circus“&nbsp;– 0:25 #„Entry of the Gladiators“ (Јулиј Фјучик)&nbsp;– 0:55 #Претставување на бендот [[Jethro Tull]]“ од страна на Мик Џегер&nbsp;– 0:11 #„Jethro Tull“&nbsp;– „A Song for Jeffrey“ (Ијан Андерсон)&nbsp;– 3:26 #*„Song for Jeffrey“ каде што е вклучена оригиналната музика од песната „This Was“ #Претставување на бендот „The Who“ од страна на Кејт Ричардс&nbsp;– 0:07 #„[[The Who]]“&nbsp;– „A Quick One, While He's Away“ ([[Пити Тоуншенд]])&nbsp;– 7:33 #„Over the Waves“ (Хувентино Розас)&nbsp;– 0:45 #[[Таџ Махал (музичар)|Таџ Махал]]&nbsp;– „Ain't That a Lot of Love“ (Хомер Бенкс/Вили 'Дин' Паркер)&nbsp;– 3:48 #Претставување на Мериен Феитфул од страна на Чарли Ватс&nbsp;– 0:06 #Мериен Феитфул&nbsp;– „Something Better“ (Џери Гофин/Бери Мен)&nbsp;– 2:32 #Претставување на „The Dirty Mac“од страна на Мик Џегер и Џон Ленон&nbsp;– 1:05 #„[[The Dirty Mac]]“&nbsp;– „Yer Blues“ ([[Џон Ленон]]/[[Пол Мекартни]])&nbsp;– 4:27 #„The Dirty Mac“, [[Јоко Оно]] и [[Ирви Гитлис]]&nbsp;– „Whole Lotta Yoko“ (Јоко Оно)&nbsp;– 4:49 #Претставување на „The Rolling Stones“ од страна на Ленон / „Jumpin' Jack Flash“&nbsp;– 3:35 #„Parachute Woman“&nbsp;– 2:59 #„No Expectations“&nbsp;– 4:13 #„You Can't Always Get What You Want“&nbsp;– 4:24 #„Sympathy for the Devil“&nbsp;– 8:49 #„Salt of the Earth“&nbsp;– 4:57 #*„Salt of the Earth“ ја вклучува оригиналната музика од песната „Beggars Banquet“. ==Највисоки позиции на музичките листи== {| border=1 cellspacing=0 cellpadding=2 !align="left"|Година !align="left"|Листа !align="left"|Позиција |- |align="left"|1996 |align="left"|''The Billboard 200'' |align="center"|92{{Fact|date=мај, 2011}} |- |} {{Ерик Клептон}} [[Категорија:Албуми од 1996]] [[Категорија:Албуми на The Rolling Stones]] bc8onqxjsyxr9wv01xvzcwr4b36u1je 0 779520 5602328 5499946 2026-07-30T20:43:43Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602328 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | Name = AKB48 | Img = AKB48 20090703 Japan Expo 52.jpg | Img_capt = AKB48 настапува во Франција на Japan Expo 2009 | Img_size = | Landscape = | color = | Background = group_or_band | Alias = | Origin = [[Акихабара]], [[Токио]], [[Јапонија]] | Genre = [[j-pop]], [[поп-музика|поп]] | Years_active = 2005–сега | Label = AKS<br />DefSTAR Records<br />You, Be Cool!/[[King Records]] | Associated_acts = [[SKE48]]<br />[[SDN48]]<br />[[NMB48]]<br />[[JKT48]]<br />[[HKT48]]<br />[[OJS48]]<br />[[no3b]]<br />[[Watarirouka Hashiritai]]<br />[[French Kiss]]<br />[[Not yet]]<br />[[DiVA]] | URL = [http://www.akb48.co.jp akb48.co.jp]<br />[http://www.youtube.com/AKB48/ youtube.com/AKB48] | Current_members = [[#Team A|Team A]]<br />[[#Team K|Team K]]</small><br />[[#Team B|Team B]]<br />[[#Team 4|Team 4]] | Past_members = }} '''AKB48''' (Еј-Кеј-Би Фотиејт) е [[Јапонија|јапонска]] женска поп група ([[јапонски идол|идол]] група) основана од познатиот јапонски музички продуцент и текстописец [[Јасуши Акимото]] во 2005 година.<ref name="What is AKB48">{{Наведена мрежна страница | url=http://www.youtube.com/watch?v=98f2J7h-Ya0 | title=What is AKB48? / AKB48 [Official] | work=AKB48 | date = 2011-02-14 | accessdate = 2011-10-26 | language=en}}</ref><ref name="reuters20090728">{{Наведена мрежна страница | url=http://www.reuters.com/article/2009/07/28/idUS219130+28-Jul-2009+BW20090728 | title=Japanese Idol Group AKB48 to Perform at MIPCOM | publisher=Reuters | date=2009-07-28 | accessdate=2011-10-26 | language=en | archive-date=2012-06-16 | archive-url=https://www.webcitation.org/68TMydg2B?url=http://www.reuters.com/article/2009/07/28/idUS219130+28-Jul-2009+BW20090728 | url-status=dead }}</ref><ref name="japantimes20100824">{{Наведена мрежна страница | url=http://www.japantimes.co.jp/text/nn20100824i1.html | title=Girl idol group about mass exposure, fans | date = 2010-08-24 | accessdate = 2011-10-26 | work=The Japan Times | publisher=The Japan Times Inc. | language=en}}</ref> AKB48 е именувана по [[Акихабара]], округот на [[Токио]] каде се наоѓа сопствениот театар на групата.<ref>{{Наведена мрежна страница | url=http://www.akb48.co.jp/english/theater/index.html | title=AKB48 Official Site｜Where to see them | publisher=AKB48 | accessdate=2011-10-26 | language=en | archive-date=2008-12-18 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081218030159/http://www.akb48.co.jp/english/theater/index.html | url-status=dead }}</ref> Групата дава концерти во театарот речиси секојдневно.<ref name="japantimes20100824" /> AKB48 влезе во [[Гинисови рекорди|Гинисовата книга на рекорди]] како „најголема поп група“ во светот.<ref>{{Наведена мрежна страница | url=http://yeinjee.com/2010/akb48-officially-world-biggest-group/ | title=AKB48 is officially the world's biggest group | date=2010-11-15 | accessdate=2011-10-26 | archive-date=2013-09-27 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130927132131/http://yeinjee.com/akb48-officially-world-biggest-group/ | url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница | url=http://www.guinnessworldrecords.com/records-8000/largest-pop-group/ | title=Guinness Worlds Records - Largest pop group | publisher=Guinness World Records | accessdate=2011-10-26}}</ref> Тренутно AKB48 се састоји од 4 тимова: Team A, Team K и Team B со по 16 учесници во секоја и Team 4 од 11 учесници, односно во групата има вкупно 59 девојки (состојба од 2 септември 2011).<ref name="akb48members">{{Наведена мрежна страница | url=http://www.akb48.co.jp/members/ | title=AKB48公式サイト｜メンバー情報 | accessdate=2011-10-26 | publisher=AKB48 | language=ja | archive-date=2006-06-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20060613072555/http://www.akb48.co.jp/members/ | url-status=dead }}</ref> Групата е многу популарна во Јапонија.<ref name="What is AKB48" /><ref name="reuters20090728" /><ref name="japantimes20100824" /> Последните 9 [[сингл (музика)|синглови]] на AKB48 стигнале до број еден на јапонската неделна топ листа за продажба на синглови на [[Орикон]].<ref name="oriconcdsingle" /> == Состав == ==== Team A ==== ({{nihongo|„Тимот А“|チームA|Чи:му Е:}}) Капитен<!-- на тимот-->: [[Минами Такахаши]] * {{nihongo|[[Мисаки Иваса]]|岩佐 美咲}} (30 јануари 1995, [[префектура Чиба]]) * {{nihongo|[[Ајка Ота]]|多田 愛佳}} (8 декември 1994, [[префектура Сајтама|префектура Саитама]]) * {{nihongo|[[Шизука Оја]]|大家 志津香}} (28 декември 1991, [[префектура Фукуока]]) * {{nihongo|[[Харука Катајама]]|片山 陽加}} (10 мај 1990, [[префектура Ајчи|префектура Аичи]]) * {{nihongo|[[Асука Курамочи]]|倉持 明日香}} (11 септември 1989, [[префектура Канагава]]) * {{nihongo|[[Харуна Коџима]]|小嶋 陽菜}} (19 април 1988, [[префектура Сајтама|префектура Саитама]]) * {{nihongo|[[Рино Сашихара]]|指原 莉乃}} (21 ноември 1992, [[префектура Оита]]) * {{nihongo|[[Марико Шинода]]|篠田 麻里子}} (11 март 1986, [[префектура Фукуока]]) * {{nihongo|[[Аки Такаџо]]|高城 亜樹}} (3 октомври 1991, [[Токио]]) * {{nihongo|[[Минами Такахаши]]|高橋 みなみ}} (8 април 1991, [[Токио]]) * {{nihongo|[[Харука Накагава]]|仲川 遥香}} (10 февруари 1992, [[Токио]]) * {{nihongo|[[Чисато Наката]]|中田 ちさと}} (8 октомври 1990, [[префектура Сајтама|префектура Саитама]]) * {{nihongo|[[Сајака Накаја]]|仲谷 明香}} (15 октомври 1991, [[префектура Ивате]]) * {{nihongo|[[Ацуко Маеда]]|前田 敦子}} (10 јули 1991, [[префектура Чиба]]) * {{nihongo|[[Ами Маеда]]|前田 亜美}} (1 јуни 1995, [[Токио]]) * {{nihongo|[[Нацуми Мацубара]]|松原 夏海}} (19 јуни 1990, [[префектура Фукуока]]) ==== Team K ==== ({{nihongo|„Тимот К“|チームK|Чи:му Ке:}}) Капитен: [[Сајака Акимото]] * {{nihongo|[[Сајака Акимото]]|秋元 才加}} (26 јули 1988, префектура Чиба) * {{nihongo|[[Томоми Итано]]|板野 友美}} (3 јули 1991, префектура Канагава) * {{nihongo|[[Мајуми Учида]]|内田 眞由美}} (27 декември 1993, Токио) * {{nihongo|[[Ајака Умеда]]|梅田 彩佳}} (3 јануари 1989, префектура Фукуока) * {{nihongo|[[Јуко Ошима]]|大島 優子}} (17 октомври 1988, [[префектура Точиги]]) * {{nihongo|[[Ајака Кикучи]]|菊地 あやか}} (30 јуни 1993, Токио) * {{nihongo|[[Мику Танабе]]|田名部 生来}} (2 декември 1992, [[префектура Шига]]) * {{nihongo|[[Томоми Накацука]]|中塚 智実}} (18 јуни 1993, префектура Саитама) * {{nihongo|[[Моено Нито]]|仁藤 萌乃}} (22 јули 1992, Токио) * {{nihongo|[[Мисато Нонака]]|野中 美郷}} (20 април 1991, префектура Фукуока) * {{nihongo|[[Рејна Фуџие]]|藤江 れいな}} (1 февруари 1994, префектура Чиба) * {{nihongo|[[Сакико Мацуи]]|松井 咲子}} (10 декември 1990, префектура Саитама) * {{nihongo|[[Минами Минегиши]]|峯岸 みなみ}} (15 ноември 1992, Токио) * {{nihongo|[[Сае Мијазава]]|宮澤 佐江}} (13 август 1990, Токио) * {{nihongo|[[Јуи Јокојама]]|横山 由依}} (8 декември 1992, [[префектура Кјото]]) * {{nihongo|[[Руми Јонезава]]|米沢 瑠美}} (6 јуни 1991, префектура Саитама) ==== Team B ==== ({{nihongo|„Тимот Б“|チームB|Чи:му Би:}}) Капитен: [[Јуки Кашиваги]] * {{nihongo|[[Харука Ишида]]|石田 晴香}} (2 декември 1993, префектура Саитама) * {{nihongo|[[Томоми Касај]]|河西 智美}} (16 ноември 1991, Токио) * {{nihongo|[[Јуки Кашиваги]]|柏木 由紀}} (15 јули 1991, [[префектура Кагошима]]) * {{nihongo|[[Рие Китахара]]|北原 里英}} (24 јуни 1991, префектура Аичи) * {{nihongo|[[Кана Кобајаши]]|小林 香菜}} (17 мај 1991, префектура Саитама) * {{nihongo|[[Мика Комори]]|小森 美果}} (19 јули 1994, префектура Аичи) * {{nihongo|[[Амина Сато]]|佐藤 亜美菜}} (16 октомври 1990, Токио) * {{nihongo|[[Сумире Сато]]|佐藤 すみれ}} (20 ноември 1993, префектура Саитама) * {{nihongo|[[Нацуки Сато]]|佐藤 夏希}} (1 јули 1990, [[Сапоро]], [[Хокаидо|префектура Хокаидо]]) * {{nihongo|[[Шихори Сузуки]]|鈴木 紫帆里}} (17 февруари 1994, [[префектура Канагава]]) * {{nihongo|[[Марија Сузуки]]|鈴木 まりや}} (29 април 1991, префектура Саитама) * {{nihongo|[[Рина Чикано]]|近野 莉菜}} (23 април 1993, Токио) * {{nihongo|[[Нацуми Хираџима]]|平嶋 夏海}} (28 мај 1992, Токио) * {{nihongo|[[Јука Масуда]]|増田 有華}} (3 август 1991, [[префектура Осака]]) * {{nihongo|[[Михо Мијазаки]]|宮崎 美穂}} (30 јули 1993, Токио) * {{nihongo|[[Мају Ватанабе]]|渡辺 麻友}} (26 март 1994, префектура Саитама) ==== Team 4 ==== {{nihongo|„Тимот 4“|チーム4|Чи:му Фо:}}) Тимот е основан на 7 јуни 2011 година.<ref name="natalie20110607">{{Наведена мрежна страница | url=http://natalie.mu/music/news/50842 | title=AKB48、研究生昇格組中心の新チーム「チーム4」誕生 | work=Natalie | publisher=Natalie (Natasha Inc.) | date=2011-06-07 | accessdate=2011-10-26 | language=ja | archive-date=2012-09-02 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120902124742/http://natalie.mu/music/news/50842 | url-status=dead }}</ref> * {{nihongo|[[Марија Абе]]|阿部 マリア}} (29 ноември 1995, [[префектура Канагава]]) * {{nihongo|[[Миори Ичикава]]|市川 美織}} (12 февруари 1994, [[префектура Сајтама|префектура Саитама]]) * {{nihongo|[[Анна Иријама]]|入山 杏奈}} (3 декември 1995, [[префектура Чиба]]) * {{nihongo|[[Мина Оба]]|大場 美奈}} (3 април 1992, [[префектура Канагава]]) * {{nihongo|[[Харука Шимазаки]]|島崎 遥香}} (30 март 1994, [[префектура Сајтама|префектура Саитама]]) * {{nihongo|[[Харука Шимада]]|島田 晴香}} (16 декември 1992, [[префектура Шизуока]]) * {{nihongo|[[Мију Такеучи]]|竹内 美宥}} (12 јануари 1996, [[Токио]]) * {{nihongo|[[Марија Нагао]]|永尾 まりや}} (10 март 1994, [[префектура Канагава]]) * {{nihongo|[[Шиори Накамата]]|仲俣 汐里}} (25 јули 1992, [[Токио]]) * {{nihongo|[[Марико Накамура]]|中村 麻里子}} (16 декември 1993, [[префектура Чиба]]) * {{nihongo|[[Анна Мори]]|森 杏奈}} (21 март 1994, [[префектура Чиба]]) * {{nihongo|[[Сузуран Јамаучи]]|山内 鈴蘭}} (8 декември 1994, [[префектура Чиба]]) == Дискографија == === Синглови === {| class="wikitable" style="text-align:center" |- bgcolor="#CCCCCC" ! rowspan="2"| Година ! rowspan="2"| Реден<br />број ! rowspan="2"| Наслов ! rowspan="2"| Белешки ! colspan="3"| Највисока позиција ! rowspan="2"| Продажби<br /><small>([[Орикон|Oricon]])</small> |- style="font-size:smaller;" ! width="50"| [[Орикон|Oricon]]<br />Weekly<br />Singles<br />Chart<br /><ref name="oriconcdsingle">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.oricon.co.jp/prof/artist/385015/ranking/cd_single/|title=AKB 48 no shinguru uriage rankingu|publisher=Oricon Inc.|accessdate=2011-10-26| language=ja}}</ref> ! width="50"| [[Билборд (магазин)|Billboard]]<br />[[Japan Hot 100|Japan<br />Hot<br />100]]*<br /><ref name="billboard">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.billboard-japan.com/system/jp_charts/hot100/|title=Hot 100｜JAPAN Charts｜Billboard JAPAN|publisher=Hanshin Contents Link Corporation & Prometheus Global Media, LLC.| language=ja}}</ref> ! width="50"| [[RIAJ]]<br />Digital<br />Track<br />Chart*<br /><ref name="riajdigital">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.riaj.or.jp/data/others/weekly_chart/index.html|title=有料音楽配信チャート|publisher=Recording Industry Association of Japan|language=ja|accessdate=2011-10-26|archive-date=2012-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20120703000808/http://www.riaj.or.jp/data/others/weekly_chart/index.html|url-status=dead}}</ref> |- | rowspan="3"| 2006 | 1 | align="left"| {{nihongo|„Sakura no Hanabiratachi“|桜の花びらたち}} | align="left" rowspan="2"| <small>Самоиздадени синглови</small> | 10 | rowspan="8" bgcolor="#CCCCCC"| | rowspan=2 bgcolor="#CCCCCC"| | align="right"| 46&nbsp;000 |- | 2 | align="left"| {{nihongo|„Skirt, Hirari“|スカート、ひらり}} | 13 | align="right"| 21&nbsp;000 |- | 1 | align="left"| {{nihongo|„Aitakatta“|会いたかった}} | align="left"| <small>Деби-сингл; издаден е на 25 октомври 2006 година, преку издавачката куќа DefSTAR Records</small> | 12 | 32** | align="right"| 51&nbsp;000 |- | rowspan="5"| 2007 | 2 | align="left"| {{nihongo|„Seifuku ga Jama o Suru“|制服が邪魔をする}} | align="left"| | 7 | rowspan="8" bgcolor="#CCCCCC"| | align="right"| 22&nbsp;000 |- | 3 | align="left"| {{nihongo|„Keibetsu Shiteita Aijō“|軽蔑していた愛情}} | align="left"| | 8 | align="right"| 23&nbsp;000 |- | 4 | align="left"| „BINGO!“ | align="left"| | 6 | align="right"| 26&nbsp;000 |- | 5 | align="left"| {{nihongo|„Boku no Taiyō“|僕の太陽}} | align="left"| | 6 | align="right"| 29&nbsp;000 |- | 6 | align="left"| {{nihongo|„Yūhi o Miteiru ka?“|夕陽を見ているか?}} | align="left"| | 10 | align="right"| 18&nbsp;000 |- | rowspan="4"| 2008 | 7 | align="left"| {{nihongo|„Romance, Irane“|ロマンス、イラネ}} | align="left"| | 6 | 22 | align="right"| 23&nbsp;000 |- | 8 | align="left"| {{nihongo|„Sakura no Hanabiratachi 2008“|桜の花びらたち2008}} | align="left"| | 10 | 26 | align="right"| 25&nbsp;000 |- | 9 | align="left"| „Baby! Baby! Baby!“ | align="left"| <small>Дигитален сингл</small> | bgcolor="#BBBBBB"| | × | align="right" bgcolor="#BBBBBB"| |- | 10 | align="left"| {{nihongo|„Ōgoe Diamond“|大声ダイヤモンド}} | align="left"| <small>Првиот сингл на групата кој е издаден преку King Records</small> | 3 | 13 | 51** | align="right"| 97&nbsp;000<!--96 566--> |- | rowspan="4"| 2009 | 11 | align="left"| {{nihongo|„10nen Zakura“|10年桜|Jūnen Zakura}} | align="left"| | 3 | 13 | bgcolor="#CCCCCC"| | align="right"| 125&nbsp;000 |- | 12 | align="left"| {{nihongo|„Namida Surprise!“|涙サプライズ!}} | align="left"| | 2 | 5 | 28 | align="right"| 169&nbsp;000 |- | 13 | align="left"| {{nihongo|„Iiwake Maybe“|言い訳Maybe}} | align="left"| | 2 | 2 | 11 | align="right"| 146&nbsp;000 |- | 14 | align="left"| „RIVER“ | align="left"| <small>Нивниот прв сингл кој се искачил на првото место на табелата Орикон</small> | 1 | 2 | 17 | align="right"| 261&nbsp;000 |- | rowspan="5"| 2010 | 15 | align="left"| {{nihongo|„Sakura no Shiori“|桜の栞}} | align="left"| | 1 | 1 | 15 | align="right"| 405&nbsp;000 |- | 16 | align="left"| {{nihongo|„Ponytail to Chouchou“|ポニーテールとシュシュ}} | align="left"| | 1 | 1 | 4 | align="right"| 734&nbsp;000 |- | 17 | align="left"| {{nihongo|„Heavy Rotation“|ヘビーローテーション}} | align="left"| | 1 | 1 | 1 | align="right"| 843&nbsp;000 |- | 18 | align="left"| „Beginner“ | align="left"| | 1 | 1 | 2 | align="right"|1&nbsp;036&nbsp;000 |- | 19 | align="left"| {{nihongo|„Chance no Junban“|チャンスの順番}} | align="left"| | 1 | 1 | 12 | align="right"| 694&nbsp;000 |- | rowspan="5"| 2011 | 20 | align="left"| {{nihongo|„Sakura no Ki ni Narō“|桜の木になろう}} | align="left"| | 1 | 1 | 3 | align="right"| 1&nbsp;078&nbsp;000 |- | — | align="left"| „Dareka no Tame ni ~What can I do for someone?~“ | align="left"| <small>Дигитален добротворен сингл</small> | bgcolor="#BBBBBB"| | 17 | 2 | align="right" bgcolor="#BBBBBB"| |- | 21 | align="left"| {{nihongo|„Everyday, Kachūsha“|Everyday、カチューシャ}} | align="left"| | 1 | 1 | 1 | align="right"| 1&nbsp;571&nbsp;000 |- | 22 | align="left"| {{nihongo|„Flying Get“|フライングゲット}} | align="left"| | 1 | 1 | 1 | align="right" | 1&nbsp;552&nbsp;000 |- | 23 | align="left"| {{nihongo|„Kaze wa Fuiteiru“|風は吹いている}} | align="left"| <small>Објавен на 26 октомври 2011</small> | bgcolor="#BBBBBB"| | bgcolor="#BBBBBB"| | bgcolor="#BBBBBB"| | align="right" bgcolor="#BBBBBB"| |} <small> '''*''' Топ-листата Billboard Japan Hot 100 е основана во февруари 2008 година, топ-листата RIAJ Digital Track Chart е основана во април 2009 година.<br /> '''**''' во 2010 година </small> === Албуми === ==== Студиски албуми ==== {| class="wikitable" ! rowspan="2"| Година ! rowspan="2"| Реден<br />број ! rowspan="2"| Албум ! colspan="1"| Позиција ! rowspan="2"| Продажби<br /><small>([[Орикон|Oricon]])</small> ! rowspan="2"| Сертификација<br /><small>([[Recording Industry Association of Japan|RIAJ]])</small> |- style="font-size:smaller;" ! [[Орикон|Oricon]]<br />Weekly<br />Albums<br />Chart<br /><ref name="oriconcdalbum">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.oricon.co.jp/prof/artist/385015/ranking/cd_album/|title=AKB48 no arubamu uriage rankingu|publisher=Oricon Inc.|accessdate=2011-10-26| language=ja}}</ref> |- | align="center"| 2008 | align="center"| 1 | {{nihongo|''Set List ~Greatest Songs 2006–2007~''|SET LIST～グレイテストソングス 2006-2007～}} <small> * Издаден: 1 ноември 2008 * Реиздаден на 14 април 2010 како {{nihongo|''SET LIST ~Greatest Songs~ Kanzenban''|SET LIST～グレイテストソングス～完全盤}}</small><small> * Издавачка куќа: DefSTAR Records (DFCL-1429/30 (Limited), DFCL-1431 (Regular), DFCL-1653 (Kanzen)*) <!--* Формати: ЦД, дигитално преземање--> </small> | align="center"| 29<br />2* | align="center"| 54&nbsp;000<br />160&nbsp;000* | align="center"| Платинест (250&nbsp;000+)<ref name="riaj201106">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.riaj.or.jp/data/others/gold/201106.html|title=2011年6月度　認定作品|publisher=Recording Industry Association of Japan|accessdate=2011-10-26|language=ja|archive-date=2013-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20130915104658/http://www.riaj.or.jp/data/others/gold/201106.html|url-status=dead}}</ref> |- | align="center"| 2010 | align="center"| 2 | {{nihongo|''Kamikyokutachi''|神曲たち}} <small> * Издаден: 7 април 2010 * Издавачка куќа: King Records (KIZC-65/6 (Regular), NKCD-6512/3 (Theater)) <!--* Формати: ЦД, дигитално преземање--> </small> | align="center"| 1 | align="center"| 534&nbsp;000 | align="center"| 2× Платинест<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.riaj.or.jp/data/others/gold/201012.html|title=2010年12月度　認定作品|publisher=Recording Industry Association of Japan|accessdate=2011-10-26|language=ja|archive-date=2011-07-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722122316/http://www.riaj.or.jp/data/others/gold/201012.html|url-status=dead}}</ref> |- | align="center"| 2011 | align="center"| 3 |{{nihongo|''Koko ni Ita Koto''|ここにいたこと}} <small> * Издаден: 8 јуни 2011 * Издавачка куќа: King Records (KIZC-90117/8 (Limited), KIZC-117/8 (Regular), NKCD-6546 (Theater)) <!--* Формати: ЦД, дигитално преземање--> </small> | align="center"| 1 | align="center"| 803&nbsp;000+ | align="center"| Милионен (1&nbsp;000&nbsp;000+)<ref name="riaj201106" /> |} <small>'''*''' преиздаване през 2010 година</small> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|AKB48}} * [http://www.youtube.com/AKB48 AKB48 на YouTube] * {{Official|http://www.akb48.co.jp/}} {{ja}} {{музичка група-никулец}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Музички групи]] [[Категорија:Јапонски музички групи]] [[Категорија:Музички групи основани во 2005 година]] sultzkxfnlucexb1vqubwzr1bnmtmxi 0 964678 5602268 5441578 2026-07-30T17:35:32Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602268 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Германија |Art = Stadt |Name = Шнеберг |image_photo = Schneeberg panorama from south east (aka).jpg |image_caption = Панорама на Шнеберг |Wappen = Wappen Schneeberg.png |lat_deg = 50 |lat_min = 35 |lat_sec = 39 |lon_deg = 12 |lon_min = 38 |lon_sec = 44 |Lageplan = Schneeberg in ERZ.png |Bundesland = Sachsen |Landkreis = Рудни Планини |Höhe = 470 |Fläche = 23.35 |Einwohner = 16380 |Stand = 2006-12-31 |PLZ = 08289 |Vorwahl = 03772 |Kfz = ERZ |Gemeindeschlüssel = 14521530 |Adresse = Маркт 1<br />08289 Шнеберг |Website = [http://www.schneeberg.de/ www.schneeberg.de] |Bürgermeister = Фридер Штимпел |Partei = CDU }} '''Шнеберг''' ({{langx|de|Schneeberg}}) — [[град]] во [[Саксонија|саксонскиот]] округ [[Рудни Планини (округ)|Рудни Планини]]. Има околу 16.400 жители и припаѓа на градската лига на Зилберберг (''Städtebund Silberberg''). Се наоѓа 4 километри западно од [[Ауе]] и 17 километри југоисточно од [[Цвикау]]. == Географија == === Местоположба === Шнеберг се наоѓа на Сребрениот пат во горните западни [[Рудни Планини]]. Оддалеку е видлива црквата ''St. Wolfgangskirche''. Градското јадро ''Шнеберг'', која достигнува 470 метри [[надморска височина]] и исто така именик на градот. Меѓу соседните врвови се Глесберг (593 м) на исток и Кајлберг (557 м) на север. [[Податотека:Schneeberg panorama from south west (aka).jpg|мини|none|400п|Поглед на градот од југозапад]] == Историја == [[Податотека:Schneeberg marketplace with townhall (aka).jpg|мини|Плоштадот со Градското собрание]] [[Податотека:Schneeberg townhall (aka).jpg|мини|Градско собрание]] Долгата историја на Шнеберг била обликувана од [[рударство]]то, повеќе отколку од сè останато, поставувајќи ги основите за основање на градот. Првичните рудници за [[сребро]], се надополниле со тие за [[кобалт]] и [[бизмут]] откопувани од средината на 16 век. Кога ископувањето на [[ураниум]] започнало помеѓу 1946 и 1958 година, населението во градот брзо се зголемило, што довело до добивање на статусот на [[Урбани окрузи во Германија|слободен град]] (''kreisfreie Stadt'') помеѓу 1952 и 1958 година. Потоа, повторно припаѓал на округот Ауе. === Припојувања === * 1939 Бергштат Нојштетел, близу се наоѓаат популарните одредишта за проштетки Глесберг и Филцтајх * 1952 Општина Грисбах, северозападно од Шнеберг * 1999 Општина Линденау === Население === Движење на населението во градот ''(од 1960 на 31 декември)'': {| border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" | valign="top" width="25%" | * 1834 - 6.912 * 1946 - 13.602¹ * 1950 - 32.932² * 1960 - 21.561 | valign="top" width="25%" | * 1971 - 20.889 * 1981 - 21.174 * 1984 - 22.318 * 2002 - 17.383 | valign="top" width="25%" | * 2003 - 17.541 * 2004 - 16,632 * 2005 - 16.568 * 2006 - 16.380 |} ¹ <small>29 октомври</small><br/> ² <small>31 август</small> == Култура и знаменитости == [[Податотека:Schneeberg St. Wolfgangskirche 1 (aka).jpg||мини|Црква Св. Волфганг]] Црквата Св. Волфганг е една од најголемите и архитектонски најзрела црква изградена во [[Готска архитектура|готски]] стил и е ран тип на изградба на црква пред [[Протестантска реформација|реформацијата]]. Внатре има дела од [[Лукас Кранах Постариот]] и од сликарското семејство Кродел, кому им била посветена фонтаната ''Krodel-Brunnen'', срушена на крајот од 2005 година. Меѓу другите знаменитости се и [[Неоготика|неоготското]] Градско собрание, новоизградено во средината на {{римски|19}} век, различни [[барок]]ни згради и рударски споменици. == Економија и инфраструктура == === Сообраќај === Во Шнеберг завршува ''Bundesstraße'' (сојузен автопат) 93 од [[Лајпциг]], кој некогаш водел понатаму, низ границата со Карлсбад (сега [[Карлови Вари]] во [[Чешка]]). Исто така, ''Bundesstraße'' 169 поминува низ градот од [[Плауен]] до [[Кемниц]]. Од 1859 до 1952, градот имал [[Железница|железничка]] врска обезбедена со помошна линија на железничката линија [[Цвикау]]-[[Шварценберг (Саксонија)|Шварценберг]]-[[Јохангеоргенштат]]-Карлсбад. === Покраински институции === Шнеберг до 31 март 2008 бил седиште на ''Gebirgsjägerbataillon'' („Баталјон Планински ренџери“) 571 и ''Versorgungskompanie'' („Единицата за снабдување“) 370 на [[Бундесвер]]. === Образование === Шнеберг има на располагање културен клуб, од кој пораснала гимназијата. Покрај тоа, градот е дом на текстилно училиште, уметничко училиште, стручна гимназија и висока школа за наставници. ''Гимназијата Јохан-Готфрид-Хердер'' во Шнеберг во 2004-2005 била избрана како „најдобра гимназија во Саксонија“ поради програмата на учење од списанието „Капитал“. Таа ужива голем углед дури и надвор од границите на Германија. == Познати луѓе == === Почесни граѓани === * 2002 - Вернер Унгер (р. 1922), ''Heimatforscher'' („истражувач на татковината“) * 1992 - Валтер Рау (1909-1992), просветител * 1991 - Герхард Хајлфурт (1909-2006), фолклорист * 1985 - Вернер Кемпф (1925-1999), сликар * 1981 - Карл Шрајтер (1903-2001), пожарникар * 1965 - Артур Гинтер (1885-1974), ''Heimatforscher'' и општински политичар === Познати жители на градот === * Ханс Шенк (околу 1500- околу 1566), вајар во Берлин * [[Андреас Мускулус]] (1514-1581), професор на Универзитетот во [[Франкфурт на Одра]] и ''Generalsuperintendent'' на [[Грофовија Бранденбург]] * Амброзиј Лобвасер (1515-1585), писател и преведувач * Каспар Еберхард (1523-1575), лутерански теолог и просветител * Петрус Албиниј (1543-1598), проректор на Универзитетот во Витенберг и историчар на Електоратот Саксонија * Фајт Ханс Шнор фон Каролсфелд (1644-1715), рудар и основач на [[Карлсфелд]] * Карл Готлоб Хофман (1703-1774), лутерански теолог и историчар * Кристијан Фридрих Брендел (1776-1861), рударски инженер * [[Хајнрих Штелцел]] (1777-1844), музичар * Кристоф Фридрих Ото (1783–1856), градинар и ботаничар * Кристијан Фридрих Редер (1827-1900), директор, поет и пејач * Ото Шил (1838-1918), правник и општински политичар во Лајпциг * Кристијан Херман Валде (1855-1906), директор на стручно училиште во Саксонија и Шлеска, автор на книга * Едвин Бауерзакс (1893-1948), поет * Армин Гинтер (1924-2003),фудбалер на СК Визмут Карл-Маркс-Штат * [[Егон Гинтер]] (* 1927), германски режисер * [[Енрико Керн]] (р. 1979), германски фудбалер на [[ФК Ханза Росток]] === Познати луѓе кои работеле тука === * Петер Вајденхамер (околу 1480–околу 1540), алхемичар, правел сина боја од Рудните Планини * Андреас Рајнхард (1571–1613), аритметичар и автор на книга за математичка настава * Јохан Беме (1623-1663), вајар * Кристоф Готлиб Грундиг (1707–1780), свештеник, [[природонаучник]], писател * [[Ернст Август Гајтнер]] (1783–1852), хемичар, физичар и пронаоѓач германското сребро * Јулиус Пауфлер (1834-1901), градски советник, раководител на училиштето за модели, инспектор на Саксонија за општинските училишта * Карл Шуман (1801-1849), печатач и издавач на книги, брат на композиторот [[Роберт Шуман]] * [[Адам Зибер]] (1516-1584), германски хуманист и просветител == Збратимени градови == Збратимени градови на Шнеберг се: * {{знамеикона|Германија}} [[Хертен]], во [[Северна Рајна-Вестфалија]] * {{знамеикона|Унгарија}} [[Верешеѓхаз]], во [[Унгарија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Schneeberg}} * [http://www.schneeberg.de/ Службена страница на Шнеберг] * [http://www.bergbruederschaft-schneeberg.de/ Страница за рударското здружение „Schneeberger Bergparade“ e. V.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120209093123/http://www.bergbruederschaft-schneeberg.de/ |date=2012-02-09 }} {{Нормативна контрола}} {{Градови во Рудни Планини (округ)}} [[Категорија:Рудни Планини (округ)]] sne3xjz0q2syeb123ffqjyg7vbqzjtc 0 964835 5602245 5441590 2026-07-30T16:47:26Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602245 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Германија |image_photo = Schönheide 007.jpg |image_caption = Општинско собрание во Шенхајде |Wappen = Wappen Schönheide.png |lat_deg = 50 |lat_min = 30 |lat_sec = 13 |lon_deg = 12 |lon_min = 31 |lon_sec = 25 |Lageplan = Schönheide in ERZ.png |Bundesland = Sachsen |Landkreis = Рудни Планини |Höhe = 700 |Fläche = 28.10 |Einwohner = 5283 |Stand = 2006-12-31 |PLZ = 08304 |Vorwahl = 037755 |Kfz = ERZ |Gemeindeschlüssel = 14521540 |Straße = Хауптштрасе 43 |Bürgermeister = Каи Вилхелм |Partei = }} '''Шенхајде''' ({{langx|de|Schönheide}}) — општина во [[Саксонија|саксонскиот]] округ [[Рудни Планини (округ)|Рудни Планини]], кој се наоѓа на западните [[Рудни Планини|Рудните Планини]] и бил основан како индустриско село. == Географија == Шенхајде е пет километри долг и се наоѓа во западниот дел на округот Ерцгебиргскрајс, главно во долината на реката [[Мулде]], која ја создава општинската јужна граница. На север се наоѓа [[Штиценгрин]], на исток и југоисток [[Ајбеншток]], на запад [[Ауербах (Рудни Планини)|Ауербах]] и [[Родевиш]] и на северозапад [[Штајнберг]]. Шенхајде има четири дела, именувани како: Шенхајде, Шварцвинкел, Нојхајде и Вилџхаус. Самиот Шенхајде е поделен на Обердорф, Хајнцвинкел, Мителдорф, Веберсберг и Шенхајдерхамер. Вилџхаус се наоѓа во долината на реката Мулде. Највисока точка е ''der Knock'' на 767 метри. == Историја == [[Податотека:Ortseingangsschild Schönheide ca. um 1946.jpg|мини|Знак со името на градот за време на советската окупација во 1946]] [[Податотека:Schönheide 011.jpg|мини|Куќа на главната улица]] Првите докази за постоење на областа Шенхајде биле на Урбан Менел, кој го спомнал во текот на една посета од 1537. Пет години подоцна, дванаесет жители биле забележани во документите ''Fürstenverzeichnis'' од Шнеберг. Постепено во 1549, селото Шенхајде добило над 20 домаќинства. [[Податотека:Schönheide 006.jpg|мини|Црква и ''Brushmuseum'' од 1773]] Во 1563, селото било продадено на Ветинската династија. Во 1566, кога биле основани работилниците за топење на железото, кои сè уште работат. Во 1596, била изградена првата [[Црква (градба)|црква]], но нејзината камбанарија паднала во 1764, убивајќи еден човек. Во 1669, започнал со работа занаетчискиот еснаф. Селото било поврзана со железница кај Шенхајдерхамер и Вилџхаус, кога се изградила железничката линија Хемниц-Ауе-Адорф. Помеѓу 1880 и 1900, бројот на подигнати јавни згради, кои се во функција и денес, вклучувајќи го градското собрание (1882), поштата (1891), ''Hauptschule'' (1856–98), фабриката Флемингс (1896) и вилите Ленкс (околу 1900). Во 1893, изградбата на пругата со тесен колосек од Вилкау-Хаслау до Карслфелд довела до отворање на дополнителни три железнички станици. Од 1914 до 1945 се раширила невработеноста и сиромаштијата низ Рудните Планини, па така Шенхајде не бил исклучок, поради ударот од двете светски војни и настанатата [[Големата криза|економска криза]]. Во 1974, започнала изградбата на акумулацијата Ајбеншток и била поплавена железничката линија помеѓу Блауентал и Шенхајде Ост. Следната година пругата со тесен колосек била напуштена, а единствена мал дел е задржан како музејски експонат. Од [[Повторно обединување на Германија|германското обединување]] во 1990, инфраструктурата во селото била обновена. Меѓутоа, многу бизниси биле затворени и невработеноста била зголемена. [[Податотека:Schönheide 019.jpg|мини|Градско собрание]] == Население == Проценето население<ref>Извор: ''Statistisches Landesamt des Freistaates Sachsen''</ref>: {{Historical populations|align=none |1960|8980 |1998|5786 |1999|5740 |2000|5662 |2001|5556 |2002|5451 |2003|5381 |2004|5351 |2005|5316 |2006|5283 }} == Политика == Од општинските избори во 1994, [[Христијанска демократска унија (Германија)|CDU]] има десет мандати, Изборната група четири, [[Левица (Германија)|PDS]] две и [[Социјалдемократска партија на Германија|SPD]] еден. Шенхајде одржува партнерства со [[Бад Рапенау]], [[Берфелден]], [[Зулцбах (Таунус)]] и [[Нидлинген]], од кои тоа со Зулцбах е најактивно. == Знаменитости == Познати места за посета се: * ''Bürsten- und Heimatmuseum''. * Железнички музеј * Am Knock. Спортски објекти во општината се: * „Waldstadion“ стадион со вештачка трева. * мултифункционална сала кај „Waldstadion“. * лизгалиште. * „Wolfsbau“ сала за хокеј на мраз == Фестивали == Секоја година во ран септември, се одржува ''Bürstenfest'' („Фестивал Четка“), а во јули е уличниот фестивал во ''Hauptstraße'', која е затворена поради настанот. Секоја година на вториот викенд во октомври, се одржува и ''Kermis'' („Црковен фестивал или прослава“), а во средината на август се одржува и фестивалот на пожарникарските семејства во доброволната противпожарна брига. ''Heimatmuseum'' исто така одржува сопствен фестивал. Локалната стопанска комора го организира Пролетниот фестивал (''Frühlingsfest'') од 30 април до 1 мај, а од 2006 2006, соработува со стопанските комори од соседните општини за одржување на годишна изложба на локалните бизниси. == Сообраќај == До 1975, општината била поврзана со железница со линијата Хемниц-Ауе-Адорф и со пругата со тесен колосек Вилкау-Хаслау-Карлсфелд. Денес, најважната траса е сојузниот автопат 283 во долината на Мулде. == Познати жители == * [[Карл Емануел Клич]] (1812–1889) - оргулар и композитор * [[Луис Тухшерер]] (1847–1922) - пионерски воздухопловец * [[Отомар фон Мајенбург]] (1865–1932) - пронаоѓач на „Chlorodont“, првиот комерцијален бренд за паста за заби * [[Хано Дрекслер]] (1931–2003) - градоначалник и почесен граѓанин [[Марбург]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Schönheide}} * [http://www.gemeinde-schoenheide.de/ Службена страница на општина] * [http://www.schönheide.de/ Неофицијална страница] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130718222227/http://xn--schnheide-27a.de/ |date=2013-07-18 }} {{Градови во Рудни Планини (округ)}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Рудни Планини (округ)]] clmfpc3su3fejjy2g85ywja05mah8g1 0 965192 5602306 5516792 2026-07-30T19:37:39Z Carshalton 30527 /* Тренер */ 5602306 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Масимилијано Алегри | image = [[Податотека:Incontro con le squadre finaliste della Coppa Italia di calcio Frecciarossa Atalanta - Juventus 01 - Massimiliano Allegri (cropped).jpg|200px]] | caption = | height = {{Height|m=1.83|precision=0}} | fullname = Масимилијано Алегри | dateofbirth = {{birth date and age|1967|8|11|df=y}} | cityofbirth = [[Ливорно]] | countryofbirth = [[Италија]] | nationality = {{flagsport|ITA}} [[Италија]] | currentclub = | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | retired = 2003 <small>(35 г.)</small> | years1 = 1984–1985 | clubs1 = {{Fb team Cuoiopelli}} | caps1 = 7 | goals1 = 0 | years2 = 1985–1988 | clubs2 = {{Fb team Livorno}} | caps2 = 29 | goals2 = 0 | years3 = 1988–1989 | clubs3 = {{Fb team Pisa}} | caps3 = 2 | goals3 = 0 | years4 = 1989–1990 | clubs4 = {{Fb team Livorno}} | caps4 = 32 | goals4 = 8 | years5 = 1990–1991 | clubs5 = {{Fb team Pavia}} | caps5 = 29 | goals5 = 5 | years6 = 1991–1993 | clubs6 = {{Fb team Pescara}} | caps6 = 64 | goals6 = 16 | years7 = 1993–1995 | clubs7 = {{Fb team Cagliari}} | caps7 = 46 | goals7 = 4 | years8 = 1995–1997 | clubs8 = {{Fb team Perugia}} | caps8 = 41 | goals8 = 10 | years9 = 1997 | clubs9 = {{Fb team Padova}} | caps9 = 21 | goals9 = 0 | years10 = 1997–1998 | clubs10 = {{Fb team Napoli}} | caps10 = 7 | goals10 = 0 | years11 = 1998–2000 | clubs11 = {{Fb team Pescara}} | caps11 = 46 | goals11 = 4 | years12 = 2000–2001 | clubs12 = {{Fb team Pistoiese}} | caps12 = 18 | goals12 = 1 | years13 = 2001–2003 | clubs13 = {{Fb team Aglianese}} | caps13 = 32 | goals13 = 8 | manageryears1 = 2003–2004 | managerclubs1 = {{Fb team Aglianese}} | manageryears2 = 2004–2005 | managerclubs2 = {{Fb team SPAL}} | manageryears3 = 2005–2006 | managerclubs3 = {{Fb team Grosseto}} | manageryears4 = 2007–2008 | managerclubs4 = {{Fb team Sassuolo}} | manageryears5 = 2008–2010 | managerclubs5 = {{Fb team Cagliari}} | manageryears6 = 2010–2014 | managerclubs6 = {{Fb team Milan}} | manageryears7 = 2014–2019 | managerclubs7 = {{Fb team Juventus}} | manageryears8 = 2021–2024 | managerclubs8 = {{Fb team Juventus}} | manageryears9 = 2025- | managerclubs9 = {{Fb team Milan}} }} '''Масимилијано Алегри''' (роден на [[11 август]] [[1967]], во [[Ливорно]]) — [[Италијанци|италијански]] [[фудбал]]ски [[тренер]] и поранешен [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]] и моментален тренер на {{Fb team (N) Milan}}. За време на неговата фудбалска кариера играл во [[Серија А]], носејќи ги дресовите на {{Fb team (N) Pisa}}, {{Fb team (N) Pescara}}, {{Fb team (N) Cagliari}}, {{Fb team (N) Perugia}} и {{Fb team (N) Napoli}}. Во 2002 година, тој го освоил [[Серија Д]] првенството со [[Аљанезе Калчо 1923|Аљанезе]], клубот каде што ја завршил својата играчка кариера и ја започнал својата тренерска кариера. Откако водел неколку нисколигашки клубови, во сезоната 2007-2008 со {{Fb team (N) Sassuolo}} ја изборил првата промоција во [[Серија Б]] во историјата на клубот, победувајќи во истата година во [[Лега Про Прима Дивизионе|првенството]] и [[Суперкуп на Серија Ц (Италија)|Суперкупот Серија Ц1]]. Од 2008 до 2010 година тој бил тренер на Каљари во Серија А, почнувајќи да се истакнува меѓу најперспективните италијански тренери од неговата генерација. Од 2010 до 2014 година бил тренер на {{Fb team (N) Milan}}, со кој освоил едно [[Серија А|скудето]] и еден [[Суперкуп на Италија]] (2011). Од 2014 до 2019 година за првпат бил на чело на {{Fb team (N) Juventus}}, со кој освои единаесет трофеи: пет последователни титули во [[Серија А]] (од 2015 до 2019 година), четири [[Фудбалски куп на Италија|Купа на Италија]] по ред (од 2015 до 2018) и два [[Суперкуп на Италија|Суперкупа на Италија]] (2015 и 2018); стигајќи, исто така, и до две финалиња на [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]] во ([[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 2015 година|2015]] и [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 2017 година|2017]]). Тој се вратил на клупата на Јувентус во тригодишниот период 2021-2024 година, во кој го освоил петтиот Куп на Италија (2024). На индивидуално ниво, тој бил добитник на наградата [[Златна клупа]] на Прима Дивизионе (2008), четири пати добитник на истата награда во Серија А (2009, 2015, 2017 и 2018 година) и четири пати за [[најдобар тренер во Серија А]] (2011, 2015, 2016 и 2018).Тој, исто така, бил награден со [[Национална награда Енцо Беарцот|Националната награда Енцо Беарцот]] (2015) и бил примен во [[Куќа на славните на италијанскиот фудбал|Куќата на славните на италијанскиот фудбал]] (2018). Тој е, исто така, единствениот тренер во историјата на италијанскиот фудбал кој освоил пет последователни Скудета, пет Купови на Италија, од кои четири исто така последователни, и единствениот во петте најсилни европски лиги што освоил [[Двојна круна (фудбал)|двојна круна]] четири сезони по ред. ==Биографија== Израснал во населбата [[Котето]], во [[Ливорно]],<ref name="Cresto-Dina">{{cite web|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/2015/06/28/news/allegri_mordo_ma_con_educazione_-117860719/|title=Allegri: "Mordo, ma con educazione"|author=Dario Cresto-Dina|date=28 јуни 2015}}</ref> во семејство од работничка класа, составено од татко, истоварувач на [[Пристаниште во Ливорно|градското пристаниште]], мајка, [[медицинска сестра]],<ref name="Farnese">{{cite web|url=http://www.vanityfair.it/people/italia/2012/03/12/massimiliano-allegri-intervista-vanity-fair-milan-donne-barbara-d-urso-playmate|title=Massimiliano Allegri: «Bischero, sì. Traditore, no»|author=L. Farnese|date=13 март 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120315192948/http://www.vanityfair.it/people/italia/2012/03/12/massimiliano-allegri-intervista-vanity-fair-milan-donne-barbara-d-urso-playmate#allegri}}</ref> и неговата помала сестра.<ref name="Cresto-Dina"/> Во 1992 година, на дваесет и четири години, тој станал предмет на вниманието на скандалозни вести затоа што ја напуштил својата тогашна девојка два дена пред нивната венчавка;<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.corriere.it/1992/giugno/30/fuga_calciatore_davanti_all_altare_co_0_9206301630.shtml|title=Fuga di calciatore davanti all'altare in "zona Cesarini"|publisher=Corriere della Sera|author=Marco Gasperetti|date=30 јуни 1992|p=17|archiveurl=https://archive.today/20120701122706/http://archiviostorico.corriere.it/1992/giugno/30/fuga_calciatore_davanti_all_altare_co_0_9206301630.shtml|dead-link=yes}}</ref> тој подоцна се оженил во 1994 година, добил ќерка во 1995 година и се разделил во 1998 година; од подоцнежна врска, тој добил уште еден син во 2011 година.<ref name="Cresto-Dina"/><ref name="Farnese"/> Од 2017 до 2021 година, тој бил во врска со глумицата [[Амбра Анџолини]].<ref>{{cite web|author=Roberta Mercuri|url=https://www.vanityfair.it/people/mondo/2021/10/14/ambra-angiolini-tradimento-max-allegri-fino-amore-rispetto-figlia-jolanda-foto-gossip|title=Ambra Angiolini, «il tradimento» di Max Allegri e la fine di un amore che merita rispetto|date=2021-10-14}}</ref> Уште од мал имал пасија кон трките со коњи, благодарение на неговиот дедо кој го носел на трките, подоцна често користел метафори и технички термини од овој спорт во своите прес-конференции или интервјуа; од 2019 година, тој поседува и своја штала со тркачки коњи.<ref>{{cite web|url=https://www.lanazione.it/cronaca/cavallo-allegri-vittoria-1.6569283|title=Ippica, il cavallo di Allegri vince a Parigi. E non per corto muso|date=8 јули 2021}}</ref> ==Технички карактеристики== ===Играч=== На почетокот на неговата кариера, Алегри бил опишан од [[Итало Алоди]], историски италијански спортски директор, како перспективен играч „надарен со многу талент и малку безгрижен карактер“, кој, со текот на годините, делумно ја оневозможил неговата кариера на високи нивоа, што го осудило на провинциски фудбал:<ref name="Marino">{{cite web|url=http://www.tuttomercatoweb.com/il-calcio-sottomarino/massimiliano-allegri-un-allenatore-da-copertina-vi-racconto-tutti-i-segreti-della-sua-storia-di-calciatore-un-giorno-galeone-mi-disse-volevo-un-giocat-257233|title=Massimiliano Allegri: un allenatore da copertina|author=Pierpaolo Marino|date=8 март 2011}}</ref> „Да ја имав главата што ја имам сега, можеби ќе стигнев до репрезентацијата!“<ref>{{cite web|url=http://www.corrieredellosport.it/calcio/serie_a/juve/2015/04/01-402965/Juventus,+Allegri%3A+%C2%ABGiro+di+campo+quando+vincer%C3%B2+lo+scudetto%C2%BB|title=Juventus, Allegri: «Giro di campo quando vincerò lo scudetto»|date=1 април 2015|dead-link=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160211013007/http://www.corrieredellosport.it/calcio/serie_a/juve/2015/04/01-402965/Juventus,+Allegri%3A+%C2%ABGiro+di+campo+quando+vincer%C3%B2+lo+scudetto%C2%BB}}</ref> самиот Алегри дваесет години подоцна признал: „Бев просечен играч без жалење“.<ref name="Cresto-Dina"/> Играч од средниот ред со силни офанзивни карактеристики,<ref name="UEFA">{{cite web|url=http://it.uefa.com/teamsandplayers/coaches/coach=22734/profile/index.html|title=Massimiliano Allegri}}</ref> првично играјќи како [[Среден ред (фудбал)#Централен играч од средниот ред|мецала]],<ref name="Agresti">{{cite web|url=http://www.goal.com/it/news/173/champions-league/2015/05/04/11382882/galeone-a-tutto-allegri-sogno-di-vederlo-in-finale-di?ICID=TP_NL_6|title=Galeone a tutto Allegri: "Sogno di vederlo in finale di Champions con la Juventus"|author=Romeo Agresti|date=4 мај 2015}}</ref> од каде бил способен да се уфрла во простор;<ref name="Galeone"/> подоцна му биле доделени задачите на [[Среден ред (фудбал)#Офанзивен играч од среден ред|плејмејкер]],<ref name="UEFA"/> каде благодарение на техничките квалитети составени пред сè од способноста за трчање и шутирање,<ref name="Agresti"/> конечно го преместил својот опсег на дејствија назад кон позицијата [[Среден ред (фудбал)#Дефанзивен играч од среден ред|медијано]] во последните години од неговата кариера.<ref name="Cresto-Dina"/> Тој, исто така, бил одличен во „читањето“ на играта, во дуелите со противниците, како и во помагањето на соиграчите кои имале потешкотии во одредена област на теренот.<ref name="Galeone"/> Играч со голем квалитет, за неговиот учител [[Џовани Галеоне]] „тој веќе бил тренер на теренот [...] лидер на теренот и во соблекувалната, како капитен и како човек насекаде“<ref name="Agresti"/> кој и покрај тоа што самиот платил за одреден тактички острицизам од тоа време, тој „секогаш најдобар бил меѓу тие што удирале најмногу“.<ref name="Galeone"/> Поради неговото потекло од Ливорно и, пред сè, неговата тенка и слаба фигура, корисна за „лизгање“ низ противничките одбрани, тој уште од мали нозе го добил прекарот „Ачиуга“ (што значи: Сардела), измислен од [[Росано Џампаља]], неговиот тренер во Ливорно; прекар кој му се залепи дури и како тренер.<ref name="Zonca">{{cite web|url=http://www.lastampa.it/2011/05/08/sport/calcio/qui-milan/cocciuto-orgoglioso-mondanoil-potere-del-marchio-allegri-9I14ulGjPt7rGyYtbfLlOJ/pagina.html|title=Cocciuto, orgoglioso, mondano. Il potere del marchio Allegri|author=Giulia Zonca|date=8 мај 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160201012933/http://www.lastampa.it/2011/05/08/sport/calcio/qui-milan/cocciuto-orgoglioso-mondanoil-potere-del-marchio-allegri-9I14ulGjPt7rGyYtbfLlOJ/pagina.html|dead-link=yes}}</ref> ===Тренер=== Со преселбата на клупата, како тренер усвоил дел од карактеристиките кои претходно ги искажувал како играч. Меѓу нив, способноста да го „прочита“ текот на натпреварот што е можно подобро, интервенирајќи во поставеноста на тимот за време на натпреварот, како и желбата да ги турка своите [[Среден ред (фудбал)|играчи од средниот ред]] – исто како што правел самиот Алегри на теренот – да навлезат во областа од каде можат да шутираат кон голот; концепт, овој последниот, наследен од неговиот ментор Галеоне.<ref name="Galeone"/> Тој обично претпочита да ги распоредува своите играчи на теренот со прилично офанзивни [[Фудбалска формација|формации]] како што се [[4-3-3]],<ref name="FIGC">{{cite web|author=Massimiliano Allegri|title=Caratteristiche dei tre centrocampisti in un centrocampo a tre|publisher=Settore Tecnico F.I.C.G.|date=7 јули 2005|url=http://www.settoretecnico.figc.it/downloadfile.aspx?c=&f=Allegati/225201095257.pdf|accessdate=2025-03-19|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304193119/http://www.settoretecnico.figc.it/downloadfile.aspx?c=&f=Allegati/225201095257.pdf|url-status=dead}}</ref> [[4-3-1-2]] или [[4-3-2-1]].<ref name="Tuttosport">{{cite web|url=http://www.tuttosport.com/calcio/2014/11/23-313195/Ora+%C3%A8+la+Juve+di+Allegri.+Tanti+pregi+e+due+dubbi|title=Ora è la Juve di Allegri. Tanti pregi e due dubbi|author=Guido Vaciago|date=23 ноември 2014|dead-link=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150505073626/http://www.tuttosport.com/calcio/2014/11/23-313195/Ora+%C3%A8+la+Juve+di+Allegri.+Tanti+pregi+e+due+dubbi}}</ref> Тие имале некои заеднички елементи, како што е одбраната со четворица играчи во линија и робустен среден ред за поддршка на играта.<ref name="FIGC"/> Што се однесува до одделот за напред, тие си ги менуваат местата со голема варијабилност и можна употреба на канонско трио, со таканаречен ''треквартиста'' зад напаѓачкиот пар,<ref>{{cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/15-08-2014/juve-nuovi-moduli-preparazione-intensa-si-vede-mano-allegri-90145090966.shtml|title=Juve, tra nuovi moduli e preparazione intensa. Si vede la mano di Allegri|author=G. B. Olivero|date=16 август 2014}}</ref> – решение во кое Алегри, згора на тоа, постојано прибегнува кон играчи кои се тотална спротивност на класичниот плејмејкер, како на пример „мускулестите“ [[Кевин-Принс Боатенг|Боатенг]] или [[Артуро Видал|Видал]]<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/it/news/7/calciomercato/2014/11/06/5861811/un-trequartista-per-la-nuova-juventus-oggi-vidal-domani|title=Un trequartista per la nuova Juventus: oggi Vidal, domani Shaqiri o Berardi?|author=Romeo Agresti|date=6 ноември 2014}}</ref> –, или користејќи два полунапаѓачи (формација позната како „новогодишна елка“) за поддршка на единствениот централен напаѓач;<ref name="Tuttosport"/> често напаѓачите кој ги користи Алегри работат многу за тимот дури и далеку од шеснаесетникот, таканаречен „''tuttocampista''“,<ref>{{Cite web|url=https://www.corrieredellosport.it/news/calcio/serie-a/juve/2018/11/30-50539240/juventus_allegri_e_vero_che_dybala_segna_meno_ma_deve_fare_il_tuttocampista|title=Juventus, Allegri: «È vero che Dybala segna meno ma deve fare il tuttocampista»|date=2018-11-30}}</ref> со постојани одбранбени повлекувања.<ref>{{cite web|author=Adriano Stabile|url=https://www.gqitalia.it/sport/article/mandzukic-juve-rinnovo-anni|title=Mandzukic, l'uomo in più della Juve di Allegri|date=2019-04-04}}</ref><ref>{{cite web|author=Marco Conterio|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/la-nuova-vita-di-morata-alla-juventus-allegri-lo-reinventa-alla-mario-mandzukic-1643093|title=La nuova vita di Morata alla Juventus. Allegri lo reinventa alla Mario Mandzukic|date=2022-02-07}}</ref> == Клупска кариера == Откако за првпат ја шутнал топката во родното Ливорно во младинските категории на [[Ливорно Калчо|истоимената екипа]],<ref name="Cresto-Dina"/> тој ја започнал својата професионална кариера со [[Унионе Калчо Куоиопели|Куоиопели]] од [[Санта Кроче сул'Арно]], во тогашната [[Серија Д|Интеррегионална лига]], во сезоната 1984-1985. По три години во клубот од неговиот роден град, {{Fb team (N) Livorno}}, тој се преселил во ривалите {{Fb team (N) Pisa}}, со која го имал своето деби во [[Серија А]] на 11 јуни 1989 година, во натпреварот против {{Fb team (N) Milan}}.<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2010/luglio/22/Allegri_Berlusconi_dico_Milan_mai_ga_10_100722012.shtml|title=Allegri «A Berlusconi dico: il Milan mai subirà il gioco degli altri»|publisher=La Gazzetta dello Sport|author=Alessandra Bocci|date=22 јули 2010}}</ref> Во текот на сезоната, тој забележал само два настапи и на крајот од неа се вратил во Ливорно, во [[Лега Про Секонда Дивизионе|Серија Ц2]]. Следната година, тој се преселил во [[Лега Про Прима Дивизионе|Ц1]], потпишувајќи за [[ФК Павија|Павија]]. [[Податотека:Massimiliano Allegri - 1994 - Cagliari Calcio.jpg|thumb|right|Алегри со {{Fb team (N) Cagliari}} во 1994]] Забележан од [[Пјерпаоло Марино]], спортскиот директор на {{Fb team (N) Pescara}}, во 1991 година се преселил во ''Абруцезите'',<ref name="Marino"/> каде играл под водството на тренерот [[Џовани Галеоне]] со кој играчот ќе воспостави длабок професионален и пред се многу добар човечки однос:<ref name="Agresti"/><ref name="Galeone"/> „Имав среќа да имам учител како него, кој можеби не постигна големи резултати, но кој ме научи на задоволството во сферата на фудбалот“, се присетил самиот Алегри години подоцна,<ref name="Goal"/> додека Галеоне за истата прилика изјавил „екипата веќе беше составена, но управата го ангажираше ова момче кое јас искрено не го познавав. По три дена се ми беше јасно, тој беше одличен фудбалер на теренот и сериозно и почитувано момче, пристигна на прсти и по кратко време веќе беше лидер во соблекувалната“.<ref name="Agresti"/> Со Пескара веднаш изборил промоција во Серија А, а за време на сезоната 1992-1993 ја одиграл својата најдобра година со бело-сините, постигнувајќи 12 гола во 31 натпревар и постигнувајќи го својот прв гол во највисоката фудбалска лига на Италија, за време на натпреварот Пескара - Милан (4-5) одигран на 13 септември 1992 година.<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.corriere.it/1992/settembre/14/scatena_centravanti_con_tris_rimedia_co_0_92091418310.shtml|title=Si scatena il centravanti con un tris e rimedia al doppio autogol di Baresi|publisher=Corriere della Sera|author=Giancarlo Padovan|date=14 септември 1992|p=20|archiveurl=https://archive.today/20120707154636/http://archiviostorico.corriere.it/1992/settembre/14/scatena_centravanti_con_tris_rimedia_co_0_92091418310.shtml|dead-link=yes}}</ref> По Пескара, за Алегри уследиле уште две сезони во Серија А со {{Fb team (N) Cagliari}}, прекинати во октомври 1995 година со трансферот во {{Fb team (N) Perugia}}, во [[Серија Б]], каде повторно се соединил со тренерот Галеоне. Во неговото кратко, но значајно искуство со Грифоните, во сезоната 1995-1996 тој бил меѓу протагонистите кој најмногу помогнале за промоцијата на клубот во Серија А, втора изборена промоција во кариерата на Алегри и уште позначајна за црвено-белиот тим, кој отсуствувал од првата дивизија цели петнаесет години: конкретно, Алегри бил тој што го претворил [[Пенал (фудбал)|пеналот]] во гол во 90-тата минута од домашниот натпревар против {{Fb team (N) Venezia}} на три кола пред крајот на првенството, победа што на клубот му донела одлучувачки „ветар во грбот“ кон промоцијата.<ref>{{cite news|author=Luigi Luccarini|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1996/05/27/perugia-rigore-al-99-poi-scoppia-la.html|title=Perugia, rigore al 99' poi scoppia la rissa|publisher=la Repubblica|date=27 мај 1996}}</ref> Следната сезона, повторно со тимот од [[Умбрија]], тој одиграл 15 натпревари постигнувајќи 3 гола во Серија А пред да биде продаден, во јануари 1997 година, во {{Fb team (N) Padova}} назад во Серија Б. Во декември истата година, тој се вратил во Серија А, откако потпишал за {{Fb team (N) Napoli}}, кој сепак бил во целосна криза и „де факто“ веќе тргнат кон испаѓање, за кој Алегри ги одиграл својте последни натпревари во највисоката италијанска лига. Потоа, тој одиграл уште три сезони во Серија Б со екипите на Пескара и [[УС Пистоезе|Пистоезе]]. Додека го носел дресот на вторите, во март 2001 година, тој првично бил [[дисквалификација|дисквалифициран]] на една година од дисциплинската комисија по пресудата за спортски прекршок поврзан со натпреварот од [[Фудбалски куп на Италија|Купот на Италија]] со {{Fb team (N) Atalanta}} на 20 август 2000 година, обвинет дека заедно со уште седум играчи од двата тима го наместиле резултатот по големите суми обложени на нив преку пријатели и роднини;<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.corriere.it/2001/marzo/24/Scommesse_squalificati_per_anno_co_0_01032412171.shtml|title=Scommesse: 5 squalificati per un anno|publisher=Corriere della Sera|author=Giancarlo Padovan|date=24 март 2001|p=44}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200010/31/39fe0fa1070a6/|title=Calcio-scommesse: 8 deferiti|date=31 октомври 2000|dead-link=yes|access-date=7 ноември 2010|archivedate=26 август 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180826214400/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200010/31/39fe0fa1070a6/}}</ref> во мај 2001 година, [[Федерален суд за правда (FIGC)|Федералната апелациона комисија]] ја прифатила жалбата на адвокатите на двата клуба, ослободувајќи ги сите играчи вклучени во наводниот прекршок и затоа, исто така, ја поништила дисквалификацијата на Алегри:<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.corriere.it/2001/maggio/11/Scommesse_tutti_assolti_co_0_0105116826.shtml|title=Scommesse, tutti assolti|publisher=Corriere della Sera|author=Stefano Petrucci|date=11 мај 2001|p=46}}</ref> „но раната сè уште ме навредува“, се присетил тој години подоцна.<ref name="Cresto-Dina"/> Последните две сезони од играчката кариера ги поминал во [[Аљанезе Калчо 1923|Аљанезе]], каде што во 2002 година бил клучен за историската промоција, првата на зелено-црните меѓу професионалците, од [[Серија Д]] до Ц2,<ref>{{cite news|author=Stefano Ferrio|url=https://archivio.unita.news/assets/main/2002/08/28/page_022.pdf|title=Il sogno dell'Aglianese è realtà|publisher=l'Unità|date=28 август 2002|p=18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230607112017/https://archivio.unita.news/assets/main/2002/08/28/page_022.pdf}}</ref> по што ја завршил својата играчка кариера со 374 натпревари и 56 голови. Конкретно во Серија А одиграл 101 натпревар, постигнувајќи 19 голови. == Тренерска кариера == === Почетокот на кариерата === Алегри започна тренерска кариера во 2004, служејќи како шеф на тимот од [[Серија Ц2]] [[Алјанезе Калчо 1923|Алјанезе]], клубот во кој тој ги помина последните две години од неговата професионална фудбалска кариера. По една импресивна сезона со нив, Алегри беше повикан да го предводи [[У.С. Гросето|Гросето]], тогаш во [[Серија Ц1]]; неговото искуство со ''бјакнороси''-те не беше толку успешна како она со Аљанезе, и беше многу брзо отпуштен по почетокот на сезоната 2006-07 во Серија Ц1. Откако беше отпуштен од Гросето, Алегри се согласи да му се придружи на неговиот ментор [[Џовани Галеоне]] кај [[Удинезе Калчо|Удинезе]], станувајќи дел од неговиот тренерски персонал. Оваа пракса сепак се докажа дека е забраната од страна на законите на италијанскиот фудбал затоа што сè уште траеше неговиот договор со тосканскиот клуб, и предизвика Алегри да биде дисквалификуван за три месеци на почетокот на 2008 година. === Сасуоло === Во август 2007 Алегри стана тренер на амбициозниот тим од [[Серија Ц1]], [[УС Сасуоло Калчо|Сасуоло]], кој Алегри успеа да брзо да го доведе во врвните места во лигата. На 27 април 2008 Сасуоло математички ја обезбеди титула за сезоната 2007-08 во Серија Ц1/А, со тоа освојувајќи прва историска промоција во [[Серија Б]] за ''неровердите''. === Каљари === На 29 мај 2008 беше најавен како нов тренер на [[Каљари Калчо|Каљари]] во [[Серија А]], заменувајќи го [[Давиде Балардини]]. И покрај разочарувачкиот старт на сезоната, со пет порази во првите пет натпревари во лигата, Алегри беше потврден од страна на претседателот на клубот [[Масимо Челино]] и продолжи како тренер по што го доведе својот тим до средината на табелата до декември. На 9 декември по домашната победата од 1-0 против [[УС Чита Палермо|Палермо]], Каљари Калчо најави дека склучиле нов две годишен договор со Алегри, кој истекнува на 1 јуни 2011. Потоа беше откриено дека договорот бил склучен во октомври, во средината на раните кризни резултати на ''рособлу''-ите. Тој ја заврши сезоната 2008-09 во извонредно деветто место, кој беше поздравен како огромен резултат земајќи ги предвид ограничените ресурси, недостатокот на топ играчи и високиот квалитет на напаѓачкиот фудбалски стил на Каљари кој ги доведе Сардинците многу блиску до квалификација во [[Куп на УЕФА|УЕФА Европа Лига]]. Таквите резултати го доведоа да биде награден со [[Panchina d'Oro|Панкина д'Оро]] ''(Златна Клупа)'', награда која му се доделува на најдобриот фудбалски менаџер од Серија А според гласовите на другите менаџери. Тој ја освои истата награда за вторпат по ред, исто така, за неговите резултата за сезоната 2009-2010, каде успеа да ги потврди високите фудбалски нивоа на Каљари и покрај загубата на редовниот напаѓач [[Роберто Аквафреска]], како и водејќи импресивен број од три играчи од неговиот тим ''(имено, [[Давиде Бјондини]], [[Федерико Маректи]] и [[Андреа Косу (роден на 1980)|Андреа Косу]])'' да добијат повик за италијанската фудбалска репрезентација за неговото време во клубот. На 13 април 2010 Каљари изненадувачки го отстрани Алеги од неговите менаџерски задачи и покрај доброто дванаесетто место со 40 бодови, и тренерот на младите Џорџо Мелис (со [[Џанлука Феста]] како негов помошник) бил назначен на неговото место. === Милан === Тој беше ослободен од неговиот договор со [[ФК Каљари Калчо|Каљари]] на 17 јуни 2010, под барање на гигантите од [[Серија А]], [[Милан]], кои беа заинтересирани да го назначат него нивен нов тренер. На 25 јуни, Алегри беше официјално назначен за нов тренер на [[Милан]]. Во неговата прва сезона на чело, Алегри ги предводи [[Милан]] до нивната прва шампионска титула од 2004, победуваќи го [[ФК Интер|Интер]] во двете натпревари, но сепак, неговиот тим не успеа да го помине полуфиналето на [[Фудбалски куп на Италија|Купот на Италија]], губејќи од [[УС Чита Палермо|Палермо]] со вкупен резултат 4-3 во неговата прва сезона. Тимот исто така се квалификуваше и во осмина финалето на Лигата на Шампионите за 2010-11, кога беа елиминирани од [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем Хотспар]]. Сепак, Масимилијано Алегри се докажа во [[Серија А]] дека тој е млад талентиран тренер и ги предводи [[Милан]] до шестиот [[Суперкуп на Италија 2012|Супер Куп на Италија]], враќајќи го резултатот во 2-1 против [[ФК Интер|Интер]] во меч кој беше одигран во [[Национален Стадион на Пекинг|Националниот Стадион на Пекинг]]. На 13 јануари 2012 година, Масимилијано Алегри се согласи да го продолжи договорот со [[Милан]] до крајот на сезоната 2013-2014. ===Јувентус === ====Првиот циклус (2014-2019)==== ====== Првите успеси и европските финалиња (2014-2017) ====== На 16 јули 2014 година, тој бил ангажиран на тренерската клупа во Јувентус, за да го замени [[Антонио Конте]] кој ненадејно од непознати причини поднел оставка еден ден пред тоа.<ref>{{cite web|url=http://www.juventus.com/juve/it/news/marotta+conferenza+stampa+presentazione+allegri+juventu|title=Marotta: «Allegri, il profilo ideale»|date=16 јули 2014}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://a1on.mk/wordpress/archives/358752|title=Алегри нов тренер на Јувентус|editor=a1on.mk|accessdate=16 јули 2014}}{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Пречекан во Торино од експертите,<ref>{{cite web|url=http://www.corrieredellosport.it/serie_a/juve/opinioni/2014/07/17-369617/Juve,+ecco+perch%C3%A8+Allegri+non+%C3%A8+la+scelta+migliore|title=Juve, ecco perché Allegri non è la scelta migliore|author=Stefano Agresti|date=17 јули 2014|urlmorto=sì|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150417000231/http://www.corrieredellosport.it/serie_a/juve/opinioni/2014/07/17-369617/Juve,+ecco+perch%C3%A8+Allegri+non+%C3%A8+la+scelta+migliore}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.beckisback.it/2015/05/02/infinita-juventus/|title=Infinita Juventus|author=Roberto Beccantini|date=2 мај 2015}}</ref> противниците<ref name="Pace"/><ref>{{cite web|url=http://giornalistinelpallone.corriere.it/2014/07/17/no-cara-juve-ce-poco-da-stare-allegri/|title=No, cara Juve: c’è poco da stare Alégher|author=Giacomo Valtolina|date=17 јули 2014}}</ref> и пред се од навивачите<ref>{{cite web|url=http://www.ilfattoquotidiano.it/2014/07/16/via-conte-allegri-alla-juve-da-agghiacciande-a-noallegri/1062073/|title=Juve, Conte via, arriva Allegri: da #agghiacciande a #noAllegri|author=Carlo Valentino|date=16 јули 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/16-07-2014/allegri-juventus-contestazione-vinovo-ultra-colloquio-coi-dirigenti-801256745531.shtml|title=Allegri alla Juventus, contestazione a Vinovo: ultrà a colloquio coi dirigenti|author=Alberto Mauro|date=16 јули 2014}}</ref> со не толку прикриени сомнежи околу неговото влијание врз средината во Јувентус после три последователни скудета, Алегри наместо тоа станува протагонист во позитивната дебитантска сезона на клупата на Јувентус.<ref>{{cite web|url=http://www.ilfattoquotidiano.it/2015/05/02/juventus-campione-ditalia-cronaca-di-un-successo-non-annunciato-allegri-da-reietto-a-idolo-dei-tifosi/1636468/|title=Juventus campione d’Italia: cronaca di un successo non annunciato. Allegri da reietto a idolo dei tifosi|author=Andrea Tundo|date=2 мај 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.panorama.it/sport/calcio/allegri-scudetto-juventus-rivincita-tifosi/|title=La rivincita di Allegri: dagli insulti all'amore dei tifosi della Juve|author=Giovanni Capuano|date=2 мај 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.tgcom24.mediaset.it/sport/juvescudetto2015/2015/notizia/la-scalata-di-allegri-l-ex-indesiderato_2109063.shtml|title=La scalata di Allegri, l'ex indesiderato|date=14 мај 2015}}</ref> Тој го имал своето деби на клупата на Јувентус на 30 август, во победата со 1-0 на гостувањето кај [[ФК Кјево Верона|Кјево]] во првото коло од [[Серија А 2014-2015|првенството 2014-2015]].<ref>{{cite web|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2014/08/30/news/chievo-juventus_0-1_gol_e_pali_buona_la_prima_di_allegri_in_bianconero-94729931/|title=Chievo-Juventus 0-1: gol e pali, buona la prima di Allegri in bianconero|author=Federico Sala|date=30 август 2014}}</ref> На 2 мај 2015 година, на крајот на првенството во кое постојано бил на врвот на табелата, Јувентус го освоил [[скудето]]то победувајќи ја на гостински терен {{Fb team (N) Sampdoria}} со 1-0,<ref>{{cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Sampdoria/02-05-2015/sampdoria-juventus-0-1-vidal-festa-scudetto-signora-cala-poker-110659394213.shtml|title=Sampdoria-Juventus 0-1: Vidal, è festa scudetto. La Signora cala il poker|author=Stefano Cantalupi|date=2 мај 2015}}</ref> четврто последователно за клубот од [[Пиемонте]] и освоено како никогаш претходно во ерата на 3 бода за победа - на четири кола пред крајот.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/it/news/2/serie-a/2015/05/02/11357792/storica-juventus-scudetto-mai-cos%C3%AC-in-anticipo-allegri-nel-gotha-|title=Storica Juventus: Scudetto mai così in anticipo, Allegri nel gotha allenatori|date=4 мај 2015}}</ref> Од друга страна, ова било второ лично скудето за Алегри: кој со овој успех влегол во малата група тренери – пред него само [[Фулвио Бернардини|Бернардини]], [[Фабио Капело|Капело]], [[Тони Карњели|Карњели]], [[Нилс Лидхолм|Лидхолм]], [[Џовани Трапатони|Трапатони]] и [[Арпад Вајс|Вајс]] - способни да ја освојат италијанската лига на чело на најмалку два клуба. Тој, исто така, станал првиот во историјата на Серија А, кој ја освоил шампионската титула во својата прва сезона со два различни тима.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/it/news/2/serie-a/2015/03/04/9488242/scudetto-subito-con-milan-e-juventus-allegri-viaggia-verso|title=Scudetto subito con Milan e Juventus? Allegri viaggia verso il record, come lui nessuno mai|date=4 март 2015}}</ref> на 20-ти истиот месец, освојува национална [[Двојна круна (фудбал)|''двојна круна'']], благодарение на триумфот во [[Фудбалски куп на Италија 2014-2015|Купот на Италија]], освоен во Рим против {{Fb team (N) Lazio}} во финалето решено во [[Продолжеток (спорт)|продолженија]]: за ''бјанконерите'', ова била, по дваесет години чекање, десеттата титула во натпреварувањето - што го прави клубот од Торино првиот во Италија што стигнал до овој јубилеј - додека за Алегри тоа бил првиот успех во неговата кариера во националниот куп;<ref>{{cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/20-05-2015/juve-infinita-vince-10-coppa-italia-matri-piega-lazio-supplementari-110907305821.shtml|title=Juve infinita, vince la 10ª Coppa Italia: Matri piega la Lazio ai supplementari|author=Jacopo Gerna|date=20 мај 2015}}</ref> со ова, тренерот од Ливорно се изедначил со тандемот [[Ренато Чезарини|Чезарини]]-[[Карло Парола|Парола]] и [[Марчело Липи]], единствените способни во минатото да постигнат двојна круна на клупата на Јувентус. Конечно во мај, Алегри, откако направил јасен пресврт во континенталните настапи на тимот во споредба со претходните години, ја вратил „Старата Дама“ во финалето на [[УЕФА Лига на шампиони 2014/15|Лигата на шампионите]], дванаесет години по [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 2003 година|претходното учество]], но можност за освојување на „тројната круна“ сепак не била материјализирана за „бјанконерите“, кои биле победени во [[Берлин]] од {{Fb team (N) Barcelona}}.<ref>{{cite web|url=http://it.uefa.com/uefachampionsleague/season=2015/matches/round=2000552/match=2015227/postmatch/report/index.html#tris+barcellona+juve+deve+inchinarsi|title=Tris Barcellona, la Juve deve inchinarsi|author=Paolo Menicucci|date=6 giugno 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/Finale-2015/06-06-2015/champions-juventus-barcellona-1-3-rakitic-morata-suarez-neymar-gol-12062130919.shtml|title=Juve, la Champions è del Barcellona: Allegri perde 3-1, Morata non basta|author=Stefano Cantalupi|date=6 јуни 2015}}</ref> На лично ниво, тој ја добил [[Национална награда „Енцо Беарцот“|Наградата „Беарцот“]] како најдобар италијански тренер во сезоната.<ref>{{cite web|url=http://www.figc.it/it/204/2528190/2015/05/News.shtml|title=Consegnato ad Allegri il Premio Bearzot: "Un anno straordinario per il calcio italiano"|date=25 мај 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170820204638/http://www.figc.it/it/204/2528190/2015/05/News.shtml|dead-link=yes}}</ref> На 8 август ја започнал својата втора сезона во Торино со освојување на својот втор [[Суперкуп на Италија 2015|Суперкуп на Италија]], негов прв на клупата на Јувентус, победувајќи го Лацио со 2-0 во [[Шангај]]:<ref>{{cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/08-08-2015/supercoppa-juventus-lazio-2-0-mandzukic-dybala-allegri-fa-festa-nuovi-120867914905.shtml|title=Juventus-Lazio 2-0: Mandzukic-Dybala, Allegri fa festa con i nuovi|author=Stefano Cieri|date=8 август 2015}}</ref> Со овој успех, Алегри се изедначил со Капело и [[Рафаел Бенитес|Бенитес]] како единствени тренери кои го освоиле овој трофеј на чело на два различни клуба.<ref>{{cite web|url=http://www.ilgiornale.it/news/sport/juve-diversa-stessa-juve-e-fa-sua-supercoppa-1159497.html|title=Juve diversa, stessa Juve. E fa sua la Supercoppa|author=Marcello Di Dio|date=9 август 2015}}</ref> == Тренерска статистика == ''Статистиката е ажурирана на 4 мај 2015.'' {| class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- !rowspan="2"|Сезона !rowspan="2"|Екипа !rowspan="2"|Првенство !rowspan="2"|Место !colspan="5"|Учинок |- !Одиграни !Победи !Нерешени !Порази !% успешност |- || 2003-2004 || {{знамеикона|Италија}} [[Алјанезе Калчо 1923|Алјанезе]] || [[Серија Ц2 2003-2004|Ц2]] || 13º во група Б {{WDL|38|10|13|15}} |- || 2004-2005 || {{знамеикона|Италија}} [[СПАЛ 2013|СПАЛ]] || [[Серија Ц1 2004-2005|Ц1]] || 9º во група Б {{WDL|40|13|15|12}} |- || 2005-2006 || rowspan=2|{{знамеикона|Италија}} [[УС Гросето|Гросето]] || [[Серија Ц1 2005-2006|Ц1]] || 4º во група Б, елиминирани во финалето на плејофот<br /> (''отпуштен, потоа вратен'') {{WDL|20|6|10|4}} |- || 2006-2007 || [[Серија Ц1 2006-2007|Ц1]] || 12º<ref>Позицијата на тимот по 9 кола. На крајот од сезоната [[УС Гросето|Гросето]] завршил 1.</ref> во група А (''отпуштен'') {{WDL|10|1|6|3}} |- !colspan="4"|Вкупно Гросето {{WDLtot|30|7|16|7}} |- || 2007-2008 || {{знамеикона|Италија}} [[УС Сасуоло Калчо|Сасуоло]] || [[Серија Ц1 2007-2008|Ц1]] || 1 во група А {{WDL|42|23|6|13}} |- || [[ФК Каљари Калчо сезона 2008-2009|2008-2009]] || rowspan=2|{{знамеикона|Италија}} [[ФК Каљари Калчо|Каљари]] || [[Серија А 2008-2009|А]] || 9º {{WDL|40|16|8|16}} |- || [[ФК Каљари Калчо сезона 2009-2010|2009-2010]] || [[Серија А 2009-2010|А]] || 12º<ref>Позиција на тимот по 33-тото коло. На крајот од сезоната [[ФК Каљари Калчо|Каљари]] завршил 14º.</ref> (''ослободен'') {{WDL|34|11|7|16}} |- !colspan="4"|Вкупно Каљари {{WDLtot|74|27|15|32}} |- || [[ФК Милан сезона 2010-2011|2010-2011]] || rowspan=4|{{знамеикона|Италија}} [[ФК Милан|Милан]] || [[Серија А 2010-2011|А]] || 1 {{WDL|50|28|14|8}} |- || [[ФК Милан сезона 2011-2012|2011-2012]] || [[Серија А 2011-2012|А]] || 2º {{WDL|53|30|13|10}} |- || [[ФК Милан сезона 2012-2013|2012-2013]] || [[Серија А 2012-2013|А]] || 3º {{WDL|48|25|11|12}} |- || [[ФК Милан сезона 2013-2014|2013-2014]] || [[Серија А 2013-2014|А]] || 11<ref>Позиција на тимот по 19 кола. На крајот на сезоната [[ФК Милан|Милан]] завршиле 8º.</ref> (''отпуштен'') {{WDL|27|8|11|8}} |- !colspan="4"|Вкупно Милан {{WDLtot|178|91|49|38}} |- || [[ФК Јувентус сезона 2014-2015|2014-2015]] || {{знамеикона|Италија}} [[ФК Јувентус|Јувентус]] || [[Серија А 2014-2015|А]] || 1° {{WDL|57|37|13|7}} |- || [[ФК Јувентус сезона 2015-2016|2015-2016]] || {{знамеикона|Италија}} [[ФК Јувентус|Јувентус]] || [[Серија А 2015-2016|А]] || 1° {{WDL|52|37|7|8}} |- || [[ФК Јувентус сезона 2016-2017|2016-2017]] || {{знамеикона|Италија}} [[ФК Јувентус|Јувентус]] || [[Серија А 2016-2017|А]] || 1° {{WDL|57|42|8|7}} |- || [[ФК Јувентус сезона 2017-2018|2017-2018]] || {{знамеикона|Италија}} [[ФК Јувентус|Јувентус]] || [[Серија А 2017-2018|А]] || 1° {{WDL|53|39|8|6}} |- !colspan="4"|Вкупно Јувентус {{WDLtot|219|155|36|28}} |- !colspan="4"|Вкупно во кариерата {{WDLtot|620|326|148|146}} |} == Почести == === Тренер === ===={{знамеикона|Италија}} Милан==== *'''{{Скудето}} [[Серија А]]''' (1) : [[Серија А 2010-2011|2010-11]] *'''{{Трофеј-Суперкуп на Италија}} [[Суперкуп на Италија 2012|Супер Куп на Италија]]''' (1) : [[Суперкуп на Италија 2011|2011]] ===={{знамеикона|Италија}} Јувентус==== *'''{{Скудето}} [[Серија А]]''' (5) : [[Серија А 2014-2015|2014-15]], [[Серија А 2015-2016|2015-16]], [[Серија А 2016-2017|2016-17]], [[Серија А 2017-2018|2017-2018]], [[Серија А 2018-2019|2018-2019]] *'''{{Трофеј-Куп на Италија}} [[Фудбалски куп на Италија|Куп на Италија]]''' (4) : [[Фудбалски куп на Италија 2014-2015|2014-15]], [[Фудбалски куп на Италија 2015-2016|2015-16]], [[Фудбалски куп на Италија 2016-2017|2016-17]], [[Фудбалски куп на Италија 2017-2018|2017-18]], [[Фудбалски куп на Италија 2023-2024|2023-24]] *'''{{Трофеј-Суперкуп на Италија}} [[Суперкуп на Италија 2015|Суперкуп на Италија]]''' (2) : [[Суперкуп на Италија 2015|2015]], [[Суперкуп на Италија 2018|2018]] === Поединечно === *'''[[Албо Панкина д'Оро|Златна клупа]]''' (1) : [[Серија А 2008–09|2008-09]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg }} * [http://us.soccerway.com/coaches/massimiliano-allegri/110817/ Масимилијано Алегри на soccerway] * [http://www.transfermarkt.co.uk/massimiliano-allegri/profil/trainer/7671 Масимилијано Алегри на transfermakt] * [http://www.goal.com/en/people/italy/21559/massimiliano-allegri Масимилијано Алегри на Goal.com] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150524071344/http://www.goal.com/en/people/italy/21559/massimiliano-allegri |date=2015-05-24 }} {{Navboxes | title = Тренерски ангажмани | list1 = {{Тренери на ФК Јувентус}} }} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Алегри, Масимилијано}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Ливорно]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Пиза]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Пескара]] [[Категорија:Фудбалери на Каљари Калчо]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Перуџа]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Падова]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Наполи]] [[Категорија:Италијански фудбалери]] [[Категорија:Италијански фудбалски тренери]] [[Категорија:Тренери на ФК СПАЛ 2013]] [[Категорија:Тренери на УС Сасуоло Калчо]] [[Категорија:Тренери на ФК Каљари Калчо]] [[Категорија:Тренери на ФК Милан]] [[Категорија:Тренери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Тренери во Серија А]] [[Категорија:Родени во 1967 година]] fh366a4gwg4ea03tfzvlodqpmf9o4dy 5602307 5602306 2026-07-30T19:38:18Z Carshalton 30527 /* Каљари */ 5602307 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Масимилијано Алегри | image = [[Податотека:Incontro con le squadre finaliste della Coppa Italia di calcio Frecciarossa Atalanta - Juventus 01 - Massimiliano Allegri (cropped).jpg|200px]] | caption = | height = {{Height|m=1.83|precision=0}} | fullname = Масимилијано Алегри | dateofbirth = {{birth date and age|1967|8|11|df=y}} | cityofbirth = [[Ливорно]] | countryofbirth = [[Италија]] | nationality = {{flagsport|ITA}} [[Италија]] | currentclub = | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | retired = 2003 <small>(35 г.)</small> | years1 = 1984–1985 | clubs1 = {{Fb team Cuoiopelli}} | caps1 = 7 | goals1 = 0 | years2 = 1985–1988 | clubs2 = {{Fb team Livorno}} | caps2 = 29 | goals2 = 0 | years3 = 1988–1989 | clubs3 = {{Fb team Pisa}} | caps3 = 2 | goals3 = 0 | years4 = 1989–1990 | clubs4 = {{Fb team Livorno}} | caps4 = 32 | goals4 = 8 | years5 = 1990–1991 | clubs5 = {{Fb team Pavia}} | caps5 = 29 | goals5 = 5 | years6 = 1991–1993 | clubs6 = {{Fb team Pescara}} | caps6 = 64 | goals6 = 16 | years7 = 1993–1995 | clubs7 = {{Fb team Cagliari}} | caps7 = 46 | goals7 = 4 | years8 = 1995–1997 | clubs8 = {{Fb team Perugia}} | caps8 = 41 | goals8 = 10 | years9 = 1997 | clubs9 = {{Fb team Padova}} | caps9 = 21 | goals9 = 0 | years10 = 1997–1998 | clubs10 = {{Fb team Napoli}} | caps10 = 7 | goals10 = 0 | years11 = 1998–2000 | clubs11 = {{Fb team Pescara}} | caps11 = 46 | goals11 = 4 | years12 = 2000–2001 | clubs12 = {{Fb team Pistoiese}} | caps12 = 18 | goals12 = 1 | years13 = 2001–2003 | clubs13 = {{Fb team Aglianese}} | caps13 = 32 | goals13 = 8 | manageryears1 = 2003–2004 | managerclubs1 = {{Fb team Aglianese}} | manageryears2 = 2004–2005 | managerclubs2 = {{Fb team SPAL}} | manageryears3 = 2005–2006 | managerclubs3 = {{Fb team Grosseto}} | manageryears4 = 2007–2008 | managerclubs4 = {{Fb team Sassuolo}} | manageryears5 = 2008–2010 | managerclubs5 = {{Fb team Cagliari}} | manageryears6 = 2010–2014 | managerclubs6 = {{Fb team Milan}} | manageryears7 = 2014–2019 | managerclubs7 = {{Fb team Juventus}} | manageryears8 = 2021–2024 | managerclubs8 = {{Fb team Juventus}} | manageryears9 = 2025- | managerclubs9 = {{Fb team Milan}} }} '''Масимилијано Алегри''' (роден на [[11 август]] [[1967]], во [[Ливорно]]) — [[Италијанци|италијански]] [[фудбал]]ски [[тренер]] и поранешен [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]] и моментален тренер на {{Fb team (N) Milan}}. За време на неговата фудбалска кариера играл во [[Серија А]], носејќи ги дресовите на {{Fb team (N) Pisa}}, {{Fb team (N) Pescara}}, {{Fb team (N) Cagliari}}, {{Fb team (N) Perugia}} и {{Fb team (N) Napoli}}. Во 2002 година, тој го освоил [[Серија Д]] првенството со [[Аљанезе Калчо 1923|Аљанезе]], клубот каде што ја завршил својата играчка кариера и ја започнал својата тренерска кариера. Откако водел неколку нисколигашки клубови, во сезоната 2007-2008 со {{Fb team (N) Sassuolo}} ја изборил првата промоција во [[Серија Б]] во историјата на клубот, победувајќи во истата година во [[Лега Про Прима Дивизионе|првенството]] и [[Суперкуп на Серија Ц (Италија)|Суперкупот Серија Ц1]]. Од 2008 до 2010 година тој бил тренер на Каљари во Серија А, почнувајќи да се истакнува меѓу најперспективните италијански тренери од неговата генерација. Од 2010 до 2014 година бил тренер на {{Fb team (N) Milan}}, со кој освоил едно [[Серија А|скудето]] и еден [[Суперкуп на Италија]] (2011). Од 2014 до 2019 година за првпат бил на чело на {{Fb team (N) Juventus}}, со кој освои единаесет трофеи: пет последователни титули во [[Серија А]] (од 2015 до 2019 година), четири [[Фудбалски куп на Италија|Купа на Италија]] по ред (од 2015 до 2018) и два [[Суперкуп на Италија|Суперкупа на Италија]] (2015 и 2018); стигајќи, исто така, и до две финалиња на [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]] во ([[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 2015 година|2015]] и [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 2017 година|2017]]). Тој се вратил на клупата на Јувентус во тригодишниот период 2021-2024 година, во кој го освоил петтиот Куп на Италија (2024). На индивидуално ниво, тој бил добитник на наградата [[Златна клупа]] на Прима Дивизионе (2008), четири пати добитник на истата награда во Серија А (2009, 2015, 2017 и 2018 година) и четири пати за [[најдобар тренер во Серија А]] (2011, 2015, 2016 и 2018).Тој, исто така, бил награден со [[Национална награда Енцо Беарцот|Националната награда Енцо Беарцот]] (2015) и бил примен во [[Куќа на славните на италијанскиот фудбал|Куќата на славните на италијанскиот фудбал]] (2018). Тој е, исто така, единствениот тренер во историјата на италијанскиот фудбал кој освоил пет последователни Скудета, пет Купови на Италија, од кои четири исто така последователни, и единствениот во петте најсилни европски лиги што освоил [[Двојна круна (фудбал)|двојна круна]] четири сезони по ред. ==Биографија== Израснал во населбата [[Котето]], во [[Ливорно]],<ref name="Cresto-Dina">{{cite web|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/2015/06/28/news/allegri_mordo_ma_con_educazione_-117860719/|title=Allegri: "Mordo, ma con educazione"|author=Dario Cresto-Dina|date=28 јуни 2015}}</ref> во семејство од работничка класа, составено од татко, истоварувач на [[Пристаниште во Ливорно|градското пристаниште]], мајка, [[медицинска сестра]],<ref name="Farnese">{{cite web|url=http://www.vanityfair.it/people/italia/2012/03/12/massimiliano-allegri-intervista-vanity-fair-milan-donne-barbara-d-urso-playmate|title=Massimiliano Allegri: «Bischero, sì. Traditore, no»|author=L. Farnese|date=13 март 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120315192948/http://www.vanityfair.it/people/italia/2012/03/12/massimiliano-allegri-intervista-vanity-fair-milan-donne-barbara-d-urso-playmate#allegri}}</ref> и неговата помала сестра.<ref name="Cresto-Dina"/> Во 1992 година, на дваесет и четири години, тој станал предмет на вниманието на скандалозни вести затоа што ја напуштил својата тогашна девојка два дена пред нивната венчавка;<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.corriere.it/1992/giugno/30/fuga_calciatore_davanti_all_altare_co_0_9206301630.shtml|title=Fuga di calciatore davanti all'altare in "zona Cesarini"|publisher=Corriere della Sera|author=Marco Gasperetti|date=30 јуни 1992|p=17|archiveurl=https://archive.today/20120701122706/http://archiviostorico.corriere.it/1992/giugno/30/fuga_calciatore_davanti_all_altare_co_0_9206301630.shtml|dead-link=yes}}</ref> тој подоцна се оженил во 1994 година, добил ќерка во 1995 година и се разделил во 1998 година; од подоцнежна врска, тој добил уште еден син во 2011 година.<ref name="Cresto-Dina"/><ref name="Farnese"/> Од 2017 до 2021 година, тој бил во врска со глумицата [[Амбра Анџолини]].<ref>{{cite web|author=Roberta Mercuri|url=https://www.vanityfair.it/people/mondo/2021/10/14/ambra-angiolini-tradimento-max-allegri-fino-amore-rispetto-figlia-jolanda-foto-gossip|title=Ambra Angiolini, «il tradimento» di Max Allegri e la fine di un amore che merita rispetto|date=2021-10-14}}</ref> Уште од мал имал пасија кон трките со коњи, благодарение на неговиот дедо кој го носел на трките, подоцна често користел метафори и технички термини од овој спорт во своите прес-конференции или интервјуа; од 2019 година, тој поседува и своја штала со тркачки коњи.<ref>{{cite web|url=https://www.lanazione.it/cronaca/cavallo-allegri-vittoria-1.6569283|title=Ippica, il cavallo di Allegri vince a Parigi. E non per corto muso|date=8 јули 2021}}</ref> ==Технички карактеристики== ===Играч=== На почетокот на неговата кариера, Алегри бил опишан од [[Итало Алоди]], историски италијански спортски директор, како перспективен играч „надарен со многу талент и малку безгрижен карактер“, кој, со текот на годините, делумно ја оневозможил неговата кариера на високи нивоа, што го осудило на провинциски фудбал:<ref name="Marino">{{cite web|url=http://www.tuttomercatoweb.com/il-calcio-sottomarino/massimiliano-allegri-un-allenatore-da-copertina-vi-racconto-tutti-i-segreti-della-sua-storia-di-calciatore-un-giorno-galeone-mi-disse-volevo-un-giocat-257233|title=Massimiliano Allegri: un allenatore da copertina|author=Pierpaolo Marino|date=8 март 2011}}</ref> „Да ја имав главата што ја имам сега, можеби ќе стигнев до репрезентацијата!“<ref>{{cite web|url=http://www.corrieredellosport.it/calcio/serie_a/juve/2015/04/01-402965/Juventus,+Allegri%3A+%C2%ABGiro+di+campo+quando+vincer%C3%B2+lo+scudetto%C2%BB|title=Juventus, Allegri: «Giro di campo quando vincerò lo scudetto»|date=1 април 2015|dead-link=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160211013007/http://www.corrieredellosport.it/calcio/serie_a/juve/2015/04/01-402965/Juventus,+Allegri%3A+%C2%ABGiro+di+campo+quando+vincer%C3%B2+lo+scudetto%C2%BB}}</ref> самиот Алегри дваесет години подоцна признал: „Бев просечен играч без жалење“.<ref name="Cresto-Dina"/> Играч од средниот ред со силни офанзивни карактеристики,<ref name="UEFA">{{cite web|url=http://it.uefa.com/teamsandplayers/coaches/coach=22734/profile/index.html|title=Massimiliano Allegri}}</ref> првично играјќи како [[Среден ред (фудбал)#Централен играч од средниот ред|мецала]],<ref name="Agresti">{{cite web|url=http://www.goal.com/it/news/173/champions-league/2015/05/04/11382882/galeone-a-tutto-allegri-sogno-di-vederlo-in-finale-di?ICID=TP_NL_6|title=Galeone a tutto Allegri: "Sogno di vederlo in finale di Champions con la Juventus"|author=Romeo Agresti|date=4 мај 2015}}</ref> од каде бил способен да се уфрла во простор;<ref name="Galeone"/> подоцна му биле доделени задачите на [[Среден ред (фудбал)#Офанзивен играч од среден ред|плејмејкер]],<ref name="UEFA"/> каде благодарение на техничките квалитети составени пред сè од способноста за трчање и шутирање,<ref name="Agresti"/> конечно го преместил својот опсег на дејствија назад кон позицијата [[Среден ред (фудбал)#Дефанзивен играч од среден ред|медијано]] во последните години од неговата кариера.<ref name="Cresto-Dina"/> Тој, исто така, бил одличен во „читањето“ на играта, во дуелите со противниците, како и во помагањето на соиграчите кои имале потешкотии во одредена област на теренот.<ref name="Galeone"/> Играч со голем квалитет, за неговиот учител [[Џовани Галеоне]] „тој веќе бил тренер на теренот [...] лидер на теренот и во соблекувалната, како капитен и како човек насекаде“<ref name="Agresti"/> кој и покрај тоа што самиот платил за одреден тактички острицизам од тоа време, тој „секогаш најдобар бил меѓу тие што удирале најмногу“.<ref name="Galeone"/> Поради неговото потекло од Ливорно и, пред сè, неговата тенка и слаба фигура, корисна за „лизгање“ низ противничките одбрани, тој уште од мали нозе го добил прекарот „Ачиуга“ (што значи: Сардела), измислен од [[Росано Џампаља]], неговиот тренер во Ливорно; прекар кој му се залепи дури и како тренер.<ref name="Zonca">{{cite web|url=http://www.lastampa.it/2011/05/08/sport/calcio/qui-milan/cocciuto-orgoglioso-mondanoil-potere-del-marchio-allegri-9I14ulGjPt7rGyYtbfLlOJ/pagina.html|title=Cocciuto, orgoglioso, mondano. Il potere del marchio Allegri|author=Giulia Zonca|date=8 мај 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160201012933/http://www.lastampa.it/2011/05/08/sport/calcio/qui-milan/cocciuto-orgoglioso-mondanoil-potere-del-marchio-allegri-9I14ulGjPt7rGyYtbfLlOJ/pagina.html|dead-link=yes}}</ref> ===Тренер=== Со преселбата на клупата, како тренер усвоил дел од карактеристиките кои претходно ги искажувал како играч. Меѓу нив, способноста да го „прочита“ текот на натпреварот што е можно подобро, интервенирајќи во поставеноста на тимот за време на натпреварот, како и желбата да ги турка своите [[Среден ред (фудбал)|играчи од средниот ред]] – исто како што правел самиот Алегри на теренот – да навлезат во областа од каде можат да шутираат кон голот; концепт, овој последниот, наследен од неговиот ментор Галеоне.<ref name="Galeone"/> Тој обично претпочита да ги распоредува своите играчи на теренот со прилично офанзивни [[Фудбалска формација|формации]] како што се [[4-3-3]],<ref name="FIGC">{{cite web|author=Massimiliano Allegri|title=Caratteristiche dei tre centrocampisti in un centrocampo a tre|publisher=Settore Tecnico F.I.C.G.|date=7 јули 2005|url=http://www.settoretecnico.figc.it/downloadfile.aspx?c=&f=Allegati/225201095257.pdf|accessdate=2025-03-19|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304193119/http://www.settoretecnico.figc.it/downloadfile.aspx?c=&f=Allegati/225201095257.pdf|url-status=dead}}</ref> [[4-3-1-2]] или [[4-3-2-1]].<ref name="Tuttosport">{{cite web|url=http://www.tuttosport.com/calcio/2014/11/23-313195/Ora+%C3%A8+la+Juve+di+Allegri.+Tanti+pregi+e+due+dubbi|title=Ora è la Juve di Allegri. Tanti pregi e due dubbi|author=Guido Vaciago|date=23 ноември 2014|dead-link=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150505073626/http://www.tuttosport.com/calcio/2014/11/23-313195/Ora+%C3%A8+la+Juve+di+Allegri.+Tanti+pregi+e+due+dubbi}}</ref> Тие имале некои заеднички елементи, како што е одбраната со четворица играчи во линија и робустен среден ред за поддршка на играта.<ref name="FIGC"/> Што се однесува до одделот за напред, тие си ги менуваат местата со голема варијабилност и можна употреба на канонско трио, со таканаречен ''треквартиста'' зад напаѓачкиот пар,<ref>{{cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/15-08-2014/juve-nuovi-moduli-preparazione-intensa-si-vede-mano-allegri-90145090966.shtml|title=Juve, tra nuovi moduli e preparazione intensa. Si vede la mano di Allegri|author=G. B. Olivero|date=16 август 2014}}</ref> – решение во кое Алегри, згора на тоа, постојано прибегнува кон играчи кои се тотална спротивност на класичниот плејмејкер, како на пример „мускулестите“ [[Кевин-Принс Боатенг|Боатенг]] или [[Артуро Видал|Видал]]<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/it/news/7/calciomercato/2014/11/06/5861811/un-trequartista-per-la-nuova-juventus-oggi-vidal-domani|title=Un trequartista per la nuova Juventus: oggi Vidal, domani Shaqiri o Berardi?|author=Romeo Agresti|date=6 ноември 2014}}</ref> –, или користејќи два полунапаѓачи (формација позната како „новогодишна елка“) за поддршка на единствениот централен напаѓач;<ref name="Tuttosport"/> често напаѓачите кој ги користи Алегри работат многу за тимот дури и далеку од шеснаесетникот, таканаречен „''tuttocampista''“,<ref>{{Cite web|url=https://www.corrieredellosport.it/news/calcio/serie-a/juve/2018/11/30-50539240/juventus_allegri_e_vero_che_dybala_segna_meno_ma_deve_fare_il_tuttocampista|title=Juventus, Allegri: «È vero che Dybala segna meno ma deve fare il tuttocampista»|date=2018-11-30}}</ref> со постојани одбранбени повлекувања.<ref>{{cite web|author=Adriano Stabile|url=https://www.gqitalia.it/sport/article/mandzukic-juve-rinnovo-anni|title=Mandzukic, l'uomo in più della Juve di Allegri|date=2019-04-04}}</ref><ref>{{cite web|author=Marco Conterio|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/la-nuova-vita-di-morata-alla-juventus-allegri-lo-reinventa-alla-mario-mandzukic-1643093|title=La nuova vita di Morata alla Juventus. Allegri lo reinventa alla Mario Mandzukic|date=2022-02-07}}</ref> == Клупска кариера == Откако за првпат ја шутнал топката во родното Ливорно во младинските категории на [[Ливорно Калчо|истоимената екипа]],<ref name="Cresto-Dina"/> тој ја започнал својата професионална кариера со [[Унионе Калчо Куоиопели|Куоиопели]] од [[Санта Кроче сул'Арно]], во тогашната [[Серија Д|Интеррегионална лига]], во сезоната 1984-1985. По три години во клубот од неговиот роден град, {{Fb team (N) Livorno}}, тој се преселил во ривалите {{Fb team (N) Pisa}}, со која го имал своето деби во [[Серија А]] на 11 јуни 1989 година, во натпреварот против {{Fb team (N) Milan}}.<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2010/luglio/22/Allegri_Berlusconi_dico_Milan_mai_ga_10_100722012.shtml|title=Allegri «A Berlusconi dico: il Milan mai subirà il gioco degli altri»|publisher=La Gazzetta dello Sport|author=Alessandra Bocci|date=22 јули 2010}}</ref> Во текот на сезоната, тој забележал само два настапи и на крајот од неа се вратил во Ливорно, во [[Лега Про Секонда Дивизионе|Серија Ц2]]. Следната година, тој се преселил во [[Лега Про Прима Дивизионе|Ц1]], потпишувајќи за [[ФК Павија|Павија]]. [[Податотека:Massimiliano Allegri - 1994 - Cagliari Calcio.jpg|thumb|right|Алегри со {{Fb team (N) Cagliari}} во 1994]] Забележан од [[Пјерпаоло Марино]], спортскиот директор на {{Fb team (N) Pescara}}, во 1991 година се преселил во ''Абруцезите'',<ref name="Marino"/> каде играл под водството на тренерот [[Џовани Галеоне]] со кој играчот ќе воспостави длабок професионален и пред се многу добар човечки однос:<ref name="Agresti"/><ref name="Galeone"/> „Имав среќа да имам учител како него, кој можеби не постигна големи резултати, но кој ме научи на задоволството во сферата на фудбалот“, се присетил самиот Алегри години подоцна,<ref name="Goal"/> додека Галеоне за истата прилика изјавил „екипата веќе беше составена, но управата го ангажираше ова момче кое јас искрено не го познавав. По три дена се ми беше јасно, тој беше одличен фудбалер на теренот и сериозно и почитувано момче, пристигна на прсти и по кратко време веќе беше лидер во соблекувалната“.<ref name="Agresti"/> Со Пескара веднаш изборил промоција во Серија А, а за време на сезоната 1992-1993 ја одиграл својата најдобра година со бело-сините, постигнувајќи 12 гола во 31 натпревар и постигнувајќи го својот прв гол во највисоката фудбалска лига на Италија, за време на натпреварот Пескара - Милан (4-5) одигран на 13 септември 1992 година.<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.corriere.it/1992/settembre/14/scatena_centravanti_con_tris_rimedia_co_0_92091418310.shtml|title=Si scatena il centravanti con un tris e rimedia al doppio autogol di Baresi|publisher=Corriere della Sera|author=Giancarlo Padovan|date=14 септември 1992|p=20|archiveurl=https://archive.today/20120707154636/http://archiviostorico.corriere.it/1992/settembre/14/scatena_centravanti_con_tris_rimedia_co_0_92091418310.shtml|dead-link=yes}}</ref> По Пескара, за Алегри уследиле уште две сезони во Серија А со {{Fb team (N) Cagliari}}, прекинати во октомври 1995 година со трансферот во {{Fb team (N) Perugia}}, во [[Серија Б]], каде повторно се соединил со тренерот Галеоне. Во неговото кратко, но значајно искуство со Грифоните, во сезоната 1995-1996 тој бил меѓу протагонистите кој најмногу помогнале за промоцијата на клубот во Серија А, втора изборена промоција во кариерата на Алегри и уште позначајна за црвено-белиот тим, кој отсуствувал од првата дивизија цели петнаесет години: конкретно, Алегри бил тој што го претворил [[Пенал (фудбал)|пеналот]] во гол во 90-тата минута од домашниот натпревар против {{Fb team (N) Venezia}} на три кола пред крајот на првенството, победа што на клубот му донела одлучувачки „ветар во грбот“ кон промоцијата.<ref>{{cite news|author=Luigi Luccarini|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1996/05/27/perugia-rigore-al-99-poi-scoppia-la.html|title=Perugia, rigore al 99' poi scoppia la rissa|publisher=la Repubblica|date=27 мај 1996}}</ref> Следната сезона, повторно со тимот од [[Умбрија]], тој одиграл 15 натпревари постигнувајќи 3 гола во Серија А пред да биде продаден, во јануари 1997 година, во {{Fb team (N) Padova}} назад во Серија Б. Во декември истата година, тој се вратил во Серија А, откако потпишал за {{Fb team (N) Napoli}}, кој сепак бил во целосна криза и „де факто“ веќе тргнат кон испаѓање, за кој Алегри ги одиграл својте последни натпревари во највисоката италијанска лига. Потоа, тој одиграл уште три сезони во Серија Б со екипите на Пескара и [[УС Пистоезе|Пистоезе]]. Додека го носел дресот на вторите, во март 2001 година, тој првично бил [[дисквалификација|дисквалифициран]] на една година од дисциплинската комисија по пресудата за спортски прекршок поврзан со натпреварот од [[Фудбалски куп на Италија|Купот на Италија]] со {{Fb team (N) Atalanta}} на 20 август 2000 година, обвинет дека заедно со уште седум играчи од двата тима го наместиле резултатот по големите суми обложени на нив преку пријатели и роднини;<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.corriere.it/2001/marzo/24/Scommesse_squalificati_per_anno_co_0_01032412171.shtml|title=Scommesse: 5 squalificati per un anno|publisher=Corriere della Sera|author=Giancarlo Padovan|date=24 март 2001|p=44}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200010/31/39fe0fa1070a6/|title=Calcio-scommesse: 8 deferiti|date=31 октомври 2000|dead-link=yes|access-date=7 ноември 2010|archivedate=26 август 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180826214400/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200010/31/39fe0fa1070a6/}}</ref> во мај 2001 година, [[Федерален суд за правда (FIGC)|Федералната апелациона комисија]] ја прифатила жалбата на адвокатите на двата клуба, ослободувајќи ги сите играчи вклучени во наводниот прекршок и затоа, исто така, ја поништила дисквалификацијата на Алегри:<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.corriere.it/2001/maggio/11/Scommesse_tutti_assolti_co_0_0105116826.shtml|title=Scommesse, tutti assolti|publisher=Corriere della Sera|author=Stefano Petrucci|date=11 мај 2001|p=46}}</ref> „но раната сè уште ме навредува“, се присетил тој години подоцна.<ref name="Cresto-Dina"/> Последните две сезони од играчката кариера ги поминал во [[Аљанезе Калчо 1923|Аљанезе]], каде што во 2002 година бил клучен за историската промоција, првата на зелено-црните меѓу професионалците, од [[Серија Д]] до Ц2,<ref>{{cite news|author=Stefano Ferrio|url=https://archivio.unita.news/assets/main/2002/08/28/page_022.pdf|title=Il sogno dell'Aglianese è realtà|publisher=l'Unità|date=28 август 2002|p=18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230607112017/https://archivio.unita.news/assets/main/2002/08/28/page_022.pdf}}</ref> по што ја завршил својата играчка кариера со 374 натпревари и 56 голови. Конкретно во Серија А одиграл 101 натпревар, постигнувајќи 19 голови. == Тренерска кариера == === Почетокот на кариерата === Алегри започна тренерска кариера во 2004, служејќи како шеф на тимот од [[Серија Ц2]] [[Алјанезе Калчо 1923|Алјанезе]], клубот во кој тој ги помина последните две години од неговата професионална фудбалска кариера. По една импресивна сезона со нив, Алегри беше повикан да го предводи [[У.С. Гросето|Гросето]], тогаш во [[Серија Ц1]]; неговото искуство со ''бјакнороси''-те не беше толку успешна како она со Аљанезе, и беше многу брзо отпуштен по почетокот на сезоната 2006-07 во Серија Ц1. Откако беше отпуштен од Гросето, Алегри се согласи да му се придружи на неговиот ментор [[Џовани Галеоне]] кај [[Удинезе Калчо|Удинезе]], станувајќи дел од неговиот тренерски персонал. Оваа пракса сепак се докажа дека е забраната од страна на законите на италијанскиот фудбал затоа што сè уште траеше неговиот договор со тосканскиот клуб, и предизвика Алегри да биде дисквалификуван за три месеци на почетокот на 2008 година. === Сасуоло === Во август 2007 Алегри стана тренер на амбициозниот тим од [[Серија Ц1]], [[УС Сасуоло Калчо|Сасуоло]], кој Алегри успеа да брзо да го доведе во врвните места во лигата. На 27 април 2008 Сасуоло математички ја обезбеди титула за сезоната 2007-08 во Серија Ц1/А, со тоа освојувајќи прва историска промоција во [[Серија Б]] за ''неровердите''. === Каљари === На 29 мај 2008 беше најавен како нов тренер на [[Каљари Калчо|Каљари]] во [[Серија А]], заменувајќи го [[Давиде Балардини]]. И покрај разочарувачкиот старт на сезоната, со пет порази во првите пет натпревари во лигата, Алегри беше потврден од страна на претседателот на клубот [[Масимо Челино]] и продолжи како тренер по што го доведе својот тим до средината на табелата до декември. На 9 декември по домашната победата од 1-0 против [[УС Чита Палермо|Палермо]], Каљари Калчо најави дека склучиле нов две годишен договор со Алегри, кој истекнува на 1 јуни 2011. Потоа беше откриено дека договорот бил склучен во октомври, во средината на раните кризни резултати на ''рособлу''-ите. Тој ја заврши сезоната 2008-09 во извонредно деветто место, кој беше поздравен како огромен резултат земајќи ги предвид ограничените ресурси, недостатокот на топ играчи и високиот квалитет на напаѓачкиот фудбалски стил на Каљари кој ги доведе Сардинците многу блиску до квалификација во [[Куп на УЕФА|УЕФА Европа Лига]]. Таквите резултати го доведоа да биде награден со [[Panchina d'Oro|Панкина д'Оро]] ''(Златна Клупа)'', награда која му се доделува на најдобриот фудбалски менаџер од Серија А според гласовите на другите менаџери. Тој ја освои истата награда за вторпат по ред, исто така, за неговите резултата за сезоната 2009-2010, каде успеа да ги потврди високите фудбалски нивоа на Каљари и покрај загубата на редовниот напаѓач [[Роберто Аквафреска]], како и водејќи импресивен број од три играчи од неговиот тим (имено, [[Давиде Бјондини]], [[Федерико Маректи]] и [[Андреа Косу (роден на 1980)|Андреа Косу]]) да добијат повик за италијанската фудбалска репрезентација за неговото време во клубот. На 13 април 2010 Каљари изненадувачки го отстрани Алеги од неговите менаџерски задачи и покрај доброто дванаесетто место со 40 бодови, и тренерот на младите Џорџо Мелис (со [[Џанлука Феста]] како негов помошник) бил назначен на неговото место. === Милан === Тој беше ослободен од неговиот договор со [[ФК Каљари Калчо|Каљари]] на 17 јуни 2010, под барање на гигантите од [[Серија А]], [[Милан]], кои беа заинтересирани да го назначат него нивен нов тренер. На 25 јуни, Алегри беше официјално назначен за нов тренер на [[Милан]]. Во неговата прва сезона на чело, Алегри ги предводи [[Милан]] до нивната прва шампионска титула од 2004, победуваќи го [[ФК Интер|Интер]] во двете натпревари, но сепак, неговиот тим не успеа да го помине полуфиналето на [[Фудбалски куп на Италија|Купот на Италија]], губејќи од [[УС Чита Палермо|Палермо]] со вкупен резултат 4-3 во неговата прва сезона. Тимот исто така се квалификуваше и во осмина финалето на Лигата на Шампионите за 2010-11, кога беа елиминирани од [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем Хотспар]]. Сепак, Масимилијано Алегри се докажа во [[Серија А]] дека тој е млад талентиран тренер и ги предводи [[Милан]] до шестиот [[Суперкуп на Италија 2012|Супер Куп на Италија]], враќајќи го резултатот во 2-1 против [[ФК Интер|Интер]] во меч кој беше одигран во [[Национален Стадион на Пекинг|Националниот Стадион на Пекинг]]. На 13 јануари 2012 година, Масимилијано Алегри се согласи да го продолжи договорот со [[Милан]] до крајот на сезоната 2013-2014. ===Јувентус === ====Првиот циклус (2014-2019)==== ====== Првите успеси и европските финалиња (2014-2017) ====== На 16 јули 2014 година, тој бил ангажиран на тренерската клупа во Јувентус, за да го замени [[Антонио Конте]] кој ненадејно од непознати причини поднел оставка еден ден пред тоа.<ref>{{cite web|url=http://www.juventus.com/juve/it/news/marotta+conferenza+stampa+presentazione+allegri+juventu|title=Marotta: «Allegri, il profilo ideale»|date=16 јули 2014}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://a1on.mk/wordpress/archives/358752|title=Алегри нов тренер на Јувентус|editor=a1on.mk|accessdate=16 јули 2014}}{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Пречекан во Торино од експертите,<ref>{{cite web|url=http://www.corrieredellosport.it/serie_a/juve/opinioni/2014/07/17-369617/Juve,+ecco+perch%C3%A8+Allegri+non+%C3%A8+la+scelta+migliore|title=Juve, ecco perché Allegri non è la scelta migliore|author=Stefano Agresti|date=17 јули 2014|urlmorto=sì|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150417000231/http://www.corrieredellosport.it/serie_a/juve/opinioni/2014/07/17-369617/Juve,+ecco+perch%C3%A8+Allegri+non+%C3%A8+la+scelta+migliore}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.beckisback.it/2015/05/02/infinita-juventus/|title=Infinita Juventus|author=Roberto Beccantini|date=2 мај 2015}}</ref> противниците<ref name="Pace"/><ref>{{cite web|url=http://giornalistinelpallone.corriere.it/2014/07/17/no-cara-juve-ce-poco-da-stare-allegri/|title=No, cara Juve: c’è poco da stare Alégher|author=Giacomo Valtolina|date=17 јули 2014}}</ref> и пред се од навивачите<ref>{{cite web|url=http://www.ilfattoquotidiano.it/2014/07/16/via-conte-allegri-alla-juve-da-agghiacciande-a-noallegri/1062073/|title=Juve, Conte via, arriva Allegri: da #agghiacciande a #noAllegri|author=Carlo Valentino|date=16 јули 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/16-07-2014/allegri-juventus-contestazione-vinovo-ultra-colloquio-coi-dirigenti-801256745531.shtml|title=Allegri alla Juventus, contestazione a Vinovo: ultrà a colloquio coi dirigenti|author=Alberto Mauro|date=16 јули 2014}}</ref> со не толку прикриени сомнежи околу неговото влијание врз средината во Јувентус после три последователни скудета, Алегри наместо тоа станува протагонист во позитивната дебитантска сезона на клупата на Јувентус.<ref>{{cite web|url=http://www.ilfattoquotidiano.it/2015/05/02/juventus-campione-ditalia-cronaca-di-un-successo-non-annunciato-allegri-da-reietto-a-idolo-dei-tifosi/1636468/|title=Juventus campione d’Italia: cronaca di un successo non annunciato. Allegri da reietto a idolo dei tifosi|author=Andrea Tundo|date=2 мај 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.panorama.it/sport/calcio/allegri-scudetto-juventus-rivincita-tifosi/|title=La rivincita di Allegri: dagli insulti all'amore dei tifosi della Juve|author=Giovanni Capuano|date=2 мај 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.tgcom24.mediaset.it/sport/juvescudetto2015/2015/notizia/la-scalata-di-allegri-l-ex-indesiderato_2109063.shtml|title=La scalata di Allegri, l'ex indesiderato|date=14 мај 2015}}</ref> Тој го имал своето деби на клупата на Јувентус на 30 август, во победата со 1-0 на гостувањето кај [[ФК Кјево Верона|Кјево]] во првото коло од [[Серија А 2014-2015|првенството 2014-2015]].<ref>{{cite web|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2014/08/30/news/chievo-juventus_0-1_gol_e_pali_buona_la_prima_di_allegri_in_bianconero-94729931/|title=Chievo-Juventus 0-1: gol e pali, buona la prima di Allegri in bianconero|author=Federico Sala|date=30 август 2014}}</ref> На 2 мај 2015 година, на крајот на првенството во кое постојано бил на врвот на табелата, Јувентус го освоил [[скудето]]то победувајќи ја на гостински терен {{Fb team (N) Sampdoria}} со 1-0,<ref>{{cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Sampdoria/02-05-2015/sampdoria-juventus-0-1-vidal-festa-scudetto-signora-cala-poker-110659394213.shtml|title=Sampdoria-Juventus 0-1: Vidal, è festa scudetto. La Signora cala il poker|author=Stefano Cantalupi|date=2 мај 2015}}</ref> четврто последователно за клубот од [[Пиемонте]] и освоено како никогаш претходно во ерата на 3 бода за победа - на четири кола пред крајот.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/it/news/2/serie-a/2015/05/02/11357792/storica-juventus-scudetto-mai-cos%C3%AC-in-anticipo-allegri-nel-gotha-|title=Storica Juventus: Scudetto mai così in anticipo, Allegri nel gotha allenatori|date=4 мај 2015}}</ref> Од друга страна, ова било второ лично скудето за Алегри: кој со овој успех влегол во малата група тренери – пред него само [[Фулвио Бернардини|Бернардини]], [[Фабио Капело|Капело]], [[Тони Карњели|Карњели]], [[Нилс Лидхолм|Лидхолм]], [[Џовани Трапатони|Трапатони]] и [[Арпад Вајс|Вајс]] - способни да ја освојат италијанската лига на чело на најмалку два клуба. Тој, исто така, станал првиот во историјата на Серија А, кој ја освоил шампионската титула во својата прва сезона со два различни тима.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/it/news/2/serie-a/2015/03/04/9488242/scudetto-subito-con-milan-e-juventus-allegri-viaggia-verso|title=Scudetto subito con Milan e Juventus? Allegri viaggia verso il record, come lui nessuno mai|date=4 март 2015}}</ref> на 20-ти истиот месец, освојува национална [[Двојна круна (фудбал)|''двојна круна'']], благодарение на триумфот во [[Фудбалски куп на Италија 2014-2015|Купот на Италија]], освоен во Рим против {{Fb team (N) Lazio}} во финалето решено во [[Продолжеток (спорт)|продолженија]]: за ''бјанконерите'', ова била, по дваесет години чекање, десеттата титула во натпреварувањето - што го прави клубот од Торино првиот во Италија што стигнал до овој јубилеј - додека за Алегри тоа бил првиот успех во неговата кариера во националниот куп;<ref>{{cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/20-05-2015/juve-infinita-vince-10-coppa-italia-matri-piega-lazio-supplementari-110907305821.shtml|title=Juve infinita, vince la 10ª Coppa Italia: Matri piega la Lazio ai supplementari|author=Jacopo Gerna|date=20 мај 2015}}</ref> со ова, тренерот од Ливорно се изедначил со тандемот [[Ренато Чезарини|Чезарини]]-[[Карло Парола|Парола]] и [[Марчело Липи]], единствените способни во минатото да постигнат двојна круна на клупата на Јувентус. Конечно во мај, Алегри, откако направил јасен пресврт во континенталните настапи на тимот во споредба со претходните години, ја вратил „Старата Дама“ во финалето на [[УЕФА Лига на шампиони 2014/15|Лигата на шампионите]], дванаесет години по [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 2003 година|претходното учество]], но можност за освојување на „тројната круна“ сепак не била материјализирана за „бјанконерите“, кои биле победени во [[Берлин]] од {{Fb team (N) Barcelona}}.<ref>{{cite web|url=http://it.uefa.com/uefachampionsleague/season=2015/matches/round=2000552/match=2015227/postmatch/report/index.html#tris+barcellona+juve+deve+inchinarsi|title=Tris Barcellona, la Juve deve inchinarsi|author=Paolo Menicucci|date=6 giugno 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/Finale-2015/06-06-2015/champions-juventus-barcellona-1-3-rakitic-morata-suarez-neymar-gol-12062130919.shtml|title=Juve, la Champions è del Barcellona: Allegri perde 3-1, Morata non basta|author=Stefano Cantalupi|date=6 јуни 2015}}</ref> На лично ниво, тој ја добил [[Национална награда „Енцо Беарцот“|Наградата „Беарцот“]] како најдобар италијански тренер во сезоната.<ref>{{cite web|url=http://www.figc.it/it/204/2528190/2015/05/News.shtml|title=Consegnato ad Allegri il Premio Bearzot: "Un anno straordinario per il calcio italiano"|date=25 мај 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170820204638/http://www.figc.it/it/204/2528190/2015/05/News.shtml|dead-link=yes}}</ref> На 8 август ја започнал својата втора сезона во Торино со освојување на својот втор [[Суперкуп на Италија 2015|Суперкуп на Италија]], негов прв на клупата на Јувентус, победувајќи го Лацио со 2-0 во [[Шангај]]:<ref>{{cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/08-08-2015/supercoppa-juventus-lazio-2-0-mandzukic-dybala-allegri-fa-festa-nuovi-120867914905.shtml|title=Juventus-Lazio 2-0: Mandzukic-Dybala, Allegri fa festa con i nuovi|author=Stefano Cieri|date=8 август 2015}}</ref> Со овој успех, Алегри се изедначил со Капело и [[Рафаел Бенитес|Бенитес]] како единствени тренери кои го освоиле овој трофеј на чело на два различни клуба.<ref>{{cite web|url=http://www.ilgiornale.it/news/sport/juve-diversa-stessa-juve-e-fa-sua-supercoppa-1159497.html|title=Juve diversa, stessa Juve. E fa sua la Supercoppa|author=Marcello Di Dio|date=9 август 2015}}</ref> == Тренерска статистика == ''Статистиката е ажурирана на 4 мај 2015.'' {| class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- !rowspan="2"|Сезона !rowspan="2"|Екипа !rowspan="2"|Првенство !rowspan="2"|Место !colspan="5"|Учинок |- !Одиграни !Победи !Нерешени !Порази !% успешност |- || 2003-2004 || {{знамеикона|Италија}} [[Алјанезе Калчо 1923|Алјанезе]] || [[Серија Ц2 2003-2004|Ц2]] || 13º во група Б {{WDL|38|10|13|15}} |- || 2004-2005 || {{знамеикона|Италија}} [[СПАЛ 2013|СПАЛ]] || [[Серија Ц1 2004-2005|Ц1]] || 9º во група Б {{WDL|40|13|15|12}} |- || 2005-2006 || rowspan=2|{{знамеикона|Италија}} [[УС Гросето|Гросето]] || [[Серија Ц1 2005-2006|Ц1]] || 4º во група Б, елиминирани во финалето на плејофот<br /> (''отпуштен, потоа вратен'') {{WDL|20|6|10|4}} |- || 2006-2007 || [[Серија Ц1 2006-2007|Ц1]] || 12º<ref>Позицијата на тимот по 9 кола. На крајот од сезоната [[УС Гросето|Гросето]] завршил 1.</ref> во група А (''отпуштен'') {{WDL|10|1|6|3}} |- !colspan="4"|Вкупно Гросето {{WDLtot|30|7|16|7}} |- || 2007-2008 || {{знамеикона|Италија}} [[УС Сасуоло Калчо|Сасуоло]] || [[Серија Ц1 2007-2008|Ц1]] || 1 во група А {{WDL|42|23|6|13}} |- || [[ФК Каљари Калчо сезона 2008-2009|2008-2009]] || rowspan=2|{{знамеикона|Италија}} [[ФК Каљари Калчо|Каљари]] || [[Серија А 2008-2009|А]] || 9º {{WDL|40|16|8|16}} |- || [[ФК Каљари Калчо сезона 2009-2010|2009-2010]] || [[Серија А 2009-2010|А]] || 12º<ref>Позиција на тимот по 33-тото коло. На крајот од сезоната [[ФК Каљари Калчо|Каљари]] завршил 14º.</ref> (''ослободен'') {{WDL|34|11|7|16}} |- !colspan="4"|Вкупно Каљари {{WDLtot|74|27|15|32}} |- || [[ФК Милан сезона 2010-2011|2010-2011]] || rowspan=4|{{знамеикона|Италија}} [[ФК Милан|Милан]] || [[Серија А 2010-2011|А]] || 1 {{WDL|50|28|14|8}} |- || [[ФК Милан сезона 2011-2012|2011-2012]] || [[Серија А 2011-2012|А]] || 2º {{WDL|53|30|13|10}} |- || [[ФК Милан сезона 2012-2013|2012-2013]] || [[Серија А 2012-2013|А]] || 3º {{WDL|48|25|11|12}} |- || [[ФК Милан сезона 2013-2014|2013-2014]] || [[Серија А 2013-2014|А]] || 11<ref>Позиција на тимот по 19 кола. На крајот на сезоната [[ФК Милан|Милан]] завршиле 8º.</ref> (''отпуштен'') {{WDL|27|8|11|8}} |- !colspan="4"|Вкупно Милан {{WDLtot|178|91|49|38}} |- || [[ФК Јувентус сезона 2014-2015|2014-2015]] || {{знамеикона|Италија}} [[ФК Јувентус|Јувентус]] || [[Серија А 2014-2015|А]] || 1° {{WDL|57|37|13|7}} |- || [[ФК Јувентус сезона 2015-2016|2015-2016]] || {{знамеикона|Италија}} [[ФК Јувентус|Јувентус]] || [[Серија А 2015-2016|А]] || 1° {{WDL|52|37|7|8}} |- || [[ФК Јувентус сезона 2016-2017|2016-2017]] || {{знамеикона|Италија}} [[ФК Јувентус|Јувентус]] || [[Серија А 2016-2017|А]] || 1° {{WDL|57|42|8|7}} |- || [[ФК Јувентус сезона 2017-2018|2017-2018]] || {{знамеикона|Италија}} [[ФК Јувентус|Јувентус]] || [[Серија А 2017-2018|А]] || 1° {{WDL|53|39|8|6}} |- !colspan="4"|Вкупно Јувентус {{WDLtot|219|155|36|28}} |- !colspan="4"|Вкупно во кариерата {{WDLtot|620|326|148|146}} |} == Почести == === Тренер === ===={{знамеикона|Италија}} Милан==== *'''{{Скудето}} [[Серија А]]''' (1) : [[Серија А 2010-2011|2010-11]] *'''{{Трофеј-Суперкуп на Италија}} [[Суперкуп на Италија 2012|Супер Куп на Италија]]''' (1) : [[Суперкуп на Италија 2011|2011]] ===={{знамеикона|Италија}} Јувентус==== *'''{{Скудето}} [[Серија А]]''' (5) : [[Серија А 2014-2015|2014-15]], [[Серија А 2015-2016|2015-16]], [[Серија А 2016-2017|2016-17]], [[Серија А 2017-2018|2017-2018]], [[Серија А 2018-2019|2018-2019]] *'''{{Трофеј-Куп на Италија}} [[Фудбалски куп на Италија|Куп на Италија]]''' (4) : [[Фудбалски куп на Италија 2014-2015|2014-15]], [[Фудбалски куп на Италија 2015-2016|2015-16]], [[Фудбалски куп на Италија 2016-2017|2016-17]], [[Фудбалски куп на Италија 2017-2018|2017-18]], [[Фудбалски куп на Италија 2023-2024|2023-24]] *'''{{Трофеј-Суперкуп на Италија}} [[Суперкуп на Италија 2015|Суперкуп на Италија]]''' (2) : [[Суперкуп на Италија 2015|2015]], [[Суперкуп на Италија 2018|2018]] === Поединечно === *'''[[Албо Панкина д'Оро|Златна клупа]]''' (1) : [[Серија А 2008–09|2008-09]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg }} * [http://us.soccerway.com/coaches/massimiliano-allegri/110817/ Масимилијано Алегри на soccerway] * [http://www.transfermarkt.co.uk/massimiliano-allegri/profil/trainer/7671 Масимилијано Алегри на transfermakt] * [http://www.goal.com/en/people/italy/21559/massimiliano-allegri Масимилијано Алегри на Goal.com] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150524071344/http://www.goal.com/en/people/italy/21559/massimiliano-allegri |date=2015-05-24 }} {{Navboxes | title = Тренерски ангажмани | list1 = {{Тренери на ФК Јувентус}} }} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Алегри, Масимилијано}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Ливорно]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Пиза]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Пескара]] [[Категорија:Фудбалери на Каљари Калчо]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Перуџа]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Падова]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Наполи]] [[Категорија:Италијански фудбалери]] [[Категорија:Италијански фудбалски тренери]] [[Категорија:Тренери на ФК СПАЛ 2013]] [[Категорија:Тренери на УС Сасуоло Калчо]] [[Категорија:Тренери на ФК Каљари Калчо]] [[Категорија:Тренери на ФК Милан]] [[Категорија:Тренери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Тренери во Серија А]] [[Категорија:Родени во 1967 година]] 1rvqe34om96zztm5o0vgx62fsov151z 0 1041210 5602542 5576539 2026-07-31T10:39:17Z Carshalton 30527 /* Надворешни врски */ 5602542 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Дидје Дешан | image = [[Податотека:Didier Deschamps in 2018.jpg|190px]] | height = 1,74 м | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1968|10|15}} | cityofbirth = {{роден во|Бајона|}} | countryofbirth = [[Франција]] | nationality = {{FRA}} | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | currentclub = {{Naz|FUrep|FRA}} (селектор) | years1 = 1985-1989 | caps1 = 111 | goals1 = 4 | clubs1 = {{Fb team Nantes}} | years2 = 1989-1994 | caps2 = 123 | goals2 = 6 | clubs2 = {{Fb team Olympique Marseille}} | years3 = 1990-1991 | caps3 = 29 | goals3 = 3 | clubs3 = →{{Fb team Bordeaux}} | years4 = 1994-1999 | caps4 = 124 | goals4 = 4 | clubs4 = {{Fb team Juventus}} | years5 = 1999-2000 | caps5 = 27 | goals5 = 1 | clubs5 = {{Fb team Chelsea}} | years6 = 2000-2001 | caps6 = 13 | goals6 = 0 | clubs6 = {{Fb team Valencia}} | nationalyears1 = 1989-2000 | nationalcaps1 = 103 | nationalgoals1 = 4 | nationalteam1 = {{Naz|FUrep|FRA}} | manageryears1 = 2001–2005 |managerclubs1 = {{Fb team Monaco}} | manageryears2 = 2006–2007 |managerclubs2 = {{Fb team Juventus}} | manageryears3 = 2009–2012 |managerclubs3 = {{Fb team Olympique Marseille}} | manageryears4 = 2012- |managerclubs4 = {{Naz|FUrep|FRA}} }} '''Дидје Клод Дешан''' ({{langx|fr|Didier Claude Deschamps}}; роден на [[15 октомври]] [[1968]], во [[Бајона]]) — [[Франција|француски]] [[фудбал]]ски [[тренер]] и поранешен {{Football/MF/player}}. Моментално е селектор на [[Фудбалска репрезентација на Франција|француската репрезентација]]. Како фудбалер, тој освоил три титули во [[Лига 1 (Франција)|француското првенство]] (од кои едната била одземена) и една во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]] со {{Fb team (N) Olympique Marseille}}, потоа три титули во [[Серија А|италијанското првенство]], еден во [[Фудбалски куп на Италија|Купот на Италија]], два [[Суперкуп на Италија|Суперкупа на Италија]], една титула во Лигата на шампиони, еден [[Интерконтинентален куп]] и еден [[Суперкуп на УЕФА]] со {{Fb team (N) Juventus}} и еден [[ФА куп]] со {{Fb team (N) Chelsea}}. Тој, исто така, бил прогласен за најдобар француски фудбалер од ''[[France Football]]'' за 1996 година. Во улога на тренер, тој го освоил [[Лига куп на Франција|Лига купот на Франција]] со {{Fb team (N) Monaco}} и уште три други Лига купови, една првенствена титула и два [[Суперкуп на Франција|Суперкупа на Франција]] со Олимпик Марсеј. Тој, исто така, го водел Јувентус во [[Серија Б 2006-2007]], постигнувајќи промоција во Серија А и математички го осигурал првото место во првенството.<ref name="Serie B">{{cite web|url=http://www.repubblica.it/2007/05/sezioni/sport/calcio/serie_b/deschamps-dimissioni/deschamps-dimissioni/deschamps-dimissioni.html|title=L'addio di Deschamps è finalmente ufficiale. La Juve: "Contratto sciolto consensualmente"|date=26 мај 2007}}</ref> Како [[Светско првенство во фудбал|светски шампион]] во [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]] и [[Европско првенство во фудбал|европски]] во [[Европско првенство во фудбал 2000|2000]] со француската репрезентација, и во двата случаи како [[капитен]], во 2012 година Дешан бил назначен за селектор на репрезентацијата и во ова својство ги предводел „триколорите“ до второто место на [[Европско првенство во фудбал 2016|Европското првенство 2016]] и до победата на [[Светско првенство во фудбал 2018|Светското првенство 2018]] — станувајќи на тој начин, заедно со [[Марио Загало]] и [[Франц Бекенбауер]], еден од единствените тројца луѓе во светот на фудбалот што триумфирале на Светско првенство и како играчи и како тренери — и на [[УЕФА Лига на нации|УЕФА Лигата на нации]] во [[УЕФА Лига на нации 2020-2021|2020-2021]]. ==Биографија== Роден во [[Бајона]], [[Баскија]] област во јужна [[Франција]],<ref name="Juventus">{{Cite web|url=http://www.juventus.com/it/news/news/2015/deschamps-the-french-connection.php|titolo=French Connection: Deschamps|accesso=24 novembre 2019}}</ref><ref name="Lo Presti">{{Cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1998/maggio/07/piu_deschamps_che_Platini_ga_0_9805072049.shtml|title=Più Deschamps che Platini|publisher=La Gazzetta dello Sport|author=Salvatore Lo Presti|data=7 мај 1998}}</ref> денес живее во [[Кап д'Ај]]. Тој е прв братучед на поранешната тенисерка [[Натали Тозија]].<ref>{{Cite web|author=Maria Enrico Riva|url=http://www.ilpost.it/?blog_post=26-violenze-al-prezzo-di-2|title=26 violenze al prezzo di 2|date=24 ноември 2012}}</ref> Во 2004 година, бил избран од [[Пеле]] во најдобрите 125 живи играчи на сите времиња. ==Технички карактеристики== ===Играч=== [[Среден ред (фудбал)#Дефанзивен играч од среден ред|Дефанзивен играч за врска]] со голем карактер и темперамент,<ref name="Juventus"/> што произлегува, според самиот Дешан, од неговото гранично потекло - „јас сум баскиец [...] и ја имам тврдоглавоста на мојот народ. Кога ќе ставиме нешто во главата, сакаме да дојдеме до целта“ -,<ref name="Juventus"/> толку многу што бил споредуван со поранешниот играч на Јувентус [[Џузепе Фурино]] веднаш по неговото пристигнување во [[Торино]].<ref name="Juventus"/><ref name="Lo Presti"/> Тој бил левак, со перфектна тактичката трудољубивост и брзината на движење што му овозможиле да биде многу ефикасен во фазата на одземање на топката, особено со навремени лизгачки стартови;<ref name="Juventus"/> обдарен со одлична основна техника, која пак му овозможува да биде играчот кој ги започнува акциите и ако често знаел и да се понуди себеси напред, каде сепак неговата дефанзивна природа го довела до тоа повеќе да [[Асистенција (фудбал)|додава]] за неговите соиграчи отколку да се обиде самиот тој да ја погоди мрежата.<ref name="Juventus"/> ===Тренер=== Тој претпочита да користи модули засновани на одбрана со четири играчи, како што се [[4-4-2]], [[4-3-3]] или [[4-2-3-1]], каде карактеристично за сите нив е максималното искористување на страничните позиции.<ref name="Coluccia">{{Cite web|author=Giorgio Coluccia|url=https://www.rivistaundici.com/2017/11/13/deschamps-francia-mondiali/|title=Nessuno ama Deschamps|date=13 ноември 2017}}</ref> == Клупска кариера == === Почетоците во Нант === По кратка проба во [[рагби]]то, тој почнал да игра [[фудбал]] во неговиот роден град, за екипата на [[ФК Авирон Бајона|Авирон Бајона]], додека учел основно училиште. На 15-годишна возраст, додека играл во Лига д'Аквитанија, бил забележан од скаутите на [[ФК Нант|Нант]], со кој потпишал договор во април 1983 година. Потребни му биле само две години во младинскиот сектор на Нант, препознатлив како еден од најдобрите во Франција, за да го докаже својот талент. Тој бил промовиран во првиот тим во 1985 година и на 27 септември, на седумнаесетгодишна возраст, го направил своето деби во [[Лига 1 (Франција)|најсилната дивизија]] на Франција во победата на гостувањето кај [[ФК Брест|Брест]]. Четирите сезони поминати во Нант биле одлучувачки за развојот на неговата кариера: тој не освоил трофеи, поради тоа што клубот од Западна Франција бил екипа од средината на табелата во тоа време, но Дешан созреал многу и собрал значително искуство, играјќи 111 натпревари во лигата. Понатаму, за време на неговата последна сезона во жолто-зелениот дрес, тој бил повикан за првпат во [[Фудбалска репрезентација на Франција|француската репрезентација]] чиј селектор бил [[Мишел Платини]]. === Олимпик Марсеј и Бордо === Во 1989 година се преселил во [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]] за 17 милиони [[француски франк|франци]].<ref name="Francetvinfo">{{Cite web|language=fr|url=https://sport.francetvinfo.fr/long-format/didier-deschamps-une-vie-en-bleu/index.html|title=Didier Deschamps, une vie en Bleu|accessdate=2022-10-12|archive-date=2022-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20220121122217/https://sport.francetvinfo.fr/long-format/didier-deschamps-une-vie-en-bleu/index.html|url-status=dead}}</ref> За време на неговата прва сезона во клубот од Јужна Франција, тој честопати останувал на клупата: одиграл само 17 натпревари, со еден постигнат гол на неговата сметка (во 35-тото коло од првенството во победата со 3-1 на домашен терен над [[ФК Мулуз|Мулуз]]), од кои во повеќето се појавил во самиот тек на натпреварите влегувајќи како замена од клупата. Како и да е, тој бил избран за откровение на годината од ''[[France Football]]'' и ја освоил својата прва [[Дивисион 1 (Франција) 1989-1990|првенствена титула]], и покрај тоа што претрпел проблеми со адаптацијата во клубот. На крајот на сезоната, исто така, за да не го загрози своето место во репрезентацијата, тој прифатил да отиде на позајмица во {{Fb team (N) Bordeaux}}.<ref name="Francetvinfo"/> Сезоната играна со жирондинците е одлучувачка за неговата кариера: тој имал можност да игра редовно, така што на крајот од сезоната, откако одиграл 29 натпревари, во летото 1991 година можел да се врати во клубот чии претседател бил [[Бернар Тапи]]. Првично, Тапи сакал да го искористи Дешан како пион во евентуалната размената со [[ФК Париз Сен Жермен|Париз Сен Жермен]] со кои Олимпик бил во преговори за доведување на [[Жослен Англома]] во своите редови, но младиот играч од средниот ред бил цврсто против такво нешто; на крајот тој останува во Марсеј и, навистина, станува важен шраф во тимот. Во сезоната [[Дивисион 1 (Франција) 1991-1992|1991-1992]] Дешан одиграл 36 првенствени натпревари, постигнал 4 гола и ја освоил својата втора национална титула, но првата како протагонист. Сезоната 1992-1993 била онаа на славата. Тој го освоил [[Дивисион 1 (Фрнација) 1992-1993|своето трето француско првенство]] и второ по ред, иако последователно одземено по ''[[Случај Валенсиен-Олимпик Марсеј|аферата Валенсиен-Oлимпик Марсеј]]'', но пред сè, на 26 мај 1993 година, тој и целиот Олимпик Марсеј влегле во историјата на францускиот фудбал со освојувањето на нивната прва континентална титула, [[УЕФА Лига на шампиони 1992/93|Лигата на шампионите]]: во финалето во [[Минхен]], иако сметани за аутсајдери во пресрет на истото, фудбалерите на Марсеј го поразиле со 1-0 {{Fb team (N) Milan}} на [[Фабио Капело]], и со тоа Дешан, како [[капитен]] на тимот, бил почестен да го подигне пехарот кон небото.<ref name="Lo Presti"/><ref name="OM"/> Олимпик Марсеј станал првиот трансалпски клуб кој бил европски шампион.<ref name="OM">{{cite web|language=fr|url=http://www.om.net/fr/Club/501002/Histoire_de_l_OM/30366/L_OM_Champion_d_Europe|title=L'OM... Champion d'Europe|dead-link=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101205174949/http://www.om.net/fr/Club/501002/Histoire_de_l_OM/30366/L_OM_Champion_d_Europe}}</ref> Во следната сезона, [[Дивисион 1 (Франција) 1993-1994|1993-1994]], тој одиграл 34 натпревари во првенството во кое клубот завршил на второто место. Сепак, на крајот на сезоната, [[Фудбалска федерација на Франција|француската федерација]], откако ја утврдила вмешаноста на Тапи во организирањето на сканадалот со поткуп во натпреварот Валенсиен-Oлимпик Марсеј, автоматски го деградирала тимот во [[Лига 2 (Франција)|Дивисион 2]]:<ref>{{Cite news|url=http://archiviostorico.corriere.it/1994/aprile/23/clamoroso_Francia_Marsiglia_Tapie_fuori_co_8_940423316.shtml|title=Clamoroso in Francia: Marsiglia in B, Tapie fuori dal calcio, Bernes radiato|publisher=Corriere della Sera|date=23 април 1994|p=43|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130403004007/http://archiviostorico.corriere.it/1994/aprile/23/clamoroso_Francia_Marsiglia_Tapie_fuori_co_8_940423316.shtml|archivedate=3 април 2013|dead-link=yes|access-date=12 октомври 2010}}</ref> оваа ситуација, во комбинација со желбата да се натпреварува во поконкурентно првенство, го натерала Дешан да ги напушти Марсеј и Франција. === Јувентус === Во април 1994 година, {{Fb team (N) Juventus}}, антиципирајќи ги идните настани, го блокирал Дешан кој по истекот на договорот би можел да биде привлечен од Олимпик Марсеј, но според параметрите на УЕФА кои важеле во ерата пред воведувањето на [[Правило Босман|Босман правилото]], на пазарот за слободните играчи на кои им истекува договорот требало да се плати компензација од околу три и пол милијарди [[италијански лири|лири]];<ref>{{Cite news|author=Benedetto Ferrara|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1994/04/30/juve-trattativa-deschamps.html|title=Juve, trattativa Deschamps|publisher=la Repubblica|date=30 април 1994|page=25}}</ref> следниот месец, играчот од средниот ред родум од [[Бајона]] официјално потпишал со италијанскиот клуб.<ref>{{Cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1994/05/07/doppio-colpo-la-juve-fatta.html|title=DOPPIO COLPO LA JUVE È FATTA|publisher=la Repubblica|date=7 мај 2014|p=25}}</ref><ref>{{Cite news|author=Fabio Monti|url=http://archiviostorico.corriere.it/1994/maggio/07/Juve_ecco_Deschamps_Ferrara_co_0_9405078466.shtml|title=Juve ecco Deschamps e Ferrara|publisher=Corriere della Sera|date=7 мај 1994|page=40}}</ref> Новиот Јувентус во кој доаѓа Дешан, има за цел да го врати [[скудето]]то во своите витрини кое не го освојувале цели девет години и затоа клубот штотуку се променил многу, како меѓу играчите на теренот така и на клупата каде тренерската палка ја презел [[Марчело Липи]]. Дебитирал за Јувенус на 31 август 1994, во натпреварот против [[ФК Кјево Верона|Кјево Верона]] во второто коло на [[Фудбалски куп на Италија 1994-1995|Купот на Италија]]. Авантурата на французинот во црно-белиот дрес не започнала најдобро: во октомври му била оперирана левата [[ахилова тетива]] и така останал далеку од терените речиси половина сезона.<ref>{{Cite news|url=http://archiviostorico.corriere.it/1994/ottobre/08/operato_Deschamps_stara_fuori_mesi_co_0_9410083956.shtml|title=Operato Deschamps starà fuori 3 mesi|publisher=Corriere della Sera|data=8 ottobre 1994|page=42|access-date=24 novembre 2019|archivedate=3 април 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130403004000/http://archiviostorico.corriere.it/1994/ottobre/08/operato_Deschamps_stara_fuori_mesi_co_0_9410083956.shtml|dead-link=yes}}</ref> Откако ќе се опорави, тој веднаш станал незаменлив, формирајќи со другиот новајлија [[Пауло Соуса]] дуо во средниот ред со високи перформанси, што го води тимот од Торино до освојувањето на [[Серија А 1994-1995|Серија А]] и Купот на Италија,<ref>{{Cite web|url=http://www.juventus.com/it/club/trofei/scudetto/scudetto-1994-95.php|title=Scudetto 1994-95|access-date=24 ноември 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.juworld.net/partita.asp?idpartita=4256|title=11/06/1995 Parma-Juventus 0-2, Coppa Italia 1994-1995|access-date=24 ноември 2019}}</ref> како и да се пласира во финалето на [[Куп на УЕФА 1994-1995|Купот на УЕФА]] каде загубиле од {{Fb team (N) Parma}}.<ref>{{Cite web|url=http://archiviostorico.corriere.it/1995/maggio/18/Inutile_assalto_Juve_Uefa_Parma_co_0_9505185353.shtml|title=Inutile l'assalto Juve, Uefa al Parma grazie all'altro Baggio|publisher=Corriere della Sera|date=18 мај 1995|p=1|archivedate=https://web.archive.org/web/20111206014703/http://archiviostorico.corriere.it/1995/maggio/18/Inutile_assalto_Juve_Uefa_Parma_co_0_9505185353.shtml}}</ref> Одличен во извршувањето на ''[[пресинг]]'' низ целиот терен, притоа подготвен и за извршување на тактички замисли, тој веднаш бил високо ценет од страна на тренерот Липи заради неговата флексибилност, пожртвуван дух и тактичка интелигенција. Tренерот му ги препушта клучевите од средниот ред на Јувентус за следната сезона во која клубот е на маргините на борбата за скудетото; {{Fb team (N) Milan}} веќе на почетокот направил голема бодовна предност во однос на пиемонтезите, кои и покрај обидот да се приближат во завршницата од [[Серија А 1995-1996|сезоната]], ќе го затворат првенството на второто место. Приказната е различна во [[УЕФА Лига на шампиони 1995/96|Лигата на шампионите]]: Дешан е стожерот на тимот кој, возбудливото патешествие во ова издание на турнирот го затворил на 22 мај 1996 година, со победата над {{Fb team (N) Ajax}} во [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 1996 година|финалето]] одиграно на [[Стадион Олимпико|Олимпико]].<ref>{{Cite web|url=http://www.corriere.it/speciali/Champions-League03/juve-storia.shtml|title=Coppe e trofei: una storia in bianconero|date=21 ноември 2003|access-date=24 ноември 2019|archivedate=21 ноември 2003|archiveurl=https://web.archive.org/web/20031121152232/http://www.corriere.it/speciali/Champions-League03/juve-storia.shtml|dead-link=yes}}</ref> На тој начин, и Јувентус и францускиот играч од средниот ред стигнале до својата втора титула во најсилното европско клупско фудбалско натпреварување (Дешан бил шампион и со Марсеј три години порано).<ref name="Lo Presti"/> Претходно, во текот на сезоната Дешан освоил уште еден трофеј со Јувентус, откако клубот бил победник на [[Суперкуп на Италија 1995|Суперкупот на Италија]].<ref>{{Cite web|url=https://www.myjuve.it/stagione-1995-juventus/supercoppa_italiana-juventus-parma-1-0-3105.aspx|title=Supercoppa Italiana 1995: Juventus-Parma 1-0 17/01/1996|access-date=24 ноември 2019}}</ref> Тој бил протагонист и во [[ФК Јувентус сезона 1996-1997|сезоната 1996-1997]], полна со трофеи за французинот и неговите другари од соблекувалната. На 27 ноември 1996 година, победувајќи го аргентинскиот {{Fb team (N) River Plate}} во [[Токио]], тој го освоил [[Интерконтинентален куп 1996|Интерконтиненталниот куп]].<ref>{{Cite news|author=Giancarlo Padovan|author2=Stefano Agresti|author3=Giancarlo Padovan|url=http://archiviostorico.corriere.it/1996/novembre/27/Del_Piero_regala_mondo_alla_co_0_96112712075.shtml|title=Del Piero regala il mondo alla Juve|date=27 ноември 1996|page=39|access-date=24 ноември 2019|publisher=|archivedate=3 април 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130403003952/http://archiviostorico.corriere.it/1996/novembre/27/Del_Piero_regala_mondo_alla_co_0_96112712075.shtml|dead-link=yes}}</ref> На 6 февруари 1997 година, откако го победиле {{Fb team (N) Paris Saint-Germain}} во двомечот (1-6 на гости и 3-1 дома), тој го кренал и трофејот од [[Суперкуп на УЕФА 1996|Суперкупот на УЕФА]].<ref>{{Cite web|url=https://it.uefa.com/uefasupercup/news/0250-0c50f0be6e46-e7e4b6bc4f93-1000--1996-juve-a-valanga-a-parigi/|title=1996: Juve a valanga a Parigi|data=1º marzo 1997|archiveurl=https://archive.today/20191124124352/https://it.uefa.com/uefasupercup/history/1996/|access-date=24 ноември 2019|archivedate=24 ноември 2019}}</ref> Во првенството придонесува, со 26 настапи и 1 гол (во победата 1-4 против {{Fb team (N) Udinese}}),<ref>{{Cite web|url=https://www.mondosportivo.it/2011/12/21/memoria-storica-udinese-juventus-match-dal-sapore-particolare-ecco-perche/|title=Memoria Storica – Udinese-Juventus, match dal sapore particolare. Ecco perché|date=21 декември 2011}}</ref> за освојувањето на [[Серија А 1996-1997|скудетото]] во сезоната на стогодишнината на клубот од Торино, а исто така помогнал неговиот клуб да стигне до финалето на [[УЕФА Лига на шампиони 1996/97|Лигата на шампионите]] каде што бил поразен од {{Fb team (N) Borussia Dortmund}}.<ref>{{Cite news|author=Roberto Perrone|url=http://archiviostorico.corriere.it/1997/maggio/29/Peccato_resta_anno_eccezionale__co_0_9705299999.shtml|title=" Peccato, ma resta un anno eccezionale "|date=29 мај 1997|page=40|access-date=24 ноември 2019|publisher=|archivedate=3 април 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130403004523/http://archiviostorico.corriere.it/1997/maggio/29/Peccato_resta_anno_eccezionale__co_0_9705299999.shtml|dead-link=yes}}</ref> Во [[ФК Јувентус сезона 1997-1998|следната сезона]], тој го освоил своето трето [[Серија А 1997-1998|скудето]], второ последователно со ''бјанконерите'' и вториот [[Суперкуп на Италија 1997|суперкуп]]; учествувал и во третото последователно финале на [[УЕФА Лига на шампиони 1997/98|Лигата на шампионите]], негово петто финале во европските натпреварувања во шест години,<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1998/maggio/15/Deschamps_suona_Quinta_ga_0_9805151815.shtml|title=Deschamps suona la Quinta|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=15 мај 1998}}</ref> загубено од {{Fb team (N) Real Madrid}}. Сезоната 1998-1999 била разочарувачка и за Јувентус и за играчот: резултатите не биле истите како во претходните сезони, и тоа го натерало Липи се почесто да прави промени во составот, вклучувајќи го и изоставувањето на Дешан од почетните единаесет.<ref name="Tirreno">{{Cite news|url=https://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1999/02/12/LS102.html|title=Deschamps rivela: «Prima del Parma litigai con Lippi»|publisher=Il Tirreno|date=12 февруари 1999}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Односите меѓу двајцата се влошиле, како и со останатиот дел од соблекувалната, што кулминирало со тежок судир меѓу тренерот од Вијареџо и францускиот играч за врска во пресрет на домашниот натпревар против Парма.<ref name="Tirreno"/><ref>{{Cite news|url=http://archiviostorico.corriere.it/1999/febbraio/12/Deschamps_ammette_Avevo_litigato_con_co_0_990212818.shtml|titolo=Deschamps ammette: "Avevo litigato con Lippi"|publisher=Corriere della Sera|date=12 февруари 1999|page=44|access-date=24 ноември 2019|archivedate=3 април 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130403005226/http://archiviostorico.corriere.it/1999/febbraio/12/Deschamps_ammette_Avevo_litigato_con_co_0_990212818.shtml|dead-link=yes}}</ref><ref>{{cite news|author=Maurizio Crosetti|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1999/03/05/lippi-juventus-fini-pugni.html|title=Lippi-Juventus finì a pugni|publisher=la Repubblica|date=5 март 1999|page=59}}</ref> Кон крајот на сезоната, неговата единствена без успех во Торино, тој изразил желба да замине од Јувентус, сметајќи дека неговото искуство во клубот е веќе исцрпено.<ref>{{cite news|author=Fabio Vergnano|url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,34/articleid,0494_01_1999_0161_0040_6542208/|title=Juve, Deschamps è diventato un caso|publisher=La Stampa|date=14 јуни 1999|page=34}}</ref> По пет сезони го соблекол црно-белиот дрес, забележувајќи 4 гола во 178 вкупни настапи, освојувајќи сè: 3 [[Скудето|скудета]], 1 [[Фудбалски куп на Италија|Куп на Италија]], 1 [[УЕФА Лига на шампиони|Лига на шампиони]], 1 [[Интерконтинентален куп]], 1 [[Суперкуп на УЕФА]] и 2 [[Суперкуп на Италија|Суперкупа на Италија]]. ===Последните години од кариерата со Челси и Валенсија=== На 21 јуни 1999 година, тој склучил договор со {{Fb team (N) Chelsea}}, чиј тренер бил неговиот пријател и поранешен соиграч во Јувентус, [[Џанлука Вијали]];<ref>{{Cite web|language=en|author=Chris Taylor|url=https://www.theguardian.com/football/1999/jun/22/newsstory.sport|title=Chelsea add French polish with £3m Deschamps|date=22 јуни 1999}}</ref> во [[Лондон]] тој го пронашол и [[Марсел Десаи]], негов близок пријател и соиграч од репрезентацијата. Во дресот на „сините“ одиграл 27 натпревари, постигнувајќи еден гол против [[ФК Херта Берлин|Херта]] во [[УЕФА Лига на шампиони 1999/2000|Лигата на шампионите]],<ref>{{cite web|language=en|author=Glenn Moore|url=https://www.independent.co.uk/sport/football-champions-league--chelseas-big-night-is-spoiled-by-sutton-1123414.html|title=Chelsea's big night is spoiled by Sutton|date=4 ноември 1999|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091203132443/https://www.independent.co.uk/sport/football-champions-league--chelseas-big-night-is-spoiled-by-sutton-1123414.html}}</ref> и во својата богата ризница на трофеи го додал и пехарот од [[ФА Куп]]от.<ref>{{cite web|language=en|url=http://www.fa-cupfinals.co.uk/2000.htm|title=Chelsea 1 Aston Villa 0|dead-link=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071024025807/http://www.fa-cupfinals.co.uk/2000.htm}}</ref> Сепак, тој не успеал да се прилагоди на англискиот фудбал, па на крајот од сезоната се преселил во [[ФК Валенсија|Валенсија]] за сума од приближно 2,7 милиони [[Британска фунта|фунти]].<ref>{{cite web |language=en |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/859987.stm |title=Deschamps signs in }}</ref> Сепак, ниту искуството во Шпанија не било среќно: во Валенсија, чиј тренер бил [[Ектор Купер]], тој одиграл само 8 натпревари поради бројните повреди, исто така, останувајќи на клупата во поразот на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]] од [[ФК Бајерн Минхен|Бајерн Минхен]] во неговото петто финале во кариерата во [[УЕФА Лига на шампиони 2000/01|Лигата на шампионите]] одиграно на [[Сан Сиро]]. == Репрезентативна кариера == Тој бил повикан за првпат во [[Фудбалска репрезентација на Франција|француската репрезентација]] од селекторот [[Мишел Платини]] во 1989 година, а дебитирал на 20-годишна возраст на 29 април против {{NazNB|FUrep|YUG (1943-1992)}} во натпревар од квалификациите за [[Светско првенство во фудбал 1990|Светското првенство 1990]], заменувајќи го [[Даниел Ксуереб]].<ref>{{Cite web|language=en|url=https://eu-football.info/_match.php?id=9064|title=France v Yugoslavia 0:0, football match 29 April 1989|access-date=9 април 2019}}</ref> Својата репрезентативна кариера, Дешан ја започнал во многу лоши време кога репрезентацијата минува низ најтемните периоди од своето постоење: најпрвин „триколорите“ не успеале да се квалификуваат за Мундијалот 1990 во [[Италија]], потоа да бидат елиминирани уште во групната фаза на [[Европско првенство во фудбал 1992|Европското првенство 1992]] без ниту една победа,<ref name="BBC">{{Cite web|language=en|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/euro2000/teams/france/squad/744844.stm|title=Didier Deschamps}}</ref> и конечно не успеале да освојат ''билет'' за [[Светко првенство во фудбал 1994|Светското првенство 1994]]. Со доаѓањето на [[Еме Жаке]] на селекторската функција, започнал процес на обнова на репрезентацијата пред почетокот на [[Европско првенство во фудбал 1996|Европското првенство 1996]], а со тоа се менуваат работите и за репрезентацијата и за играчот од средниот ред од [[Бајона]]. На почетокот капитен на репрезентацијата требало да остане [[Ерик Кантона]], но тој завршил засекогаш со репрезентацијата, откако во јануари 1995 година додека играл за својот клуб {{Fb team (N) Manchester United}} удрил навивач кој го навредувал додека излегувал од теренот по што му била изречена деветмесечната суспензија. Поради тоа селекторот морал да тргне во голема реконструкција на екипата. Па така, постарите играчи како Кантона, [[Жан-Пјер Папен]] и [[Давид Жинола]] морале да ги отстапат своите места во репрезентацијата на младите ѕвезди предводени од [[Зинедин Зидан]], кои што подоцна ќе ја формираат таканаречената ''златна генерација''. Во исто време пак, заради искуството кое веќе го имал Дешан ја добил одговорноста од селекторот Жаке да ја носи [[Капитен|капитенската лента]] на ''триколорите''. За првпат капитенската лента на својата рака, Дешан ја носел против репрезентацијата на [[Фудбалска репрезентација на Германија|Германија]], во пријателски натпревар одигран на 1 јуни 1996 година.<ref>{{cite web|url=http://www.fff.fr/servfff/fiche_joueur_new/match.php?id_match=1077|title=Allemagne-France 0-1|language=fr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120728032510/http://www.fff.fr/servfff/fiche_joueur_new/match.php?id_match=1077|dead-link=yes}}</ref> Моментално ги покажува својте лидерски способности и ја предводи својата земја до полуфиналето на Европското првенство 1996 во Англија, најголемиот фудбалски успех на французите во последните десет години.<ref name="BBC"/> Во 1998 година, сега како капитен и „сенатор“ во соблекувалната,<ref name="Marrese">{{cite news|author=Emilio Marrese|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1998/07/13/invasi-gli-champs-elysees-in-festa-un.html|title=Invasi gli Champs Elysées in festa un milione di tifosi|publisher=la Repubblica|date=13 јули 1998|page=38}}</ref> ја води својата репрезентација до титулата на [[Светско првенство во фудбал 1998|Светското првенство 1998]], нивна прва светска титула.<ref name="Marrese"/> На првенството на кое токму французите биле домаќини, Дешан бил многу важна алка во играта на својата репрезентација носејќе смиреност и спокојство во организацијата на играта на својата репрезентација од првиот натпревар па сè до [[Финале на Светското првенство во фудбал 1998|финалето]] во кое ''триколорите'' го уништиле бранителот на титулата [[Фудбалска репрезентација на Бразил|Бразил]] со 3-0. Со ова Франција станува доминантна сила во фудбал, а потврдата за тоа стигнала две години подоцна: Франција е победник на [[Европско првенство во фудбал 2000|Европското првенство 2000]], а Дешан кој се уште е капитен на репрезентацијата го подигнал и овој трофеј, за да станат само втората репрезентација, по [[Фудбалска репрезентација на Западна Германија|Западна Германија]] во 1974 година, која истовремено во своите витрини ги држела двата најважни репрезентативни трофеи [[Трофеј на Светското првенство во фудбал|оној на Светското првенство]] и [[Куп Анри Делоне|Купот Анри Делоне]].<ref>{{Cite web|url=https://it.uefa.com/uefaeuro/season=2000/matches/round=1461/match=65299/postmatch/report/index.html|title=UEFA EURO 2000 - Storia - Francia-Italia|date=6 октомври 2003}}</ref> За време на полуфиналето против {{NazNB|FUrep|POR}}, тој го достигнал својот стотти настап во дресо со националниот грб, станувајќи притоа првиот француски играч кој некогаш ја поминал оваа бројка.<ref>{{Cite web|url=https://it.uefa.com/uefaeuro-2020/news/025d-0f535d604455-67c2c59a7c47-1000--classiche-euro-francia-portogallo-2-1/|title=Classiche EURO: Francia - Portogallo 2-1|date=4 мај 2020|access-date=2021-10-06}}</ref><ref>{{Cite web|language=en|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/euro2000/818053.stm|title=Lemerre's plea to Deschamps|date=3 luglio 2000|access-date=6 октомври 2021}}</ref> На 2 септември 2000 година, го одиграл својот последен натпревар за репрезентацијата на [[Стад де Франс]] против {{NazNB|FUrep|ENG}}; натпреварот завршил 1-1, а тој бил заменет во 59-тата минута од [[Патрик Виера]].<ref>{{Cite web|language=en|url=https://eu-football.info/_match.php?id=24560|title=France v England 1:1, football match 2 September 2000}}</ref> Се збогувал од репрезентацијата со 103 настапи и 4 гола. === Хронологија на репрезентативните настапи === {{Репрезентативни настапи|FRA}} {{Cronopar|29-4-1989|Париз|FRA|0|0|YUG (1943-1992)|-|Квал. за СП|1990|13={{subon|76}}}} {{Cronopar|16-8-1989|Малме|SWE|2|4|FRA|-|Пријателска}} {{Cronopar|5-9-1989|Осло|NOR|1|1|FRA|-|Квал. за СП|1990}} {{Cronopar|11-10-1989|Париз|FRA|3|0|SCO|1|Квал. за СП|1990}} {{Cronopar|18-11-1989|Тулуза|FRA|2|0|CYP|1|Квал. за СП|1990}} {{Cronopar|21-1-1990|Кувајт|KUW|0|1|FRA|-|Пријателска|13={{subon|46}}|14=Кувајт (град)}} {{Cronopar|24-1-1990|Кувајт|FRA|3|0|GDR|1|Пријателска|14=Кувајт (град)}} {{Cronopar|28-2-1990|Монпелје|FRA|2|1|FRG|-|Пријателска}} {{Cronopar|5-9-1990|Рејкјавик|ISL|1|2|FRA|-|Квал. за ЕП|1992}} {{Cronopar|13-10-1990|Париз|FRA|2|1|CSK|-|Квал. за ЕП|1992}} {{Cronopar|17-11-1990|Тирана|ALB|0|1|FRA|-|Квал. за ЕП|1992|13={{yel|63}}}} {{Cronopar|20-2-1991|Париз|FRA|3|1|ESP|-|Квал. за ЕП|1992|13={{subon|82}}}} {{Cronopar|30-3-1991|Париз|FRA|5|0|ALB|-|Квал. за ЕП|1992|13={{subon|73}}}} {{Cronopar|14-8-1991|Познањ|POL|1|5|FRA|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|4-9-1991|Братислава|CSK|1|2|FRA|-|Квал. за ЕП|1992}} {{Cronopar|12-10-1991|Севиља|ESP|1|2|FRA|-|Квал. за ЕП|1992}} {{Cronopar|20-11-1991|Париз|FRA|3|1|ISL|-|Квал. за ЕП|1992}} {{Cronopar|19-2-1992|Лоднон|ENG|2|0|FRA|-|Пријателска}} {{Cronopar|25-3-1992|Париз|FRA|3|3|BEL|-|Пријателска}} {{Cronopar|27-5-1992|Лозана|CHE|2|1|FRA|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|5-6-1992|Ланс|FRA|1|1|NLD|-|Пријателска}} {{Cronopar|10-6-1992|Стокхолм|SWE|1|1|FRA|-|Евро|1992|Прва фаза}} {{Cronopar|14-6-1992|Малме|FRA|0|0|ENG|-|Евро|1992|Прва фаза}} {{Cronopar|17-6-1992|Малме|FRA|1|2|DNK|-|Евро|1992|Прва фаза|13={{yel|73}}}} {{Cronopar|26-8-1992|Париз|FRA|0|2|BRA|-|Пријателска}} {{Cronopar|9-9-1992|Софија|BGR|2|0|FRA|-|Квал. за СП|1994}} {{Cronopar|14-10-1992|Париз|FRA|2|0|AUT|-|Квал. за СП|1994}} {{Cronopar|14-11-1992|Париз|FRA|2|1|FIN|-|Квал. за СП|1994}} {{Cronopar|17-2-1993|Тел Авив|ISR|0|4|FRA|-|Квал. за СП|1994}} {{Cronopar|27-3-1993|Виена|AUT|0|1|FRA|-|Квал. за СП|1994}} {{Cronopar|28-4-1993|Париз|FRA|2|1|SWE|-|Квал. за СП|1994}} {{Cronopar|28-7-1993|Кан|FRA|3|1|RUS|-|Пријателска|14=Кан (Нормандија)}} {{Cronopar|22-8-1993|Стокхолм|SWE|1|1|FRA|-|Квал. за СП|1994}} {{Cronopar|8-9-1993|Тампере|FIN|0|2|FRA|-|Квал. за СП|1994|13={{suboff|88}}}} {{Cronopar|13-10-1993|Париз|FRA|2|3|ISR|-|Квал. за СП|1994}} {{Cronopar|17-11-1993|Париз|FRA|1|2|BGR|-|Квал. за СП|1994}} {{Cronopar|16-2-1994|Неапол|ITA|0|1|FRA|-|Пријателска}} {{Cronopar|22-3-1994|Лион|FRA|3|1|CHL|-|Пријателска|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|29-5-1994|Tokyo|JPN|1|4|FRA|-|[[Kirin Cup|Kirin Cup 1994]]}} {{Cronopar|7-9-1994|Bratislava|SVK|0|0|FRA|-|QEuro|1996}} {{Cronopar|26-4-1995|Nantes|FRA|4|0|SVK|-|QEuro|1996|13={{Капитен}} {{yel|53}}}} {{Cronopar|16-8-1995|Parigi|FRA|1|1|POL|-|QEuro|1996}} {{Cronopar|6-9-1995|Auxerre|FRA|10|0|AZE|-|QEuro|1996}} {{Cronopar|11-10-1995|Bucarest|ROU|1|3|FRA|-|QEuro|1996}} {{Cronopar|15-11-1995|Caen|FRA|2|0|ISR|-|QEuro|1996|13={{yel|21}}}} {{Cronopar|24-1-1996|Parigi|FRA|3|2|PRT|-|Amichevole}} {{Cronopar|21-2-1996|Nîmes|FRA|3|1|GRC|-|Amichevole|1996}} {{Cronopar|27-3-1996|Bruxelles|BEL|0|2|FRA|-|Amichevole|14=Bruxelles (comune)}} {{Cronopar|1-6-1996|Stoccarda|DEU|0|1|FRA|-|Amichevole|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|5-6-1996|Villeneuve-d'Ascq|FRA|2|0|ARM|-|Amichevole|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|10-6-1996|Newcastle upon Tyne|ROU|0|1|FRA|-|Euro|1996|1º turno|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|15-6-1996|Leeds|FRA|1|1|ESP|-|Euro|1996|1º turno|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|18-6-1996|Newcastle upon Tyne|BGR|1|3|FRA|-|Euro|1996|1º turno|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|22-6-1996|Liverpool|FRA|0|0|NLD|-|Euro|1996|Quarti di finale|dts|5 – 4|13={{Капитен}} {{yel|6}}}} {{Cronopar|31-8-1996|Parigi|FRA|2|0|MEX|-|Amichevole|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|9-10-1996|Parigi|FRA|4|0|TUR|-|Amichevole|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|9-11-1996|Copenaghen|DNK|1|0|FRA|-|Amichevole|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|22-1-1997|Braga|PRT|0|2|FRA|1|Amichevole|13={{Капитен}} {{suboff|63}}}} {{Cronopar|3-6-1997|Lione|FRA|1|1|BRA|-|Torneo di Francia|13={{Капитен}} {{yel|90}}}} {{Cronopar|7-6-1997|Montpellier|FRA|0|1|ENG|-|Torneo di Francia|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|11-6-1997|Parigi|FRA|2|2|ITA|-|Torneo di Francia|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|11-10-1997|Lens|FRA|2|1|RSA|-|Amichevole|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|12-11-1997|Saint-Étienne|FRA|2|1|SCO|-|Amichevole|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|28-1-1998|Сен Дени|FRA|1|0|ESP|-|Amichevole|13={{Капитен}} {{suboff|62}}}} {{Cronopar|25-2-1998|Marsiglia|FRA|3|3|NOR|-|Amichevole|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|25-3-1998|Москва|RUS|1|0|FRA|-|Amichevole|13={{Капитен}} {{suboff|46}}}} {{Cronopar|22-4-1998|Solna|SWE|0|0|FRA|-|Amichevole|13={{Капитен}} {{suboff|68}}}} {{Cronopar|27-5-1998|Casablanca|BEL|0|1|FRA|-|Amichevole|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|29-5-1998|Casablanca|MAR|2|2|FRA|-|Amichevole|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|5-6-1998|Helsinki|FIN|0|1|FRA|-|Amichevole}} {{Cronopar|12-6-1998|Marsiglia|FRA|3|0|RSA|-|Mondiali|1998|1º turno|13={{Капитен}} {{yel|53}}}} {{Cronopar|18-6-1998|Marsiglia|FRA|4|0|SAU|-|Mondiali|1998|1º turno|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|28-6-1998|Lens|FRA|1|0|PAR|-|Mondiali|1998|Ottavi di finale|gg|13={{Капитен}}|14=Lens (Francia)}} {{Cronopar|3-7-1998|Saint-Denis|ITA|0|0|FRA|-|Mondiali|1998|Quarti di finale|dts|3 – 4|13={{Капитен}} {{yel|62}}|14=Saint-Denis (Senna-Saint-Denis)}} {{Cronopar|8-7-1998|Saint-Denis|FRA|2|1|HRV|-|Mondiali|1998|Semifinale|13={{Капитен}}|14=Saint-Denis (Senna-Saint-Denis)}} {{Cronopar|12-7-1998|Saint-Denis|BRA|0|3|FRA|-|Mondiali|1998|Finale|13={{Капитен}}<ref>1. титула</ref>|14=Saint-Denis (Senna-Saint-Denis)}} {{Cronopar|19-8-1998|Vienna|AUT|2|2|FRA|-|Amichevole|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|5-9-1998|Reykjavík|ISL|1|1|FRA|-|QEuro|2000|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|10-10-1998|Москва|RUS|2|3|FRA|-|QEuro|2000|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|14-10-1998|Saint-Denis|FRA|2|0|AND|-|QEuro|2000|13={{Капитен}}|14=Saint-Denis (Senna-Saint-Denis)}} {{Cronopar|20-1-1999|Marsiglia|FRA|1|0|MAR|-|Amichevole|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|10-2-1999|Londra|ENG|0|2|FRA|-|Amichevole|13={{Капитен}} {{suboff|90}}}} {{Cronopar|27-3-1999|Saint-Denis|FRA|0|0|UKR|-|QEuro|2000|13={{Капитен}}|14=Saint-Denis (Senna-Saint-Denis)}} {{Cronopar|31-3-1999|Saint-Denis|FRA|2|0|ARM|-|QEuro|2000|13={{Капитен}}|14=Saint-Denis (Senna-Saint-Denis)}} {{Cronopar|5-6-1999|Saint-Denis|FRA|2|3|RUS|-|QEuro|2000|13={{Капитен}} {{yel|10}}|14=Saint-Denis (Senna-Saint-Denis)}} {{Cronopar|4-9-1999|Kiev|UKR|0|0|FRA|-|QEuro|2000|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|8-9-1999|Erevan|ARM|2|3|FRA|-|QEuro|2000|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|9-10-1999|Saint-Denis|FRA|3|2|ISL|-|QEuro|2000|13={{Капитен}}|14=Saint-Denis (Senna-Saint-Denis)}} {{Cronopar|13-11-1999|Saint-Denis|FRA|3|0|HRV|-|Amichevole|13={{subon|85}}|14=Saint-Denis (Senna-Saint-Denis)}} {{Cronopar|23-2-2000|Сен Дени|FRA|1|0|POL|-|Amichevole|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|29-3-2000|Glasgow|SCO|0|2|FRA|-|Amichevole|13={{Капитен}} {{suboff|60}}}} {{Cronopar|26-4-2000|Saint-Denis|FRA|3|2|SVN|-|Amichevole|13={{Капитен}} {{suboff|63}}}} {{Cronopar|28-5-2000|Zagabria|HRV|0|2|FRA|-|Amichevole|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|4-6-2000|Casablanca|JPN|2|2|FRA|-|Amichevole|12=2 – 4|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|6-6-2000|Casablanca|MAR|1|5|FRA|-|Amichevole|13={{subon|67}}}} {{Cronopar|11-6-2000|Bruges|FRA|3|0|DNK|-|Euro|2000|1º turno|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|16-6-2000|Bruges|CZE|1|2|FRA|-|Euro|2000|1º turno|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|21-6-2000|Amsterdam|NLD|3|2|FRA|-|Euro|2000|1º turno|13={{subon|90}}}} {{Cronopar|25-6-2000|Bruges|FRA|2|1|ESP|-|Euro|2000|Quarti di finale|13={{Капитен}} {{yel|59}}}} {{Cronopar|28-6-2000|Bruxelles|FRA|2|1|PRT|-|Euro|2000|Semifinale|gg|13={{Капитен}}<ref>100. настап</ref>}} {{Cronopar|2-7-2000|Rotterdam|FRA|2|1|ITA|-|Euro|2000|Finale|gg|13={{Капитен}}<ref>2. титула</ref>}} {{Cronopar|16-8-2000|Marsiglia|FRA|5|1|World Stars|-|Amichevole|13={{Капитен}} {{suboff|61}}}} {{Cronopar|2-9-2000|Saint-Denis|FRA|1|1|ENG|-|Amichevole|13={{Капитен}} {{suboff|59}}}} {{Cronofin|103|4|9||Nazionale di calcio della Francia#Record di presenze|Nazionale di calcio della Francia#Record di reti}} == Тренерска кариера == По завршувањето на играчката кариера Дешан започнал со тренерска работа. Прв клуб кој го водел бил [[ФК Монако|Монако]]. Веќе во 2003 година бил прогласен за тренер на годината во Франција. Својот прв трофеј како тренер го освојува во 2003 година триумфирајќи го францускиот Лига куп, а во 2004 година со екипата во која немало многу познати имиња стигнува до финалето на [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]] каде Монако бил поразен од португалскиот [[ФК Порто|Порто]] со 3-0. Во 2005 година го напуштил клубот. По кратка пауза без работа во 2006 година Дешан се фатил за многу тешка работа, да ја врати својата некогашна екипа [[ФК Јувентус|Јувентус]] во самиот врв, откако овој поради скандали бил исфрлен во понизок ранг во италијанскиот фудбал. Од почетокот не му тргнало најдобро, бидејќи Јувентус рано бил елиминиран од [[Фудбалски куп на Италија|Купот на Италија]], а потоа во првенството се мачеле со воено настроените екипи од југот. Но, набрзо Јувентус почнал да победува и да се качува кон врвот во [[Серија Б]], а на крајот завршува како прв и Дешпам уште еднаш успева во својата мисија (враќајќи го клубот во првата лига). На 5 мај 2009 Дешан бил назначен за тренер на [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]] и веќе во првата сезона на клубот му ја носи титулата првак на Франција после 18 години чекање. По завршувањето на [[Евро 2012]] Дешан бил назначен за нов селектор на [[Фудбалска репрезентација на Франција|француската репрезентација]]. Неа ја одвел до финалето на [[Евро 2016]] на домашен терен, каде биле поразени од [[Фудбалска репрезентација на Португалија|Португалија]] со 1-0 [[Продолжеток (спорт)|по продолженија]]. ==Титули== {{col-begin}} {{col-2}} ===Играч=== ===={{flagsport|FRA}} Олимпик Марсеј ==== *'''{{Трофеј-Франција (Лига 1)}} [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]''' : 2 : 1989–1990, 1991–1992 *'''{{Трофеј-Лига на шампиони}} [[УЕФА Лига на шампиони|Лига на шампиони]]''' : 1 : 1992–1993 ===={{flagsport|ITA}} Јувентус ==== *'''{{Трофеј-Скудето}} [[Серија А]]''' : 3 : 1994–1995, 1996–1997, 1997–1998 *'''{{Трофеј-Куп на Италија}} [[Фудбалски куп на Италија|Куп на Италија]]''' : 1 : 1995 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Италија}} [[Суперкуп на Италија]]''' : 2 : 1995, 1997 *'''{{Трофеј-Лига на шампиони}} [[УЕФА Лига на шампиони|Лига на шампиони]]''' : 1 : 1995–1996 *'''{{Трофеј-Интерконтинентален куп}} [[Интерконтинентален куп]]''' : 1 : 1996 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Европа}} [[Суперкуп на Европа]]''' : 1 : 1996 *'''{{Трофеј-Интертото куп}} [[УЕФА Интертото Куп]]''' : 1 : 1999 ===={{flagsport|ENG}} Челси ==== *'''{{Трофеј-ФА куп}} [[ФА Куп]]''' : 1 : 2000 ===={{flagsport|FRA}} Франција ==== *'''{{Трофеј-Светско првенство во фудбал}} [[Светско првенство во фудбал]]''' : 1 : [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]] *'''{{Трофеј-Европско првенство во фудбал}} [[Европско првенство во фудбал]]''' : 1 : [[Европско првенство во фудбал 2000|2000]] {{col-2}} ===Тренер=== ===={{flagsport|FRA}} Монако==== *'''{{Трофеј-Лига куп на Франција}} [[Лига куп на Франција]]''' : 1 : 2003 ===={{flagsport|ITA}} Јувентус==== *'''{{Трофеј-Серија Б}} [[Серија Б]]''' : 1 : 2006–2007 ===={{flagsport|FRA}} Марсеј==== *'''{{Трофеј-Франција (Лига 1)}} [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]''' : 1 : 2009–2010 *'''{{Трофеј-Лига куп на Франција}} [[Лига куп на Франција]]''' : 3 : 2010, 2011, 2012 ===={{flagsport|FRA}} Франција==== *'''{{Трофеј-Светско првенство во фудбал}} [[Светско првенство во фудбал]]''' : 1 : [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]] [[Податотека:Olympique de Marseille 2011.jpeg|thumb|300px|Дешан (лево) со играчитe и тренерскиот персонал на [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]] на церемонијата на доделување на трофејот за победник на [[Суперкуп на Франција 2011|Суперкупот на Франција 2011]].]] {{col-end}} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{col-begin}} {{col-3}} *[http://www.om.net/fr/Equipes/202002/Staff_Pro/83/Deschamps Дидје Дешан на OM.net.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120423054546/http://www.om.net/fr/Equipes/202002/Staff_Pro/83/Deschamps |date=2012-04-23 }} *[http://uk.eurosport.yahoo.com/football/didier-deschamps.html Дидје Дешан на Eurosport] *[http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=48455/ Дидје Дешан на FIFA.com.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131126152510/http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=48455/ |date=2013-11-26 }} *{{nfteams|14555|Didier Deschamps}} {{col-3}} {{s-start}} {{S-sports}} {{succession box| before=[[Ерик Кантона]]| title=[[Фудбалска репрезентација на Франција#Капитени|Капитен на Франција]]| years=1996–2000| after=[[Марсел Десаи]]}} {{s-end}} {{col-3}} {{col-end}} {{Navboxes |title=[[Слика:UEFA Champions League logo 2.svg|20px]] Титули во Лигата на шампионите [[Слика:UEFA Champions League logo 2.svg|20px]] |bg= #FFFFFF |fg= #002C5F |list1= {{ФК Олимпик Марсеј-Шампион на Европа 1993}} {{Јувентус-Шампион на Европа 1996}} }} {{Navboxes |title=Состави на Франција |bg= #0055A4 |fg= #FFFFFF |bordercolor= #EF4135 |list1= {{Состав на Франција на ЕП фудбал 1996}} {{Состав на Франција на СП фудбал 1998}} {{Состав на Франција на ЕП фудбал 2000}} {{Состав на Франција на СП фудбал 2014}} {{Состав на Франција на ЕП фудбал 2016}} {{Состав на Франција на СП фудбал 2018}} {{Состав на Франција на ЕП фудбал 2020}} {{Состав на Франција на СП фудбал 2022}} {{Состав на Франција на ЕП фудбал 2024}} {{Состав на Франција на СП фудбал 2026}} }} {{Navboxes |bg = gold |fg = black |bordercolor = solid 1px #000; |title = Награди |list1 = {{ФИФА 100}} {{ФИФА тренер на годината}} }} {{Navboxes | title = Тренерски ангажмани | list1 = {{Тренери на ФК Јувентус}} {{Селектори на француската фудбалска репрезентација}} }} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Дешан, Дидје}} [[Категорија:Француски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Нант]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Олимпик Марсеј]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Бордо]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Челзи]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Валенсија]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]] [[Категорија:Француски фудбалски тренери]] [[Категорија:Тренери на ФК Олимпик Марсеј]] [[Категорија:Тренери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Селектори на фудбалската репрезентација на Франција]] [[Категорија:Фудбалски тренери на Светското првенство во фудбал 2018]] [[Категорија:ФИФА 100]] [[Категорија:Офицери на Легијата на честа]] [[Категорија:Витези на Легијата на честа]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1968 година]] 3ucdh5g39s8eet3wsf16sivbpo9olhw 0 1045625 5602299 5601364 2026-07-30T18:25:24Z Aprilija50.A.D 119801 /* */ 5602299 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Иван (Ванчо) Петрушевски | image =Ванчо Петрушевски.jpg | image_size = 220px | birth_date = {{роден на|19|април|1951}} | birth_place = [[Скопје]], [[Народна Република Македонија|НР Македонија]], [[ФНРЈ]] | death_date = {{починал на и возраст|df=yes|2018|8|25|1951|4|19}} | death_place = [[Орешани]], [[Македонија]] | nationality = [[Македонија|Македонец]] | known = по улогата во: <br>[[Македонски народни приказни (ТВ серија)|Македонски народни приказни]] <br> [[Трст виа Скопје (телевизиска серија)|Трст виа Скопје]]<br>[[Солунски патрдии (ТВ-серија)|Солунски патрдии]]<br>[[Наши години]]<br>[[Хихирику]]<br>[[Каца (филм)|Каца]]<br>[[Тетовирање (филм)|Тетовирање]]<br>[[Среќна нова '49]]<br>[[Досие-К]]<br>[[Тврдокорни (телевизиска серија)|Тврдокорни]] | occupation = [[глумец]] | spouse = | years_active = 1973 - 2018 }} '''Ванчо Петрушевски''' ([[Скопје]], {{роден на|19|април|1951}} — {{починал во|Орешани}}, [[Скопско]], {{починат на|25|август|2018}}<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://kurir.mk/makedonija/vesti/tazna-vest-pochina-vancho-petrushevski/ |title=Тажна вест |accessdate=2018-08-25 |archive-date=2018-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180825182117/https://kurir.mk/makedonija/vesti/tazna-vest-pochina-vancho-petrushevski/ |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.dramskiteatar.com.mk/?lang=mak&menu=akter&podmenu=50 Официјална страница на Драмски театар Скопје]</ref>) — [[Македонија|македонски]] [[глумец]] и [[хумор]]ист. ==Животопис== Роден е во 1951 г. во [[Скопје]]. Веднаш по завршувањето на Високата музичка школа во [[Скопје]], отсек за глумечки кадри, во [[1975]] година се вработил во [[Драмски театар - Скопје|Драмскиот театар]] во Скопје, каде неговиот талент дошол до израз веќе во првата претстава „''Ослободување на Скопје''“ од [[Душан Јовановиќ]]. Исто така, учествувал во голем број [[радио]]-драмски проекти, [[Телевизија|телевизиски]] драми, серии итн. Починал на 28 август 2018г. од последица на струен удар. == Награди == * Награда „Димче Трајковски“ за епизодна улога на Тетарските игри „Војдан Чернодрински“ – [[Прилеп]] за ликот на Јаков во претставата „''[[Дупло дно]]''“ од [[Горан Стефановски]] * Најпопуларно ТВ-лице според веснокот „[[Вечер (дневен весник)|''Вечер'']]“ за 1987 година * Награда за најдобро глумечко остварување на [[филм]]от и телевизијата според анкета на ревијата „''Екран''“ * Награда за најдобро глумечко остварување на Театарските игри „Војдан Чернодрински“ — Прилеп за улогата на Јанко во „''Собирен центар''“ од Душан Ковачевиќ * [[23 Октомври (награда)|Државна награда 23 Октомври]] за остварување во областа на културата и уметноста во 2016 година <ref>[http://mrt.com.mk/node/35182 Објава за државна награда]</ref> * [[Награда „11 Октомври“]] во 2016 година == Филмографија == {| class="wikitable sortable" |- ! Година ! Филм ! Улога |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |1970-ти[[#1|&#9650;]]<div id="1970"/> |- |1975 | [[Прва вечер]] ТВ-филм || |- |1977 | [[Пресуда (македонски филм)|Пресуда]] ТВ-филм || |- |1977 | [[Итар Пејо (телевизиска серија)|Итар Пејо]] ТВ-серија | |- |1978 | [[Сеќерна приказна]] ТВ-филм || |- |1979 | [[Наши години]] ТВ-серија | Машиновозач |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |1980-ти[[#1|&#9650;]]<div id="1980/> |- |1982 | [[Илинден (телевизиска серија)|Илинден]] ТВ-серија | |- |1983 | [[Записник (филм)|Записник]] ТВ-филм | |- |1984 | [[Лет во место (филм)|Лет во место]] ТВ-филм | Зографот |- |1984 | [[Диво месо (филм)|Диво месо]] ТВ-филм | Ацо |- |1984 | [[Го мемираше мојот јастреб]] ТВ-филм || |- |1984 | [[Хихирику - 5 години (филм)|Хихирику - 5 години]] ТВ-серија || |- |1984 | [[Камчевци]] ТВ-серија || |- |1984-1985 | [[Легенди и преданија (филм)|Легенди и преданија]] ТВ-филм || |- |1984-1985 | [[Македонски народни приказни (телевизиска серија)|Македонски народни приказни]] ТВ-серија || |- |1985 | [[На наш начин]] ТВ-серија | |- |1985 | [[Дупло дно]] ТВ-филм | Јаков |- |1985 | [[Ајде да се дружиме]] ТВ-серија | |- |1985-1986 |[[Крале Марко јунак стана]] ТВ-серија || Суљо |- |1985 |[[Од зад грб (ТВ-филм)|Од зад грб]] ТВ-филм |Селим |- |1986 | [[Среќна Нова ’49]] ТВ-филм | Шофер |- |1986 | [[Солунски патрдии (ТВ серија)|Солунски патрдии]] ТВ-серија | Сотка |- |1986 | [[Климент Охридски (филм)|Климент Охридски]] ТВ-филм | Ангелариј |- |1986-1992 | [[Македонски народни приказни (телевизиска серија)|Македонски народни приказни]] ТВ-серија || |- |1987 |[[Театарче лево ќоше]] ТВ-серија | |- |1987 | [[Трето доба]] ТВ-серија | |- |1987 | [[За трошка среќа]] ТВ-филм | Милиционер |- |1987-1990 | [[Трст виа Скопје]] ТВ-серија || Цаци |- |1988 |[[Чук, чук Стојанче]] ТВ-серија | |- |1988-1990 | [[Тврдокорни (телевизиска серија)|Тврдокорни]] ТВ-серија | |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |1990-ти[[#1|&#9650;]]<div id="1990"/> |- |1990 | [[Еурека]] ТВ-серија | Цаци |- |1990-1991 | [[Опстанок (серија)|Опстанок]] ТВ-серија | Шумарот Миле |- |1991 | [[Женски оркестар]] ТВ-филм | |- |1991 | [[Тетовирање (филм)|Тетовирање]] ТВ-филм || Жика |- |1991 | [[Поштар (филм)|Поштар]] ТВ-филм | Иван |- |1991 | [[Елелига пепелига]] ТВ-серија || |- |1992 || [[Чудовиштата во нашиот град]] ТВ-серија || |- |1993 | [[Грев или шприцер (филм)|Грев или шприцер]] ТВ-филм | Поштарот Миле |- |1993-1995 | [[Македонски народни приказни (телевизиска серија)|Македонски народни приказни]] ТВ-серија || / |- | 1993 | [[Црно бело во боја (ТВ-филм)|Црно бело во боја]] ТВ-филм || / |- |1994 | [[Пред дождот (филм)|Пред дождот]] ТВ-филм || |- |1994 | [[Прекалени]] ТВ-серија || |- |1995 | [[Бус за дус]] ТВ-серија || |- |1995 | [[Во светот на бајките (телевизиска серија)|Во светот на бајките]] ТВ-серија || |- |1995 | [[Ангели на отпад (филм)|Ангели на отпад]] ТВ-филм | Матеј |- |1995-2000 | [[Македонски народни приказни (телевизиска серија)|Македонски народни приказни]] ТВ-серија || / |- |1997 | [[Вујко Вања (филм)|Вујко Вања]] ТВ-филм | Телегин |- |1998 | [[Салон Хармони]] ТВ-серија | Панајот |- |1999 | [[Хихирику]] ТВ-серија || |- |1999 | [[Време, живот (филм)|Време, живот]] ТВ-филм || Иван |- |1999 | [[Каца (филм)|Каца]] ТВ-филм || Полицаец 2 |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2000-ти[[#1|&#9650;]]<div id="2000"/> |- |2000-2001 | [[Погрешно време (телевизиска серија)|Погрешно време]] ТВ-серија | Ристе |- |2000-2001 || [[Светот има осум страни]] ТВ-серија || |- |2000-2003 | [[Македонски народни приказни (телевизиска серија)|Македонски народни приказни]] ТВ-серија || / |- |2001 | [[Ноќ спроти Свети Василиј]] ТВ-филм | Попот |- |2002 | [[Заведени (телевизиска серија)|Заведени]] ТВ-серија | Попот |- |2003 | [[Битолски лакрдии]] ТВ-серија | Кондураџија |- |2004 | [[Хихирику]] ТВ-серија || |- |2006 | [[Пусто турско (филм)|Пусто турско]] ТВ-филм || |- |2006-2009 |[[Македонски стари приказни]] ТВ-серија | |- |2007 | [[Досие-К]] ТВ-филм | Инспектор Ацо |- |2007 |[[Цимери]] ТВ-серија || |- |2007 |[[Патување со рабробил]] ТВ-филм |Чичко Прохор |- |2007-2010 | [[Народни приказни]] ТВ-серија | |- |2008 | [[Куќен совет]] ТВ-серија | |- |2009 | [[Балкан бенд (телевизиска серија)|Балкан бенд]] ТВ-серија | Венеса |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2010-ти[[#1|&#9650;]]<div id="2010"/> |- |2010-2012 |[[Македонски народни приказни (ТВ серија)|Македонски народни приказни]] ТВ-серија | |- |2010 || [[Царската е последна]] ТВ-филм || Советник |- |2012-2014 | [[Тврдокорни (телевизиска серија)|Тврдокорни 2]] ТВ-серија | Бегот |- |2012-2015 |[[Македонски стари приказни]] ТВ-серија | |- |2014 |[[Приказни од животот]] || |- |2015 |[[Збор (филм)|Збор]] ТВ-филм || Прв човек |- |2015-2017 | [[Македонски стари приказни]] ТВ-серија || / |- |2017 | [[Вистински приказни (телевизиска серија)|Вистински приказни]] ТВ-серија | Павле |- |2018 | [[Мејкинг оф (филм) |Мејкинг оф]] ТВ-филм || |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{IMDb name|0678415}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Петрушевски, Ванчо}} [[Категорија:Родени во 1951 година]] [[Категорија:Починати во 2018 година]] [[Категорија:Глумци од Скопје]] [[Категорија:Македонски филмски глумци]] [[Категорија:Македонски телевизиски глумци]] [[Категорија:Македонски театарски глумци]] [[Категорија:Македонски гласовни глумци]] [[Категорија:Југословенски глумци]] 0n4d1up81fv2ii7h6oh805cat9as9sn 0 1076215 5602180 5590271 2026-07-30T12:05:12Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602180 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Црн клукајдрвец | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{IUCN|id=100600708 |title=''Dryocopus martius'' |assessors=[[BirdLife International]] |version=2012.1 |year=2012 |accessdate=16 July 2012}}</ref> | image = Желна (Чёрный дятел, Dryocopus martius, fem).jpg | image_width = 250px | image_caption = Возрасна женка | regnum = [[Животни]] | phylum = [[Хордати]] | classis = [[Птици]] | ordo = [[Клукајдрвци]] | familia = [[Picidae]] | genus = ''[[Dryocopus]]'' | species = '''''D. martius''''' | binomial = ''Dryocopus martius'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) | range_map= Dryocopus martius distr.PNG | range_map_caption=Распространетост }} '''Црниот клукајдрвец''' (''Dryocopus martius'') е голем [[клукајдрвци|клукајдрвец]] кој живее во северните шуми на [[палеарктик]]от. Тој е единствен претставник од неговиот [[Род (биологија)|ред]] во тој предел. Неговата распостранетост се шири во Евроазија. Овој вид не е птица преселница. Овој вид е сличен со северноамериканскиот ''Dryocopus pileatus'' со кого имаат сличен начин на живот, односно споделуваат иста [[еколошка ниша]]. Црниот клукајдрвец го има и во [[Македонија]]. ==Распространетост== Црниот клукајдрвец се распространува од источна [[Франција]] преку цела [[Европа]], влучувајќи ги и [[Велика Британија]] и сервена [[Скандинавија]]. Го има и во делови од [[Азија]], вклучувајќи ги и [[Кореја]], [[Јапонија]] и [[Кина]], и во [[Средниот Исток]], вклучувајќи ги и [[Иран]] и [[Казахстан]]. Јужните граници на распространетост на овие клукајдрвци се во [[Шпанија]] и [[Италија]], и исто така е познат како посетител во [[Португалија]].<ref name="Peterson">Peterson, R.T., Mountfort, G. and Hollom, P.A.D. (1993) ''Collins Field Guide: Birds of Britain and Europe''. HarperCollins Publishers, London.</ref> ==Опис== Црниот клукајдрвец е долг од 45 до 55&nbsp;см, со распон на крилата од 64 до 84&nbsp;см.<ref name=BWP>{{Наведена книга |title=The Birds of the Western Palearctic [Abridged] |year=1997 |publisher=[[OUP]] |isbn=0-19-854099-X}}</ref><ref>http://www.avibirds.com/euhtml/Black_Woodpecker.html{{Мртва_врска|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Winkler">''Woodpeckers: An Identification Guide to the Woodpeckers of the World'' by Hans Winkler, David A. Christie & David Nurney. Houghton Mifflin (1995), ISBN 978-0395720431</ref> Тежи просечно од 250 до 400 грама.<ref name="Winkler"/><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.world-of-animals.de/animal-lexicon/tierart_black-woodpecker.html |title=архивска копија |accessdate=2013-04-09 |archive-date=2012-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120320070026/http://www.world-of-animals.de/animal-lexicon/tierart_black-woodpecker.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведено списание|jstor=3803216|pages=1053–1066|last1=Rolstad|first1=J. r.|last2=Rolstad|first2=E.|last3=Sæteren|first3=Øy.|title=Black Woodpecker Nest Sites: Characteristics, Selection, and Reproductive Success|volume=64|issue=4|journal=The Journal of Wildlife Management|year=2000|doi=10.2307/3803216}}</ref><ref>Brazil, M. (2009) ''Field Guide to the Birds of East Asia: Eastern China, Taiwan, Korea, Japan and Eastern Russia''. A&C Black, London.</ref> Покрај овие основни мерки, крилото му е долго од 22.7 до 26&nbsp;см, опашката од 15.9 до 17.3&nbsp;см, а клунот му е многу долг од 5 до 6.7&nbsp;см и торзото му е од 3.6 до 4&nbsp;см.<ref name="Winkler"/> Црниот клукајдрвец е најголем од својот вид.<ref name="Winkler"/><ref>http://woodpeckersofeurope.info/?q=black_woodpecker{{Мртва_врска|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Перјето на овој клукајдрвец голем речиси колку чавка, е целосно црно, освен црвената круна на главата. Кај мажјаците целата круна е црвена, а кај женките само врвовите од круната се црвени и сето друго е црно.<ref name='BWP'/> Продорните жолти очи и манијакалните пискави крици што ги испушта, го прават овој клукајдрвец негативен лик во бајките. Гласот му е многу впечатлив и содржи два различни тона. Едниот е краток, висок, гласен свиреж „криии-крии-крии“ кој го прави двапати по ред; а вториот како чкрипење при пролетување со крилјата. За разлика од другите клукајдрвци, црниот нема елегантен лет со возвишување и спуштање, туку лета како да е несигурен, со често замавнување со крилјата и испружена глава.<ref name="Winkler"/> ==Живеалиште== Црниот клукајдрвец живее во шумските региони, вклучувајќи ги [[иглолисни]]те, тропските шуми, суптропските и пределите на [[тајга]]та. Можно е да се појави и во шумите во близина на човечките домови вон сезона на парење. Може да се сретне од 100 до 2400 метри надморска височина.<ref name="Peterson"/><ref name="Winkler"/> == Поведение и гнездење== [[File:Dryocopus martius 02.jpg|thumb|left|Дрво „обработено“ од црн клкуајдрвец]] [[File:Dryocopus martius pinetorum MHNT.ZOO.2010.11.164.6.jpg|thumb|''Dryocopus martius pinetorum'']] Клукајдрвецот се храни така што го користи клунот како чекан за од мртвите стебла да ги извлече мравките и другите дрвни инсекти.<ref name="JWM">{{Наведено списание | title=Black Woodpecker Nest Sites: Characteristics, Selection, and Reproductive Success | periodical=The Journal of Wildlife Management | publisher=Allen Press | volume=64 | edition=4 | pages=1053–1066 | year=2000 | jstor=3803216 | doi=10.2307/3803216 | last1=Rolstad | first1=Jorund | last2=Rolstad | first2=E. | last3=Sæteren | first3=Øy. | issue=4 }}</ref> Како и сите клукајдрвци, овој вид има специфично прилагоден врат со силни мускули, што му овозможува да се пробие низ гранката. Поради големината на неговиот клун тој може да го улови пленот во внатрешноста на дрвото. За да застане убаво, има кратки, набиени нозе, долги остри канџи и многу цврсти пердуви на опашката. Тој почесто избира дрва со габични заболувања, со, на пример, гниење на срцевината, но може да одбере и здраво дрво. Кога ќе направи дупка, клукајдрвецот клука надолу по стеблото, создава мали комори поврзани со вдлабнати линии од неговото копање. Дупките што ги прави црниот клукајдрвец стануваат домови за многу птици и цицачи, и затоа се смета за клучна алка во животот на многумина од неговиот ред. Тој не само што прави живеалишта за други видови, исто така ја контролира популацијата на инсектите што живеат во дрвата, на тој начин помагајќи да се заштитат.<ref>Gorman, G. (2008) ''Central and Eastern European Wildlife''. Bradt Travel Guides, Buckshire.</ref> Кога гнездото ќе биде готово, женките несат од две до девет јајца, а просечно несат од четири до шест. Клукајдрвците обично прават гнезда во топола или бор.<ref name="JWM"/> Парот се менува при лежењето на јајцата, како и при хранењето и чувањето на младенчињата. Малечките често се борат да излезат први од гнездото за побрзо да бидат нахранети. По 18 до 35 дена малите црни клукајдрвчиња ќе го напуштат гнездото, останувајќи со родителите уште една недела.<ref name="Winkler"/> {{-}} == Наводи == {{reflist}} * Gorman, Gerard (2004): Woodpeckers of Europe: A Study of the European Picidae. Bruce Coleman, UK. ISBN 1-872842-05-4. * Gorman, Gerard (2011): The Black Woodpecker: A monograph on Dryocopus martius. Lynx Edicions, Barcelona. ISBN 978-84-96553-79-8. {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Клукајдрвци]] [[Категорија:Птици на Македонија]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] meqnsbfhc0vm4trt366psgkct995l66 0 1080041 5602323 5595582 2026-07-30T20:10:21Z 19user99 72391 #WPWPMK 5602323 wikitext text/x-wiki {{Граматички категории}} [[File:Gender in European languages.png|thumb|Род во европските јазици: '''Светло сина''': нема родов систем. <br /> '''Жолта''': вообичаен/среден. <br /> '''Црвена''': машки/женски. <br /> '''Зелена''': жив/нежив. <br /> '''Темно сина''': машки/женски/среден. Стандардниот холандски јазик има структура од три рода, која престана да се користи на север од Холандија, но останува жива во Фландрија и на југ од Холандија. ]] '''Граматичкиот род''' е една од [[Граматички категории|граматичките категории]] на именките. Тоа е систем кој е присутен кај повеќето јазици во светот. Честа поделба на именките според родот е на именки од машки, женски и среден род. Покрај таа поделба, застапена е и поделбата само на именки од машки и женски род, како и поделбата меѓу живи и неживи именки. Кај неколку јазика, граматичкиот род се определува според значењата или атрибутите на именките, како што е полот на пример. Сепак, кај повеќето јазици семантичката поделба е само делумно валидна, бидејќи постојат голем број примери каде граматичкиот род и нивното значење не се совпаѓаат (на пример во македонскиот именката 'судија' е од женски род, а значењето е од машки род). Во ваквите случаи определувањето на родот е врз основа на морфолошките и фонолошките одлики на именката. Една одлика за родот на именките е тоа што тој мора да одговара со родот на [[придавка]]та или [[заменка]]та која е во непосредна близина. Покрај тоа што именките и останатите зборовни групи одговараат по род, тие одговараат и по [[Граматички број|број]] и [[падеж]]. Кај јазиците што имаат падежи, падежот се одредува според родот на именките. Граматичкиот род е присутен кај најголем број [[индоевропски јазици]] (освен некои, као на пример [[персиски]]от), но и кај најголем број од [[Семитски јазици|семитските]], [[Афроазиски јазици|афроазиските]], [[Дравидски јазици|дравидските]], [[Североисточни кавкаски јазици|североистичните кавкаски]], [[нигер-конгоански јазици|нигер-конгоанските]] и [[Австралиски јазици|австралиските јазици]]. Граматичкиот род е најчесто отсутен кај [[Алтајски јазици|алтајските јазици]], [[Австронезиски јазици|австронезиските]], [[Синотибетски јазици|синотибетските]], [[Уралски јазици|уралските]] и [[Индијански јазици|староседелските американски јазици]].{{sfn|Corbett|1991|p=2}} ==Родовиот систем== Именките во јазиците се класифицираат според различни критериуми во поглед на родот. Најчести системи на класификација на именките во јазиците се: * '''именки од машки и женки род''': кај овие јазици има поделба само на именки од машки и женски род. Именките кои природно не се дел од машкиот или женскиот род (познат како среден род) се поделени меѓу овие два рода, по некои навидум природни одлики.{{sfn|Franceschina|2005|p=72}}{{sfn|Franceschina|2005|p=78}} Такви јазици се на пример романските јазици, келтските јазици, хиндустанскиот јазик, афроазиските јазици и албанскиот јазик, меѓу другите. * '''именки од машки, женски и среден род''': кај овие јазици има поделба меѓу именки од машки, женски и среден род. Такви јазици се словенските јазици, латинскиот, германскиот, старогрчкиот и други. * '''живи и неживи именки''': кај овие јазици именките се поделени меѓу именки кои се живи (луѓе и животни) и именки кои се неживи (предмети). Такви јазици се на пример анадолските јазици, како и баскискиот јазик. * '''заеднички и среден род''': кај овие јазици, машкиот и женскиот род претходно постоел, но биле споени во еден, наречен „заеднички род“. Именките поврзано со луѓе се често класифицирани како заеднички. Такви јазици се на пример се данскиот и шведскиот, а во добар дел и холандскиот јазик. ==Граматички спроти природен род== Природниот род на именките и замеките е родот кој се определува според природните одлики на именките. Честата поделба е меѓу машки и женски род, во зависнист од дефиницијата на природниот род во општествената и социолингвистичка смисла. За илустрација, кога се мисли на именката 'крава' веднаш се асоцира како имемка од женски род, водени од природниот род на животното. Граматичкиот род на именките не секогаш одговара со природниот род на именката. Така на пример, во македонскиот јазик зборот 'судија' е именка од женски граматички род, но од машки природен род. ==Поврзано== * [[Именка]] * [[Придавка]] * [[Заменка]] * [[Деклинација]] * [[Граматички категории на именките во македонскиот јазик]] ==Наводи== {{Наводи}} ==Литература== {{refbegin}} * Craig, Colette G. (1986). ''Noun classes and categorization: Proceedings of a symposium on categorization and noun classification, Eugene, Oregon, October 1983''. Amsterdam: J. Benjamins. *{{Наведена книга|last=Corbett|first=Greville G.|year=1991|title=Gender|publisher=Cambridge University Press}} * Corbett, Greville (1994) "Gender and gender systems". In R. Asher (ed.) ''The Encyclopedia of Language and Linguistics'', Oxford: Pergamon Press, pp.&nbsp;1347–1353. * Greenberg, J. H. (1978) "How does a language acquire gender markers?" In J. H. Greenberg et al. (eds.) ''Universals of Human Language'', Vol. 4, pp.&nbsp;47 – 82. * Hockett, Charles F. (1958) ''A Course in Modern Linguistics'', Macmillan. * Iturrioz, J. L. (1986) "Structure, meaning and function: a functional analysis of gender and other classificatory techniques". ''Función'' 1. 1–3. *Mercier, Adele (2002) "L'homme et la factrice: sur la logique du genre en français". "Dialogue", Volume 41, Issue 03, 2002 * [[Steven Pinker|Pinker, Steven]] (1994) ''[[The Language Instinct]]'', William Morrow and Company. *Roscoe, W. (ed.) (1988) ''Living the Spirit: A Gay American Indian Anthology''. New York: St. Martin's Griffin {{refend}} *{{Наведена книга|last=Franceschina|first=Florencia|title=Fossilized Second Language Grammars: The Acquisition of Grammatical Gender|year=2005|publisher=John Benjamins Publishing Company|isbn=90 272 5298 X|pages=299 }} *{{Наведена книга|last=Bradley|first=Peter|title=Spanish: An Essential Grammar|url=https://archive.org/details/spanishessential0000brad|year=2004 |isbn=0415286433, 978-0415286435 |edition=1 }} *{{Наведена книга|last=Ibrihim|first=Muhammad Hasan|title=Grammatical gender: Its Origin and Development |url=https://archive.org/details/grammaticalgende0000ibra|year=1973 |publisher=Mouton }} ==Надворешни врски== * [http://makedonskijazikiliteratura.blogspot.com/2009/12/blog-post_396.html Граматички категории на именките во македонскиот јазик] *[http://www.ucalgary.ca/UofC/eduweb/engl401/grammar/index.htm Преглед на староанглиската граматика] * {{Наведено списание|title=Родот на англиските заменки: мит и реалност|author=Сузана Вангнер|format=PDF|url=http://www.freidok.uni-freiburg.de/volltexte/1412/pdf/Diss_Freidok.pdf|date=2004-07-22|publisher=[[Albert Ludwigs University of Freiburg]]}} *[https://web.archive.org/web/20080414093055/http://ling.upenn.edu/~urih/numerals.pdf „Морфологија на родот кај хебрејските и арапските броеви“, Ури Хореш] {{Лингвистика-никулец}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Морфологија]] [[Категорија:Именки]] [[Категорија:Заменки]] [[Категорија:Граматички категории]] d9asxvo0oth6k11a64onok1etlbc4yl 0 1087977 5602329 5444275 2026-07-30T20:48:10Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602329 wikitext text/x-wiki <!-- This article is a part of [[Wikipedia:WikiProject Aircraft]]. Please see [[Wikipedia:WikiProject Aircraft/page content]] for recommended layout, and guidelines. --> {{Инфокутија Авион |name = ATR 72 |image = |caption = |type = Патнички |national origin ={{flag|FRA}} {{flag|ITA}} |manufacturer = ATR |designer = |first flight = 27 Октомври 1988 |introduction = 27 October 1989 (Finnair) |retired = |status = Во употреба |primary user = [[Aer Lingus Regional]] |more users = [[Aer Arann]] <br>[[FedEx Express]] <br>[[Jet Airways]]<!--не ставајте повеќе од 3--> |produced = 1988- |number built = 1,005 до 2012<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.atraircraft.com/newsroom/press-releases-details-1205-en.html |title=ATR: delivery and turnover records in 2012 |accessdate=2013-08-02 |archive-date=2017-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170709000258/http://www.atraircraft.com/newsroom/press-releases-details-1205-en.html |url-status=dead }}</ref> |program cost = вкупна производна цена на програмата, овој податок е достапен за воени летала, поретко за цивилни |unit cost = 72–500: US$16.5–20 million (2008)<ref>Mwanalushi, Keith. [http://www.atr.fr/public/atr/html/upload/doc/4884a6cd9d909ATR72.pdf "Aircraft Price Ranges."] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081113094440/http://www.atr.fr/public/atr/html/upload/doc/4884a6cd9d909ATR72.pdf |date=2008-11-13 }} ''atr.fr.'' Retrieved: 17 November 2012.</ref><br/>72–600: US$22.7 million (2011/2012)<ref>[http://keithmwanalushi.writersresidence.com/system/attachments/files/17157/original/ATR42_72_600.pdf?1321731223 "Aircraft Analysis: ATR 42/72 600 Series."] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120316121045/http://keithmwanalushi.writersresidence.com/system/attachments/files/17157/original/ATR42_72_600.pdf?1321731223 |date=2012-03-16 }} ''writersresidence.com.'' Retrieved: 17 November 2012.</ref> |developed from = [[АTR 42]] |variants with their own articles =ATR 72-100 <br> ATR 72-200 <br> ATR 72-210 <br> ATR 72-500 <br> ATR 72-600 |logo=[[Податотека:ATR 72-600 - 50505204912.jpg|240px|center]]}} '''ATR 72''' е патнички авион за [[Време на лет|кратки летови]] изграден од француско-италјанската фирма за изградба на авиони ATR. Овој авион претставува издолжена верзија на [[ATR 42]], има 78 патнички места сместени во единечна класа, управуван од два пилота. ==Развој== ==Дизајн== ==Варијанти== ===ATR 72–100=== Има две под-варијанти од серијата 100 (−100). ;ATR 72–101 :Варијанта со врати за потници напред и позади, два PW124B мотори и сертификација во септември 1989. ;ATR 72–102 :ВАријанта со врата за товар напред и врата за патници назад, два PW124B мотори и сертификација во декември 1989. ===ATR 72–200=== [[File:aurigny atr72 g-bxtn lands arp.jpg|thumb|[[Aurigny Air Services]] ATR 72–200 слетува на [[Аеродром Бристол]], Англија]] Има две под-варијанти од серијата 200 (−200). −200 официјано е пуштен во продукција, со мотори од [[Pratt & Whitney Canada]] [[Pratt & Whitney Canada PW100|PW124B]] ;ATR 72–201 :Поголема максимална тежина наполетување од варијантата −101, PW124B мотори сертификуван во септември 1989. ;ATR 72–202 :Поголема максимална тежина наполетување од варијантата −102, PW124B мотори сертификуван во декември 1989. ===ATR 72–210=== ;ATR 72–211: :PW127 мотори сертификувани во декември 1992. ;ATR 72–212 :PW127 мотори сертификувани во декември 1992. ===ATR 72–500=== [[File:ATR 72 CCM.jpg|thumb|]] ;ATR 72-212A ===ATR 72–600=== [[File:Air Nostrum ATR 72-600.jpg|thumb|[[Air Nostrum]] ATR 72-600 по полетување]] ===Други верзии=== ; Товарни : ; ATR 72 ASW : ; Corporate : ; ATR 82 : ; ATR Quick Change : ==Спецификации (ATR 72–500)== ==Корисници== [[File:Flybe Nordic ATR-72-500.jpg|thumb|ATR 72-500 at [[Joensuu Airport]]]] [[File:D-20440 Caribbean AL ATR 72-600.jpg|thumb|Caribbean ATR 72-600]] <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> *{{знамеикона|Ireland}} [[Aer Arann]] (8 + 8 on order) ** as a franchise of {{знамеикона|Ireland}} [[Aer Lingus Regional]]. *{{знамеикона|Cuba}} [[Aero Caribbean]] (5) *{{знамеикона|Algeria}} [[Air Algérie]] (12) *{{знамеикона|Reunion}} [[Air Austral]] (3) *{{знамеикона|Myanmar}} [[Myanma Airways]] (3) *{{знамеикона|Myanmar}} [[Yangon Airways]] (3) *{{знамеикона|Myanmar}} [[Air Bagan]] (3) *{{знамеикона|Myanmar}} [[Air Mandalay]] (1) *{{знамеикона|Myanmar}} [[Asian Wings Airways]] (2) *{{знамеикона|Botswana}} [[Air Botswana]] (2) *{{знамеикона|France}} [[Air Calédonie]] (2) *{{знамеикона|Guadeloupe}} [[Air Caraïbes]] (3) *{{знамеикона|Ireland}} [[Air Contractors]] (12) *{{знамеикона|Italy}} [[Air Dolomiti]] (10) *{{знамеикона|Madagascar}} [[Air Madagascar]] (2) *{{знамеикона|Mauritius}} [[Air Mauritius]] (2) *{{знамеикона|New Zealand}} [[Air New Zealand]] (11 + 12 on order) **{{знамеикона|New Zealand}} [[Mount Cook Airline]] as a subsidiary of Air New Zealand. *{{знамеикона|Spain}} [[Air Nostrum]] (5) *{{знамеикона|Tahiti}} [[Air Tahiti]] (7) *{{знамеикона|Vanuatu}} [[Air Vanuatu]] (1) *{{знамеикона|France}} [[Airlinair]] (8) *{{знамеикона|Denmark}} [[Alsie Express]] (1) *{{знамеикона|Israel}} [[Arkia Israel Airlines]] (5) *{{знамеикона|Guernsey}} [[Aurigny Air Services]] (3) *{{знамеикона|Germany}} [[Avanti Air]] (1) *{{знамеикона|Colombia}} {{знамеикона|El Salvador}} [[Avianca Holding]] (15) *{{знамеикона|Azerbaijan}} [[AZAL Azerbaijan Airlines]] (4) *{{знамеикона|Brazil}} [[Azul Brazilian Airlines]] (20)<ref>[http://www.eads.com/eads/int/en/news/press.5d079daf-f7f2-467f-8d12-8957a3a6164d.70472f39-dd6f-4428-a792-91d82cb9791b.html "ATR delivers to Azul a pink aircraft promoting breast cancer awareness."]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''eads.com.'' Retrieved: 17 November 2012.</ref> *{{знамеикона|Thailand}} [[Bangkok Airways]] (8) *{{знамеикона|Albania}} [[Belle Air]] (1) *{{знамеикона|Nepal}} [[Buddha Air]] (3) *{{знамеикона|Malaysia}} [[Berjaya Air]] (4) *{{знамеикона|Bosnia}} [[B&H Airlines]] (2) *{{знамеикона|Spain}} [[Binter Canarias]] (19) *{{знамеикона|Turkey}} [[Borajet|BoraJet Turkey]] (4) *{{знамеикона|Uruguay}} [[BQB Líneas Aéreas]] (2) *{{знамеикона|Canada}} [[Calm Air]] (2) *{{знамеикона|Cambodia}} [[Cambodia Angkor Air]] (2) *{{знамеикона|USA}} [[Cape Air]] (2) *{{знамеикона|Trinidad}} [[Caribbean Airlines]] (5) *{{знамеикона|Romania}} [[Carpatair]] (2) *{{знамеикона|France}} [[CCM Airlines]] (6) *{{знамеикона|Philippines}} [[Cebu Pacific]] (8) *{{знамеикона|Equatorial Guinea}} [[Ceiba Intercontinental]] (2) *{{знамеикона|China}} [[China Southern Airlines]] (5) *{{знамеикона|Indonesia}} [[Citilink]] (25) *{{знамеикона|Venezuela}} [[Conviasa]] (7) *{{знамеикона|Slovakia}} [[DanubeWings]] (3) *{{знамеикона|Denmark}} [[Danish Air Transport]] (2) *{{знамеикона|Curacao}} [[Dutch Antilles Express]] (2 + 4 on order ) *{{знамеикона|USA}} [[Empire Airlines]] (7) *{{знамеикона|Poland}} [[EuroLOT]] (10) *{{знамеикона|Switzerland}} [[Farnair Switzerland]] (12) *{{знамеикона|USA}} [[FedEx Express]] (21) *{{знамеикона|Malaysia}} [[Firefly (airline)|Firefly]] (12) *{{знамеикона|Canada}} [[First Air]] (2) *{{знамеикона|Finland}} [[Flybe Nordic]] (10 + 2 on order) *{{знамеикона|Kenya}} [[Fly540]] (1 (Ghana) *{{знамеикона|Sweden}} [[Golden Air]] (5) *{{знамеикона|Cape Verde}} [[Halcyonair]] (2) *{{знамеикона|Spain}} [[Helitt Líneas Aéreas]] (3) *{{знамеикона|Iran}} [[Iran Aseman Airlines]] (5) *{{знамеикона|USA}} [[Island Air]] (1) *{{знамеикона|Spain}} [[Islas Airways]] (5) *{{знамеикона|Israel}} [[Israir]] (2) *{{знамеикона|Serbia}} [[Jat Airways]] (5) *{{знамеикона|India}} [[Jet Airways]] (20) *{{знамеикона|Indonesia}} [[Kal Star Aviation]] (3) *{{знамеикона|Laos}} [[Lao Airlines]] (4) *{{знамеикона|Antigua and Barbuda}} [[LIAT]] (2 + 3 on order 2 options) *{{знамеикона|Malaysia}} [[MASwings]] (10) *{{знамеикона|Malaysia}} [[Malindo Air]] (1) *{{знамеикона|Indonesia}} [[Merpati Nusantara Airlines]] (1) *{{знамеикона|USA}} [[Mountain Air Cargo]] (9) **operated for {{знамеикона|USA}} [[FedEx Express]] *{{знамеикона|Spain}} [[NAYSA|Naysa Aerotaxis]] (10) **operated for {{знамеикона|Spain}} [[Binter Canarias]] *{{знамеикона|Thailand}} [[Nok Air]] (2) *{{знамеикона|Poland}} [[OLT Express]] (9) *{{знамеикона|Oman}} [[Oman Air]] (2) *{{знамеикона|Brazil}} [[Passaredo Linhas Aéreas]] (6) *{{знамеикона|Tanzania}} [[Precision Air]] (5) *{{знамеикона|Morocco}} [[Royal Air Maroc]] (4) *{{знамеикона|Thailand}} [[Royal Thai Air Force]] (4) *{{знамеикона|Colombia}} [[Satena]] (1) *{{знамеикона|South Africa}} [[Safair]] (unk)<ref>[http://www.safair.co.za/expertise/ "ATR."] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20111222100557/http://www.safair.co.za/expertise/ |date=2011-12-22 }} ''safair.co.'' Retrieved: 17 November 2012.</ref> *{{знамеикона|Tunisia}} [[Sevenair]] (3) *{{знамеикона|Australia}} [[Virgin Australia Regional Airlines]] (11+ 7 on order & 8 options) **operated on [[wet lease]] for {{знамеикона|Australia}} [[Virgin Australia]] *{{знамеикона|Spain}} [[Swiftair]] (13) *{{знамеикона|Syria}} [[Syrian Air]] (2) *{{знамеикона|Cape Verde}} [[TACV Cabo Verde Airlines]] (2) *{{знамеикона|Romania}} [[Tarom]] (2) *{{знамеикона|Taiwan}} [[TransAsia Airways]] (9) *{{знамеикона|Indonesia}} [[Trigana Air Service]] (3) *{{знамеикона|Brazil}} [[TRIP Linhas Aéreas]] (20) *{{знамеикона|Bangladesh}} [[United Airways]] (2) *{{знамеикона|Nigeria}} [[Overland Airways]] (2) *{{знамеикона|Taiwan}} [[UNI Air]] (2) *{{знамеикона|Russia}} [[UTair Aviation]] (17) *{{знамеикона|Ukraine}} [[UTair-Ukraine]] (5) *{{знамеикона|Maldives}} [[Villa Air]] (1) *{{знамеикона|Vietnam}} [[Vietnam Airlines]] (16, 2 leased by {{знамеикона|Cambodia}} [[Cambodia Angkor Air]]) **2 operated on [[wet lease]] for {{знамеикона|Vietnam}} [[Vietnam Air Service Company|VASCO]] *{{знамеикона|Indonesia}} [[Wings Air]] (17 + 43 on order)<ref name="atraircraft.com">[http://www.atraircraft.com/newsroom/press-releases-details-1175-en.html "Indonesia’s Wings Air to become the largest ATR operator with 60 aircraft."] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200814050101/http://www.atraircraft.com/newsroom/press-releases-details-1175-en.html |date=2020-08-14 }} ''atraircraft.com,'' 16 February 2012. Retrieved: 17 November 2012.</ref> Major firm orders include: *{{знамеикона|Nigeria}} [[Overland Airways]] (5) *{{знамеикона|Spain}} [[Air Nostrum]] (10) **as a franchise for {{знамеикона|Spain}} [[Iberia Regional|Iberia]] *{{знамеикона|Brazil}} [[Azul Brazilian Airlines]] (20, with 20 options)<ref>[http://www.correiobraziliense.com.br/app/noticia/economia/2010/07/20/internas_economia,203395/brasileira-azul-encomenda-40-avioes-atr-72-por-us-580-milhoes.shtml "Brasileira Azul encomenda 40 aviões ATR 72 por US$ 580 milhões" (in Portuguese).] ''correiobraziliense.com.'' Retrieved: 17 November 2012.</ref> *{{знамеикона|Romania}} [[Carpatair]] **as a franchise for {{знамеикона|Italy}} [[Alitalia CityLiner]] (2) *{{знамеикона|Philippines}} [[Cebu Pacific]] (2, with 8 options) *{{знамеикона|Indonesia}} [[Citilink]] (25) *{{знамеикона|Malaysia}} [[Firefly (airline)|Firefly]] (20) *{{знамеикона|Finland}} [[Finncomm Airlines]] (3) *{{знамеикона|Korea}} [[Hansung Airlines]] (20) *{{знамеикона|India}} [[Kingfisher Airlines]] (38) *{{знамеикона|Malaysia}} [[MASwings]] (16) *{{знамеикона|Brazil}} [[Pantanal Linhas Aéreas]] (2) *{{знамеикона|Morocco}} [[Royal Air Maroc Express]] (8) ** as a franchise for {{знамеикона|Morocco}} [[Royal Air Maroc]] *{{знамеикона|Bangladesh}} [[United Airways]] (2) *{{знамеикона|Australia}} [[Skywest Airlines]] (18) ** to be operated by under wet lease for {{знамеикона|Australia}} [[Virgin Australia]]<ref>Creedy, Steve. [http://www.theaustralian.com.au/business/aviation/australia-now-on-radar-for-turboprop-manufacturer-atr/story-e6frg95x-1226015503904 "Australia now on radar for turboprop manufacturer ATR."] ''The Australian,'' 4 March 2011.</ref>) *{{знамеикона|Indonesia}} [[Wings Air]] (43)<ref name="atraircraft.com"/><ref>[http://www.flightglobal.com/articles/2009/11/15/334756/dubai-09-wings-adds-more-atr-72s-to-its-fleet.html "Wings Air orders 15 ATR72-500 and 15 options for ATR72-600 at Dubai 09 airshow."] ''flightglobal.com,'' 15 November 2009.</ref> </div> ===Поранешни корисници (цивилни)=== {{Expand section|date=August 2011}} ;{{DEN}} *[[Cimber Sterling]] (4) ;{{GAB}} *[[Air Gabon]] ;{{GER}} *[[Contact Air]] *[[Eurowings]] ;{{GRE}} *[[Olympic Airlines]] ;{{ITA}} *[[Alitalia Express]] ;{{NZL}} *[[Origin Pacific Airways]] ;{{GBR}} *[[Cityflyer Express]] ===Корисници (војска)=== ;{{THA}} *[[Royal Thai Air Force]] ;{{TUR}} *[[Turkish Navy]]<ref name="fiwaf12 p62">Hoyle ''Flight International'' 11–17 December 2012, p. 62.</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.navyrecognition.com/index.php/news/defence-news/year-2013-news/july-2013-navy-world-naval-forces-maritime-industry-technology-news/1157--alenia-aermacchi-delivers-first-atr72-600-tmua-to-turkish-navy.html |title=Alenia Aermacchi Delivers First ATR72-600 TMUA to Turkish Navy |date=July 24, 2013 |accessdate=2013-08-02 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803034017/http://www.navyrecognition.com/index.php/news/defence-news/year-2013-news/july-2013-navy-world-naval-forces-maritime-industry-technology-news/1157--alenia-aermacchi-delivers-first-atr72-600-tmua-to-turkish-navy.html |url-status=dead }}</ref> ;{{PAK}} *[[Pakistan Naval Air Arm]]<ref name="AFMAPR13">{{Наведена книга|title=[[Air Forces Monthly]]|year=April 2013|publisher=[[Key Publishing|Key Publishing Ltd]]|location=[[Stamford, Lincolnshire|Stamford]], [[Lincolnshire]], [[England]]|pages=26}}</ref> ==Несреќи и инциденти== == Поврзано == {{Aircontent |related= * [[ATR 42]] |similar aircraft= * [[Bombardier Dash 8|Bombardier Dash 8 Series 400]] * [[British Aerospace ATP]] * [[EADS CASA C-295|CASA C-295]] * [[CASA 3000]] * [[Fokker 50]] * [[Handley Page Herald]] * [[Antonov An-140]] * [[Ilyushin Il-114]] * [[Xian MA600]] * [[NAMC YS-11]] * [[Saab 2000]] * [[Indian Regional Jet]] |lists= |see also= }} == Наводи == ===Notes=== {{Reflist|30em}} ===Животопис=== {{Refbegin}} *Hoyle, Craig. "World Air Forces Directory". ''[[Flight International]]'', Vol. 182, No. 5370, 11–17 December 2012. pp.&nbsp;40–64. ISSN 0015-3710. * Jackson, Paul. ''Jane's All The World's Aircraft 2003–2004''. Coulsdon, UK: Jane's Information Group, 2003. ISBN 0-7106-2537-5. {{Refend}} == Надворешни врски == {{рвр-авто}} * [http://www.atraircraft.com Овицијална страна на производителот ATR] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110222193434/http://www.atraircraft.com/ |date=2011-02-22 }} * [http://www.globalaviationresource.com/reports/2009/atr72600.php Пуштење во употреба на новата генерација – ATR 72–600] – Global Aviation Resource article {{Sud/Aérospatiale aircraft}} {{Aviation lists}} [[Категорија:Alenia aircraft]] [[Категорија:EADS aircraft]] [[Категорија:International airliners 1980–1989]] [[Категорија:Twin-engined tractor aircraft]] [[Категорија:France–Italy relations]] [[Категорија:High-wing aircraft]] 9ovjetcyl2z3mt44xmu5jkygj2v4g5s 0 1089134 5602318 4634832 2026-07-30T19:59:03Z 19user99 72391 #WPWPMK 5602318 wikitext text/x-wiki [[File:Palazzo della Farnesina.jpg|thumb|Фарнезинската палата во [[Рим]], седиште на италијанското [[Министерство за надворешни работи]]]] '''Надворешна политика''' е поим најчесто употребуван како синоним за [[дипломатија]]. Се состои од надворешно - политички активности на владата како одлуки, програми, стратегии и дела кои се однесуваат на надворешно - политички субјекти и работи, пред сè со други [[држава|држави]] или мегународните организации. Главни правци на надворешната политика се билатералната и мултилатералната политика и програмите за заштита и промоција на дефинираните надворешно - политички цели и интереси на една држава на мегународен план односно во мегународните односи. По правило мегународните организации немаат класична надворешна политика (со исклучок на ЕУ). За мегународните организации се генерално употребува поимот " надворешните односи " кога политичките активности се однесуваат на субјектите надвор од членскиот рамка на организацијата, како правно лице. == Поврзано == * [[Политика]] * [[Држава]] == Литература == * [[Игор Јанев]], International relations and foreign politics (with the example of Yugoslav relations with the United Nations), Institute of Political Studies, Belgrade, 2002. * Игор Јанев, Theory of international relations and foreign politics. publ.: “Plato”, Belgrade, 1998. {{Јавна политика}} [[Категорија:Надворешна политика| ]] [[Категорија:Меѓународни односи]] [[Категорија:Дипломатија]] a1xfqqfiwhfgydijhi2uwyj6ax628bl 0 1103333 5602314 5516127 2026-07-30T19:56:53Z Carshalton 30527 5602314 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Емил Мпенза | image = [[Податотека:Emile mpenza 2010.jpg|200px]] | height = {{height|m=1.77}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1978|7|4}} | cityofbirth = {{роден во|Зелик|}} | countryofbirth = [[Белгија]] | nationality = {{flagsport|BEL}} [[Белгија]] | currentclub = | clubnumber = | position = [[Напад (фудбал)|напаѓач]] | retired = 2012 <small>(35 г.)</small> | youthyears1 = | youthclubs1 = Месвинс | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Kortrijk}} | years1 = 1995-1996 | caps1 = 32 | goals1 = 5 | clubs1 = {{Fb team Kortrijk}} | years2 = 1996-1997 | caps2 = 31 | goals2 = 12 | clubs2 = {{Fb team Mouscron}} | years3 = 1997-1999 | caps3 = 46 | goals3 = 20 | clubs3 = {{Fb team Standard Liege}} | years4 = 2000-2003 | caps4 = 79 | goals4 = 28 | clubs4 = {{Fb team Schalke 04}} | years5 = 2003-2004 | caps5 = 28 | goals5 = 21 | clubs5 = {{Fb team Standard Liege}} | years6 = 2004-2006 | caps6 = 36 | goals6 = 5 | clubs6 = {{Fb team HSV}} | years7 = 2006-2007 | caps7 = 19 | goals7 = 9 | clubs7 = {{Fb team Al Rayyan}} | years8 = 2007-2008 | caps8 = 25 | goals8 = 5 | clubs8 = {{Fb team Manchester City}} | years9 = 2008-2009 | caps9 = 9 | goals9 = 2 | clubs9 = {{Fb team Plymouth Argyle}} | years10 = 2009-2010 | caps10 = 31 | goals10 = 21 | clubs10 = {{Fb team Sion}} | years11 = 2010-2012 | caps11 = 31 | goals11 = 6 | clubs11 = {{Fb team Neftci Baku}} | years12 = 2013-2014 | caps12 = 0 | goals12 = 0 | clubs12 = {{Fb team Eendracht Aalst}} | nationalyears1 = 1995-1996 | nationalcaps1 = 7 | nationalgoals1 = 6 | nationalteam1 = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 18 години|Белгија 18]] | nationalyears2 = 1995 | nationalcaps2 = 7 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 19 години|Белгија 19]] | nationalyears3 = 1996 | nationalcaps3 = 3 | nationalgoals3 = 0 | nationalteam3 = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 21 година|Белгија 21]] | nationalyears4 = 1997-2009 | nationalcaps4 =57 | nationalgoals4 = 19 | nationalteam4 = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија|Белгија]] }} '''Ека Басунга Локонда "Емил" Мпенза''' (роден на [[4 јули]] [[1978]] во [[Зелик]]) — [[Белгија|белгиски]] поранешен [[фудбалер]], со [[конго]]анско потекло, кој играл на позицијата [[Напад (фудбал)|напаѓач]]. Има одиграно 57 натпревари за [[Фудбалска репрезентација на Белгија|белгиската репрезентација]], со која настапил и на [[Светско првенство во фудбал 1998|Светското првенство 1998]] во [[Франција]].<ref>[http://1800-worldcup.com/world_cup_finals/france1998/belgium.htm#.UvygGvtBrik Состав на Белгија на СП 1998]</ref>. ==Биографија== Неговиот постар брат, [[Мбо Мпенза|Мбо]], исто така бил фудбалер, кој ја претставувал Белгија.<ref name="Биографија" /> Емил е во брак со Натали Крацборн од [[2004]] година, со која имаат едно дете, син по име Лени.<ref name="Биографија" >[http://www.imdb.com/name/nm1257986/bio Биографија]</ref> ==Кариера== ===Детство и фудбалски почетоци=== Локонда "Емил" Мпенза е роден во [[1978]] година во [[Зелик]], како син на Арсен и Розали.<ref name="Биографија" /> Неговиот татко, во [[Киншаса]] бил професор по [[фармација]] а во Белгија работел како [[доктор]] на [[Универзитет во Брисел|Универзитетот во Брисел]] (УЛБ). Семејството, покрај Емил Мпенза има уште три сина (Арсен Јуниор, Жозеф и Мбо) и ќерка (Медлин). Тие пораснале во сиромашното соседство [[Ено]]. За да се спречат младите деца да дојдат во контакт со погрешни луѓе, тие биле испратени од страна на нивната мајка на нивниот прв фудбалски натпревар во раните [[1980-ти|80-ти]]. Петгодишниот Емил како и неговиот брат Мбо го засакале овој спорт и набрзо потоа му се приклучиле на локалниот фудбалски клуб Месвиноа. ===Кариерата во Белгија=== Во [[1989]], браќата се префрлиле во [[ФК Кортријк|Кортријк]]. Четири години подоцна, 17-годишниот Мбо ја добил својата шанса во првиот тим. Кортријк во тоа време се натпреварувал во [[Белгиска втора фудбалска лига|белгиската втора лига]]. Во [[1995]] година исто така на 17-годишна возраст како и својот брат и Емил го направил своето деби. Во деби сезоната на Емил, Кортријк се борел за промоција во [[Белгиската Про лига|првата лига]]. Западно-фламанскиот клуб се квалификувал за финалето на плеј-офот, но морале да ја признаат супериорноста на [[ФК Мускрон|Мускрон]] и нивниот тренер [[Жорж Лекенс]]. Веднаш потоа Лекенс останал воодушевен од талентот на двајцата браќа со конгоанско потекло и во летото [[1996]] година успеал да ги убеди да му се приклучат на новопромовираниот Мускрон. На [[14 септември]], [[1996]] година, 18 годишниот Емил Мпенза ги постигнал неговите први два гола во првата белгиска лига против [[ФК Гент|Гент]]. На крилата на браќата Мпенза, Мускрон завршил како трет во лигата, а Емил успеал да го привлече вниманието на белгиските гиганти [[ФК Андерлехт|Андерлехт]] и [[ФК Стандард Лиеж|Стандард]]. Пред почетокот на следната сезона, Стандард станува третиот клуб во кој браќата Мпенза се селат во пакет. Иако големиот број на повреди и зголеменото внимание на медиумите оставило силна трага врз браќата Мпенза и нивната кариера во клубот. Периодот кога тие играле за Стандард бил многу тежок и клубот бил далеку од посакуваните резултати, но сепак Емил на 46 првенствени настапи постигнал 20 голови, со што остварил солидна кариера во клубот и билет за кариера во странство. Во зимата [[2000]] година двајцат браќа го напуштиле Стандард и се преселиле во странство; Емил потпишал за [[ФК Шалке 04|Шалке]], а неговиот постар брат за [[ФК Спортинг Лисабон|Спортинг Лисабон]]. Одделени за првпат. ===Шалке 04=== На [[3 јануари]], [[2000]] година Емил потпишал договор за 4,5 години со германскиот [[ФК Шалке 04|Шалке 04]]. Одборот на Шалке платил приближно 8.000.000 € за неговиот трансфер кој во тоа време бил најскап откуп во историјата на клубот.<ref>[http://www.sporza.be/cm/sporza/videozone/retro/retro_maanden/retro_januari/MV_100103_sporza_retro_3_januari Видео: 3 јануари 2000 - 21-но годишниот Емил Мпенза од Стандард пристигна во Шалке 04] Спорза, 3 јануари 2010</ref> Тренерот на Шалке [[Хуб Стевенс]] бил опседнат со него, згора на тоа, тој им се придружил на [[Марк Вилмотс]] и [[Нико Ван Керкховен]] веќе двајца белгиски играчи. Вилмотс, кој го познавал Мпенза од репрезентацијата му помогнал да дојде во [[Гелзенкирхен]] и бил негов ментор во почетокот. Мпенза првично се чувствувал осамен во [[Гелзенкирхен]] и се борел да се прилагоди на германскиот менталитет и јазик. Во неговиот втор натпревар за Шалке, на [[8 февруари]], [[2000]] година, го постигнал својот прв гол во германскиот фудбал. Мпенза формирал успешно партнерство во нападот со [[Ебе Санд]], тоа ќе биде сезоната 1999-2000 која ја завршил со вкупно шест гола. Во летото [[2000]] година Вилмотс заминал во [[ФК Бордо|Бордо]], но и покрај отсуството на неговиот ментор Мпенза бил редовен стартер во оваа сезона. Во септември 2000 година, сепак, тој ја избегнал смртта откако имал опасна сообраќајна несреќа. Возел по натпреварот против [[ТСВ Минхен 1860]] за Лиеж, но заспал на воланот на неговиот [[Ферари|Ферари 360]], кој изгорел на патот во близина на градот.<ref>[http://www.nieuwsblad.be/sportwereld/cnt/DMF21112006_058 Возачките способности на Емил Мпенза] 21 ноември 2006</ref> Тој веднаш бил хоспитализиран, но му било дозволено да ја напушти болницата следното утро. Напаѓачот постигнал 13 гола во [[Бундеслига]]та и бил вице-шампион со Шалке. Шалке исто така го освоил [[Фудбалски куп на Германија|Купот на Германија]] во сезоната 2000-2001. Тој го одиграл целиот натпревар во финалето на купот против [[ФК Унион Берлин|Унион Берлин]] кој го добиле со 2-0. Прекарот на Мпенза, додека настапувал во [[Германија]] бил ''магија'' (Magic). Една година подоцна, кога било објавено дека неговиот ментор Вилмотс се враќа назад во Гелзенкирхен, истотка стигнала вест дека [[Свен Фермант]], ќе биде четвртиот белгиец кој ќе игра за Шалке. На [[8 септември]] [[2001]], Мпенза бил вмешан во сообраќајна несреќа повторно. Овој пат тој го возел своето ново Порше. Единаесет дена подоцна Мпенза го постигнал својот прв гол во [[Лига на шампиони|Лигата на шампионите]] против [[ФК Арсенал|Арсенал]]. Шалке го загубиле натпреварот со 3-2. Во неговата ''луда кариера'' чувствителниот напаѓач доживеал речиси се, па дури и бил суспендиран од клубот на неодреден период и дел од неговата плата била стопирана.<ref>[http://www.gva.be/archief/guid/schalke-spelers-tonen-weinig-begrip-voor-mpenza.aspx?artikel=4796fa41-c133-4419-bd11-fc8df94cdd96 Играчите на Шалке покажуваат малку разбирање за Мпенза]{{Мртва_врска|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Антверпенски весник 16 октомври, 2001</ref> Во [[2002]] година, вторпат по ред го освоил купот на Германија. Во финалето, Шалке го совладал [[ФК Баер Леверкузен|Баер Леверкузен]] со 4-2. Мпенза не бил во акција за тој натпревар. Во неговата последна сезона тој бил почесто на полето за играње. По заминувањето на Мпенза, тренерот [[Руди Асауер]] го нарекол напаѓачот непрофесионалец.<ref>[http://www.skysports.com/story/0,19528,11887_2274958,00.html Шалке се лутат на заминувањето на Мпенза]</ref> ===Враќање во Стандард, Хамбургер и Ал Рајан=== По три и пол години откако го напуштил Стандард тој се вратил во клубот од Лиеж на [[30 август]] [[2003]]. Тој постигнал 21 гол и бил втор стрелец во лигата, пред следното лето да се врати во Германија каде што потпишал за [[Хамбургер СВ|Хамбургер]] за 2.5 милиони [[евро|€]].<ref>[http://www.gva.be/archief/guid/emile-mpenza-voor-vier-jaar-naar-hamburg.aspx?artikel=2cf7724a-76d8-4007-80e1-d893dd351b78 Емил Мпенза четири години во Хамбургер - гва.бе]{{Мртва_врска|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Тој го зел дресот со број 25., и дебитирал во текот на летото во [[Интертото куп]]от каде Хамбургер бил елиминиран во полуфиналето. Тренерот [[Клаус Топмелер]] му укажал можност да игра и во првото коло од [[Бундеслига сезона 2004-05|домашното првенство]] против вице-шампионот од претходната сезона [[ФК Баерн Минхен|Баерн Минхен]]. Мпенза го одиграл целиот тој натпревар, но ХСВ загубил на домашен терен со 0-2.<ref>[http://www.transfermarkt.com/en/hamburger-sv_fc-bayern-muenchen/index/spielbericht_21348.html Хамбургер-Баерн Минхен 0-2 - 07.08.2004]</ref> Тој бил во преден план во нападот на тимот и во наредните натпревари, а својот прв погодок го постигнал во 3-тото коло на домашен терен против [[ФК Нирнберг|Нирнберг]], со удар со левата нога на асистенција на [[Сергеј Барбарез]] во победата со 4-3. Во 9-тото коло му донел рано водство (9-та минута) на својот тим, во тој момент последен на табелата, против [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]] во победата на гости со 2-0. Во следното коло постигнал уште еден ран погодок стрелајќи во мрежата на [[ФК Фрајбург|Фрајбург]] по само пет минути игра, за успехот со 4-0. И покрај тоа што добро започнал и неговите погодоци му носеле победи на тимот, Мпенза во вториот дел од сезоната влегол во голгетерска ''суша'' што резултирала со тоа да го загуби местото во почетната постава од [[Јапонија|јапонецот]] [[Наохиро Такахара]]. Следната сезона била уште по неуспешна за напаѓачот и гледајќи го вкупниот учинок тој не ги оправдал очекувањата на управата постигнувајќи само 5 првенствени гола во 34 натпревари, но му помогнал на клубот да триумфира во Интертото купот 2005 година. Во јануари [[2006]] Мпенза ја напуштил Германија за вторпат и потпишал договор со [[катар]]скиот прволигаш [[ФК Ал Рајан|Ал Рајан]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://mondo.rs/a10616/Sport/Fudbal/Emil-Mpenza-napustio-Hamburg.html |title=Емил Мпенза го напушти Хамбургер |accessdate=2014-02-13 |archive-date=2016-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160312044449/http://mondo.rs/a10616/Sport/Fudbal/Emil-Mpenza-napustio-Hamburg.html |url-status=dead }}</ref> Исто така, некои шпански клубови покажале интерес за него, но Мпенза го избрал клубот од Катар, каде што имал соиграчи кој веќе играле во Европа како [[Јацек Бак]] и [[Саломон Олембе]]. Во неговата прва сезона тој го освоил [[Емир Катар куп|Емир катарскиот куп]]. Во ноември [[2006]] година Мпенза повторно станал негативен. Овој пат тој бил фатен при возење во пијана состојба. Во својата втора сезона, Мпенза постигнал шест гола во девет натпревари. Но сепак, во текот на зимата тој го раскинал неговиот договор и отишол во [[Премиер лига]]та. === Манчестер Сити === Мпенза потпишал за [[Манчестер Сити]] откако играл и постигнал гол во посебно организиран натпревар на [[Градски стадион во Манчестер|Истлендс]] на [[14 февруари]] [[2007]] година.<ref>[http://www.manchestercity.vitalfootball.co.uk/article.asp?a=52004 Емил Мпенза им се приклучи на небесно сините] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150505030219/http://www.manchestercity.vitalfootball.co.uk/article.asp?a=52004 |date=2015-05-05 }} објавено на 15 февруари 2007</ref> "Јас не сум завршил и јас ќе го докажам тоа во Манчестер ", изјавил Мпенза за белгиската радио станица Бел-РТЛ . "Јас го направив овој трансфер како одмазда, во однос на сите оние кои ја критикуваа мојата одлука да играм во Катар". Тој го направил своето деби против [[ФК Виган Атлетик|Виган Атлетик]] влегувајќи како замена на полувремето на местото на [[Јоргос Самарас]] и веројатно бил најдобар играч на Сити. Тој го постигнал својот прв гол за клубот во победата со 2-0 над [[ФК Мидлзборо|Мидлзборо]] на [[17 март]] [[2007]] година, а неговиот втор во победа над [[ФК Њукасл Јунајтед|Њукасл Јунајтед]] со 1-0 на [[30 март]]. Тој постигнал уште еден погодок во сезоната 2006-07, на гости кај [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем]] во последниот ден од сезоната, кога Сити загубиле со 2-1. Во подготовките за сезоната 2007-08, тој постигнал гол на првиот пред-сезонски натпревар на Сити на гостувањето кај [[ФК Донкастер Роверс|Донкастер Роверс]]. Тој, исто така ќе го изедначи резултатот против [[ФК Фулам|Фулам]] и ќе му донесе предност на Манчестер Сити против [[ФК Бристол Сити|Бристол Сити]] и [[ФК Њукасл Јунајтед|Њукасл Јунајтед]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.cska.sportal.bg/news.php?news=96353&com_page=1 |title=Мпенза не сака да го напушти Сити |accessdate=2014-02-13 |archive-date=2016-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306094653/http://www.cska.sportal.bg/news.php?news=96353&com_page=1 |url-status=dead }}</ref> Сепак, се соочува со конкуренција за своето место од [[Роландо Бјанки]], [[Валери Божинов]], [[Џовани Деиберсон Маурисио|Џовани]] и [[Елано]], сите доведени од новиот менаџер на Сити [[Свен Геран Ериксон]] во летото [[2007]] година, Мпенза не постигнал гол од септември, а бил ослободен во јули [[2008]] година.<ref>{{наведени вести | title = Клубот ја потврди списокот на ослободени играчи | publisher = Манчестер Сити | date = 3 јули 2008 | url = http://www.mcfc.co.uk/default.sps?pagegid={DBD12D53-8346-431D-A04F-5D0F8664DE80}&newsid=6613129 | accessdate =3 јули 2008 |archiveurl = http://web.archive.org/web/20080705170935/http://www.mcfc.co.uk/default.sps?pagegid=%7bDBD12D53-8346-431D-A04F-5D0F8664DE80%7d&newsid=6613129 <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 5 July 2008}}</ref> === Плимут === Тој потоа му се приклучил на [[ФК Плимут|Плимут]] во [[Чемпионшип лига]]та на [[2 септември]] [[2008]].<ref>{{наведени вести| title = Мпенза потпиша договор| publisher = Плимут Аргајл| date = 2 септември 2008| url = http://www.pafc.premiumtv.co.uk/page/NewsDetail/0,,10364~1381674,00.html| accessdate = 2 септември 2008| archive-date = 2008-09-12| archive-url = https://web.archive.org/web/20080912043206/http://www.pafc.premiumtv.co.uk/page/NewsDetail/0,,10364~1381674,00.html| url-status = dead}}</ref> Мпенза го направил своето Аргајл деби влегувајќи како резерва во 70-тата минута во поразот со 2-1 пораз од [[ФК Норич Сити|Норич Сити]] на [[13 септември]]. Подоцна во сезоната тој го постигнал својот прв гол за клубот против [[ФК Чарлтон Атлетик|Чарлтон]] во натпревар што завршил нерешено 2-2,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_div_1/7698188.stm|title=Плимут 2–2 Чарлтон|publisher=[[BBC]]|date=8 ноември 2008 |accessdate=26 октомври 2009}}</ref> и постигнал повторно во победата со 2-1 победа над [[ФК Кардиф Сити|Кардиф Сити]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_div_1/7727300.stm|title=Плимут 2–1 Кардиф|publisher=[[BBC]]|date=22 ноември 2008 |accessdate=26 октомври 2009}}</ref> Сепак поголемиот дел од сезоната Мпенза бил надвор од акција поради повреда и затоа не му бил понуден нов договор. ===Сион=== Во летото [[2009]] година, со слободен трансфер се преселил во [[Швајцарија]], каде што му се прилучил на [[ФК Сион|Сион]]. Иако веќе го беше загубил местото во репрезентацијата, тој имал само една мисија да му го врати на Сион стариот сјај. Со 21 постигнат гол Мпенза завршил на второто место на списокот на стрелеците и бил повторно во центарот на вниманието на репрезентацијата. Тој постигнал два хет-трка во победите на домашен терен против [[ФК Санкт Гален|Санкт Гален]] (5-1) и [[ФК Луцерн|Луцерн]] (5-2). Една година по доаѓањето во Швајцарија, Мпенза го обновил интересот од неколку врвни клубови, но Сион сакал да го задржи. Во јули [[2010]] година, на возраст од 32 години бил блиску до трансфер во [[ФК Ајакс|Ајакс]].<ref>[http://www.nu.nl/sport/2299451/ajax-bijna-rond-met-mpenza. Ајакс речиси го финализира трансферот на Мпенза]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} NU.nl 24 јули 2010</ref> ===Нефтчи=== Наместо во Ајакс, во летото [[2010]] Мпенза се преселил во [[ПФК Нефтчи Баку|Нефтчи Баку]] во [[Азербејџанска Премиер лига|Азербејџанската Премиер лига]] и до добил дресот со број 10.<ref>[http://kajgana.com/sport/emil-mpenza-se-seli-vo-azerbejdzan. Мпенза се сели во Азербејџан]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Кајгана 10 август 2010</ref> Своето деби во [[Азербејџан]] го имал на [[8 август]] во дерби натпреварот против [[ФК Карабах|Карабах]] кој завршил 1-1. Тој го започнал натпреварот, но бил заменет во 55-тата минута од [[Џавид Имамвердијев]].<ref>[http://int.soccerway.com/matches/2010/08/08/azerbaijan/premyer-liqa/fk-neftchi/fk-karabakh-agdam/982679/ Нефтчи-Карабах 1-1]</ref> Првиот свој погодок во дресот на Нефтчи го постигнал во 3-тата минута за победа против [[ПФК Азал|Азал]] од 1-0, со силен удар во горниот лев агол.<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=2XqzAwgLKss Првиот гол на Емил Мпенза во Азербејџан]</ref> Во својата прва сезона постигнал 6 гола со кој му помогнал на клубот да ја освои првенствената титула. Следната сезона настапите на Мпенза во клубот станале ограничени како резултат на тренерската смена.<ref>[http://www.news.az/articles/41758 Нефтчи го назначи новиот тренер]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Тој одиграл само 8 натпревари во првиот дел од сезоната и сите влегувајќи како замена од клупата за резерви. Откако и дефинитивно му станало јасно дека го загубил своето место во нападот, тој го напуштил клубот во јануари [[2012]]. ===Алст=== Откако барал клуб повеќе од една година, Мпенза конечно потпишал едногодишен договор со [[ФК Алст|Алст]] на [[1 октомври]] [[2013]] година.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Алст го враќа заборавениот Мпенза|url=http://www.sporza.be/permalink/1.1743891|publisher=sporza.be|accessdate=1 октомври 2013|language=Холандски|date=1 октомври 2013}}</ref> == Репрезентативна кариера == Мпенза играл за [[Фудбалска репрезентација на Белгија|репрезентацијата на Белгија]] од [[1997]] година, иако тој често бил повредени за време на репрезентативните собири. Тој играл заедно со неговиот брат [[Мбо Мпенза|Мбо]] на [[1998 ФИФА Светско Првенство|Светското првенство 1998]] и на [[УЕФА Евро 2000|Евро 2000]], каде што тој постигнал гол во првиот натпревар против [[Фудбалска репрезентација на Шведска|Шведска]] (кој заврши со победа на Белгија со 2-1), но го пропуштил [[Светско првенство во фудбал|Светското првенство]] во [[2002 ФИФА Светско Првенство|2002]] поради повреда на препоните. == Титули == === {{знамеикона|Германија}} Шалке 04 === *'''[[Германски фудбалски куп]]''' : 2000-01, 2001–02. === {{знамеикона|Германија}} Хамбургер === *'''[[Интертото куп]]''' : 2005 === {{знамеикона|Катар}} Ал Рајан === *'''[[Емир Катар куп]]''' : 2005-06 === {{знамеикона|Азербејџан}} Нефтчи Баку === *'''[[Азербејџанска Премиер лига]]''' : 2010-11 == Статистика == {{col-begin}} {{col-2}} ===Клубови=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Сезона ! Клуб ! Лига ! Наст. ! Гол |- | 1995/96 | [[ФК Кортријк|Кортријк]] | {{знамеикона|Белгија}} [[Белгиска втора фудбалска лига|Белгиска втора лига]] | align=center|32 | align=center|5 |- | 1996/97 | [[ФК Мускрон|Мускрон]] | rowspan=4|{{знамеикона|Белгија}} [[Белгиска прва фудбалска лига|Белгиска прва лига]] | align=center|31 | align=center|12 |- | 1997/98 | rowspan=3|[[ФК Стандард Лиеж|Стандард]] | align=center|19 | align=center|6 |- | 1998/99 | align=center|17 | align=center|10 |- | rowspan=2|1999/00 | align=center|10 | align=center|4 |- | rowspan=4|[[ФК Шалке 04|Шалке]] | rowspan=4|{{знамеикона|Германија}} [[Бундеслига]] | align=center|15 | align=center|6 |- | 2000/01 | align=center|27 | align=center|13 |- | 2001/02 | align=center|16 | align=center|4 |- | 2002/03 | align=center|21 | align=center|5 |- | 2003/04 | [[ФК Стандард Лиеж|Стандард]] | {{знамеикона|Белгија}} [[Белгиска прва фудбалска лига|Белгиска прва лига]] | align=center|28 | align=center|21 |- | 2004/05 | rowspan=2|[[Хамбургер СВ|Хамбургер]] | rowspan=2|{{знамеикона|Германија}} [[Бундеслига]] | align=center|26 | align=center|4 |- | rowspan=2|2005/06 | align=center|10 | align=center|1 |- | rowspan=2|[[ФК Ал Рајан|Ал Рајан]] | rowspan=2|{{знамеикона|Катар}} [[Катарска Старс лига]] | align=center|10 | align=center|3 |- | rowspan=2|2006/07 | align=center|9 | align=center|6 |- | rowspan=2|[[Манчестер Сити]] | rowspan=2|{{знамеикона|Англија}} [[Премиер лига]] | align=center|10 | align=center|3 |- | 2007/08 | align=center|15 | align=center|2 |- | 2008/09 | [[ФК Плимут Аргајл|Плимут]] | {{знамеикона|Англија}} [[Чемпионшип лига|Чемпионшип]] | align=center|9 | align=center|2 |- | 2009/10 | [[ФК Сион|Сион]] | {{знамеикона|Швајцарија}} [[Швајцарска Суперлига|Суперлига]] | align=center|31 | align=center|21 |- | 2010/13 | [[ПФК Нефтчи Баку|Нефтчи Баку]] | {{знамеикона|Азербејџан}} [[Прва фудбалска лига на Азербејџан|Прва лига]] | align=center|23 | align=center|6 |- | 2013/14 | rowspan=1|[[ФК Алст|Алст]] | rowspan=1|{{знамеикона|Белгија}} [[Белгиска втора фудбалска лига|Белгиска втора лига]] | align=center|0 | align=center|0 |- |colspan=3|'''Вкупно''' |align=center|'''367''' |align=center|'''134''' |} {{col-2}} ===Репрезентација=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan=3 | {{fb|Белгија}} |- !Година!!Натп!!Гол |- |- |1997||5||2 |- |1998||8||0 |- |1999||9||4 |- |2000||7||3 |- |2001||6||3 |- |2002||2||0 |- |2003||4||2 |- |2004||1||0 |- |2005||7||3 |- |2006||3||0 |- |2007||2||0 |- |2009||3||2 |- !Вкупно||57||19 |} {{col-end}} ==Хет-трикови== Во својата долга кариера Емил Мпенза успеал да постигне [[хет-трик]] на три натпревари досега. Еднаш во дресот на [[ФК Шалке 04|Шалке 04]] во [[Бундеслига]]та и двапати за [[ФК Сион|Сион]] во швајцарската суперлига. ====Натпревари во кој постигнал хет-трик==== {{football box collapsible |date=28 август 2000 |round=[[Бундеслига]] |time= 15:30 [[Централно-европско време|ЦЕВ]] |team1={{Fb team Hansa Rostock}} |team2={{Fb team Schalke 04}} |score= 0 &ndash; 4 |report=[http://www.transfermarkt.com/en/fc-hansa-rostock-fc-schalke-04/index/spielbericht_18473.html Извештај] |stadium= [[Отзештадион]], [[Росток]] |referee= [[Уве Кемлинг]] |goals2= '''Мпенза''' {{goal|25||30||51}}<br>[[Ебе Санд|Санд]] {{goal|40}} |result= W }} ---- {{football box collapsible |date=20 март 2010 |time= 17:45 [[Централно-европско време|ЦЕВ]] |round=[[Швајцарска Суперлига|Суперлига]] |team1= {{Fb team Sion}} |team2= {{Fb team Luzern}} |score= 5 &ndash; 2 |report=[http://www.transfermarkt.com/en/fc-sion-fc-luzern/index/spielbericht_1003144.html Извештај] |stadium= [[Стад де Турбилон]], [[Сион]] |referee= [[Стефан Студер]] |goals1= '''Мпенза''' {{goal|4||46||79}}<br>[[Алваро Домингез|Домингез]] {{goal|22}}<br>[[Тарик Чихаб|Чихаб]] {{goal|44}} |goals2= {{goal|10}} [[Крисријан Јану|Јану]]<br>{{goal|40}} [[Хакан Јакин|Х. Јакин]] |result=W }} ---- {{football box collapsible |date=16 мај 2010 |time= 16:00 [[Централно-европско време|ЦЕВ]] |round=[[Швајцарска Суперлига|Суперлига]] |team1= {{Fb team Sion}} |team2= {{Fb team St. Gallen}} |score= 5 &ndash; 1 |report=[http://www.transfermarkt.com/en/fc-sion-fc-st-gallen/index/spielbericht_1003636.html Извештај] |stadium= [[Стад де Турбилон]], [[Сион]] |referee= [[Даниел Вермелингер]] |goals1= '''Мпенза''' {{goal|16||45||55|пен.}}<br>[[Арно Булер|Булер]] {{goal|40}}<br>[[Кевин Нојрор|Нојрор]] {{goal|62}} |goals2= {{goal|49}} [[Адријан Винтер|Винтер]] |result=W }} == Надворешни врски == *[http://int.soccerway.com/players/emile-mpenza/5777/ Емил Мпенза на soccerway] *[http://www.transfermarkt.co.uk/en/emile-mpenza/profil/spieler_272.html Емил Мпенза на Transfermarkt] *[http://www.goal.com/en/people/belgium/2836/emile-mpenza Емил Мпенза на Goal.com] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160308083524/http://www.goal.com/en/people/belgium/2836/emile-mpenza |date=2016-03-08 }} *[http://espnfc.com/player?id=10920&cc=5739 Емил Мпенза на espn] == Наводи == {{наводи|2}} {{Состав на Белгија на Светското првенство 1998}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Мпенза, Емил}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Белгиски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на Стандард]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Шалке 04]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Хамбургер]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Манчестер Сити]] [[Категорија:Фудбалери од Бундеслигата]] [[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 1998]] [[Категорија:Родени во 1978 година]] aglfiz75ocmiknbdhuuhf3xfuxn3khf 5602316 5602314 2026-07-30T19:57:15Z Carshalton 30527 5602316 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Емил Мпенза | image = [[Податотека:Emile mpenza 2010.jpg|200px]] | height = {{height|m=1.77}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1978|7|4}} | cityofbirth = {{роден во|Зелик|}} | countryofbirth = [[Белгија]] | nationality = {{flagsport|BEL}} [[Белгија]] | currentclub = | clubnumber = | position = [[Напад (фудбал)|напаѓач]] | retired = 2012 <small>(35 г.)</small> | youthyears1 = | youthclubs1 = Месвинс | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Kortrijk}} | years1 = 1995-1996 | caps1 = 32 | goals1 = 5 | clubs1 = {{Fb team Kortrijk}} | years2 = 1996-1997 | caps2 = 31 | goals2 = 12 | clubs2 = {{Fb team Mouscron}} | years3 = 1997-1999 | caps3 = 46 | goals3 = 20 | clubs3 = {{Fb team Standard Liege}} | years4 = 2000-2003 | caps4 = 79 | goals4 = 28 | clubs4 = {{Fb team Schalke 04}} | years5 = 2003-2004 | caps5 = 28 | goals5 = 21 | clubs5 = {{Fb team Standard Liege}} | years6 = 2004-2006 | caps6 = 36 | goals6 = 5 | clubs6 = {{Fb team HSV}} | years7 = 2006-2007 | caps7 = 19 | goals7 = 9 | clubs7 = {{Fb team Al Rayyan}} | years8 = 2007-2008 | caps8 = 25 | goals8 = 5 | clubs8 = {{Fb team Manchester City}} | years9 = 2008-2009 | caps9 = 9 | goals9 = 2 | clubs9 = {{Fb team Plymouth Argyle}} | years10 = 2009-2010 | caps10 = 31 | goals10 = 21 | clubs10 = {{Fb team Sion}} | years11 = 2010-2012 | caps11 = 31 | goals11 = 6 | clubs11 = {{Fb team Neftci Baku}} | years12 = 2013-2014 | caps12 = 0 | goals12 = 0 | clubs12 = {{Fb team Eendracht Aalst}} | nationalyears1 = 1995-1996 | nationalcaps1 = 7 | nationalgoals1 = 6 | nationalteam1 = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 18 години|Белгија 18]] | nationalyears2 = 1995 | nationalcaps2 = 7 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 19 години|Белгија 19]] | nationalyears3 = 1996 | nationalcaps3 = 3 | nationalgoals3 = 0 | nationalteam3 = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 21 година|Белгија 21]] | nationalyears4 = 1997-2009 | nationalcaps4 =57 | nationalgoals4 = 19 | nationalteam4 = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија|Белгија]] }} '''Ека Басунга Локонда "Емил" Мпенза''' (роден на [[4 јули]] [[1978]] во [[Зелик]]) — [[Белгија|белгиски]] поранешен [[фудбалер]], со [[конго]]анско потекло, кој играл на позицијата [[Напад (фудбал)|напаѓач]]. Има одиграно 57 натпревари за [[Фудбалска репрезентација на Белгија|белгиската репрезентација]], со која настапил и на [[Светско првенство во фудбал 1998|Светското првенство 1998]] во [[Франција]].<ref>[http://1800-worldcup.com/world_cup_finals/france1998/belgium.htm#.UvygGvtBrik Состав на Белгија на СП 1998]</ref>. ==Биографија== Неговиот постар брат, [[Мбо Мпенза|Мбо]], исто така бил фудбалер, кој ја претставувал Белгија.<ref name="Биографија" /> Емил е во брак со Натали Крацборн од [[2004]] година, со која имаат едно дете, син по име Лени.<ref name="Биографија" >[http://www.imdb.com/name/nm1257986/bio Биографија]</ref> ==Кариера== ===Детство и фудбалски почетоци=== Локонда "Емил" Мпенза е роден во [[1978]] година во [[Зелик]], како син на Арсен и Розали.<ref name="Биографија" /> Неговиот татко, во [[Киншаса]] бил професор по [[фармација]] а во Белгија работел како [[доктор]] на [[Универзитет во Брисел|Универзитетот во Брисел]] (УЛБ). Семејството, покрај Емил Мпенза има уште три сина (Арсен Јуниор, Жозеф и Мбо) и ќерка (Медлин). Тие пораснале во сиромашното соседство [[Ено]]. За да се спречат младите деца да дојдат во контакт со погрешни луѓе, тие биле испратени од страна на нивната мајка на нивниот прв фудбалски натпревар во раните [[1980-ти|80-ти]]. Петгодишниот Емил како и неговиот брат Мбо го засакале овој спорт и набрзо потоа му се приклучиле на локалниот фудбалски клуб Месвиноа. ===Кариерата во Белгија=== Во [[1989]], браќата се префрлиле во [[ФК Кортријк|Кортријк]]. Четири години подоцна, 17-годишниот Мбо ја добил својата шанса во првиот тим. Кортријк во тоа време се натпреварувал во [[Белгиска втора фудбалска лига|белгиската втора лига]]. Во [[1995]] година исто така на 17-годишна возраст како и својот брат и Емил го направил своето деби. Во деби сезоната на Емил, Кортријк се борел за промоција во [[Белгиската Про лига|првата лига]]. Западно-фламанскиот клуб се квалификувал за финалето на плеј-офот, но морале да ја признаат супериорноста на [[ФК Мускрон|Мускрон]] и нивниот тренер [[Жорж Лекенс]]. Веднаш потоа Лекенс останал воодушевен од талентот на двајцата браќа со конгоанско потекло и во летото [[1996]] година успеал да ги убеди да му се приклучат на новопромовираниот Мускрон. На [[14 септември]], [[1996]] година, 18 годишниот Емил Мпенза ги постигнал неговите први два гола во првата белгиска лига против [[ФК Гент|Гент]]. На крилата на браќата Мпенза, Мускрон завршил како трет во лигата, а Емил успеал да го привлече вниманието на белгиските гиганти [[ФК Андерлехт|Андерлехт]] и [[ФК Стандард Лиеж|Стандард]]. Пред почетокот на следната сезона, Стандард станува третиот клуб во кој браќата Мпенза се селат во пакет. Иако големиот број на повреди и зголеменото внимание на медиумите оставило силна трага врз браќата Мпенза и нивната кариера во клубот. Периодот кога тие играле за Стандард бил многу тежок и клубот бил далеку од посакуваните резултати, но сепак Емил на 46 првенствени настапи постигнал 20 голови, со што остварил солидна кариера во клубот и билет за кариера во странство. Во зимата [[2000]] година двајцат браќа го напуштиле Стандард и се преселиле во странство; Емил потпишал за [[ФК Шалке 04|Шалке]], а неговиот постар брат за [[ФК Спортинг Лисабон|Спортинг Лисабон]]. Одделени за првпат. ===Шалке 04=== На [[3 јануари]], [[2000]] година Емил потпишал договор за 4,5 години со германскиот [[ФК Шалке 04|Шалке 04]]. Одборот на Шалке платил приближно 8.000.000 € за неговиот трансфер кој во тоа време бил најскап откуп во историјата на клубот.<ref>[http://www.sporza.be/cm/sporza/videozone/retro/retro_maanden/retro_januari/MV_100103_sporza_retro_3_januari Видео: 3 јануари 2000 - 21-но годишниот Емил Мпенза од Стандард пристигна во Шалке 04] Спорза, 3 јануари 2010</ref> Тренерот на Шалке [[Хуб Стевенс]] бил опседнат со него, згора на тоа, тој им се придружил на [[Марк Вилмотс]] и [[Нико Ван Керкховен]] веќе двајца белгиски играчи. Вилмотс, кој го познавал Мпенза од репрезентацијата му помогнал да дојде во [[Гелзенкирхен]] и бил негов ментор во почетокот. Мпенза првично се чувствувал осамен во [[Гелзенкирхен]] и се борел да се прилагоди на германскиот менталитет и јазик. Во неговиот втор натпревар за Шалке, на [[8 февруари]], [[2000]] година, го постигнал својот прв гол во германскиот фудбал. Мпенза формирал успешно партнерство во нападот со [[Ебе Санд]], тоа ќе биде сезоната 1999-2000 која ја завршил со вкупно шест гола. Во летото [[2000]] година Вилмотс заминал во [[ФК Бордо|Бордо]], но и покрај отсуството на неговиот ментор Мпенза бил редовен стартер во оваа сезона. Во септември 2000 година, сепак, тој ја избегнал смртта откако имал опасна сообраќајна несреќа. Возел по натпреварот против [[ТСВ Минхен 1860]] за Лиеж, но заспал на воланот на неговиот [[Ферари|Ферари 360]], кој изгорел на патот во близина на градот.<ref>[http://www.nieuwsblad.be/sportwereld/cnt/DMF21112006_058 Возачките способности на Емил Мпенза] 21 ноември 2006</ref> Тој веднаш бил хоспитализиран, но му било дозволено да ја напушти болницата следното утро. Напаѓачот постигнал 13 гола во [[Бундеслига]]та и бил вице-шампион со Шалке. Шалке исто така го освоил [[Фудбалски куп на Германија|Купот на Германија]] во сезоната 2000-2001. Тој го одиграл целиот натпревар во финалето на купот против [[ФК Унион Берлин|Унион Берлин]] кој го добиле со 2-0. Прекарот на Мпенза, додека настапувал во [[Германија]] бил ''магија'' (Magic). Една година подоцна, кога било објавено дека неговиот ментор Вилмотс се враќа назад во Гелзенкирхен, истотка стигнала вест дека [[Свен Фермант]], ќе биде четвртиот белгиец кој ќе игра за Шалке. На [[8 септември]] [[2001]], Мпенза бил вмешан во сообраќајна несреќа повторно. Овој пат тој го возел своето ново Порше. Единаесет дена подоцна Мпенза го постигнал својот прв гол во [[Лига на шампиони|Лигата на шампионите]] против [[ФК Арсенал|Арсенал]]. Шалке го загубиле натпреварот со 3-2. Во неговата ''луда кариера'' чувствителниот напаѓач доживеал речиси се, па дури и бил суспендиран од клубот на неодреден период и дел од неговата плата била стопирана.<ref>[http://www.gva.be/archief/guid/schalke-spelers-tonen-weinig-begrip-voor-mpenza.aspx?artikel=4796fa41-c133-4419-bd11-fc8df94cdd96 Играчите на Шалке покажуваат малку разбирање за Мпенза]{{Мртва_врска|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Антверпенски весник 16 октомври, 2001</ref> Во [[2002]] година, вторпат по ред го освоил купот на Германија. Во финалето, Шалке го совладал [[ФК Баер Леверкузен|Баер Леверкузен]] со 4-2. Мпенза не бил во акција за тој натпревар. Во неговата последна сезона тој бил почесто на полето за играње. По заминувањето на Мпенза, тренерот [[Руди Асауер]] го нарекол напаѓачот непрофесионалец.<ref>[http://www.skysports.com/story/0,19528,11887_2274958,00.html Шалке се лутат на заминувањето на Мпенза]</ref> ===Враќање во Стандард, Хамбургер и Ал Рајан=== По три и пол години откако го напуштил Стандард тој се вратил во клубот од Лиеж на [[30 август]] [[2003]]. Тој постигнал 21 гол и бил втор стрелец во лигата, пред следното лето да се врати во Германија каде што потпишал за [[Хамбургер СВ|Хамбургер]] за 2.5 милиони [[евро|€]].<ref>[http://www.gva.be/archief/guid/emile-mpenza-voor-vier-jaar-naar-hamburg.aspx?artikel=2cf7724a-76d8-4007-80e1-d893dd351b78 Емил Мпенза четири години во Хамбургер - гва.бе]{{Мртва_врска|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Тој го зел дресот со број 25., и дебитирал во текот на летото во [[Интертото куп]]от каде Хамбургер бил елиминиран во полуфиналето. Тренерот [[Клаус Топмелер]] му укажал можност да игра и во првото коло од [[Бундеслига сезона 2004-05|домашното првенство]] против вице-шампионот од претходната сезона [[ФК Баерн Минхен|Баерн Минхен]]. Мпенза го одиграл целиот тој натпревар, но ХСВ загубил на домашен терен со 0-2.<ref>[http://www.transfermarkt.com/en/hamburger-sv_fc-bayern-muenchen/index/spielbericht_21348.html Хамбургер-Баерн Минхен 0-2 - 07.08.2004]</ref> Тој бил во преден план во нападот на тимот и во наредните натпревари, а својот прв погодок го постигнал во 3-тото коло на домашен терен против [[ФК Нирнберг|Нирнберг]], со удар со левата нога на асистенција на [[Сергеј Барбарез]] во победата со 4-3. Во 9-тото коло му донел рано водство (9-та минута) на својот тим, во тој момент последен на табелата, против [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]] во победата на гости со 2-0. Во следното коло постигнал уште еден ран погодок стрелајќи во мрежата на [[ФК Фрајбург|Фрајбург]] по само пет минути игра, за успехот со 4-0. И покрај тоа што добро започнал и неговите погодоци му носеле победи на тимот, Мпенза во вториот дел од сезоната влегол во голгетерска ''суша'' што резултирала со тоа да го загуби местото во почетната постава од [[Јапонија|јапонецот]] [[Наохиро Такахара]]. Следната сезона била уште по неуспешна за напаѓачот и гледајќи го вкупниот учинок тој не ги оправдал очекувањата на управата постигнувајќи само 5 првенствени гола во 34 натпревари, но му помогнал на клубот да триумфира во Интертото купот 2005 година. Во јануари [[2006]] Мпенза ја напуштил Германија за вторпат и потпишал договор со [[катар]]скиот прволигаш [[ФК Ал Рајан|Ал Рајан]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://mondo.rs/a10616/Sport/Fudbal/Emil-Mpenza-napustio-Hamburg.html |title=Емил Мпенза го напушти Хамбургер |accessdate=2014-02-13 |archive-date=2016-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160312044449/http://mondo.rs/a10616/Sport/Fudbal/Emil-Mpenza-napustio-Hamburg.html |url-status=dead }}</ref> Исто така, некои шпански клубови покажале интерес за него, но Мпенза го избрал клубот од Катар, каде што имал соиграчи кој веќе играле во Европа како [[Јацек Бак]] и [[Саломон Олембе]]. Во неговата прва сезона тој го освоил [[Емир Катар куп|Емир катарскиот куп]]. Во ноември [[2006]] година Мпенза повторно станал негативен. Овој пат тој бил фатен при возење во пијана состојба. Во својата втора сезона, Мпенза постигнал шест гола во девет натпревари. Но сепак, во текот на зимата тој го раскинал неговиот договор и отишол во [[Премиер лига]]та. === Манчестер Сити === Мпенза потпишал за [[Манчестер Сити]] откако играл и постигнал гол во посебно организиран натпревар на [[Градски стадион во Манчестер|Истлендс]] на [[14 февруари]] [[2007]] година.<ref>[http://www.manchestercity.vitalfootball.co.uk/article.asp?a=52004 Емил Мпенза им се приклучи на небесно сините] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150505030219/http://www.manchestercity.vitalfootball.co.uk/article.asp?a=52004 |date=2015-05-05 }} објавено на 15 февруари 2007</ref> "Јас не сум завршил и јас ќе го докажам тоа во Манчестер ", изјавил Мпенза за белгиската радио станица Бел-РТЛ . "Јас го направив овој трансфер како одмазда, во однос на сите оние кои ја критикуваа мојата одлука да играм во Катар". Тој го направил своето деби против [[ФК Виган Атлетик|Виган Атлетик]] влегувајќи како замена на полувремето на местото на [[Јоргос Самарас]] и веројатно бил најдобар играч на Сити. Тој го постигнал својот прв гол за клубот во победата со 2-0 над [[ФК Мидлзборо|Мидлзборо]] на [[17 март]] [[2007]] година, а неговиот втор во победа над [[ФК Њукасл Јунајтед|Њукасл Јунајтед]] со 1-0 на [[30 март]]. Тој постигнал уште еден погодок во сезоната 2006-07, на гости кај [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем]] во последниот ден од сезоната, кога Сити загубиле со 2-1. Во подготовките за сезоната 2007-08, тој постигнал гол на првиот пред-сезонски натпревар на Сити на гостувањето кај [[ФК Донкастер Роверс|Донкастер Роверс]]. Тој, исто така ќе го изедначи резултатот против [[ФК Фулам|Фулам]] и ќе му донесе предност на Манчестер Сити против [[ФК Бристол Сити|Бристол Сити]] и [[ФК Њукасл Јунајтед|Њукасл Јунајтед]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.cska.sportal.bg/news.php?news=96353&com_page=1 |title=Мпенза не сака да го напушти Сити |accessdate=2014-02-13 |archive-date=2016-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306094653/http://www.cska.sportal.bg/news.php?news=96353&com_page=1 |url-status=dead }}</ref> Сепак, се соочува со конкуренција за своето место од [[Роландо Бјанки]], [[Валери Божинов]], [[Џовани Деиберсон Маурисио|Џовани]] и [[Елано]], сите доведени од новиот менаџер на Сити [[Свен Геран Ериксон]] во летото [[2007]] година, Мпенза не постигнал гол од септември, а бил ослободен во јули [[2008]] година.<ref>{{наведени вести | title = Клубот ја потврди списокот на ослободени играчи | publisher = Манчестер Сити | date = 3 јули 2008 | url = http://www.mcfc.co.uk/default.sps?pagegid={DBD12D53-8346-431D-A04F-5D0F8664DE80}&newsid=6613129 | accessdate =3 јули 2008 |archiveurl = http://web.archive.org/web/20080705170935/http://www.mcfc.co.uk/default.sps?pagegid=%7bDBD12D53-8346-431D-A04F-5D0F8664DE80%7d&newsid=6613129 <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 5 July 2008}}</ref> === Плимут === Тој потоа му се приклучил на [[ФК Плимут|Плимут]] во [[Чемпионшип лига]]та на [[2 септември]] [[2008]].<ref>{{наведени вести| title = Мпенза потпиша договор| publisher = Плимут Аргајл| date = 2 септември 2008| url = http://www.pafc.premiumtv.co.uk/page/NewsDetail/0,,10364~1381674,00.html| accessdate = 2 септември 2008| archive-date = 2008-09-12| archive-url = https://web.archive.org/web/20080912043206/http://www.pafc.premiumtv.co.uk/page/NewsDetail/0,,10364~1381674,00.html| url-status = dead}}</ref> Мпенза го направил своето Аргајл деби влегувајќи како резерва во 70-тата минута во поразот со 2-1 пораз од [[ФК Норич Сити|Норич Сити]] на [[13 септември]]. Подоцна во сезоната тој го постигнал својот прв гол за клубот против [[ФК Чарлтон Атлетик|Чарлтон]] во натпревар што завршил нерешено 2-2,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_div_1/7698188.stm|title=Плимут 2–2 Чарлтон|publisher=[[BBC]]|date=8 ноември 2008 |accessdate=26 октомври 2009}}</ref> и постигнал повторно во победата со 2-1 победа над [[ФК Кардиф Сити|Кардиф Сити]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_div_1/7727300.stm|title=Плимут 2–1 Кардиф|publisher=[[BBC]]|date=22 ноември 2008 |accessdate=26 октомври 2009}}</ref> Сепак поголемиот дел од сезоната Мпенза бил надвор од акција поради повреда и затоа не му бил понуден нов договор. ===Сион=== Во летото [[2009]] година, со слободен трансфер се преселил во [[Швајцарија]], каде што му се прилучил на [[ФК Сион|Сион]]. Иако веќе го беше загубил местото во репрезентацијата, тој имал само една мисија да му го врати на Сион стариот сјај. Со 21 постигнат гол Мпенза завршил на второто место на списокот на стрелеците и бил повторно во центарот на вниманието на репрезентацијата. Тој постигнал два хет-трка во победите на домашен терен против [[ФК Санкт Гален|Санкт Гален]] (5-1) и [[ФК Луцерн|Луцерн]] (5-2). Една година по доаѓањето во Швајцарија, Мпенза го обновил интересот од неколку врвни клубови, но Сион сакал да го задржи. Во јули [[2010]] година, на возраст од 32 години бил блиску до трансфер во [[ФК Ајакс|Ајакс]].<ref>[http://www.nu.nl/sport/2299451/ajax-bijna-rond-met-mpenza. Ајакс речиси го финализира трансферот на Мпенза]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} NU.nl 24 јули 2010</ref> ===Нефтчи=== Наместо во Ајакс, во летото [[2010]] Мпенза се преселил во [[ПФК Нефтчи Баку|Нефтчи Баку]] во [[Азербејџанска Премиер лига|Азербејџанската Премиер лига]] и до добил дресот со број 10.<ref>[http://kajgana.com/sport/emil-mpenza-se-seli-vo-azerbejdzan. Мпенза се сели во Азербејџан]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Кајгана 10 август 2010</ref> Своето деби во [[Азербејџан]] го имал на [[8 август]] во дерби натпреварот против [[ФК Карабах|Карабах]] кој завршил 1-1. Тој го започнал натпреварот, но бил заменет во 55-тата минута од [[Џавид Имамвердијев]].<ref>[http://int.soccerway.com/matches/2010/08/08/azerbaijan/premyer-liqa/fk-neftchi/fk-karabakh-agdam/982679/ Нефтчи-Карабах 1-1]</ref> Првиот свој погодок во дресот на Нефтчи го постигнал во 3-тата минута за победа против [[ПФК Азал|Азал]] од 1-0, со силен удар во горниот лев агол.<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=2XqzAwgLKss Првиот гол на Емил Мпенза во Азербејџан]</ref> Во својата прва сезона постигнал 6 гола со кој му помогнал на клубот да ја освои првенствената титула. Следната сезона настапите на Мпенза во клубот станале ограничени како резултат на тренерската смена.<ref>[http://www.news.az/articles/41758 Нефтчи го назначи новиот тренер]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Тој одиграл само 8 натпревари во првиот дел од сезоната и сите влегувајќи како замена од клупата за резерви. Откако и дефинитивно му станало јасно дека го загубил своето место во нападот, тој го напуштил клубот во јануари [[2012]]. ===Алст=== Откако барал клуб повеќе од една година, Мпенза конечно потпишал едногодишен договор со [[ФК Алст|Алст]] на [[1 октомври]] [[2013]] година.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Алст го враќа заборавениот Мпенза|url=http://www.sporza.be/permalink/1.1743891|publisher=sporza.be|accessdate=1 октомври 2013|language=Холандски|date=1 октомври 2013}}</ref> == Репрезентативна кариера == Мпенза играл за [[Фудбалска репрезентација на Белгија|репрезентацијата на Белгија]] од [[1997]] година, иако тој често бил повредени за време на репрезентативните собири. Тој играл заедно со неговиот брат [[Мбо Мпенза|Мбо]] на [[1998 ФИФА Светско Првенство|Светското првенство 1998]] и на [[УЕФА Евро 2000|Евро 2000]], каде што тој постигнал гол во првиот натпревар против [[Фудбалска репрезентација на Шведска|Шведска]] (кој заврши со победа на Белгија со 2-1), но го пропуштил [[Светско првенство во фудбал|Светското првенство]] во [[2002 ФИФА Светско Првенство|2002]] поради повреда на препоните. == Титули == === {{знамеикона|Германија}} Шалке 04 === *'''[[Германски фудбалски куп]]''' : 2000-01, 2001–02. === {{знамеикона|Германија}} Хамбургер === *'''[[Интертото куп]]''' : 2005 === {{знамеикона|Катар}} Ал Рајан === *'''[[Емир Катар куп]]''' : 2005-06 === {{знамеикона|Азербејџан}} Нефтчи Баку === *'''[[Азербејџанска Премиер лига]]''' : 2010-11 == Статистика == {{col-begin}} {{col-2}} ===Клубови=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Сезона ! Клуб ! Лига ! Наст. ! Гол |- | 1995/96 | [[ФК Кортријк|Кортријк]] | {{знамеикона|Белгија}} [[Белгиска втора фудбалска лига|Белгиска втора лига]] | align=center|32 | align=center|5 |- | 1996/97 | [[ФК Мускрон|Мускрон]] | rowspan=4|{{знамеикона|Белгија}} [[Белгиска прва фудбалска лига|Белгиска прва лига]] | align=center|31 | align=center|12 |- | 1997/98 | rowspan=3|[[ФК Стандард Лиеж|Стандард]] | align=center|19 | align=center|6 |- | 1998/99 | align=center|17 | align=center|10 |- | rowspan=2|1999/00 | align=center|10 | align=center|4 |- | rowspan=4|[[ФК Шалке 04|Шалке]] | rowspan=4|{{знамеикона|Германија}} [[Бундеслига]] | align=center|15 | align=center|6 |- | 2000/01 | align=center|27 | align=center|13 |- | 2001/02 | align=center|16 | align=center|4 |- | 2002/03 | align=center|21 | align=center|5 |- | 2003/04 | [[ФК Стандард Лиеж|Стандард]] | {{знамеикона|Белгија}} [[Белгиска прва фудбалска лига|Белгиска прва лига]] | align=center|28 | align=center|21 |- | 2004/05 | rowspan=2|[[Хамбургер СВ|Хамбургер]] | rowspan=2|{{знамеикона|Германија}} [[Бундеслига]] | align=center|26 | align=center|4 |- | rowspan=2|2005/06 | align=center|10 | align=center|1 |- | rowspan=2|[[ФК Ал Рајан|Ал Рајан]] | rowspan=2|{{знамеикона|Катар}} [[Катарска Старс лига]] | align=center|10 | align=center|3 |- | rowspan=2|2006/07 | align=center|9 | align=center|6 |- | rowspan=2|[[Манчестер Сити]] | rowspan=2|{{знамеикона|Англија}} [[Премиер лига]] | align=center|10 | align=center|3 |- | 2007/08 | align=center|15 | align=center|2 |- | 2008/09 | [[ФК Плимут Аргајл|Плимут]] | {{знамеикона|Англија}} [[Чемпионшип лига|Чемпионшип]] | align=center|9 | align=center|2 |- | 2009/10 | [[ФК Сион|Сион]] | {{знамеикона|Швајцарија}} [[Швајцарска Суперлига|Суперлига]] | align=center|31 | align=center|21 |- | 2010/13 | [[ПФК Нефтчи Баку|Нефтчи Баку]] | {{знамеикона|Азербејџан}} [[Прва фудбалска лига на Азербејџан|Прва лига]] | align=center|23 | align=center|6 |- | 2013/14 | rowspan=1|[[ФК Алст|Алст]] | rowspan=1|{{знамеикона|Белгија}} [[Белгиска втора фудбалска лига|Белгиска втора лига]] | align=center|0 | align=center|0 |- |colspan=3|'''Вкупно''' |align=center|'''367''' |align=center|'''134''' |} {{col-2}} ===Репрезентација=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan=3 | {{fb|Белгија}} |- !Година!!Натп!!Гол |- |- |1997||5||2 |- |1998||8||0 |- |1999||9||4 |- |2000||7||3 |- |2001||6||3 |- |2002||2||0 |- |2003||4||2 |- |2004||1||0 |- |2005||7||3 |- |2006||3||0 |- |2007||2||0 |- |2009||3||2 |- !Вкупно||57||19 |} {{col-end}} ==Хет-трикови== Во својата долга кариера Емил Мпенза успеал да постигне [[хет-трик]] на три натпревари досега. Еднаш во дресот на [[ФК Шалке 04|Шалке 04]] во [[Бундеслига]]та и двапати за [[ФК Сион|Сион]] во швајцарската суперлига. ====Натпревари во кој постигнал хет-трик==== {{football box collapsible |date=28 август 2000 |round=[[Бундеслига]] |time= 15:30 [[Централно-европско време|ЦЕВ]] |team1={{Fb team Hansa Rostock}} |team2={{Fb team Schalke 04}} |score= 0 &ndash; 4 |report=[http://www.transfermarkt.com/en/fc-hansa-rostock-fc-schalke-04/index/spielbericht_18473.html Извештај] |stadium= [[Отзештадион]], [[Росток]] |referee= [[Уве Кемлинг]] |goals2= '''Мпенза''' {{goal|25||30||51}}<br>[[Ебе Санд|Санд]] {{goal|40}} |result= W }} ---- {{football box collapsible |date=20 март 2010 |time= 17:45 [[Централно-европско време|ЦЕВ]] |round=[[Швајцарска Суперлига|Суперлига]] |team1= {{Fb team Sion}} |team2= {{Fb team Luzern}} |score= 5 &ndash; 2 |report=[http://www.transfermarkt.com/en/fc-sion-fc-luzern/index/spielbericht_1003144.html Извештај] |stadium= [[Стад де Турбилон]], [[Сион]] |referee= [[Стефан Студер]] |goals1= '''Мпенза''' {{goal|4||46||79}}<br>[[Алваро Домингез|Домингез]] {{goal|22}}<br>[[Тарик Чихаб|Чихаб]] {{goal|44}} |goals2= {{goal|10}} [[Крисријан Јану|Јану]]<br>{{goal|40}} [[Хакан Јакин|Х. Јакин]] |result=W }} ---- {{football box collapsible |date=16 мај 2010 |time= 16:00 [[Централно-европско време|ЦЕВ]] |round=[[Швајцарска Суперлига|Суперлига]] |team1= {{Fb team Sion}} |team2= {{Fb team St. Gallen}} |score= 5 &ndash; 1 |report=[http://www.transfermarkt.com/en/fc-sion-fc-st-gallen/index/spielbericht_1003636.html Извештај] |stadium= [[Стад де Турбилон]], [[Сион]] |referee= [[Даниел Вермелингер]] |goals1= '''Мпенза''' {{goal|16||45||55|пен.}}<br>[[Арно Булер|Булер]] {{goal|40}}<br>[[Кевин Нојрор|Нојрор]] {{goal|62}} |goals2= {{goal|49}} [[Адријан Винтер|Винтер]] |result=W }} == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == *[http://int.soccerway.com/players/emile-mpenza/5777/ Емил Мпенза на soccerway] *[http://www.transfermarkt.co.uk/en/emile-mpenza/profil/spieler_272.html Емил Мпенза на Transfermarkt] *[http://www.goal.com/en/people/belgium/2836/emile-mpenza Емил Мпенза на Goal.com] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160308083524/http://www.goal.com/en/people/belgium/2836/emile-mpenza |date=2016-03-08 }} *[http://espnfc.com/player?id=10920&cc=5739 Емил Мпенза на espn] {{Состав на Белгија на Светското првенство 1998}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Мпенза, Емил}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Белгиски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на Стандард]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Шалке 04]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Хамбургер]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Манчестер Сити]] [[Категорија:Фудбалери од Бундеслигата]] [[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 1998]] [[Категорија:Родени во 1978 година]] brgea1ert7avhpuu6hge12vh421i638 5602317 5602316 2026-07-30T19:58:34Z Carshalton 30527 5602317 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Емил Мпенза | image = [[Податотека:Emile mpenza 2010.jpg|200px]] | height = {{height|m=1.77}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1978|7|4}} | cityofbirth = {{роден во|Зелик|}} | countryofbirth = [[Белгија]] | nationality = {{flagsport|BEL}} [[Белгија]] | currentclub = | clubnumber = | position = [[Напад (фудбал)|напаѓач]] | retired = 2012 <small>(35 г.)</small> | youthyears1 = | youthclubs1 = Месвинс | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Kortrijk}} | years1 = 1995-1996 | caps1 = 32 | goals1 = 5 | clubs1 = {{Fb team Kortrijk}} | years2 = 1996-1997 | caps2 = 31 | goals2 = 12 | clubs2 = {{Fb team Mouscron}} | years3 = 1997-1999 | caps3 = 46 | goals3 = 20 | clubs3 = {{Fb team Standard Liege}} | years4 = 2000-2003 | caps4 = 79 | goals4 = 28 | clubs4 = {{Fb team Schalke 04}} | years5 = 2003-2004 | caps5 = 28 | goals5 = 21 | clubs5 = {{Fb team Standard Liege}} | years6 = 2004-2006 | caps6 = 36 | goals6 = 5 | clubs6 = {{Fb team HSV}} | years7 = 2006-2007 | caps7 = 19 | goals7 = 9 | clubs7 = {{Fb team Al Rayyan}} | years8 = 2007-2008 | caps8 = 25 | goals8 = 5 | clubs8 = {{Fb team Manchester City}} | years9 = 2008-2009 | caps9 = 9 | goals9 = 2 | clubs9 = {{Fb team Plymouth Argyle}} | years10 = 2009-2010 | caps10 = 31 | goals10 = 21 | clubs10 = {{Fb team Sion}} | years11 = 2010-2012 | caps11 = 31 | goals11 = 6 | clubs11 = {{Fb team Neftci Baku}} | years12 = 2013-2014 | caps12 = 0 | goals12 = 0 | clubs12 = {{Fb team Eendracht Aalst}} | nationalyears1 = 1995-1996 | nationalcaps1 = 7 | nationalgoals1 = 6 | nationalteam1 = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 18 години|Белгија 18]] | nationalyears2 = 1995 | nationalcaps2 = 7 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 19 години|Белгија 19]] | nationalyears3 = 1996 | nationalcaps3 = 3 | nationalgoals3 = 0 | nationalteam3 = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 21 година|Белгија 21]] | nationalyears4 = 1997-2009 | nationalcaps4 =57 | nationalgoals4 = 19 | nationalteam4 = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија|Белгија]] }} '''Ека Басунга Локонда "Емил" Мпенза''' (роден на [[4 јули]] [[1978]] во [[Зелик]]) — [[Белгија|белгиски]] поранешен [[фудбалер]], со [[конго]]анско потекло, кој играл на позицијата [[Напад (фудбал)|напаѓач]]. Има одиграно 57 натпревари за [[Фудбалска репрезентација на Белгија|белгиската репрезентација]], со која настапил и на [[Светско првенство во фудбал 1998|Светското првенство 1998]] во [[Франција]].<ref>[http://1800-worldcup.com/world_cup_finals/france1998/belgium.htm#.UvygGvtBrik Состав на Белгија на СП 1998]</ref>. ==Биографија== Неговиот постар брат, [[Мбо Мпенза|Мбо]], исто така бил фудбалер, кој ја претставувал Белгија.<ref name="Биографија" /> Емил е во брак со Натали Крацборн од [[2004]] година, со која имаат едно дете, син по име Лени.<ref name="Биографија" >[http://www.imdb.com/name/nm1257986/bio Биографија]</ref> ==Кариера== ===Детство и фудбалски почетоци=== Локонда "Емил" Мпенза е роден во [[1978]] година во [[Зелик]], како син на Арсен и Розали.<ref name="Биографија" /> Неговиот татко, во [[Киншаса]] бил професор по [[фармација]] а во Белгија работел како [[доктор]] на [[Универзитет во Брисел|Универзитетот во Брисел]] (УЛБ). Семејството, покрај Емил Мпенза има уште три сина (Арсен Јуниор, Жозеф и Мбо) и ќерка (Медлин). Тие пораснале во сиромашното соседство [[Ено]]. За да се спречат младите деца да дојдат во контакт со погрешни луѓе, тие биле испратени од страна на нивната мајка на нивниот прв фудбалски натпревар во раните [[1980-ти|80-ти]]. Петгодишниот Емил како и неговиот брат Мбо го засакале овој спорт и набрзо потоа му се приклучиле на локалниот фудбалски клуб Месвиноа. ===Кариерата во Белгија=== Во [[1989]], браќата се префрлиле во [[ФК Кортријк|Кортријк]]. Четири години подоцна, 17-годишниот Мбо ја добил својата шанса во првиот тим. Кортријк во тоа време се натпреварувал во [[Белгиска втора фудбалска лига|белгиската втора лига]]. Во [[1995]] година исто така на 17-годишна возраст како и својот брат и Емил го направил своето деби. Во деби сезоната на Емил, Кортријк се борел за промоција во [[Белгиската Про лига|првата лига]]. Западно-фламанскиот клуб се квалификувал за финалето на плеј-офот, но морале да ја признаат супериорноста на [[ФК Мускрон|Мускрон]] и нивниот тренер [[Жорж Лекенс]]. Веднаш потоа Лекенс останал воодушевен од талентот на двајцата браќа со конгоанско потекло и во летото [[1996]] година успеал да ги убеди да му се приклучат на новопромовираниот Мускрон. На [[14 септември]], [[1996]] година, 18 годишниот Емил Мпенза ги постигнал неговите први два гола во првата белгиска лига против [[ФК Гент|Гент]]. На крилата на браќата Мпенза, Мускрон завршил како трет во лигата, а Емил успеал да го привлече вниманието на белгиските гиганти [[ФК Андерлехт|Андерлехт]] и [[ФК Стандард Лиеж|Стандард]]. Пред почетокот на следната сезона, Стандард станува третиот клуб во кој браќата Мпенза се селат во пакет. Иако големиот број на повреди и зголеменото внимание на медиумите оставило силна трага врз браќата Мпенза и нивната кариера во клубот. Периодот кога тие играле за Стандард бил многу тежок и клубот бил далеку од посакуваните резултати, но сепак Емил на 46 првенствени настапи постигнал 20 голови, со што остварил солидна кариера во клубот и билет за кариера во странство. Во зимата [[2000]] година двајцат браќа го напуштиле Стандард и се преселиле во странство; Емил потпишал за [[ФК Шалке 04|Шалке]], а неговиот постар брат за [[ФК Спортинг Лисабон|Спортинг Лисабон]]. Одделени за првпат. ===Шалке 04=== На [[3 јануари]], [[2000]] година Емил потпишал договор за 4,5 години со германскиот [[ФК Шалке 04|Шалке 04]]. Одборот на Шалке платил приближно 8.000.000 € за неговиот трансфер кој во тоа време бил најскап откуп во историјата на клубот.<ref>[http://www.sporza.be/cm/sporza/videozone/retro/retro_maanden/retro_januari/MV_100103_sporza_retro_3_januari Видео: 3 јануари 2000 - 21-но годишниот Емил Мпенза од Стандард пристигна во Шалке 04] Спорза, 3 јануари 2010</ref> Тренерот на Шалке [[Хуб Стевенс]] бил опседнат со него, згора на тоа, тој им се придружил на [[Марк Вилмотс]] и [[Нико Ван Керкховен]] веќе двајца белгиски играчи. Вилмотс, кој го познавал Мпенза од репрезентацијата му помогнал да дојде во [[Гелзенкирхен]] и бил негов ментор во почетокот. Мпенза првично се чувствувал осамен во [[Гелзенкирхен]] и се борел да се прилагоди на германскиот менталитет и јазик. Во неговиот втор натпревар за Шалке, на [[8 февруари]], [[2000]] година, го постигнал својот прв гол во германскиот фудбал. Мпенза формирал успешно партнерство во нападот со [[Ебе Санд]], тоа ќе биде сезоната 1999-2000 која ја завршил со вкупно шест гола. Во летото [[2000]] година Вилмотс заминал во [[ФК Бордо|Бордо]], но и покрај отсуството на неговиот ментор Мпенза бил редовен стартер во оваа сезона. Во септември 2000 година, сепак, тој ја избегнал смртта откако имал опасна сообраќајна несреќа. Возел по натпреварот против [[ТСВ Минхен 1860]] за Лиеж, но заспал на воланот на неговиот [[Ферари|Ферари 360]], кој изгорел на патот во близина на градот.<ref>[http://www.nieuwsblad.be/sportwereld/cnt/DMF21112006_058 Возачките способности на Емил Мпенза] 21 ноември 2006</ref> Тој веднаш бил хоспитализиран, но му било дозволено да ја напушти болницата следното утро. Напаѓачот постигнал 13 гола во [[Бундеслига]]та и бил вице-шампион со Шалке. Шалке исто така го освоил [[Фудбалски куп на Германија|Купот на Германија]] во сезоната 2000-2001. Тој го одиграл целиот натпревар во финалето на купот против [[ФК Унион Берлин|Унион Берлин]] кој го добиле со 2-0. Прекарот на Мпенза, додека настапувал во [[Германија]] бил ''магија'' (Magic). Една година подоцна, кога било објавено дека неговиот ментор Вилмотс се враќа назад во Гелзенкирхен, истотка стигнала вест дека [[Свен Фермант]], ќе биде четвртиот белгиец кој ќе игра за Шалке. На [[8 септември]] [[2001]], Мпенза бил вмешан во сообраќајна несреќа повторно. Овој пат тој го возел своето ново Порше. Единаесет дена подоцна Мпенза го постигнал својот прв гол во [[Лига на шампиони|Лигата на шампионите]] против [[ФК Арсенал|Арсенал]]. Шалке го загубиле натпреварот со 3-2. Во неговата ''луда кариера'' чувствителниот напаѓач доживеал речиси се, па дури и бил суспендиран од клубот на неодреден период и дел од неговата плата била стопирана.<ref>[http://www.gva.be/archief/guid/schalke-spelers-tonen-weinig-begrip-voor-mpenza.aspx?artikel=4796fa41-c133-4419-bd11-fc8df94cdd96 Играчите на Шалке покажуваат малку разбирање за Мпенза]{{Мртва_врска|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Антверпенски весник 16 октомври, 2001</ref> Во [[2002]] година, вторпат по ред го освоил купот на Германија. Во финалето, Шалке го совладал [[ФК Баер Леверкузен|Баер Леверкузен]] со 4-2. Мпенза не бил во акција за тој натпревар. Во неговата последна сезона тој бил почесто на полето за играње. По заминувањето на Мпенза, тренерот [[Руди Асауер]] го нарекол напаѓачот непрофесионалец.<ref>[http://www.skysports.com/story/0,19528,11887_2274958,00.html Шалке се лутат на заминувањето на Мпенза]</ref> ===Враќање во Стандард, Хамбургер и Ал Рајан=== По три и пол години откако го напуштил Стандард тој се вратил во клубот од Лиеж на [[30 август]] [[2003]]. Тој постигнал 21 гол и бил втор стрелец во лигата, пред следното лето да се врати во Германија каде што потпишал за [[Хамбургер СВ|Хамбургер]] за 2.5 милиони [[евро|€]].<ref>[http://www.gva.be/archief/guid/emile-mpenza-voor-vier-jaar-naar-hamburg.aspx?artikel=2cf7724a-76d8-4007-80e1-d893dd351b78 Емил Мпенза четири години во Хамбургер - гва.бе]{{Мртва_врска|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Тој го зел дресот со број 25., и дебитирал во текот на летото во [[Интертото куп]]от каде Хамбургер бил елиминиран во полуфиналето. Тренерот [[Клаус Топмелер]] му укажал можност да игра и во првото коло од [[Бундеслига сезона 2004-05|домашното првенство]] против вице-шампионот од претходната сезона [[ФК Баерн Минхен|Баерн Минхен]]. Мпенза го одиграл целиот тој натпревар, но ХСВ загубил на домашен терен со 0-2.<ref>[http://www.transfermarkt.com/en/hamburger-sv_fc-bayern-muenchen/index/spielbericht_21348.html Хамбургер-Баерн Минхен 0-2 - 07.08.2004]</ref> Тој бил во преден план во нападот на тимот и во наредните натпревари, а својот прв погодок го постигнал во 3-тото коло на домашен терен против [[ФК Нирнберг|Нирнберг]], со удар со левата нога на асистенција на [[Сергеј Барбарез]] во победата со 4-3. Во 9-тото коло му донел рано водство (9-та минута) на својот тим, во тој момент последен на табелата, против [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]] во победата на гости со 2-0. Во следното коло постигнал уште еден ран погодок стрелајќи во мрежата на [[ФК Фрајбург|Фрајбург]] по само пет минути игра, за успехот со 4-0. И покрај тоа што добро започнал и неговите погодоци му носеле победи на тимот, Мпенза во вториот дел од сезоната влегол во голгетерска ''суша'' што резултирала со тоа да го загуби местото во почетната постава од [[Јапонија|јапонецот]] [[Наохиро Такахара]]. Следната сезона била уште по неуспешна за напаѓачот и гледајќи го вкупниот учинок тој не ги оправдал очекувањата на управата постигнувајќи само 5 првенствени гола во 34 натпревари, но му помогнал на клубот да триумфира во Интертото купот 2005 година. Во јануари [[2006]] Мпенза ја напуштил Германија за вторпат и потпишал договор со [[катар]]скиот прволигаш [[ФК Ал Рајан|Ал Рајан]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://mondo.rs/a10616/Sport/Fudbal/Emil-Mpenza-napustio-Hamburg.html |title=Емил Мпенза го напушти Хамбургер |accessdate=2014-02-13 |archive-date=2016-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160312044449/http://mondo.rs/a10616/Sport/Fudbal/Emil-Mpenza-napustio-Hamburg.html |url-status=dead }}</ref> Исто така, некои шпански клубови покажале интерес за него, но Мпенза го избрал клубот од Катар, каде што имал соиграчи кој веќе играле во Европа како [[Јацек Бак]] и [[Саломон Олембе]]. Во неговата прва сезона тој го освоил [[Емир Катар куп|Емир катарскиот куп]]. Во ноември [[2006]] година Мпенза повторно станал негативен. Овој пат тој бил фатен при возење во пијана состојба. Во својата втора сезона, Мпенза постигнал шест гола во девет натпревари. Но сепак, во текот на зимата тој го раскинал неговиот договор и отишол во [[Премиер лига]]та. === Манчестер Сити === Мпенза потпишал за [[Манчестер Сити]] откако играл и постигнал гол во посебно организиран натпревар на [[Градски стадион во Манчестер|Истлендс]] на [[14 февруари]] [[2007]] година.<ref>[http://www.manchestercity.vitalfootball.co.uk/article.asp?a=52004 Емил Мпенза им се приклучи на небесно сините] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150505030219/http://www.manchestercity.vitalfootball.co.uk/article.asp?a=52004 |date=2015-05-05 }} објавено на 15 февруари 2007</ref> "Јас не сум завршил и јас ќе го докажам тоа во Манчестер ", изјавил Мпенза за белгиската радио станица Бел-РТЛ . "Јас го направив овој трансфер како одмазда, во однос на сите оние кои ја критикуваа мојата одлука да играм во Катар". Тој го направил своето деби против [[ФК Виган Атлетик|Виган Атлетик]] влегувајќи како замена на полувремето на местото на [[Јоргос Самарас]] и веројатно бил најдобар играч на Сити. Тој го постигнал својот прв гол за клубот во победата со 2-0 над [[ФК Мидлзборо|Мидлзборо]] на [[17 март]] [[2007]] година, а неговиот втор во победа над [[ФК Њукасл Јунајтед|Њукасл Јунајтед]] со 1-0 на [[30 март]]. Тој постигнал уште еден погодок во сезоната 2006-07, на гости кај [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем]] во последниот ден од сезоната, кога Сити загубиле со 2-1. Во подготовките за сезоната 2007-08, тој постигнал гол на првиот пред-сезонски натпревар на Сити на гостувањето кај [[ФК Донкастер Роверс|Донкастер Роверс]]. Тој, исто така ќе го изедначи резултатот против [[ФК Фулам|Фулам]] и ќе му донесе предност на Манчестер Сити против [[ФК Бристол Сити|Бристол Сити]] и [[ФК Њукасл Јунајтед|Њукасл Јунајтед]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.cska.sportal.bg/news.php?news=96353&com_page=1 |title=Мпенза не сака да го напушти Сити |accessdate=2014-02-13 |archive-date=2016-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306094653/http://www.cska.sportal.bg/news.php?news=96353&com_page=1 |url-status=dead }}</ref> Сепак, се соочува со конкуренција за своето место од [[Роландо Бјанки]], [[Валери Божинов]], [[Џовани Деиберсон Маурисио|Џовани]] и [[Елано]], сите доведени од новиот менаџер на Сити [[Свен Геран Ериксон]] во летото [[2007]] година, Мпенза не постигнал гол од септември, а бил ослободен во јули [[2008]] година.<ref>{{наведени вести | title = Клубот ја потврди списокот на ослободени играчи | publisher = Манчестер Сити | date = 3 јули 2008 | url = http://www.mcfc.co.uk/default.sps?pagegid={DBD12D53-8346-431D-A04F-5D0F8664DE80}&newsid=6613129 | accessdate =3 јули 2008 |archiveurl = http://web.archive.org/web/20080705170935/http://www.mcfc.co.uk/default.sps?pagegid=%7bDBD12D53-8346-431D-A04F-5D0F8664DE80%7d&newsid=6613129 <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 5 July 2008}}</ref> === Плимут === Тој потоа му се приклучил на [[ФК Плимут|Плимут]] во [[Чемпионшип лига]]та на [[2 септември]] [[2008]].<ref>{{наведени вести| title = Мпенза потпиша договор| publisher = Плимут Аргајл| date = 2 септември 2008| url = http://www.pafc.premiumtv.co.uk/page/NewsDetail/0,,10364~1381674,00.html| accessdate = 2 септември 2008| archive-date = 2008-09-12| archive-url = https://web.archive.org/web/20080912043206/http://www.pafc.premiumtv.co.uk/page/NewsDetail/0,,10364~1381674,00.html| url-status = dead}}</ref> Мпенза го направил своето Аргајл деби влегувајќи како резерва во 70-тата минута во поразот со 2-1 пораз од [[ФК Норич Сити|Норич Сити]] на [[13 септември]]. Подоцна во сезоната тој го постигнал својот прв гол за клубот против [[ФК Чарлтон Атлетик|Чарлтон]] во натпревар што завршил нерешено 2-2,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_div_1/7698188.stm|title=Плимут 2–2 Чарлтон|publisher=[[BBC]]|date=8 ноември 2008 |accessdate=26 октомври 2009}}</ref> и постигнал повторно во победата со 2-1 победа над [[ФК Кардиф Сити|Кардиф Сити]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_div_1/7727300.stm|title=Плимут 2–1 Кардиф|publisher=[[BBC]]|date=22 ноември 2008 |accessdate=26 октомври 2009}}</ref> Сепак поголемиот дел од сезоната Мпенза бил надвор од акција поради повреда и затоа не му бил понуден нов договор. ===Сион=== Во летото [[2009]] година, со слободен трансфер се преселил во [[Швајцарија]], каде што му се прилучил на [[ФК Сион|Сион]]. Иако веќе го беше загубил местото во репрезентацијата, тој имал само една мисија да му го врати на Сион стариот сјај. Со 21 постигнат гол Мпенза завршил на второто место на списокот на стрелеците и бил повторно во центарот на вниманието на репрезентацијата. Тој постигнал два хет-трка во победите на домашен терен против [[ФК Санкт Гален|Санкт Гален]] (5-1) и [[ФК Луцерн|Луцерн]] (5-2). Една година по доаѓањето во Швајцарија, Мпенза го обновил интересот од неколку врвни клубови, но Сион сакал да го задржи. Во јули [[2010]] година, на возраст од 32 години бил блиску до трансфер во [[ФК Ајакс|Ајакс]].<ref>[http://www.nu.nl/sport/2299451/ajax-bijna-rond-met-mpenza. Ајакс речиси го финализира трансферот на Мпенза]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} NU.nl 24 јули 2010</ref> ===Нефтчи=== Наместо во Ајакс, во летото [[2010]] Мпенза се преселил во [[ПФК Нефтчи Баку|Нефтчи Баку]] во [[Азербејџанска Премиер лига|Азербејџанската Премиер лига]] и до добил дресот со број 10.<ref>[http://kajgana.com/sport/emil-mpenza-se-seli-vo-azerbejdzan. Мпенза се сели во Азербејџан]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Кајгана 10 август 2010</ref> Своето деби во [[Азербејџан]] го имал на [[8 август]] во дерби натпреварот против [[ФК Карабах|Карабах]] кој завршил 1-1. Тој го започнал натпреварот, но бил заменет во 55-тата минута од [[Џавид Имамвердијев]].<ref>[http://int.soccerway.com/matches/2010/08/08/azerbaijan/premyer-liqa/fk-neftchi/fk-karabakh-agdam/982679/ Нефтчи-Карабах 1-1]</ref> Првиот свој погодок во дресот на Нефтчи го постигнал во 3-тата минута за победа против [[ПФК Азал|Азал]] од 1-0, со силен удар во горниот лев агол.<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=2XqzAwgLKss Првиот гол на Емил Мпенза во Азербејџан]</ref> Во својата прва сезона постигнал 6 гола со кој му помогнал на клубот да ја освои првенствената титула. Следната сезона настапите на Мпенза во клубот станале ограничени како резултат на тренерската смена.<ref>[http://www.news.az/articles/41758 Нефтчи го назначи новиот тренер]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Тој одиграл само 8 натпревари во првиот дел од сезоната и сите влегувајќи како замена од клупата за резерви. Откако и дефинитивно му станало јасно дека го загубил своето место во нападот, тој го напуштил клубот во јануари [[2012]]. ===Алст=== Откако барал клуб повеќе од една година, Мпенза конечно потпишал едногодишен договор со [[ФК Алст|Алст]] на [[1 октомври]] [[2013]] година.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Алст го враќа заборавениот Мпенза|url=http://www.sporza.be/permalink/1.1743891|publisher=sporza.be|accessdate=1 октомври 2013|language=Холандски|date=1 октомври 2013}}</ref> == Репрезентативна кариера == Мпенза играл за [[Фудбалска репрезентација на Белгија|репрезентацијата на Белгија]] од [[1997]] година, иако тој често бил повредени за време на репрезентативните собири. Тој играл заедно со неговиот брат [[Мбо Мпенза|Мбо]] на [[1998 ФИФА Светско Првенство|Светското првенство 1998]] и на [[УЕФА Евро 2000|Евро 2000]], каде што тој постигнал гол во првиот натпревар против [[Фудбалска репрезентација на Шведска|Шведска]] (кој заврши со победа на Белгија со 2-1), но го пропуштил [[Светско првенство во фудбал|Светското првенство]] во [[2002 ФИФА Светско Првенство|2002]] поради повреда на препоните. == Титули == === {{знамеикона|Германија}} Шалке 04 === *'''[[Германски фудбалски куп]]''' : 2000-01, 2001–02. === {{знамеикона|Германија}} Хамбургер === *'''[[Интертото куп]]''' : 2005 === {{знамеикона|Катар}} Ал Рајан === *'''[[Емир Катар куп]]''' : 2005-06 === {{знамеикона|Азербејџан}} Нефтчи Баку === *'''[[Азербејџанска Премиер лига]]''' : 2010-11 == Статистика == {{col-begin}} {{col-2}} ===Клубови=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Сезона ! Клуб ! Лига ! Наст. ! Гол |- | 1995/96 | [[ФК Кортријк|Кортријк]] | {{знамеикона|Белгија}} [[Белгиска втора фудбалска лига|Белгиска втора лига]] | align=center|32 | align=center|5 |- | 1996/97 | [[ФК Мускрон|Мускрон]] | rowspan=4|{{знамеикона|Белгија}} [[Белгиска прва фудбалска лига|Белгиска прва лига]] | align=center|31 | align=center|12 |- | 1997/98 | rowspan=3|[[ФК Стандард Лиеж|Стандард]] | align=center|19 | align=center|6 |- | 1998/99 | align=center|17 | align=center|10 |- | rowspan=2|1999/00 | align=center|10 | align=center|4 |- | rowspan=4|[[ФК Шалке 04|Шалке]] | rowspan=4|{{знамеикона|Германија}} [[Бундеслига]] | align=center|15 | align=center|6 |- | 2000/01 | align=center|27 | align=center|13 |- | 2001/02 | align=center|16 | align=center|4 |- | 2002/03 | align=center|21 | align=center|5 |- | 2003/04 | [[ФК Стандард Лиеж|Стандард]] | {{знамеикона|Белгија}} [[Белгиска прва фудбалска лига|Белгиска прва лига]] | align=center|28 | align=center|21 |- | 2004/05 | rowspan=2|[[Хамбургер СВ|Хамбургер]] | rowspan=2|{{знамеикона|Германија}} [[Бундеслига]] | align=center|26 | align=center|4 |- | rowspan=2|2005/06 | align=center|10 | align=center|1 |- | rowspan=2|[[ФК Ал Рајан|Ал Рајан]] | rowspan=2|{{знамеикона|Катар}} [[Катарска Старс лига]] | align=center|10 | align=center|3 |- | rowspan=2|2006/07 | align=center|9 | align=center|6 |- | rowspan=2|[[Манчестер Сити]] | rowspan=2|{{знамеикона|Англија}} [[Премиер лига]] | align=center|10 | align=center|3 |- | 2007/08 | align=center|15 | align=center|2 |- | 2008/09 | [[ФК Плимут Аргајл|Плимут]] | {{знамеикона|Англија}} [[Чемпионшип лига|Чемпионшип]] | align=center|9 | align=center|2 |- | 2009/10 | [[ФК Сион|Сион]] | {{знамеикона|Швајцарија}} [[Швајцарска Суперлига|Суперлига]] | align=center|31 | align=center|21 |- | 2010/13 | [[ПФК Нефтчи Баку|Нефтчи Баку]] | {{знамеикона|Азербејџан}} [[Прва фудбалска лига на Азербејџан|Прва лига]] | align=center|23 | align=center|6 |- | 2013/14 | rowspan=1|[[ФК Алст|Алст]] | rowspan=1|{{знамеикона|Белгија}} [[Белгиска втора фудбалска лига|Белгиска втора лига]] | align=center|0 | align=center|0 |- |colspan=3|'''Вкупно''' |align=center|'''367''' |align=center|'''134''' |} {{col-2}} ===Репрезентација=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan=3 | {{fb|Белгија}} |- !Година!!Натп!!Гол |- |- |1997||5||2 |- |1998||8||0 |- |1999||9||4 |- |2000||7||3 |- |2001||6||3 |- |2002||2||0 |- |2003||4||2 |- |2004||1||0 |- |2005||7||3 |- |2006||3||0 |- |2007||2||0 |- |2009||3||2 |- !Вкупно||57||19 |} {{col-end}} ===Хет-трикови=== {{football box collapsible |date=28 август 2000 |round=[[Бундеслига]] |time= 15:30 [[Централно-европско време|ЦЕВ]] |team1={{Fb team Hansa Rostock}} |team2={{Fb team Schalke 04}} |score= 0 &ndash; 4 |report=[http://www.transfermarkt.com/en/fc-hansa-rostock-fc-schalke-04/index/spielbericht_18473.html Извештај] |stadium= [[Отзештадион]], [[Росток]] |referee= [[Уве Кемлинг]] |goals2= '''Мпенза''' {{goal|25||30||51}}<br>[[Ебе Санд|Санд]] {{goal|40}} |result= W }} ---- {{football box collapsible |date=20 март 2010 |time= 17:45 [[Централно-европско време|ЦЕВ]] |round=[[Швајцарска Суперлига|Суперлига]] |team1= {{Fb team Sion}} |team2= {{Fb team Luzern}} |score= 5 &ndash; 2 |report=[http://www.transfermarkt.com/en/fc-sion-fc-luzern/index/spielbericht_1003144.html Извештај] |stadium= [[Стад де Турбилон]], [[Сион]] |referee= [[Стефан Студер]] |goals1= '''Мпенза''' {{goal|4||46||79}}<br>[[Алваро Домингез|Домингез]] {{goal|22}}<br>[[Тарик Чихаб|Чихаб]] {{goal|44}} |goals2= {{goal|10}} [[Крисријан Јану|Јану]]<br>{{goal|40}} [[Хакан Јакин|Х. Јакин]] |result=W }} ---- {{football box collapsible |date=16 мај 2010 |time= 16:00 [[Централно-европско време|ЦЕВ]] |round=[[Швајцарска Суперлига|Суперлига]] |team1= {{Fb team Sion}} |team2= {{Fb team St. Gallen}} |score= 5 &ndash; 1 |report=[http://www.transfermarkt.com/en/fc-sion-fc-st-gallen/index/spielbericht_1003636.html Извештај] |stadium= [[Стад де Турбилон]], [[Сион]] |referee= [[Даниел Вермелингер]] |goals1= '''Мпенза''' {{goal|16||45||55|пен.}}<br>[[Арно Булер|Булер]] {{goal|40}}<br>[[Кевин Нојрор|Нојрор]] {{goal|62}} |goals2= {{goal|49}} [[Адријан Винтер|Винтер]] |result=W }} == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == *[http://int.soccerway.com/players/emile-mpenza/5777/ Емил Мпенза на soccerway] *[http://www.transfermarkt.co.uk/en/emile-mpenza/profil/spieler_272.html Емил Мпенза на Transfermarkt] *[http://www.goal.com/en/people/belgium/2836/emile-mpenza Емил Мпенза на Goal.com] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160308083524/http://www.goal.com/en/people/belgium/2836/emile-mpenza |date=2016-03-08 }} *[http://espnfc.com/player?id=10920&cc=5739 Емил Мпенза на espn] {{Состав на Белгија на Светското првенство 1998}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Мпенза, Емил}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Белгиски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на Стандард]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Шалке 04]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Хамбургер]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Манчестер Сити]] [[Категорија:Фудбалери од Бундеслигата]] [[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 1998]] [[Категорија:Родени во 1978 година]] je2dbz5s6tywi5ugo36sptu1wcpinou 0 1103841 5602181 5601933 2026-07-30T12:22:50Z Carshalton 30527 /* Титули */ 5602181 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Лоран Блан | image = [[Податотека:Laurent Blanc Euro 2012 vs Sweden 01 cropped.jpg|250px]] | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1965|11|19}} | cityofbirth = {{роден во|Але|}} | countryofbirth = [[Франција]] | nationality = {{flagsport|FRA}} [[Франција]] | height = {{height|m=1.92}} | position = [[Одбрана (фудбал)|одбрана]] | currentclub = | clubnumber = | retired = 2003 <small>(37 г.)</small> | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Montpellier}} | years1 = 1983-1991 | caps1 = 243 | goals1 = 76 | clubs1 = {{Fb team Montpellier}} | years2 = 1991-1992 | caps2 = 31 | goals2 = 6 | clubs2 = {{Fb team Napoli}} | years3 = 1992-1993 | caps3 = 29 | goals3 = 1 | clubs3 = {{Fb team Nimes}} | years4 = 1993-1995 | caps4 = 70 | goals4 = 18 | clubs4 = {{Fb team Saint-Etienne}} | years5 = 1995-1996 | caps5 = 23 | goals5 = 2 | clubs5 = {{Fb team Auxerre}} | years6 = 1996-1997 | caps6 = 28 | goals6 = 1 | clubs6 = {{Fb team Barcelona}} | years7 = 1997-1999 | caps7 = 63 | goals7 = 14 | clubs7 = {{Fb team Olympique Marseille}} | years8 = 1999-2001 | caps8 = 67 | goals8 = 6 | clubs8 = {{Fb team Inter}} | years9 = 2001-2003 | caps9 = 48 | goals9 = 1 | clubs9 = {{Fb team Manchester United}} | nationalyears1 = 1989-2000 | nationalcaps1 = 97 | nationalgoals1 = 16 | nationalteam1 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција|Франција]] | manageryears1 = 2007–2010 |managerclubs1 = {{Fb team Bordeaux}} | manageryears2 = 2010–2012 |managerclubs2 = {{Naz|FUrep|FRA}} | manageryears3 = 2013–2016 |managerclubs3 = {{Fb team Paris Saint-Germain}} | manageryears4 = 2020–2022 |managerclubs4 = {{Fb team Al Rayyan}} | manageryears5 = 2022–2023 |managerclubs5 = {{Fb team Olympique Lyonnais}} | manageryears6 = 2024–2025 |managerclubs6 = {{Fb team Al-Ittihad}} }} '''Лоран Робер Блан''' (роден на [[19 ноември]] [[1965]], во [[Але]]) — [[Франција|француски]] [[Тренер|фудбалски тренер]] и поранешен [[фудбалер]], [[Одбрана (фудбал)|играч од одбраната]]. Блан како играч настапувал за бројни клубови како [[ФК Монпелје|Монпелје]], [[ФК Наполи|Наполи]], [[ФК Барселона|Барселона]], [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]], [[ФК Интер|Интер]] и [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]], а најчесто играл на позицијата [[Одбрана (фудбал)|либеро]]. Тој е, исто така, поранешен [[Фудбалска репрезентација на Франција|француски репрезентативец]] со 97 настапи и 16 гола за својата, а одиграл повеќе меѓународни турнири, меѓу кои [[Светско првенство во фудбал 1998|Светското првенство 1998]] и [[Европско првенство во фудбал 2000|Европското првенство 2000]], и двете освоени од „триколорите“. Тој влегол во историјата како играчот кој го постигнал првиот [[златен гол]] во историјата на фудбалот, затресувајќи ја мрежата на [[Фудбалска репрезентација на Парагвај|Парагвај]] во осминафиналето на [[Светско првенство во фудбал 1998|Светското првенство 1998]]. Тој бил селектор на [[Фудбалска репрезентација на Франција|репрезентацијата на Франција]] до [[2012]] година, откако го заменил [[Рејмонд Доменех]] по [[2010 ФИФА Светско Првенство|Светското првенство 2010]] во [[Јужна Африка]].<ref>{{наведени вести |title=Лоран Блан назначен за нов селектор на Франција |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/internationals/8685345.stm |publisher=BBC Sport |date=2 јули 2010 |accessdate=4 јули 2010 }}</ref> ==Биографија== Има прекар „претседателот“, кој го добил по неговиот мандат во [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]] во чест на неговите лидерски вештини.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=1459550.html |title=Blanc's Bordeaux rise to the occasion |publisher=UEFA |date=15 март 2010 | accessdate=29 јуни 2010 }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.thenational.ae/apps/pbcs.dll/article?AID=/20100317/SPORT/703169857/1004/foreign |title=Bordeaux hope this season is not Blanc’s last hurrah |publisher=The National |date=16 март 2010 |accessdate=29 јуни 2010 |archive-date=2014-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407073855/http://www.thenational.ae/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20100317%2FSPORT%2F703169857%2F1004%2Fforeign |url-status=dead }}</ref> ==Титули== {{Col-begin|width=90%}} {{col-2}} ===Играч=== ====Клупски==== ; {{flagsport|FRA}} Олимпик Марсеј *'''{{Трофеј-Куп на Франција}} [[Фудбалски куп на Франција|Куп на Франција]]''': 1 : 1989-1990 ; {{flagsport|FRA}} Осер *'''{{Трофеј-Франција (Лига 1)}} [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]''' : 1 : 1995-1996 *'''{{Трофеј-Куп на Франција}} [[Фудбалски куп на Франција|Куп на Франција]]''' : 1 : 1995-1996 ; {{flagsport|ESP}} Барселона *'''{{Трофеј-Суперкуп на Европа}} [[Суперкуп на Шпанија]]''' : 1 : 1996-1997 *'''{{Трофеј-КПК}} [[УЕФА Куп на победниците на куповите]]''' : 1 : 1996-1997 *'''{{Трофеј-Куп на Шпанија}} [[Фудбалски куп на Шпанија|Куп на Шпанија]]''' : 1 : 1996-1997 ; {{flagsport|ENG}} Манчестер Јунајтед *'''{{Трофеј-Англија (Премиер лига)}} [[Премиер лига на Англија|Премиер лига]]''': 1 : 2002-2003 {{col-2}} ===Тренер=== ; {{flagsport|FRA}} Бордо *'''{{Трофеј-Франција (Лига 1)}} [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]''': 1 : 2008-2009 *'''{{Трофеј-Лига куп на Франција}} [[Лига куп на Франција]]''' : 1 : 2008-2009 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Франција}} [[Суперкуп на Франција]]''' : 2 : 2008, 2009 ; {{flagsport|FRA}} Париз Сен Жермен *'''{{Трофеј-Франција (Лига 1)}} [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]''': 1 : 2013-2014 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Франција}} [[Суперкуп на Франција]]''' : 1 : 2013 {{col-end}} ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== *[http://www.fff.fr/servfff/historique/selectionneur_new.php?id=BLANC Профил] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121114105401/http://www.fff.fr/servfff/historique/selectionneur_new.php?id=BLANC |date=2012-11-14 }} на [[France Football Federation|FFF.fr]] *[http://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=9350 Профил] на Soccerbase.com *[http://www.goal.com/en/people/france/25741/laurent-blanc Лоран Блан] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160624165719/http://www.goal.com/en/people/france/25741/laurent-blanc |date=2016-06-24 }} на Goal.com *[http://uk.eurosport.yahoo.com/football/laurent-blanc.html Лоран Блан] на Eurosport.com {{Navboxes |title=Состави на Франција |bg= #0055A4 |fg= #FFFFFF |bordercolor= #EF4135 |list1= {{Состав на Франција на ЕП фудбал 1996}} {{Состав на Франција на СП фудбал 1998}} {{Состав на Франција на ЕП фудбал 2000}} }} {{Селектори на француската фудбалска репрезентација}} {{Navboxes |bg = gold |fg = black |bordercolor = solid 1px #000; |title = Награди |list1 = {{Најдобар играч на ЕП фудбал под 21 година}} }} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Блан, Лоран}} [[Категорија:Француски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Монпелје]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Наполи]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Барселона]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Олимпик Марсеј]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Интер]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Манчестер Јунајтед]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]] [[Категорија:Витези на Легијата на честа]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1965 година]] bmt3om3k6l298eiaqp1f20l289gtgal 5602183 5602181 2026-07-30T12:33:07Z Carshalton 30527 5602183 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Лоран Блан | image = [[Податотека:Laurent Blanc Euro 2012 vs Sweden 01 cropped.jpg|250px]] | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1965|11|19}} | cityofbirth = {{роден во|Але|}} | countryofbirth = [[Франција]] | nationality = {{flagsport|FRA}} [[Франција]] | height = {{height|m=1.92}} | position = [[Одбрана (фудбал)|одбрана]] | currentclub = | clubnumber = | retired = 2003 <small>(37 г.)</small> | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Montpellier}} | years1 = 1983-1991 | caps1 = 243 | goals1 = 76 | clubs1 = {{Fb team Montpellier}} | years2 = 1991-1992 | caps2 = 31 | goals2 = 6 | clubs2 = {{Fb team Napoli}} | years3 = 1992-1993 | caps3 = 29 | goals3 = 1 | clubs3 = {{Fb team Nimes}} | years4 = 1993-1995 | caps4 = 70 | goals4 = 18 | clubs4 = {{Fb team Saint-Etienne}} | years5 = 1995-1996 | caps5 = 23 | goals5 = 2 | clubs5 = {{Fb team Auxerre}} | years6 = 1996-1997 | caps6 = 28 | goals6 = 1 | clubs6 = {{Fb team Barcelona}} | years7 = 1997-1999 | caps7 = 63 | goals7 = 14 | clubs7 = {{Fb team Olympique Marseille}} | years8 = 1999-2001 | caps8 = 67 | goals8 = 6 | clubs8 = {{Fb team Inter}} | years9 = 2001-2003 | caps9 = 48 | goals9 = 1 | clubs9 = {{Fb team Manchester United}} | nationalyears1 = 1989-2000 | nationalcaps1 = 97 | nationalgoals1 = 16 | nationalteam1 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција|Франција]] | manageryears1 = 2007–2010 |managerclubs1 = {{Fb team Bordeaux}} | manageryears2 = 2010–2012 |managerclubs2 = {{Naz|FUrep|FRA}} | manageryears3 = 2013–2016 |managerclubs3 = {{Fb team Paris Saint-Germain}} | manageryears4 = 2020–2022 |managerclubs4 = {{Fb team Al Rayyan}} | manageryears5 = 2022–2023 |managerclubs5 = {{Fb team Olympique Lyonnais}} | manageryears6 = 2024–2025 |managerclubs6 = {{Fb team Al-Ittihad}} }} '''Лоран Робер Блан''' (роден на [[19 ноември]] [[1965]], во [[Але]]) — [[Франција|француски]] [[Тренер|фудбалски тренер]] и поранешен [[фудбалер]], [[Одбрана (фудбал)|играч од одбраната]]. Блан како играч настапувал за бројни клубови како [[ФК Монпелје|Монпелје]], [[ФК Наполи|Наполи]], [[ФК Барселона|Барселона]], [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]], [[ФК Интер|Интер]] и [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]], а најчесто играл на позицијата [[Одбрана (фудбал)|либеро]]. Тој е, исто така, поранешен [[Фудбалска репрезентација на Франција|француски репрезентативец]] со 97 настапи и 16 гола за својата, а одиграл повеќе меѓународни турнири, меѓу кои [[Светско првенство во фудбал 1998|Светското првенство 1998]] и [[Европско првенство во фудбал 2000|Европското првенство 2000]], и двете освоени од „триколорите“. Тој влегол во историјата како играчот кој го постигнал првиот [[златен гол]] во историјата на фудбалот, затресувајќи ја мрежата на [[Фудбалска репрезентација на Парагвај|Парагвај]] во осминафиналето на [[Светско првенство во фудбал 1998|Светското првенство 1998]]. Тој бил селектор на [[Фудбалска репрезентација на Франција|репрезентацијата на Франција]] до [[2012]] година, откако го заменил [[Рејмонд Доменех]] по [[2010 ФИФА Светско Првенство|Светското првенство 2010]] во [[Јужна Африка]].<ref>{{наведени вести |title=Лоран Блан назначен за нов селектор на Франција |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/internationals/8685345.stm |publisher=BBC Sport |date=2 јули 2010 |accessdate=4 јули 2010 }}</ref> ==Биографија== Има прекар „претседателот“, кој го добил по неговиот мандат во [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]] во чест на неговите лидерски вештини.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=1459550.html |title=Blanc's Bordeaux rise to the occasion |publisher=UEFA |date=15 март 2010 | accessdate=29 јуни 2010 }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.thenational.ae/apps/pbcs.dll/article?AID=/20100317/SPORT/703169857/1004/foreign |title=Bordeaux hope this season is not Blanc’s last hurrah |publisher=The National |date=16 март 2010 |accessdate=29 јуни 2010 |archive-date=2014-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407073855/http://www.thenational.ae/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20100317%2FSPORT%2F703169857%2F1004%2Fforeign |url-status=dead }}</ref> ==Титули== {{Col-begin|width=80%}} {{col-2}} ===Играч=== ====Клупски==== ; {{flagsport|FRA}} Олимпик Марсеј *'''{{Трофеј-Куп на Франција}} [[Фудбалски куп на Франција|Куп на Франција]]''': 1 : 1989-1990 ; {{flagsport|FRA}} Осер *'''{{Трофеј-Франција (Лига 1)}} [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]''' : 1 : 1995-1996 *'''{{Трофеј-Куп на Франција}} [[Фудбалски куп на Франција|Куп на Франција]]''' : 1 : 1995-1996 ; {{flagsport|ESP}} Барселона *'''{{Трофеј-Суперкуп на Европа}} [[Суперкуп на Шпанија]]''' : 1 : 1996-1997 *'''{{Трофеј-КПК}} [[УЕФА Куп на победниците на куповите|Куп на победниците на куповите]]''' : 1 : 1996-1997 *'''{{Трофеј-Куп на Шпанија}} [[Фудбалски куп на Шпанија|Куп на Шпанија]]''' : 1 : 1996-1997 ; {{flagsport|ENG}} Манчестер Јунајтед *'''{{Трофеј-Англија (Премиер лига)}} [[Премиер лига на Англија|Премиер лига]]''': 1 : 2002-2003 ====Репрезентативни==== ; {{flagsport|FRA}} Франција 21 *'''{{Трофеј-Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година}} [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година|Европско првенство под 21 година]]''' : 1 : [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 1988|1988]] ; {{flagsport|FRA}} Франција *'''{{Трофеј-Светско првенство во фудбал}} [[Светско првенство во фудбал]]''' : 1 : [[Светско првенство во фудбал 1998|Франција 1998]] *'''{{Трофеј-Европско првенство во фудбал}} [[Европско првенство во фудбал]]''' : 1 : [[Европско првенство во фудбал 2000|Белгија и Холандија 2000]] {{col-2}} ===Тренер=== ; {{flagsport|FRA}} Бордо *'''{{Трофеј-Франција (Лига 1)}} [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]''': 1 : 2008-2009 *'''{{Трофеј-Лига куп на Франција}} [[Лига куп на Франција]]''' : 1 : 2008-2009 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Франција}} [[Суперкуп на Франција]]''' : 2 : 2008, 2009 ; {{flagsport|FRA}} Париз Сен Жермен *'''{{Трофеј-Франција (Лига 1)}} [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]''': 3 : 2013-2014, 2014-2015, 2015-2016 *'''{{Трофеј-Куп на Франција}} [[Фудбалски куп на Франција|Куп на Франција]]''' : 2 : 2014-2015, 2015-2016 *'''{{Трофеј-Лига куп на Франција}} [[Лига куп на Франција]]''' : 3 : 2013-2014, 2014-2015, 2015-2016 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Франција}} [[Суперкуп на Франција]]''' : 3 : 2013, 2014, 2015 {{col-end}} ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== *[http://www.fff.fr/servfff/historique/selectionneur_new.php?id=BLANC Профил] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121114105401/http://www.fff.fr/servfff/historique/selectionneur_new.php?id=BLANC |date=2012-11-14 }} на [[France Football Federation|FFF.fr]] *[http://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=9350 Профил] на Soccerbase.com *[http://www.goal.com/en/people/france/25741/laurent-blanc Лоран Блан] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160624165719/http://www.goal.com/en/people/france/25741/laurent-blanc |date=2016-06-24 }} на Goal.com *[http://uk.eurosport.yahoo.com/football/laurent-blanc.html Лоран Блан] на Eurosport.com {{Navboxes |title=Состави на Франција |bg= #0055A4 |fg= #FFFFFF |bordercolor= #EF4135 |list1= {{Состав на Франција на ЕП фудбал 1996}} {{Состав на Франција на СП фудбал 1998}} {{Состав на Франција на ЕП фудбал 2000}} }} {{Селектори на француската фудбалска репрезентација}} {{Navboxes |bg = gold |fg = black |bordercolor = solid 1px #000; |title = Награди |list1 = {{Најдобар играч на ЕП фудбал под 21 година}} }} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Блан, Лоран}} [[Категорија:Француски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Монпелје]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Наполи]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Барселона]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Олимпик Марсеј]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Интер]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Манчестер Јунајтед]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]] [[Категорија:Витези на Легијата на честа]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1965 година]] fi29pn7p7r2gmqbrvnb384bc473jr2m 5602325 5602183 2026-07-30T20:17:40Z Carshalton 30527 5602325 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Лоран Блан | image = [[Податотека:Laurent Blanc Euro 2012 vs Sweden 01 cropped.jpg|250px]] | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1965|11|19}} | cityofbirth = {{роден во|Але|}} | countryofbirth = [[Франција]] | nationality = {{flagsport|FRA}} [[Франција]] | height = {{height|m=1.92}} | position = [[Одбрана (фудбал)|одбрана]] | currentclub = | clubnumber = | retired = 2003 <small>(37 г.)</small> | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Montpellier}} | years1 = 1983-1991 | caps1 = 243 | goals1 = 76 | clubs1 = {{Fb team Montpellier}} | years2 = 1991-1992 | caps2 = 31 | goals2 = 6 | clubs2 = {{Fb team Napoli}} | years3 = 1992-1993 | caps3 = 29 | goals3 = 1 | clubs3 = {{Fb team Nimes}} | years4 = 1993-1995 | caps4 = 70 | goals4 = 18 | clubs4 = {{Fb team Saint-Etienne}} | years5 = 1995-1996 | caps5 = 23 | goals5 = 2 | clubs5 = {{Fb team Auxerre}} | years6 = 1996-1997 | caps6 = 28 | goals6 = 1 | clubs6 = {{Fb team Barcelona}} | years7 = 1997-1999 | caps7 = 63 | goals7 = 14 | clubs7 = {{Fb team Olympique Marseille}} | years8 = 1999-2001 | caps8 = 67 | goals8 = 6 | clubs8 = {{Fb team Inter}} | years9 = 2001-2003 | caps9 = 48 | goals9 = 1 | clubs9 = {{Fb team Manchester United}} | nationalyears1 = 1989-2000 | nationalcaps1 = 97 | nationalgoals1 = 16 | nationalteam1 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција|Франција]] | manageryears1 = 2007–2010 |managerclubs1 = {{Fb team Bordeaux}} | manageryears2 = 2010–2012 |managerclubs2 = {{Naz|FUrep|FRA}} | manageryears3 = 2013–2016 |managerclubs3 = {{Fb team Paris Saint-Germain}} | manageryears4 = 2020–2022 |managerclubs4 = {{Fb team Al Rayyan}} | manageryears5 = 2022–2023 |managerclubs5 = {{Fb team Olympique Lyonnais}} | manageryears6 = 2024–2025 |managerclubs6 = {{Fb team Al-Ittihad}} }} '''Лоран Робер Блан''' (роден на [[19 ноември]] [[1965]], во [[Але]]) — [[Франција|француски]] [[Тренер|фудбалски тренер]] и поранешен [[фудбалер]], [[Одбрана (фудбал)|играч од одбраната]]. Блан како играч настапувал за бројни клубови како [[ФК Монпелје|Монпелје]], [[ФК Наполи|Наполи]], [[ФК Барселона|Барселона]], [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]], [[ФК Интер|Интер]] и [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]], а најчесто играл на позицијата [[Одбрана (фудбал)|либеро]]. Тој е, исто така, поранешен [[Фудбалска репрезентација на Франција|француски репрезентативец]] со 97 настапи и 16 гола за својата, а одиграл повеќе меѓународни турнири, меѓу кои [[Светско првенство во фудбал 1998|Светското првенство 1998]] и [[Европско првенство во фудбал 2000|Европското првенство 2000]], и двете освоени од „триколорите“. Тој влегол во историјата како играчот кој го постигнал првиот [[златен гол]] во историјата на фудбалот, затресувајќи ја мрежата на [[Фудбалска репрезентација на Парагвај|Парагвај]] во осминафиналето на [[Светско првенство во фудбал 1998|Светското првенство 1998]]. Тој бил селектор на [[Фудбалска репрезентација на Франција|репрезентацијата на Франција]] до [[2012]] година, откако го заменил [[Рејмонд Доменех]] по [[2010 ФИФА Светско Првенство|Светското првенство 2010]] во [[Јужна Африка]].<ref>{{наведени вести |title=Лоран Блан назначен за нов селектор на Франција |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/internationals/8685345.stm |publisher=BBC Sport |date=2 јули 2010 |accessdate=4 јули 2010 }}</ref> ==Биографија== Има прекар „претседателот“, кој го добил по неговиот мандат во [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]] во чест на неговите лидерски вештини.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=1459550.html |title=Blanc's Bordeaux rise to the occasion |publisher=UEFA |date=15 март 2010 | accessdate=29 јуни 2010 }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.thenational.ae/apps/pbcs.dll/article?AID=/20100317/SPORT/703169857/1004/foreign |title=Bordeaux hope this season is not Blanc’s last hurrah |publisher=The National |date=16 март 2010 |accessdate=29 јуни 2010 |archive-date=2014-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407073855/http://www.thenational.ae/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20100317%2FSPORT%2F703169857%2F1004%2Fforeign |url-status=dead }}</ref> ==Титули== {{Col-begin|width=80%}} {{col-2}} ===Играч=== ====Клупски==== ; {{flagsport|FRA}} Олимпик Марсеј *'''{{Трофеј-Куп на Франција}} [[Фудбалски куп на Франција|Куп на Франција]]''': 1 : 1989-1990 ; {{flagsport|FRA}} Осер *'''{{Трофеј-Франција (Лига 1)}} [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]''' : 1 : 1995-1996 *'''{{Трофеј-Куп на Франција}} [[Фудбалски куп на Франција|Куп на Франција]]''' : 1 : 1995-1996 ; {{flagsport|ESP}} Барселона *'''{{Трофеј-Суперкуп на Европа}} [[Суперкуп на Шпанија]]''' : 1 : 1996-1997 *'''{{Трофеј-КПК}} [[УЕФА Куп на победниците на куповите|Куп на победниците на куповите]]''' : 1 : 1996-1997 *'''{{Трофеј-Куп на Шпанија}} [[Фудбалски куп на Шпанија|Куп на Шпанија]]''' : 1 : 1996-1997 ; {{flagsport|ENG}} Манчестер Јунајтед *'''{{Трофеј-Англија (Премиер лига)}} [[Премиер лига на Англија|Премиер лига]]''': 1 : 2002-2003 ====Репрезентативни==== ; {{flagsport|FRA}} Франција 21 *'''{{Трофеј-Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година}} [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година|Европско првенство под 21 година]]''' : 1 : [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 1988|1988]] ; {{flagsport|FRA}} Франција *'''{{Трофеј-Светско првенство во фудбал}} [[Светско првенство во фудбал]]''' : 1 : [[Светско првенство во фудбал 1998|Франција 1998]] *'''{{Трофеј-Европско првенство во фудбал}} [[Европско првенство во фудбал]]''' : 1 : [[Европско првенство во фудбал 2000|Белгија и Холандија 2000]] {{col-2}} ===Тренер=== ; {{flagsport|FRA}} Бордо *'''{{Трофеј-Франција (Лига 1)}} [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]''': 1 : 2008-2009 *'''{{Трофеј-Лига куп на Франција}} [[Лига куп на Франција]]''' : 1 : 2008-2009 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Франција}} [[Суперкуп на Франција]]''' : 2 : 2008, 2009 ; {{flagsport|FRA}} Париз Сен Жермен *'''{{Трофеј-Франција (Лига 1)}} [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]''': 3 : 2013-2014, 2014-2015, 2015-2016 *'''{{Трофеј-Куп на Франција}} [[Фудбалски куп на Франција|Куп на Франција]]''' : 2 : 2014-2015, 2015-2016 *'''{{Трофеј-Лига куп на Франција}} [[Лига куп на Франција]]''' : 3 : 2013-2014, 2014-2015, 2015-2016 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Франција}} [[Суперкуп на Франција]]''' : 3 : 2013, 2014, 2015 ; {{flagsport|SAU}} Ал-Итихад *'''[[Сауди Про лига|Саудиско првенство]]''': 1 : 2024-2025 *'''[[Куп на кралот (Саудиска Арабија)|Куп на кралот]]''' : 1 : 2024-2025 {{col-end}} ==Почести== [[Податотека:Legion Honneur Chevalier ribbon.svg|60px]] [[Национален орден на Легијата на честа|Кавалер на Легијата на честа]] (Франција) <br> — 1998 ==Тренерска статистика== ==== Клубови ==== ''Статистиката е ажурирана на 28 септември 2025.'' Во '''болд''' се натпреварувањата кои Блан ги освоил. {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:100%;text-align:center;" |- !rowspan="2"|Сезона !rowspan="2"|Екипа !colspan="5"|Првенство !colspan="5"|Национален куп !colspan="5"|Континентални купови !colspan="5"|Останати купови !colspan="4"|Вкупно !Победи % !rowspan="2"|Пласман |- ! Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || ОН || П || Н || И || % |- | [[ФК Бордо сезона 2007-2008|2007-2008]] || rowspan=3|{{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) Bordeaux}} || [[Лига 1 (Франција) 2007-2008|Л1]] || 38 || 22 || 9 || 7 || [[Фудбалски куп на Франција 2007-2008|КФ]]+[[Лига куп на Франција 2007-2008|ЛКФ]] || 4+1 || 3+0 || 1+0 || 0+1 || [[Куп на УЕФА 2007-2008|КУ]] || 8 || 5 || 2 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|51|30|12|9}} || 2. место |- | [[ФК Бордо сезона 2008-2009|2008-2009]] || '''[[Лига 1 (Франција) 2008-2009|Л1]]''' || 38 || 24 || 8 || 6 || [[Фудбалски куп на Франција 2008-2009|КФ]]+'''[[Лига куп на Франција 2008-2009|ЛКФ]]''' || 1+4 || 0+4 || 0+0 || 1+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2008-2009|ЛШ]]+[[Куп на УЕФА 2008-2009|КУ]] || 6+2 || 2+0 || 1+1 || 3+1 || '''[[Суперкуп на Франција 2008|СФ]]''' || 1 || 0 || 1 || 0 {{WDL|52|30|11|11}} || '''1. место''' |- | [[ФК Бордо сезона 2009-2010|2009-2010]] || [[Лига 1 (Франција) 2009-2010|Л1]] || 38 || 19 || 7 || 12 || [[Фудбалски куп на Франција 2009-2010|КФ]]+[[Лига куп на Франција 2009-2010|ЛКФ]] || 3+4 || 2+3 || 0+0 || 1+1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2009-2010|ЛШ]] || 10 || 8 || 1 || 1 || '''[[Суперкуп на Франција 2008|СФ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|56|33|8|15}} || 6. место |- !colspan="3"|Вкупно Бордо || 114 || 65 || 24 || 25 || || 17 || 12 || 1 || 4 || || 26 || 15 || 5 || 6 || || 2 || 1 || 1 || 0 {{WDLtot|159|93|31|35}} || |- | [[ФК Париз Сен Жермен сезона 2013-2014|2013-2014]] || rowspan=3|{{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) PSG}} || '''[[Лига 1 (Франција) 2013-2014|Л1]]''' || 38 || 27 || 8 || 3 || [[Фудбалски куп на Франција 2013-2014|КФ]]+'''[[Лига куп на Франција 2013-2014|ЛКФ]]''' || 2+4 || 1+4 || 0+0 || 1+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2013-2014|ЛШ]] || 10 || 7 || 1 || 2 || '''[[Суперкуп на Франција 2013|СФ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|55|40|9|6}} || '''1. место''' |- | [[ФК Париз Сен Жермен сезона 2014-2015|2014-2015]] || '''[[Лига 1 (Франција) 2014-2015|Л1]]'''|| 38 || 24 || 11 || 3 || '''[[Фудбалски куп на Франција 2014-2015|КФ]]'''+'''[[Лига куп на Франција 2014-2015|ЛКФ]]''' || 6+4 || 6+4 || 0+0 || 0+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2014-2015|ЛШ]] || 10 || 4 || 3 || 3 || '''[[Суперкуп на Франција 2014|СФ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|59|39|14|6}} || '''1. место''' |- | [[ФК Париз Сен Жермен сезона 2015-2016|2015-2016]] || '''[[Лига 1 (Франција) 2015-2016|Л1]]''' || 38 || 30 || 6 || 2 || '''[[Фудбалски куп на Франција 2015-2016|КФ]]'''+'''[[Лига куп на Франција 2015-2016|ЛКФ]]''' || 6+4 || 6+4 || 0+0 || 0+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2015-2016|ЛШ]] || 10 || 6 || 2 || 2 || '''[[Суперкуп на Франција 2015|СФ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|59|47|8|4}} || '''1. место''' |- !colspan="3"|Вкупно Париз Сен Жермен|| 114 || 81 || 25 || 8 || || 26 || 25 || 0 || 1 || || 30 || 17 || 6 || 7 || || 3 || 3 || 0 || 0 {{WDLtot|173|126|31|16}} || |- | [[Спортс клуб Ал Рајан сезона 2020-2021|дек. 2020-2021]] || rowspan=2|{{flagsport|QAT}} {{Fb team Al Rayyan}} || [[Старс лига на Катар 2020-2021|СЛ]] || 13 || 7 || 1 || 5 || [[Куп на Старс лигата на Катар 2020-2021|КСЛ]]+[[Куп на Емирот на Катар 2021|КЕК]] || 2+4 || 3 || 0 || 3 || [[АФК Лига на шампиони 2020|АЛШ]] || - || - || - || - || [[Фудбалски куп на Катар 2021|КК]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|20|10|1|9}} || ''наз.'' 3. место |- | [[Спортс клуб Ал Рајан сезона 2021-2022|2021-фев. 2022]] || [[Qatar Stars League 2021-2022|QSL]] || 16 || 4 || 5 || 7 || [[Coppa delle Stelle del Qatar 2021-2022|CSQ]]+[[Coppa dell'Emiro del Qatar 2022|CEQ]] || 8+0 || 4 || 0 || 4 || [[AFC Champions League 2021|ACL]] || 6 || 0 || 2 || 4 || - || - || - || - || - {{WDL|30|8|7|15}} || ''Eson.'' |- !colspan="3"|Totale Al-Rayyan || 29 || 11 || 6 || 12 || || 14 || 7 || 0 || 7 || || 6 || 0 || 2 || 4 || || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDLtot|50|18|8|24}} || |- || [[ФК Олимпик Лион сезона 2022-2023|окт. 2022-2023]] || rowspan=2|{{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) Olympique Lyonnais}} || [[Лига 1 (Франција) 2022-2023|Л1]] || 28 || 14 || 6 || 8 || [[Фудбалски куп на Франција 2022-2023|КФ]] || 5 || 3 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|33|17|7|9}} || ''наз.'', 7. место |- || [[ФК Олимпик Лион сезона 2023-2024|јул.-сеп. 2023]] || [[Лига 1 (Франција) 2023-2024|L1]] || 4 || 0 || 1 || 3 || [[Фудбалски куп на Франција 2023-2024|КФ]] || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|4|0|1|3}} || ''отп. 18. место'' |- !colspan="3"|Вкупно Олимпик Лион || 32 || 14 || 7 || 11 || || 5 || 3 || 1 || 1 || || - || - || - || - || || - || - || - || - {{WDLtot|37|17|8|12}} || |- | [[Ittihād Football Club 2024-2025|2024-2025]] || rowspan=2|{{flagsport|SAU}} [[ФК Ал-Итихад|Ал-Итихад]] || '''[[Lega saudita professionistica 2024-2025|SPL]]''' || 34 || 26 || 5 || 3 || '''[[Coppa del Re dei Campioni 2024-2025|KC]]''' || 5 || 4 || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|39|30|6|3}} || '''1º''' |- | [[Ittihād Football Club 2025-2026|lug.-set. 2025]] || [[Saudi Pro League 2025-2026|SPL]] || 4 || 3 || 0 || 1 || [[Coppa del Re dei Campioni 2025-2026|KC]] || 1 || 1 || 0 || 0 || [[AFC Champions League Elite 2025-2026|ACL]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[Supercoppa saudita 2025|SS]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|7|4|0|3}} || ''Eson.'' |- !colspan="3"|Totale Al-Ittihad || 38 || 29 || 5 || 4 || || 6 || 5 || 1 || 0 || || 1 || 0 || 0 || 1 || || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDLtot|46|34|6|6}} || |- !colspan="3"|Totale carriera || 327 || 200 || 67 || 60 || || 68 || 52 || 3 || 13 || || 63 || 32 || 13 || 18 || || 7 || 4 || 1 || 2 {{WDLtot|466|288|84|93}} || |} ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== *[http://www.fff.fr/servfff/historique/selectionneur_new.php?id=BLANC Профил] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121114105401/http://www.fff.fr/servfff/historique/selectionneur_new.php?id=BLANC |date=2012-11-14 }} на [[France Football Federation|FFF.fr]] *[http://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=9350 Профил] на Soccerbase.com *[http://www.goal.com/en/people/france/25741/laurent-blanc Лоран Блан] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160624165719/http://www.goal.com/en/people/france/25741/laurent-blanc |date=2016-06-24 }} на Goal.com *[http://uk.eurosport.yahoo.com/football/laurent-blanc.html Лоран Блан] на Eurosport.com {{Navboxes |title=Состави на Франција |bg= #0055A4 |fg= #FFFFFF |bordercolor= #EF4135 |list1= {{Состав на Франција на ЕП фудбал 1996}} {{Состав на Франција на СП фудбал 1998}} {{Состав на Франција на ЕП фудбал 2000}} }} {{Селектори на француската фудбалска репрезентација}} {{Navboxes |bg = gold |fg = black |bordercolor = solid 1px #000; |title = Награди |list1 = {{Најдобар играч на ЕП фудбал под 21 година}} }} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Блан, Лоран}} [[Категорија:Француски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Монпелје]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Наполи]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Барселона]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Олимпик Марсеј]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Интер]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Манчестер Јунајтед]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]] [[Категорија:Витези на Легијата на честа]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1965 година]] 788aicwylc8e711si1ldy44lejz3k8o 5602535 5602325 2026-07-31T10:21:31Z Carshalton 30527 /* Тренерска статистика */ 5602535 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Лоран Блан | image = [[Податотека:Laurent Blanc Euro 2012 vs Sweden 01 cropped.jpg|250px]] | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1965|11|19}} | cityofbirth = {{роден во|Але|}} | countryofbirth = [[Франција]] | nationality = {{flagsport|FRA}} [[Франција]] | height = {{height|m=1.92}} | position = [[Одбрана (фудбал)|одбрана]] | currentclub = | clubnumber = | retired = 2003 <small>(37 г.)</small> | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Montpellier}} | years1 = 1983-1991 | caps1 = 243 | goals1 = 76 | clubs1 = {{Fb team Montpellier}} | years2 = 1991-1992 | caps2 = 31 | goals2 = 6 | clubs2 = {{Fb team Napoli}} | years3 = 1992-1993 | caps3 = 29 | goals3 = 1 | clubs3 = {{Fb team Nimes}} | years4 = 1993-1995 | caps4 = 70 | goals4 = 18 | clubs4 = {{Fb team Saint-Etienne}} | years5 = 1995-1996 | caps5 = 23 | goals5 = 2 | clubs5 = {{Fb team Auxerre}} | years6 = 1996-1997 | caps6 = 28 | goals6 = 1 | clubs6 = {{Fb team Barcelona}} | years7 = 1997-1999 | caps7 = 63 | goals7 = 14 | clubs7 = {{Fb team Olympique Marseille}} | years8 = 1999-2001 | caps8 = 67 | goals8 = 6 | clubs8 = {{Fb team Inter}} | years9 = 2001-2003 | caps9 = 48 | goals9 = 1 | clubs9 = {{Fb team Manchester United}} | nationalyears1 = 1989-2000 | nationalcaps1 = 97 | nationalgoals1 = 16 | nationalteam1 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција|Франција]] | manageryears1 = 2007–2010 |managerclubs1 = {{Fb team Bordeaux}} | manageryears2 = 2010–2012 |managerclubs2 = {{Naz|FUrep|FRA}} | manageryears3 = 2013–2016 |managerclubs3 = {{Fb team Paris Saint-Germain}} | manageryears4 = 2020–2022 |managerclubs4 = {{Fb team Al Rayyan}} | manageryears5 = 2022–2023 |managerclubs5 = {{Fb team Olympique Lyonnais}} | manageryears6 = 2024–2025 |managerclubs6 = {{Fb team Al-Ittihad}} }} '''Лоран Робер Блан''' (роден на [[19 ноември]] [[1965]], во [[Але]]) — [[Франција|француски]] [[Тренер|фудбалски тренер]] и поранешен [[фудбалер]], [[Одбрана (фудбал)|играч од одбраната]]. Блан како играч настапувал за бројни клубови како [[ФК Монпелје|Монпелје]], [[ФК Наполи|Наполи]], [[ФК Барселона|Барселона]], [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]], [[ФК Интер|Интер]] и [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]], а најчесто играл на позицијата [[Одбрана (фудбал)|либеро]]. Тој е, исто така, поранешен [[Фудбалска репрезентација на Франција|француски репрезентативец]] со 97 настапи и 16 гола за својата, а одиграл повеќе меѓународни турнири, меѓу кои [[Светско првенство во фудбал 1998|Светското првенство 1998]] и [[Европско првенство во фудбал 2000|Европското првенство 2000]], и двете освоени од „триколорите“. Тој влегол во историјата како играчот кој го постигнал првиот [[златен гол]] во историјата на фудбалот, затресувајќи ја мрежата на [[Фудбалска репрезентација на Парагвај|Парагвај]] во осминафиналето на [[Светско првенство во фудбал 1998|Светското првенство 1998]]. Тој бил селектор на [[Фудбалска репрезентација на Франција|репрезентацијата на Франција]] до [[2012]] година, откако го заменил [[Рејмонд Доменех]] по [[2010 ФИФА Светско Првенство|Светското првенство 2010]] во [[Јужна Африка]].<ref>{{наведени вести |title=Лоран Блан назначен за нов селектор на Франција |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/internationals/8685345.stm |publisher=BBC Sport |date=2 јули 2010 |accessdate=4 јули 2010 }}</ref> ==Биографија== Има прекар „претседателот“, кој го добил по неговиот мандат во [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]] во чест на неговите лидерски вештини.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=1459550.html |title=Blanc's Bordeaux rise to the occasion |publisher=UEFA |date=15 март 2010 | accessdate=29 јуни 2010 }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.thenational.ae/apps/pbcs.dll/article?AID=/20100317/SPORT/703169857/1004/foreign |title=Bordeaux hope this season is not Blanc’s last hurrah |publisher=The National |date=16 март 2010 |accessdate=29 јуни 2010 |archive-date=2014-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407073855/http://www.thenational.ae/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20100317%2FSPORT%2F703169857%2F1004%2Fforeign |url-status=dead }}</ref> ==Титули== {{Col-begin|width=80%}} {{col-2}} ===Играч=== ====Клупски==== ; {{flagsport|FRA}} Олимпик Марсеј *'''{{Трофеј-Куп на Франција}} [[Фудбалски куп на Франција|Куп на Франција]]''': 1 : 1989-1990 ; {{flagsport|FRA}} Осер *'''{{Трофеј-Франција (Лига 1)}} [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]''' : 1 : 1995-1996 *'''{{Трофеј-Куп на Франција}} [[Фудбалски куп на Франција|Куп на Франција]]''' : 1 : 1995-1996 ; {{flagsport|ESP}} Барселона *'''{{Трофеј-Суперкуп на Европа}} [[Суперкуп на Шпанија]]''' : 1 : 1996-1997 *'''{{Трофеј-КПК}} [[УЕФА Куп на победниците на куповите|Куп на победниците на куповите]]''' : 1 : 1996-1997 *'''{{Трофеј-Куп на Шпанија}} [[Фудбалски куп на Шпанија|Куп на Шпанија]]''' : 1 : 1996-1997 ; {{flagsport|ENG}} Манчестер Јунајтед *'''{{Трофеј-Англија (Премиер лига)}} [[Премиер лига на Англија|Премиер лига]]''': 1 : 2002-2003 ====Репрезентативни==== ; {{flagsport|FRA}} Франција 21 *'''{{Трофеј-Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година}} [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година|Европско првенство под 21 година]]''' : 1 : [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 1988|1988]] ; {{flagsport|FRA}} Франција *'''{{Трофеј-Светско првенство во фудбал}} [[Светско првенство во фудбал]]''' : 1 : [[Светско првенство во фудбал 1998|Франција 1998]] *'''{{Трофеј-Европско првенство во фудбал}} [[Европско првенство во фудбал]]''' : 1 : [[Европско првенство во фудбал 2000|Белгија и Холандија 2000]] {{col-2}} ===Тренер=== ; {{flagsport|FRA}} Бордо *'''{{Трофеј-Франција (Лига 1)}} [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]''': 1 : 2008-2009 *'''{{Трофеј-Лига куп на Франција}} [[Лига куп на Франција]]''' : 1 : 2008-2009 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Франција}} [[Суперкуп на Франција]]''' : 2 : 2008, 2009 ; {{flagsport|FRA}} Париз Сен Жермен *'''{{Трофеј-Франција (Лига 1)}} [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]''': 3 : 2013-2014, 2014-2015, 2015-2016 *'''{{Трофеј-Куп на Франција}} [[Фудбалски куп на Франција|Куп на Франција]]''' : 2 : 2014-2015, 2015-2016 *'''{{Трофеј-Лига куп на Франција}} [[Лига куп на Франција]]''' : 3 : 2013-2014, 2014-2015, 2015-2016 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Франција}} [[Суперкуп на Франција]]''' : 3 : 2013, 2014, 2015 ; {{flagsport|SAU}} Ал-Итихад *'''[[Сауди Про лига|Саудиско првенство]]''': 1 : 2024-2025 *'''[[Куп на кралот (Саудиска Арабија)|Куп на кралот]]''' : 1 : 2024-2025 {{col-end}} ==Почести== [[Податотека:Legion Honneur Chevalier ribbon.svg|60px]] [[Национален орден на Легијата на честа|Кавалер на Легијата на честа]] (Франција) <br> — 1998 ==Тренерска статистика== ==== Клубови ==== ''Статистиката е ажурирана на 28 септември 2025.'' Во '''болд''' се натпреварувањата кои Блан ги освоил. {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:100%;text-align:center;" |- !rowspan="2"|Сезона !rowspan="2"|Екипа !colspan="5"|Првенство !colspan="5"|Национален куп !colspan="5"|Континентални купови !colspan="5"|Останати купови !colspan="4"|Вкупно !Победи % !rowspan="2"|Пласман |- ! Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || ОН || П || Н || И || % |- | [[ФК Бордо сезона 2007-2008|2007-2008]] || rowspan=3|{{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) Bordeaux}} || [[Лига 1 (Франција) 2007-2008|Л1]] || 38 || 22 || 9 || 7 || [[Фудбалски куп на Франција 2007-2008|КФ]]+[[Лига куп на Франција 2007-2008|ЛКФ]] || 4+1 || 3+0 || 1+0 || 0+1 || [[Куп на УЕФА 2007-2008|КУ]] || 8 || 5 || 2 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|51|30|12|9}} || 2. место |- | [[ФК Бордо сезона 2008-2009|2008-2009]] || '''[[Лига 1 (Франција) 2008-2009|Л1]]''' || 38 || 24 || 8 || 6 || [[Фудбалски куп на Франција 2008-2009|КФ]]+'''[[Лига куп на Франција 2008-2009|ЛКФ]]''' || 1+4 || 0+4 || 0+0 || 1+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2008-2009|ЛШ]]+[[Куп на УЕФА 2008-2009|КУ]] || 6+2 || 2+0 || 1+1 || 3+1 || '''[[Суперкуп на Франција 2008|СФ]]''' || 1 || 0 || 1 || 0 {{WDL|52|30|11|11}} || '''1. место''' |- | [[ФК Бордо сезона 2009-2010|2009-2010]] || [[Лига 1 (Франција) 2009-2010|Л1]] || 38 || 19 || 7 || 12 || [[Фудбалски куп на Франција 2009-2010|КФ]]+[[Лига куп на Франција 2009-2010|ЛКФ]] || 3+4 || 2+3 || 0+0 || 1+1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2009-2010|ЛШ]] || 10 || 8 || 1 || 1 || '''[[Суперкуп на Франција 2008|СФ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|56|33|8|15}} || 6. место |- !colspan="3"|Вкупно Бордо || 114 || 65 || 24 || 25 || || 17 || 12 || 1 || 4 || || 26 || 15 || 5 || 6 || || 2 || 1 || 1 || 0 {{WDLtot|159|93|31|35}} || |- | [[ФК Париз Сен Жермен сезона 2013-2014|2013-2014]] || rowspan=3|{{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) PSG}} || '''[[Лига 1 (Франција) 2013-2014|Л1]]''' || 38 || 27 || 8 || 3 || [[Фудбалски куп на Франција 2013-2014|КФ]]+'''[[Лига куп на Франција 2013-2014|ЛКФ]]''' || 2+4 || 1+4 || 0+0 || 1+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2013-2014|ЛШ]] || 10 || 7 || 1 || 2 || '''[[Суперкуп на Франција 2013|СФ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|55|40|9|6}} || '''1. место''' |- | [[ФК Париз Сен Жермен сезона 2014-2015|2014-2015]] || '''[[Лига 1 (Франција) 2014-2015|Л1]]'''|| 38 || 24 || 11 || 3 || '''[[Фудбалски куп на Франција 2014-2015|КФ]]'''+'''[[Лига куп на Франција 2014-2015|ЛКФ]]''' || 6+4 || 6+4 || 0+0 || 0+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2014-2015|ЛШ]] || 10 || 4 || 3 || 3 || '''[[Суперкуп на Франција 2014|СФ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|59|39|14|6}} || '''1. место''' |- | [[ФК Париз Сен Жермен сезона 2015-2016|2015-2016]] || '''[[Лига 1 (Франција) 2015-2016|Л1]]''' || 38 || 30 || 6 || 2 || '''[[Фудбалски куп на Франција 2015-2016|КФ]]'''+'''[[Лига куп на Франција 2015-2016|ЛКФ]]''' || 6+4 || 6+4 || 0+0 || 0+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2015-2016|ЛШ]] || 10 || 6 || 2 || 2 || '''[[Суперкуп на Франција 2015|СФ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|59|47|8|4}} || '''1. место''' |- !colspan="3"|Вкупно Париз Сен Жермен|| 114 || 81 || 25 || 8 || || 26 || 25 || 0 || 1 || || 30 || 17 || 6 || 7 || || 3 || 3 || 0 || 0 {{WDLtot|173|126|31|16}} || |- | [[Спортс клуб Ал Рајан сезона 2020-2021|дек. 2020-2021]] || rowspan=2|{{flagsport|QAT}} {{Fb team Al Rayyan}} || [[Старс лига на Катар 2020-2021|СЛК]] || 13 || 7 || 1 || 5 || [[Куп на Старс лигата на Катар 2020-2021|КСЛ]]+[[Куп на Емирот на Катар 2021|КЕК]] || 2+4 || 3 || 0 || 3 || [[АФК Лига на шампиони 2020|АЛШ]] || - || - || - || - || [[Фудбалски куп на Катар 2021|КК]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|20|10|1|9}} || ''наз.'' 3. место |- | [[Спортс клуб Ал Рајан сезона 2021-2022|2021-фев. 2022]] || [[Старс лига на Катар 2021-2022|СЛК]] || 16 || 4 || 5 || 7 || [[Куп на Старс лигата на Катар 2021-2022|КСЛ]]+[[Куп на Емирот на Катар 2022|КЕК]] || 8+0 || 4 || 0 || 4 || [[АФК Лига на шампиони 2021|АЛШ]] || 6 || 0 || 2 || 4 || - || - || - || - || - {{WDL|30|8|7|15}} || ''отп.'' |- !colspan="3"|Вкупно Ал Рајан || 29 || 11 || 6 || 12 || || 14 || 7 || 0 || 7 || || 6 || 0 || 2 || 4 || || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDLtot|50|18|8|24}} || |- || [[ФК Олимпик Лион сезона 2022-2023|окт. 2022-2023]] || rowspan=2|{{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) Olympique Lyonnais}} || [[Лига 1 (Франција) 2022-2023|Л1]] || 28 || 14 || 6 || 8 || [[Фудбалски куп на Франција 2022-2023|КФ]] || 5 || 3 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|33|17|7|9}} || ''наз.'', 7. место |- || [[ФК Олимпик Лион сезона 2023-2024|јул.-сеп. 2023]] || [[Лига 1 (Франција) 2023-2024|Л1]] || 4 || 0 || 1 || 3 || [[Фудбалски куп на Франција 2023-2024|КФ]] || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|4|0|1|3}} || ''отп. 18. место'' |- !colspan="3"|Вкупно Олимпик Лион || 32 || 14 || 7 || 11 || || 5 || 3 || 1 || 1 || || - || - || - || - || || - || - || - || - {{WDLtot|37|17|8|12}} || |- | [[ФК Ал-Итихад сезона 2024-2025|2024-2025]] || rowspan=2|{{flagsport|SAU}} [[ФК Ал-Итихад|Ал-Итихад]] || '''[[Сауди Про лига 2024-2025|СПЛ]]''' || 34 || 26 || 5 || 3 || '''[[Куп на кралот (Саудиска Арабија) 2024-2025|КК]]''' || 5 || 4 || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|39|30|6|3}} || '''1. место''' |- | [[ФК Ал-Итихад сезона 2025-2026|јул.-сеп. 2025]] || [[Сауди Про лига 2025-2026|СПЛ]] || 4 || 3 || 0 || 1 || [[Куп на кралот (Саудиска Арабија) 2025-2026|КК]] || 1 || 1 || 0 || 0 || [[АФК Лига на шампиони 2025-2026|АЛШ]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[Суперкуп на Саудиска Арабија 2025|СС]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|7|4|0|3}} || ''отп.'' |- !colspan="3"|Вкупно Ал-Итихад || 38 || 29 || 5 || 4 || || 6 || 5 || 1 || 0 || || 1 || 0 || 0 || 1 || || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDLtot|46|34|6|6}} || |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 327 || 200 || 67 || 60 || || 68 || 52 || 3 || 13 || || 63 || 32 || 13 || 18 || || 7 || 4 || 1 || 2 {{WDLtot|466|288|84|93}} || |} ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== *[http://www.fff.fr/servfff/historique/selectionneur_new.php?id=BLANC Профил] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121114105401/http://www.fff.fr/servfff/historique/selectionneur_new.php?id=BLANC |date=2012-11-14 }} на [[France Football Federation|FFF.fr]] *[http://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=9350 Профил] на Soccerbase.com *[http://www.goal.com/en/people/france/25741/laurent-blanc Лоран Блан] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160624165719/http://www.goal.com/en/people/france/25741/laurent-blanc |date=2016-06-24 }} на Goal.com *[http://uk.eurosport.yahoo.com/football/laurent-blanc.html Лоран Блан] на Eurosport.com {{Navboxes |title=Состави на Франција |bg= #0055A4 |fg= #FFFFFF |bordercolor= #EF4135 |list1= {{Состав на Франција на ЕП фудбал 1996}} {{Состав на Франција на СП фудбал 1998}} {{Состав на Франција на ЕП фудбал 2000}} }} {{Селектори на француската фудбалска репрезентација}} {{Navboxes |bg = gold |fg = black |bordercolor = solid 1px #000; |title = Награди |list1 = {{Најдобар играч на ЕП фудбал под 21 година}} }} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Блан, Лоран}} [[Категорија:Француски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Монпелје]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Наполи]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Барселона]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Олимпик Марсеј]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Интер]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Манчестер Јунајтед]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]] [[Категорија:Витези на Легијата на честа]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1965 година]] lu94rrl1xnruarndn7hwieccy2rhjpc 5602536 5602535 2026-07-31T10:31:17Z Carshalton 30527 5602536 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Лоран Блан | image = [[Податотека:Laurent Blanc Euro 2012 vs Sweden 01 cropped.jpg|250px]] | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1965|11|19}} | cityofbirth = {{роден во|Але|}} | countryofbirth = [[Франција]] | nationality = {{flagsport|FRA}} [[Франција]] | height = {{height|m=1.92}} | position = [[Одбрана (фудбал)|одбрана]] | currentclub = | clubnumber = | retired = 2003 <small>(37 г.)</small> | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Montpellier}} | years1 = 1983-1991 | caps1 = 243 | goals1 = 76 | clubs1 = {{Fb team Montpellier}} | years2 = 1991-1992 | caps2 = 31 | goals2 = 6 | clubs2 = {{Fb team Napoli}} | years3 = 1992-1993 | caps3 = 29 | goals3 = 1 | clubs3 = {{Fb team Nimes}} | years4 = 1993-1995 | caps4 = 70 | goals4 = 18 | clubs4 = {{Fb team Saint-Etienne}} | years5 = 1995-1996 | caps5 = 23 | goals5 = 2 | clubs5 = {{Fb team Auxerre}} | years6 = 1996-1997 | caps6 = 28 | goals6 = 1 | clubs6 = {{Fb team Barcelona}} | years7 = 1997-1999 | caps7 = 63 | goals7 = 14 | clubs7 = {{Fb team Olympique Marseille}} | years8 = 1999-2001 | caps8 = 67 | goals8 = 6 | clubs8 = {{Fb team Inter}} | years9 = 2001-2003 | caps9 = 48 | goals9 = 1 | clubs9 = {{Fb team Manchester United}} | nationalyears1 = 1989-2000 | nationalcaps1 = 97 | nationalgoals1 = 16 | nationalteam1 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција|Франција]] | manageryears1 = 2007–2010 |managerclubs1 = {{Fb team Bordeaux}} | manageryears2 = 2010–2012 |managerclubs2 = {{Naz|FUrep|FRA}} | manageryears3 = 2013–2016 |managerclubs3 = {{Fb team Paris Saint-Germain}} | manageryears4 = 2020–2022 |managerclubs4 = {{Fb team Al Rayyan}} | manageryears5 = 2022–2023 |managerclubs5 = {{Fb team Olympique Lyonnais}} | manageryears6 = 2024–2025 |managerclubs6 = {{Fb team Al-Ittihad}} }} '''Лоран Робер Блан''' (роден на [[19 ноември]] [[1965]], во [[Але]]) — [[Франција|француски]] [[Тренер|фудбалски тренер]] и поранешен [[фудбалер]], [[Одбрана (фудбал)|играч од одбраната]]. Блан како играч настапувал за бројни клубови како [[ФК Монпелје|Монпелје]], [[ФК Наполи|Наполи]], [[ФК Барселона|Барселона]], [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]], [[ФК Интер|Интер]] и [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]], а најчесто играл на позицијата [[Одбрана (фудбал)|либеро]]. Тој е, исто така, поранешен [[Фудбалска репрезентација на Франција|француски репрезентативец]] со 97 настапи и 16 гола за својата, а одиграл повеќе меѓународни турнири, меѓу кои [[Светско првенство во фудбал 1998|Светското првенство 1998]] и [[Европско првенство во фудбал 2000|Европското првенство 2000]], и двете освоени од „триколорите“. Тој влегол во историјата како играчот кој го постигнал првиот [[златен гол]] во историјата на фудбалот, затресувајќи ја мрежата на [[Фудбалска репрезентација на Парагвај|Парагвај]] во осминафиналето на [[Светско првенство во фудбал 1998|Светското првенство 1998]]. Тој бил селектор на [[Фудбалска репрезентација на Франција|репрезентацијата на Франција]] до [[2012]] година, откако го заменил [[Рејмонд Доменех]] по [[2010 ФИФА Светско Првенство|Светското првенство 2010]] во [[Јужна Африка]].<ref>{{наведени вести |title=Лоран Блан назначен за нов селектор на Франција |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/internationals/8685345.stm |publisher=BBC Sport |date=2 јули 2010 |accessdate=4 јули 2010 }}</ref> ==Биографија== Има прекар „претседателот“, кој го добил по неговиот мандат во [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]] во чест на неговите лидерски вештини.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=1459550.html |title=Blanc's Bordeaux rise to the occasion |publisher=UEFA |date=15 март 2010 | accessdate=29 јуни 2010 }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.thenational.ae/apps/pbcs.dll/article?AID=/20100317/SPORT/703169857/1004/foreign |title=Bordeaux hope this season is not Blanc’s last hurrah |publisher=The National |date=16 март 2010 |accessdate=29 јуни 2010 |archive-date=2014-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407073855/http://www.thenational.ae/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20100317%2FSPORT%2F703169857%2F1004%2Fforeign |url-status=dead }}</ref> ==Титули== {{Col-begin|width=80%}} {{col-2}} ===Играч=== ====Клупски==== ; {{flagsport|FRA}} Олимпик Марсеј *'''{{Трофеј-Куп на Франција}} [[Фудбалски куп на Франција|Куп на Франција]]''': 1 : 1989-1990 ; {{flagsport|FRA}} Осер *'''{{Трофеј-Франција (Лига 1)}} [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]''' : 1 : 1995-1996 *'''{{Трофеј-Куп на Франција}} [[Фудбалски куп на Франција|Куп на Франција]]''' : 1 : 1995-1996 ; {{flagsport|ESP}} Барселона *'''{{Трофеј-Суперкуп на Европа}} [[Суперкуп на Шпанија]]''' : 1 : 1996-1997 *'''{{Трофеј-КПК}} [[УЕФА Куп на победниците на куповите|Куп на победниците на куповите]]''' : 1 : 1996-1997 *'''{{Трофеј-Куп на Шпанија}} [[Фудбалски куп на Шпанија|Куп на Шпанија]]''' : 1 : 1996-1997 ; {{flagsport|ENG}} Манчестер Јунајтед *'''{{Трофеј-Англија (Премиер лига)}} [[Премиер лига на Англија|Премиер лига]]''': 1 : 2002-2003 ====Репрезентативни==== ; {{flagsport|FRA}} Франција 21 *'''{{Трофеј-Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година}} [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година|Европско првенство под 21 година]]''' : 1 : [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 1988|1988]] ; {{flagsport|FRA}} Франција *'''{{Трофеј-Светско првенство во фудбал}} [[Светско првенство во фудбал]]''' : 1 : [[Светско првенство во фудбал 1998|Франција 1998]] *'''{{Трофеј-Европско првенство во фудбал}} [[Европско првенство во фудбал]]''' : 1 : [[Европско првенство во фудбал 2000|Белгија и Холандија 2000]] {{col-2}} ===Тренер=== ; {{flagsport|FRA}} Бордо *'''{{Трофеј-Франција (Лига 1)}} [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]''': 1 : 2008-2009 *'''{{Трофеј-Лига куп на Франција}} [[Лига куп на Франција]]''' : 1 : 2008-2009 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Франција}} [[Суперкуп на Франција]]''' : 2 : 2008, 2009 ; {{flagsport|FRA}} Париз Сен Жермен *'''{{Трофеј-Франција (Лига 1)}} [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]''': 3 : 2013-2014, 2014-2015, 2015-2016 *'''{{Трофеј-Куп на Франција}} [[Фудбалски куп на Франција|Куп на Франција]]''' : 2 : 2014-2015, 2015-2016 *'''{{Трофеј-Лига куп на Франција}} [[Лига куп на Франција]]''' : 3 : 2013-2014, 2014-2015, 2015-2016 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Франција}} [[Суперкуп на Франција]]''' : 3 : 2013, 2014, 2015 ; {{flagsport|SAU}} Ал-Итихад *'''[[Сауди Про лига|Саудиско првенство]]''': 1 : 2024-2025 *'''[[Куп на кралот (Саудиска Арабија)|Куп на кралот]]''' : 1 : 2024-2025 {{col-end}} ==Почести== [[Податотека:Legion Honneur Chevalier ribbon.svg|60px]] [[Национален орден на Легијата на честа|Кавалер на Легијата на честа]] (Франција) <br> — 1998 ==Тренерска статистика== ==== Клубови ==== ''Статистиката е ажурирана на 28 септември 2025.'' Во '''болд''' се натпреварувањата кои Блан ги освоил. {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:100%;text-align:center;" |- !rowspan="2"|Сезона !rowspan="2"|Екипа !colspan="5"|Првенство !colspan="5"|Национален куп !colspan="5"|Континентални купови !colspan="5"|Останати купови !colspan="4"|Вкупно !Победи % !rowspan="2"|Пласман |- ! Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || ОН || П || Н || И || % |- | [[ФК Бордо сезона 2007-2008|2007-2008]] || rowspan=3|{{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) Bordeaux}} || [[Лига 1 (Франција) 2007-2008|Л1]] || 38 || 22 || 9 || 7 || [[Фудбалски куп на Франција 2007-2008|КФ]]+[[Лига куп на Франција 2007-2008|ЛКФ]] || 4+1 || 3+0 || 1+0 || 0+1 || [[Куп на УЕФА 2007-2008|КУ]] || 8 || 5 || 2 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|51|30|12|9}} || 2. место |- | [[ФК Бордо сезона 2008-2009|2008-2009]] || '''[[Лига 1 (Франција) 2008-2009|Л1]]''' || 38 || 24 || 8 || 6 || [[Фудбалски куп на Франција 2008-2009|КФ]]+'''[[Лига куп на Франција 2008-2009|ЛКФ]]''' || 1+4 || 0+4 || 0+0 || 1+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2008-2009|ЛШ]]+[[Куп на УЕФА 2008-2009|КУ]] || 6+2 || 2+0 || 1+1 || 3+1 || '''[[Суперкуп на Франција 2008|СФ]]''' || 1 || 0 || 1 || 0 {{WDL|52|30|11|11}} || '''1. место''' |- | [[ФК Бордо сезона 2009-2010|2009-2010]] || [[Лига 1 (Франција) 2009-2010|Л1]] || 38 || 19 || 7 || 12 || [[Фудбалски куп на Франција 2009-2010|КФ]]+[[Лига куп на Франција 2009-2010|ЛКФ]] || 3+4 || 2+3 || 0+0 || 1+1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2009-2010|ЛШ]] || 10 || 8 || 1 || 1 || '''[[Суперкуп на Франција 2008|СФ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|56|33|8|15}} || 6. место |- !colspan="3"|Вкупно Бордо || 114 || 65 || 24 || 25 || || 17 || 12 || 1 || 4 || || 26 || 15 || 5 || 6 || || 2 || 1 || 1 || 0 {{WDLtot|159|93|31|35}} || |- | [[ФК Париз Сен Жермен сезона 2013-2014|2013-2014]] || rowspan=3|{{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) PSG}} || '''[[Лига 1 (Франција) 2013-2014|Л1]]''' || 38 || 27 || 8 || 3 || [[Фудбалски куп на Франција 2013-2014|КФ]]+'''[[Лига куп на Франција 2013-2014|ЛКФ]]''' || 2+4 || 1+4 || 0+0 || 1+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2013-2014|ЛШ]] || 10 || 7 || 1 || 2 || '''[[Суперкуп на Франција 2013|СФ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|55|40|9|6}} || '''1. место''' |- | [[ФК Париз Сен Жермен сезона 2014-2015|2014-2015]] || '''[[Лига 1 (Франција) 2014-2015|Л1]]'''|| 38 || 24 || 11 || 3 || '''[[Фудбалски куп на Франција 2014-2015|КФ]]'''+'''[[Лига куп на Франција 2014-2015|ЛКФ]]''' || 6+4 || 6+4 || 0+0 || 0+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2014-2015|ЛШ]] || 10 || 4 || 3 || 3 || '''[[Суперкуп на Франција 2014|СФ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|59|39|14|6}} || '''1. место''' |- | [[ФК Париз Сен Жермен сезона 2015-2016|2015-2016]] || '''[[Лига 1 (Франција) 2015-2016|Л1]]''' || 38 || 30 || 6 || 2 || '''[[Фудбалски куп на Франција 2015-2016|КФ]]'''+'''[[Лига куп на Франција 2015-2016|ЛКФ]]''' || 6+4 || 6+4 || 0+0 || 0+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2015-2016|ЛШ]] || 10 || 6 || 2 || 2 || '''[[Суперкуп на Франција 2015|СФ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|59|47|8|4}} || '''1. место''' |- !colspan="3"|Вкупно Париз Сен Жермен|| 114 || 81 || 25 || 8 || || 26 || 25 || 0 || 1 || || 30 || 17 || 6 || 7 || || 3 || 3 || 0 || 0 {{WDLtot|173|126|31|16}} || |- | [[Спортс клуб Ал Рајан сезона 2020-2021|дек. 2020-2021]] || rowspan=2|{{flagsport|QAT}} {{Fb team Al Rayyan}} || [[Старс лига на Катар 2020-2021|СЛК]] || 13 || 7 || 1 || 5 || [[Куп на Старс лигата на Катар 2020-2021|КСЛ]]+[[Куп на Емирот на Катар 2021|КЕК]] || 2+4 || 3 || 0 || 3 || [[АФК Лига на шампиони 2020|АЛШ]] || - || - || - || - || [[Фудбалски куп на Катар 2021|КК]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|20|10|1|9}} || ''наз.'' 3. место |- | [[Спортс клуб Ал Рајан сезона 2021-2022|2021-фев. 2022]] || [[Старс лига на Катар 2021-2022|СЛК]] || 16 || 4 || 5 || 7 || [[Куп на Старс лигата на Катар 2021-2022|КСЛ]]+[[Куп на Емирот на Катар 2022|КЕК]] || 8+0 || 4 || 0 || 4 || [[АФК Лига на шампиони 2021|АЛШ]] || 6 || 0 || 2 || 4 || - || - || - || - || - {{WDL|30|8|7|15}} || ''отп.'' |- !colspan="3"|Вкупно Ал Рајан || 29 || 11 || 6 || 12 || || 14 || 7 || 0 || 7 || || 6 || 0 || 2 || 4 || || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDLtot|50|18|8|24}} || |- || [[ФК Олимпик Лион сезона 2022-2023|окт. 2022-2023]] || rowspan=2|{{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) Olympique Lyonnais}} || [[Лига 1 (Франција) 2022-2023|Л1]] || 28 || 14 || 6 || 8 || [[Фудбалски куп на Франција 2022-2023|КФ]] || 5 || 3 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|33|17|7|9}} || ''наз.'', 7. место |- || [[ФК Олимпик Лион сезона 2023-2024|јул.-сеп. 2023]] || [[Лига 1 (Франција) 2023-2024|Л1]] || 4 || 0 || 1 || 3 || [[Фудбалски куп на Франција 2023-2024|КФ]] || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|4|0|1|3}} || ''отп. 18. место'' |- !colspan="3"|Вкупно Олимпик Лион || 32 || 14 || 7 || 11 || || 5 || 3 || 1 || 1 || || - || - || - || - || || - || - || - || - {{WDLtot|37|17|8|12}} || |- | [[ФК Ал-Итихад сезона 2024-2025|2024-2025]] || rowspan=2|{{flagsport|SAU}} [[ФК Ал-Итихад|Ал-Итихад]] || '''[[Сауди Про лига 2024-2025|СПЛ]]''' || 34 || 26 || 5 || 3 || '''[[Куп на кралот (Саудиска Арабија) 2024-2025|КК]]''' || 5 || 4 || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|39|30|6|3}} || '''1. место''' |- | [[ФК Ал-Итихад сезона 2025-2026|јул.-сеп. 2025]] || [[Сауди Про лига 2025-2026|СПЛ]] || 4 || 3 || 0 || 1 || [[Куп на кралот (Саудиска Арабија) 2025-2026|КК]] || 1 || 1 || 0 || 0 || [[АФК Лига на шампиони 2025-2026|АЛШ]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[Суперкуп на Саудиска Арабија 2025|СС]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|7|4|0|3}} || ''отп.'' |- !colspan="3"|Вкупно Ал-Итихад || 38 || 29 || 5 || 4 || || 6 || 5 || 1 || 0 || || 1 || 0 || 0 || 1 || || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDLtot|46|34|6|6}} || |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 327 || 200 || 67 || 60 || || 68 || 52 || 3 || 13 || || 63 || 32 || 13 || 18 || || 7 || 4 || 1 || 2 {{WDLtot|466|288|84|93}} || |} ==== Репрезентации ==== ; Франција {| class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- !rowspan="2"|Години !rowspan="2"|Екипа !rowspan="2"|Натпреварување !rowspan="2"|Пласман !colspan="5"|Учинок !colspan="5"|Голови |- !Одиграни !Победи !Нерешени !Изгубени !Успешност % !width=40|ДГ !width=40|ПГ !width=40|ГР |- | rowspan="1"| 2010-2011 || rowspan="3" | {{Naz|FUrep|FRA}} || [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2012|Квал. за ЕП 2012]] || rowspan="1"| '''''1. место во групата Д''''', '''''се квалификувале''''' {{WDL|10|6|3|1}} || 15 || 4 || +11 |- | rowspan="1"|јун.-јул. 2012 || [[Европско првенество во фудбал 2012|Европско првенство 2012]] || rowspan="1"| ''Четвртфинале'' {{WDL|4|1|1|2}} || 3 || 5 || -2 |- | rowspan="1"|Од 2010 до 2012|| [[Пријателска|Пријателски]] || rowspan="1"| {{WDL|13|9|3|1}} || 22 || 8 || +14 |- ! colspan="4" | Вкупно Франција {{WDLtot|27|16|7|4}} || 40 || 17 || +23 |} ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== *[http://www.fff.fr/servfff/historique/selectionneur_new.php?id=BLANC Профил] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121114105401/http://www.fff.fr/servfff/historique/selectionneur_new.php?id=BLANC |date=2012-11-14 }} на [[France Football Federation|FFF.fr]] *[http://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=9350 Профил] на Soccerbase.com *[http://www.goal.com/en/people/france/25741/laurent-blanc Лоран Блан] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160624165719/http://www.goal.com/en/people/france/25741/laurent-blanc |date=2016-06-24 }} на Goal.com *[http://uk.eurosport.yahoo.com/football/laurent-blanc.html Лоран Блан] на Eurosport.com {{Navboxes |title=Состави на Франција |bg= #0055A4 |fg= #FFFFFF |bordercolor= #EF4135 |list1= {{Состав на Франција на ЕП фудбал 1996}} {{Состав на Франција на СП фудбал 1998}} {{Состав на Франција на ЕП фудбал 2000}} }} {{Селектори на француската фудбалска репрезентација}} {{Navboxes |bg = gold |fg = black |bordercolor = solid 1px #000; |title = Награди |list1 = {{Најдобар играч на ЕП фудбал под 21 година}} }} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Блан, Лоран}} [[Категорија:Француски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Монпелје]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Наполи]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Барселона]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Олимпик Марсеј]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Интер]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Манчестер Јунајтед]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]] [[Категорија:Витези на Легијата на честа]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1965 година]] of7ns7z6cufq5eva1y2bi588jvt5rpz 5602537 5602536 2026-07-31T10:32:36Z Carshalton 30527 5602537 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Лоран Блан | image = [[Податотека:Laurent Blanc Euro 2012 vs Sweden 01 cropped.jpg|250px]] | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1965|11|19}} | cityofbirth = {{роден во|Але|}} | countryofbirth = [[Франција]] | nationality = {{flagsport|FRA}} [[Франција]] | height = {{height|m=1.92}} | position = [[Одбрана (фудбал)|одбрана]] | currentclub = | clubnumber = | retired = 2003 <small>(37 г.)</small> | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Montpellier}} | years1 = 1983-1991 | caps1 = 243 | goals1 = 76 | clubs1 = {{Fb team Montpellier}} | years2 = 1991-1992 | caps2 = 31 | goals2 = 6 | clubs2 = {{Fb team Napoli}} | years3 = 1992-1993 | caps3 = 29 | goals3 = 1 | clubs3 = {{Fb team Nimes}} | years4 = 1993-1995 | caps4 = 70 | goals4 = 18 | clubs4 = {{Fb team Saint-Etienne}} | years5 = 1995-1996 | caps5 = 23 | goals5 = 2 | clubs5 = {{Fb team Auxerre}} | years6 = 1996-1997 | caps6 = 28 | goals6 = 1 | clubs6 = {{Fb team Barcelona}} | years7 = 1997-1999 | caps7 = 63 | goals7 = 14 | clubs7 = {{Fb team Olympique Marseille}} | years8 = 1999-2001 | caps8 = 67 | goals8 = 6 | clubs8 = {{Fb team Inter}} | years9 = 2001-2003 | caps9 = 48 | goals9 = 1 | clubs9 = {{Fb team Manchester United}} | nationalyears1 = 1989-2000 | nationalcaps1 = 97 | nationalgoals1 = 16 | nationalteam1 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција|Франција]] | manageryears1 = 2007–2010 |managerclubs1 = {{Fb team Bordeaux}} | manageryears2 = 2010–2012 |managerclubs2 = {{Naz|FUrep|FRA}} | manageryears3 = 2013–2016 |managerclubs3 = {{Fb team Paris Saint-Germain}} | manageryears4 = 2020–2022 |managerclubs4 = {{Fb team Al Rayyan}} | manageryears5 = 2022–2023 |managerclubs5 = {{Fb team Olympique Lyonnais}} | manageryears6 = 2024–2025 |managerclubs6 = {{Fb team Al-Ittihad}} }} '''Лоран Робер Блан''' (роден на [[19 ноември]] [[1965]], во [[Але]]) — [[Франција|француски]] [[Тренер|фудбалски тренер]] и поранешен [[фудбалер]], [[Одбрана (фудбал)|играч од одбраната]]. Блан како играч настапувал за бројни клубови како [[ФК Монпелје|Монпелје]], [[ФК Наполи|Наполи]], [[ФК Барселона|Барселона]], [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]], [[ФК Интер|Интер]] и [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]], а најчесто играл на позицијата [[Одбрана (фудбал)|либеро]]. Тој е, исто така, поранешен [[Фудбалска репрезентација на Франција|француски репрезентативец]] со 97 настапи и 16 гола за својата, а одиграл повеќе меѓународни турнири, меѓу кои [[Светско првенство во фудбал 1998|Светското првенство 1998]] и [[Европско првенство во фудбал 2000|Европското првенство 2000]], и двете освоени од „триколорите“. Тој влегол во историјата како играчот кој го постигнал првиот [[златен гол]] во историјата на фудбалот, затресувајќи ја мрежата на [[Фудбалска репрезентација на Парагвај|Парагвај]] во осминафиналето на [[Светско првенство во фудбал 1998|Светското првенство 1998]]. Тој бил селектор на [[Фудбалска репрезентација на Франција|репрезентацијата на Франција]] до [[2012]] година, откако го заменил [[Рејмонд Доменех]] по [[2010 ФИФА Светско Првенство|Светското првенство 2010]] во [[Јужна Африка]].<ref>{{наведени вести |title=Лоран Блан назначен за нов селектор на Франција |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/internationals/8685345.stm |publisher=BBC Sport |date=2 јули 2010 |accessdate=4 јули 2010 }}</ref> Има прекар „претседателот“, кој го добил по неговиот мандат во [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]] во чест на неговите лидерски вештини.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=1459550.html |title=Blanc's Bordeaux rise to the occasion |publisher=UEFA |date=15 март 2010 | accessdate=29 јуни 2010 }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.thenational.ae/apps/pbcs.dll/article?AID=/20100317/SPORT/703169857/1004/foreign |title=Bordeaux hope this season is not Blanc’s last hurrah |publisher=The National |date=16 март 2010 |accessdate=29 јуни 2010 |archive-date=2014-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407073855/http://www.thenational.ae/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20100317%2FSPORT%2F703169857%2F1004%2Fforeign |url-status=dead }}</ref> ==Титули== {{Col-begin|width=80%}} {{col-2}} ===Играч=== ====Клупски==== ; {{flagsport|FRA}} Олимпик Марсеј *'''{{Трофеј-Куп на Франција}} [[Фудбалски куп на Франција|Куп на Франција]]''': 1 : 1989-1990 ; {{flagsport|FRA}} Осер *'''{{Трофеј-Франција (Лига 1)}} [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]''' : 1 : 1995-1996 *'''{{Трофеј-Куп на Франција}} [[Фудбалски куп на Франција|Куп на Франција]]''' : 1 : 1995-1996 ; {{flagsport|ESP}} Барселона *'''{{Трофеј-Суперкуп на Европа}} [[Суперкуп на Шпанија]]''' : 1 : 1996-1997 *'''{{Трофеј-КПК}} [[УЕФА Куп на победниците на куповите|Куп на победниците на куповите]]''' : 1 : 1996-1997 *'''{{Трофеј-Куп на Шпанија}} [[Фудбалски куп на Шпанија|Куп на Шпанија]]''' : 1 : 1996-1997 ; {{flagsport|ENG}} Манчестер Јунајтед *'''{{Трофеј-Англија (Премиер лига)}} [[Премиер лига на Англија|Премиер лига]]''': 1 : 2002-2003 ====Репрезентативни==== ; {{flagsport|FRA}} Франција 21 *'''{{Трофеј-Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година}} [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година|Европско првенство под 21 година]]''' : 1 : [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 1988|1988]] ; {{flagsport|FRA}} Франција *'''{{Трофеј-Светско првенство во фудбал}} [[Светско првенство во фудбал]]''' : 1 : [[Светско првенство во фудбал 1998|Франција 1998]] *'''{{Трофеј-Европско првенство во фудбал}} [[Европско првенство во фудбал]]''' : 1 : [[Европско првенство во фудбал 2000|Белгија и Холандија 2000]] {{col-2}} ===Тренер=== ; {{flagsport|FRA}} Бордо *'''{{Трофеј-Франција (Лига 1)}} [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]''': 1 : 2008-2009 *'''{{Трофеј-Лига куп на Франција}} [[Лига куп на Франција]]''' : 1 : 2008-2009 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Франција}} [[Суперкуп на Франција]]''' : 2 : 2008, 2009 ; {{flagsport|FRA}} Париз Сен Жермен *'''{{Трофеј-Франција (Лига 1)}} [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]''': 3 : 2013-2014, 2014-2015, 2015-2016 *'''{{Трофеј-Куп на Франција}} [[Фудбалски куп на Франција|Куп на Франција]]''' : 2 : 2014-2015, 2015-2016 *'''{{Трофеј-Лига куп на Франција}} [[Лига куп на Франција]]''' : 3 : 2013-2014, 2014-2015, 2015-2016 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Франција}} [[Суперкуп на Франција]]''' : 3 : 2013, 2014, 2015 ; {{flagsport|SAU}} Ал-Итихад *'''[[Сауди Про лига|Саудиско првенство]]''': 1 : 2024-2025 *'''[[Куп на кралот (Саудиска Арабија)|Куп на кралот]]''' : 1 : 2024-2025 {{col-end}} ==Почести== [[Податотека:Legion Honneur Chevalier ribbon.svg|60px]] [[Национален орден на Легијата на честа|Кавалер на Легијата на честа]] (Франција) <br> — 1998 ==Тренерска статистика== ==== Клубови ==== ''Статистиката е ажурирана на 28 септември 2025.'' Во '''болд''' се натпреварувањата кои Блан ги освоил. {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:100%;text-align:center;" |- !rowspan="2"|Сезона !rowspan="2"|Екипа !colspan="5"|Првенство !colspan="5"|Национален куп !colspan="5"|Континентални купови !colspan="5"|Останати купови !colspan="4"|Вкупно !Победи % !rowspan="2"|Пласман |- ! Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || ОН || П || Н || И || % |- | [[ФК Бордо сезона 2007-2008|2007-2008]] || rowspan=3|{{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) Bordeaux}} || [[Лига 1 (Франција) 2007-2008|Л1]] || 38 || 22 || 9 || 7 || [[Фудбалски куп на Франција 2007-2008|КФ]]+[[Лига куп на Франција 2007-2008|ЛКФ]] || 4+1 || 3+0 || 1+0 || 0+1 || [[Куп на УЕФА 2007-2008|КУ]] || 8 || 5 || 2 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|51|30|12|9}} || 2. место |- | [[ФК Бордо сезона 2008-2009|2008-2009]] || '''[[Лига 1 (Франција) 2008-2009|Л1]]''' || 38 || 24 || 8 || 6 || [[Фудбалски куп на Франција 2008-2009|КФ]]+'''[[Лига куп на Франција 2008-2009|ЛКФ]]''' || 1+4 || 0+4 || 0+0 || 1+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2008-2009|ЛШ]]+[[Куп на УЕФА 2008-2009|КУ]] || 6+2 || 2+0 || 1+1 || 3+1 || '''[[Суперкуп на Франција 2008|СФ]]''' || 1 || 0 || 1 || 0 {{WDL|52|30|11|11}} || '''1. место''' |- | [[ФК Бордо сезона 2009-2010|2009-2010]] || [[Лига 1 (Франција) 2009-2010|Л1]] || 38 || 19 || 7 || 12 || [[Фудбалски куп на Франција 2009-2010|КФ]]+[[Лига куп на Франција 2009-2010|ЛКФ]] || 3+4 || 2+3 || 0+0 || 1+1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2009-2010|ЛШ]] || 10 || 8 || 1 || 1 || '''[[Суперкуп на Франција 2008|СФ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|56|33|8|15}} || 6. место |- !colspan="3"|Вкупно Бордо || 114 || 65 || 24 || 25 || || 17 || 12 || 1 || 4 || || 26 || 15 || 5 || 6 || || 2 || 1 || 1 || 0 {{WDLtot|159|93|31|35}} || |- | [[ФК Париз Сен Жермен сезона 2013-2014|2013-2014]] || rowspan=3|{{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) PSG}} || '''[[Лига 1 (Франција) 2013-2014|Л1]]''' || 38 || 27 || 8 || 3 || [[Фудбалски куп на Франција 2013-2014|КФ]]+'''[[Лига куп на Франција 2013-2014|ЛКФ]]''' || 2+4 || 1+4 || 0+0 || 1+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2013-2014|ЛШ]] || 10 || 7 || 1 || 2 || '''[[Суперкуп на Франција 2013|СФ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|55|40|9|6}} || '''1. место''' |- | [[ФК Париз Сен Жермен сезона 2014-2015|2014-2015]] || '''[[Лига 1 (Франција) 2014-2015|Л1]]'''|| 38 || 24 || 11 || 3 || '''[[Фудбалски куп на Франција 2014-2015|КФ]]'''+'''[[Лига куп на Франција 2014-2015|ЛКФ]]''' || 6+4 || 6+4 || 0+0 || 0+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2014-2015|ЛШ]] || 10 || 4 || 3 || 3 || '''[[Суперкуп на Франција 2014|СФ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|59|39|14|6}} || '''1. место''' |- | [[ФК Париз Сен Жермен сезона 2015-2016|2015-2016]] || '''[[Лига 1 (Франција) 2015-2016|Л1]]''' || 38 || 30 || 6 || 2 || '''[[Фудбалски куп на Франција 2015-2016|КФ]]'''+'''[[Лига куп на Франција 2015-2016|ЛКФ]]''' || 6+4 || 6+4 || 0+0 || 0+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2015-2016|ЛШ]] || 10 || 6 || 2 || 2 || '''[[Суперкуп на Франција 2015|СФ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|59|47|8|4}} || '''1. место''' |- !colspan="3"|Вкупно Париз Сен Жермен|| 114 || 81 || 25 || 8 || || 26 || 25 || 0 || 1 || || 30 || 17 || 6 || 7 || || 3 || 3 || 0 || 0 {{WDLtot|173|126|31|16}} || |- | [[Спортс клуб Ал Рајан сезона 2020-2021|дек. 2020-2021]] || rowspan=2|{{flagsport|QAT}} {{Fb team Al Rayyan}} || [[Старс лига на Катар 2020-2021|СЛК]] || 13 || 7 || 1 || 5 || [[Куп на Старс лигата на Катар 2020-2021|КСЛ]]+[[Куп на Емирот на Катар 2021|КЕК]] || 2+4 || 3 || 0 || 3 || [[АФК Лига на шампиони 2020|АЛШ]] || - || - || - || - || [[Фудбалски куп на Катар 2021|КК]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|20|10|1|9}} || ''наз.'' 3. место |- | [[Спортс клуб Ал Рајан сезона 2021-2022|2021-фев. 2022]] || [[Старс лига на Катар 2021-2022|СЛК]] || 16 || 4 || 5 || 7 || [[Куп на Старс лигата на Катар 2021-2022|КСЛ]]+[[Куп на Емирот на Катар 2022|КЕК]] || 8+0 || 4 || 0 || 4 || [[АФК Лига на шампиони 2021|АЛШ]] || 6 || 0 || 2 || 4 || - || - || - || - || - {{WDL|30|8|7|15}} || ''отп.'' |- !colspan="3"|Вкупно Ал Рајан || 29 || 11 || 6 || 12 || || 14 || 7 || 0 || 7 || || 6 || 0 || 2 || 4 || || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDLtot|50|18|8|24}} || |- || [[ФК Олимпик Лион сезона 2022-2023|окт. 2022-2023]] || rowspan=2|{{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) Olympique Lyonnais}} || [[Лига 1 (Франција) 2022-2023|Л1]] || 28 || 14 || 6 || 8 || [[Фудбалски куп на Франција 2022-2023|КФ]] || 5 || 3 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|33|17|7|9}} || ''наз.'', 7. место |- || [[ФК Олимпик Лион сезона 2023-2024|јул.-сеп. 2023]] || [[Лига 1 (Франција) 2023-2024|Л1]] || 4 || 0 || 1 || 3 || [[Фудбалски куп на Франција 2023-2024|КФ]] || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|4|0|1|3}} || ''отп. 18. место'' |- !colspan="3"|Вкупно Олимпик Лион || 32 || 14 || 7 || 11 || || 5 || 3 || 1 || 1 || || - || - || - || - || || - || - || - || - {{WDLtot|37|17|8|12}} || |- | [[ФК Ал-Итихад сезона 2024-2025|2024-2025]] || rowspan=2|{{flagsport|SAU}} [[ФК Ал-Итихад|Ал-Итихад]] || '''[[Сауди Про лига 2024-2025|СПЛ]]''' || 34 || 26 || 5 || 3 || '''[[Куп на кралот (Саудиска Арабија) 2024-2025|КК]]''' || 5 || 4 || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|39|30|6|3}} || '''1. место''' |- | [[ФК Ал-Итихад сезона 2025-2026|јул.-сеп. 2025]] || [[Сауди Про лига 2025-2026|СПЛ]] || 4 || 3 || 0 || 1 || [[Куп на кралот (Саудиска Арабија) 2025-2026|КК]] || 1 || 1 || 0 || 0 || [[АФК Лига на шампиони 2025-2026|АЛШ]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[Суперкуп на Саудиска Арабија 2025|СС]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|7|4|0|3}} || ''отп.'' |- !colspan="3"|Вкупно Ал-Итихад || 38 || 29 || 5 || 4 || || 6 || 5 || 1 || 0 || || 1 || 0 || 0 || 1 || || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDLtot|46|34|6|6}} || |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 327 || 200 || 67 || 60 || || 68 || 52 || 3 || 13 || || 63 || 32 || 13 || 18 || || 7 || 4 || 1 || 2 {{WDLtot|466|288|84|93}} || |} ==== Репрезентации ==== ; Франција {| class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- !rowspan="2"|Години !rowspan="2"|Екипа !rowspan="2"|Натпреварување !rowspan="2"|Пласман !colspan="5"|Учинок !colspan="5"|Голови |- !Одиграни !Победи !Нерешени !Изгубени !Успешност % !width=40|ДГ !width=40|ПГ !width=40|ГР |- | rowspan="1"| 2010-2011 || rowspan="3" | {{Naz|FUrep|FRA}} || [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2012|Квал. за ЕП 2012]] || rowspan="1"| '''''1. место во групата Д''''', '''''се квалификувале''''' {{WDL|10|6|3|1}} || 15 || 4 || +11 |- | rowspan="1"|јун.-јул. 2012 || [[Европско првенество во фудбал 2012|Европско првенство 2012]] || rowspan="1"| ''Четвртфинале'' {{WDL|4|1|1|2}} || 3 || 5 || -2 |- | rowspan="1"|Од 2010 до 2012|| [[Пријателска|Пријателски]] || rowspan="1"| {{WDL|13|9|3|1}} || 22 || 8 || +14 |- ! colspan="4" | Вкупно Франција {{WDLtot|27|16|7|4}} || 40 || 17 || +23 |} ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== *[http://www.fff.fr/servfff/historique/selectionneur_new.php?id=BLANC Профил] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121114105401/http://www.fff.fr/servfff/historique/selectionneur_new.php?id=BLANC |date=2012-11-14 }} на [[France Football Federation|FFF.fr]] *[http://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=9350 Профил] на Soccerbase.com *[http://www.goal.com/en/people/france/25741/laurent-blanc Лоран Блан] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160624165719/http://www.goal.com/en/people/france/25741/laurent-blanc |date=2016-06-24 }} на Goal.com *[http://uk.eurosport.yahoo.com/football/laurent-blanc.html Лоран Блан] на Eurosport.com {{Navboxes |title=Состави на Франција |bg= #0055A4 |fg= #FFFFFF |bordercolor= #EF4135 |list1= {{Состав на Франција на ЕП фудбал 1996}} {{Состав на Франција на СП фудбал 1998}} {{Состав на Франција на ЕП фудбал 2000}} }} {{Селектори на француската фудбалска репрезентација}} {{Navboxes |bg = gold |fg = black |bordercolor = solid 1px #000; |title = Награди |list1 = {{Најдобар играч на ЕП фудбал под 21 година}} }} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Блан, Лоран}} [[Категорија:Француски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Монпелје]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Наполи]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Барселона]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Олимпик Марсеј]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Интер]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Манчестер Јунајтед]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]] [[Категорија:Витези на Легијата на честа]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1965 година]] 4qe0ijrtz0ny015zmqpdf9h7hyyfw83 5602538 5602537 2026-07-31T10:36:40Z Carshalton 30527 5602538 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Лоран Блан | image = [[Податотека:Laurent Blanc Euro 2012 vs Sweden 01 cropped.jpg|250px]] | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1965|11|19}} | cityofbirth = {{роден во|Але|}} | countryofbirth = [[Франција]] | nationality = {{flagsport|FRA}} [[Франција]] | height = {{height|m=1.92}} | position = [[Одбрана (фудбал)|одбрана]] | currentclub = | clubnumber = | retired = 2003 <small>(37 г.)</small> | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Montpellier}} | years1 = 1983-1991 | caps1 = 243 | goals1 = 76 | clubs1 = {{Fb team Montpellier}} | years2 = 1991-1992 | caps2 = 31 | goals2 = 6 | clubs2 = {{Fb team Napoli}} | years3 = 1992-1993 | caps3 = 29 | goals3 = 1 | clubs3 = {{Fb team Nimes}} | years4 = 1993-1995 | caps4 = 70 | goals4 = 18 | clubs4 = {{Fb team Saint-Etienne}} | years5 = 1995-1996 | caps5 = 23 | goals5 = 2 | clubs5 = {{Fb team Auxerre}} | years6 = 1996-1997 | caps6 = 28 | goals6 = 1 | clubs6 = {{Fb team Barcelona}} | years7 = 1997-1999 | caps7 = 63 | goals7 = 14 | clubs7 = {{Fb team Olympique Marseille}} | years8 = 1999-2001 | caps8 = 67 | goals8 = 6 | clubs8 = {{Fb team Inter}} | years9 = 2001-2003 | caps9 = 48 | goals9 = 1 | clubs9 = {{Fb team Manchester United}} | nationalyears1 = 1989-2000 | nationalcaps1 = 97 | nationalgoals1 = 16 | nationalteam1 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција|Франција]] | manageryears1 = 2007–2010 |managerclubs1 = {{Fb team Bordeaux}} | manageryears2 = 2010–2012 |managerclubs2 = {{Naz|FUrep|FRA}} | manageryears3 = 2013–2016 |managerclubs3 = {{Fb team Paris Saint-Germain}} | manageryears4 = 2020–2022 |managerclubs4 = {{Fb team Al Rayyan}} | manageryears5 = 2022–2023 |managerclubs5 = {{Fb team Olympique Lyonnais}} | manageryears6 = 2024–2025 |managerclubs6 = {{Fb team Al-Ittihad}} }} '''Лоран Робер Блан''' (роден на [[19 ноември]] [[1965]], во [[Але]]) — [[Франција|француски]] [[Тренер|фудбалски тренер]] и поранешен [[фудбалер]], [[Одбрана (фудбал)|играч од одбраната]]. Блан како играч настапувал за бројни клубови како [[ФК Монпелје|Монпелје]], [[ФК Наполи|Наполи]], [[ФК Барселона|Барселона]], [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]], [[ФК Интер|Интер]] и [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]], а најчесто играл на позицијата [[Одбрана (фудбал)|либеро]]. Тој е, исто така, поранешен [[Фудбалска репрезентација на Франција|француски репрезентативец]] со 97 настапи и 16 гола за својата, а одиграл повеќе меѓународни турнири, меѓу кои [[Светско првенство во фудбал 1998|Светското првенство 1998]] и [[Европско првенство во фудбал 2000|Европското првенство 2000]], и двете освоени од „триколорите“. Тој влегол во историјата како играчот кој го постигнал првиот [[златен гол]] во историјата на фудбалот, затресувајќи ја мрежата на [[Фудбалска репрезентација на Парагвај|Парагвај]] во осминафиналето на [[Светско првенство во фудбал 1998|Светското првенство 1998]]. Тој бил селектор на [[Фудбалска репрезентација на Франција|репрезентацијата на Франција]] до [[2012]] година, откако го заменил [[Рејмонд Доменех]] по [[2010 ФИФА Светско Првенство|Светското првенство 2010]] во [[Јужна Африка]].<ref>{{наведени вести |title=Лоран Блан назначен за нов селектор на Франција |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/internationals/8685345.stm |publisher=BBC Sport |date=2 јули 2010 |accessdate=4 јули 2010 }}</ref> Има прекар „претседателот“, кој го добил по неговиот мандат во [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]] во чест на неговите лидерски вештини.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=1459550.html |title=Blanc's Bordeaux rise to the occasion |publisher=UEFA |date=15 март 2010 | accessdate=29 јуни 2010 }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.thenational.ae/apps/pbcs.dll/article?AID=/20100317/SPORT/703169857/1004/foreign |title=Bordeaux hope this season is not Blanc’s last hurrah |publisher=The National |date=16 март 2010 |accessdate=29 јуни 2010 |archive-date=2014-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407073855/http://www.thenational.ae/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20100317%2FSPORT%2F703169857%2F1004%2Fforeign |url-status=dead }}</ref> ==Титули== {{Col-begin|width=80%}} {{col-2}} ===Играч=== ====Клупски==== ; {{flagsport|FRA}} Олимпик Марсеј *'''{{Трофеј-Куп на Франција}} [[Фудбалски куп на Франција|Куп на Франција]]''': 1 : 1989-1990 ; {{flagsport|FRA}} Осер *'''{{Трофеј-Франција (Лига 1)}} [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]''' : 1 : 1995-1996 *'''{{Трофеј-Куп на Франција}} [[Фудбалски куп на Франција|Куп на Франција]]''' : 1 : 1995-1996 ; {{flagsport|ESP}} Барселона *'''{{Трофеј-Суперкуп на Европа}} [[Суперкуп на Шпанија]]''' : 1 : 1996-1997 *'''{{Трофеј-КПК}} [[УЕФА Куп на победниците на куповите|Куп на победниците на куповите]]''' : 1 : 1996-1997 *'''{{Трофеј-Куп на Шпанија}} [[Фудбалски куп на Шпанија|Куп на Шпанија]]''' : 1 : 1996-1997 ; {{flagsport|ENG}} Манчестер Јунајтед *'''{{Трофеј-Англија (Премиер лига)}} [[Премиер лига на Англија|Премиер лига]]''': 1 : 2002-2003 ====Репрезентативни==== ; {{flagsport|FRA}} Франција 21 *'''{{Трофеј-Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година}} [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година|Европско првенство под 21 година]]''' : 1 : [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 1988|1988]] ; {{flagsport|FRA}} Франција *'''{{Трофеј-Светско првенство во фудбал}} [[Светско првенство во фудбал]]''' : 1 : [[Светско првенство во фудбал 1998|Франција 1998]] *'''{{Трофеј-Европско првенство во фудбал}} [[Европско првенство во фудбал]]''' : 1 : [[Европско првенство во фудбал 2000|Белгија и Холандија 2000]] {{col-2}} ===Тренер=== ; {{flagsport|FRA}} Бордо *'''{{Трофеј-Франција (Лига 1)}} [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]''': 1 : 2008-2009 *'''{{Трофеј-Лига куп на Франција}} [[Лига куп на Франција]]''' : 1 : 2008-2009 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Франција}} [[Суперкуп на Франција]]''' : 2 : 2008, 2009 ; {{flagsport|FRA}} Париз Сен Жермен *'''{{Трофеј-Франција (Лига 1)}} [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]''': 3 : 2013-2014, 2014-2015, 2015-2016 *'''{{Трофеј-Куп на Франција}} [[Фудбалски куп на Франција|Куп на Франција]]''' : 2 : 2014-2015, 2015-2016 *'''{{Трофеј-Лига куп на Франција}} [[Лига куп на Франција]]''' : 3 : 2013-2014, 2014-2015, 2015-2016 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Франција}} [[Суперкуп на Франција]]''' : 3 : 2013, 2014, 2015 ; {{flagsport|SAU}} Ал-Итихад *'''[[Сауди Про лига|Саудиско првенство]]''': 1 : 2024-2025 *'''[[Куп на кралот (Саудиска Арабија)|Куп на кралот]]''' : 1 : 2024-2025 {{col-end}} ==Почести== [[Податотека:Legion Honneur Chevalier ribbon.svg|60px]] [[Национален орден на Легијата на честа|Кавалер на Легијата на честа]] (Франција) <br> — 1998 ==Тренерска статистика== ==== Клубови ==== ''Статистиката е ажурирана на 28 септември 2025.'' Во '''болд''' се натпреварувањата кои Блан ги освоил. {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:100%;text-align:center;" |- !rowspan="2"|Сезона !rowspan="2"|Екипа !colspan="5"|Првенство !colspan="5"|Национален куп !colspan="5"|Континентални купови !colspan="5"|Останати купови !colspan="4"|Вкупно !Победи % !rowspan="2"|Пласман |- ! Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || ОН || П || Н || И || % |- | [[ФК Бордо сезона 2007-2008|2007-2008]] || rowspan=3|{{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) Bordeaux}} || [[Лига 1 (Франција) 2007-2008|Л1]] || 38 || 22 || 9 || 7 || [[Фудбалски куп на Франција 2007-2008|КФ]]+[[Лига куп на Франција 2007-2008|ЛКФ]] || 4+1 || 3+0 || 1+0 || 0+1 || [[Куп на УЕФА 2007-2008|КУ]] || 8 || 5 || 2 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|51|30|12|9}} || 2. место |- | [[ФК Бордо сезона 2008-2009|2008-2009]] || '''[[Лига 1 (Франција) 2008-2009|Л1]]''' || 38 || 24 || 8 || 6 || [[Фудбалски куп на Франција 2008-2009|КФ]]+'''[[Лига куп на Франција 2008-2009|ЛКФ]]''' || 1+4 || 0+4 || 0+0 || 1+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2008-2009|ЛШ]]+[[Куп на УЕФА 2008-2009|КУ]] || 6+2 || 2+0 || 1+1 || 3+1 || '''[[Суперкуп на Франција 2008|СФ]]''' || 1 || 0 || 1 || 0 {{WDL|52|30|11|11}} || '''1. место''' |- | [[ФК Бордо сезона 2009-2010|2009-2010]] || [[Лига 1 (Франција) 2009-2010|Л1]] || 38 || 19 || 7 || 12 || [[Фудбалски куп на Франција 2009-2010|КФ]]+[[Лига куп на Франција 2009-2010|ЛКФ]] || 3+4 || 2+3 || 0+0 || 1+1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2009-2010|ЛШ]] || 10 || 8 || 1 || 1 || '''[[Суперкуп на Франција 2008|СФ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|56|33|8|15}} || 6. место |- !colspan="3"|Вкупно Бордо || 114 || 65 || 24 || 25 || || 17 || 12 || 1 || 4 || || 26 || 15 || 5 || 6 || || 2 || 1 || 1 || 0 {{WDLtot|159|93|31|35}} || |- | [[ФК Париз Сен Жермен сезона 2013-2014|2013-2014]] || rowspan=3|{{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) PSG}} || '''[[Лига 1 (Франција) 2013-2014|Л1]]''' || 38 || 27 || 8 || 3 || [[Фудбалски куп на Франција 2013-2014|КФ]]+'''[[Лига куп на Франција 2013-2014|ЛКФ]]''' || 2+4 || 1+4 || 0+0 || 1+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2013-2014|ЛШ]] || 10 || 7 || 1 || 2 || '''[[Суперкуп на Франција 2013|СФ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|55|40|9|6}} || '''1. место''' |- | [[ФК Париз Сен Жермен сезона 2014-2015|2014-2015]] || '''[[Лига 1 (Франција) 2014-2015|Л1]]'''|| 38 || 24 || 11 || 3 || '''[[Фудбалски куп на Франција 2014-2015|КФ]]'''+'''[[Лига куп на Франција 2014-2015|ЛКФ]]''' || 6+4 || 6+4 || 0+0 || 0+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2014-2015|ЛШ]] || 10 || 4 || 3 || 3 || '''[[Суперкуп на Франција 2014|СФ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|59|39|14|6}} || '''1. место''' |- | [[ФК Париз Сен Жермен сезона 2015-2016|2015-2016]] || '''[[Лига 1 (Франција) 2015-2016|Л1]]''' || 38 || 30 || 6 || 2 || '''[[Фудбалски куп на Франција 2015-2016|КФ]]'''+'''[[Лига куп на Франција 2015-2016|ЛКФ]]''' || 6+4 || 6+4 || 0+0 || 0+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2015-2016|ЛШ]] || 10 || 6 || 2 || 2 || '''[[Суперкуп на Франција 2015|СФ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|59|47|8|4}} || '''1. место''' |- !colspan="3"|Вкупно Париз Сен Жермен|| 114 || 81 || 25 || 8 || || 26 || 25 || 0 || 1 || || 30 || 17 || 6 || 7 || || 3 || 3 || 0 || 0 {{WDLtot|173|126|31|16}} || |- | [[Спортс клуб Ал Рајан сезона 2020-2021|дек. 2020-2021]] || rowspan=2|{{flagsport|QAT}} {{Fb team Al Rayyan}} || [[Старс лига на Катар 2020-2021|СЛК]] || 13 || 7 || 1 || 5 || [[Куп на Старс лигата на Катар 2020-2021|КСЛ]]+[[Куп на Емирот на Катар 2021|КЕК]] || 2+4 || 3 || 0 || 3 || [[АФК Лига на шампиони 2020|АЛШ]] || - || - || - || - || [[Фудбалски куп на Катар 2021|КК]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|20|10|1|9}} || ''наз.'' 3. место |- | [[Спортс клуб Ал Рајан сезона 2021-2022|2021-фев. 2022]] || [[Старс лига на Катар 2021-2022|СЛК]] || 16 || 4 || 5 || 7 || [[Куп на Старс лигата на Катар 2021-2022|КСЛ]]+[[Куп на Емирот на Катар 2022|КЕК]] || 8+0 || 4 || 0 || 4 || [[АФК Лига на шампиони 2021|АЛШ]] || 6 || 0 || 2 || 4 || - || - || - || - || - {{WDL|30|8|7|15}} || ''отп.'' |- !colspan="3"|Вкупно Ал Рајан || 29 || 11 || 6 || 12 || || 14 || 7 || 0 || 7 || || 6 || 0 || 2 || 4 || || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDLtot|50|18|8|24}} || |- || [[ФК Олимпик Лион сезона 2022-2023|окт. 2022-2023]] || rowspan=2|{{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) Olympique Lyonnais}} || [[Лига 1 (Франција) 2022-2023|Л1]] || 28 || 14 || 6 || 8 || [[Фудбалски куп на Франција 2022-2023|КФ]] || 5 || 3 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|33|17|7|9}} || ''наз.'', 7. место |- || [[ФК Олимпик Лион сезона 2023-2024|јул.-сеп. 2023]] || [[Лига 1 (Франција) 2023-2024|Л1]] || 4 || 0 || 1 || 3 || [[Фудбалски куп на Франција 2023-2024|КФ]] || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|4|0|1|3}} || ''отп. 18. место'' |- !colspan="3"|Вкупно Олимпик Лион || 32 || 14 || 7 || 11 || || 5 || 3 || 1 || 1 || || - || - || - || - || || - || - || - || - {{WDLtot|37|17|8|12}} || |- | [[ФК Ал-Итихад сезона 2024-2025|2024-2025]] || rowspan=2|{{flagsport|SAU}} [[ФК Ал-Итихад|Ал-Итихад]] || '''[[Сауди Про лига 2024-2025|СПЛ]]''' || 34 || 26 || 5 || 3 || '''[[Куп на кралот (Саудиска Арабија) 2024-2025|КК]]''' || 5 || 4 || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|39|30|6|3}} || '''1. место''' |- | [[ФК Ал-Итихад сезона 2025-2026|јул.-сеп. 2025]] || [[Сауди Про лига 2025-2026|СПЛ]] || 4 || 3 || 0 || 1 || [[Куп на кралот (Саудиска Арабија) 2025-2026|КК]] || 1 || 1 || 0 || 0 || [[АФК Лига на шампиони 2025-2026|АЛШ]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[Суперкуп на Саудиска Арабија 2025|СС]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|7|4|0|3}} || ''отп.'' |- !colspan="3"|Вкупно Ал-Итихад || 38 || 29 || 5 || 4 || || 6 || 5 || 1 || 0 || || 1 || 0 || 0 || 1 || || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDLtot|46|34|6|6}} || |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 327 || 200 || 67 || 60 || || 68 || 52 || 3 || 13 || || 63 || 32 || 13 || 18 || || 7 || 4 || 1 || 2 {{WDLtot|466|288|84|93}} || |} ==== Репрезентации ==== ; Франција {| class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- !rowspan="2"|Години !rowspan="2"|Екипа !rowspan="2"|Натпреварување !rowspan="2"|Пласман !colspan="5"|Учинок !colspan="5"|Голови |- !Одиграни !Победи !Нерешени !Изгубени !Успешност % !width=40|ДГ !width=40|ПГ !width=40|ГР |- | rowspan="1"| 2010-2011 || rowspan="3" | {{Naz|FUrep|FRA}} || [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2012|Квал. за ЕП 2012]] || rowspan="1"| '''''1. место во групата Д''''', '''''се квалификувале''''' {{WDL|10|6|3|1}} || 15 || 4 || +11 |- | rowspan="1"|јун.-јул. 2012 || [[Европско првенество во фудбал 2012|Европско првенство 2012]] || rowspan="1"| ''Четвртфинале'' {{WDL|4|1|1|2}} || 3 || 5 || -2 |- | rowspan="1"|Од 2010 до 2012|| [[Пријателска|Пријателски]] || rowspan="1"| {{WDL|13|9|3|1}} || 22 || 8 || +14 |- ! colspan="4" | Вкупно Франција {{WDLtot|27|16|7|4}} || 40 || 17 || +23 |} ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== *[http://www.fff.fr/servfff/historique/selectionneur_new.php?id=BLANC Профил] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121114105401/http://www.fff.fr/servfff/historique/selectionneur_new.php?id=BLANC |date=2012-11-14 }} на [[France Football Federation|FFF.fr]] *[http://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=9350 Профил] на Soccerbase.com *[http://www.goal.com/en/people/france/25741/laurent-blanc Лоран Блан] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160624165719/http://www.goal.com/en/people/france/25741/laurent-blanc |date=2016-06-24 }} на Goal.com *[http://uk.eurosport.yahoo.com/football/laurent-blanc.html Лоран Блан] на Eurosport.com {{Navboxes |title=Состави на Франција |bg= #0055A4 |fg= #FFFFFF |bordercolor= #EF4135 |list1= {{Состав на Франција на ЕП фудбал 1996}} {{Состав на Франција на СП фудбал 1998}} {{Состав на Франција на ЕП фудбал 2000}} }} {{Селектори на француската фудбалска репрезентација}} {{Navboxes |bg = gold |fg = black |bordercolor = solid 1px #000; |title = Награди |list1 = {{Најдобар играч на ЕП фудбал под 21 година}} }} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Блан, Лоран}} [[Категорија:Француски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Монпелје]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Наполи]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Сент Етјен]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Осер]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Барселона]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Олимпик Марсеј]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Интер]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Манчестер Јунајтед]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]] [[Категорија:Тренери на ФК Париз Сен Жермен]] [[Категорија:Тренери на ФК Олимпик Лион]] [[Категорија:Селектори на француската фудбалска репрезентација]] [[Категорија:Витези на Легијата на честа]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1965 година]] 23kadizl551v0ulc213aakl1odjla2s 5602539 5602538 2026-07-31T10:37:33Z Carshalton 30527 /* Надворешни врски */ 5602539 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Лоран Блан | image = [[Податотека:Laurent Blanc Euro 2012 vs Sweden 01 cropped.jpg|250px]] | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1965|11|19}} | cityofbirth = {{роден во|Але|}} | countryofbirth = [[Франција]] | nationality = {{flagsport|FRA}} [[Франција]] | height = {{height|m=1.92}} | position = [[Одбрана (фудбал)|одбрана]] | currentclub = | clubnumber = | retired = 2003 <small>(37 г.)</small> | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Montpellier}} | years1 = 1983-1991 | caps1 = 243 | goals1 = 76 | clubs1 = {{Fb team Montpellier}} | years2 = 1991-1992 | caps2 = 31 | goals2 = 6 | clubs2 = {{Fb team Napoli}} | years3 = 1992-1993 | caps3 = 29 | goals3 = 1 | clubs3 = {{Fb team Nimes}} | years4 = 1993-1995 | caps4 = 70 | goals4 = 18 | clubs4 = {{Fb team Saint-Etienne}} | years5 = 1995-1996 | caps5 = 23 | goals5 = 2 | clubs5 = {{Fb team Auxerre}} | years6 = 1996-1997 | caps6 = 28 | goals6 = 1 | clubs6 = {{Fb team Barcelona}} | years7 = 1997-1999 | caps7 = 63 | goals7 = 14 | clubs7 = {{Fb team Olympique Marseille}} | years8 = 1999-2001 | caps8 = 67 | goals8 = 6 | clubs8 = {{Fb team Inter}} | years9 = 2001-2003 | caps9 = 48 | goals9 = 1 | clubs9 = {{Fb team Manchester United}} | nationalyears1 = 1989-2000 | nationalcaps1 = 97 | nationalgoals1 = 16 | nationalteam1 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција|Франција]] | manageryears1 = 2007–2010 |managerclubs1 = {{Fb team Bordeaux}} | manageryears2 = 2010–2012 |managerclubs2 = {{Naz|FUrep|FRA}} | manageryears3 = 2013–2016 |managerclubs3 = {{Fb team Paris Saint-Germain}} | manageryears4 = 2020–2022 |managerclubs4 = {{Fb team Al Rayyan}} | manageryears5 = 2022–2023 |managerclubs5 = {{Fb team Olympique Lyonnais}} | manageryears6 = 2024–2025 |managerclubs6 = {{Fb team Al-Ittihad}} }} '''Лоран Робер Блан''' (роден на [[19 ноември]] [[1965]], во [[Але]]) — [[Франција|француски]] [[Тренер|фудбалски тренер]] и поранешен [[фудбалер]], [[Одбрана (фудбал)|играч од одбраната]]. Блан како играч настапувал за бројни клубови како [[ФК Монпелје|Монпелје]], [[ФК Наполи|Наполи]], [[ФК Барселона|Барселона]], [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]], [[ФК Интер|Интер]] и [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]], а најчесто играл на позицијата [[Одбрана (фудбал)|либеро]]. Тој е, исто така, поранешен [[Фудбалска репрезентација на Франција|француски репрезентативец]] со 97 настапи и 16 гола за својата, а одиграл повеќе меѓународни турнири, меѓу кои [[Светско првенство во фудбал 1998|Светското првенство 1998]] и [[Европско првенство во фудбал 2000|Европското првенство 2000]], и двете освоени од „триколорите“. Тој влегол во историјата како играчот кој го постигнал првиот [[златен гол]] во историјата на фудбалот, затресувајќи ја мрежата на [[Фудбалска репрезентација на Парагвај|Парагвај]] во осминафиналето на [[Светско првенство во фудбал 1998|Светското првенство 1998]]. Тој бил селектор на [[Фудбалска репрезентација на Франција|репрезентацијата на Франција]] до [[2012]] година, откако го заменил [[Рејмонд Доменех]] по [[2010 ФИФА Светско Првенство|Светското првенство 2010]] во [[Јужна Африка]].<ref>{{наведени вести |title=Лоран Блан назначен за нов селектор на Франција |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/internationals/8685345.stm |publisher=BBC Sport |date=2 јули 2010 |accessdate=4 јули 2010 }}</ref> Има прекар „претседателот“, кој го добил по неговиот мандат во [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]] во чест на неговите лидерски вештини.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=1459550.html |title=Blanc's Bordeaux rise to the occasion |publisher=UEFA |date=15 март 2010 | accessdate=29 јуни 2010 }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.thenational.ae/apps/pbcs.dll/article?AID=/20100317/SPORT/703169857/1004/foreign |title=Bordeaux hope this season is not Blanc’s last hurrah |publisher=The National |date=16 март 2010 |accessdate=29 јуни 2010 |archive-date=2014-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407073855/http://www.thenational.ae/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20100317%2FSPORT%2F703169857%2F1004%2Fforeign |url-status=dead }}</ref> ==Титули== {{Col-begin|width=80%}} {{col-2}} ===Играч=== ====Клупски==== ; {{flagsport|FRA}} Олимпик Марсеј *'''{{Трофеј-Куп на Франција}} [[Фудбалски куп на Франција|Куп на Франција]]''': 1 : 1989-1990 ; {{flagsport|FRA}} Осер *'''{{Трофеј-Франција (Лига 1)}} [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]''' : 1 : 1995-1996 *'''{{Трофеј-Куп на Франција}} [[Фудбалски куп на Франција|Куп на Франција]]''' : 1 : 1995-1996 ; {{flagsport|ESP}} Барселона *'''{{Трофеј-Суперкуп на Европа}} [[Суперкуп на Шпанија]]''' : 1 : 1996-1997 *'''{{Трофеј-КПК}} [[УЕФА Куп на победниците на куповите|Куп на победниците на куповите]]''' : 1 : 1996-1997 *'''{{Трофеј-Куп на Шпанија}} [[Фудбалски куп на Шпанија|Куп на Шпанија]]''' : 1 : 1996-1997 ; {{flagsport|ENG}} Манчестер Јунајтед *'''{{Трофеј-Англија (Премиер лига)}} [[Премиер лига на Англија|Премиер лига]]''': 1 : 2002-2003 ====Репрезентативни==== ; {{flagsport|FRA}} Франција 21 *'''{{Трофеј-Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година}} [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година|Европско првенство под 21 година]]''' : 1 : [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 1988|1988]] ; {{flagsport|FRA}} Франција *'''{{Трофеј-Светско првенство во фудбал}} [[Светско првенство во фудбал]]''' : 1 : [[Светско првенство во фудбал 1998|Франција 1998]] *'''{{Трофеј-Европско првенство во фудбал}} [[Европско првенство во фудбал]]''' : 1 : [[Европско првенство во фудбал 2000|Белгија и Холандија 2000]] {{col-2}} ===Тренер=== ; {{flagsport|FRA}} Бордо *'''{{Трофеј-Франција (Лига 1)}} [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]''': 1 : 2008-2009 *'''{{Трофеј-Лига куп на Франција}} [[Лига куп на Франција]]''' : 1 : 2008-2009 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Франција}} [[Суперкуп на Франција]]''' : 2 : 2008, 2009 ; {{flagsport|FRA}} Париз Сен Жермен *'''{{Трофеј-Франција (Лига 1)}} [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]''': 3 : 2013-2014, 2014-2015, 2015-2016 *'''{{Трофеј-Куп на Франција}} [[Фудбалски куп на Франција|Куп на Франција]]''' : 2 : 2014-2015, 2015-2016 *'''{{Трофеј-Лига куп на Франција}} [[Лига куп на Франција]]''' : 3 : 2013-2014, 2014-2015, 2015-2016 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Франција}} [[Суперкуп на Франција]]''' : 3 : 2013, 2014, 2015 ; {{flagsport|SAU}} Ал-Итихад *'''[[Сауди Про лига|Саудиско првенство]]''': 1 : 2024-2025 *'''[[Куп на кралот (Саудиска Арабија)|Куп на кралот]]''' : 1 : 2024-2025 {{col-end}} ==Почести== [[Податотека:Legion Honneur Chevalier ribbon.svg|60px]] [[Национален орден на Легијата на честа|Кавалер на Легијата на честа]] (Франција) <br> — 1998 ==Тренерска статистика== ==== Клубови ==== ''Статистиката е ажурирана на 28 септември 2025.'' Во '''болд''' се натпреварувањата кои Блан ги освоил. {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:100%;text-align:center;" |- !rowspan="2"|Сезона !rowspan="2"|Екипа !colspan="5"|Првенство !colspan="5"|Национален куп !colspan="5"|Континентални купови !colspan="5"|Останати купови !colspan="4"|Вкупно !Победи % !rowspan="2"|Пласман |- ! Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || ОН || П || Н || И || % |- | [[ФК Бордо сезона 2007-2008|2007-2008]] || rowspan=3|{{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) Bordeaux}} || [[Лига 1 (Франција) 2007-2008|Л1]] || 38 || 22 || 9 || 7 || [[Фудбалски куп на Франција 2007-2008|КФ]]+[[Лига куп на Франција 2007-2008|ЛКФ]] || 4+1 || 3+0 || 1+0 || 0+1 || [[Куп на УЕФА 2007-2008|КУ]] || 8 || 5 || 2 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|51|30|12|9}} || 2. место |- | [[ФК Бордо сезона 2008-2009|2008-2009]] || '''[[Лига 1 (Франција) 2008-2009|Л1]]''' || 38 || 24 || 8 || 6 || [[Фудбалски куп на Франција 2008-2009|КФ]]+'''[[Лига куп на Франција 2008-2009|ЛКФ]]''' || 1+4 || 0+4 || 0+0 || 1+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2008-2009|ЛШ]]+[[Куп на УЕФА 2008-2009|КУ]] || 6+2 || 2+0 || 1+1 || 3+1 || '''[[Суперкуп на Франција 2008|СФ]]''' || 1 || 0 || 1 || 0 {{WDL|52|30|11|11}} || '''1. место''' |- | [[ФК Бордо сезона 2009-2010|2009-2010]] || [[Лига 1 (Франција) 2009-2010|Л1]] || 38 || 19 || 7 || 12 || [[Фудбалски куп на Франција 2009-2010|КФ]]+[[Лига куп на Франција 2009-2010|ЛКФ]] || 3+4 || 2+3 || 0+0 || 1+1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2009-2010|ЛШ]] || 10 || 8 || 1 || 1 || '''[[Суперкуп на Франција 2008|СФ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|56|33|8|15}} || 6. место |- !colspan="3"|Вкупно Бордо || 114 || 65 || 24 || 25 || || 17 || 12 || 1 || 4 || || 26 || 15 || 5 || 6 || || 2 || 1 || 1 || 0 {{WDLtot|159|93|31|35}} || |- | [[ФК Париз Сен Жермен сезона 2013-2014|2013-2014]] || rowspan=3|{{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) PSG}} || '''[[Лига 1 (Франција) 2013-2014|Л1]]''' || 38 || 27 || 8 || 3 || [[Фудбалски куп на Франција 2013-2014|КФ]]+'''[[Лига куп на Франција 2013-2014|ЛКФ]]''' || 2+4 || 1+4 || 0+0 || 1+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2013-2014|ЛШ]] || 10 || 7 || 1 || 2 || '''[[Суперкуп на Франција 2013|СФ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|55|40|9|6}} || '''1. место''' |- | [[ФК Париз Сен Жермен сезона 2014-2015|2014-2015]] || '''[[Лига 1 (Франција) 2014-2015|Л1]]'''|| 38 || 24 || 11 || 3 || '''[[Фудбалски куп на Франција 2014-2015|КФ]]'''+'''[[Лига куп на Франција 2014-2015|ЛКФ]]''' || 6+4 || 6+4 || 0+0 || 0+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2014-2015|ЛШ]] || 10 || 4 || 3 || 3 || '''[[Суперкуп на Франција 2014|СФ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|59|39|14|6}} || '''1. место''' |- | [[ФК Париз Сен Жермен сезона 2015-2016|2015-2016]] || '''[[Лига 1 (Франција) 2015-2016|Л1]]''' || 38 || 30 || 6 || 2 || '''[[Фудбалски куп на Франција 2015-2016|КФ]]'''+'''[[Лига куп на Франција 2015-2016|ЛКФ]]''' || 6+4 || 6+4 || 0+0 || 0+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2015-2016|ЛШ]] || 10 || 6 || 2 || 2 || '''[[Суперкуп на Франција 2015|СФ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|59|47|8|4}} || '''1. место''' |- !colspan="3"|Вкупно Париз Сен Жермен|| 114 || 81 || 25 || 8 || || 26 || 25 || 0 || 1 || || 30 || 17 || 6 || 7 || || 3 || 3 || 0 || 0 {{WDLtot|173|126|31|16}} || |- | [[Спортс клуб Ал Рајан сезона 2020-2021|дек. 2020-2021]] || rowspan=2|{{flagsport|QAT}} {{Fb team Al Rayyan}} || [[Старс лига на Катар 2020-2021|СЛК]] || 13 || 7 || 1 || 5 || [[Куп на Старс лигата на Катар 2020-2021|КСЛ]]+[[Куп на Емирот на Катар 2021|КЕК]] || 2+4 || 3 || 0 || 3 || [[АФК Лига на шампиони 2020|АЛШ]] || - || - || - || - || [[Фудбалски куп на Катар 2021|КК]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|20|10|1|9}} || ''наз.'' 3. место |- | [[Спортс клуб Ал Рајан сезона 2021-2022|2021-фев. 2022]] || [[Старс лига на Катар 2021-2022|СЛК]] || 16 || 4 || 5 || 7 || [[Куп на Старс лигата на Катар 2021-2022|КСЛ]]+[[Куп на Емирот на Катар 2022|КЕК]] || 8+0 || 4 || 0 || 4 || [[АФК Лига на шампиони 2021|АЛШ]] || 6 || 0 || 2 || 4 || - || - || - || - || - {{WDL|30|8|7|15}} || ''отп.'' |- !colspan="3"|Вкупно Ал Рајан || 29 || 11 || 6 || 12 || || 14 || 7 || 0 || 7 || || 6 || 0 || 2 || 4 || || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDLtot|50|18|8|24}} || |- || [[ФК Олимпик Лион сезона 2022-2023|окт. 2022-2023]] || rowspan=2|{{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) Olympique Lyonnais}} || [[Лига 1 (Франција) 2022-2023|Л1]] || 28 || 14 || 6 || 8 || [[Фудбалски куп на Франција 2022-2023|КФ]] || 5 || 3 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|33|17|7|9}} || ''наз.'', 7. место |- || [[ФК Олимпик Лион сезона 2023-2024|јул.-сеп. 2023]] || [[Лига 1 (Франција) 2023-2024|Л1]] || 4 || 0 || 1 || 3 || [[Фудбалски куп на Франција 2023-2024|КФ]] || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|4|0|1|3}} || ''отп. 18. место'' |- !colspan="3"|Вкупно Олимпик Лион || 32 || 14 || 7 || 11 || || 5 || 3 || 1 || 1 || || - || - || - || - || || - || - || - || - {{WDLtot|37|17|8|12}} || |- | [[ФК Ал-Итихад сезона 2024-2025|2024-2025]] || rowspan=2|{{flagsport|SAU}} [[ФК Ал-Итихад|Ал-Итихад]] || '''[[Сауди Про лига 2024-2025|СПЛ]]''' || 34 || 26 || 5 || 3 || '''[[Куп на кралот (Саудиска Арабија) 2024-2025|КК]]''' || 5 || 4 || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|39|30|6|3}} || '''1. место''' |- | [[ФК Ал-Итихад сезона 2025-2026|јул.-сеп. 2025]] || [[Сауди Про лига 2025-2026|СПЛ]] || 4 || 3 || 0 || 1 || [[Куп на кралот (Саудиска Арабија) 2025-2026|КК]] || 1 || 1 || 0 || 0 || [[АФК Лига на шампиони 2025-2026|АЛШ]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[Суперкуп на Саудиска Арабија 2025|СС]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|7|4|0|3}} || ''отп.'' |- !colspan="3"|Вкупно Ал-Итихад || 38 || 29 || 5 || 4 || || 6 || 5 || 1 || 0 || || 1 || 0 || 0 || 1 || || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDLtot|46|34|6|6}} || |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 327 || 200 || 67 || 60 || || 68 || 52 || 3 || 13 || || 63 || 32 || 13 || 18 || || 7 || 4 || 1 || 2 {{WDLtot|466|288|84|93}} || |} ==== Репрезентации ==== ; Франција {| class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- !rowspan="2"|Години !rowspan="2"|Екипа !rowspan="2"|Натпреварување !rowspan="2"|Пласман !colspan="5"|Учинок !colspan="5"|Голови |- !Одиграни !Победи !Нерешени !Изгубени !Успешност % !width=40|ДГ !width=40|ПГ !width=40|ГР |- | rowspan="1"| 2010-2011 || rowspan="3" | {{Naz|FUrep|FRA}} || [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2012|Квал. за ЕП 2012]] || rowspan="1"| '''''1. место во групата Д''''', '''''се квалификувале''''' {{WDL|10|6|3|1}} || 15 || 4 || +11 |- | rowspan="1"|јун.-јул. 2012 || [[Европско првенество во фудбал 2012|Европско првенство 2012]] || rowspan="1"| ''Четвртфинале'' {{WDL|4|1|1|2}} || 3 || 5 || -2 |- | rowspan="1"|Од 2010 до 2012|| [[Пријателска|Пријателски]] || rowspan="1"| {{WDL|13|9|3|1}} || 22 || 8 || +14 |- ! colspan="4" | Вкупно Франција {{WDLtot|27|16|7|4}} || 40 || 17 || +23 |} ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== *[http://www.fff.fr/servfff/historique/selectionneur_new.php?id=BLANC Профил] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121114105401/http://www.fff.fr/servfff/historique/selectionneur_new.php?id=BLANC |date=2012-11-14 }} на [[France Football Federation|FFF.fr]] *[http://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=9350 Профил] на Soccerbase.com *[http://www.goal.com/en/people/france/25741/laurent-blanc Лоран Блан] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160624165719/http://www.goal.com/en/people/france/25741/laurent-blanc |date=2016-06-24 }} на Goal.com *[http://uk.eurosport.yahoo.com/football/laurent-blanc.html Лоран Блан] на Eurosport.com {{Navboxes |title=Состави на Франција |bg= #0055A4 |fg= #FFFFFF |bordercolor= #EF4135 |list1= {{Состав на Франција на ЕП фудбал 1996}} {{Состав на Франција на СП фудбал 1998}} {{Состав на Франција на ЕП фудбал 2000}} }} {{Селектори на француската фудбалска репрезентација}} {{Navboxes |bg = gold |fg = black |bordercolor = solid 1px #000; |title = Награди |list1 = {{Најдобар играч на ЕП фудбал под 21 година}} }} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Блан, Лоран}} [[Категорија:Француски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Монпелје]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Наполи]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Сент Етјен]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Осер]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Барселона]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Олимпик Марсеј]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Интер]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Манчестер Јунајтед]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]] [[Категорија:Тренери на ФК Париз Сен Жермен]] [[Категорија:Тренери на ФК Олимпик Лион]] [[Категорија:Селектори на фудбалската репрезентација на Франција]] [[Категорија:Витези на Легијата на честа]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1965 година]] 1oe0bgd79srj9f81ut80xk7ibxxs217 5602543 5602539 2026-07-31T10:39:32Z Carshalton 30527 /* Надворешни врски */ 5602543 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Лоран Блан | image = [[Податотека:Laurent Blanc Euro 2012 vs Sweden 01 cropped.jpg|250px]] | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1965|11|19}} | cityofbirth = {{роден во|Але|}} | countryofbirth = [[Франција]] | nationality = {{flagsport|FRA}} [[Франција]] | height = {{height|m=1.92}} | position = [[Одбрана (фудбал)|одбрана]] | currentclub = | clubnumber = | retired = 2003 <small>(37 г.)</small> | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Montpellier}} | years1 = 1983-1991 | caps1 = 243 | goals1 = 76 | clubs1 = {{Fb team Montpellier}} | years2 = 1991-1992 | caps2 = 31 | goals2 = 6 | clubs2 = {{Fb team Napoli}} | years3 = 1992-1993 | caps3 = 29 | goals3 = 1 | clubs3 = {{Fb team Nimes}} | years4 = 1993-1995 | caps4 = 70 | goals4 = 18 | clubs4 = {{Fb team Saint-Etienne}} | years5 = 1995-1996 | caps5 = 23 | goals5 = 2 | clubs5 = {{Fb team Auxerre}} | years6 = 1996-1997 | caps6 = 28 | goals6 = 1 | clubs6 = {{Fb team Barcelona}} | years7 = 1997-1999 | caps7 = 63 | goals7 = 14 | clubs7 = {{Fb team Olympique Marseille}} | years8 = 1999-2001 | caps8 = 67 | goals8 = 6 | clubs8 = {{Fb team Inter}} | years9 = 2001-2003 | caps9 = 48 | goals9 = 1 | clubs9 = {{Fb team Manchester United}} | nationalyears1 = 1989-2000 | nationalcaps1 = 97 | nationalgoals1 = 16 | nationalteam1 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција|Франција]] | manageryears1 = 2007–2010 |managerclubs1 = {{Fb team Bordeaux}} | manageryears2 = 2010–2012 |managerclubs2 = {{Naz|FUrep|FRA}} | manageryears3 = 2013–2016 |managerclubs3 = {{Fb team Paris Saint-Germain}} | manageryears4 = 2020–2022 |managerclubs4 = {{Fb team Al Rayyan}} | manageryears5 = 2022–2023 |managerclubs5 = {{Fb team Olympique Lyonnais}} | manageryears6 = 2024–2025 |managerclubs6 = {{Fb team Al-Ittihad}} }} '''Лоран Робер Блан''' (роден на [[19 ноември]] [[1965]], во [[Але]]) — [[Франција|француски]] [[Тренер|фудбалски тренер]] и поранешен [[фудбалер]], [[Одбрана (фудбал)|играч од одбраната]]. Блан како играч настапувал за бројни клубови како [[ФК Монпелје|Монпелје]], [[ФК Наполи|Наполи]], [[ФК Барселона|Барселона]], [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]], [[ФК Интер|Интер]] и [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]], а најчесто играл на позицијата [[Одбрана (фудбал)|либеро]]. Тој е, исто така, поранешен [[Фудбалска репрезентација на Франција|француски репрезентативец]] со 97 настапи и 16 гола за својата, а одиграл повеќе меѓународни турнири, меѓу кои [[Светско првенство во фудбал 1998|Светското првенство 1998]] и [[Европско првенство во фудбал 2000|Европското првенство 2000]], и двете освоени од „триколорите“. Тој влегол во историјата како играчот кој го постигнал првиот [[златен гол]] во историјата на фудбалот, затресувајќи ја мрежата на [[Фудбалска репрезентација на Парагвај|Парагвај]] во осминафиналето на [[Светско првенство во фудбал 1998|Светското првенство 1998]]. Тој бил селектор на [[Фудбалска репрезентација на Франција|репрезентацијата на Франција]] до [[2012]] година, откако го заменил [[Рејмонд Доменех]] по [[2010 ФИФА Светско Првенство|Светското првенство 2010]] во [[Јужна Африка]].<ref>{{наведени вести |title=Лоран Блан назначен за нов селектор на Франција |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/internationals/8685345.stm |publisher=BBC Sport |date=2 јули 2010 |accessdate=4 јули 2010 }}</ref> Има прекар „претседателот“, кој го добил по неговиот мандат во [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]] во чест на неговите лидерски вештини.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=1459550.html |title=Blanc's Bordeaux rise to the occasion |publisher=UEFA |date=15 март 2010 | accessdate=29 јуни 2010 }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.thenational.ae/apps/pbcs.dll/article?AID=/20100317/SPORT/703169857/1004/foreign |title=Bordeaux hope this season is not Blanc’s last hurrah |publisher=The National |date=16 март 2010 |accessdate=29 јуни 2010 |archive-date=2014-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407073855/http://www.thenational.ae/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20100317%2FSPORT%2F703169857%2F1004%2Fforeign |url-status=dead }}</ref> ==Титули== {{Col-begin|width=80%}} {{col-2}} ===Играч=== ====Клупски==== ; {{flagsport|FRA}} Олимпик Марсеј *'''{{Трофеј-Куп на Франција}} [[Фудбалски куп на Франција|Куп на Франција]]''': 1 : 1989-1990 ; {{flagsport|FRA}} Осер *'''{{Трофеј-Франција (Лига 1)}} [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]''' : 1 : 1995-1996 *'''{{Трофеј-Куп на Франција}} [[Фудбалски куп на Франција|Куп на Франција]]''' : 1 : 1995-1996 ; {{flagsport|ESP}} Барселона *'''{{Трофеј-Суперкуп на Европа}} [[Суперкуп на Шпанија]]''' : 1 : 1996-1997 *'''{{Трофеј-КПК}} [[УЕФА Куп на победниците на куповите|Куп на победниците на куповите]]''' : 1 : 1996-1997 *'''{{Трофеј-Куп на Шпанија}} [[Фудбалски куп на Шпанија|Куп на Шпанија]]''' : 1 : 1996-1997 ; {{flagsport|ENG}} Манчестер Јунајтед *'''{{Трофеј-Англија (Премиер лига)}} [[Премиер лига на Англија|Премиер лига]]''': 1 : 2002-2003 ====Репрезентативни==== ; {{flagsport|FRA}} Франција 21 *'''{{Трофеј-Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година}} [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година|Европско првенство под 21 година]]''' : 1 : [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 1988|1988]] ; {{flagsport|FRA}} Франција *'''{{Трофеј-Светско првенство во фудбал}} [[Светско првенство во фудбал]]''' : 1 : [[Светско првенство во фудбал 1998|Франција 1998]] *'''{{Трофеј-Европско првенство во фудбал}} [[Европско првенство во фудбал]]''' : 1 : [[Европско првенство во фудбал 2000|Белгија и Холандија 2000]] {{col-2}} ===Тренер=== ; {{flagsport|FRA}} Бордо *'''{{Трофеј-Франција (Лига 1)}} [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]''': 1 : 2008-2009 *'''{{Трофеј-Лига куп на Франција}} [[Лига куп на Франција]]''' : 1 : 2008-2009 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Франција}} [[Суперкуп на Франција]]''' : 2 : 2008, 2009 ; {{flagsport|FRA}} Париз Сен Жермен *'''{{Трофеј-Франција (Лига 1)}} [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]''': 3 : 2013-2014, 2014-2015, 2015-2016 *'''{{Трофеј-Куп на Франција}} [[Фудбалски куп на Франција|Куп на Франција]]''' : 2 : 2014-2015, 2015-2016 *'''{{Трофеј-Лига куп на Франција}} [[Лига куп на Франција]]''' : 3 : 2013-2014, 2014-2015, 2015-2016 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Франција}} [[Суперкуп на Франција]]''' : 3 : 2013, 2014, 2015 ; {{flagsport|SAU}} Ал-Итихад *'''[[Сауди Про лига|Саудиско првенство]]''': 1 : 2024-2025 *'''[[Куп на кралот (Саудиска Арабија)|Куп на кралот]]''' : 1 : 2024-2025 {{col-end}} ==Почести== [[Податотека:Legion Honneur Chevalier ribbon.svg|60px]] [[Национален орден на Легијата на честа|Кавалер на Легијата на честа]] (Франција) <br> — 1998 ==Тренерска статистика== ==== Клубови ==== ''Статистиката е ажурирана на 28 септември 2025.'' Во '''болд''' се натпреварувањата кои Блан ги освоил. {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:100%;text-align:center;" |- !rowspan="2"|Сезона !rowspan="2"|Екипа !colspan="5"|Првенство !colspan="5"|Национален куп !colspan="5"|Континентални купови !colspan="5"|Останати купови !colspan="4"|Вкупно !Победи % !rowspan="2"|Пласман |- ! Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || ОН || П || Н || И || % |- | [[ФК Бордо сезона 2007-2008|2007-2008]] || rowspan=3|{{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) Bordeaux}} || [[Лига 1 (Франција) 2007-2008|Л1]] || 38 || 22 || 9 || 7 || [[Фудбалски куп на Франција 2007-2008|КФ]]+[[Лига куп на Франција 2007-2008|ЛКФ]] || 4+1 || 3+0 || 1+0 || 0+1 || [[Куп на УЕФА 2007-2008|КУ]] || 8 || 5 || 2 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|51|30|12|9}} || 2. место |- | [[ФК Бордо сезона 2008-2009|2008-2009]] || '''[[Лига 1 (Франција) 2008-2009|Л1]]''' || 38 || 24 || 8 || 6 || [[Фудбалски куп на Франција 2008-2009|КФ]]+'''[[Лига куп на Франција 2008-2009|ЛКФ]]''' || 1+4 || 0+4 || 0+0 || 1+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2008-2009|ЛШ]]+[[Куп на УЕФА 2008-2009|КУ]] || 6+2 || 2+0 || 1+1 || 3+1 || '''[[Суперкуп на Франција 2008|СФ]]''' || 1 || 0 || 1 || 0 {{WDL|52|30|11|11}} || '''1. место''' |- | [[ФК Бордо сезона 2009-2010|2009-2010]] || [[Лига 1 (Франција) 2009-2010|Л1]] || 38 || 19 || 7 || 12 || [[Фудбалски куп на Франција 2009-2010|КФ]]+[[Лига куп на Франција 2009-2010|ЛКФ]] || 3+4 || 2+3 || 0+0 || 1+1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2009-2010|ЛШ]] || 10 || 8 || 1 || 1 || '''[[Суперкуп на Франција 2008|СФ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|56|33|8|15}} || 6. место |- !colspan="3"|Вкупно Бордо || 114 || 65 || 24 || 25 || || 17 || 12 || 1 || 4 || || 26 || 15 || 5 || 6 || || 2 || 1 || 1 || 0 {{WDLtot|159|93|31|35}} || |- | [[ФК Париз Сен Жермен сезона 2013-2014|2013-2014]] || rowspan=3|{{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) PSG}} || '''[[Лига 1 (Франција) 2013-2014|Л1]]''' || 38 || 27 || 8 || 3 || [[Фудбалски куп на Франција 2013-2014|КФ]]+'''[[Лига куп на Франција 2013-2014|ЛКФ]]''' || 2+4 || 1+4 || 0+0 || 1+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2013-2014|ЛШ]] || 10 || 7 || 1 || 2 || '''[[Суперкуп на Франција 2013|СФ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|55|40|9|6}} || '''1. место''' |- | [[ФК Париз Сен Жермен сезона 2014-2015|2014-2015]] || '''[[Лига 1 (Франција) 2014-2015|Л1]]'''|| 38 || 24 || 11 || 3 || '''[[Фудбалски куп на Франција 2014-2015|КФ]]'''+'''[[Лига куп на Франција 2014-2015|ЛКФ]]''' || 6+4 || 6+4 || 0+0 || 0+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2014-2015|ЛШ]] || 10 || 4 || 3 || 3 || '''[[Суперкуп на Франција 2014|СФ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|59|39|14|6}} || '''1. место''' |- | [[ФК Париз Сен Жермен сезона 2015-2016|2015-2016]] || '''[[Лига 1 (Франција) 2015-2016|Л1]]''' || 38 || 30 || 6 || 2 || '''[[Фудбалски куп на Франција 2015-2016|КФ]]'''+'''[[Лига куп на Франција 2015-2016|ЛКФ]]''' || 6+4 || 6+4 || 0+0 || 0+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2015-2016|ЛШ]] || 10 || 6 || 2 || 2 || '''[[Суперкуп на Франција 2015|СФ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|59|47|8|4}} || '''1. место''' |- !colspan="3"|Вкупно Париз Сен Жермен|| 114 || 81 || 25 || 8 || || 26 || 25 || 0 || 1 || || 30 || 17 || 6 || 7 || || 3 || 3 || 0 || 0 {{WDLtot|173|126|31|16}} || |- | [[Спортс клуб Ал Рајан сезона 2020-2021|дек. 2020-2021]] || rowspan=2|{{flagsport|QAT}} {{Fb team Al Rayyan}} || [[Старс лига на Катар 2020-2021|СЛК]] || 13 || 7 || 1 || 5 || [[Куп на Старс лигата на Катар 2020-2021|КСЛ]]+[[Куп на Емирот на Катар 2021|КЕК]] || 2+4 || 3 || 0 || 3 || [[АФК Лига на шампиони 2020|АЛШ]] || - || - || - || - || [[Фудбалски куп на Катар 2021|КК]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|20|10|1|9}} || ''наз.'' 3. место |- | [[Спортс клуб Ал Рајан сезона 2021-2022|2021-фев. 2022]] || [[Старс лига на Катар 2021-2022|СЛК]] || 16 || 4 || 5 || 7 || [[Куп на Старс лигата на Катар 2021-2022|КСЛ]]+[[Куп на Емирот на Катар 2022|КЕК]] || 8+0 || 4 || 0 || 4 || [[АФК Лига на шампиони 2021|АЛШ]] || 6 || 0 || 2 || 4 || - || - || - || - || - {{WDL|30|8|7|15}} || ''отп.'' |- !colspan="3"|Вкупно Ал Рајан || 29 || 11 || 6 || 12 || || 14 || 7 || 0 || 7 || || 6 || 0 || 2 || 4 || || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDLtot|50|18|8|24}} || |- || [[ФК Олимпик Лион сезона 2022-2023|окт. 2022-2023]] || rowspan=2|{{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) Olympique Lyonnais}} || [[Лига 1 (Франција) 2022-2023|Л1]] || 28 || 14 || 6 || 8 || [[Фудбалски куп на Франција 2022-2023|КФ]] || 5 || 3 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|33|17|7|9}} || ''наз.'', 7. место |- || [[ФК Олимпик Лион сезона 2023-2024|јул.-сеп. 2023]] || [[Лига 1 (Франција) 2023-2024|Л1]] || 4 || 0 || 1 || 3 || [[Фудбалски куп на Франција 2023-2024|КФ]] || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|4|0|1|3}} || ''отп. 18. место'' |- !colspan="3"|Вкупно Олимпик Лион || 32 || 14 || 7 || 11 || || 5 || 3 || 1 || 1 || || - || - || - || - || || - || - || - || - {{WDLtot|37|17|8|12}} || |- | [[ФК Ал-Итихад сезона 2024-2025|2024-2025]] || rowspan=2|{{flagsport|SAU}} [[ФК Ал-Итихад|Ал-Итихад]] || '''[[Сауди Про лига 2024-2025|СПЛ]]''' || 34 || 26 || 5 || 3 || '''[[Куп на кралот (Саудиска Арабија) 2024-2025|КК]]''' || 5 || 4 || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|39|30|6|3}} || '''1. место''' |- | [[ФК Ал-Итихад сезона 2025-2026|јул.-сеп. 2025]] || [[Сауди Про лига 2025-2026|СПЛ]] || 4 || 3 || 0 || 1 || [[Куп на кралот (Саудиска Арабија) 2025-2026|КК]] || 1 || 1 || 0 || 0 || [[АФК Лига на шампиони 2025-2026|АЛШ]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[Суперкуп на Саудиска Арабија 2025|СС]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|7|4|0|3}} || ''отп.'' |- !colspan="3"|Вкупно Ал-Итихад || 38 || 29 || 5 || 4 || || 6 || 5 || 1 || 0 || || 1 || 0 || 0 || 1 || || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDLtot|46|34|6|6}} || |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 327 || 200 || 67 || 60 || || 68 || 52 || 3 || 13 || || 63 || 32 || 13 || 18 || || 7 || 4 || 1 || 2 {{WDLtot|466|288|84|93}} || |} ==== Репрезентации ==== ; Франција {| class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- !rowspan="2"|Години !rowspan="2"|Екипа !rowspan="2"|Натпреварување !rowspan="2"|Пласман !colspan="5"|Учинок !colspan="5"|Голови |- !Одиграни !Победи !Нерешени !Изгубени !Успешност % !width=40|ДГ !width=40|ПГ !width=40|ГР |- | rowspan="1"| 2010-2011 || rowspan="3" | {{Naz|FUrep|FRA}} || [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2012|Квал. за ЕП 2012]] || rowspan="1"| '''''1. место во групата Д''''', '''''се квалификувале''''' {{WDL|10|6|3|1}} || 15 || 4 || +11 |- | rowspan="1"|јун.-јул. 2012 || [[Европско првенество во фудбал 2012|Европско првенство 2012]] || rowspan="1"| ''Четвртфинале'' {{WDL|4|1|1|2}} || 3 || 5 || -2 |- | rowspan="1"|Од 2010 до 2012|| [[Пријателска|Пријателски]] || rowspan="1"| {{WDL|13|9|3|1}} || 22 || 8 || +14 |- ! colspan="4" | Вкупно Франција {{WDLtot|27|16|7|4}} || 40 || 17 || +23 |} ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== *[http://www.fff.fr/servfff/historique/selectionneur_new.php?id=BLANC Профил] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121114105401/http://www.fff.fr/servfff/historique/selectionneur_new.php?id=BLANC |date=2012-11-14 }} на [[France Football Federation|FFF.fr]] *[http://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=9350 Профил] на Soccerbase.com *[http://www.goal.com/en/people/france/25741/laurent-blanc Лоран Блан] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160624165719/http://www.goal.com/en/people/france/25741/laurent-blanc |date=2016-06-24 }} на Goal.com *[http://uk.eurosport.yahoo.com/football/laurent-blanc.html Лоран Блан] на Eurosport.com {{Navboxes |title=Состави на Франција |bg= #0055A4 |fg= #FFFFFF |bordercolor= #EF4135 |list1= {{Состав на Франција на ЕП фудбал 1996}} {{Состав на Франција на СП фудбал 1998}} {{Состав на Франција на ЕП фудбал 2000}} }} {{Селектори на француската фудбалска репрезентација}} {{Navboxes |bg = gold |fg = black |bordercolor = solid 1px #000; |title = Награди |list1 = {{Најдобар играч на ЕП фудбал под 21 година}} }} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Блан, Лоран}} [[Категорија:Француски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Монпелје]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Наполи]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Сент Етјен]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Осер]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Барселона]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Олимпик Марсеј]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Интер]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Манчестер Јунајтед]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]] [[Категорија:Француски фудбалски тренери]] [[Категорија:Тренери на ФК Париз Сен Жермен]] [[Категорија:Тренери на ФК Олимпик Лион]] [[Категорија:Селектори на фудбалската репрезентација на Франција]] [[Категорија:Витези на Легијата на честа]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1965 година]] axwm500lkc28oqkjq2v5y0m8qpo9dfp 5602545 5602543 2026-07-31T10:49:31Z Carshalton 30527 /* Надворешни врски */ 5602545 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Лоран Блан | image = [[Податотека:Laurent Blanc Euro 2012 vs Sweden 01 cropped.jpg|250px]] | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1965|11|19}} | cityofbirth = {{роден во|Але|}} | countryofbirth = [[Франција]] | nationality = {{flagsport|FRA}} [[Франција]] | height = {{height|m=1.92}} | position = [[Одбрана (фудбал)|одбрана]] | currentclub = | clubnumber = | retired = 2003 <small>(37 г.)</small> | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Montpellier}} | years1 = 1983-1991 | caps1 = 243 | goals1 = 76 | clubs1 = {{Fb team Montpellier}} | years2 = 1991-1992 | caps2 = 31 | goals2 = 6 | clubs2 = {{Fb team Napoli}} | years3 = 1992-1993 | caps3 = 29 | goals3 = 1 | clubs3 = {{Fb team Nimes}} | years4 = 1993-1995 | caps4 = 70 | goals4 = 18 | clubs4 = {{Fb team Saint-Etienne}} | years5 = 1995-1996 | caps5 = 23 | goals5 = 2 | clubs5 = {{Fb team Auxerre}} | years6 = 1996-1997 | caps6 = 28 | goals6 = 1 | clubs6 = {{Fb team Barcelona}} | years7 = 1997-1999 | caps7 = 63 | goals7 = 14 | clubs7 = {{Fb team Olympique Marseille}} | years8 = 1999-2001 | caps8 = 67 | goals8 = 6 | clubs8 = {{Fb team Inter}} | years9 = 2001-2003 | caps9 = 48 | goals9 = 1 | clubs9 = {{Fb team Manchester United}} | nationalyears1 = 1989-2000 | nationalcaps1 = 97 | nationalgoals1 = 16 | nationalteam1 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција|Франција]] | manageryears1 = 2007–2010 |managerclubs1 = {{Fb team Bordeaux}} | manageryears2 = 2010–2012 |managerclubs2 = {{Naz|FUrep|FRA}} | manageryears3 = 2013–2016 |managerclubs3 = {{Fb team Paris Saint-Germain}} | manageryears4 = 2020–2022 |managerclubs4 = {{Fb team Al Rayyan}} | manageryears5 = 2022–2023 |managerclubs5 = {{Fb team Olympique Lyonnais}} | manageryears6 = 2024–2025 |managerclubs6 = {{Fb team Al-Ittihad}} }} '''Лоран Робер Блан''' (роден на [[19 ноември]] [[1965]], во [[Але]]) — [[Франција|француски]] [[Тренер|фудбалски тренер]] и поранешен [[фудбалер]], [[Одбрана (фудбал)|играч од одбраната]]. Блан како играч настапувал за бројни клубови како [[ФК Монпелје|Монпелје]], [[ФК Наполи|Наполи]], [[ФК Барселона|Барселона]], [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]], [[ФК Интер|Интер]] и [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]], а најчесто играл на позицијата [[Одбрана (фудбал)|либеро]]. Тој е, исто така, поранешен [[Фудбалска репрезентација на Франција|француски репрезентативец]] со 97 настапи и 16 гола за својата, а одиграл повеќе меѓународни турнири, меѓу кои [[Светско првенство во фудбал 1998|Светското првенство 1998]] и [[Европско првенство во фудбал 2000|Европското првенство 2000]], и двете освоени од „триколорите“. Тој влегол во историјата како играчот кој го постигнал првиот [[златен гол]] во историјата на фудбалот, затресувајќи ја мрежата на [[Фудбалска репрезентација на Парагвај|Парагвај]] во осминафиналето на [[Светско првенство во фудбал 1998|Светското првенство 1998]]. Тој бил селектор на [[Фудбалска репрезентација на Франција|репрезентацијата на Франција]] до [[2012]] година, откако го заменил [[Рејмонд Доменех]] по [[2010 ФИФА Светско Првенство|Светското првенство 2010]] во [[Јужна Африка]].<ref>{{наведени вести |title=Лоран Блан назначен за нов селектор на Франција |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/internationals/8685345.stm |publisher=BBC Sport |date=2 јули 2010 |accessdate=4 јули 2010 }}</ref> Има прекар „претседателот“, кој го добил по неговиот мандат во [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]] во чест на неговите лидерски вештини.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=1459550.html |title=Blanc's Bordeaux rise to the occasion |publisher=UEFA |date=15 март 2010 | accessdate=29 јуни 2010 }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.thenational.ae/apps/pbcs.dll/article?AID=/20100317/SPORT/703169857/1004/foreign |title=Bordeaux hope this season is not Blanc’s last hurrah |publisher=The National |date=16 март 2010 |accessdate=29 јуни 2010 |archive-date=2014-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407073855/http://www.thenational.ae/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20100317%2FSPORT%2F703169857%2F1004%2Fforeign |url-status=dead }}</ref> ==Титули== {{Col-begin|width=80%}} {{col-2}} ===Играч=== ====Клупски==== ; {{flagsport|FRA}} Олимпик Марсеј *'''{{Трофеј-Куп на Франција}} [[Фудбалски куп на Франција|Куп на Франција]]''': 1 : 1989-1990 ; {{flagsport|FRA}} Осер *'''{{Трофеј-Франција (Лига 1)}} [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]''' : 1 : 1995-1996 *'''{{Трофеј-Куп на Франција}} [[Фудбалски куп на Франција|Куп на Франција]]''' : 1 : 1995-1996 ; {{flagsport|ESP}} Барселона *'''{{Трофеј-Суперкуп на Европа}} [[Суперкуп на Шпанија]]''' : 1 : 1996-1997 *'''{{Трофеј-КПК}} [[УЕФА Куп на победниците на куповите|Куп на победниците на куповите]]''' : 1 : 1996-1997 *'''{{Трофеј-Куп на Шпанија}} [[Фудбалски куп на Шпанија|Куп на Шпанија]]''' : 1 : 1996-1997 ; {{flagsport|ENG}} Манчестер Јунајтед *'''{{Трофеј-Англија (Премиер лига)}} [[Премиер лига на Англија|Премиер лига]]''': 1 : 2002-2003 ====Репрезентативни==== ; {{flagsport|FRA}} Франција 21 *'''{{Трофеј-Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година}} [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година|Европско првенство под 21 година]]''' : 1 : [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 1988|1988]] ; {{flagsport|FRA}} Франција *'''{{Трофеј-Светско првенство во фудбал}} [[Светско првенство во фудбал]]''' : 1 : [[Светско првенство во фудбал 1998|Франција 1998]] *'''{{Трофеј-Европско првенство во фудбал}} [[Европско првенство во фудбал]]''' : 1 : [[Европско првенство во фудбал 2000|Белгија и Холандија 2000]] {{col-2}} ===Тренер=== ; {{flagsport|FRA}} Бордо *'''{{Трофеј-Франција (Лига 1)}} [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]''': 1 : 2008-2009 *'''{{Трофеј-Лига куп на Франција}} [[Лига куп на Франција]]''' : 1 : 2008-2009 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Франција}} [[Суперкуп на Франција]]''' : 2 : 2008, 2009 ; {{flagsport|FRA}} Париз Сен Жермен *'''{{Трофеј-Франција (Лига 1)}} [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]''': 3 : 2013-2014, 2014-2015, 2015-2016 *'''{{Трофеј-Куп на Франција}} [[Фудбалски куп на Франција|Куп на Франција]]''' : 2 : 2014-2015, 2015-2016 *'''{{Трофеј-Лига куп на Франција}} [[Лига куп на Франција]]''' : 3 : 2013-2014, 2014-2015, 2015-2016 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Франција}} [[Суперкуп на Франција]]''' : 3 : 2013, 2014, 2015 ; {{flagsport|SAU}} Ал-Итихад *'''[[Сауди Про лига|Саудиско првенство]]''': 1 : 2024-2025 *'''[[Куп на кралот (Саудиска Арабија)|Куп на кралот]]''' : 1 : 2024-2025 {{col-end}} ==Почести== [[Податотека:Legion Honneur Chevalier ribbon.svg|60px]] [[Национален орден на Легијата на честа|Кавалер на Легијата на честа]] (Франција) <br> — 1998 ==Тренерска статистика== ==== Клубови ==== ''Статистиката е ажурирана на 28 септември 2025.'' Во '''болд''' се натпреварувањата кои Блан ги освоил. {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:100%;text-align:center;" |- !rowspan="2"|Сезона !rowspan="2"|Екипа !colspan="5"|Првенство !colspan="5"|Национален куп !colspan="5"|Континентални купови !colspan="5"|Останати купови !colspan="4"|Вкупно !Победи % !rowspan="2"|Пласман |- ! Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || ОН || П || Н || И || % |- | [[ФК Бордо сезона 2007-2008|2007-2008]] || rowspan=3|{{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) Bordeaux}} || [[Лига 1 (Франција) 2007-2008|Л1]] || 38 || 22 || 9 || 7 || [[Фудбалски куп на Франција 2007-2008|КФ]]+[[Лига куп на Франција 2007-2008|ЛКФ]] || 4+1 || 3+0 || 1+0 || 0+1 || [[Куп на УЕФА 2007-2008|КУ]] || 8 || 5 || 2 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|51|30|12|9}} || 2. место |- | [[ФК Бордо сезона 2008-2009|2008-2009]] || '''[[Лига 1 (Франција) 2008-2009|Л1]]''' || 38 || 24 || 8 || 6 || [[Фудбалски куп на Франција 2008-2009|КФ]]+'''[[Лига куп на Франција 2008-2009|ЛКФ]]''' || 1+4 || 0+4 || 0+0 || 1+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2008-2009|ЛШ]]+[[Куп на УЕФА 2008-2009|КУ]] || 6+2 || 2+0 || 1+1 || 3+1 || '''[[Суперкуп на Франција 2008|СФ]]''' || 1 || 0 || 1 || 0 {{WDL|52|30|11|11}} || '''1. место''' |- | [[ФК Бордо сезона 2009-2010|2009-2010]] || [[Лига 1 (Франција) 2009-2010|Л1]] || 38 || 19 || 7 || 12 || [[Фудбалски куп на Франција 2009-2010|КФ]]+[[Лига куп на Франција 2009-2010|ЛКФ]] || 3+4 || 2+3 || 0+0 || 1+1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2009-2010|ЛШ]] || 10 || 8 || 1 || 1 || '''[[Суперкуп на Франција 2008|СФ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|56|33|8|15}} || 6. место |- !colspan="3"|Вкупно Бордо || 114 || 65 || 24 || 25 || || 17 || 12 || 1 || 4 || || 26 || 15 || 5 || 6 || || 2 || 1 || 1 || 0 {{WDLtot|159|93|31|35}} || |- | [[ФК Париз Сен Жермен сезона 2013-2014|2013-2014]] || rowspan=3|{{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) PSG}} || '''[[Лига 1 (Франција) 2013-2014|Л1]]''' || 38 || 27 || 8 || 3 || [[Фудбалски куп на Франција 2013-2014|КФ]]+'''[[Лига куп на Франција 2013-2014|ЛКФ]]''' || 2+4 || 1+4 || 0+0 || 1+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2013-2014|ЛШ]] || 10 || 7 || 1 || 2 || '''[[Суперкуп на Франција 2013|СФ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|55|40|9|6}} || '''1. место''' |- | [[ФК Париз Сен Жермен сезона 2014-2015|2014-2015]] || '''[[Лига 1 (Франција) 2014-2015|Л1]]'''|| 38 || 24 || 11 || 3 || '''[[Фудбалски куп на Франција 2014-2015|КФ]]'''+'''[[Лига куп на Франција 2014-2015|ЛКФ]]''' || 6+4 || 6+4 || 0+0 || 0+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2014-2015|ЛШ]] || 10 || 4 || 3 || 3 || '''[[Суперкуп на Франција 2014|СФ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|59|39|14|6}} || '''1. место''' |- | [[ФК Париз Сен Жермен сезона 2015-2016|2015-2016]] || '''[[Лига 1 (Франција) 2015-2016|Л1]]''' || 38 || 30 || 6 || 2 || '''[[Фудбалски куп на Франција 2015-2016|КФ]]'''+'''[[Лига куп на Франција 2015-2016|ЛКФ]]''' || 6+4 || 6+4 || 0+0 || 0+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2015-2016|ЛШ]] || 10 || 6 || 2 || 2 || '''[[Суперкуп на Франција 2015|СФ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|59|47|8|4}} || '''1. место''' |- !colspan="3"|Вкупно Париз Сен Жермен|| 114 || 81 || 25 || 8 || || 26 || 25 || 0 || 1 || || 30 || 17 || 6 || 7 || || 3 || 3 || 0 || 0 {{WDLtot|173|126|31|16}} || |- | [[Спортс клуб Ал Рајан сезона 2020-2021|дек. 2020-2021]] || rowspan=2|{{flagsport|QAT}} {{Fb team Al Rayyan}} || [[Старс лига на Катар 2020-2021|СЛК]] || 13 || 7 || 1 || 5 || [[Куп на Старс лигата на Катар 2020-2021|КСЛ]]+[[Куп на Емирот на Катар 2021|КЕК]] || 2+4 || 3 || 0 || 3 || [[АФК Лига на шампиони 2020|АЛШ]] || - || - || - || - || [[Фудбалски куп на Катар 2021|КК]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|20|10|1|9}} || ''наз.'' 3. место |- | [[Спортс клуб Ал Рајан сезона 2021-2022|2021-фев. 2022]] || [[Старс лига на Катар 2021-2022|СЛК]] || 16 || 4 || 5 || 7 || [[Куп на Старс лигата на Катар 2021-2022|КСЛ]]+[[Куп на Емирот на Катар 2022|КЕК]] || 8+0 || 4 || 0 || 4 || [[АФК Лига на шампиони 2021|АЛШ]] || 6 || 0 || 2 || 4 || - || - || - || - || - {{WDL|30|8|7|15}} || ''отп.'' |- !colspan="3"|Вкупно Ал Рајан || 29 || 11 || 6 || 12 || || 14 || 7 || 0 || 7 || || 6 || 0 || 2 || 4 || || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDLtot|50|18|8|24}} || |- || [[ФК Олимпик Лион сезона 2022-2023|окт. 2022-2023]] || rowspan=2|{{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) Olympique Lyonnais}} || [[Лига 1 (Франција) 2022-2023|Л1]] || 28 || 14 || 6 || 8 || [[Фудбалски куп на Франција 2022-2023|КФ]] || 5 || 3 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|33|17|7|9}} || ''наз.'', 7. место |- || [[ФК Олимпик Лион сезона 2023-2024|јул.-сеп. 2023]] || [[Лига 1 (Франција) 2023-2024|Л1]] || 4 || 0 || 1 || 3 || [[Фудбалски куп на Франција 2023-2024|КФ]] || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|4|0|1|3}} || ''отп. 18. место'' |- !colspan="3"|Вкупно Олимпик Лион || 32 || 14 || 7 || 11 || || 5 || 3 || 1 || 1 || || - || - || - || - || || - || - || - || - {{WDLtot|37|17|8|12}} || |- | [[ФК Ал-Итихад сезона 2024-2025|2024-2025]] || rowspan=2|{{flagsport|SAU}} [[ФК Ал-Итихад|Ал-Итихад]] || '''[[Сауди Про лига 2024-2025|СПЛ]]''' || 34 || 26 || 5 || 3 || '''[[Куп на кралот (Саудиска Арабија) 2024-2025|КК]]''' || 5 || 4 || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|39|30|6|3}} || '''1. место''' |- | [[ФК Ал-Итихад сезона 2025-2026|јул.-сеп. 2025]] || [[Сауди Про лига 2025-2026|СПЛ]] || 4 || 3 || 0 || 1 || [[Куп на кралот (Саудиска Арабија) 2025-2026|КК]] || 1 || 1 || 0 || 0 || [[АФК Лига на шампиони 2025-2026|АЛШ]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[Суперкуп на Саудиска Арабија 2025|СС]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|7|4|0|3}} || ''отп.'' |- !colspan="3"|Вкупно Ал-Итихад || 38 || 29 || 5 || 4 || || 6 || 5 || 1 || 0 || || 1 || 0 || 0 || 1 || || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDLtot|46|34|6|6}} || |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 327 || 200 || 67 || 60 || || 68 || 52 || 3 || 13 || || 63 || 32 || 13 || 18 || || 7 || 4 || 1 || 2 {{WDLtot|466|288|84|93}} || |} ==== Репрезентации ==== ; Франција {| class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- !rowspan="2"|Години !rowspan="2"|Екипа !rowspan="2"|Натпреварување !rowspan="2"|Пласман !colspan="5"|Учинок !colspan="5"|Голови |- !Одиграни !Победи !Нерешени !Изгубени !Успешност % !width=40|ДГ !width=40|ПГ !width=40|ГР |- | rowspan="1"| 2010-2011 || rowspan="3" | {{Naz|FUrep|FRA}} || [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2012|Квал. за ЕП 2012]] || rowspan="1"| '''''1. место во групата Д''''', '''''се квалификувале''''' {{WDL|10|6|3|1}} || 15 || 4 || +11 |- | rowspan="1"|јун.-јул. 2012 || [[Европско првенество во фудбал 2012|Европско првенство 2012]] || rowspan="1"| ''Четвртфинале'' {{WDL|4|1|1|2}} || 3 || 5 || -2 |- | rowspan="1"|Од 2010 до 2012|| [[Пријателска|Пријателски]] || rowspan="1"| {{WDL|13|9|3|1}} || 22 || 8 || +14 |- ! colspan="4" | Вкупно Франција {{WDLtot|27|16|7|4}} || 40 || 17 || +23 |} ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== *[http://www.fff.fr/servfff/historique/selectionneur_new.php?id=BLANC Профил] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121114105401/http://www.fff.fr/servfff/historique/selectionneur_new.php?id=BLANC |date=2012-11-14 }} на [[France Football Federation|FFF.fr]] *[http://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=9350 Профил] на Soccerbase.com *[http://www.goal.com/en/people/france/25741/laurent-blanc Лоран Блан] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160624165719/http://www.goal.com/en/people/france/25741/laurent-blanc |date=2016-06-24 }} на Goal.com *[http://uk.eurosport.yahoo.com/football/laurent-blanc.html Лоран Блан] на Eurosport.com {{Navboxes |title=Состави на Франција |bg= #0055A4 |fg= #FFFFFF |bordercolor= #EF4135 |list1= {{Состав на Франција на ЕП фудбал 1996}} {{Состав на Франција на СП фудбал 1998}} {{Состав на Франција на ЕП фудбал 2000}} }} {{Селектори на француската фудбалска репрезентација}} {{Navboxes |bg = gold |fg = black |bordercolor = solid 1px #000; |title = Награди |list1 = {{Најдобар играч на ЕП фудбал под 21 година}} }} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Блан, Лоран}} [[Категорија:Француски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Монпелје]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Наполи]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Сент Етјен]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Осер]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Барселона]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Олимпик Марсеј]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Интер]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Манчестер Јунајтед]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]] [[Категорија:Француски фудбалски тренери]] [[Категорија:Тренери на ФК Бордо]] [[Категорија:Тренери на ФК Париз Сен Жермен]] [[Категорија:Тренери на ФК Олимпик Лион]] [[Категорија:Селектори на фудбалската репрезентација на Франција]] [[Категорија:Витези на Легијата на честа]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1965 година]] 48rst44zgnjrmnm1hig126y03ucqjra 5602546 5602545 2026-07-31T10:52:27Z Carshalton 30527 5602546 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Лоран Блан | image = [[Податотека:Laurent Blanc Euro 2012 vs Sweden 01 cropped.jpg|250px]] | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1965|11|19}} | cityofbirth = {{роден во|Але|}} | countryofbirth = [[Франција]] | nationality = {{flagsport|FRA}} [[Франција]] | height = {{height|m=1.92}} | position = [[Одбрана (фудбал)|одбрана]] | currentclub = | clubnumber = | retired = 2003 <small>(37 г.)</small> | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Montpellier}} | years1 = 1983-1991 | caps1 = 243 | goals1 = 76 | clubs1 = {{Fb team Montpellier}} | years2 = 1991-1992 | caps2 = 31 | goals2 = 6 | clubs2 = {{Fb team Napoli}} | years3 = 1992-1993 | caps3 = 29 | goals3 = 1 | clubs3 = {{Fb team Nimes}} | years4 = 1993-1995 | caps4 = 70 | goals4 = 18 | clubs4 = {{Fb team Saint-Etienne}} | years5 = 1995-1996 | caps5 = 23 | goals5 = 2 | clubs5 = {{Fb team Auxerre}} | years6 = 1996-1997 | caps6 = 28 | goals6 = 1 | clubs6 = {{Fb team Barcelona}} | years7 = 1997-1999 | caps7 = 63 | goals7 = 14 | clubs7 = {{Fb team Olympique Marseille}} | years8 = 1999-2001 | caps8 = 67 | goals8 = 6 | clubs8 = {{Fb team Inter}} | years9 = 2001-2003 | caps9 = 48 | goals9 = 1 | clubs9 = {{Fb team Manchester United}} | nationalyears1 = 1989-2000 | nationalcaps1 = 97 | nationalgoals1 = 16 | nationalteam1 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција|Франција]] | manageryears1 = 2007–2010 |managerclubs1 = {{Fb team Bordeaux}} | manageryears2 = 2010–2012 |managerclubs2 = {{Naz|FUrep|FRA}} | manageryears3 = 2013–2016 |managerclubs3 = {{Fb team Paris Saint-Germain}} | manageryears4 = 2020–2022 |managerclubs4 = {{Fb team Al Rayyan}} | manageryears5 = 2022–2023 |managerclubs5 = {{Fb team Olympique Lyonnais}} | manageryears6 = 2024–2025 |managerclubs6 = {{Fb team Al-Ittihad}} }} '''Лоран Робер Блан''' (роден на [[19 ноември]] [[1965]], во [[Але]]) — [[Франција|француски]] [[Тренер|фудбалски тренер]] и поранешен [[фудбалер]], [[Одбрана (фудбал)|играч од одбраната]]. Блан како играч настапувал за бројни клубови како [[ФК Монпелје|Монпелје]], [[ФК Наполи|Наполи]], [[ФК Барселона|Барселона]], [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]], [[ФК Интер|Интер]] и [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]], а најчесто играл на позицијата [[Одбрана (фудбал)|либеро]]. Тој е, исто така, поранешен [[Фудбалска репрезентација на Франција|француски репрезентативец]] со 97 настапи и 16 гола за својата, а одиграл повеќе меѓународни турнири, меѓу кои [[Светско првенство во фудбал 1998|Светското првенство 1998]] и [[Европско првенство во фудбал 2000|Европското првенство 2000]], и двете освоени од „триколорите“. Тој влегол во историјата како играчот кој го постигнал првиот [[златен гол]] во историјата на фудбалот, затресувајќи ја мрежата на [[Фудбалска репрезентација на Парагвај|Парагвај]] во осминафиналето на [[Светско првенство во фудбал 1998|Светското првенство 1998]]. Тој бил селектор на [[Фудбалска репрезентација на Франција|репрезентацијата на Франција]] до [[2012]] година, откако го заменил [[Рејмонд Доменех]] по [[2010 ФИФА Светско Првенство|Светското првенство 2010]] во [[Јужна Африка]].<ref>{{наведени вести |title=Лоран Блан назначен за нов селектор на Франција |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/internationals/8685345.stm |publisher=BBC Sport |date=2 јули 2010 |accessdate=4 јули 2010 }}</ref> Има прекар „претседателот“, кој го добил по неговиот мандат во [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]] во чест на неговите лидерски вештини.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=1459550.html |title=Blanc's Bordeaux rise to the occasion |publisher=UEFA |date=15 март 2010 | accessdate=29 јуни 2010 }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.thenational.ae/apps/pbcs.dll/article?AID=/20100317/SPORT/703169857/1004/foreign |title=Bordeaux hope this season is not Blanc’s last hurrah |publisher=The National |date=16 март 2010 |accessdate=29 јуни 2010 |archive-date=2014-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407073855/http://www.thenational.ae/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20100317%2FSPORT%2F703169857%2F1004%2Fforeign |url-status=dead }}</ref> ==Тренерска статистика== ==== Клубови ==== ''Статистиката е ажурирана на 28 септември 2025.'' Во '''болд''' се натпреварувањата кои Блан ги освоил. {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:100%;text-align:center;" |- !rowspan="2"|Сезона !rowspan="2"|Екипа !colspan="5"|Првенство !colspan="5"|Национален куп !colspan="5"|Континентални купови !colspan="5"|Останати купови !colspan="4"|Вкупно !Победи % !rowspan="2"|Пласман |- ! Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || ОН || П || Н || И || % |- | [[ФК Бордо сезона 2007-2008|2007-2008]] || rowspan=3|{{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) Bordeaux}} || [[Лига 1 (Франција) 2007-2008|Л1]] || 38 || 22 || 9 || 7 || [[Фудбалски куп на Франција 2007-2008|КФ]]+[[Лига куп на Франција 2007-2008|ЛКФ]] || 4+1 || 3+0 || 1+0 || 0+1 || [[Куп на УЕФА 2007-2008|КУ]] || 8 || 5 || 2 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|51|30|12|9}} || 2. место |- | [[ФК Бордо сезона 2008-2009|2008-2009]] || '''[[Лига 1 (Франција) 2008-2009|Л1]]''' || 38 || 24 || 8 || 6 || [[Фудбалски куп на Франција 2008-2009|КФ]]+'''[[Лига куп на Франција 2008-2009|ЛКФ]]''' || 1+4 || 0+4 || 0+0 || 1+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2008-2009|ЛШ]]+[[Куп на УЕФА 2008-2009|КУ]] || 6+2 || 2+0 || 1+1 || 3+1 || '''[[Суперкуп на Франција 2008|СФ]]''' || 1 || 0 || 1 || 0 {{WDL|52|30|11|11}} || '''1. место''' |- | [[ФК Бордо сезона 2009-2010|2009-2010]] || [[Лига 1 (Франција) 2009-2010|Л1]] || 38 || 19 || 7 || 12 || [[Фудбалски куп на Франција 2009-2010|КФ]]+[[Лига куп на Франција 2009-2010|ЛКФ]] || 3+4 || 2+3 || 0+0 || 1+1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2009-2010|ЛШ]] || 10 || 8 || 1 || 1 || '''[[Суперкуп на Франција 2008|СФ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|56|33|8|15}} || 6. место |- !colspan="3"|Вкупно Бордо || 114 || 65 || 24 || 25 || || 17 || 12 || 1 || 4 || || 26 || 15 || 5 || 6 || || 2 || 1 || 1 || 0 {{WDLtot|159|93|31|35}} || |- | [[ФК Париз Сен Жермен сезона 2013-2014|2013-2014]] || rowspan=3|{{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) PSG}} || '''[[Лига 1 (Франција) 2013-2014|Л1]]''' || 38 || 27 || 8 || 3 || [[Фудбалски куп на Франција 2013-2014|КФ]]+'''[[Лига куп на Франција 2013-2014|ЛКФ]]''' || 2+4 || 1+4 || 0+0 || 1+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2013-2014|ЛШ]] || 10 || 7 || 1 || 2 || '''[[Суперкуп на Франција 2013|СФ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|55|40|9|6}} || '''1. место''' |- | [[ФК Париз Сен Жермен сезона 2014-2015|2014-2015]] || '''[[Лига 1 (Франција) 2014-2015|Л1]]'''|| 38 || 24 || 11 || 3 || '''[[Фудбалски куп на Франција 2014-2015|КФ]]'''+'''[[Лига куп на Франција 2014-2015|ЛКФ]]''' || 6+4 || 6+4 || 0+0 || 0+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2014-2015|ЛШ]] || 10 || 4 || 3 || 3 || '''[[Суперкуп на Франција 2014|СФ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|59|39|14|6}} || '''1. место''' |- | [[ФК Париз Сен Жермен сезона 2015-2016|2015-2016]] || '''[[Лига 1 (Франција) 2015-2016|Л1]]''' || 38 || 30 || 6 || 2 || '''[[Фудбалски куп на Франција 2015-2016|КФ]]'''+'''[[Лига куп на Франција 2015-2016|ЛКФ]]''' || 6+4 || 6+4 || 0+0 || 0+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2015-2016|ЛШ]] || 10 || 6 || 2 || 2 || '''[[Суперкуп на Франција 2015|СФ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|59|47|8|4}} || '''1. место''' |- !colspan="3"|Вкупно Париз Сен Жермен|| 114 || 81 || 25 || 8 || || 26 || 25 || 0 || 1 || || 30 || 17 || 6 || 7 || || 3 || 3 || 0 || 0 {{WDLtot|173|126|31|16}} || |- | [[Спортс клуб Ал Рајан сезона 2020-2021|дек. 2020-2021]] || rowspan=2|{{flagsport|QAT}} {{Fb team Al Rayyan}} || [[Старс лига на Катар 2020-2021|СЛК]] || 13 || 7 || 1 || 5 || [[Куп на Старс лигата на Катар 2020-2021|КСЛ]]+[[Куп на Емирот на Катар 2021|КЕК]] || 2+4 || 3 || 0 || 3 || [[АФК Лига на шампиони 2020|АЛШ]] || - || - || - || - || [[Фудбалски куп на Катар 2021|КК]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|20|10|1|9}} || ''наз.'' 3. место |- | [[Спортс клуб Ал Рајан сезона 2021-2022|2021-фев. 2022]] || [[Старс лига на Катар 2021-2022|СЛК]] || 16 || 4 || 5 || 7 || [[Куп на Старс лигата на Катар 2021-2022|КСЛ]]+[[Куп на Емирот на Катар 2022|КЕК]] || 8+0 || 4 || 0 || 4 || [[АФК Лига на шампиони 2021|АЛШ]] || 6 || 0 || 2 || 4 || - || - || - || - || - {{WDL|30|8|7|15}} || ''отп.'' |- !colspan="3"|Вкупно Ал Рајан || 29 || 11 || 6 || 12 || || 14 || 7 || 0 || 7 || || 6 || 0 || 2 || 4 || || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDLtot|50|18|8|24}} || |- || [[ФК Олимпик Лион сезона 2022-2023|окт. 2022-2023]] || rowspan=2|{{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) Olympique Lyonnais}} || [[Лига 1 (Франција) 2022-2023|Л1]] || 28 || 14 || 6 || 8 || [[Фудбалски куп на Франција 2022-2023|КФ]] || 5 || 3 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|33|17|7|9}} || ''наз.'', 7. место |- || [[ФК Олимпик Лион сезона 2023-2024|јул.-сеп. 2023]] || [[Лига 1 (Франција) 2023-2024|Л1]] || 4 || 0 || 1 || 3 || [[Фудбалски куп на Франција 2023-2024|КФ]] || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|4|0|1|3}} || ''отп. 18. место'' |- !colspan="3"|Вкупно Олимпик Лион || 32 || 14 || 7 || 11 || || 5 || 3 || 1 || 1 || || - || - || - || - || || - || - || - || - {{WDLtot|37|17|8|12}} || |- | [[ФК Ал-Итихад сезона 2024-2025|2024-2025]] || rowspan=2|{{flagsport|SAU}} [[ФК Ал-Итихад|Ал-Итихад]] || '''[[Сауди Про лига 2024-2025|СПЛ]]''' || 34 || 26 || 5 || 3 || '''[[Куп на кралот (Саудиска Арабија) 2024-2025|КК]]''' || 5 || 4 || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|39|30|6|3}} || '''1. место''' |- | [[ФК Ал-Итихад сезона 2025-2026|јул.-сеп. 2025]] || [[Сауди Про лига 2025-2026|СПЛ]] || 4 || 3 || 0 || 1 || [[Куп на кралот (Саудиска Арабија) 2025-2026|КК]] || 1 || 1 || 0 || 0 || [[АФК Лига на шампиони 2025-2026|АЛШ]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[Суперкуп на Саудиска Арабија 2025|СС]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|7|4|0|3}} || ''отп.'' |- !colspan="3"|Вкупно Ал-Итихад || 38 || 29 || 5 || 4 || || 6 || 5 || 1 || 0 || || 1 || 0 || 0 || 1 || || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDLtot|46|34|6|6}} || |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 327 || 200 || 67 || 60 || || 68 || 52 || 3 || 13 || || 63 || 32 || 13 || 18 || || 7 || 4 || 1 || 2 {{WDLtot|466|288|84|93}} || |} ==== Репрезентации ==== ; Франција {| class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- !rowspan="2"|Години !rowspan="2"|Екипа !rowspan="2"|Натпреварување !rowspan="2"|Пласман !colspan="5"|Учинок !colspan="5"|Голови |- !Одиграни !Победи !Нерешени !Изгубени !Успешност % !width=40|ДГ !width=40|ПГ !width=40|ГР |- | rowspan="1"| 2010-2011 || rowspan="3" | {{Naz|FUrep|FRA}} || [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2012|Квал. за ЕП 2012]] || rowspan="1"| '''''1. место во групата Д''''', '''''се квалификувале''''' {{WDL|10|6|3|1}} || 15 || 4 || +11 |- | rowspan="1"|јун.-јул. 2012 || [[Европско првенество во фудбал 2012|Европско првенство 2012]] || rowspan="1"| ''Четвртфинале'' {{WDL|4|1|1|2}} || 3 || 5 || -2 |- | rowspan="1"|Од 2010 до 2012|| [[Пријателска|Пријателски]] || rowspan="1"| {{WDL|13|9|3|1}} || 22 || 8 || +14 |- ! colspan="4" | Вкупно Франција {{WDLtot|27|16|7|4}} || 40 || 17 || +23 |} ==Титули== {{Col-begin|width=90%}} {{col-2}} ===Играч=== ====Клупски==== ; {{flagsport|FRA}} Олимпик Марсеј *'''{{Трофеј-Куп на Франција}} [[Фудбалски куп на Франција|Куп на Франција]]''': 1 : 1989-1990 ; {{flagsport|FRA}} Осер *'''{{Трофеј-Франција (Лига 1)}} [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]''' : 1 : 1995-1996 *'''{{Трофеј-Куп на Франција}} [[Фудбалски куп на Франција|Куп на Франција]]''' : 1 : 1995-1996 ; {{flagsport|ESP}} Барселона *'''{{Трофеј-Суперкуп на Европа}} [[Суперкуп на Шпанија]]''' : 1 : 1996-1997 *'''{{Трофеј-КПК}} [[УЕФА Куп на победниците на куповите|Куп на победниците на куповите]]''' : 1 : 1996-1997 *'''{{Трофеј-Куп на Шпанија}} [[Фудбалски куп на Шпанија|Куп на Шпанија]]''' : 1 : 1996-1997 ; {{flagsport|ENG}} Манчестер Јунајтед *'''{{Трофеј-Англија (Премиер лига)}} [[Премиер лига на Англија|Премиер лига]]''': 1 : 2002-2003 ====Репрезентативни==== ; {{flagsport|FRA}} Франција 21 *'''{{Трофеј-Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година}} [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година|Европско првенство под 21 година]]''' : 1 : [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 1988|1988]] ; {{flagsport|FRA}} Франција *'''{{Трофеј-Светско првенство во фудбал}} [[Светско првенство во фудбал]]''' : 1 : [[Светско првенство во фудбал 1998|Франција 1998]] *'''{{Трофеј-Европско првенство во фудбал}} [[Европско првенство во фудбал]]''' : 1 : [[Европско првенство во фудбал 2000|Белгија и Холандија 2000]] {{col-2}} ===Тренер=== ; {{flagsport|FRA}} Бордо *'''{{Трофеј-Франција (Лига 1)}} [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]''': 1 : 2008-2009 *'''{{Трофеј-Лига куп на Франција}} [[Лига куп на Франција]]''' : 1 : 2008-2009 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Франција}} [[Суперкуп на Франција]]''' : 2 : 2008, 2009 ; {{flagsport|FRA}} Париз Сен Жермен *'''{{Трофеј-Франција (Лига 1)}} [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]''': 3 : 2013-2014, 2014-2015, 2015-2016 *'''{{Трофеј-Куп на Франција}} [[Фудбалски куп на Франција|Куп на Франција]]''' : 2 : 2014-2015, 2015-2016 *'''{{Трофеј-Лига куп на Франција}} [[Лига куп на Франција]]''' : 3 : 2013-2014, 2014-2015, 2015-2016 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Франција}} [[Суперкуп на Франција]]''' : 3 : 2013, 2014, 2015 ; {{flagsport|SAU}} Ал-Итихад *'''[[Сауди Про лига|Саудиско првенство]]''': 1 : 2024-2025 *'''[[Куп на кралот (Саудиска Арабија)|Куп на кралот]]''' : 1 : 2024-2025 {{col-end}} ==Почести== [[Податотека:Legion Honneur Chevalier ribbon.svg|60px]] [[Национален орден на Легијата на честа|Кавалер на Легијата на честа]] (Франција) <br> — 1998 ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== *[http://www.fff.fr/servfff/historique/selectionneur_new.php?id=BLANC Профил] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121114105401/http://www.fff.fr/servfff/historique/selectionneur_new.php?id=BLANC |date=2012-11-14 }} на [[France Football Federation|FFF.fr]] *[http://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=9350 Профил] на Soccerbase.com *[http://www.goal.com/en/people/france/25741/laurent-blanc Лоран Блан] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160624165719/http://www.goal.com/en/people/france/25741/laurent-blanc |date=2016-06-24 }} на Goal.com *[http://uk.eurosport.yahoo.com/football/laurent-blanc.html Лоран Блан] на Eurosport.com {{Navboxes |title=Состави на Франција |bg= #0055A4 |fg= #FFFFFF |bordercolor= #EF4135 |list1= {{Состав на Франција на ЕП фудбал 1996}} {{Состав на Франција на СП фудбал 1998}} {{Состав на Франција на ЕП фудбал 2000}} }} {{Селектори на француската фудбалска репрезентација}} {{Navboxes |bg = gold |fg = black |bordercolor = solid 1px #000; |title = Награди |list1 = {{Најдобар играч на ЕП фудбал под 21 година}} }} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Блан, Лоран}} [[Категорија:Француски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Монпелје]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Наполи]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Сент Етјен]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Осер]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Барселона]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Олимпик Марсеј]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Интер]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Манчестер Јунајтед]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]] [[Категорија:Француски фудбалски тренери]] [[Категорија:Тренери на ФК Бордо]] [[Категорија:Тренери на ФК Париз Сен Жермен]] [[Категорија:Тренери на ФК Олимпик Лион]] [[Категорија:Селектори на фудбалската репрезентација на Франција]] [[Категорија:Витези на Легијата на честа]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1965 година]] ho1oh92bdafos5y85dm5288d6ovfuy6 5602547 5602546 2026-07-31T10:53:51Z Carshalton 30527 /* Тренер */ 5602547 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Лоран Блан | image = [[Податотека:Laurent Blanc Euro 2012 vs Sweden 01 cropped.jpg|250px]] | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1965|11|19}} | cityofbirth = {{роден во|Але|}} | countryofbirth = [[Франција]] | nationality = {{flagsport|FRA}} [[Франција]] | height = {{height|m=1.92}} | position = [[Одбрана (фудбал)|одбрана]] | currentclub = | clubnumber = | retired = 2003 <small>(37 г.)</small> | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Montpellier}} | years1 = 1983-1991 | caps1 = 243 | goals1 = 76 | clubs1 = {{Fb team Montpellier}} | years2 = 1991-1992 | caps2 = 31 | goals2 = 6 | clubs2 = {{Fb team Napoli}} | years3 = 1992-1993 | caps3 = 29 | goals3 = 1 | clubs3 = {{Fb team Nimes}} | years4 = 1993-1995 | caps4 = 70 | goals4 = 18 | clubs4 = {{Fb team Saint-Etienne}} | years5 = 1995-1996 | caps5 = 23 | goals5 = 2 | clubs5 = {{Fb team Auxerre}} | years6 = 1996-1997 | caps6 = 28 | goals6 = 1 | clubs6 = {{Fb team Barcelona}} | years7 = 1997-1999 | caps7 = 63 | goals7 = 14 | clubs7 = {{Fb team Olympique Marseille}} | years8 = 1999-2001 | caps8 = 67 | goals8 = 6 | clubs8 = {{Fb team Inter}} | years9 = 2001-2003 | caps9 = 48 | goals9 = 1 | clubs9 = {{Fb team Manchester United}} | nationalyears1 = 1989-2000 | nationalcaps1 = 97 | nationalgoals1 = 16 | nationalteam1 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција|Франција]] | manageryears1 = 2007–2010 |managerclubs1 = {{Fb team Bordeaux}} | manageryears2 = 2010–2012 |managerclubs2 = {{Naz|FUrep|FRA}} | manageryears3 = 2013–2016 |managerclubs3 = {{Fb team Paris Saint-Germain}} | manageryears4 = 2020–2022 |managerclubs4 = {{Fb team Al Rayyan}} | manageryears5 = 2022–2023 |managerclubs5 = {{Fb team Olympique Lyonnais}} | manageryears6 = 2024–2025 |managerclubs6 = {{Fb team Al-Ittihad}} }} '''Лоран Робер Блан''' (роден на [[19 ноември]] [[1965]], во [[Але]]) — [[Франција|француски]] [[Тренер|фудбалски тренер]] и поранешен [[фудбалер]], [[Одбрана (фудбал)|играч од одбраната]]. Блан како играч настапувал за бројни клубови како [[ФК Монпелје|Монпелје]], [[ФК Наполи|Наполи]], [[ФК Барселона|Барселона]], [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]], [[ФК Интер|Интер]] и [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]], а најчесто играл на позицијата [[Одбрана (фудбал)|либеро]]. Тој е, исто така, поранешен [[Фудбалска репрезентација на Франција|француски репрезентативец]] со 97 настапи и 16 гола за својата, а одиграл повеќе меѓународни турнири, меѓу кои [[Светско првенство во фудбал 1998|Светското првенство 1998]] и [[Европско првенство во фудбал 2000|Европското првенство 2000]], и двете освоени од „триколорите“. Тој влегол во историјата како играчот кој го постигнал првиот [[златен гол]] во историјата на фудбалот, затресувајќи ја мрежата на [[Фудбалска репрезентација на Парагвај|Парагвај]] во осминафиналето на [[Светско првенство во фудбал 1998|Светското првенство 1998]]. Тој бил селектор на [[Фудбалска репрезентација на Франција|репрезентацијата на Франција]] до [[2012]] година, откако го заменил [[Рејмонд Доменех]] по [[2010 ФИФА Светско Првенство|Светското првенство 2010]] во [[Јужна Африка]].<ref>{{наведени вести |title=Лоран Блан назначен за нов селектор на Франција |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/internationals/8685345.stm |publisher=BBC Sport |date=2 јули 2010 |accessdate=4 јули 2010 }}</ref> Има прекар „претседателот“, кој го добил по неговиот мандат во [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]] во чест на неговите лидерски вештини.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=1459550.html |title=Blanc's Bordeaux rise to the occasion |publisher=UEFA |date=15 март 2010 | accessdate=29 јуни 2010 }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.thenational.ae/apps/pbcs.dll/article?AID=/20100317/SPORT/703169857/1004/foreign |title=Bordeaux hope this season is not Blanc’s last hurrah |publisher=The National |date=16 март 2010 |accessdate=29 јуни 2010 |archive-date=2014-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407073855/http://www.thenational.ae/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20100317%2FSPORT%2F703169857%2F1004%2Fforeign |url-status=dead }}</ref> ==Тренерска статистика== ==== Клубови ==== ''Статистиката е ажурирана на 28 септември 2025.'' Во '''болд''' се натпреварувањата кои Блан ги освоил. {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:100%;text-align:center;" |- !rowspan="2"|Сезона !rowspan="2"|Екипа !colspan="5"|Првенство !colspan="5"|Национален куп !colspan="5"|Континентални купови !colspan="5"|Останати купови !colspan="4"|Вкупно !Победи % !rowspan="2"|Пласман |- ! Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || ОН || П || Н || И || % |- | [[ФК Бордо сезона 2007-2008|2007-2008]] || rowspan=3|{{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) Bordeaux}} || [[Лига 1 (Франција) 2007-2008|Л1]] || 38 || 22 || 9 || 7 || [[Фудбалски куп на Франција 2007-2008|КФ]]+[[Лига куп на Франција 2007-2008|ЛКФ]] || 4+1 || 3+0 || 1+0 || 0+1 || [[Куп на УЕФА 2007-2008|КУ]] || 8 || 5 || 2 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|51|30|12|9}} || 2. место |- | [[ФК Бордо сезона 2008-2009|2008-2009]] || '''[[Лига 1 (Франција) 2008-2009|Л1]]''' || 38 || 24 || 8 || 6 || [[Фудбалски куп на Франција 2008-2009|КФ]]+'''[[Лига куп на Франција 2008-2009|ЛКФ]]''' || 1+4 || 0+4 || 0+0 || 1+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2008-2009|ЛШ]]+[[Куп на УЕФА 2008-2009|КУ]] || 6+2 || 2+0 || 1+1 || 3+1 || '''[[Суперкуп на Франција 2008|СФ]]''' || 1 || 0 || 1 || 0 {{WDL|52|30|11|11}} || '''1. место''' |- | [[ФК Бордо сезона 2009-2010|2009-2010]] || [[Лига 1 (Франција) 2009-2010|Л1]] || 38 || 19 || 7 || 12 || [[Фудбалски куп на Франција 2009-2010|КФ]]+[[Лига куп на Франција 2009-2010|ЛКФ]] || 3+4 || 2+3 || 0+0 || 1+1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2009-2010|ЛШ]] || 10 || 8 || 1 || 1 || '''[[Суперкуп на Франција 2008|СФ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|56|33|8|15}} || 6. место |- !colspan="3"|Вкупно Бордо || 114 || 65 || 24 || 25 || || 17 || 12 || 1 || 4 || || 26 || 15 || 5 || 6 || || 2 || 1 || 1 || 0 {{WDLtot|159|93|31|35}} || |- | [[ФК Париз Сен Жермен сезона 2013-2014|2013-2014]] || rowspan=3|{{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) PSG}} || '''[[Лига 1 (Франција) 2013-2014|Л1]]''' || 38 || 27 || 8 || 3 || [[Фудбалски куп на Франција 2013-2014|КФ]]+'''[[Лига куп на Франција 2013-2014|ЛКФ]]''' || 2+4 || 1+4 || 0+0 || 1+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2013-2014|ЛШ]] || 10 || 7 || 1 || 2 || '''[[Суперкуп на Франција 2013|СФ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|55|40|9|6}} || '''1. место''' |- | [[ФК Париз Сен Жермен сезона 2014-2015|2014-2015]] || '''[[Лига 1 (Франција) 2014-2015|Л1]]'''|| 38 || 24 || 11 || 3 || '''[[Фудбалски куп на Франција 2014-2015|КФ]]'''+'''[[Лига куп на Франција 2014-2015|ЛКФ]]''' || 6+4 || 6+4 || 0+0 || 0+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2014-2015|ЛШ]] || 10 || 4 || 3 || 3 || '''[[Суперкуп на Франција 2014|СФ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|59|39|14|6}} || '''1. место''' |- | [[ФК Париз Сен Жермен сезона 2015-2016|2015-2016]] || '''[[Лига 1 (Франција) 2015-2016|Л1]]''' || 38 || 30 || 6 || 2 || '''[[Фудбалски куп на Франција 2015-2016|КФ]]'''+'''[[Лига куп на Франција 2015-2016|ЛКФ]]''' || 6+4 || 6+4 || 0+0 || 0+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2015-2016|ЛШ]] || 10 || 6 || 2 || 2 || '''[[Суперкуп на Франција 2015|СФ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|59|47|8|4}} || '''1. место''' |- !colspan="3"|Вкупно Париз Сен Жермен|| 114 || 81 || 25 || 8 || || 26 || 25 || 0 || 1 || || 30 || 17 || 6 || 7 || || 3 || 3 || 0 || 0 {{WDLtot|173|126|31|16}} || |- | [[Спортс клуб Ал Рајан сезона 2020-2021|дек. 2020-2021]] || rowspan=2|{{flagsport|QAT}} {{Fb team Al Rayyan}} || [[Старс лига на Катар 2020-2021|СЛК]] || 13 || 7 || 1 || 5 || [[Куп на Старс лигата на Катар 2020-2021|КСЛ]]+[[Куп на Емирот на Катар 2021|КЕК]] || 2+4 || 3 || 0 || 3 || [[АФК Лига на шампиони 2020|АЛШ]] || - || - || - || - || [[Фудбалски куп на Катар 2021|КК]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|20|10|1|9}} || ''наз.'' 3. место |- | [[Спортс клуб Ал Рајан сезона 2021-2022|2021-фев. 2022]] || [[Старс лига на Катар 2021-2022|СЛК]] || 16 || 4 || 5 || 7 || [[Куп на Старс лигата на Катар 2021-2022|КСЛ]]+[[Куп на Емирот на Катар 2022|КЕК]] || 8+0 || 4 || 0 || 4 || [[АФК Лига на шампиони 2021|АЛШ]] || 6 || 0 || 2 || 4 || - || - || - || - || - {{WDL|30|8|7|15}} || ''отп.'' |- !colspan="3"|Вкупно Ал Рајан || 29 || 11 || 6 || 12 || || 14 || 7 || 0 || 7 || || 6 || 0 || 2 || 4 || || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDLtot|50|18|8|24}} || |- || [[ФК Олимпик Лион сезона 2022-2023|окт. 2022-2023]] || rowspan=2|{{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) Olympique Lyonnais}} || [[Лига 1 (Франција) 2022-2023|Л1]] || 28 || 14 || 6 || 8 || [[Фудбалски куп на Франција 2022-2023|КФ]] || 5 || 3 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|33|17|7|9}} || ''наз.'', 7. место |- || [[ФК Олимпик Лион сезона 2023-2024|јул.-сеп. 2023]] || [[Лига 1 (Франција) 2023-2024|Л1]] || 4 || 0 || 1 || 3 || [[Фудбалски куп на Франција 2023-2024|КФ]] || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|4|0|1|3}} || ''отп. 18. место'' |- !colspan="3"|Вкупно Олимпик Лион || 32 || 14 || 7 || 11 || || 5 || 3 || 1 || 1 || || - || - || - || - || || - || - || - || - {{WDLtot|37|17|8|12}} || |- | [[ФК Ал-Итихад сезона 2024-2025|2024-2025]] || rowspan=2|{{flagsport|SAU}} [[ФК Ал-Итихад|Ал-Итихад]] || '''[[Сауди Про лига 2024-2025|СПЛ]]''' || 34 || 26 || 5 || 3 || '''[[Куп на кралот (Саудиска Арабија) 2024-2025|КК]]''' || 5 || 4 || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|39|30|6|3}} || '''1. место''' |- | [[ФК Ал-Итихад сезона 2025-2026|јул.-сеп. 2025]] || [[Сауди Про лига 2025-2026|СПЛ]] || 4 || 3 || 0 || 1 || [[Куп на кралот (Саудиска Арабија) 2025-2026|КК]] || 1 || 1 || 0 || 0 || [[АФК Лига на шампиони 2025-2026|АЛШ]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[Суперкуп на Саудиска Арабија 2025|СС]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|7|4|0|3}} || ''отп.'' |- !colspan="3"|Вкупно Ал-Итихад || 38 || 29 || 5 || 4 || || 6 || 5 || 1 || 0 || || 1 || 0 || 0 || 1 || || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDLtot|46|34|6|6}} || |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 327 || 200 || 67 || 60 || || 68 || 52 || 3 || 13 || || 63 || 32 || 13 || 18 || || 7 || 4 || 1 || 2 {{WDLtot|466|288|84|93}} || |} ==== Репрезентации ==== ; Франција {| class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- !rowspan="2"|Години !rowspan="2"|Екипа !rowspan="2"|Натпреварување !rowspan="2"|Пласман !colspan="5"|Учинок !colspan="5"|Голови |- !Одиграни !Победи !Нерешени !Изгубени !Успешност % !width=40|ДГ !width=40|ПГ !width=40|ГР |- | rowspan="1"| 2010-2011 || rowspan="3" | {{Naz|FUrep|FRA}} || [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2012|Квал. за ЕП 2012]] || rowspan="1"| '''''1. место во групата Д''''', '''''се квалификувале''''' {{WDL|10|6|3|1}} || 15 || 4 || +11 |- | rowspan="1"|јун.-јул. 2012 || [[Европско првенество во фудбал 2012|Европско првенство 2012]] || rowspan="1"| ''Четвртфинале'' {{WDL|4|1|1|2}} || 3 || 5 || -2 |- | rowspan="1"|Од 2010 до 2012|| [[Пријателска|Пријателски]] || rowspan="1"| {{WDL|13|9|3|1}} || 22 || 8 || +14 |- ! colspan="4" | Вкупно Франција {{WDLtot|27|16|7|4}} || 40 || 17 || +23 |} ==Титули== {{Col-begin|width=90%}} {{col-2}} ===Играч=== ====Клупски==== ; {{flagsport|FRA}} Олимпик Марсеј *'''{{Трофеј-Куп на Франција}} [[Фудбалски куп на Франција|Куп на Франција]]''': 1 : 1989-1990 ; {{flagsport|FRA}} Осер *'''{{Трофеј-Франција (Лига 1)}} [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]''' : 1 : 1995-1996 *'''{{Трофеј-Куп на Франција}} [[Фудбалски куп на Франција|Куп на Франција]]''' : 1 : 1995-1996 ; {{flagsport|ESP}} Барселона *'''{{Трофеј-Суперкуп на Европа}} [[Суперкуп на Шпанија]]''' : 1 : 1996-1997 *'''{{Трофеј-КПК}} [[УЕФА Куп на победниците на куповите|Куп на победниците на куповите]]''' : 1 : 1996-1997 *'''{{Трофеј-Куп на Шпанија}} [[Фудбалски куп на Шпанија|Куп на Шпанија]]''' : 1 : 1996-1997 ; {{flagsport|ENG}} Манчестер Јунајтед *'''{{Трофеј-Англија (Премиер лига)}} [[Премиер лига на Англија|Премиер лига]]''': 1 : 2002-2003 ====Репрезентативни==== ; {{flagsport|FRA}} Франција 21 *'''{{Трофеј-Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година}} [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година|Европско првенство под 21 година]]''' : 1 : [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 1988|1988]] ; {{flagsport|FRA}} Франција *'''{{Трофеј-Светско првенство во фудбал}} [[Светско првенство во фудбал]]''' : 1 : [[Светско првенство во фудбал 1998|Франција 1998]] *'''{{Трофеј-Европско првенство во фудбал}} [[Европско првенство во фудбал]]''' : 1 : [[Европско првенство во фудбал 2000|Белгија и Холандија 2000]] {{col-2}} ===Тренер=== ====Клупски==== ; {{flagsport|FRA}} Бордо *'''{{Трофеј-Франција (Лига 1)}} [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]''': 1 : 2008-2009 *'''{{Трофеј-Лига куп на Франција}} [[Лига куп на Франција]]''' : 1 : 2008-2009 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Франција}} [[Суперкуп на Франција]]''' : 2 : 2008, 2009 ; {{flagsport|FRA}} Париз Сен Жермен *'''{{Трофеј-Франција (Лига 1)}} [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]''': 3 : 2013-2014, 2014-2015, 2015-2016 *'''{{Трофеј-Куп на Франција}} [[Фудбалски куп на Франција|Куп на Франција]]''' : 2 : 2014-2015, 2015-2016 *'''{{Трофеј-Лига куп на Франција}} [[Лига куп на Франција]]''' : 3 : 2013-2014, 2014-2015, 2015-2016 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Франција}} [[Суперкуп на Франција]]''' : 3 : 2013, 2014, 2015 ; {{flagsport|SAU}} Ал-Итихад *'''[[Сауди Про лига|Саудиско првенство]]''': 1 : 2024-2025 *'''[[Куп на кралот (Саудиска Арабија)|Куп на кралот]]''' : 1 : 2024-2025 {{col-end}} ==Почести== [[Податотека:Legion Honneur Chevalier ribbon.svg|60px]] [[Национален орден на Легијата на честа|Кавалер на Легијата на честа]] (Франција) <br> — 1998 ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== *[http://www.fff.fr/servfff/historique/selectionneur_new.php?id=BLANC Профил] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121114105401/http://www.fff.fr/servfff/historique/selectionneur_new.php?id=BLANC |date=2012-11-14 }} на [[France Football Federation|FFF.fr]] *[http://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=9350 Профил] на Soccerbase.com *[http://www.goal.com/en/people/france/25741/laurent-blanc Лоран Блан] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160624165719/http://www.goal.com/en/people/france/25741/laurent-blanc |date=2016-06-24 }} на Goal.com *[http://uk.eurosport.yahoo.com/football/laurent-blanc.html Лоран Блан] на Eurosport.com {{Navboxes |title=Состави на Франција |bg= #0055A4 |fg= #FFFFFF |bordercolor= #EF4135 |list1= {{Состав на Франција на ЕП фудбал 1996}} {{Состав на Франција на СП фудбал 1998}} {{Состав на Франција на ЕП фудбал 2000}} }} {{Селектори на француската фудбалска репрезентација}} {{Navboxes |bg = gold |fg = black |bordercolor = solid 1px #000; |title = Награди |list1 = {{Најдобар играч на ЕП фудбал под 21 година}} }} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Блан, Лоран}} [[Категорија:Француски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Монпелје]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Наполи]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Сент Етјен]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Осер]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Барселона]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Олимпик Марсеј]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Интер]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Манчестер Јунајтед]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]] [[Категорија:Француски фудбалски тренери]] [[Категорија:Тренери на ФК Бордо]] [[Категорија:Тренери на ФК Париз Сен Жермен]] [[Категорија:Тренери на ФК Олимпик Лион]] [[Категорија:Селектори на фудбалската репрезентација на Франција]] [[Категорија:Витези на Легијата на честа]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1965 година]] 496ylvw6o3ifklvpogdxklmlbtwxc7g 0 1106827 5602419 4858235 2026-07-31T05:24:02Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602419 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Malcolm-x colorized photo.jpg|мини|Фотографија од Малколм-Икс во боја]] '''Малколм Х''' е американски игран [[филм]], во режија на [[Спајк Ли]]. Главните улоги ги играат: [[Дензел Вашингтон]], Анџела Басет и Алберт Хол. ==Содржина== Во филмот се прикажува животот на [[Малколм Х]], водачот на радикалната огранизација на Црнците во [[САД]], "Црни пантери". Филмот го следи хронолошки неговиот живот, од детството, кога тој бил ситен [[криминал]]ец, преку членството во "[[Нација на исламот|Нацијата на исламот]]", па сè до неговото убиство.<ref>''Антена'', број 822, 28.3.2014, стр. 15.</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови на Спајк Ли]] [[Категорија:Филмови со Дензел Вашингтон]] [[Категорија:Филмови со Анџела Басет]] [[Категорија:Филмови од 1992 година]] 5gw1kkg0lb15pkf2wumj3969fmakobs 0 1113438 5602192 5596228 2026-07-30T13:30:59Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5602192 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict |conflict=Одбрана на Ван |image= |caption= |date=3 јуни - 11 јуни 1896 |place=[[Ван]], [[Османлиско Царство]] |result= Ерменците се согласиле да се разоружаат<br> бранители и цивилното население било масакрирано. |combatant1={{знамеикона|Ottoman Empire}} [[Османлиско Царство]] |combatant2=Ерменци *[[Социјалдемократска партија Хунчакијан|Социјалдемократска партија]] |commander1= |commander2= |strength1= |strength2= |casualties1= |casualties2=20,000 <ref name="Balakian60">{{Наведена книга | last = Balakian | first = Peter | title = The Burning Tigris: The Armenian Genocide and America's Response | url = https://archive.org/details/burningtigris00pete | publisher = HarperCollins | year = 2004 | location = New York | isbn = 0-06-055870-9 | page = [https://archive.org/details/burningtigris00pete/page/60 60] }}</ref><br>350 hamlets or villages destroyed<ref name="Balakian60"/> |}} [[Податотека:General Andranik Armenak Yekarian Group of Defenders of Van 1915.jpg|мини|upright=1.38|[[Ерменија|Ерменскиот]] [[генерал]] [[Андраник Озанјан]] со своите војници]] '''Одбрана на градот Ван''' — дел од Ерменскиот колеж. Во времето на Ерменскиот масакар во јуни 1896 година жителите на градот Ван започнале одбрана против вооружените сили на [[Османлиското Царство]]. Помеѓу 3 и 11 јуни околу 600 ерменски војници започнале со одбрана на градот. По една недела султанот побарал помош од западните сили со ветување дека ќе стави крај на насилството против Ерменците. По започнување на преговорите било договорено ерменските бранители да заминат кон [[Персија]] во придружба со османлиските војници. Но договорот не бил испочитуван кога на патот кон границата околу 1,000 Ерменци биле убиени од курдските и османлиските војници. Ова било проследено со дополнителни масакри во регионот на Ван по кое според британскиот конзул околу 20,000 Ерменци биле убиени а околу 350 ерменски села целосно уништени. == Наводи == {{наводи}} {{Ерменско национално ослободително движење}} [[Категорија:Отоманска Ерменија]] [[Категорија:Историја на Ван]] [[Категорија:Отоманското Царство во 19 век]] [[Категорија:Ерменски геноцид]] [[Категорија:Судири во 1896 година]] g4hyexr3hcjwqmvlehgro7rl5kdxhuw 0 1113958 5602193 5435837 2026-07-30T13:33:17Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5602193 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict |conflict=Битка кај Ардахан |partof=[[Кавкаски поход]] во [[Блискоисточен фронт (Прва светска војна)|Блискоисточен фронт]] |image=[[Податотека:Сарыкамышская операция.jpg|250px]] |caption=Прегледна карта на воените дејствија |date=[[25 декември]] [[1914]] - [[18 јануари]] 1915 |place=[[Ардахан]], [[Руска Империја]] |coordinates = |result=руска победа |combatant1={{знаме|Russian Empire|1914}} |combatant2={{знаме|Ottoman Empire}} |commander1= |commander2= |strength1= |strength2= |casualties1= |casualties2= }} {{Кавкаски поход}} '''Битката кај Ардахан''' ({{langx|tr|Ardahan Harekâtı}}; {{langx|ru|Битва при Ардагане}}) — битка помеѓу [[Отоманското Царство]] и [[Руското Царство]] во текот на [[Првата светска војна]]. Битката кај Ардахан траела од [[25 декември]] [[1914]] до [[18 јануари]] [[1915]] година и завршила со руска победа. {{никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ардахан}} [[Категорија:Судири во 1914 година]] [[Категорија:Судири во 1915 година]] [[Категорија:Историја на Ардахан]] [[Категорија:Битки во Кавкаскиот поход]] [[Категорија:Битки на Отоманското Царство во Првата светска војна]] [[Категорија:Битки на Руската Империја во Првата светска војна]] o04j0ogc7hpputyzprlpvqxpyygc8b4 0 1114136 5602194 4418991 2026-07-30T13:36:22Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5602194 wikitext text/x-wiki {{Infobox treaty | name =Примирје од Мудрос | long_name =Mondros Mütarekesi | image = <!-- Example.png --> | image_size = <!-- 200px --> | alt = <!-- alt-text here for accessibility; see [[MOS:ACCESS]] --> | caption = <!-- Example caption for either image style --> | type =Примирје | context = | date_drafted = | date_signed = {{Start date|1918|10|30}} | location_signed = [[HMS Agamemnon]] | date_sealed = | date_effective = | condition_effective = | amendment = | date_expiration = <!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} OR: --> | date_expiry = <!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} --> | provisional_application = | mediators = <!-- format this as a bullet list --> | negotiators = <!-- format this as a bullet list --> | original_signatories = <!-- format this as a bullet list --> | signatories = * {{знамеикона|Ottoman Empire}} [[Rauf Bey]] *{{знамеикона|GBR}} [[Сомерсет Артур Калтроп]] | parties = <!-- format this as a bullet list --> | ratifiers = <!-- format this as a bullet list --> | depositor = <!-- OR: --> | depositories = <!-- format this as a bullet list --> | citations = <!-- format as XX [[Article on Treaty Series|TS]] YYY --> | language = <!-- OR: --> | languages = <!-- format this as a bullet list --> | wikisource = <!-- OR: --> | wikisource1 = <!-- Up to 5 wikisourceN variables may be specified --> | wikisource2 = | wikisource3 = | wikisource4 = | wikisource5 = | footnotes = }} [[Податотека:Agamemnon at Mudros.jpg|мини|десно|200px|Агамемнон во претходна посета на Мудрос за време на воените дејствија во Дарданелите во 1915.]] '''Примирјето од Мудрос''' било потпишано на [[30 октомври]] [[1918]] година со кое бил ставен крај на непријателствата меѓу [[Османлискта империја]] и [[Антанта]]та. Според договорот, Османлиите го предале целото оружје на сојузниците, сојузниците добиле право да го контролираат [[Босфор]]от и [[Дарданели]]те како и право за окупирање во случај османлиските власти повторно ја нарушат безбедноста. Турската армија била целосно демобилизирана, сите пристаништа, елезнички пруги и други стратешки цели биле ставени на располагање на сојузниците. Во [[Кавказ]] Османлиите морале да се повлечат во рамките на предвоената граница меѓу Русија и империјата. По потпишување на овој договор следувала [[окупација на Цариград]] и [[поделба на Отоманското Царство]]. {{Османлиски договори}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Мудрос}} [[Категорија:Договори на Отоманското Царство]] [[Категорија:Договори од Првата светска војна]] [[Категорија:Мировни договори на САД]] [[Категорија:Мировни договори на Франција]] [[Категорија:Мировни договори на Италија]] [[Категорија:Мировни договори на Грција]] [[Категорија:Мировни договори на Обединетото Кралство]] 81i59z89dsrbcjq5hev2dqys2cq7gm9 0 1114148 5602206 3994093 2026-07-30T15:21:00Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5602206 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Participants of the Trebizond Peace Conference.jpg|мини|318x318px|Групна фотографија на [[Транскавкаската Демократска Федеративна Република|транскавкаските]] и [[Отоманско Царство|отоманските]] учесници на Конференцијата. [[Акаки Чхенкели]], [[Рауф Орбај|Хусејин Рауф-беј]] и [[Халил-бег Хасмамедов]] стојат напред]] '''Трабзонската мировна конференција''' се одржала во периодот од [[март]] до [[април]] [[1918]] година во [[Трабзон]] меѓу делегациите на [[Висока порта|Високата порта]] и [[Закавкаски комитет|Закавкаскиот комитет]]. Мировниот [[договор од Ерзинџан]] потпишан од руски и турски дипломати го ставил крајот на вооружениот конфликт меѓу Русија и Отоманското Царство во [[Персиски поход|Персиската кампања]] и [[Кавкаски поход|Кавкаската кампања]]. Примирјето било проследено со [[Брест-литовски договор|Брест-Литовскиот договор]] од [[3 март]] [[1918]] година меѓу Русија и [[Централни сили|Централните сили]] кога Русија се повлекла од [[Првата светска војна]]. Но границите меѓу [[Закавказје]]то и Високата Порта сѐ уште не биле договорени. На конференцијата османлиската делегација на чело со [[Енвер Паша]] предложил да се предадат сите освоени територии на [[Кавказ]] во замена на признавање на османлиските територии во [[Источна Анадолија]]. Но закавкаските делегати тоа го одбиле по кое следувале дополнителни конфликти. На [[11 мај]] започнала нова [[Договор од Батум|мировна конференција]] во Батум. На оваа конференција Османлиите ги прошириле своите барања, односно кон нејзините територии да се присоединат [[Тифлис]], [[Александропол]] и [[Ечмијаѕин]]. По неуспехот, турската војска се обрнала кон Руска Ерменија по кое следувале неколку битки (Сардарпат, Капа Кужилис, Абаран). На 4 јуни Првата ерменска република била принудена да го потпише договорот од Батум. {{Османлиски договори}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Трабзон}} [[Категорија:Договори на Отоманското Царство]] [[Категорија:Договори од Првата светска војна]] [[Категорија:Историја на Трабзон]] s65ruhisl2bo9u39dqsog3wu2dmuy29 0 1114508 5602209 5596828 2026-07-30T15:24:18Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5602209 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = Операција Немезис | partof = | image = Operation Nemesis exhibition Tsitsernakaberd.jpg | image_size = 250 | caption = Изложба посветена на операцијата Немезis во [[Цицернакаберд|музејот на геноцидот]] во [[Ереван]], Ерменија | location = [[Берлин]], [[Тифлис]], [[Цариград]], [[Рим]] | target = [[Османлиско Царство]] и [[Демократска Република Азербејџан|Азербејџан]] како одговорни за [[Ерменски геноцид|Ерменскиот геноцид]] | date = 1920–1922<!-- {{start date|YYYY|MM|DD}}-<br />{{end date|YYYY|MM|DD}} --> | type = [[атентат]]и | perps = [[Ерменска револуционерна федерација]] | motive = одмазда }} '''Операцијата Немезис''' ([[ерменски]]: «Նեմեսիս» գործողութիւն) - операција на [[Ерменска револуционерна федерација|Ерменската револуционерна федерација]] во периодот од [[1920]] до [[1922]] година. Целта на операцијата Немезис била да се казнат водачите на младотурците кои го организирале [[Ерменски геноцид|Ерменскиот геноцид]] во [[1915]] година, како и организаторите на ерменските прогони во [[Баку]] во [[1918]] година и ерменските предавници кои соработувале со Турците<ref>{{Наведена книга|last=Frey|first=Rebecca Joyce|title=Genocide and International Justice|year=2009|publisher=Infobase Publishing|location=New York|isbn=9780816073108|page=[http://books.google.com/books?id=m569AfPJkB4C&pg=PA82&dq=%22vigilante+justice%22+armenian&hl=en&sa=X&ei=HG-JUtnAKKbNsQSx-oGAAQ&ved=0CC0Q6AEwAA#v=onepage&q=%22vigilante%20justice%22%20armenian&f=false 82]}}</ref><ref>{{Наведена книга|last=Totten|first=Samuel|title=Dictionary of genocide|url=https://archive.org/details/dictionaryofgeno0002tott|year=2008|publisher=Greenwood Press|location=Westport, Conn.|isbn=9780313346415|page=[https://archive.org/details/dictionaryofgeno0002tott/page/320 320]|author2=Jacobs, Paul R. Bartrop}}</ref><ref>{{Наведена книга|last=Freedman|first=Jeri|title=The Armenian genocide|url=https://archive.org/details/armeniangenocide0000free|year=2009|publisher=Rosen Pub. Group|location=New York|isbn=9781404218253|page=[https://archive.org/details/armeniangenocide0000free/page/42 42]|edition=1}}</ref>. Операцијата била испланирана и спроведена од [[Ерменска револуционерна федерација|Ерменската револуционерна федерација]] и била наречена Немезис во чест на грчката божица на одмаздата [[Немезида (митологија)|Немезида]]. Одлуката за спроведување на операцијата била земена во [[Ереван]] во [[1919]] година по прогласување на независност на [[Демократска Република Ерменија]] претходната година<ref>Hovannisian. "Armenia's Road to Independence", p. 298.</ref>. Списокот бил долг. Од 650 идентификувани имиња биле одвоени одвоиле 41 лице како главни виновници. За извршувањето на операцијата бил создаден создава одговорен орган. Оперативното раководство и осигурувањето на финансии било обезбедено од [[Шахан Натали]] и [[Крикор Мерчанов]]. На групата на [[Храч Папазин]], турски студент кој успеал да стигне до високите кругови на младотурците кои биле во заточение, било наредено да ги открие. Операцијата била подготвувана многу детално. Организациските центри биле редакциите на весникот (Битка) во [[Цариград]] и весникот (Знаме) во [[Бостон]]. Групите кои требало да ја исполнат одлуката биле составени од 3 до 5 луѓе. Нивната задача била да го следат конкретниот криминалец и при добар момент да ја спроведат одлуката. [[Сохомон Техлерјан]] по започнувањето на [[Првата светска војна]] заминал за [[Ерменија]] каде во [[1915]] година го преживеал генцидот. Во [[1921]] добил задача да го убие [[Талат Паша]]. На [[15 март]] истата година, на улицата "Харденберг" во [[Берлин]] бил уапсен откако пукал кон Талат Паша. На [[2 јуни]] [[1921]] год германскиот суд го пуштил на слобода. Во периодот од 1919 до 1922 год биле убиени [[Талат Паша]], [[Енвер Паша]], [[Џемал Паша]], Бехаедин Шакир, Џемал Азмин, Саид Халим, Хан Хојски. == Наводи == {{наводи}} {{Ерменско национално ослободително движење}} [[Категорија:Судири во 1920 година]] [[Категорија:Судири во 1921 година]] [[Категорија:Судири во 1922 година]] [[Категорија:Атентати]] [[Категорија:Ерменски геноцид]] [[Категорија:Историја на Отоманското Царство]] [[Категорија:Специјални операции]] kqr0ool0ktm7mld46fi7qr4fui34fjh 0 1115303 5602434 4858267 2026-07-31T06:28:11Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602434 wikitext text/x-wiki [[Податотека:9½-Wochen-Logo.svg|мини|Оригиналното лого на филмот 9½ недели]] '''Девет и пол недели во Париз''' е американски [[филм]], во [[режија]] на Ан Гурсо. Главните улоги ги толкуваат: [[Мики Рурк]] и Енџи Еверхарт. == Содржина == Љубовната врска од пред 10 години оставила голема трага врз Џон Греј. Тој е заробеник на минатото и ја бара Елизабет - жената која му го променила животот. Во [[Париз]], на едно [[наддавање]], Џон забележува привлечна русокоса девојка и помислува дека е таа која ја бара. Меѓутоа, станува збор за модниот творец Леа, која му кажува дека знае сè за Елизабет.<ref>''Антена'', број 844, 29.8.2014, стр. 15.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови со Мики Рурк]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови од 1986 година]] grnhqddoar6kupdsm7tukr007vts3d5 0 1116136 5602303 5544308 2026-07-30T18:57:02Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602303 wikitext text/x-wiki {{Infobox Top level domain| name=.se| background=#CCF| image=[[Image:Dot-se-logo.png]]| introduced=1986| type=[[Највисок државен домен]]| status=Активен| registry=[[.SE]]| sponsor=[[.SE]]| intendeduse=Ентитети поврзани со <br />{{знаме|Sweden}}| actualuse=Многу користен во Шведска| document=[http://www.iis.se/en/domaner/registrera-en-doman/villkor-och-regler/ Terms and regulations for registration]| disputepolicy=[https://www.iis.se/english/domains/adr/ Alternative dispute resolution (ADR)]| website=[http://www.iis.se/ .SE]| dnssec=да}} '''.se''' — [[највисок државен домен]] за [[Шведска]]. Највисокиот домен е управуван од [[.SE]], но домените мора да се регистрираат преку еден од одобрените регистратори. .SE е фондација и е управувана како фондација. Фондацијата е раководена од одбор на директори, чии одлуки ги извршува, извршната управа. ==Системот пред 2003 година== Пред април 2003 година, правилата поврзани со управувањето и владението со највисокиот домен .se биле многу ограничувачки. Само претпријатија, здруженија кои се простираат на целата територија им било дозволено да регистрираат домен, и ситото се случувало и со регистрираното име. Поединечните производи не можеле да добијат посебни второстепени доменски имиња, дури и да станувало збор за регистрирани трговски марки. Физичките лица можеле да регистрираат само еден домен со името .pp.se, додека пак претпријатијата и организациите се регистрирале само во еден округ им било дозволено да запишат домен со <букви на округ>.se.<ref>{{наведени вести |url=http://www.internetnews.com/bus-news/article.php/6_39901 |title=Swedes Abandoning .SE Country Code |date=1998-12-14 |publisher=InternetNews.com |accessdate=2009-02-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081214052900/http://www.internetnews.com/bus-news/article.php/6_39901 |archivedate=2008-12-14 |url-status=live }}</ref> Непрофитните организации биле запишувани на окружно ниво. Спортските клубови немале потреба да го регистрираат своето име но морале доколку регистрирале име „округ.se“. Многумина кои не можеле да се регистрират директно под .se се регистрирале под [[.com]] или [[.nu]]. Овие правила биле вовоедени во 1996 година. Пред тоа постоеле неофицијални правила кои биле уште пограничувачки, каде физичките лица и спортските клубови не можеле да регистрираат домен. Поранишни второстепени домени се:<ref>Google search [https://www.google.com/search?q=site:.a.se on a.se] [https://www.google.com/search?q=site:.b.se on b.se] [https://www.google.com/search?q=site:.c.se on c.se] [https://www.google.com/search?q=site:.d.se on d.se] [https://www.google.com/search?q=site:.org.se on org.se] [https://www.google.com/search?q=site:.tm.se on tm.se] [https://www.google.com/search?q=site:.press.se on press.se] etc</ref> {|class="wikitable sortable" |- !Домен !Употребуван во |- |a.se|| градот [[Стокхолм]] |- |b.se|| [[Стокхолм (округ)]] |- |ac.se|| [[Вестерботен (округ)]] |- |bd.se|| [[Норботен (округ)]] |- |c.se|| [[Упсала (округ)]] |- |d.se|| [[Седерманланд (округ)]] |- |e.se|| [[Естерјетланд (округ)]] |- |f.se|| [[Јеншепинг (округ)]] |- |g.se|| [[Крунуберг (округ)]] |- |h.se|| [[Калмар (округ)]] |- |i.se|| [[Готланд (округ)]] |- |k.se|| [[Блекинге (округ)]] |- |l.se|| [[Кристијанштад (округ)]] |- |m.se|| [[Сконе (округ)]] |- |n.se|| [[Халанд (округ)]] |- |o.se|| [[Вестра Јеталанд (округ)]] |- |p.se|| [[Елвсборг (округ)]] |- |r.se|| [[Скараборг (округ)]] |- |s.se|| [[Вермланд (округ)]] |- |t.se|| [[Еребру (округ)]] |- |u.se|| [[Вестманланд (округ)]] |- |w.se|| [[Даларна (округ)]] |- |x.se|| [[Јевлеборг (округ)]] |- |y.se|| [[Вестернорланд (округ)]] |- |z.se|| [[Јемтланд (округ)]] |- |org.se|| непрофитни организации |- |pp.se|| Физички лица |- |tm.se|| трговски марки |- |parti.se|| политички партии |- |press.se|| весници |} Сите овие второстепени домени се во употреба исффрлен е само (parti.se). Бидејќи å,ä,ö не биле достапни поради технички причини, организациите можеле да го запишат името со a и o ако истото е достапни, што понекогаш предизвикувало проблеми. Општината ''Habo'' и ''Håbo''имале спор за името habo.se спор кој го добила Håbo бидејќи го запишала прв. По многу години, во 2011 година, се договориле http://www.habo.se/ {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210524062112/http://www.habo.se/ |date=2021-05-24 }} да биде врска и за двете општини. Од 2003 година Шведска дозволила запишување на å,ä,ö во мрежните адреси. ==По системот од 2003== Со новите правила, секој ентитет или лице може да запише повеќе домени, но истите подлежат на некои ограничувања. Физичките лица можат да го запишат кој и да е домен со .se, сè додека истиот е достапенa, не е во [http://www.iis.se/statistics/barred_domains_list.txt .SE Список на блокирани и резервирани домени]. Во истовреме, правилата за распределба беа сменети во начелото „прв дошол, прв услужен“, и биле создадени поедноставни правила [https://www.iis.se/en/domaner/atf за разрешување на споровите]. Од октомври 2003 година, .SE почнала да прифаќа записи IDN со буквите ''å'', ''ä'', ''ö'', ''ü'' и ''é''. На 6 септември 2007 година, вкупно биле достапни 250 знаци, поддржувајќи имиња во сите легално признати малцински јазици: фински, мејанкиели, сами, ромски и јидиш. Доменските имиња со å,ä,ö не се користат неколку години, бидејќи корисничките пребарувачи мораат да имаат соодветна поддршка. И сѐ уште, организациите кои имаат å,ä,ö во нивните имиња (како ''Skåne'') ги користат доменските имиња без овие букви (пример http://www.skane.se), и користат пренасочување до нивното соодветно име (пример http://www.skåne.se {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200529000619/https://www.skane.se/ |date=2020-05-29 }}). Многу организации не гоо поддржуваат соодветното име со å,ä or ö (пример http://www.västerbotten.se {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170928122628/http://xn--vsterbotten-l8a.se/ |date=2017-09-28 }} не постои од 2013 година). .se е првиот TLD кој нуди [[DNSSEC]] услуги. Ова го прави користејќи [[OpenDNSSEC]]. Целиот домен .se беше недостапен 58 минути на12 октомври 2009 година, кога грешка при вообичаената контрола од .SE ги корумпирала сите доменски имиња во регистарот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://royal.pingdom.com/2009/10/13/sweden%E2%80%99s-internet-broken-by-dns-mistake/|title=Sweden’s Internet broken by DNS mistake|date=13 October 2009|publisher=Pingdom|accessdate=2009-10-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091015020048/http://royal.pingdom.com/2009/10/13/sweden%E2%80%99s-internet-broken-by-dns-mistake/|archivedate=2009-10-15|url-status=dead}}</ref> ==Познати хакови== Многу од шведските доменски имиња биле резервирани за англиските зборови кои завршуваат на „se“. Денес не постојат овие доменски имиња на првичниот домеснки пазар како резултата на шпекулациите со доменските имиња. Повеќето од нив можат да се купат на второстепениот доменски пазар за имиња. Се развиле само неколку домени. == Наводи == {{наводи}} ==НАдворешни врски== * [http://www.iana.org/root-whois/se.htm IANA .se whois information] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080821204911/http://www.iana.org/root-whois/se.htm |date=2008-08-21 }} * [http://iis.se/ iis.se], .SE (The Internet Infrastructure Foundation) * [http://www.iis.se/domaner/registrera-en-doman/registrarlista List of approved registrars] {{Домени}} {{DEFAULTSORT:SE}} [[Категорија:Највисоки државни домени]] [[Категорија:Семрежјето во Шведска]] gn6xzclk1irmnlqy8ls754ounit35k4 0 1116320 5602304 5544311 2026-07-30T19:06:01Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602304 wikitext text/x-wiki {{Infobox Top level domain| name=.va| background=#CCF| image=[[Image:Emblem of the Papacy.svg|Vatican crest|150px]]| introduced=1995| type=[[Највисок државен домен]]| status=Активен| registry=Семрежната канцеларија на [[Света столица|Светата стлица]]| sponsor=[[Света столица|Светата стлица]]| intendeduse={{знамеикона|Vatican City}} Ентитети поврзани со [[Ватикан]]| actualuse=Користен од официјален Ватикан / Страница на Светата столица| restrictions=Не се можни јавни регистрации| structure=Само официјалните страници на Ватикан се на овој домен, тие се второстепени доменски имиња, како и vatican.va| document=| disputepolicy=Нема| website=[http://www.vatican.va/ www.vatican.va]|}} '''.va''' — [[највисок државен домен]] за [[Ватикан]].<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Delegation Record for .VA|url=http://www.iana.org/domains/root/db/va.html|publisher=[[Internet Assigned Numbers Authority]]|accessdate=22 March 2013}}</ref> Раководен од семрежната канцеларија на Светата столица. __TOC__ ==Список на мрежни страници== Постојат 23 лесно достапни имиња кои започнуваат на „www“ во зоната на .va, кои се наброени подолу. Постојат многу поддомени само за електронската пошта<ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.robert.net/ccTLD/VA | title = VA Zone File | work = Robert Baskerville's ccTLD analysis data | date = 2007-12-28 | accessdate = 2007-12-28 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080119124048/http://www.robert.net/ccTLD/VA | archivedate = 2008-01-19 | url-status = dead }}</ref> '''„www“ имиња на мрежни страници''' * Главната страница на Ватикан е прикажана со овие имиња: ** [http://www.va www.va] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130123110541/http://www.va/ |date=2013-01-23 }} ** [http://www.vatican.va www.vatican.va] ** [http://www.pcf.va www.pcf.va] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20060203081648/http://www.pcf.va/ |date=2006-02-03 }} ** [http://www.news.va www.news.va] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110628152433/http://www.news.va/ |date=2011-06-28 }} * Владата на Ватикан ** [http://www.vaticanstate.va www.vaticanstate.va] * Страна за ватиканскиот весник ''[[L'Osservatore Romano]]'' ** [http://www.osservatoreromano.va www.osservatoreromano.va] ** Страна за персоналот *** [http://www.cdp.osservatoreromano.va www.cdp.osservatoreromano.va]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *** [http://www.cdp.ossrom.va www.cdp.ossrom.va]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Ватикански музеи ** [http://www.museivaticani.va/ www.museivaticani.va] ** [http://www.cappellasistina.va www.cappellasistina.va] ** [http://www.chapellesixtine.va www.chapellesixtine.va] ** [http://www.capillasixtina.va www.capillasixtina.va] ** [http://www.sistinechapel.va www.sistinechapel.va] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20191018000936/http://sistinechapel.va/ |date=2019-10-18 }} ** [http://www.sixtinischekapelle.va www.sixtinischekapelle.va] * [[Апостолска покајаџилница|Апостолската покајаџилница]] ** [http://www.paenitentiaria.va www.paenitentiaria.va] ** [http://www.penitenzieria.va www.penitenzieria.va] * Папски општествени мисии ** [http://www.ppoomm.va www.ppoomm.va] * Парохиската црква Света Ана во Ватикан ** [http://www.santanna.va www.santanna.va] * [[Ватиканска банка]] ** [http://www.ior.va/ www.ior.va] * Нефункционални страници ** [http://www.mlists.va www.mlists.va] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130807022015/http://www.mlists.va/ |date=2013-08-07 }} (Погледајте mlists.vatican.va подолу) ** [http://www.pasquini.va www.pasquini.va]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Страница за нарачка на фотографии ** [https://www.photo.va www.photo.va] {{Семарх|url=http://webarchive.loc.gov/all/20130509175756/http://www.photo.va/ |date=2013-05-09 }} * Католички портал за испробување на пристапот до семрежни услуги - своевиден портал со Java ** [http://www.catholica.va www.catholica.va] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130713032046/http://catholica.va/ |date=2013-07-13 }} * Extranet, забелечка SSL сертификатот е истечен на 28 јуни 2007 година. Податоците се достапни но потребни се [[корисничко име]]/[[лозинка]] и врските мора да се презапишат од http во https ** [https://www.extranet.va www.extranet.va]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [[Радио Ватикан]] ** [http://www.radiovaticana.va www.radiovaticana.va] '''Не-„www“ имиња на страници:''' * Главни ватикански мрежни страници ** [http://benedettoxvi.va/ benedettoxvi.va] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20060525113829/http://benedettoxvi.va/ |date=2006-05-25 }} ** [http://benedictumxvi.va/ benedictumxvi.va] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070928002221/http://benedictumxvi.va/ |date=2007-09-28 }} ** [http://search.vatican.va/ search.vatican.va] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20050202001147/http://search.vatican.va/ |date=2005-02-02 }} ** [http://seraphin.vatican.va/ seraphin.vatican.va] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20000619093301/http://seraphin.vatican.va/ |date=2000-06-19 }} * Ватиканските архиви ** [http://asv.vatican.va/ asv.vatican.va] * Список на адреси ** [http://mlists.vatican.va/ mlists.vatican.va] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140516223156/http://mlists.vatican.va/ |date=2014-05-16 }} * Ватикански музеи ** [http://mv.vatican.va/ mv.vatican.va] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20161121010257/http://mv.vatican.va/ |date=2016-11-21 }} ** [http://sistinechapel.va/ sistinechapel.va] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20191018000936/http://sistinechapel.va/ |date=2019-10-18 }} * Ватиканската библиотека ** [http://bav.vatican.va/ bav.vatican.va] * „Компендиум“ (Потребни се Корисничко име/лозинка) ** [http://isidoro.vatican.va/ isidoro.vatican.va] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20191206085852/http://isidoro.vatican.va/ |date=2019-12-06 }} * Ватиканска мрежна пошта ** [http://webmail.mailservice.va/ webmail.mailservice.va] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070930162033/http://webmail.mailservice.va/ |date=2007-09-30 }} * Радио Ватикан јазичн услуги Второстепените домени не се достапни за јавноста. Име и електронската пошта во именувањата на доменот .va вклучуваат john.vatican.va , michael.vatican.va , paul.vatican.va , lists.vatican.va , и vatiradio.va. == Наводи == {{наводи}} {{Домени}} {{DEFAULTSORT:Va}} [[Категорија:Највисоки државни домени]] [[Категорија:Ватикан]] 4wh0ufzla5wdtke7wy0jv682b8cii5i 0 1118728 5602477 5418943 2026-07-31T09:18:50Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5602477 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = {{знамеикона|Холандија}} Херенфен | current = ФК Херенфен сезона 2013–14| | image = | fullname = Спорт Клуб Херенфен | founded = [[1920]] | ground = [[Стадион Абе Ленстра|Абе Ленстра]]<br/>[[Херенфен]], [[Холандија]] | capacity = 26,800 | owner = {{знамеикона|Холандија}} Гастон Споре | chrtitle = Претседател | | manager = {{знамеикона|Холандија}} [[Двајт Лодевегес]] | mgrtitle = Тренер | | league = [[Ередивизи]] | season = 2024/25 | position = 9-ти | website = http://www.sc-heerenveen.nl/ | pattern_b1 =_heerenveen1415h | pattern_la1 =_heerenveenh1415h | pattern_ra1 =_heerenveen1415h | pattern_sh1 =_heerenveen1415h | pattern_s1 =_heerenveen1415h | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_b2 =_heerenveen1415a | pattern_la2 =_heerenveen1415a | pattern_ra2 =_heerenveen1415a | pattern_sh2 =_heerenveen1415a | pattern_s2 =_heerenveen1415a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF }} [[Податотека:Abe Lenstrastadion.jpg|мини|Седиштето на клубот]] '''ФК Херенфен''' или '''Спортски клуб (СК) Херенфен''' е [[Холандија|холандски]] професионален [[фудбал]]ски клуб и во моментов се натпреварува во [[Ередивизи]], највисокото ниво во [[Фудбал во Холандија|холандскиот фудбал]]. Базата на клубот е во градот [[Херенфен]], [[Фризија (покраина)|Фризија]]. Клубот е основан во [[1920]] година. Херенфен досега нема ниту една титула првак на Холандија, но во сезоната 1999-2000 го освоил второто место зад шампионот [[ПСВ Ајндховен]] и настапувал во [[УЕФА Лига на шампиони 2000/01|Лигата на шампионите следната сезона]]. Најголемиот успех во историјата на клубот е освојувањето на [[Фудбалски куп на Холандија|Купот на Холандија]] во сезоната 2008-09, кога Фризијскиот клуб бил подобар од [[ФК Твенте|Твенте]] на пенали. Интересно е тоа што во тоа финале, првиот гол на натпреварот го постигнал поранешниот македонски репрезентативец [[Горан Попов]], доведувајќи го Херенфен во водство во 27-мата минута. Боите и амблемот на Херенфен го претставуваат симболот на Фризија, покраината од која доаѓа клубот. Својте домашни натпревари Херенфен ги игра на [[Стадион Абе Ленстра|Стадионот Абе Ленстра]] кој има капацитет од 26,800 седечки места. ==Историја== '''СК Херенфен''' е основан на [[20 јули]] [[1920]] година во градот [[Херенфен]], [[Фризија]] како '''Атлета'''.<ref name=clubhistory>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sc-heerenveen.nl/web/show/id=59510|title=The history of Heerenveen|publisher=www.sc-heerenveen.nl|accessdate=2008-12-01|archive-date=2008-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20081210134157/http://www.sc-heerenveen.nl/web/show/id=59510|url-status=dead}}</ref> Тие го промениле своето име двапати, прво во '''Спартан''', а потоа во '''ВВ Херенфен''' во [[1922]] година.<ref name=clubhistory/> Додека Холандија е [[Германската окупација на Холандија|окупирана од Германија]] Херенфен освоил три последователни првенства на Северна Холандија, а по завршувањето на [[Втора светска војна|Втората светска војна]] го освоиле истиот наслов шест пати по ред; доминација на клубот делумно се припишува на присуството на [[Абе Ленстра]].<ref name=clubhistory/> Во овој период Ленстра го водел Херенфен до познатата победа над [[ФК Ајакс|Ајакс]] во една од најпознатите и најзпомнетите натпревари во историјата на холандскиот фудбал.<ref name=histfromajaxusa>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ajax-usa.com/teams/heerenveen.html|title=sc Heerenveen: EVERY DUTCHMAN'S SECOND FAVORITE TEAM|publisher=www.ajax-usa.com|accessdate=2008-12-01|archive-date=2009-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20090812075050/http://www.ajax-usa.com/teams/heerenveen.html|url-status=dead}}</ref> Херенфен губел со 1-5 на 25 минути до крајот, но фризискиот тим необјасниво го свртел натпреварот и дошол до победа со 6-5.<ref name=histfromajaxusa/> ==Соперништва== Најголеми соперници на Херенфен се [[ФК Камбур|Камбур]] од [[Леуварден]] и [[ФК Гронинген]] од градот [[Гронинген]]. ==Титули== *'''[[Ередивизи]]''' **'''Вицешампион (1):''' [[Ередивизи 1999–00|1999–2000]] *'''[[Фудбалски куп на Холандија]]''' **'''Шампион (1):''' [[Фудбалски куп на Холандија 2008–09|2008–09]] **'''Вицешампион (2):''' [[Фудбалски куп на Холандија 1992–93|1992–93]], [[Фудбалски куп на Холандија 1996–97|1996–97]] *'''[[Ерсте Дивизи]]''' **'''Плејоф победник (2):''' 1989-90, 1992-93 **'''Вицешампион (1):''' 1980-81 ==Моментален состав== {{Fs start}} {{Fs player|no=1 |nat=NED |pos=GK |name=[[Ервин Мулдер]]}} {{Fs player|no=2 |nat=HUN |pos=DF |name=[[Кени Отигба]]}} {{Fs player|no=5 |nat=NED |pos=DF |name=[[Пеле ван Анхолт]]}} {{Fs player|no=6 |nat=BEL |pos=DF |name=[[Стефано Марцо]]}} {{Fs player|no=8 |nat=NOR |pos=MF |name=[[Мортен Торсби]]}} {{Fs player|no=9 |nat=DEN |pos=FW |name=[[Томас Далгард]]}} {{Fs player|no=10 |nat=SWE |pos=MF |name=[[Симон Терн]]}} {{Fs player|no=11 |nat=SWE |pos=FW |name=[[Сам Ларсон]]}} {{Fs player|no=12 |nat=NED |pos=DF |name=[[Доке Шмидт]]}} {{Fs player|no=14 |nat=NED |pos=DF |name=[[Јост ван Анкен]]}} {{Fs player|no=15 |nat=NED |pos=MF |name=[[Мартен де Рун]]|other=[[капитен]]}} {{Fs player|no=16 |nat=NED |pos=MF |name=[[Дели Синкгравен]]}} {{Fs player|no=17 |nat=NED |pos=FW |name=[[Лучано Слагвер]]}} {{Fs player|no=18 |nat=NED |pos=DF |name=[[Јенс Јурн Струткер]]}} {{Fs player|no=19 |nat=GER |pos=FW |name=[[Марк Ут]]}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=20 |nat=FIN |pos=DF |name=[[Јука Раитала]]}} {{Fs player|no=21 |nat=NED |pos=MF |name=[[Џои ван ден Берг]]}} {{Fs player|no=22 |nat=NED |pos=DF |name=Стивен Вармолтс}} {{Fs player|no=23 |nat=NED |pos=DF |name=[[Јорди Буијс]]}} {{Fs player|no=24 |nat=HUN |pos=MF |name=[[Шаблокс Варга]]}} {{Fs player|no=25 |nat=NED |pos=DF |name=Вилем Хуизинг}} {{Fs player|no=26 |nat=NED |pos=MF |name=Јанио Бикел}} {{Fs player|no=27 |nat=NED |pos=MF |name=Михаел Чакон}} {{Fs player|no=28 |nat=NED |pos=FW |name=Паскал Хусер}} {{Fs player|no=30 |nat=NED |pos=GK |name=Робин Кист}} {{Fs player|no=31 |nat=SWE |pos=GK |name=[[Виктор Норинг]]}} {{Fs player|no=32 |nat=NED |pos=DF |name=Јорис Вест}} {{Fs player|no=33 |nat=NED |pos=GK |name=Мартен де Фокерт}} {{Fs player|no=40 |nat=NED |pos=FW |name=[[Пеле ван Амерсфурт]]}} {{Fs end}} == Надворешни врски == *[http://www.sc-heerenveen.nl/ Официјална страна на ФК Херенфен] == Наводи == {{наводи|2}} [[Категорија:Фудбалски клубови од Холандија|Х]] [[Категорија:ФК Херенфен]] [[Категорија:Херенфен]] kdz9o9t4k4ma2snjnfbsg7bcojradyx 5602550 5602477 2026-07-31T11:00:37Z Carshalton 30527 5602550 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club 2 | clubname = Херенфен | color1 = #FFFFFF | color2 = #004EA0 | current = ФК Херенфен сезона 2013–14| | image = [[Податотека:Logo sc Heerenveen 2024.png|160px]] | fullname = Спорт Клуб Херенфен | founded = [[1920]] | ground = [[Стадион Абе Ленстра|Абе Ленстра]]<br/>[[Херенфен]], [[Холандија]] | capacity = 26,800 | owner = {{знамеикона|Холандија}} Гастон Споре | chrtitle = Претседател | | manager = {{знамеикона|Холандија}} [[Двајт Лодевегес]] | mgrtitle = Тренер | | league = [[Ередивиси]] | season = 2024-25 | position = 9-ти | website = http://www.sc-heerenveen.nl/ | pattern_la1 = _heerenveen2627h | pattern_b1 = _heerenveen2627h | pattern_ra1 = _heerenveen2627h | pattern_sh1 = _heerenveen2627h | pattern_so1 = _heerenveen2526hl | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _heerenveen2627a | pattern_b2 = _heerenveen2627a | pattern_ra2 = _heerenveen2627a | pattern_sh2 = _heerenveen2627a | pattern_so2 = _heerenveen2627al | leftarm2 = 8b1527 | body2 = 8b1527 | rightarm2 = 8b1527 | shorts2 = fae8c6 | socks2 = fae8c6 | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = }} '''ФК Херенфен''' или '''Спортски клуб (СК) Херенфен''' е [[Холандија|холандски]] професионален [[фудбал]]ски клуб и во моментов се натпреварува во [[Ередивизи]], највисокото ниво во [[Фудбал во Холандија|холандскиот фудбал]]. Базата на клубот е во градот [[Херенфен]], [[Фризија (покраина)|Фризија]]. Клубот е основан во [[1920]] година. Херенфен досега нема ниту една титула првак на Холандија, но во сезоната 1999-2000 го освоил второто место зад шампионот [[ПСВ Ајндховен]] и настапувал во [[УЕФА Лига на шампиони 2000/01|Лигата на шампионите следната сезона]]. Најголемиот успех во историјата на клубот е освојувањето на [[Фудбалски куп на Холандија|Купот на Холандија]] во сезоната 2008-09, кога Фризијскиот клуб бил подобар од [[ФК Твенте|Твенте]] на пенали. Интересно е тоа што во тоа финале, првиот гол на натпреварот го постигнал поранешниот македонски репрезентативец [[Горан Попов]], доведувајќи го Херенфен во водство во 27-мата минута. Боите и амблемот на Херенфен го претставуваат симболот на Фризија, покраината од која доаѓа клубот. Својте домашни натпревари Херенфен ги игра на [[Стадион Абе Ленстра|Стадионот Абе Ленстра]] кој има капацитет од 26,800 седечки места. ==Историја== '''СК Херенфен''' е основан на [[20 јули]] [[1920]] година во градот [[Херенфен]], [[Фризија]] како '''Атлета'''.<ref name=clubhistory>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sc-heerenveen.nl/web/show/id=59510|title=The history of Heerenveen|publisher=www.sc-heerenveen.nl|accessdate=2008-12-01|archive-date=2008-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20081210134157/http://www.sc-heerenveen.nl/web/show/id=59510|url-status=dead}}</ref> Тие го промениле своето име двапати, прво во '''Спартан''', а потоа во '''ВВ Херенфен''' во [[1922]] година.<ref name=clubhistory/> Додека Холандија е [[Германската окупација на Холандија|окупирана од Германија]] Херенфен освоил три последователни првенства на Северна Холандија, а по завршувањето на [[Втора светска војна|Втората светска војна]] го освоиле истиот наслов шест пати по ред; доминација на клубот делумно се припишува на присуството на [[Абе Ленстра]].<ref name=clubhistory/> Во овој период Ленстра го водел Херенфен до познатата победа над [[ФК Ајакс|Ајакс]] во една од најпознатите и најзпомнетите натпревари во историјата на холандскиот фудбал.<ref name=histfromajaxusa>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ajax-usa.com/teams/heerenveen.html|title=sc Heerenveen: EVERY DUTCHMAN'S SECOND FAVORITE TEAM|publisher=www.ajax-usa.com|accessdate=2008-12-01|archive-date=2009-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20090812075050/http://www.ajax-usa.com/teams/heerenveen.html|url-status=dead}}</ref> Херенфен губел со 1-5 на 25 минути до крајот, но фризискиот тим необјасниво го свртел натпреварот и дошол до победа со 6-5.<ref name=histfromajaxusa/> ==Соперништва== Најголеми соперници на Херенфен се [[ФК Камбур|Камбур]] од [[Леуварден]] и [[ФК Гронинген]] од градот [[Гронинген]]. ==Титули== *'''[[Ередивизи]]''' **'''Вицешампион (1):''' [[Ередивизи 1999–00|1999–2000]] *'''[[Фудбалски куп на Холандија]]''' **'''Шампион (1):''' [[Фудбалски куп на Холандија 2008–09|2008–09]] **'''Вицешампион (2):''' [[Фудбалски куп на Холандија 1992–93|1992–93]], [[Фудбалски куп на Холандија 1996–97|1996–97]] *'''[[Ерсте Дивизи]]''' **'''Плејоф победник (2):''' 1989-90, 1992-93 **'''Вицешампион (1):''' 1980-81 ==Моментален состав== {{Fs start}} {{Fs player|no=1 |nat=NED |pos=GK |name=[[Ервин Мулдер]]}} {{Fs player|no=2 |nat=HUN |pos=DF |name=[[Кени Отигба]]}} {{Fs player|no=5 |nat=NED |pos=DF |name=[[Пеле ван Анхолт]]}} {{Fs player|no=6 |nat=BEL |pos=DF |name=[[Стефано Марцо]]}} {{Fs player|no=8 |nat=NOR |pos=MF |name=[[Мортен Торсби]]}} {{Fs player|no=9 |nat=DEN |pos=FW |name=[[Томас Далгард]]}} {{Fs player|no=10 |nat=SWE |pos=MF |name=[[Симон Терн]]}} {{Fs player|no=11 |nat=SWE |pos=FW |name=[[Сам Ларсон]]}} {{Fs player|no=12 |nat=NED |pos=DF |name=[[Доке Шмидт]]}} {{Fs player|no=14 |nat=NED |pos=DF |name=[[Јост ван Анкен]]}} {{Fs player|no=15 |nat=NED |pos=MF |name=[[Мартен де Рун]]|other=[[капитен]]}} {{Fs player|no=16 |nat=NED |pos=MF |name=[[Дели Синкгравен]]}} {{Fs player|no=17 |nat=NED |pos=FW |name=[[Лучано Слагвер]]}} {{Fs player|no=18 |nat=NED |pos=DF |name=[[Јенс Јурн Струткер]]}} {{Fs player|no=19 |nat=GER |pos=FW |name=[[Марк Ут]]}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=20 |nat=FIN |pos=DF |name=[[Јука Раитала]]}} {{Fs player|no=21 |nat=NED |pos=MF |name=[[Џои ван ден Берг]]}} {{Fs player|no=22 |nat=NED |pos=DF |name=Стивен Вармолтс}} {{Fs player|no=23 |nat=NED |pos=DF |name=[[Јорди Буијс]]}} {{Fs player|no=24 |nat=HUN |pos=MF |name=[[Шаблокс Варга]]}} {{Fs player|no=25 |nat=NED |pos=DF |name=Вилем Хуизинг}} {{Fs player|no=26 |nat=NED |pos=MF |name=Јанио Бикел}} {{Fs player|no=27 |nat=NED |pos=MF |name=Михаел Чакон}} {{Fs player|no=28 |nat=NED |pos=FW |name=Паскал Хусер}} {{Fs player|no=30 |nat=NED |pos=GK |name=Робин Кист}} {{Fs player|no=31 |nat=SWE |pos=GK |name=[[Виктор Норинг]]}} {{Fs player|no=32 |nat=NED |pos=DF |name=Јорис Вест}} {{Fs player|no=33 |nat=NED |pos=GK |name=Мартен де Фокерт}} {{Fs player|no=40 |nat=NED |pos=FW |name=[[Пеле ван Амерсфурт]]}} {{Fs end}} == Надворешни врски == *[http://www.sc-heerenveen.nl/ Официјална страна на ФК Херенфен] == Наводи == {{наводи|2}} [[Категорија:Фудбалски клубови од Холандија|Х]] [[Категорија:ФК Херенфен]] [[Категорија:Херенфен]] obgwmkju7nmb9z9zc6av4o4v5m2uha3 5602551 5602550 2026-07-31T11:01:46Z Carshalton 30527 5602551 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club 2 | clubname = Херенфен | color1 = #FFFFFF | color2 = #004EA0 | current = ФК Херенфен сезона 2013–14| | image = [[Податотека:Logo sc Heerenveen 2024.png|160px]] | fullname = Спорт Клуб Херенфен | founded = [[1920]] | ground = [[Стадион Абе Ленстра|Абе Ленстра]]<br/>[[Херенфен]], [[Холандија]] | capacity = 26,800 | owner = {{знамеикона|Холандија}} Гастон Споре | chrtitle = Претседател | | manager = {{знамеикона|Холандија}} [[Двајт Лодевегес]] | mgrtitle = Тренер | | league = [[Ередивиси]] | season = 2024-25 | position = 9-ти | website = http://www.sc-heerenveen.nl/ | pattern_la1 = _heerenveen2627h | pattern_b1 = _heerenveen2627h | pattern_ra1 = _heerenveen2627h | pattern_sh1 = _heerenveen2627h | pattern_so1 = _heerenveen2526hl | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _heerenveen2627a | pattern_b2 = _heerenveen2627a | pattern_ra2 = _heerenveen2627a | pattern_sh2 = _heerenveen2627a | pattern_so2 = _heerenveen2627al | leftarm2 = 8b1527 | body2 = 8b1527 | rightarm2 = 8b1527 | shorts2 = fae8c6 | socks2 = fae8c6 | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = }} '''ФК Херенфен''' - [[Холандија|холандски]] [[фудбал]]ски клуб од [[Херенфен]], [[Фризија (покраина)|Фризија]]. Во моментов се натпреварува во [[Ередивиси]], највисокото ниво во [[Фудбал во Холандија|холандскиот фудбал]]. Клубот е основан во [[1920]] година. Херенфен досега нема ниту една титула првак на Холандија, но во сезоната 1999-2000 го освоил второто место зад шампионот [[ПСВ Ајндховен]] и настапувал во [[УЕФА Лига на шампиони 2000/01|Лигата на шампионите следната сезона]]. Најголемиот успех во историјата на клубот е освојувањето на [[Фудбалски куп на Холандија|Купот на Холандија]] во сезоната 2008-09, кога Фризијскиот клуб бил подобар од [[ФК Твенте|Твенте]] на пенали. Интересно е тоа што во тоа финале, првиот гол на натпреварот го постигнал поранешниот македонски репрезентативец [[Горан Попов]], доведувајќи го Херенфен во водство во 27-мата минута. Боите и амблемот на Херенфен го претставуваат симболот на Фризија, покраината од која доаѓа клубот. Својте домашни натпревари Херенфен ги игра на [[Стадион Абе Ленстра|Стадионот Абе Ленстра]] кој има капацитет од 26,800 седечки места. ==Историја== '''СК Херенфен''' е основан на [[20 јули]] [[1920]] година во градот [[Херенфен]], [[Фризија]] како '''Атлета'''.<ref name=clubhistory>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sc-heerenveen.nl/web/show/id=59510|title=The history of Heerenveen|publisher=www.sc-heerenveen.nl|accessdate=2008-12-01|archive-date=2008-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20081210134157/http://www.sc-heerenveen.nl/web/show/id=59510|url-status=dead}}</ref> Тие го промениле своето име двапати, прво во '''Спартан''', а потоа во '''ВВ Херенфен''' во [[1922]] година.<ref name=clubhistory/> Додека Холандија е [[Германската окупација на Холандија|окупирана од Германија]] Херенфен освоил три последователни првенства на Северна Холандија, а по завршувањето на [[Втора светска војна|Втората светска војна]] го освоиле истиот наслов шест пати по ред; доминација на клубот делумно се припишува на присуството на [[Абе Ленстра]].<ref name=clubhistory/> Во овој период Ленстра го водел Херенфен до познатата победа над [[ФК Ајакс|Ајакс]] во една од најпознатите и најзпомнетите натпревари во историјата на холандскиот фудбал.<ref name=histfromajaxusa>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ajax-usa.com/teams/heerenveen.html|title=sc Heerenveen: EVERY DUTCHMAN'S SECOND FAVORITE TEAM|publisher=www.ajax-usa.com|accessdate=2008-12-01|archive-date=2009-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20090812075050/http://www.ajax-usa.com/teams/heerenveen.html|url-status=dead}}</ref> Херенфен губел со 1-5 на 25 минути до крајот, но фризискиот тим необјасниво го свртел натпреварот и дошол до победа со 6-5.<ref name=histfromajaxusa/> ==Соперништва== Најголеми соперници на Херенфен се [[ФК Камбур|Камбур]] од [[Леуварден]] и [[ФК Гронинген]] од градот [[Гронинген]]. ==Титули== *'''[[Ередивизи]]''' **'''Вицешампион (1):''' [[Ередивизи 1999–00|1999–2000]] *'''[[Фудбалски куп на Холандија]]''' **'''Шампион (1):''' [[Фудбалски куп на Холандија 2008–09|2008–09]] **'''Вицешампион (2):''' [[Фудбалски куп на Холандија 1992–93|1992–93]], [[Фудбалски куп на Холандија 1996–97|1996–97]] *'''[[Ерсте Дивизи]]''' **'''Плејоф победник (2):''' 1989-90, 1992-93 **'''Вицешампион (1):''' 1980-81 ==Моментален состав== {{Fs start}} {{Fs player|no=1 |nat=NED |pos=GK |name=[[Ервин Мулдер]]}} {{Fs player|no=2 |nat=HUN |pos=DF |name=[[Кени Отигба]]}} {{Fs player|no=5 |nat=NED |pos=DF |name=[[Пеле ван Анхолт]]}} {{Fs player|no=6 |nat=BEL |pos=DF |name=[[Стефано Марцо]]}} {{Fs player|no=8 |nat=NOR |pos=MF |name=[[Мортен Торсби]]}} {{Fs player|no=9 |nat=DEN |pos=FW |name=[[Томас Далгард]]}} {{Fs player|no=10 |nat=SWE |pos=MF |name=[[Симон Терн]]}} {{Fs player|no=11 |nat=SWE |pos=FW |name=[[Сам Ларсон]]}} {{Fs player|no=12 |nat=NED |pos=DF |name=[[Доке Шмидт]]}} {{Fs player|no=14 |nat=NED |pos=DF |name=[[Јост ван Анкен]]}} {{Fs player|no=15 |nat=NED |pos=MF |name=[[Мартен де Рун]]|other=[[капитен]]}} {{Fs player|no=16 |nat=NED |pos=MF |name=[[Дели Синкгравен]]}} {{Fs player|no=17 |nat=NED |pos=FW |name=[[Лучано Слагвер]]}} {{Fs player|no=18 |nat=NED |pos=DF |name=[[Јенс Јурн Струткер]]}} {{Fs player|no=19 |nat=GER |pos=FW |name=[[Марк Ут]]}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=20 |nat=FIN |pos=DF |name=[[Јука Раитала]]}} {{Fs player|no=21 |nat=NED |pos=MF |name=[[Џои ван ден Берг]]}} {{Fs player|no=22 |nat=NED |pos=DF |name=Стивен Вармолтс}} {{Fs player|no=23 |nat=NED |pos=DF |name=[[Јорди Буијс]]}} {{Fs player|no=24 |nat=HUN |pos=MF |name=[[Шаблокс Варга]]}} {{Fs player|no=25 |nat=NED |pos=DF |name=Вилем Хуизинг}} {{Fs player|no=26 |nat=NED |pos=MF |name=Јанио Бикел}} {{Fs player|no=27 |nat=NED |pos=MF |name=Михаел Чакон}} {{Fs player|no=28 |nat=NED |pos=FW |name=Паскал Хусер}} {{Fs player|no=30 |nat=NED |pos=GK |name=Робин Кист}} {{Fs player|no=31 |nat=SWE |pos=GK |name=[[Виктор Норинг]]}} {{Fs player|no=32 |nat=NED |pos=DF |name=Јорис Вест}} {{Fs player|no=33 |nat=NED |pos=GK |name=Мартен де Фокерт}} {{Fs player|no=40 |nat=NED |pos=FW |name=[[Пеле ван Амерсфурт]]}} {{Fs end}} == Надворешни врски == *[http://www.sc-heerenveen.nl/ Официјална страна на ФК Херенфен] == Наводи == {{наводи|2}} [[Категорија:Фудбалски клубови од Холандија|Х]] [[Категорија:ФК Херенфен]] [[Категорија:Херенфен]] ca6kv1snij21j0o7wum18ry4dctflnw 0 1121521 5602460 4750811 2026-07-31T08:43:32Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602460 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов|Дон Џон}} [[Податотека:Don Jon.svg|мини|Лого на филмот Дон Џон (2013)]] '''Дон Џон''' ([[англиски]]: ''Don Jon'') — американски [[филм]] од [[2013]] година, во режија на Џозеф Гордон-Левит. Главните улоги ги толкуваат: Џозеф Гордон-Левит, [[Скарлет Јохансон]], [[Џулиен Мур|Џулиeн Мур]], Тони Данза и Глини Хидли. == Содржина == Џон Мартело (го игра Гордон-Левит) е силен, згоден и добар тип од стар ков. Пријателите го викаат Дон Џон, затоа што тој има способност да освои нова жена секој викенд. Сепак, за него, дури и најубавото заведување не може да се спореди со задоволството што го чувствува дома, кога гледа [[Порнографски филм|порнографски]] филмови на [[Компјутери|компјутерот]]. Истовремено, Барбара Шугармен (ја игра Јохансон) е паметна, убава и добра девојка од стар ков.<ref>''Антена'', број 862, 2.1.2015, стр. 27.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија: Филмови на англиски јазик]] [[Категорија: Американски филмови]] [[Категорија: Филмови со Скарлет Јохансон]] [[Категорија: Филмови со Џулиен Мур]] [[Категорија:Филмови од 2013 година]] t679qselj9u789lt4f2ltcs2ugiug2e 0 1121581 5602449 4835251 2026-07-31T08:12:51Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602449 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија велосипедски тим | teamname = Тим Инеос | image = | code = INS | base = [[Велика Британија]] | founded = {{start date|2009}} | disbanded = | discipline = [[Друмски велосипедизам]] | status = [[Светска турнеја на UCI|UCI World Tour]] екипа | bicycles = Пинарело | website = http://www.teamsky.com/ | manager = [[Дејв Брејлсфорд]] | teammanager = | season = 2010<br>2011–2013<br>2014-2019<br/>2019- |oldname = Скај Профешанл Сајклинг<br>Скај Просајклинг<br>Тим Скај<br/>Тим Инеос | kitimage = | current = }} [[Податотека:Ineos Grenadiers, 2023 Paris-Nice (52916695742).jpg|мини|Инеос Гренадиерс, 2023 Париз-Ница]] '''Тим Инеос''' (кратенка според [[Меѓународен велосипедистички сојуз|UCI]]: '''INS'''; во периодот 2010-2019 позната како '''Тим Скај''') — [[Обединето Кралство|британска]] професионална [[Друмски велосипедизам|друмска]] [[Велосипедизам|велосипедска]] екипа, која настапува во [[Светска турнеја на UCI|Светската турнеја]]. Екипата има седиште во [[Манчестер]], [[Англија]], со логистичка база во [[Белгија]] и оперативна база во [[Италија]].<ref name="guardian.co.uk">{{наведени вести|url=http://www.guardian.co.uk/sport/2009/feb/26/cycling-tour-de-france-mark-cavendish|title=Sky to sponsor British Tour de France team|date=2009-02-26|publisher=The Guardian|author=Вилијам Фотерингем|location=Лондон}}</ref> Екипата е предводена од поранешниот директор на британската велосипедска федерација, [[Дејв Брејлсфорд]]. Целта на Тим Скај била „да победат на [[Тур де Франс]] за пет години“ откако ги исполниле првичните очекувања од 2010 година и целта „да го создадат првиот британски победник на Тур де Франс за пет години“.<ref name="TeamSky-timeline">{{нмс|url= http://www.independent.co.uk/sport/general/others/team-sky--a-meteoric-rise-to-success-in-just-two-years-7964964.html|title=Тим Скај: Метеорски подем до успех за само две години|publisher=The Independent|date=22 јули 2012|accessdate=4 февруари 2013}}</ref> Скај ја постигнала првичната цел од 2010 во 2012 година кога [[Бредли Вигинс]] победил на [[Тур де Франс 2012]], станувајќи првиот британски победник во историјата, додека сонародникот [[Крис Фрум]] завршил како второпласиран.<ref name="corporate.sky.com">{{нмс|url=http://corporate.sky.com/media/press_releases/2009/team_sky.htm|title=Претставување на Тим Скај — Професионална британска друмска велосипедска екипа|date=26 февруари 2009|publisher=BSkyB|accessdate=2015-01-07|archive-date=2011-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20110716082507/http://corporate.sky.com/media/press_releases/2009/team_sky.htm|url-status=dead}}</ref> Подоцна, Фрум победил на [[Тур де Франс 2013]], така што ја постигнале целта на Тим Скај двапати, за време на првичниот одреден временски период. == Состав на екипата == === 2015 === {{Cycling race/teamroster|Q18747231}} === 2016 === {{Cycling race/teamroster|Q21771244}} === 2017 === {{Cycling race/teamroster|Q28025030}} === 2018 === {{Cycling race/teamroster|Q39059584}} === 2019 === {{Cycling race/teamroster|Q57082024}} === 2020 === {{Cycling race/teamroster|Q78075342}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Team Sky}} * {{официјална|www.teamsky.com}} * {{facebook|TeamSky}} * {{twitter|TeamSky}} {{Возачи во Тим Инеос}} {{Екипи во Светската турнеја на UCI}} [[Категорија:Екипи во Светската турнеја на UCI]] [[Категорија:Британски велосипедски екипи]] mjtwii3tc2mo2rz4ueggv52dapyno0c 0 1125996 5602302 5446200 2026-07-30T18:36:36Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602302 wikitext text/x-wiki {{Нобеловец}} {{Infobox scientist |name = Шуџи Накамура |image = Professor Shuji Nakamura (Cropped).jpg |image_size = |alt = |caption = |birth_date = {{Birth date and age|1954|5|22|df=y}} |birth_place = [[Иката]], [[Јапонија]] |death_date = |death_place = |residence = [[САД]] |citizenship = Јапонец (до 2005 или 2006)<br>американец (од 2005 или 2006)<ref>{{Наведена мрежна страница |script-title=ja:特許は会社のもの「猛反対」　ノーベル賞の中村修二さん |title=Patent belongs to the company "Violent opposition" Nobel prize winner Shuji Nakamura |date=18 October 2014 |publisher=Asahi Shimbun Digital |url=http://www.asahi.com/articles/ASGBK4RNKGBKULFA00X.html |language=ja |accessdate=2015-03-16 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225200117/https://www.asahi.com/articles/ASGBK4RNKGBKULFA00X.html%20 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |script-title=ja:ノーベル賞の中村修二氏、「アメリカの市民権」を取った理由を語る |title=Nobel prize winner Shuji Nakamura talks about why he acquired U.S. citizenship |date=18 October 2014 |publisher=withnews |url=http://withnews.jp/article/f0141018000qq000000000000000G0010401qq000010997A# |language=ja |quote=２００５、６年ごろに（米国市民権を）取ったんですよ [acquired (U.S. citizenship) in 2005 or 2006]}}</ref> |nationality = Американец<ref>{{Наведено списание|title=中村教授「物理学賞での受賞には驚いた」　ノーベル賞|journal=The Nikkei|url=http://www.nikkei.com/article/DGXLASDC07011_X01C14A0I00000/ |publisher= Nikkei Inc.|date=October 2014}}</ref><ref>Shuji received American citizenship in 2000. Japan does not recognize dual nationality.</ref> |fields = |workplaces = [[Калифорниски универзитет]] |alma_mater = [[Токушимски универзитет]] |doctoral_advisor = |academic_advisors = |doctoral_students = |notable_students = |known_for = [[LED|сина]] и [[LED|бела]] [[светлечки диоди|LED]] |author_abbrev_bot = |author_abbrev_zoo = |influences = |influenced = |awards = [[Милениумска технолошка награда]] {{small|(2006)}}<br />[[Харвиева награда]] {{small|(2009)}}<br />[[Нобелова анграда за физика]] {{small|(2014)}} |signature = <!--(filename only)--> |signature_alt = |footnotes = }} '''Шуџи Накамура''' ({{langx|ja|中村 修二}} {{роден на|22|мај|1954}}) — Јапонско американски професор при одделот за материјали на [[Калифорниски универзитет|Калифорнискиот универзитет]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.engr.ucsb.edu/faculty/profile/82|title=Shuji Nakamura|accessdate=July 31, 2008|publisher=[[University of California]]|place=Santa Barbara|archive-date=2010-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20100715103346/http://www1.engr.ucsb.edu/faculty/profile/82|url-status=dead}}</ref> и се смета за откривач на сината [[светлечка диода|LED]], голем напредок во светлосната технологија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pacbiztimes.com/2014/10/10/laureate-fought-the-odds-to-make-history |title=Nobel laureate fought the odds to make history|accessdate=Oct 10, 2014|publisher=Pacific Coast Business Times}}</ref> Заедно со [[Исаму Акасаки]] и [[Хироши Амано]], ја добиле [[Нобелова награда за физика|Нобеловата награда за физика]] „за откривањето на ефикасната сина светлечка диода, која овозможила сјајни и штедливи светлински извори“. == Кариера == Накамура дипломирал на [[Токушимски универзитет|Токушимскиот универзитет]] во 1977 година со диплома за [[електронско инженерство]], и магистрирал на истиот предмет две години подоцна, по што се придружува на [[Ничија|претпријатието „Ничија“]], која има седиште во [[Токушима]]. Во периодот додека работел за Ничија, Накамура го создал првиот високосветлински [[галиум нитрид]]на (GaN) LED чија сјајна [[сина]] светлина, која делумно се претвора во жолта со помош на фосфорен премаз, е клучот за создавањето на белата LED светлина, која започнала да се произведува во 1993 година. Претходно, Жак Панков и неговите соработници при [[RCA]] вложиле голем напор, но неуспеале да создадат пазарна GaN-на LED во 1960-ите. Основниот проблем била тешкотијата за создавање на силни [[p-тип]]ни GaN. Накамура се надоврзал на работата на друга јапонска работна група раководена од страна на професорот [[Исаму Акасаки]], кој го објавиле својот метод за создавање на силни p-тип GaN со електронско озрачување на GaN со примеси на магнезиум. Сепак, овој метод не бил погоден за масовно производство и неговата физика и начин на функционирање не биле доволно разјаснети. Накамура успеал да развие топлински метод кој бил попогоден за масовно производство. Во продолжение, тој и неговите соработници ја разработиле физиката и го нашле виновникот водородот, кој ги пасивизирал примачите на GaN. Во тој период, многумина фго сметале создавањето на GaN LED диода премногу сложен процес, па Накамура има среќа што основачот на Ничија, Нобуо Огава (1912–2002) имал желба да го подржи неговиот GaN проект. Како и да е претпријатието на крај му наредило да ја одложи работата на GaN, тврдејќи дека истата одземала многу средства и време. Накамура продолжувал да ја развива сината LED диода самостојно и во 1993 година успеал да ја создаде направата.<ref>{{наведени вести|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|title=Court dismisses inventor’s patent claim but will consider reward|newspaper=[[The Japan Times]]|date=September 20, 2002|url=http://www.japantimes.co.jp/news/2002/09/20/national/court-dismisses-inventors-patent-claim-but-will-consider-reward/|accessdate=October 7, 2014|archivedate=2014-10-08|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141008024222/http://www.japantimes.co.jp/news/2002/09/20/national/court-dismisses-inventors-patent-claim-but-will-consider-reward/}}</ref> Тој бил награден со докторат за инженерство од Токагашкиот универзитет во 1994 година. Тој ја напуштил Ничија во 1999 година и го преземал местото како професор по инженерство на Калифорнискиот универзитет. Во 2001 година, Накамура го тужел својот поранешен работодавач Ничија за неговиот бонус како дел од серијата на тужби меѓу Ничија и Накамура со американскиот конкурент ''[[Cree Inc.]]'', тие се согласиле заеднички да ја тужат Ничија во 2000 година на трошок на Cree Inc. од која добил акции за возврат. Накамура тврдел дека примил само {{JP¥|20,000|link=yes}} (≈{{US$|180|link=yes}}) за неговото откривање на „ патентот 404,“ иако Ничија покажала дека претпријатието го наградило со напреднувања и бонуси од 62 милиони јени во период од 11 години и неговата годишна плата достигнала 20 милиони јени кога ја напуштил Ничија.<ref>{{Наведена мрежна страница |script-title=ja:日亜化学工業社長の小川英治氏 訴訟騒動の真実を今こそ明らかにする |title=Nichia president Eiji Ogama now revealed the truth behind the court |publisher=Nikkei Tech-on |url=http://techon.nikkeibp.co.jp/NEWS/nakamura/mono200404_2.html |language=ja |date=April 2004 |accessdate=1 December 2014 |archive-date=2014-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141007160518/http://techon.nikkeibp.co.jp/NEWS/nakamura/mono200404_2.html |url-status=dead }}</ref> Иако Накамура првично ја добил жалбата со оштета од ¥20 милијарди (≈US$180 милиони), Ничија ја обжалила одлуката и двете страни се спогодиле во 2005 година на сума од ¥840 милиони (≈US$9 милиони), во тој период наголемиот бонус кој бил некогаш исплатен од јапонско претпријатие.<ref>{{наведени вести|last=Zaun|first=Todd|date=January 12, 2005|title=Japanese Company to Pay Ex-Employee $8.1 Million for Invention|url=http://www.nytimes.com/2005/01/12/business/worldbusiness/12light.html |newspaper=[[The New York Times]]|accessdate=October 7, 2014}}</ref> Накамура исто така работел и на зелената LED диода, и е еден од одговорните за создавањето на белата LED диода и [[син ласер|сините ласерски диоди]] кој се користат кај [[Blu-ray диск]]овите и [[HD DVD]]ијата.<ref>{{наведени вести|date=June 15, 2006|url= http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=5488821|title=Work in Colored Lights Nets Millennium Prize|author=Richard Harris|work=[[All Things Considered]]}}</ref> Накамура е професор за материјали на Калифорнискиот универзитет и има преку 100 патенти.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://sslec.ucsb.edu/nakamura/index.html|title=Shuji Nakamura|accessdate=October 19, 2012|publisher=Solid State Lighting & Energy Center|archive-date=2013-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528163504/http://sslec.ucsb.edu/nakamura/index.html|url-status=dead}}</ref> Во 2008 година, Накамура, заеднос о колегите професори Д-р Стивен Денбарс и Д-р Џејмс Спек, ја основале Сора, претпријатие кое развивало светлинска технологија заснована на чисти галиум нитритни супстрати.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.soraa.com/about|title=About|accessdate=October 19, 2012|publisher=Soraa Inc.|archive-date=2012-09-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20120913060945/http://soraa.com/about|url-status=dead}}</ref> ==Признанија== *2001 награден со [[Ашаиова награда]] од јапонскиот весник, ''[[Ашаи Шимбун]]'' *2002 награден со [[Бенџамин френклинов медал]] од [[Френклинов институт|Френклиновиот институт]]. *2006 награден со [[финска]]та [[Милениумска технолошка награда|Милениумската технолошка награда]] за неговите напори за да се создаде поевтин и поефикасен светлински извор.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.technologyawards.org/index.php?m=1&news=1&news_id=32 |title=Shuji Nakamura wins the 2006 Millennium Technology Prize |accessdate=2015-03-16 |archive-date=2009-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090111092229/http://www.technologyawards.org/index.php?m=1&news=1&news_id=32 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/5328446.stm|title=Top prize for 'light' inventor|publisher=[[BBC News]]|date=September 8, 2006|accessdate=2006-09-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070305184224/http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/5328446.stm|archivedate=2007-03-05|url-status=live}}</ref> *2007 номиниран за [[Европска иноваторска награда|Европската иноваторска награда]] доделена од [[Европска патентна канцеларија|Европската патентна канцеларија]]<ref>[http://www.epo.org/learning-events/european-inventor/finalists/2007/nakamura.html Inventor Shuji Nakamura at the European Inventor Award ]</ref> *2008 ја добива [[награда на принцот од Астурија|наградата на принцот од Астурија]] за [[техничко и научно истражување]].<ref>[http://www.fundacionprincipedeasturias.es/en/awards/2008/cientificos-que-lideran-en-el-mundo-la-creacion-de-nuevos-materiales-al-servicio-de-la-humanidad-1/ Prince of Asturias Awards for Technical and Scientific Research] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220113004338/https://www.fpa.es/en/error404.do |date=2022-01-13 }}.</ref> *2008 награден со почесна диплома за доктор по инженерство од [[Хонгконгшки универзитет|Хонгконгшкиот универзитет]]. *2009 ја добил [[Харвиева награда|Харвиевата награда]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.admin.technion.ac.il/harvey/ |title=Harvey Prize |accessdate=2015-03-16 |archive-date=2011-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727092218/http://www.admin.technion.ac.il/harvey/ |url-status=dead }}</ref> од [[Израелски институт за технологија|Технион]]от во Израел. *2012 именуван од Адвокото здружение за интелектуална сопственост во Силициумската Долина за пронаоѓач на годината.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.svipla.org/meetings_programs?eventId=547225&EventViewMode=EventDetails|title=SVIPLA Presents Inventor of the Year - Shuji Nakamura, Ph.D.|publisher=Silicon Valley Intellectual Property Law Association|accessdate=5 March 2013|archive-date=2013-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20131204112936/http://www.svipla.org/meetings_programs?eventId=547225&EventViewMode=EventDetails|url-status=dead}}</ref> *2014 ја добил [[Нобелова награда за физика|Нобеловата награда за физика]] заедно со [[Исаму Акасаки]] и [[Хироши Амано]] за откривањето на сината [[светлечка диода]].<ref name="NobelPrize">{{Наведена мрежна страница|title=The 2014 Nobel Prize in Physics - Press Release|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2014/press.html|website=Nobelprize.org|publisher=Nobel Media AB 2014|accessdate=October 7, 2014}}</ref> == Наводи == {{наводи|2}} ==Допоплнителна литература== *Shuji Nakamura, Gerhard Fasol, Stephen J. Pearton, ''The Blue Laser Diode : The Complete Story'', Springer; 2nd edition, October 2, 2000, (ISBN 3-540-66505-6) *Bob Johnstone ''Brilliant!: Shuji Nakamura and the revolution in lighting technology'', Prometheus Books, 2007 ISBN 1-59102-462-5 ==Надворешни врски== *[http://www.sslec.ucsb.edu/nakamura Professor Nakamura's home page at UCSB] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140505233324/http://www.sslec.ucsb.edu/nakamura/ |date=2014-05-05 }} *[http://www.sslec.ucsb.edu/ The Solid State Lighting and Energy Center at UCSB] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090307034055/http://sslec.ucsb.edu/ |date=2009-03-07 }} *[http://www.compoundsemi.com/documents/articles/news/3693.html Shuji Nakamura Wins $188.7 Million Settlement from Former Employer Nichia for Blue Spectrum Breakthrough Technology] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150218211052/http://compoundsemi.com/documents/articles/news/3693.html |date=2015-02-18 }} *[http://www.nytimes.com/2005/01/12/business/worldbusiness/12light.html?oref=login New York Times article on Nakamura's settlement with Nichia] *{{US patent|6900465}}&nbsp;— Nitride semiconductor light-emitting device *[http://www.technologyawards.org// Shuji Nakamura wins the 2006 Millennium Technology Prize] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130701083632/http://www.technologyawards.org/ |date=2013-07-01 }} *[https://web.archive.org/web/20040622084207/http://www.sciencewatch.com/jan-feb2000/sw_jan-feb2000_page3.htm Nichia's Shuji Nakamura: Dream of the Blue Laser Diode] *[http://www.fundacionprincipedeasturias.es/en/awards/2008/cientificos-que-lideran-en-el-mundo-la-creacion-de-nuevos-materiales-al-servicio-de-la-humanidad-1/ 2008 Prince of Asturias Award For Technical and Scientific Research] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220113004338/https://www.fpa.es/en/error404.do |date=2022-01-13 }} *[http://www.admin.technion.ac.il/harvey/ Harvey Prize] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110727092218/http://www.admin.technion.ac.il/harvey/ |date=2011-07-27 }} *[http://spie.org/x112671.xml Shuji Nakamura SPIE Photonics West plenary presentation: Future and present technologies of solid state lighting] {{Нобелова награда за физика}} {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Накамура, Шуџи}} [[Категорија:Јапонски академици]] [[Категорија:Јапонски инженери]] [[Категорија:Јапонски пронаоѓачи]] [[Категорија:Американски пронаоѓачи]] [[Категорија:Американски нобеловци]] [[Категорија:Јапонски нобеловци]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Членови на Американската академија на инженерството]] k22kj5994bds2upq3zdbdyypx36fz1b 0 1144802 5602552 5480565 2026-07-31T11:04:41Z Carshalton 30527 5602552 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Лусијано Слагвер | image = [[Податотека:Lucianoslagveer.jpg|200px]] | fullname = Лусијано Слагвер | height = {{height|m=1.78}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1993|10|5}} | cityofbirth = {{роден во|Ротердам|}} | countryofbirth = [[Холандија]] | position = [[Напад (фудбал)|напаѓач]] | currentclub = {{Fb team Heerenveen}} | clubnumber = 7 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Heerenveen}} | years1 = 2013- | caps1 = 119 | goals1 = 22 | clubs1 = {{Fb team Heerenveen}} | nationalyears1 = 2010 | nationalcaps1 = 7 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{знамеикона|Холандија}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 17 години|Холандија 17]] | nationalyears2 = 2010 | nationalcaps2 = 1 | nationalgoals2 = 1 | nationalteam2 = {{знамеикона|Холандија}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 18 години|Холандија 18]] | nationalyears3 = 2012 | nationalcaps3 = 1 | nationalgoals3 = 0 | nationalteam3 = {{знамеикона|Холандија}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 19 години|Холандија 19]] | nationalyears4 = 2012-2013 | nationalcaps4 = 2 | nationalgoals4 = 0 | nationalteam4 = {{знамеикона|Холандија}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 20 години|Холандија 20]] | nationalyears5 = 2013- | nationalcaps5 = 2 | nationalgoals5 = 0 | nationalteam5 = {{знамеикона|Холандија}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 21 година|Холандија 21]] }} '''Лусијано Слагвер''' (роден на [[5 октомври]] [[1993]], во [[Ротердам]]) — [[Холандија|холандски]] [[фудбалер]], [[Напад (фудбал)|напаѓач]] на [[ФК Херенфен|Херенфен]] и на [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 21 година|холандската репрезентација под 21 година]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.worldfootball.net/spieler_profil/luciano-slagveer/ |title=Luciano Slagveer |publisher=worldfootball.net |accessdate=29 March 2013 |archive-date=2015-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151126111354/http://www.worldfootball.net/player_summary/luciano-slagveer/ |url-status=dead }}</ref> ==Клупска кариера== Во сезоната 2012-2013 дебитирал за Херенфен во Ередивиси, во натпревар против Цволе. Првата сезона како професионалец ја завршил со 3 настапи во лигата и еден во купот. Следната сезона станал стартер. ==Репрезентативна кариера== На 5 септември ги одиграл последните 12 минути од натпреварот против Шкотска (4-0 за Холандија) во квалификациите за [[Европско првенство за играчи под 21 година|Европското првенство за играчи под 21 година]]. ==Надворешни врски== *[http://int.soccerway.com/players/luciano-slagveer/226378/ Профил на Лучано Слагвер на soccerway] ==Наводи== {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Слагвер, Лусијано}} [[Категорија:Холандски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Херенфен]] sa1v74qfj6082muk33jsioznrqmlf5v 5602554 5602552 2026-07-31T11:05:45Z Carshalton 30527 Carshalton ја премести страницата [[Лучано Слагвер]] на [[Лусијано Слагвер]] 5602552 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Лусијано Слагвер | image = [[Податотека:Lucianoslagveer.jpg|200px]] | fullname = Лусијано Слагвер | height = {{height|m=1.78}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1993|10|5}} | cityofbirth = {{роден во|Ротердам|}} | countryofbirth = [[Холандија]] | position = [[Напад (фудбал)|напаѓач]] | currentclub = {{Fb team Heerenveen}} | clubnumber = 7 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Heerenveen}} | years1 = 2013- | caps1 = 119 | goals1 = 22 | clubs1 = {{Fb team Heerenveen}} | nationalyears1 = 2010 | nationalcaps1 = 7 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{знамеикона|Холандија}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 17 години|Холандија 17]] | nationalyears2 = 2010 | nationalcaps2 = 1 | nationalgoals2 = 1 | nationalteam2 = {{знамеикона|Холандија}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 18 години|Холандија 18]] | nationalyears3 = 2012 | nationalcaps3 = 1 | nationalgoals3 = 0 | nationalteam3 = {{знамеикона|Холандија}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 19 години|Холандија 19]] | nationalyears4 = 2012-2013 | nationalcaps4 = 2 | nationalgoals4 = 0 | nationalteam4 = {{знамеикона|Холандија}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 20 години|Холандија 20]] | nationalyears5 = 2013- | nationalcaps5 = 2 | nationalgoals5 = 0 | nationalteam5 = {{знамеикона|Холандија}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 21 година|Холандија 21]] }} '''Лусијано Слагвер''' (роден на [[5 октомври]] [[1993]], во [[Ротердам]]) — [[Холандија|холандски]] [[фудбалер]], [[Напад (фудбал)|напаѓач]] на [[ФК Херенфен|Херенфен]] и на [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 21 година|холандската репрезентација под 21 година]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.worldfootball.net/spieler_profil/luciano-slagveer/ |title=Luciano Slagveer |publisher=worldfootball.net |accessdate=29 March 2013 |archive-date=2015-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151126111354/http://www.worldfootball.net/player_summary/luciano-slagveer/ |url-status=dead }}</ref> ==Клупска кариера== Во сезоната 2012-2013 дебитирал за Херенфен во Ередивиси, во натпревар против Цволе. Првата сезона како професионалец ја завршил со 3 настапи во лигата и еден во купот. Следната сезона станал стартер. ==Репрезентативна кариера== На 5 септември ги одиграл последните 12 минути од натпреварот против Шкотска (4-0 за Холандија) во квалификациите за [[Европско првенство за играчи под 21 година|Европското првенство за играчи под 21 година]]. ==Надворешни врски== *[http://int.soccerway.com/players/luciano-slagveer/226378/ Профил на Лучано Слагвер на soccerway] ==Наводи== {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Слагвер, Лусијано}} [[Категорија:Холандски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Херенфен]] sa1v74qfj6082muk33jsioznrqmlf5v 828 1151858 5602271 5281783 2026-07-30T17:39:58Z Buli 2648 5602271 Scribunto text/plain require('strict') local p = {} local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs local function round(n, decimals) local pow = 10^(decimals or 0) return math.floor(n * pow + 0.5) / pow end function p.getMapParams(map, frame) if not map then error('The name of the location map definition to use must be specified', 2) end local moduletitle = mw.title.new('Module:Location map/data/' .. map) if not moduletitle then error(string.format('%q is not a valid name for a location map definition', map), 2) elseif moduletitle.exists then local mapData = mw.loadData('Module:Location map/data/' .. map) return function(name, params) if name == nil then return 'Module:Location map/data/' .. map elseif mapData[name] == nil then return '' elseif params then return mw.message.newRawMessage(tostring(mapData[name]), unpack(params)):plain() else return mapData[name] end end else error('Unable to find the specified location map definition: "Module:Location map/data/' .. map .. '" does not exist', 2) end end function p.data(frame, args, map) if not args then args = getArgs(frame, {frameOnly = true}) end if not map then map = p.getMapParams(args[1], frame) end local params = {} for k,v in ipairs(args) do if k > 2 then params[k-2] = v end end return map(args[2], #params ~= 0 and params) end local hemisphereMultipliers = { longitude = { W = -1, w = -1, E = 1, e = 1 }, latitude = { S = -1, s = -1, N = 1, n = 1 } } local function decdeg(degrees, minutes, seconds, hemisphere, decimal, direction) if decimal then if degrees then error('Decimal and DMS degrees cannot both be provided for ' .. direction, 2) elseif minutes then error('Minutes can only be provided with DMS degrees for ' .. direction, 2) elseif seconds then error('Seconds can only be provided with DMS degrees for ' .. direction, 2) elseif hemisphere then error('A hemisphere can only be provided with DMS degrees for ' .. direction, 2) end local retval = tonumber(decimal) if retval then return retval end error('The value "' .. decimal .. '" provided for ' .. direction .. ' is not valid', 2) elseif seconds and not minutes then error('Seconds were provided for ' .. direction .. ' without minutes also being provided', 2) elseif not degrees then if minutes then error('Minutes were provided for ' .. direction .. ' without degrees also being provided', 2) elseif hemisphere then error('A hemisphere was provided for ' .. direction .. ' without degrees also being provided', 2) end return nil end decimal = tonumber(degrees) if not decimal then error('The degree value "' .. degrees .. '" provided for ' .. direction .. ' is not valid', 2) elseif minutes and not tonumber(minutes) then error('The minute value "' .. minutes .. '" provided for ' .. direction .. ' is not valid', 2) elseif seconds and not tonumber(seconds) then error('The second value "' .. seconds .. '" provided for ' .. direction .. ' is not valid', 2) end decimal = decimal + (minutes or 0)/60 + (seconds or 0)/3600 if hemisphere then local multiplier = hemisphereMultipliers[direction][hemisphere] if not multiplier then error('The hemisphere "' .. hemisphere .. '" provided for ' .. direction .. ' is not valid', 2) end decimal = decimal * multiplier end return decimal end -- Finds a parameter in a transclusion of {{Coord}}. local function coord2text(para,coord) -- this should be changed for languages which do not use Arabic numerals or the degree sign local lat, long = mw.ustring.match(coord,'<span class="p%-latitude latitude">([^<]+)</span><span class="p%-longitude longitude">([^<]+)</span>') if lat then return tonumber(para == 'longitude' and long or lat) end local result = mw.text.split(mw.ustring.match(coord,'%-?[%.%d]+°[NS] %-?[%.%d]+°[EW]') or '', '[ °]') if para == 'longitude' then result = {result[3], result[4]} end if not tonumber(result[1]) or not result[2] then mw.log('Malformed coordinates value') mw.logObject(para, 'para') mw.logObject(coord, 'coord') return error('Malformed coordinates value', 2) end return tonumber(result[1]) * hemisphereMultipliers[para][result[2]] end -- effectively make removeBlanks false for caption and maplink, and true for everything else -- if useWikidata is present but blank, convert it to false instead of nil -- p.top, p.bottom, and their callers need to use this function p.valueFunc(key, value) if value then value = mw.text.trim(value) end if value ~= '' or key == 'caption' or key == 'maplink' then return value elseif key == 'useWikidata' then return false end end local function getContainerImage(args, map) if args.AlternativeMap then return args.AlternativeMap elseif args.relief then local digits = mw.ustring.match(args.relief,'^[1-9][0-9]?$') or '1' -- image1 to image99 if map('image' .. digits) ~= '' then return map('image' .. digits) end end return map('image') end function p.top(frame, args, map) if not args then args = getArgs(frame, {frameOnly = true, valueFunc = p.valueFunc}) end if not map then map = p.getMapParams(args[1], frame) end local width local default_as_number = tonumber(mw.ustring.match(tostring(args.default_width),"%d*")) if not args.width then width = round((default_as_number or 240) * (tonumber(map('defaultscale')) or 1)) elseif mw.ustring.sub(args.width, -2) == 'px' then width = mw.ustring.sub(args.width, 1, -3) else width = args.width end local width_as_number = tonumber(mw.ustring.match(tostring(width),"%d*")) or 0; if width_as_number == 0 then -- check to see if width is junk. If it is, then use default calculation width = round((default_as_number or 240) * (tonumber(map('defaultscale')) or 1)) width_as_number = tonumber(mw.ustring.match(tostring(width),"%d*")) or 0; end if args.max_width ~= "" and args.max_width ~= nil then -- check to see if width bigger than max_width local max_as_number = tonumber(mw.ustring.match(args.max_width,"%d*")) or 0; if width_as_number>max_as_number and max_as_number>0 then width = args.max_width; end end local retval = frame:extensionTag{name = 'templatestyles', args = {src = 'Module:Location map/styles.css'}} if args.float == 'center' then retval = retval .. '<div class="center">' end if args.caption and args.caption ~= '' and args.border ~= 'infobox' then retval = retval .. '<div class="locmap noresize thumb ' if args.float == '"left"' or args.float == 'left' then retval = retval .. 'floatleft' elseif args.float == '"center"' or args.float == 'center' or args.float == '"none"' or args.float == 'none' then retval = retval .. 'tnone' else retval = retval .. 'floatright' end retval = retval .. '"><div class="thumbinner" style="width:' .. (width + 2) .. 'px' if args.border == 'none' then retval = retval .. ';border:none' elseif args.border then retval = retval .. ';border-color:' .. args.border end retval = retval .. '"><div style="position:relative;width:' .. width .. 'px' .. (args.border ~= 'none' and ';border:1px solid lightgray">' or '">') else retval = retval .. '<div class="locmap" style="width:' .. width .. 'px;' if args.float == '"left"' or args.float == 'left' then retval = retval .. 'float:left;clear:left' elseif args.float == '"center"' or args.float == 'center' then retval = retval .. 'float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto' elseif args.float == '"none"' or args.float == 'none' then retval = retval .. 'float:none;clear:none' else retval = retval .. 'float:right;clear:right' end retval = retval .. '"><div style="width:' .. width .. 'px;padding:0"><div style="position:relative;width:' .. width .. 'px">' end local image = getContainerImage(args, map) local currentTitle = mw.title.getCurrentTitle() retval = string.format( '%s[[File:%s|%spx|%s%s|class=notpageimage noviewer]]', retval, image, width, args.alt or ((args.label or currentTitle.text) .. ' is located in ' .. map('name')), args.maplink and ('|link=' .. args.maplink) or '' ) if args.caption and args.caption ~= '' then if (currentTitle.namespace == 0) and mw.ustring.find(args.caption, '##') then retval = retval .. '[[Category:Pages using location map with a double number sign in the caption]]' end end if args.overlay_image then return retval .. '<div style="position:absolute;top:0;left:0">[[File:' .. args.overlay_image .. '|' .. width .. 'px|class=notpageimage noviewer]]</div>' else return retval end end function p.bottom(frame, args, map) if not args then args = getArgs(frame, {frameOnly = true, valueFunc = p.valueFunc}) end if not map then map = p.getMapParams(args[1], frame) end local retval = '</div>' local currentTitle = mw.title.getCurrentTitle() if not args.caption or args.border == 'infobox' then if args.border then retval = retval .. '<div style="padding-top:0.2em">' else retval = retval .. '<div style="font-size:91%;padding-top:3px">' end retval = retval .. (args.caption or (args.label or currentTitle.text) .. ' (' .. map('name') .. ')') .. '</div>' elseif args.caption ~= '' then -- This is not the pipe trick. We're creating a link with no text on purpose, so that CSS can give us a nice image retval = retval .. '<div class="thumbcaption"><div class="magnify">[[:File:' .. getContainerImage(args, map) .. '| ]]</div>' .. args.caption .. '</div>' end if args.switcherLabel then retval = retval .. '<span class="switcher-label" style="display:none">' .. args.switcherLabel .. '</span>' elseif args.autoSwitcherLabel then retval = retval .. '<span class="switcher-label" style="display:none">Show map of ' .. map('name') .. '</span>' end retval = retval .. '</div></div>' if args.caption_undefined then mw.log('Removed parameter caption_undefined used.') local parent = frame:getParent() if parent then mw.log('Parent is ' .. parent:getTitle()) end mw.logObject(args, 'args') if currentTitle.namespace == 0 then retval = retval .. '[[Category:Location maps with removed parameters|caption_undefined]]' end end if map('skew') ~= '' or map('lat_skew') ~= '' or map('crosses180') ~= '' or map('type') ~= '' then mw.log('Removed parameter used in map definition ' .. map()) if currentTitle.namespace == 0 then local key = (map('skew') ~= '' and 'skew' or '') .. (map('lat_skew') ~= '' and 'lat_skew' or '') .. (map('crosses180') ~= '' and 'crosses180' or '') .. (map('type') ~= '' and 'type' or '') retval = retval .. '[[Category:Location maps with removed parameters|' .. key .. ' ]]' end end if string.find(map('name'), '|', 1, true) then mw.log('Pipe used in name of map definition ' .. map()) if currentTitle.namespace == 0 then retval = retval .. '[[Category:Location maps with a name containing a pipe]]' end end if args.float == 'center' then retval = retval .. '</div>' end return retval end local function markOuterDiv(x, y, imageDiv, labelDiv, label_size) return mw.html.create('div') :addClass('od') :addClass('notheme') -- T236137 :cssText('top:' .. round(y, 3) .. '%;left:' .. round(x, 3) .. '%;font-size:' .. label_size .. '%') :node(imageDiv) :node(labelDiv) end local function markImageDiv(mark, marksize, label, link, alt, title) local builder = mw.html.create('div') :addClass('id') :cssText('left:-' .. round(marksize / 2) .. 'px;top:-' .. round(marksize / 2) .. 'px') :attr('title', title) if marksize ~= 0 then builder:wikitext(string.format( '[[File:%s|%dx%dpx|%s|link=%s%s|class=notpageimage noviewer]]', mark, marksize, marksize, label, link, alt and ('|alt=' .. alt) or '' )) end return builder end local function markLabelDiv(label, label_size, label_width, position, background, x, marksize) if tonumber(label_size) == 0 then return mw.html.create('div'):addClass('l0'):wikitext(label) end local builder = mw.html.create('div') :cssText('width:' .. label_width .. 'em') local distance = round(marksize / 2 + 1) if position == 'top' then -- specified top builder:addClass('pv'):cssText('bottom:' .. distance .. 'px;left:' .. (-label_width / 2) .. 'em') elseif position == 'bottom' then -- specified bottom builder:addClass('pv'):cssText('top:' .. distance .. 'px;left:' .. (-label_width / 2) .. 'em') elseif position == 'left' or (tonumber(x) > 70 and position ~= 'right') then -- specified left or autodetected to left builder:addClass('pl'):cssText('right:' .. distance .. 'px') else -- specified right or autodetected to right builder:addClass('pr'):cssText('left:' .. distance .. 'px') end builder = builder:tag('div') :wikitext(label) if background then builder:cssText('background-color:' .. background) end return builder:done() end local function getX(longitude, left, right) local width = (right - left) % 360 if width == 0 then width = 360 end local distanceFromLeft = (longitude - left) % 360 -- the distance needed past the map to the right equals distanceFromLeft - width. the distance needed past the map to the left equals 360 - distanceFromLeft. to minimize page stretching, go whichever way is shorter if distanceFromLeft - width / 2 >= 180 then distanceFromLeft = distanceFromLeft - 360 end return 100 * distanceFromLeft / width end local function getY(latitude, top, bottom) return 100 * (top - latitude) / (top - bottom) end function p.mark(frame, args, map) if not args then args = getArgs(frame, {wrappers = 'Template:Location map~'}) end local mapnames = {} if not map then if args[1] then map = {} for mapname in mw.text.gsplit(args[1], '#', true) do map[#map + 1] = p.getMapParams(mw.ustring.gsub(mapname, '^%s*(.-)%s*$', '%1'), frame) mapnames[#mapnames + 1] = mapname end if #map == 1 then map = map[1] end else map = p.getMapParams('World', frame) args[1] = 'World' end end if type(map) == 'table' then local outputs = {} local oldargs = args[1] for k,v in ipairs(map) do args[1] = mapnames[k] outputs[k] = tostring(p.mark(frame, args, v)) end args[1] = oldargs return table.concat(outputs, '#PlaceList#') .. '#PlaceList#' end local x, y, longitude, latitude longitude = decdeg(args.lon_deg, args.lon_min, args.lon_sec, args.lon_dir, args.long, 'longitude') latitude = decdeg(args.lat_deg, args.lat_min, args.lat_sec, args.lat_dir, args.lat, 'latitude') if args.excludefrom then -- If this mark is to be excluded from certain maps entirely (useful in the context of multiple maps) for exclusionmap in mw.text.gsplit(args.excludefrom, '#', true) do -- Check if this map is excluded. If so, return an empty string. if args[1] == exclusionmap then return '' end end end local builder = mw.html.create() local currentTitle = mw.title.getCurrentTitle() if args.coordinates then -- Temporarily removed to facilitate infobox conversion. See [[Wikipedia:Coordinates in infoboxes]] -- if longitude or latitude then -- error('Coordinates from [[Module:Coordinates]] and individual coordinates cannot both be provided') -- end longitude = coord2text('longitude', args.coordinates) latitude = coord2text('latitude', args.coordinates) elseif not longitude and not latitude and args.useWikidata then -- If they didn't provide either coordinate, try Wikidata. If they provided one but not the other, don't. local entity = mw.wikibase.getEntity() if entity and entity.claims and entity.claims.P625 and entity.claims.P625[1].mainsnak.snaktype == 'value' then local value = entity.claims.P625[1].mainsnak.datavalue.value longitude, latitude = value.longitude, value.latitude end if args.link and (currentTitle.namespace == 0) then builder:wikitext('[[Category:Location maps with linked markers with coordinates from Wikidata]]') end end if not longitude then error('No value was provided for longitude') elseif not latitude then error('No value was provided for latitude') end if currentTitle.namespace > 0 then if (not args.lon_deg) ~= (not args.lat_deg) then builder:wikitext('[[Category:Location maps with different longitude and latitude precisions|Degrees]]') elseif (not args.lon_min) ~= (not args.lat_min) then builder:wikitext('[[Category:Location maps with different longitude and latitude precisions|Minutes]]') elseif (not args.lon_sec) ~= (not args.lat_sec) then builder:wikitext('[[Category:Location maps with different longitude and latitude precisions|Seconds]]') elseif (not args.lon_dir) ~= (not args.lat_dir) then builder:wikitext('[[Category:Location maps with different longitude and latitude precisions|Hemisphere]]') elseif (not args.long) ~= (not args.lat) then builder:wikitext('[[Category:Location maps with different longitude and latitude precisions|Decimal]]') end end if ((tonumber(args.lat_deg) or 0) < 0) and ((tonumber(args.lat_min) or 0) ~= 0 or (tonumber(args.lat_sec) or 0) ~= 0 or (args.lat_dir and args.lat_dir ~='')) then builder:wikitext('[[Category:Location maps with negative degrees and minutes or seconds]]') end if ((tonumber(args.lon_deg) or 0) < 0) and ((tonumber(args.lon_min) or 0) ~= 0 or (tonumber(args.lon_sec) or 0) ~= 0 or (args.lon_dir and args.lon_dir ~= '')) then builder:wikitext('[[Category:Location maps with negative degrees and minutes or seconds]]') end if (((tonumber(args.lat_min) or 0) < 0) or ((tonumber(args.lat_sec) or 0) < 0)) then builder:wikitext('[[Category:Location maps with negative degrees and minutes or seconds]]') end if (((tonumber(args.lon_min) or 0) < 0) or ((tonumber(args.lon_sec) or 0) < 0)) then builder:wikitext('[[Category:Location maps with negative degrees and minutes or seconds]]') end if args.skew or args.lon_shift or args.markhigh then mw.log('Removed parameter used in invocation.') local parent = frame:getParent() if parent then mw.log('Parent is ' .. parent:getTitle()) end mw.logObject(args, 'args') if currentTitle.namespace == 0 then local key = (args.skew and 'skew' or '') .. (args.lon_shift and 'lon_shift' or '') .. (args.markhigh and 'markhigh' or '') builder:wikitext('[[Category:Location maps with removed parameters|' .. key ..' ]]') end end if map('x') ~= '' then x = tonumber(mw.ext.ParserFunctions.expr(map('x', { latitude, longitude }))) else x = tonumber(getX(longitude, map('left'), map('right'))) end if map('y') ~= '' then y = tonumber(mw.ext.ParserFunctions.expr(map('y', { latitude, longitude }))) else y = tonumber(getY(latitude, map('top'), map('bottom'))) end if (x < 0 or x > 100 or y < 0 or y > 100) and not args.outside then mw.log('Mark placed outside map boundaries without outside flag set. x = ' .. x .. ', y = ' .. y) local parent = frame:getParent() if parent then mw.log('Parent is ' .. parent:getTitle()) end mw.logObject(args, 'args') if currentTitle.namespace == 0 then local key = currentTitle.prefixedText builder:wikitext('[[Категорија:Положбени карти со обележувачи вон картата и незададен надворешен параметар|' .. key .. ' ]]') end end local mark = args.mark or map('mark') if mark == '' then mark = 'Red pog.svg' end local marksize = tonumber(args.marksize) or tonumber(map('marksize')) or 8 local imageDiv = markImageDiv(mark, marksize, args.label or mw.title.getCurrentTitle().text, args.link or '', args.alt, args[2]) local label_size = args.label_size or 91 local labelDiv if args.label and args.position ~= 'none' then labelDiv = markLabelDiv(args.label, label_size, args.label_width or 6, args.position, args.background, x, marksize) end return builder:node(markOuterDiv(x, y, imageDiv, labelDiv, label_size)) end local function switcherSeparate(s) if s == nil then return {} end local retval = {} for i in string.gmatch(s .. '#', '([^#]*)#') do i = mw.text.trim(i) retval[#retval + 1] = (i ~= '' and i) end return retval end function p.infobox_pushpin_map(frame) --This function is designed to be invoked from an infobox template --* Some parameters (generally starting with "pushpin_") are meant to be exposed as parameters -- in the outer infobox, settable by editors --* Others are meant to be "hidden" (e.g., only set inside the infobox template code) -- First get the combined arguments from both parent and invocation frame local raw_args = getArgs(frame) --If no map is supplied, return. if not raw_args['pushpin_map'] then return end -- Now get arguments from just the invocation frame local frame_args = getArgs(frame,{frameOnly=true}) -- parsed_args will have the resulting merged parameters local parsed_args = {} -- Default to using wikidata coodinates if no other coordiantes supplied. if raw_args.useWikidata == nil then parsed_args.useWikidata = true else parsed_args.useWikidata = raw_args.useWikidata end -- Parse the arguments parsed_args[1] = raw_args['pushpin_map'] parsed_args.float = frame_args.float or 'center' parsed_args.border = frame_args.border or 'infobox' parsed_args.default_width = frame_args.default_width parsed_args.max_width = frame_args.max_width parsed_args.coordinates = raw_args['coordinates'] parsed_args.caption = raw_args['pushpin_caption'] parsed_args.relief = raw_args['pushpin_relief'] parsed_args.label = raw_args['pushpin_label'] parsed_args.label_size = raw_args['pushpin_label_size'] parsed_args.position = raw_args['pushpin_label_position'] parsed_args.mark = raw_args['pushpin_mark'] parsed_args.marksize = raw_args['pushpin_mark_size'] parsed_args.alt = raw_args['pushpin_alt'] parsed_args.background = raw_args['pushpin_background'] parsed_args.width = raw_args['pushpin_map_size'] local map = {} local caption_list = {} for mapname in string.gmatch(parsed_args[1], '[^#]+') do map[#map + 1] = p.getMapParams(mw.ustring.gsub(mapname, '^%s*(.-)%s*$', '%1'), frame) end if parsed_args['caption'] then for caption in mw.text.gsplit(parsed_args['caption'], '##', true) do caption_list[#caption_list + 1] = caption end end if #map == 1 then map = map[1] if not parsed_args.caption then parsed_args.caption = 'Location within ' .. map('name') end end if type(map) == 'table' then mw.log('----') mw.logObject(map) if #caption_list > #map then error(string.format('%d captions were provided, but only %d maps were provided', #caption_list, #map)) elseif not parsed_args.caption then -- Set a default caption for each of the multiple maps for i=1, #map do caption_list[#caption_list + 1] = 'Location within '.. map[i]('name') end end local outputs = {} parsed_args.autoSwitcherLabel = true for k,v in ipairs(map) do parsed_args.caption = caption_list[k] outputs[k] = p.main(frame, parsed_args, v) end return '<div class="switcher-container">' .. table.concat(outputs) .. '</div>' else return p.top(frame, parsed_args, map) .. tostring( p.mark(frame, parsed_args, map) ) .. p.bottom(frame, parsed_args, map) end end function p.main(frame, args, map) local caption_list = {} if not args then args = getArgs(frame, {wrappers = 'Template:Location map', valueFunc = p.valueFunc}) end if args.useWikidata == nil then args.useWikidata = true end if not map then if args[1] then map = {} for mapname in string.gmatch(args[1], '[^#]+') do map[#map + 1] = p.getMapParams(mw.ustring.gsub(mapname, '^%s*(.-)%s*$', '%1'), frame) end if args['caption'] then if args['caption'] == "" then while #caption_list < #map do caption_list[#caption_list + 1] = args['caption'] end else for caption in mw.text.gsplit(args['caption'], '##', true) do caption_list[#caption_list + 1] = caption end end end if #map == 1 then map = map[1] end else map = p.getMapParams('World', frame) end end if type(map) == 'table' then local altmaps = switcherSeparate(args.AlternativeMap) if #altmaps > #map then error(string.format('%d AlternativeMaps were provided, but only %d maps were provided', #altmaps, #map)) end local overlays = switcherSeparate(args.overlay_image) if #overlays > #map then error(string.format('%d overlay_images were provided, but only %d maps were provided', #overlays, #map)) end if #caption_list > #map then error(string.format('%d captions were provided, but only %d maps were provided', #caption_list, #map)) end local outputs = {} args.autoSwitcherLabel = true for k,v in ipairs(map) do args.AlternativeMap = altmaps[k] args.overlay_image = overlays[k] args.caption = caption_list[k] outputs[k] = p.main(frame, args, v) end return '<div class="switcher-container">' .. table.concat(outputs) .. '</div>' else return p.top(frame, args, map) .. tostring( p.mark(frame, args, map) ) .. p.bottom(frame, args, map) end end return p o6jmyr1ijc8vpfpsm3vnq0j15qvq7hn 5602275 5602271 2026-07-30T17:43:43Z Buli 2648 5602275 Scribunto text/plain require('strict') local p = {} local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs local function round(n, decimals) local pow = 10^(decimals or 0) return math.floor(n * pow + 0.5) / pow end function p.getMapParams(map, frame) if not map then error('The name of the location map definition to use must be specified', 2) end local moduletitle = mw.title.new('Module:Location map/data/' .. map) if not moduletitle then error(string.format('%q is not a valid name for a location map definition', map), 2) elseif moduletitle.exists then local mapData = mw.loadData('Module:Location map/data/' .. map) return function(name, params) if name == nil then return 'Module:Location map/data/' .. map elseif mapData[name] == nil then return '' elseif params then return mw.message.newRawMessage(tostring(mapData[name]), unpack(params)):plain() else return mapData[name] end end else error('Unable to find the specified location map definition: "Module:Location map/data/' .. map .. '" does not exist', 2) end end function p.data(frame, args, map) if not args then args = getArgs(frame, {frameOnly = true}) end if not map then map = p.getMapParams(args[1], frame) end local params = {} for k,v in ipairs(args) do if k > 2 then params[k-2] = v end end return map(args[2], #params ~= 0 and params) end local hemisphereMultipliers = { longitude = { W = -1, w = -1, E = 1, e = 1 }, latitude = { S = -1, s = -1, N = 1, n = 1 } } local function decdeg(degrees, minutes, seconds, hemisphere, decimal, direction) if decimal then if degrees then error('Decimal and DMS degrees cannot both be provided for ' .. direction, 2) elseif minutes then error('Minutes can only be provided with DMS degrees for ' .. direction, 2) elseif seconds then error('Seconds can only be provided with DMS degrees for ' .. direction, 2) elseif hemisphere then error('A hemisphere can only be provided with DMS degrees for ' .. direction, 2) end local retval = tonumber(decimal) if retval then return retval end error('The value "' .. decimal .. '" provided for ' .. direction .. ' is not valid', 2) elseif seconds and not minutes then error('Seconds were provided for ' .. direction .. ' without minutes also being provided', 2) elseif not degrees then if minutes then error('Minutes were provided for ' .. direction .. ' without degrees also being provided', 2) elseif hemisphere then error('A hemisphere was provided for ' .. direction .. ' without degrees also being provided', 2) end return nil end decimal = tonumber(degrees) if not decimal then error('The degree value "' .. degrees .. '" provided for ' .. direction .. ' is not valid', 2) elseif minutes and not tonumber(minutes) then error('The minute value "' .. minutes .. '" provided for ' .. direction .. ' is not valid', 2) elseif seconds and not tonumber(seconds) then error('The second value "' .. seconds .. '" provided for ' .. direction .. ' is not valid', 2) end decimal = decimal + (minutes or 0)/60 + (seconds or 0)/3600 if hemisphere then local multiplier = hemisphereMultipliers[direction][hemisphere] if not multiplier then error('The hemisphere "' .. hemisphere .. '" provided for ' .. direction .. ' is not valid', 2) end decimal = decimal * multiplier end return decimal end -- Finds a parameter in a transclusion of {{Coord}}. local function coord2text(para,coord) -- this should be changed for languages which do not use Arabic numerals or the degree sign local lat, long = mw.ustring.match(coord,'<span class="p%-latitude latitude">([^<]+)</span><span class="p%-longitude longitude">([^<]+)</span>') if lat then return tonumber(para == 'longitude' and long or lat) end local result = mw.text.split(mw.ustring.match(coord,'%-?[%.%d]+°[NS] %-?[%.%d]+°[EW]') or '', '[ °]') if para == 'longitude' then result = {result[3], result[4]} end if not tonumber(result[1]) or not result[2] then mw.log('Malformed coordinates value') mw.logObject(para, 'para') mw.logObject(coord, 'coord') return error('Malformed coordinates value', 2) end return tonumber(result[1]) * hemisphereMultipliers[para][result[2]] end -- effectively make removeBlanks false for caption and maplink, and true for everything else -- if useWikidata is present but blank, convert it to false instead of nil -- p.top, p.bottom, and their callers need to use this function p.valueFunc(key, value) if value then value = mw.text.trim(value) end if value ~= '' or key == 'caption' or key == 'maplink' then return value elseif key == 'useWikidata' then return false end end local function getContainerImage(args, map) if args.AlternativeMap then return args.AlternativeMap elseif args.relief then local digits = mw.ustring.match(args.relief,'^[1-9][0-9]?$') or '1' -- image1 to image99 if map('image' .. digits) ~= '' then return map('image' .. digits) end end return map('image') end function p.top(frame, args, map) if not args then args = getArgs(frame, {frameOnly = true, valueFunc = p.valueFunc}) end if not map then map = p.getMapParams(args[1], frame) end local width local default_as_number = tonumber(mw.ustring.match(tostring(args.default_width),"%d*")) if not args.width then width = round((default_as_number or 240) * (tonumber(map('defaultscale')) or 1)) elseif mw.ustring.sub(args.width, -2) == 'px' then width = mw.ustring.sub(args.width, 1, -3) else width = args.width end local width_as_number = tonumber(mw.ustring.match(tostring(width),"%d*")) or 0; if width_as_number == 0 then -- check to see if width is junk. If it is, then use default calculation width = round((default_as_number or 240) * (tonumber(map('defaultscale')) or 1)) width_as_number = tonumber(mw.ustring.match(tostring(width),"%d*")) or 0; end if args.max_width ~= "" and args.max_width ~= nil then -- check to see if width bigger than max_width local max_as_number = tonumber(mw.ustring.match(args.max_width,"%d*")) or 0; if width_as_number>max_as_number and max_as_number>0 then width = args.max_width; end end local retval = frame:extensionTag{name = 'templatestyles', args = {src = 'Module:Location map/styles.css'}} if args.float == 'center' then retval = retval .. '<div class="center">' end if args.caption and args.caption ~= '' and args.border ~= 'infobox' then retval = retval .. '<div class="locmap noresize thumb ' if args.float == '"left"' or args.float == 'left' then retval = retval .. 'floatleft' elseif args.float == '"center"' or args.float == 'center' or args.float == '"none"' or args.float == 'none' then retval = retval .. 'tnone' else retval = retval .. 'floatright' end retval = retval .. '"><div class="thumbinner" style="width:' .. (width + 2) .. 'px' if args.border == 'none' then retval = retval .. ';border:none' elseif args.border then retval = retval .. ';border-color:' .. args.border end retval = retval .. '"><div style="position:relative;width:' .. width .. 'px' .. (args.border ~= 'none' and ';border:1px solid lightgray">' or '">') else retval = retval .. '<div class="locmap" style="width:' .. width .. 'px;' if args.float == '"left"' or args.float == 'left' then retval = retval .. 'float:left;clear:left' elseif args.float == '"center"' or args.float == 'center' then retval = retval .. 'float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto' elseif args.float == '"none"' or args.float == 'none' then retval = retval .. 'float:none;clear:none' else retval = retval .. 'float:right;clear:right' end retval = retval .. '"><div style="width:' .. width .. 'px;padding:0"><div style="position:relative;width:' .. width .. 'px">' end local image = getContainerImage(args, map) local currentTitle = mw.title.getCurrentTitle() retval = string.format( '%s[[File:%s|%spx|%s%s|class=notpageimage noviewer]]', retval, image, width, args.alt or ((args.label or currentTitle.text) .. ' is located in ' .. map('name')), args.maplink and ('|link=' .. args.maplink) or '' ) if args.caption and args.caption ~= '' then if (currentTitle.namespace == 0) and mw.ustring.find(args.caption, '##') then retval = retval .. '[[Category:Pages using location map with a double number sign in the caption]]' end end if args.overlay_image then return retval .. '<div style="position:absolute;top:0;left:0">[[File:' .. args.overlay_image .. '|' .. width .. 'px|class=notpageimage noviewer]]</div>' else return retval end end function p.bottom(frame, args, map) if not args then args = getArgs(frame, {frameOnly = true, valueFunc = p.valueFunc}) end if not map then map = p.getMapParams(args[1], frame) end local retval = '</div>' local currentTitle = mw.title.getCurrentTitle() if not args.caption or args.border == 'infobox' then if args.border then retval = retval .. '<div style="padding-top:0.2em">' else retval = retval .. '<div style="font-size:91%;padding-top:3px">' end retval = retval .. (args.caption or (args.label or currentTitle.text) .. ' (' .. map('name') .. ')') .. '</div>' elseif args.caption ~= '' then -- This is not the pipe trick. We're creating a link with no text on purpose, so that CSS can give us a nice image retval = retval .. '<div class="thumbcaption"><div class="magnify">[[:File:' .. getContainerImage(args, map) .. '| ]]</div>' .. args.caption .. '</div>' end if args.switcherLabel then retval = retval .. '<span class="switcher-label" style="display:none">' .. args.switcherLabel .. '</span>' elseif args.autoSwitcherLabel then retval = retval .. '<span class="switcher-label" style="display:none">Show map of ' .. map('name') .. '</span>' end retval = retval .. '</div></div>' if args.caption_undefined then mw.log('Removed parameter caption_undefined used.') local parent = frame:getParent() if parent then mw.log('Parent is ' .. parent:getTitle()) end mw.logObject(args, 'args') if currentTitle.namespace == 0 then retval = retval .. '[[Category:Location maps with removed parameters|caption_undefined]]' end end if map('skew') ~= '' or map('lat_skew') ~= '' or map('crosses180') ~= '' or map('type') ~= '' then mw.log('Removed parameter used in map definition ' .. map()) if currentTitle.namespace == 0 then local key = (map('skew') ~= '' and 'skew' or '') .. (map('lat_skew') ~= '' and 'lat_skew' or '') .. (map('crosses180') ~= '' and 'crosses180' or '') .. (map('type') ~= '' and 'type' or '') retval = retval .. '[[Category:Location maps with removed parameters|' .. key .. ' ]]' end end if string.find(map('name'), '|', 1, true) then mw.log('Pipe used in name of map definition ' .. map()) if currentTitle.namespace == 0 then retval = retval .. '[[Category:Location maps with a name containing a pipe]]' end end if args.float == 'center' then retval = retval .. '</div>' end return retval end local function markOuterDiv(x, y, imageDiv, labelDiv, label_size) return mw.html.create('div') :addClass('od') :addClass('notheme') -- T236137 :cssText('top:' .. round(y, 3) .. '%;left:' .. round(x, 3) .. '%;font-size:' .. label_size .. '%') :node(imageDiv) :node(labelDiv) end local function markImageDiv(mark, marksize, label, link, alt, title) local builder = mw.html.create('div') :addClass('id') :cssText('left:-' .. round(marksize / 2) .. 'px;top:-' .. round(marksize / 2) .. 'px') :attr('title', title) if marksize ~= 0 then builder:wikitext(string.format( '[[File:%s|%dx%dpx|%s|link=%s%s|class=notpageimage noviewer]]', mark, marksize, marksize, label, link, alt and ('|alt=' .. alt) or '' )) end return builder end local function markLabelDiv(label, label_size, label_width, position, background, x, marksize) if tonumber(label_size) == 0 then return mw.html.create('div'):addClass('l0'):wikitext(label) end local builder = mw.html.create('div') :cssText('width:' .. label_width .. 'em') local distance = round(marksize / 2 + 1) if position == 'top' then -- specified top builder:addClass('pv'):cssText('bottom:' .. distance .. 'px;left:' .. (-label_width / 2) .. 'em') elseif position == 'bottom' then -- specified bottom builder:addClass('pv'):cssText('top:' .. distance .. 'px;left:' .. (-label_width / 2) .. 'em') elseif position == 'left' or (tonumber(x) > 70 and position ~= 'right') then -- specified left or autodetected to left builder:addClass('pl'):cssText('right:' .. distance .. 'px') else -- specified right or autodetected to right builder:addClass('pr'):cssText('left:' .. distance .. 'px') end builder = builder:tag('div') :wikitext(label) if background then builder:cssText('background-color:' .. background) end return builder:done() end local function getX(longitude, left, right) local width = (right - left) % 360 if width == 0 then width = 360 end local distanceFromLeft = (longitude - left) % 360 -- the distance needed past the map to the right equals distanceFromLeft - width. the distance needed past the map to the left equals 360 - distanceFromLeft. to minimize page stretching, go whichever way is shorter if distanceFromLeft - width / 2 >= 180 then distanceFromLeft = distanceFromLeft - 360 end return 100 * distanceFromLeft / width end local function getY(latitude, top, bottom) return 100 * (top - latitude) / (top - bottom) end function p.mark(frame, args, map) if not args then args = getArgs(frame, {wrappers = 'Template:Location map~'}) end local mapnames = {} if not map then if args[1] then map = {} for mapname in mw.text.gsplit(args[1], '#', true) do map[#map + 1] = p.getMapParams(mw.ustring.gsub(mapname, '^%s*(.-)%s*$', '%1'), frame) mapnames[#mapnames + 1] = mapname end if #map == 1 then map = map[1] end else map = p.getMapParams('World', frame) args[1] = 'World' end end if type(map) == 'table' then local outputs = {} local oldargs = args[1] for k,v in ipairs(map) do args[1] = mapnames[k] outputs[k] = tostring(p.mark(frame, args, v)) end args[1] = oldargs return table.concat(outputs, '#PlaceList#') .. '#PlaceList#' end local x, y, longitude, latitude longitude = decdeg(args.lon_deg, args.lon_min, args.lon_sec, args.lon_dir, args.long, 'longitude') latitude = decdeg(args.lat_deg, args.lat_min, args.lat_sec, args.lat_dir, args.lat, 'latitude') if args.excludefrom then -- If this mark is to be excluded from certain maps entirely (useful in the context of multiple maps) for exclusionmap in mw.text.gsplit(args.excludefrom, '#', true) do -- Check if this map is excluded. If so, return an empty string. if args[1] == exclusionmap then return '' end end end local builder = mw.html.create() local currentTitle = mw.title.getCurrentTitle() if args.coordinates then -- Temporarily removed to facilitate infobox conversion. See [[Wikipedia:Coordinates in infoboxes]] -- if longitude or latitude then -- error('Coordinates from [[Module:Coordinates]] and individual coordinates cannot both be provided') -- end longitude = coord2text('longitude', args.coordinates) latitude = coord2text('latitude', args.coordinates) elseif not longitude and not latitude and args.useWikidata then -- If they didn't provide either coordinate, try Wikidata. If they provided one but not the other, don't. local entity = mw.wikibase.getEntity() if entity and entity.claims and entity.claims.P625 and entity.claims.P625[1].mainsnak.snaktype == 'value' then local value = entity.claims.P625[1].mainsnak.datavalue.value longitude, latitude = value.longitude, value.latitude end if args.link and (currentTitle.namespace == 0) then builder:wikitext('[[Category:Location maps with linked markers with coordinates from Wikidata]]') end end if not longitude then error('No value was provided for longitude') elseif not latitude then error('No value was provided for latitude') end if currentTitle.namespace > 0 then if (not args.lon_deg) ~= (not args.lat_deg) then builder:wikitext('[[Category:Location maps with different longitude and latitude precisions|Degrees]]') elseif (not args.lon_min) ~= (not args.lat_min) then builder:wikitext('[[Category:Location maps with different longitude and latitude precisions|Minutes]]') elseif (not args.lon_sec) ~= (not args.lat_sec) then builder:wikitext('[[Category:Location maps with different longitude and latitude precisions|Seconds]]') elseif (not args.lon_dir) ~= (not args.lat_dir) then builder:wikitext('[[Category:Location maps with different longitude and latitude precisions|Hemisphere]]') elseif (not args.long) ~= (not args.lat) then builder:wikitext('[[Category:Location maps with different longitude and latitude precisions|Decimal]]') end end if ((tonumber(args.lat_deg) or 0) < 0) and ((tonumber(args.lat_min) or 0) ~= 0 or (tonumber(args.lat_sec) or 0) ~= 0 or (args.lat_dir and args.lat_dir ~='')) then builder:wikitext('[[Category:Location maps with negative degrees and minutes or seconds]]') end if ((tonumber(args.lon_deg) or 0) < 0) and ((tonumber(args.lon_min) or 0) ~= 0 or (tonumber(args.lon_sec) or 0) ~= 0 or (args.lon_dir and args.lon_dir ~= '')) then builder:wikitext('[[Category:Location maps with negative degrees and minutes or seconds]]') end if (((tonumber(args.lat_min) or 0) < 0) or ((tonumber(args.lat_sec) or 0) < 0)) then builder:wikitext('[[Category:Location maps with negative degrees and minutes or seconds]]') end if (((tonumber(args.lon_min) or 0) < 0) or ((tonumber(args.lon_sec) or 0) < 0)) then builder:wikitext('[[Category:Location maps with negative degrees and minutes or seconds]]') end if args.skew or args.lon_shift or args.markhigh then mw.log('Removed parameter used in invocation.') local parent = frame:getParent() if parent then mw.log('Parent is ' .. parent:getTitle()) end mw.logObject(args, 'args') if currentTitle.namespace == 0 then local key = (args.skew and 'skew' or '') .. (args.lon_shift and 'lon_shift' or '') .. (args.markhigh and 'markhigh' or '') builder:wikitext('[[Category:Location maps with removed parameters|' .. key ..' ]]') end end if map('x') ~= '' then x = tonumber(mw.ext.ParserFunctions.expr(map('x', { latitude, longitude }))) else x = tonumber(getX(longitude, map('left'), map('right'))) end if map('y') ~= '' then y = tonumber(mw.ext.ParserFunctions.expr(map('y', { latitude, longitude }))) else y = tonumber(getY(latitude, map('top'), map('bottom'))) end if (x < 0 or x > 100 or y < 0 or y > 100) and not args.outside then mw.log('Mark placed outside map boundaries without outside flag set. x = ' .. x .. ', y = ' .. y) local parent = frame:getParent() if parent then mw.log('Parent is ' .. parent:getTitle()) end mw.logObject(args, 'args') if currentTitle.namespace == 0 then local key = currentTitle.prefixedText builder:wikitext('[[Категорија:Положбени карти со обележувачи вон картата и незададен надворешен параметар|' .. key .. ' ]]') end end local mark = args.mark or map('mark') if mark == '' then mark = 'Red pog.svg' end local marksize = tonumber(args.marksize) or tonumber(map('marksize')) or 8 local imageDiv = markImageDiv(mark, marksize, args.label or mw.title.getCurrentTitle().text, args.link or '', args.alt, args[2]) local label_size = args.label_size or 91 local labelDiv if args.label and args.position ~= 'none' then labelDiv = markLabelDiv(args.label, label_size, args.label_width or 6, args.position, args.background, x, marksize) end return builder:node(markOuterDiv(x, y, imageDiv, labelDiv, label_size)) end local function switcherSeparate(s) if s == nil then return {} end local retval = {} for i in string.gmatch(s .. '#', '([^#]*)#') do i = mw.text.trim(i) retval[#retval + 1] = (i ~= '' and i) end return retval end function p.infobox_pushpin_map(frame) --This function is designed to be invoked from an infobox template --* Some parameters (generally starting with "pushpin_") are meant to be exposed as parameters -- in the outer infobox, settable by editors --* Others are meant to be "hidden" (e.g., only set inside the infobox template code) -- First get the combined arguments from both parent and invocation frame local raw_args = getArgs(frame) --If no map is supplied, return. if not raw_args['pushpin_map'] then return end -- Now get arguments from just the invocation frame local frame_args = getArgs(frame,{frameOnly=true}) -- parsed_args will have the resulting merged parameters local parsed_args = {} -- Default to using wikidata coodinates if no other coordiantes supplied. if raw_args.useWikidata == nil then parsed_args.useWikidata = true else parsed_args.useWikidata = raw_args.useWikidata end -- Parse the arguments parsed_args[1] = raw_args['pushpin_map'] parsed_args.float = frame_args.float or 'center' parsed_args.border = frame_args.border or 'infobox' parsed_args.default_width = frame_args.default_width parsed_args.max_width = frame_args.max_width parsed_args.coordinates = raw_args['coordinates'] parsed_args.caption = raw_args['pushpin_caption'] parsed_args.relief = raw_args['pushpin_relief'] parsed_args.label = raw_args['pushpin_label'] parsed_args.label_size = raw_args['pushpin_label_size'] parsed_args.position = raw_args['pushpin_label_position'] parsed_args.mark = raw_args['pushpin_mark'] parsed_args.marksize = raw_args['pushpin_mark_size'] parsed_args.alt = raw_args['pushpin_alt'] parsed_args.background = raw_args['pushpin_background'] parsed_args.width = raw_args['pushpin_map_size'] local map = {} local caption_list = {} for mapname in string.gmatch(parsed_args[1], '[^#]+') do map[#map + 1] = p.getMapParams(mw.ustring.gsub(mapname, '^%s*(.-)%s*$', '%1'), frame) end if parsed_args['caption'] then for caption in mw.text.gsplit(parsed_args['caption'], '##', true) do caption_list[#caption_list + 1] = caption end end if #map == 1 then map = map[1] if not parsed_args.caption then parsed_args.caption = 'Локација во ' .. map('name') end end if type(map) == 'table' then mw.log('----') mw.logObject(map) if #caption_list > #map then error(string.format('%d captions were provided, but only %d maps were provided', #caption_list, #map)) elseif not parsed_args.caption then -- Set a default caption for each of the multiple maps for i=1, #map do caption_list[#caption_list + 1] = 'Локација во '.. map[i]('name') end end local outputs = {} parsed_args.autoSwitcherLabel = true for k,v in ipairs(map) do parsed_args.caption = caption_list[k] outputs[k] = p.main(frame, parsed_args, v) end return '<div class="switcher-container">' .. table.concat(outputs) .. '</div>' else return p.top(frame, parsed_args, map) .. tostring( p.mark(frame, parsed_args, map) ) .. p.bottom(frame, parsed_args, map) end end function p.main(frame, args, map) local caption_list = {} if not args then args = getArgs(frame, {wrappers = 'Template:Location map', valueFunc = p.valueFunc}) end if args.useWikidata == nil then args.useWikidata = true end if not map then if args[1] then map = {} for mapname in string.gmatch(args[1], '[^#]+') do map[#map + 1] = p.getMapParams(mw.ustring.gsub(mapname, '^%s*(.-)%s*$', '%1'), frame) end if args['caption'] then if args['caption'] == "" then while #caption_list < #map do caption_list[#caption_list + 1] = args['caption'] end else for caption in mw.text.gsplit(args['caption'], '##', true) do caption_list[#caption_list + 1] = caption end end end if #map == 1 then map = map[1] end else map = p.getMapParams('World', frame) end end if type(map) == 'table' then local altmaps = switcherSeparate(args.AlternativeMap) if #altmaps > #map then error(string.format('%d AlternativeMaps were provided, but only %d maps were provided', #altmaps, #map)) end local overlays = switcherSeparate(args.overlay_image) if #overlays > #map then error(string.format('%d overlay_images were provided, but only %d maps were provided', #overlays, #map)) end if #caption_list > #map then error(string.format('%d captions were provided, but only %d maps were provided', #caption_list, #map)) end local outputs = {} args.autoSwitcherLabel = true for k,v in ipairs(map) do args.AlternativeMap = altmaps[k] args.overlay_image = overlays[k] args.caption = caption_list[k] outputs[k] = p.main(frame, args, v) end return '<div class="switcher-container">' .. table.concat(outputs) .. '</div>' else return p.top(frame, args, map) .. tostring( p.mark(frame, args, map) ) .. p.bottom(frame, args, map) end end return p kk9qn6rfckjxb4wb485xwmb3rcwba7q 0 1155195 5602451 5581213 2026-07-31T08:16:47Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602451 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Џон Стоунс | fullname = Џон Стоунс<ref name="Barclays Premier League Squad Numbers 2013/14">{{наведени вести |title=Barclays Premier League Squad Numbers 2013/14 |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/aug/premier-league-squad-numbers-seasons-2013-14.html |publisher=Premier League |date=16 August 2013 |accessdate=17 August 2013 |archive-date=2013-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130821225359/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/aug/premier-league-squad-numbers-seasons-2013-14.html |url-status=dead }}</ref> | image = | height = {{height|m=1.88}}<ref name="Rothmans2012-13"/> | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1994|05|28}}<ref name="Rothmans2012-13">{{Наведена книга|editor1-first=Glenda|editor1-last=Rollin|editor2-first=Jack|editor2-last=Rollin|title=Sky Sports Football Yearbook 2012–2013|year=2012|publisher=[[Headline Publishing Group|Headline]]|location=London|isbn=978-0-7553-6356-8|page=427|edition=43rd}}</ref> | cityofbirth = {{роден во |Барнсли|}} | countryofbirth = [[Англија]] | nationality = {{flagsport|ENG}} [[Англија]] | currentclub = {{Fb team Manchester City}} | clubnumber = 5 | position = [[Одбрана (фудбал)|одбрана]] | youthyears1 = 2001–2011 | youthclubs1 = {{Fb team Barnsley}} | years1 = 2011–2013 | caps1 = 24 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Barnsley}} | years2 = 2013–2016 | caps2 = 77 | goals2 = 1 | clubs2 = {{Fb team Everton}} | years3 = 2016–2026 | caps3 = 144 | goals3 = 7 | clubs3 = {{Fb team Manchester City}} | nationalyears1 = 2012–2013 | nationalcaps1 = 3 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{знамеикона|Англија}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 19 години|Англија 19]] | nationalyears2 = 2013 | nationalcaps2 = 2 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{знамеикона|Англија}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 20 години|Англија 20]] | nationalyears3 = 2013–2015 | nationalcaps3 = 12 | nationalgoals3 = 0 | nationalteam3 = {{знамеикона|Англија}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 21 година|Англија 21]] | nationalyears4 = 2014– | nationalcaps4 = 66 | nationalgoals4 = 3 | nationalteam4 = {{знамеикона|Англија}} [[Фудбалска репрезентација на Англија|Англија]] }} [[Податотека:England v Panama 27 June 26-037 (John Stones cropped).jpg|мини|Англија - Панама 27 јуни Џон Стоунс ]] '''Џон Стоунс''' ([[англиски јазик|англиски]]: ''John Stones''; роден на [[28 мај]] [[1994]], во [[Барнсли]]) — [[Англија|англиски]] [[фудбалер]], [[Одбрана (фудбал)|играч од одбраната]] на [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]] и на [[Фудбалска репрезентација на Англија|англиската репрезентација]]. == Технички карактеристики == Главно игра на позицијата [[Одбрана (фудбал)#Централен одбранбен играч|централен дефанзивец]], но исто така тој може да игра и на позицијата [[Одбрана (фудбал)#Страничен бек|десен бек]]. Има одлични физички предизпозиции и е многу цврст во физичките двобои, но исто така има и добра техника, добро се снаоѓа во противничките шеснаесетници, вешт во затрворањето на противничките напаѓачи и добар во играта во воздухот. ==Клупска кариера== ===Барнсли=== Роден во [[Барнсли]], [[Јужен Јоркшир]],<ref name="Rothmans2012-13"/> Стоунс произлегол од младинската академија на [[ФК Барнсли]] која му низ настапи за сите младиснки тимови му овозможил да го потпише својот прв професионален договор во декември [[2011]]. Тој го направил своето деби како професионалец на 17 март [[2012]] година во натпреварот од [[Чемпионшип лига]]та Барнсли-[[ФК Рединг|Рединг]] 0-4, влегувајќи на местото на [[Скот Вајсман]] во 52-рата минута.<ref>{{наведени вести|title=Reading maintained their promotion charge with an emphatic win at Oakwell to secure their ninth win in 10 games.|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/17323945|accessdate=19 March 2012|publisher=[[BBC Sport]]|date=17 March 2012}}</ref> Во својот прв натпревар како стартер во професионалната кариера Стоунс го постигнал својот прв гол за Барнсли, во победата на гости со 4-3 по продолженија над [[АФК Рочдејл|Рочдејл]] во првото коло од [[Лига куп]]от на 11 август 2012.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/19123950|title=Rochdale 3–4 Barnsley (aet)|publisher=[[BBC]]|date=11 August 2012 |accessdate=12 August 2012}}</ref> Една недела подоцна, тој го направил својот прв старт во лигата, во победата со 1-0 против [[ФК Мидлзборо|Мидлзборо]].<ref>{{наведени вести|title=Tykes claim overdue home win|url=http://www1.skysports.com/football/live/match/262139/report|accessdate=26 April 2015|work=Sky Sports|date=18 August 2012}}</ref> ===Евертон=== [[File:T Howard J Stones F Campbell 2014.jpg|thumb|left|Стоунс (во средина) и голманот на Евертон [[Тим Хауард]] го бранат својот гол од [[Фрејзер Кемпбел]] од {{Fb team (N) Cardiff City}} во март 2014]] Стоунс потпишал пет и пол годишен договор со [[ФК Евертон|Евертон]] на 31 јануари 2013 година,<ref>{{наведени вести|title=Blues sign Stones|url=http://www.evertonfc.com/news/archive/2013/01/31/blues-sign-stones|publisher=Everton F.C|date=31 January 2013|accessdate=31 January 2013|archive-date=2013-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20130204132229/http://www.evertonfc.com/news/archive/2013/01/31/blues-sign-stones|url-status=dead}}</ref> за сума од 3 милиони фунти. Во текот на сезоната 2012-2013 бил неискористена замена во три натпревари од [[Премиер лига]]та, но не добил шанса да дебитира. Своето деби за Евертон го направил против [[ФК Стивениџ|Стивениџ]] во натпревар од вториот круг на Лига купот игран на 28 август 2013 година на [[Гудисон Парк]], во победата со 2-1 по продолженија.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/23776650|title=Everton 2 – 1 Stevenage (aet)|publisher=[[BBC]]|date=28 August 2013 |accessdate=16 September 2013}}</ref> На 14 септември 2013 Стоунс го направил своето деби во Премиер лигата влегувајќи како замена на местото на [[Стивен Нејсмит]] во победата со 1–0 на домашен терен над [[ФК Челси|Челси]] на 14 септември 2013.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/23999387|title=Everton 1 – 0 Chelsea|publisher=[[BBC]]|date=14 September 2013 |accessdate=16 September 2013}}</ref> На 1 јануари 2014 го направил својот прв лигашки старт за Евертон во ремито 1-1 против [[ФК Стоук Сити|Стоук Сити]] на [[Британија (стадион)|Стадионот Британија]].<ref>{{Наведена мрежна страница | url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/25513272 | title=Stoke City 1–1 Everton | publisher=[[BBC Sport]] | accessdate=1 January 2014}}</ref> На почетокот на сезоната 2014-2015, Стоун потпишал нов петгодишен договор со Евртон во трајност до 2019 година. Во текот на сезоната успеал да го истисне ветеранот [[Силван Дистен]] од почетната постава, изборувајќи се место до [[Фил Џагиелка]] на централните одбранбени позиции, но исто така имал неколку старта и на позицијата десен бек. На 6 април 2015 го постигнал својот прв погодок за Евертон во победата со 3-0 над [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]].<ref>[http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/32371018 "Everton 3-0 Manchester United"] BBC Sport. 26 April 2015. Retrieved 26 April 2015.</ref> Сезоната ја завршил со 30 настапи во сите натпреварувања и еден постигнат гол. Во текот на летото [[2015]], Евертон одбиле неколку понуди од Челси за трансфер на Стоунс во ''сините'' од кој највисоката изнесувала 30 милиони фунти.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=McNulty|first1=Phil|title=John Stones: Everton defender not for sale despite '£30m Chelsea bid'|url=http://www.bbc.com/sport/0/football/33977836|publisher=[[BBC Sport]]|accessdate=18 August 2015|date=18 August 2015}}</ref> Во текот на [[ФК Евертон сезона 2015-2016|сезоната 2015-2016]] Стоунс станал постојан стартер на позицијата централен одбранбен играч. ===Манчестер Сити=== На 9 август 2016 година, Стоунс потпишал шестгодишен договор со [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]] а сумата на трансферот изнесувала 47,5 милиони фунти, со што тој станал вториот најскап одбранбен играч во фудбалската историјата, зад [[Давид Луиз]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.skysports.com/football/news/11679/10528801/john-stones-joins-manchester-city-in-475m-deal|title=John Stones joins Manchester City in £47.5m deal|publisher=Sky Sports|date=9 August 2016|accessdate=9 August 2016}}</ref><ref>{{наведени вести|url=https://www.theguardian.com/football/2016/aug/09/manchester-city-complete-signing-of-john-stones-from-everton|title=Manchester City complete £47.5m signing of John Stones from Everton|newspaper=The Guardian |location=London |date=9 August 2016|accessdate=9 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bbc.com/sport/football/37020275|title=John Stones: Manchester City sign Everton defender for £47.5m|publisher=BBC Sport|date=9 August 2016|accessdate=9 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.soccertransfers.net/manchester-city-sign-john-stones-for-47-5m-on-a-six-year-deal-50456/|title=Manchester City sign John Stones for £47.5m on a six-year deal|publisher=SoccerTransfers.net|date=9 August 2016|accessdate=9 August 2016|archive-date=2016-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160927200403/http://www.newsigning.co.uk/manchester-city-sign-john-stones-for-47-5m-on-a-six-year-deal-50456/|url-status=dead}}</ref> Благодарение на клаузулата според која би требало да добијат 15% од следната продажба, екипата на Барнсли добила 6,78 милиони фунти од трансферот на Стоунс во Манчестер Сити, износ кој бил поголем од било кој друг надомест за трансфер што го добиле во нивната историја.<ref>{{наведени вести |last1=Bilton |first1=Toby |title=Barnsley net £7m from John Stones' move to Manchester City |url=http://www.yorkshirepost.co.uk/sport/football/barnsley-fc/barnsley-net-7m-from-john-stones-move-to-manchester-city-1-8058522 |accessdate=13 September 2017 |work=Yorkshire Post |date=9 August 2016}}</ref> Своето деби за Сити Стоунс го имал четири дена подоцна на стартот на новата сезона, кога играл од почетокот во центарот на одбраната како партнер на [[Александар Коларов]] во победата со 2-1 над {{Fb team (N) Sunderland}}, во првиот натпревар на [[Пеп Гвардиола]] на клупата на ''граѓаните''.<ref>{{наведени вести |last1=Wallace |first1=Sam |title=Manchester City 2 Sunderland 1: Late Paddy McNair own goal hands Pep Guardiola winning start |url=https://www.telegraph.co.uk/football/0/manchester-city-vs-sunderland-live-score-and-goal-updates-from-p/ |accessdate=13 September 2017 |work=The Daily Telegraph |date=13 August 2017}}</ref> На 6 јануари 2017, го постигнал својот прв гол за својот нов клуб, стрелајќи прецизно со глава за последниот гол во победата со 5–0 над {{Fb team (N) West Ham United}} на [[Олимписки стадион во Лондон|Олимпискиот стадион во Лондон]] во третото коло од ФА купот.<ref>{{наведени вести |last1=Cottingham |first1=Robert |title=Man City defender John Stones reacts to first goal for the club |url=http://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/man-city-west-ham-stones-12419263 |accessdate=13 September 2017 |work=Manchester Evening News |date=6 January 2017}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Стоунс ја претставувал Англија во репрезентациите [[Фудбалска репрезентација на Англија под 19 години|под 19]], [[Фудбалска репрезентација на Англија под 20 години|под 20]] и [[Фудбалска репрезентација на Англија под 21 година|под 21 година]], а од 2014 година настапува за [[Фудбалска репрезентација на Англија|сениорската репрезентација]]. Со репрезентацијата [[Фудбалска репрезентација на Англија под 21 година|под 21 година]] Стоунс учествувал на [[УЕФА Европско првенство за играчи под 21 година - 2015|Европското првенство 2015]] во [[Чешка]]. Своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Англија|сениорската репрезентација на Англија]] Стоунс го направил на 30 мај 2014 во победата со 3-0 во пријатлски натпревар против [[Фудбалска репрезентација на Перу|Перу]]. Тој исто така бил повикан од [[Рој Хоџсон]] на поширокиот список за [[Светско првенство во фудбал 2014|Светското првенство 2014]] во [[Бразил]], но испаднал од конечната листа. === Хронологија на репрезентативните настапи === {{Репрезентативни настапи|ENG}} {{Cronopar|30-05-2014|Лондон|ENG|3|0|PER|-|Пријателска|13={{subon|75}}}} {{Cronopar|04-06-2014|Мајами Гарденс|ECU|2|2|ENG|-|Пријателска|13={{subon|74}}}} {{Cronopar|03-09-2014|Лондон|ENG|1|0|NOR|-|Пријателска|13={{suboff|81}}}} {{Cronopar|08-09-2014|Базел|SUI|0|2|ENG|-|Квалификации за Евро|2016}} {{Cronopar|05-09-2015|Серавале|SMR|0|6|ENG|-|Квалификации за Евро|2016}} {{Cronopar|08-09-2015|Лондон|ENG|2|0|SUI|-|Квалификации за Евро|2016|13={{subon|68}}}} {{Cronopar|17-11-2015|Лондон|ENG|2|0|FRA|-|Пријателска}} {{Cronopar|29-03-2016|Лондон|ENG|1|2|NED|-|Пријателска}} {{Cronofin|8|0}} ==Клупска статистика== ''Статистиката е ажурирана на 10 август 2017.'' {| class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- | 2011-2012 || rowspan=2|{{знамеикона|ENG}} [[ФК Барнсли|Барнсли]] || [[Чемпионшип лига 2011-2012|ЧМП]] || 2 || 0 || [[ФА Куп 2011-2012|ФАКуп]]+[[Лига куп 2011-2012|ЛК]] || 0+0 || 0 || - || - || - || || - || - || 2 || 0 |- | 2012-2013 || [[Чемпионшип лига 2012-2013|ЧМП]] ||22|| 0 || [[ФА Куп 2012-2013|ФАКуп]]+[[Лига куп 2012-2013|ЛК]] || 2+2 || 1 || - || - || - || - || - || - || 26 || 1 |- !colspan="3"|Вкупно Барнсли || 24 || 0 || || 4 || 1 || || - || - || || - || - || 28 || 1 |- | [[ФК Евертон сезона 2013-2014|2013-2014]] || rowspan=3|{{знамеикона|ENG}} [[ФК Евертон|Евертон]] || [[Премиер лига 2013-2014|ПЛ]] || 21 || 0 || [[ФА Куп 2013-2014|ФАКуп]]+[[Лига куп 2013-2014|ЛК]] || 3+2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 26 || 0 |- | [[ФК Евертон сезона 2014-2015|2014-2015]] || [[Премиер лига 2014-2015|ПЛ]] || 23 || 1 || [[ФА Куп 2014-2015|ФАКуп]]+[[Лига куп 2014-2015|ЛК]] || 2+0 || 0 || [[Лига Европа 2014-2015|ЛЕ]] || 3 || 0 || - || - || - || 28 || 1 |- | [[ФК Евертон сезона 2015-2016|2015-2016]] || [[Премиер лига 2015-2016|ПЛ]] || 33 || 0 || [[ФА Куп 2015-2016|ФАКуп]]+[[Лига куп 2015-2016|ЛК]] || 2+6 || 0 || - || - || - || - || - || - || 41 ||0 |- !colspan="3"|Вкупно Евертон || 77 || 1 || || 15 || 0 || || 3 || 0 || || || || 95 || 1 |- | [[ФК Манчестер Сити сезона 2016-2017|2016-2017]] || rowspan=3|{{знамеикона|ENG}} [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]] || [[Премиер лига 2016-2017|ПЛ]] || 27 || 0 || [[ФА Куп 2016-2017|ФАКуп]]+[[Лига куп 2016-2017|ЛК]] || 4+1 || 1 || [[УЕФА Лига на шамиони 2016-2017|ЛШ]] || 9 || 1 || - || - || - || 41 || 2 |- | [[ФК Манчестер Сити сезона 2017-2018|2017-2018]] || [[Премиер лига на Англија 2017-2018|ПЛ]] || 18 || 0 || [[ФА Куп 2017-2018|ФАКуп]]+[[Лига куп 2017-2018|ЛК]] || 2+4 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2017/18|ЛШ]] || 5 || 3 || - || - || - || 29 || 3 |- | [[ФК Манчестер Сити сезона 2018-2019|2018-2019]] || [[Премиер лига на Англија 2018-2019|ПЛ]] || 22 || 0 || [[ФА Куп 2018-2019|ФАКуп]]+[[Лига куп 2018-2019|ЛК]] || 4+3 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2018-2019|ЛШ]] || 6 || 0 || [[ФА Комјунити Шилд 2018|КШ]] || 1 || 0 || 36 || 0 |- !colspan=3|Вкупно Манчестер Сити || 67 || 0 || || 18 || 1 || || 20 || 4 || || 1 || 0 || 106 || 5 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 168 || 1 || || 37 || 1 || || 23 || 4 || || 1 || 0 || 229 || 6 |} ==Трофеј== ===={{знамеикона|ENG}} Манчестер Сити==== *'''{{Трофеј-Англија (Премиер лига)}} [[Премиер лига]]''' (1) : [[Премиер лига на Англија|2017-2018]] *'''{{Трофеј-Англија (Лига куп)}} [[Фудбалски Лига куп на Англија|ЕФЛ куп]]''' (2) : 2017-2018, 2018-2019 *'''{{Трофеј-Комјунити Шилд}} [[ФА Комјунити Шилд]]''' (1) : 2018 == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Англија |image3=Flag of England.svg }} * [http://us.soccerway.com/players/john-stones/189445/ Џон Стоунс на soccerway] * [http://www.transfermarkt.co.uk/john-stones/profil/spieler/186590 Џон Стоунс на transfermarkt] * [http://www.espnfc.com/player/157974/john-stones Џон Стоунс на espn] * [http://www.goal.com/en/people/england/65008/john-stones Џон Стоунс на Goal.com] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160405170150/http://www.goal.com/en/people/england/65008/john-stones |date=2016-04-05 }} {{Navboxes |bg= white |fg= #0B0B3F |bordercolor= #0B0B3F |title= Состави на Англија |list1= {{Состав на Англија на ЕП фудбал под 21 година 2015}} {{Состав на Англија на ЕП фудбал 2016}} {{Состав на Англија на СП фудбал 2018}} {{Состав на Англија на ЕП фудбал 2020}} {{Состав на Англија на СП фудбал 2022}} {{Состав на Англија на ЕП фудбал 2024}} }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Стоунс, Џон}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Англиски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Барнсли]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Евертон]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Манчестер Сити]] [[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]] [[Категорија:Родени во 1994 година]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] g3x77tvog4ehefuyzjn20tb2ps9x1c8 5602556 5602451 2026-07-31T11:07:30Z Carshalton 30527 Отповикано уредување на [[Special:Contributions/Lili Arsova|Lili Arsova]] ([[User talk:Lili Arsova|разговор]]), враќајќи на последната преработка на [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] 5581213 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Џон Стоунс | fullname = Џон Стоунс<ref name="Barclays Premier League Squad Numbers 2013/14">{{наведени вести |title=Barclays Premier League Squad Numbers 2013/14 |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/aug/premier-league-squad-numbers-seasons-2013-14.html |publisher=Premier League |date=16 August 2013 |accessdate=17 August 2013 |archive-date=2013-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130821225359/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/aug/premier-league-squad-numbers-seasons-2013-14.html |url-status=dead }}</ref> | image = | height = {{height|m=1.88}}<ref name="Rothmans2012-13"/> | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1994|05|28}}<ref name="Rothmans2012-13">{{Наведена книга|editor1-first=Glenda|editor1-last=Rollin|editor2-first=Jack|editor2-last=Rollin|title=Sky Sports Football Yearbook 2012–2013|year=2012|publisher=[[Headline Publishing Group|Headline]]|location=London|isbn=978-0-7553-6356-8|page=427|edition=43rd}}</ref> | cityofbirth = {{роден во |Барнсли|}} | countryofbirth = [[Англија]] | nationality = {{flagsport|ENG}} [[Англија]] | currentclub = {{Fb team Manchester City}} | clubnumber = 5 | position = [[Одбрана (фудбал)|одбрана]] | youthyears1 = 2001–2011 | youthclubs1 = {{Fb team Barnsley}} | years1 = 2011–2013 | caps1 = 24 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Barnsley}} | years2 = 2013–2016 | caps2 = 77 | goals2 = 1 | clubs2 = {{Fb team Everton}} | years3 = 2016–2026 | caps3 = 144 | goals3 = 7 | clubs3 = {{Fb team Manchester City}} | nationalyears1 = 2012–2013 | nationalcaps1 = 3 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{знамеикона|Англија}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 19 години|Англија 19]] | nationalyears2 = 2013 | nationalcaps2 = 2 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{знамеикона|Англија}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 20 години|Англија 20]] | nationalyears3 = 2013–2015 | nationalcaps3 = 12 | nationalgoals3 = 0 | nationalteam3 = {{знамеикона|Англија}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 21 година|Англија 21]] | nationalyears4 = 2014– | nationalcaps4 = 66 | nationalgoals4 = 3 | nationalteam4 = {{знамеикона|Англија}} [[Фудбалска репрезентација на Англија|Англија]] }} '''Џон Стоунс''' ([[англиски јазик|англиски]]: ''John Stones''; роден на [[28 мај]] [[1994]], во [[Барнсли]]) — [[Англија|англиски]] [[фудбалер]], [[Одбрана (фудбал)|играч од одбраната]] на [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]] и на [[Фудбалска репрезентација на Англија|англиската репрезентација]]. == Технички карактеристики == Главно игра на позицијата [[Одбрана (фудбал)#Централен одбранбен играч|централен дефанзивец]], но исто така тој може да игра и на позицијата [[Одбрана (фудбал)#Страничен бек|десен бек]]. Има одлични физички предизпозиции и е многу цврст во физичките двобои, но исто така има и добра техника, добро се снаоѓа во противничките шеснаесетници, вешт во затрворањето на противничките напаѓачи и добар во играта во воздухот. ==Клупска кариера== ===Барнсли=== Роден во [[Барнсли]], [[Јужен Јоркшир]],<ref name="Rothmans2012-13"/> Стоунс произлегол од младинската академија на [[ФК Барнсли]] која му низ настапи за сите младиснки тимови му овозможил да го потпише својот прв професионален договор во декември [[2011]]. Тој го направил своето деби како професионалец на 17 март [[2012]] година во натпреварот од [[Чемпионшип лига]]та Барнсли-[[ФК Рединг|Рединг]] 0-4, влегувајќи на местото на [[Скот Вајсман]] во 52-рата минута.<ref>{{наведени вести|title=Reading maintained their promotion charge with an emphatic win at Oakwell to secure their ninth win in 10 games.|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/17323945|accessdate=19 March 2012|publisher=[[BBC Sport]]|date=17 March 2012}}</ref> Во својот прв натпревар како стартер во професионалната кариера Стоунс го постигнал својот прв гол за Барнсли, во победата на гости со 4-3 по продолженија над [[АФК Рочдејл|Рочдејл]] во првото коло од [[Лига куп]]от на 11 август 2012.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/19123950|title=Rochdale 3–4 Barnsley (aet)|publisher=[[BBC]]|date=11 August 2012 |accessdate=12 August 2012}}</ref> Една недела подоцна, тој го направил својот прв старт во лигата, во победата со 1-0 против [[ФК Мидлзборо|Мидлзборо]].<ref>{{наведени вести|title=Tykes claim overdue home win|url=http://www1.skysports.com/football/live/match/262139/report|accessdate=26 April 2015|work=Sky Sports|date=18 August 2012}}</ref> ===Евертон=== [[File:T Howard J Stones F Campbell 2014.jpg|thumb|left|Стоунс (во средина) и голманот на Евертон [[Тим Хауард]] го бранат својот гол од [[Фрејзер Кемпбел]] од {{Fb team (N) Cardiff City}} во март 2014]] Стоунс потпишал пет и пол годишен договор со [[ФК Евертон|Евертон]] на 31 јануари 2013 година,<ref>{{наведени вести|title=Blues sign Stones|url=http://www.evertonfc.com/news/archive/2013/01/31/blues-sign-stones|publisher=Everton F.C|date=31 January 2013|accessdate=31 January 2013|archive-date=2013-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20130204132229/http://www.evertonfc.com/news/archive/2013/01/31/blues-sign-stones|url-status=dead}}</ref> за сума од 3 милиони фунти. Во текот на сезоната 2012-2013 бил неискористена замена во три натпревари од [[Премиер лига]]та, но не добил шанса да дебитира. Своето деби за Евертон го направил против [[ФК Стивениџ|Стивениџ]] во натпревар од вториот круг на Лига купот игран на 28 август 2013 година на [[Гудисон Парк]], во победата со 2-1 по продолженија.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/23776650|title=Everton 2 – 1 Stevenage (aet)|publisher=[[BBC]]|date=28 August 2013 |accessdate=16 September 2013}}</ref> На 14 септември 2013 Стоунс го направил своето деби во Премиер лигата влегувајќи како замена на местото на [[Стивен Нејсмит]] во победата со 1–0 на домашен терен над [[ФК Челси|Челси]] на 14 септември 2013.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/23999387|title=Everton 1 – 0 Chelsea|publisher=[[BBC]]|date=14 September 2013 |accessdate=16 September 2013}}</ref> На 1 јануари 2014 го направил својот прв лигашки старт за Евертон во ремито 1-1 против [[ФК Стоук Сити|Стоук Сити]] на [[Британија (стадион)|Стадионот Британија]].<ref>{{Наведена мрежна страница | url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/25513272 | title=Stoke City 1–1 Everton | publisher=[[BBC Sport]] | accessdate=1 January 2014}}</ref> На почетокот на сезоната 2014-2015, Стоун потпишал нов петгодишен договор со Евртон во трајност до 2019 година. Во текот на сезоната успеал да го истисне ветеранот [[Силван Дистен]] од почетната постава, изборувајќи се место до [[Фил Џагиелка]] на централните одбранбени позиции, но исто така имал неколку старта и на позицијата десен бек. На 6 април 2015 го постигнал својот прв погодок за Евертон во победата со 3-0 над [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]].<ref>[http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/32371018 "Everton 3-0 Manchester United"] BBC Sport. 26 April 2015. Retrieved 26 April 2015.</ref> Сезоната ја завршил со 30 настапи во сите натпреварувања и еден постигнат гол. Во текот на летото [[2015]], Евертон одбиле неколку понуди од Челси за трансфер на Стоунс во ''сините'' од кој највисоката изнесувала 30 милиони фунти.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=McNulty|first1=Phil|title=John Stones: Everton defender not for sale despite '£30m Chelsea bid'|url=http://www.bbc.com/sport/0/football/33977836|publisher=[[BBC Sport]]|accessdate=18 August 2015|date=18 August 2015}}</ref> Во текот на [[ФК Евертон сезона 2015-2016|сезоната 2015-2016]] Стоунс станал постојан стартер на позицијата централен одбранбен играч. ===Манчестер Сити=== На 9 август 2016 година, Стоунс потпишал шестгодишен договор со [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]] а сумата на трансферот изнесувала 47,5 милиони фунти, со што тој станал вториот најскап одбранбен играч во фудбалската историјата, зад [[Давид Луиз]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.skysports.com/football/news/11679/10528801/john-stones-joins-manchester-city-in-475m-deal|title=John Stones joins Manchester City in £47.5m deal|publisher=Sky Sports|date=9 August 2016|accessdate=9 August 2016}}</ref><ref>{{наведени вести|url=https://www.theguardian.com/football/2016/aug/09/manchester-city-complete-signing-of-john-stones-from-everton|title=Manchester City complete £47.5m signing of John Stones from Everton|newspaper=The Guardian |location=London |date=9 August 2016|accessdate=9 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bbc.com/sport/football/37020275|title=John Stones: Manchester City sign Everton defender for £47.5m|publisher=BBC Sport|date=9 August 2016|accessdate=9 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.soccertransfers.net/manchester-city-sign-john-stones-for-47-5m-on-a-six-year-deal-50456/|title=Manchester City sign John Stones for £47.5m on a six-year deal|publisher=SoccerTransfers.net|date=9 August 2016|accessdate=9 August 2016|archive-date=2016-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160927200403/http://www.newsigning.co.uk/manchester-city-sign-john-stones-for-47-5m-on-a-six-year-deal-50456/|url-status=dead}}</ref> Благодарение на клаузулата според која би требало да добијат 15% од следната продажба, екипата на Барнсли добила 6,78 милиони фунти од трансферот на Стоунс во Манчестер Сити, износ кој бил поголем од било кој друг надомест за трансфер што го добиле во нивната историја.<ref>{{наведени вести |last1=Bilton |first1=Toby |title=Barnsley net £7m from John Stones' move to Manchester City |url=http://www.yorkshirepost.co.uk/sport/football/barnsley-fc/barnsley-net-7m-from-john-stones-move-to-manchester-city-1-8058522 |accessdate=13 September 2017 |work=Yorkshire Post |date=9 August 2016}}</ref> Своето деби за Сити Стоунс го имал четири дена подоцна на стартот на новата сезона, кога играл од почетокот во центарот на одбраната како партнер на [[Александар Коларов]] во победата со 2-1 над {{Fb team (N) Sunderland}}, во првиот натпревар на [[Пеп Гвардиола]] на клупата на ''граѓаните''.<ref>{{наведени вести |last1=Wallace |first1=Sam |title=Manchester City 2 Sunderland 1: Late Paddy McNair own goal hands Pep Guardiola winning start |url=https://www.telegraph.co.uk/football/0/manchester-city-vs-sunderland-live-score-and-goal-updates-from-p/ |accessdate=13 September 2017 |work=The Daily Telegraph |date=13 August 2017}}</ref> На 6 јануари 2017, го постигнал својот прв гол за својот нов клуб, стрелајќи прецизно со глава за последниот гол во победата со 5–0 над {{Fb team (N) West Ham United}} на [[Олимписки стадион во Лондон|Олимпискиот стадион во Лондон]] во третото коло од ФА купот.<ref>{{наведени вести |last1=Cottingham |first1=Robert |title=Man City defender John Stones reacts to first goal for the club |url=http://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/man-city-west-ham-stones-12419263 |accessdate=13 September 2017 |work=Manchester Evening News |date=6 January 2017}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Стоунс ја претставувал Англија во репрезентациите [[Фудбалска репрезентација на Англија под 19 години|под 19]], [[Фудбалска репрезентација на Англија под 20 години|под 20]] и [[Фудбалска репрезентација на Англија под 21 година|под 21 година]], а од 2014 година настапува за [[Фудбалска репрезентација на Англија|сениорската репрезентација]]. Со репрезентацијата [[Фудбалска репрезентација на Англија под 21 година|под 21 година]] Стоунс учествувал на [[УЕФА Европско првенство за играчи под 21 година - 2015|Европското првенство 2015]] во [[Чешка]]. Своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Англија|сениорската репрезентација на Англија]] Стоунс го направил на 30 мај 2014 во победата со 3-0 во пријатлски натпревар против [[Фудбалска репрезентација на Перу|Перу]]. Тој исто така бил повикан од [[Рој Хоџсон]] на поширокиот список за [[Светско првенство во фудбал 2014|Светското првенство 2014]] во [[Бразил]], но испаднал од конечната листа. === Хронологија на репрезентативните настапи === {{Репрезентативни настапи|ENG}} {{Cronopar|30-05-2014|Лондон|ENG|3|0|PER|-|Пријателска|13={{subon|75}}}} {{Cronopar|04-06-2014|Мајами Гарденс|ECU|2|2|ENG|-|Пријателска|13={{subon|74}}}} {{Cronopar|03-09-2014|Лондон|ENG|1|0|NOR|-|Пријателска|13={{suboff|81}}}} {{Cronopar|08-09-2014|Базел|SUI|0|2|ENG|-|Квалификации за Евро|2016}} {{Cronopar|05-09-2015|Серавале|SMR|0|6|ENG|-|Квалификации за Евро|2016}} {{Cronopar|08-09-2015|Лондон|ENG|2|0|SUI|-|Квалификации за Евро|2016|13={{subon|68}}}} {{Cronopar|17-11-2015|Лондон|ENG|2|0|FRA|-|Пријателска}} {{Cronopar|29-03-2016|Лондон|ENG|1|2|NED|-|Пријателска}} {{Cronofin|8|0}} ==Клупска статистика== ''Статистиката е ажурирана на 10 август 2017.'' {| class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- | 2011-2012 || rowspan=2|{{знамеикона|ENG}} [[ФК Барнсли|Барнсли]] || [[Чемпионшип лига 2011-2012|ЧМП]] || 2 || 0 || [[ФА Куп 2011-2012|ФАКуп]]+[[Лига куп 2011-2012|ЛК]] || 0+0 || 0 || - || - || - || || - || - || 2 || 0 |- | 2012-2013 || [[Чемпионшип лига 2012-2013|ЧМП]] ||22|| 0 || [[ФА Куп 2012-2013|ФАКуп]]+[[Лига куп 2012-2013|ЛК]] || 2+2 || 1 || - || - || - || - || - || - || 26 || 1 |- !colspan="3"|Вкупно Барнсли || 24 || 0 || || 4 || 1 || || - || - || || - || - || 28 || 1 |- | [[ФК Евертон сезона 2013-2014|2013-2014]] || rowspan=3|{{знамеикона|ENG}} [[ФК Евертон|Евертон]] || [[Премиер лига 2013-2014|ПЛ]] || 21 || 0 || [[ФА Куп 2013-2014|ФАКуп]]+[[Лига куп 2013-2014|ЛК]] || 3+2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 26 || 0 |- | [[ФК Евертон сезона 2014-2015|2014-2015]] || [[Премиер лига 2014-2015|ПЛ]] || 23 || 1 || [[ФА Куп 2014-2015|ФАКуп]]+[[Лига куп 2014-2015|ЛК]] || 2+0 || 0 || [[Лига Европа 2014-2015|ЛЕ]] || 3 || 0 || - || - || - || 28 || 1 |- | [[ФК Евертон сезона 2015-2016|2015-2016]] || [[Премиер лига 2015-2016|ПЛ]] || 33 || 0 || [[ФА Куп 2015-2016|ФАКуп]]+[[Лига куп 2015-2016|ЛК]] || 2+6 || 0 || - || - || - || - || - || - || 41 ||0 |- !colspan="3"|Вкупно Евертон || 77 || 1 || || 15 || 0 || || 3 || 0 || || || || 95 || 1 |- | [[ФК Манчестер Сити сезона 2016-2017|2016-2017]] || rowspan=3|{{знамеикона|ENG}} [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]] || [[Премиер лига 2016-2017|ПЛ]] || 27 || 0 || [[ФА Куп 2016-2017|ФАКуп]]+[[Лига куп 2016-2017|ЛК]] || 4+1 || 1 || [[УЕФА Лига на шамиони 2016-2017|ЛШ]] || 9 || 1 || - || - || - || 41 || 2 |- | [[ФК Манчестер Сити сезона 2017-2018|2017-2018]] || [[Премиер лига на Англија 2017-2018|ПЛ]] || 18 || 0 || [[ФА Куп 2017-2018|ФАКуп]]+[[Лига куп 2017-2018|ЛК]] || 2+4 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2017/18|ЛШ]] || 5 || 3 || - || - || - || 29 || 3 |- | [[ФК Манчестер Сити сезона 2018-2019|2018-2019]] || [[Премиер лига на Англија 2018-2019|ПЛ]] || 22 || 0 || [[ФА Куп 2018-2019|ФАКуп]]+[[Лига куп 2018-2019|ЛК]] || 4+3 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2018-2019|ЛШ]] || 6 || 0 || [[ФА Комјунити Шилд 2018|КШ]] || 1 || 0 || 36 || 0 |- !colspan=3|Вкупно Манчестер Сити || 67 || 0 || || 18 || 1 || || 20 || 4 || || 1 || 0 || 106 || 5 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 168 || 1 || || 37 || 1 || || 23 || 4 || || 1 || 0 || 229 || 6 |} ==Трофеј== ===={{знамеикона|ENG}} Манчестер Сити==== *'''{{Трофеј-Англија (Премиер лига)}} [[Премиер лига]]''' (1) : [[Премиер лига на Англија|2017-2018]] *'''{{Трофеј-Англија (Лига куп)}} [[Фудбалски Лига куп на Англија|ЕФЛ куп]]''' (2) : 2017-2018, 2018-2019 *'''{{Трофеј-Комјунити Шилд}} [[ФА Комјунити Шилд]]''' (1) : 2018 == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Англија |image3=Flag of England.svg }} * [http://us.soccerway.com/players/john-stones/189445/ Џон Стоунс на soccerway] * [http://www.transfermarkt.co.uk/john-stones/profil/spieler/186590 Џон Стоунс на transfermarkt] * [http://www.espnfc.com/player/157974/john-stones Џон Стоунс на espn] * [http://www.goal.com/en/people/england/65008/john-stones Џон Стоунс на Goal.com] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160405170150/http://www.goal.com/en/people/england/65008/john-stones |date=2016-04-05 }} {{Navboxes |bg= white |fg= #0B0B3F |bordercolor= #0B0B3F |title= Состави на Англија |list1= {{Состав на Англија на ЕП фудбал под 21 година 2015}} {{Состав на Англија на ЕП фудбал 2016}} {{Состав на Англија на СП фудбал 2018}} {{Состав на Англија на ЕП фудбал 2020}} {{Состав на Англија на СП фудбал 2022}} {{Состав на Англија на ЕП фудбал 2024}} }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Стоунс, Џон}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Англиски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Барнсли]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Евертон]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Манчестер Сити]] [[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]] [[Категорија:Родени во 1994 година]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] sy04r61p4sfze09uip7jhdvqd0mnmms 5602557 5602556 2026-07-31T11:08:38Z Carshalton 30527 /* Евертон */ 5602557 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Џон Стоунс | fullname = Џон Стоунс<ref name="Barclays Premier League Squad Numbers 2013/14">{{наведени вести |title=Barclays Premier League Squad Numbers 2013/14 |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/aug/premier-league-squad-numbers-seasons-2013-14.html |publisher=Premier League |date=16 August 2013 |accessdate=17 August 2013 |archive-date=2013-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130821225359/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/aug/premier-league-squad-numbers-seasons-2013-14.html |url-status=dead }}</ref> | image = | height = {{height|m=1.88}}<ref name="Rothmans2012-13"/> | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1994|05|28}}<ref name="Rothmans2012-13">{{Наведена книга|editor1-first=Glenda|editor1-last=Rollin|editor2-first=Jack|editor2-last=Rollin|title=Sky Sports Football Yearbook 2012–2013|year=2012|publisher=[[Headline Publishing Group|Headline]]|location=London|isbn=978-0-7553-6356-8|page=427|edition=43rd}}</ref> | cityofbirth = {{роден во |Барнсли|}} | countryofbirth = [[Англија]] | nationality = {{flagsport|ENG}} [[Англија]] | currentclub = {{Fb team Manchester City}} | clubnumber = 5 | position = [[Одбрана (фудбал)|одбрана]] | youthyears1 = 2001–2011 | youthclubs1 = {{Fb team Barnsley}} | years1 = 2011–2013 | caps1 = 24 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Barnsley}} | years2 = 2013–2016 | caps2 = 77 | goals2 = 1 | clubs2 = {{Fb team Everton}} | years3 = 2016–2026 | caps3 = 144 | goals3 = 7 | clubs3 = {{Fb team Manchester City}} | nationalyears1 = 2012–2013 | nationalcaps1 = 3 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{знамеикона|Англија}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 19 години|Англија 19]] | nationalyears2 = 2013 | nationalcaps2 = 2 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{знамеикона|Англија}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 20 години|Англија 20]] | nationalyears3 = 2013–2015 | nationalcaps3 = 12 | nationalgoals3 = 0 | nationalteam3 = {{знамеикона|Англија}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 21 година|Англија 21]] | nationalyears4 = 2014– | nationalcaps4 = 66 | nationalgoals4 = 3 | nationalteam4 = {{знамеикона|Англија}} [[Фудбалска репрезентација на Англија|Англија]] }} '''Џон Стоунс''' ([[англиски јазик|англиски]]: ''John Stones''; роден на [[28 мај]] [[1994]], во [[Барнсли]]) — [[Англија|англиски]] [[фудбалер]], [[Одбрана (фудбал)|играч од одбраната]] на [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]] и на [[Фудбалска репрезентација на Англија|англиската репрезентација]]. == Технички карактеристики == Главно игра на позицијата [[Одбрана (фудбал)#Централен одбранбен играч|централен дефанзивец]], но исто така тој може да игра и на позицијата [[Одбрана (фудбал)#Страничен бек|десен бек]]. Има одлични физички предизпозиции и е многу цврст во физичките двобои, но исто така има и добра техника, добро се снаоѓа во противничките шеснаесетници, вешт во затрворањето на противничките напаѓачи и добар во играта во воздухот. ==Клупска кариера== ===Барнсли=== Роден во [[Барнсли]], [[Јужен Јоркшир]],<ref name="Rothmans2012-13"/> Стоунс произлегол од младинската академија на [[ФК Барнсли]] која му низ настапи за сите младиснки тимови му овозможил да го потпише својот прв професионален договор во декември [[2011]]. Тој го направил своето деби како професионалец на 17 март [[2012]] година во натпреварот од [[Чемпионшип лига]]та Барнсли-[[ФК Рединг|Рединг]] 0-4, влегувајќи на местото на [[Скот Вајсман]] во 52-рата минута.<ref>{{наведени вести|title=Reading maintained their promotion charge with an emphatic win at Oakwell to secure their ninth win in 10 games.|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/17323945|accessdate=19 March 2012|publisher=[[BBC Sport]]|date=17 March 2012}}</ref> Во својот прв натпревар како стартер во професионалната кариера Стоунс го постигнал својот прв гол за Барнсли, во победата на гости со 4-3 по продолженија над [[АФК Рочдејл|Рочдејл]] во првото коло од [[Лига куп]]от на 11 август 2012.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/19123950|title=Rochdale 3–4 Barnsley (aet)|publisher=[[BBC]]|date=11 August 2012 |accessdate=12 August 2012}}</ref> Една недела подоцна, тој го направил својот прв старт во лигата, во победата со 1-0 против [[ФК Мидлзборо|Мидлзборо]].<ref>{{наведени вести|title=Tykes claim overdue home win|url=http://www1.skysports.com/football/live/match/262139/report|accessdate=26 April 2015|work=Sky Sports|date=18 August 2012}}</ref> ===Евертон=== [[File:T Howard J Stones F Campbell 2014.jpg|thumb|left|Стоунс (во средина) и голманот на Евертон [[Тим Хауард]] го бранат својот гол од [[Фрејзер Кемпбел]] од {{Fb team (N) Cardiff City}} во натпревар од март 2014]] Стоунс потпишал пет и пол годишен договор со [[ФК Евертон|Евертон]] на 31 јануари 2013 година,<ref>{{наведени вести|title=Blues sign Stones|url=http://www.evertonfc.com/news/archive/2013/01/31/blues-sign-stones|publisher=Everton F.C|date=31 January 2013|accessdate=31 January 2013|archive-date=2013-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20130204132229/http://www.evertonfc.com/news/archive/2013/01/31/blues-sign-stones|url-status=dead}}</ref> за сума од 3 милиони фунти. Во текот на сезоната 2012-2013 бил неискористена замена во три натпревари од [[Премиер лига]]та, но не добил шанса да дебитира. Своето деби за Евертон го направил против [[ФК Стивениџ|Стивениџ]] во натпревар од вториот круг на Лига купот игран на 28 август 2013 година на [[Гудисон Парк]], во победата со 2-1 по продолженија.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/23776650|title=Everton 2 – 1 Stevenage (aet)|publisher=[[BBC]]|date=28 August 2013 |accessdate=16 September 2013}}</ref> На 14 септември 2013 Стоунс го направил своето деби во Премиер лигата влегувајќи како замена на местото на [[Стивен Нејсмит]] во победата со 1–0 на домашен терен над [[ФК Челси|Челси]] на 14 септември 2013.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/23999387|title=Everton 1 – 0 Chelsea|publisher=[[BBC]]|date=14 September 2013 |accessdate=16 September 2013}}</ref> На 1 јануари 2014 го направил својот прв лигашки старт за Евертон во ремито 1-1 против [[ФК Стоук Сити|Стоук Сити]] на [[Британија (стадион)|Стадионот Британија]].<ref>{{Наведена мрежна страница | url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/25513272 | title=Stoke City 1–1 Everton | publisher=[[BBC Sport]] | accessdate=1 January 2014}}</ref> На почетокот на сезоната 2014-2015, Стоун потпишал нов петгодишен договор со Евртон во трајност до 2019 година. Во текот на сезоната успеал да го истисне ветеранот [[Силван Дистен]] од почетната постава, изборувајќи се место до [[Фил Џагиелка]] на централните одбранбени позиции, но исто така имал неколку старта и на позицијата десен бек. На 6 април 2015 го постигнал својот прв погодок за Евертон во победата со 3-0 над [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]].<ref>[http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/32371018 "Everton 3-0 Manchester United"] BBC Sport. 26 April 2015. Retrieved 26 April 2015.</ref> Сезоната ја завршил со 30 настапи во сите натпреварувања и еден постигнат гол. Во текот на летото [[2015]], Евертон одбиле неколку понуди од Челси за трансфер на Стоунс во ''сините'' од кој највисоката изнесувала 30 милиони фунти.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=McNulty|first1=Phil|title=John Stones: Everton defender not for sale despite '£30m Chelsea bid'|url=http://www.bbc.com/sport/0/football/33977836|publisher=[[BBC Sport]]|accessdate=18 August 2015|date=18 August 2015}}</ref> Во текот на [[ФК Евертон сезона 2015-2016|сезоната 2015-2016]] Стоунс станал постојан стартер на позицијата централен одбранбен играч. ===Манчестер Сити=== На 9 август 2016 година, Стоунс потпишал шестгодишен договор со [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]] а сумата на трансферот изнесувала 47,5 милиони фунти, со што тој станал вториот најскап одбранбен играч во фудбалската историјата, зад [[Давид Луиз]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.skysports.com/football/news/11679/10528801/john-stones-joins-manchester-city-in-475m-deal|title=John Stones joins Manchester City in £47.5m deal|publisher=Sky Sports|date=9 August 2016|accessdate=9 August 2016}}</ref><ref>{{наведени вести|url=https://www.theguardian.com/football/2016/aug/09/manchester-city-complete-signing-of-john-stones-from-everton|title=Manchester City complete £47.5m signing of John Stones from Everton|newspaper=The Guardian |location=London |date=9 August 2016|accessdate=9 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bbc.com/sport/football/37020275|title=John Stones: Manchester City sign Everton defender for £47.5m|publisher=BBC Sport|date=9 August 2016|accessdate=9 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.soccertransfers.net/manchester-city-sign-john-stones-for-47-5m-on-a-six-year-deal-50456/|title=Manchester City sign John Stones for £47.5m on a six-year deal|publisher=SoccerTransfers.net|date=9 August 2016|accessdate=9 August 2016|archive-date=2016-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160927200403/http://www.newsigning.co.uk/manchester-city-sign-john-stones-for-47-5m-on-a-six-year-deal-50456/|url-status=dead}}</ref> Благодарение на клаузулата според која би требало да добијат 15% од следната продажба, екипата на Барнсли добила 6,78 милиони фунти од трансферот на Стоунс во Манчестер Сити, износ кој бил поголем од било кој друг надомест за трансфер што го добиле во нивната историја.<ref>{{наведени вести |last1=Bilton |first1=Toby |title=Barnsley net £7m from John Stones' move to Manchester City |url=http://www.yorkshirepost.co.uk/sport/football/barnsley-fc/barnsley-net-7m-from-john-stones-move-to-manchester-city-1-8058522 |accessdate=13 September 2017 |work=Yorkshire Post |date=9 August 2016}}</ref> Своето деби за Сити Стоунс го имал четири дена подоцна на стартот на новата сезона, кога играл од почетокот во центарот на одбраната како партнер на [[Александар Коларов]] во победата со 2-1 над {{Fb team (N) Sunderland}}, во првиот натпревар на [[Пеп Гвардиола]] на клупата на ''граѓаните''.<ref>{{наведени вести |last1=Wallace |first1=Sam |title=Manchester City 2 Sunderland 1: Late Paddy McNair own goal hands Pep Guardiola winning start |url=https://www.telegraph.co.uk/football/0/manchester-city-vs-sunderland-live-score-and-goal-updates-from-p/ |accessdate=13 September 2017 |work=The Daily Telegraph |date=13 August 2017}}</ref> На 6 јануари 2017, го постигнал својот прв гол за својот нов клуб, стрелајќи прецизно со глава за последниот гол во победата со 5–0 над {{Fb team (N) West Ham United}} на [[Олимписки стадион во Лондон|Олимпискиот стадион во Лондон]] во третото коло од ФА купот.<ref>{{наведени вести |last1=Cottingham |first1=Robert |title=Man City defender John Stones reacts to first goal for the club |url=http://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/man-city-west-ham-stones-12419263 |accessdate=13 September 2017 |work=Manchester Evening News |date=6 January 2017}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Стоунс ја претставувал Англија во репрезентациите [[Фудбалска репрезентација на Англија под 19 години|под 19]], [[Фудбалска репрезентација на Англија под 20 години|под 20]] и [[Фудбалска репрезентација на Англија под 21 година|под 21 година]], а од 2014 година настапува за [[Фудбалска репрезентација на Англија|сениорската репрезентација]]. Со репрезентацијата [[Фудбалска репрезентација на Англија под 21 година|под 21 година]] Стоунс учествувал на [[УЕФА Европско првенство за играчи под 21 година - 2015|Европското првенство 2015]] во [[Чешка]]. Своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Англија|сениорската репрезентација на Англија]] Стоунс го направил на 30 мај 2014 во победата со 3-0 во пријатлски натпревар против [[Фудбалска репрезентација на Перу|Перу]]. Тој исто така бил повикан од [[Рој Хоџсон]] на поширокиот список за [[Светско првенство во фудбал 2014|Светското првенство 2014]] во [[Бразил]], но испаднал од конечната листа. === Хронологија на репрезентативните настапи === {{Репрезентативни настапи|ENG}} {{Cronopar|30-05-2014|Лондон|ENG|3|0|PER|-|Пријателска|13={{subon|75}}}} {{Cronopar|04-06-2014|Мајами Гарденс|ECU|2|2|ENG|-|Пријателска|13={{subon|74}}}} {{Cronopar|03-09-2014|Лондон|ENG|1|0|NOR|-|Пријателска|13={{suboff|81}}}} {{Cronopar|08-09-2014|Базел|SUI|0|2|ENG|-|Квалификации за Евро|2016}} {{Cronopar|05-09-2015|Серавале|SMR|0|6|ENG|-|Квалификации за Евро|2016}} {{Cronopar|08-09-2015|Лондон|ENG|2|0|SUI|-|Квалификации за Евро|2016|13={{subon|68}}}} {{Cronopar|17-11-2015|Лондон|ENG|2|0|FRA|-|Пријателска}} {{Cronopar|29-03-2016|Лондон|ENG|1|2|NED|-|Пријателска}} {{Cronofin|8|0}} ==Клупска статистика== ''Статистиката е ажурирана на 10 август 2017.'' {| class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- | 2011-2012 || rowspan=2|{{знамеикона|ENG}} [[ФК Барнсли|Барнсли]] || [[Чемпионшип лига 2011-2012|ЧМП]] || 2 || 0 || [[ФА Куп 2011-2012|ФАКуп]]+[[Лига куп 2011-2012|ЛК]] || 0+0 || 0 || - || - || - || || - || - || 2 || 0 |- | 2012-2013 || [[Чемпионшип лига 2012-2013|ЧМП]] ||22|| 0 || [[ФА Куп 2012-2013|ФАКуп]]+[[Лига куп 2012-2013|ЛК]] || 2+2 || 1 || - || - || - || - || - || - || 26 || 1 |- !colspan="3"|Вкупно Барнсли || 24 || 0 || || 4 || 1 || || - || - || || - || - || 28 || 1 |- | [[ФК Евертон сезона 2013-2014|2013-2014]] || rowspan=3|{{знамеикона|ENG}} [[ФК Евертон|Евертон]] || [[Премиер лига 2013-2014|ПЛ]] || 21 || 0 || [[ФА Куп 2013-2014|ФАКуп]]+[[Лига куп 2013-2014|ЛК]] || 3+2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 26 || 0 |- | [[ФК Евертон сезона 2014-2015|2014-2015]] || [[Премиер лига 2014-2015|ПЛ]] || 23 || 1 || [[ФА Куп 2014-2015|ФАКуп]]+[[Лига куп 2014-2015|ЛК]] || 2+0 || 0 || [[Лига Европа 2014-2015|ЛЕ]] || 3 || 0 || - || - || - || 28 || 1 |- | [[ФК Евертон сезона 2015-2016|2015-2016]] || [[Премиер лига 2015-2016|ПЛ]] || 33 || 0 || [[ФА Куп 2015-2016|ФАКуп]]+[[Лига куп 2015-2016|ЛК]] || 2+6 || 0 || - || - || - || - || - || - || 41 ||0 |- !colspan="3"|Вкупно Евертон || 77 || 1 || || 15 || 0 || || 3 || 0 || || || || 95 || 1 |- | [[ФК Манчестер Сити сезона 2016-2017|2016-2017]] || rowspan=3|{{знамеикона|ENG}} [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]] || [[Премиер лига 2016-2017|ПЛ]] || 27 || 0 || [[ФА Куп 2016-2017|ФАКуп]]+[[Лига куп 2016-2017|ЛК]] || 4+1 || 1 || [[УЕФА Лига на шамиони 2016-2017|ЛШ]] || 9 || 1 || - || - || - || 41 || 2 |- | [[ФК Манчестер Сити сезона 2017-2018|2017-2018]] || [[Премиер лига на Англија 2017-2018|ПЛ]] || 18 || 0 || [[ФА Куп 2017-2018|ФАКуп]]+[[Лига куп 2017-2018|ЛК]] || 2+4 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2017/18|ЛШ]] || 5 || 3 || - || - || - || 29 || 3 |- | [[ФК Манчестер Сити сезона 2018-2019|2018-2019]] || [[Премиер лига на Англија 2018-2019|ПЛ]] || 22 || 0 || [[ФА Куп 2018-2019|ФАКуп]]+[[Лига куп 2018-2019|ЛК]] || 4+3 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2018-2019|ЛШ]] || 6 || 0 || [[ФА Комјунити Шилд 2018|КШ]] || 1 || 0 || 36 || 0 |- !colspan=3|Вкупно Манчестер Сити || 67 || 0 || || 18 || 1 || || 20 || 4 || || 1 || 0 || 106 || 5 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 168 || 1 || || 37 || 1 || || 23 || 4 || || 1 || 0 || 229 || 6 |} ==Трофеј== ===={{знамеикона|ENG}} Манчестер Сити==== *'''{{Трофеј-Англија (Премиер лига)}} [[Премиер лига]]''' (1) : [[Премиер лига на Англија|2017-2018]] *'''{{Трофеј-Англија (Лига куп)}} [[Фудбалски Лига куп на Англија|ЕФЛ куп]]''' (2) : 2017-2018, 2018-2019 *'''{{Трофеј-Комјунити Шилд}} [[ФА Комјунити Шилд]]''' (1) : 2018 == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Англија |image3=Flag of England.svg }} * [http://us.soccerway.com/players/john-stones/189445/ Џон Стоунс на soccerway] * [http://www.transfermarkt.co.uk/john-stones/profil/spieler/186590 Џон Стоунс на transfermarkt] * [http://www.espnfc.com/player/157974/john-stones Џон Стоунс на espn] * [http://www.goal.com/en/people/england/65008/john-stones Џон Стоунс на Goal.com] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160405170150/http://www.goal.com/en/people/england/65008/john-stones |date=2016-04-05 }} {{Navboxes |bg= white |fg= #0B0B3F |bordercolor= #0B0B3F |title= Состави на Англија |list1= {{Состав на Англија на ЕП фудбал под 21 година 2015}} {{Состав на Англија на ЕП фудбал 2016}} {{Состав на Англија на СП фудбал 2018}} {{Состав на Англија на ЕП фудбал 2020}} {{Состав на Англија на СП фудбал 2022}} {{Состав на Англија на ЕП фудбал 2024}} }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Стоунс, Џон}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Англиски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Барнсли]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Евертон]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Манчестер Сити]] [[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]] [[Категорија:Родени во 1994 година]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] fiohqcl94hqcfqlp653ngjqqvhhzysh 5602559 5602557 2026-07-31T11:12:20Z Carshalton 30527 5602559 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Џон Стоунс | fullname = Џон Стоунс<ref name="Barclays Premier League Squad Numbers 2013/14">{{наведени вести |title=Barclays Premier League Squad Numbers 2013/14 |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/aug/premier-league-squad-numbers-seasons-2013-14.html |publisher=Premier League |date=16 August 2013 |accessdate=17 August 2013 |archive-date=2013-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130821225359/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/aug/premier-league-squad-numbers-seasons-2013-14.html |url-status=dead }}</ref> | image = [[Податотека:England v Panama 27 June 26-037 (John Stones cropped).jpg|170px]] | height = {{height|m=1.88}}<ref name="Rothmans2012-13"/> | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1994|05|28}}<ref name="Rothmans2012-13">{{Наведена книга|editor1-first=Glenda|editor1-last=Rollin|editor2-first=Jack|editor2-last=Rollin|title=Sky Sports Football Yearbook 2012–2013|year=2012|publisher=[[Headline Publishing Group|Headline]]|location=London|isbn=978-0-7553-6356-8|page=427|edition=43rd}}</ref> | cityofbirth = {{роден во |Барнсли|}} | countryofbirth = [[Англија]] | nationality = {{flagsport|ENG}} [[Англија]] | currentclub = {{Fb team Inter}} | clubnumber = 5 | position = [[Одбрана (фудбал)|одбрана]] | youthyears1 = 2001–2011 | youthclubs1 = {{Fb team Barnsley}} | years1 = 2011–2013 | caps1 = 24 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Barnsley}} | years2 = 2013–2016 | caps2 = 77 | goals2 = 1 | clubs2 = {{Fb team Everton}} | years3 = 2016–2026 | caps3 = 180 | goals3 = 10 | clubs3 = {{Fb team Manchester City}} | years4 = 2026– | caps4 = 0 | goals4 = 0 | clubs4 = {{Fb team Inter}} | nationalyears1 = 2012–2013 | nationalcaps1 = 3 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 19 години|Англија 19]] | nationalyears2 = 2013 | nationalcaps2 = 2 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|ENG}}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 20 години|Англија 20]] | nationalyears3 = 2013–2015 | nationalcaps3 = 12 | nationalgoals3 = 0 | nationalteam3 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 21 година|Англија 21]] | nationalyears4 = 2014– | nationalcaps4 = 66 | nationalgoals4 = 3 | nationalteam4 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија|Англија]] }} '''Џон Стоунс''' ([[англиски јазик|англиски]]: ''John Stones''; роден на [[28 мај]] [[1994]], во [[Барнсли]]) — [[Англија|англиски]] [[фудбалер]], [[Одбрана (фудбал)|играч од одбраната]] на [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]] и на [[Фудбалска репрезентација на Англија|англиската репрезентација]]. == Технички карактеристики == Главно игра на позицијата [[Одбрана (фудбал)#Централен одбранбен играч|централен дефанзивец]], но исто така тој може да игра и на позицијата [[Одбрана (фудбал)#Страничен бек|десен бек]]. Има одлични физички предизпозиции и е многу цврст во физичките двобои, но исто така има и добра техника, добро се снаоѓа во противничките шеснаесетници, вешт во затрворањето на противничките напаѓачи и добар во играта во воздухот. ==Клупска кариера== ===Барнсли=== Роден во [[Барнсли]], [[Јужен Јоркшир]],<ref name="Rothmans2012-13"/> Стоунс произлегол од младинската академија на [[ФК Барнсли]] која му низ настапи за сите младиснки тимови му овозможил да го потпише својот прв професионален договор во декември [[2011]]. Тој го направил своето деби како професионалец на 17 март [[2012]] година во натпреварот од [[Чемпионшип лига]]та Барнсли-[[ФК Рединг|Рединг]] 0-4, влегувајќи на местото на [[Скот Вајсман]] во 52-рата минута.<ref>{{наведени вести|title=Reading maintained their promotion charge with an emphatic win at Oakwell to secure their ninth win in 10 games.|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/17323945|accessdate=19 March 2012|publisher=[[BBC Sport]]|date=17 March 2012}}</ref> Во својот прв натпревар како стартер во професионалната кариера Стоунс го постигнал својот прв гол за Барнсли, во победата на гости со 4-3 по продолженија над [[АФК Рочдејл|Рочдејл]] во првото коло од [[Лига куп]]от на 11 август 2012.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/19123950|title=Rochdale 3–4 Barnsley (aet)|publisher=[[BBC]]|date=11 August 2012 |accessdate=12 August 2012}}</ref> Една недела подоцна, тој го направил својот прв старт во лигата, во победата со 1-0 против [[ФК Мидлзборо|Мидлзборо]].<ref>{{наведени вести|title=Tykes claim overdue home win|url=http://www1.skysports.com/football/live/match/262139/report|accessdate=26 April 2015|work=Sky Sports|date=18 August 2012}}</ref> ===Евертон=== [[File:T Howard J Stones F Campbell 2014.jpg|thumb|left|Стоунс (во средина) и голманот на Евертон [[Тим Хауард]] го бранат својот гол од [[Фрејзер Кемпбел]] од {{Fb team (N) Cardiff City}} во натпревар од март 2014]] Стоунс потпишал пет и пол годишен договор со [[ФК Евертон|Евертон]] на 31 јануари 2013 година,<ref>{{наведени вести|title=Blues sign Stones|url=http://www.evertonfc.com/news/archive/2013/01/31/blues-sign-stones|publisher=Everton F.C|date=31 January 2013|accessdate=31 January 2013|archive-date=2013-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20130204132229/http://www.evertonfc.com/news/archive/2013/01/31/blues-sign-stones|url-status=dead}}</ref> за сума од 3 милиони фунти. Во текот на сезоната 2012-2013 бил неискористена замена во три натпревари од [[Премиер лига]]та, но не добил шанса да дебитира. Своето деби за Евертон го направил против [[ФК Стивениџ|Стивениџ]] во натпревар од вториот круг на Лига купот игран на 28 август 2013 година на [[Гудисон Парк]], во победата со 2-1 по продолженија.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/23776650|title=Everton 2 – 1 Stevenage (aet)|publisher=[[BBC]]|date=28 August 2013 |accessdate=16 September 2013}}</ref> На 14 септември 2013 Стоунс го направил своето деби во Премиер лигата влегувајќи како замена на местото на [[Стивен Нејсмит]] во победата со 1–0 на домашен терен над [[ФК Челси|Челси]] на 14 септември 2013.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/23999387|title=Everton 1 – 0 Chelsea|publisher=[[BBC]]|date=14 September 2013 |accessdate=16 September 2013}}</ref> На 1 јануари 2014 го направил својот прв лигашки старт за Евертон во ремито 1-1 против [[ФК Стоук Сити|Стоук Сити]] на [[Британија (стадион)|Стадионот Британија]].<ref>{{Наведена мрежна страница | url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/25513272 | title=Stoke City 1–1 Everton | publisher=[[BBC Sport]] | accessdate=1 January 2014}}</ref> На почетокот на сезоната 2014-2015, Стоун потпишал нов петгодишен договор со Евртон во трајност до 2019 година. Во текот на сезоната успеал да го истисне ветеранот [[Силван Дистен]] од почетната постава, изборувајќи се место до [[Фил Џагиелка]] на централните одбранбени позиции, но исто така имал неколку старта и на позицијата десен бек. На 6 април 2015 го постигнал својот прв погодок за Евертон во победата со 3-0 над [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]].<ref>[http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/32371018 "Everton 3-0 Manchester United"] BBC Sport. 26 April 2015. Retrieved 26 April 2015.</ref> Сезоната ја завршил со 30 настапи во сите натпреварувања и еден постигнат гол. Во текот на летото [[2015]], Евертон одбиле неколку понуди од Челси за трансфер на Стоунс во ''сините'' од кој највисоката изнесувала 30 милиони фунти.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=McNulty|first1=Phil|title=John Stones: Everton defender not for sale despite '£30m Chelsea bid'|url=http://www.bbc.com/sport/0/football/33977836|publisher=[[BBC Sport]]|accessdate=18 August 2015|date=18 August 2015}}</ref> Во текот на [[ФК Евертон сезона 2015-2016|сезоната 2015-2016]] Стоунс станал постојан стартер на позицијата централен одбранбен играч. ===Манчестер Сити=== На 9 август 2016 година, Стоунс потпишал шестгодишен договор со [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]] а сумата на трансферот изнесувала 47,5 милиони фунти, со што тој станал вториот најскап одбранбен играч во фудбалската историјата, зад [[Давид Луиз]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.skysports.com/football/news/11679/10528801/john-stones-joins-manchester-city-in-475m-deal|title=John Stones joins Manchester City in £47.5m deal|publisher=Sky Sports|date=9 August 2016|accessdate=9 August 2016}}</ref><ref>{{наведени вести|url=https://www.theguardian.com/football/2016/aug/09/manchester-city-complete-signing-of-john-stones-from-everton|title=Manchester City complete £47.5m signing of John Stones from Everton|newspaper=The Guardian |location=London |date=9 August 2016|accessdate=9 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bbc.com/sport/football/37020275|title=John Stones: Manchester City sign Everton defender for £47.5m|publisher=BBC Sport|date=9 August 2016|accessdate=9 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.soccertransfers.net/manchester-city-sign-john-stones-for-47-5m-on-a-six-year-deal-50456/|title=Manchester City sign John Stones for £47.5m on a six-year deal|publisher=SoccerTransfers.net|date=9 August 2016|accessdate=9 August 2016|archive-date=2016-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160927200403/http://www.newsigning.co.uk/manchester-city-sign-john-stones-for-47-5m-on-a-six-year-deal-50456/|url-status=dead}}</ref> Благодарение на клаузулата според која би требало да добијат 15% од следната продажба, екипата на Барнсли добила 6,78 милиони фунти од трансферот на Стоунс во Манчестер Сити, износ кој бил поголем од било кој друг надомест за трансфер што го добиле во нивната историја.<ref>{{наведени вести |last1=Bilton |first1=Toby |title=Barnsley net £7m from John Stones' move to Manchester City |url=http://www.yorkshirepost.co.uk/sport/football/barnsley-fc/barnsley-net-7m-from-john-stones-move-to-manchester-city-1-8058522 |accessdate=13 September 2017 |work=Yorkshire Post |date=9 August 2016}}</ref> Своето деби за Сити Стоунс го имал четири дена подоцна на стартот на новата сезона, кога играл од почетокот во центарот на одбраната како партнер на [[Александар Коларов]] во победата со 2-1 над {{Fb team (N) Sunderland}}, во првиот натпревар на [[Пеп Гвардиола]] на клупата на ''граѓаните''.<ref>{{наведени вести |last1=Wallace |first1=Sam |title=Manchester City 2 Sunderland 1: Late Paddy McNair own goal hands Pep Guardiola winning start |url=https://www.telegraph.co.uk/football/0/manchester-city-vs-sunderland-live-score-and-goal-updates-from-p/ |accessdate=13 September 2017 |work=The Daily Telegraph |date=13 August 2017}}</ref> На 6 јануари 2017, го постигнал својот прв гол за својот нов клуб, стрелајќи прецизно со глава за последниот гол во победата со 5–0 над {{Fb team (N) West Ham United}} на [[Олимписки стадион во Лондон|Олимпискиот стадион во Лондон]] во третото коло од ФА купот.<ref>{{наведени вести |last1=Cottingham |first1=Robert |title=Man City defender John Stones reacts to first goal for the club |url=http://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/man-city-west-ham-stones-12419263 |accessdate=13 September 2017 |work=Manchester Evening News |date=6 January 2017}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Стоунс ја претставувал Англија во репрезентациите [[Фудбалска репрезентација на Англија под 19 години|под 19]], [[Фудбалска репрезентација на Англија под 20 години|под 20]] и [[Фудбалска репрезентација на Англија под 21 година|под 21 година]], а од 2014 година настапува за [[Фудбалска репрезентација на Англија|сениорската репрезентација]]. Со репрезентацијата [[Фудбалска репрезентација на Англија под 21 година|под 21 година]] Стоунс учествувал на [[УЕФА Европско првенство за играчи под 21 година - 2015|Европското првенство 2015]] во [[Чешка]]. Своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Англија|сениорската репрезентација на Англија]] Стоунс го направил на 30 мај 2014 во победата со 3-0 во пријатлски натпревар против [[Фудбалска репрезентација на Перу|Перу]]. Тој исто така бил повикан од [[Рој Хоџсон]] на поширокиот список за [[Светско првенство во фудбал 2014|Светското првенство 2014]] во [[Бразил]], но испаднал од конечната листа. === Хронологија на репрезентативните настапи === {{Репрезентативни настапи|ENG}} {{Cronopar|30-05-2014|Лондон|ENG|3|0|PER|-|Пријателска|13={{subon|75}}}} {{Cronopar|04-06-2014|Мајами Гарденс|ECU|2|2|ENG|-|Пријателска|13={{subon|74}}}} {{Cronopar|03-09-2014|Лондон|ENG|1|0|NOR|-|Пријателска|13={{suboff|81}}}} {{Cronopar|08-09-2014|Базел|SUI|0|2|ENG|-|Квалификации за Евро|2016}} {{Cronopar|05-09-2015|Серавале|SMR|0|6|ENG|-|Квалификации за Евро|2016}} {{Cronopar|08-09-2015|Лондон|ENG|2|0|SUI|-|Квалификации за Евро|2016|13={{subon|68}}}} {{Cronopar|17-11-2015|Лондон|ENG|2|0|FRA|-|Пријателска}} {{Cronopar|29-03-2016|Лондон|ENG|1|2|NED|-|Пријателска}} {{Cronofin|8|0}} ==Клупска статистика== ''Статистиката е ажурирана на 10 август 2017.'' {| class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- | 2011-2012 || rowspan=2|{{знамеикона|ENG}} [[ФК Барнсли|Барнсли]] || [[Чемпионшип лига 2011-2012|ЧМП]] || 2 || 0 || [[ФА Куп 2011-2012|ФАКуп]]+[[Лига куп 2011-2012|ЛК]] || 0+0 || 0 || - || - || - || || - || - || 2 || 0 |- | 2012-2013 || [[Чемпионшип лига 2012-2013|ЧМП]] ||22|| 0 || [[ФА Куп 2012-2013|ФАКуп]]+[[Лига куп 2012-2013|ЛК]] || 2+2 || 1 || - || - || - || - || - || - || 26 || 1 |- !colspan="3"|Вкупно Барнсли || 24 || 0 || || 4 || 1 || || - || - || || - || - || 28 || 1 |- | [[ФК Евертон сезона 2013-2014|2013-2014]] || rowspan=3|{{знамеикона|ENG}} [[ФК Евертон|Евертон]] || [[Премиер лига 2013-2014|ПЛ]] || 21 || 0 || [[ФА Куп 2013-2014|ФАКуп]]+[[Лига куп 2013-2014|ЛК]] || 3+2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 26 || 0 |- | [[ФК Евертон сезона 2014-2015|2014-2015]] || [[Премиер лига 2014-2015|ПЛ]] || 23 || 1 || [[ФА Куп 2014-2015|ФАКуп]]+[[Лига куп 2014-2015|ЛК]] || 2+0 || 0 || [[Лига Европа 2014-2015|ЛЕ]] || 3 || 0 || - || - || - || 28 || 1 |- | [[ФК Евертон сезона 2015-2016|2015-2016]] || [[Премиер лига 2015-2016|ПЛ]] || 33 || 0 || [[ФА Куп 2015-2016|ФАКуп]]+[[Лига куп 2015-2016|ЛК]] || 2+6 || 0 || - || - || - || - || - || - || 41 ||0 |- !colspan="3"|Вкупно Евертон || 77 || 1 || || 15 || 0 || || 3 || 0 || || || || 95 || 1 |- | [[ФК Манчестер Сити сезона 2016-2017|2016-2017]] || rowspan=3|{{знамеикона|ENG}} [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]] || [[Премиер лига 2016-2017|ПЛ]] || 27 || 0 || [[ФА Куп 2016-2017|ФАКуп]]+[[Лига куп 2016-2017|ЛК]] || 4+1 || 1 || [[УЕФА Лига на шамиони 2016-2017|ЛШ]] || 9 || 1 || - || - || - || 41 || 2 |- | [[ФК Манчестер Сити сезона 2017-2018|2017-2018]] || [[Премиер лига на Англија 2017-2018|ПЛ]] || 18 || 0 || [[ФА Куп 2017-2018|ФАКуп]]+[[Лига куп 2017-2018|ЛК]] || 2+4 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2017/18|ЛШ]] || 5 || 3 || - || - || - || 29 || 3 |- | [[ФК Манчестер Сити сезона 2018-2019|2018-2019]] || [[Премиер лига на Англија 2018-2019|ПЛ]] || 22 || 0 || [[ФА Куп 2018-2019|ФАКуп]]+[[Лига куп 2018-2019|ЛК]] || 4+3 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2018-2019|ЛШ]] || 6 || 0 || [[ФА Комјунити Шилд 2018|КШ]] || 1 || 0 || 36 || 0 |- !colspan=3|Вкупно Манчестер Сити || 67 || 0 || || 18 || 1 || || 20 || 4 || || 1 || 0 || 106 || 5 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 168 || 1 || || 37 || 1 || || 23 || 4 || || 1 || 0 || 229 || 6 |} ==Трофеј== ===={{знамеикона|ENG}} Манчестер Сити==== *'''{{Трофеј-Англија (Премиер лига)}} [[Премиер лига]]''' (1) : [[Премиер лига на Англија|2017-2018]] *'''{{Трофеј-Англија (Лига куп)}} [[Фудбалски Лига куп на Англија|ЕФЛ куп]]''' (2) : 2017-2018, 2018-2019 *'''{{Трофеј-Комјунити Шилд}} [[ФА Комјунити Шилд]]''' (1) : 2018 == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Англија |image3=Flag of England.svg }} * [http://us.soccerway.com/players/john-stones/189445/ Џон Стоунс на soccerway] * [http://www.transfermarkt.co.uk/john-stones/profil/spieler/186590 Џон Стоунс на transfermarkt] * [http://www.espnfc.com/player/157974/john-stones Џон Стоунс на espn] * [http://www.goal.com/en/people/england/65008/john-stones Џон Стоунс на Goal.com] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160405170150/http://www.goal.com/en/people/england/65008/john-stones |date=2016-04-05 }} {{Navboxes |bg= white |fg= #0B0B3F |bordercolor= #0B0B3F |title= Состави на Англија |list1= {{Состав на Англија на ЕП фудбал под 21 година 2015}} {{Состав на Англија на ЕП фудбал 2016}} {{Состав на Англија на СП фудбал 2018}} {{Состав на Англија на ЕП фудбал 2020}} {{Состав на Англија на СП фудбал 2022}} {{Состав на Англија на ЕП фудбал 2024}} }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Стоунс, Џон}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Англиски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Барнсли]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Евертон]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Манчестер Сити]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Интер]] [[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]] [[Категорија:Родени во 1994 година]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] 161o5tjybnmps2hp9av4zc0b3y3qy9q 5602560 5602559 2026-07-31T11:12:34Z Carshalton 30527 5602560 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Џон Стоунс | fullname = Џон Стоунс<ref name="Barclays Premier League Squad Numbers 2013/14">{{наведени вести |title=Barclays Premier League Squad Numbers 2013/14 |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/aug/premier-league-squad-numbers-seasons-2013-14.html |publisher=Premier League |date=16 August 2013 |accessdate=17 August 2013 |archive-date=2013-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130821225359/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/aug/premier-league-squad-numbers-seasons-2013-14.html |url-status=dead }}</ref> | image = [[Податотека:England v Panama 27 June 26-037 (John Stones cropped).jpg|170px]] | height = {{height|m=1.88}}<ref name="Rothmans2012-13"/> | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1994|05|28}}<ref name="Rothmans2012-13">{{Наведена книга|editor1-first=Glenda|editor1-last=Rollin|editor2-first=Jack|editor2-last=Rollin|title=Sky Sports Football Yearbook 2012–2013|year=2012|publisher=[[Headline Publishing Group|Headline]]|location=London|isbn=978-0-7553-6356-8|page=427|edition=43rd}}</ref> | cityofbirth = {{роден во |Барнсли|}} | countryofbirth = [[Англија]] | nationality = {{flagsport|ENG}} [[Англија]] | currentclub = {{Fb team Inter}} | clubnumber = 5 | position = [[Одбрана (фудбал)|одбрана]] | youthyears1 = 2001–2011 | youthclubs1 = {{Fb team Barnsley}} | years1 = 2011–2013 | caps1 = 24 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Barnsley}} | years2 = 2013–2016 | caps2 = 77 | goals2 = 1 | clubs2 = {{Fb team Everton}} | years3 = 2016–2026 | caps3 = 180 | goals3 = 10 | clubs3 = {{Fb team Manchester City}} | years4 = 2026– | caps4 = 0 | goals4 = 0 | clubs4 = {{Fb team Inter}} | nationalyears1 = 2012–2013 | nationalcaps1 = 3 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 19 години|Англија 19]] | nationalyears2 = 2013 | nationalcaps2 = 2 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 20 години|Англија 20]] | nationalyears3 = 2013–2015 | nationalcaps3 = 12 | nationalgoals3 = 0 | nationalteam3 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 21 година|Англија 21]] | nationalyears4 = 2014– | nationalcaps4 = 66 | nationalgoals4 = 3 | nationalteam4 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија|Англија]] }} '''Џон Стоунс''' ([[англиски јазик|англиски]]: ''John Stones''; роден на [[28 мај]] [[1994]], во [[Барнсли]]) — [[Англија|англиски]] [[фудбалер]], [[Одбрана (фудбал)|играч од одбраната]] на [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]] и на [[Фудбалска репрезентација на Англија|англиската репрезентација]]. == Технички карактеристики == Главно игра на позицијата [[Одбрана (фудбал)#Централен одбранбен играч|централен дефанзивец]], но исто така тој може да игра и на позицијата [[Одбрана (фудбал)#Страничен бек|десен бек]]. Има одлични физички предизпозиции и е многу цврст во физичките двобои, но исто така има и добра техника, добро се снаоѓа во противничките шеснаесетници, вешт во затрворањето на противничките напаѓачи и добар во играта во воздухот. ==Клупска кариера== ===Барнсли=== Роден во [[Барнсли]], [[Јужен Јоркшир]],<ref name="Rothmans2012-13"/> Стоунс произлегол од младинската академија на [[ФК Барнсли]] која му низ настапи за сите младиснки тимови му овозможил да го потпише својот прв професионален договор во декември [[2011]]. Тој го направил своето деби како професионалец на 17 март [[2012]] година во натпреварот од [[Чемпионшип лига]]та Барнсли-[[ФК Рединг|Рединг]] 0-4, влегувајќи на местото на [[Скот Вајсман]] во 52-рата минута.<ref>{{наведени вести|title=Reading maintained their promotion charge with an emphatic win at Oakwell to secure their ninth win in 10 games.|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/17323945|accessdate=19 March 2012|publisher=[[BBC Sport]]|date=17 March 2012}}</ref> Во својот прв натпревар како стартер во професионалната кариера Стоунс го постигнал својот прв гол за Барнсли, во победата на гости со 4-3 по продолженија над [[АФК Рочдејл|Рочдејл]] во првото коло од [[Лига куп]]от на 11 август 2012.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/19123950|title=Rochdale 3–4 Barnsley (aet)|publisher=[[BBC]]|date=11 August 2012 |accessdate=12 August 2012}}</ref> Една недела подоцна, тој го направил својот прв старт во лигата, во победата со 1-0 против [[ФК Мидлзборо|Мидлзборо]].<ref>{{наведени вести|title=Tykes claim overdue home win|url=http://www1.skysports.com/football/live/match/262139/report|accessdate=26 April 2015|work=Sky Sports|date=18 August 2012}}</ref> ===Евертон=== [[File:T Howard J Stones F Campbell 2014.jpg|thumb|left|Стоунс (во средина) и голманот на Евертон [[Тим Хауард]] го бранат својот гол од [[Фрејзер Кемпбел]] од {{Fb team (N) Cardiff City}} во натпревар од март 2014]] Стоунс потпишал пет и пол годишен договор со [[ФК Евертон|Евертон]] на 31 јануари 2013 година,<ref>{{наведени вести|title=Blues sign Stones|url=http://www.evertonfc.com/news/archive/2013/01/31/blues-sign-stones|publisher=Everton F.C|date=31 January 2013|accessdate=31 January 2013|archive-date=2013-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20130204132229/http://www.evertonfc.com/news/archive/2013/01/31/blues-sign-stones|url-status=dead}}</ref> за сума од 3 милиони фунти. Во текот на сезоната 2012-2013 бил неискористена замена во три натпревари од [[Премиер лига]]та, но не добил шанса да дебитира. Своето деби за Евертон го направил против [[ФК Стивениџ|Стивениџ]] во натпревар од вториот круг на Лига купот игран на 28 август 2013 година на [[Гудисон Парк]], во победата со 2-1 по продолженија.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/23776650|title=Everton 2 – 1 Stevenage (aet)|publisher=[[BBC]]|date=28 August 2013 |accessdate=16 September 2013}}</ref> На 14 септември 2013 Стоунс го направил своето деби во Премиер лигата влегувајќи како замена на местото на [[Стивен Нејсмит]] во победата со 1–0 на домашен терен над [[ФК Челси|Челси]] на 14 септември 2013.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/23999387|title=Everton 1 – 0 Chelsea|publisher=[[BBC]]|date=14 September 2013 |accessdate=16 September 2013}}</ref> На 1 јануари 2014 го направил својот прв лигашки старт за Евертон во ремито 1-1 против [[ФК Стоук Сити|Стоук Сити]] на [[Британија (стадион)|Стадионот Британија]].<ref>{{Наведена мрежна страница | url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/25513272 | title=Stoke City 1–1 Everton | publisher=[[BBC Sport]] | accessdate=1 January 2014}}</ref> На почетокот на сезоната 2014-2015, Стоун потпишал нов петгодишен договор со Евртон во трајност до 2019 година. Во текот на сезоната успеал да го истисне ветеранот [[Силван Дистен]] од почетната постава, изборувајќи се место до [[Фил Џагиелка]] на централните одбранбени позиции, но исто така имал неколку старта и на позицијата десен бек. На 6 април 2015 го постигнал својот прв погодок за Евертон во победата со 3-0 над [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]].<ref>[http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/32371018 "Everton 3-0 Manchester United"] BBC Sport. 26 April 2015. Retrieved 26 April 2015.</ref> Сезоната ја завршил со 30 настапи во сите натпреварувања и еден постигнат гол. Во текот на летото [[2015]], Евертон одбиле неколку понуди од Челси за трансфер на Стоунс во ''сините'' од кој највисоката изнесувала 30 милиони фунти.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=McNulty|first1=Phil|title=John Stones: Everton defender not for sale despite '£30m Chelsea bid'|url=http://www.bbc.com/sport/0/football/33977836|publisher=[[BBC Sport]]|accessdate=18 August 2015|date=18 August 2015}}</ref> Во текот на [[ФК Евертон сезона 2015-2016|сезоната 2015-2016]] Стоунс станал постојан стартер на позицијата централен одбранбен играч. ===Манчестер Сити=== На 9 август 2016 година, Стоунс потпишал шестгодишен договор со [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]] а сумата на трансферот изнесувала 47,5 милиони фунти, со што тој станал вториот најскап одбранбен играч во фудбалската историјата, зад [[Давид Луиз]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.skysports.com/football/news/11679/10528801/john-stones-joins-manchester-city-in-475m-deal|title=John Stones joins Manchester City in £47.5m deal|publisher=Sky Sports|date=9 August 2016|accessdate=9 August 2016}}</ref><ref>{{наведени вести|url=https://www.theguardian.com/football/2016/aug/09/manchester-city-complete-signing-of-john-stones-from-everton|title=Manchester City complete £47.5m signing of John Stones from Everton|newspaper=The Guardian |location=London |date=9 August 2016|accessdate=9 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bbc.com/sport/football/37020275|title=John Stones: Manchester City sign Everton defender for £47.5m|publisher=BBC Sport|date=9 August 2016|accessdate=9 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.soccertransfers.net/manchester-city-sign-john-stones-for-47-5m-on-a-six-year-deal-50456/|title=Manchester City sign John Stones for £47.5m on a six-year deal|publisher=SoccerTransfers.net|date=9 August 2016|accessdate=9 August 2016|archive-date=2016-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160927200403/http://www.newsigning.co.uk/manchester-city-sign-john-stones-for-47-5m-on-a-six-year-deal-50456/|url-status=dead}}</ref> Благодарение на клаузулата според која би требало да добијат 15% од следната продажба, екипата на Барнсли добила 6,78 милиони фунти од трансферот на Стоунс во Манчестер Сити, износ кој бил поголем од било кој друг надомест за трансфер што го добиле во нивната историја.<ref>{{наведени вести |last1=Bilton |first1=Toby |title=Barnsley net £7m from John Stones' move to Manchester City |url=http://www.yorkshirepost.co.uk/sport/football/barnsley-fc/barnsley-net-7m-from-john-stones-move-to-manchester-city-1-8058522 |accessdate=13 September 2017 |work=Yorkshire Post |date=9 August 2016}}</ref> Своето деби за Сити Стоунс го имал четири дена подоцна на стартот на новата сезона, кога играл од почетокот во центарот на одбраната како партнер на [[Александар Коларов]] во победата со 2-1 над {{Fb team (N) Sunderland}}, во првиот натпревар на [[Пеп Гвардиола]] на клупата на ''граѓаните''.<ref>{{наведени вести |last1=Wallace |first1=Sam |title=Manchester City 2 Sunderland 1: Late Paddy McNair own goal hands Pep Guardiola winning start |url=https://www.telegraph.co.uk/football/0/manchester-city-vs-sunderland-live-score-and-goal-updates-from-p/ |accessdate=13 September 2017 |work=The Daily Telegraph |date=13 August 2017}}</ref> На 6 јануари 2017, го постигнал својот прв гол за својот нов клуб, стрелајќи прецизно со глава за последниот гол во победата со 5–0 над {{Fb team (N) West Ham United}} на [[Олимписки стадион во Лондон|Олимпискиот стадион во Лондон]] во третото коло од ФА купот.<ref>{{наведени вести |last1=Cottingham |first1=Robert |title=Man City defender John Stones reacts to first goal for the club |url=http://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/man-city-west-ham-stones-12419263 |accessdate=13 September 2017 |work=Manchester Evening News |date=6 January 2017}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Стоунс ја претставувал Англија во репрезентациите [[Фудбалска репрезентација на Англија под 19 години|под 19]], [[Фудбалска репрезентација на Англија под 20 години|под 20]] и [[Фудбалска репрезентација на Англија под 21 година|под 21 година]], а од 2014 година настапува за [[Фудбалска репрезентација на Англија|сениорската репрезентација]]. Со репрезентацијата [[Фудбалска репрезентација на Англија под 21 година|под 21 година]] Стоунс учествувал на [[УЕФА Европско првенство за играчи под 21 година - 2015|Европското првенство 2015]] во [[Чешка]]. Своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Англија|сениорската репрезентација на Англија]] Стоунс го направил на 30 мај 2014 во победата со 3-0 во пријатлски натпревар против [[Фудбалска репрезентација на Перу|Перу]]. Тој исто така бил повикан од [[Рој Хоџсон]] на поширокиот список за [[Светско првенство во фудбал 2014|Светското првенство 2014]] во [[Бразил]], но испаднал од конечната листа. === Хронологија на репрезентативните настапи === {{Репрезентативни настапи|ENG}} {{Cronopar|30-05-2014|Лондон|ENG|3|0|PER|-|Пријателска|13={{subon|75}}}} {{Cronopar|04-06-2014|Мајами Гарденс|ECU|2|2|ENG|-|Пријателска|13={{subon|74}}}} {{Cronopar|03-09-2014|Лондон|ENG|1|0|NOR|-|Пријателска|13={{suboff|81}}}} {{Cronopar|08-09-2014|Базел|SUI|0|2|ENG|-|Квалификации за Евро|2016}} {{Cronopar|05-09-2015|Серавале|SMR|0|6|ENG|-|Квалификации за Евро|2016}} {{Cronopar|08-09-2015|Лондон|ENG|2|0|SUI|-|Квалификации за Евро|2016|13={{subon|68}}}} {{Cronopar|17-11-2015|Лондон|ENG|2|0|FRA|-|Пријателска}} {{Cronopar|29-03-2016|Лондон|ENG|1|2|NED|-|Пријателска}} {{Cronofin|8|0}} ==Клупска статистика== ''Статистиката е ажурирана на 10 август 2017.'' {| class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- | 2011-2012 || rowspan=2|{{знамеикона|ENG}} [[ФК Барнсли|Барнсли]] || [[Чемпионшип лига 2011-2012|ЧМП]] || 2 || 0 || [[ФА Куп 2011-2012|ФАКуп]]+[[Лига куп 2011-2012|ЛК]] || 0+0 || 0 || - || - || - || || - || - || 2 || 0 |- | 2012-2013 || [[Чемпионшип лига 2012-2013|ЧМП]] ||22|| 0 || [[ФА Куп 2012-2013|ФАКуп]]+[[Лига куп 2012-2013|ЛК]] || 2+2 || 1 || - || - || - || - || - || - || 26 || 1 |- !colspan="3"|Вкупно Барнсли || 24 || 0 || || 4 || 1 || || - || - || || - || - || 28 || 1 |- | [[ФК Евертон сезона 2013-2014|2013-2014]] || rowspan=3|{{знамеикона|ENG}} [[ФК Евертон|Евертон]] || [[Премиер лига 2013-2014|ПЛ]] || 21 || 0 || [[ФА Куп 2013-2014|ФАКуп]]+[[Лига куп 2013-2014|ЛК]] || 3+2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 26 || 0 |- | [[ФК Евертон сезона 2014-2015|2014-2015]] || [[Премиер лига 2014-2015|ПЛ]] || 23 || 1 || [[ФА Куп 2014-2015|ФАКуп]]+[[Лига куп 2014-2015|ЛК]] || 2+0 || 0 || [[Лига Европа 2014-2015|ЛЕ]] || 3 || 0 || - || - || - || 28 || 1 |- | [[ФК Евертон сезона 2015-2016|2015-2016]] || [[Премиер лига 2015-2016|ПЛ]] || 33 || 0 || [[ФА Куп 2015-2016|ФАКуп]]+[[Лига куп 2015-2016|ЛК]] || 2+6 || 0 || - || - || - || - || - || - || 41 ||0 |- !colspan="3"|Вкупно Евертон || 77 || 1 || || 15 || 0 || || 3 || 0 || || || || 95 || 1 |- | [[ФК Манчестер Сити сезона 2016-2017|2016-2017]] || rowspan=3|{{знамеикона|ENG}} [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]] || [[Премиер лига 2016-2017|ПЛ]] || 27 || 0 || [[ФА Куп 2016-2017|ФАКуп]]+[[Лига куп 2016-2017|ЛК]] || 4+1 || 1 || [[УЕФА Лига на шамиони 2016-2017|ЛШ]] || 9 || 1 || - || - || - || 41 || 2 |- | [[ФК Манчестер Сити сезона 2017-2018|2017-2018]] || [[Премиер лига на Англија 2017-2018|ПЛ]] || 18 || 0 || [[ФА Куп 2017-2018|ФАКуп]]+[[Лига куп 2017-2018|ЛК]] || 2+4 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2017/18|ЛШ]] || 5 || 3 || - || - || - || 29 || 3 |- | [[ФК Манчестер Сити сезона 2018-2019|2018-2019]] || [[Премиер лига на Англија 2018-2019|ПЛ]] || 22 || 0 || [[ФА Куп 2018-2019|ФАКуп]]+[[Лига куп 2018-2019|ЛК]] || 4+3 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2018-2019|ЛШ]] || 6 || 0 || [[ФА Комјунити Шилд 2018|КШ]] || 1 || 0 || 36 || 0 |- !colspan=3|Вкупно Манчестер Сити || 67 || 0 || || 18 || 1 || || 20 || 4 || || 1 || 0 || 106 || 5 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 168 || 1 || || 37 || 1 || || 23 || 4 || || 1 || 0 || 229 || 6 |} ==Трофеј== ===={{знамеикона|ENG}} Манчестер Сити==== *'''{{Трофеј-Англија (Премиер лига)}} [[Премиер лига]]''' (1) : [[Премиер лига на Англија|2017-2018]] *'''{{Трофеј-Англија (Лига куп)}} [[Фудбалски Лига куп на Англија|ЕФЛ куп]]''' (2) : 2017-2018, 2018-2019 *'''{{Трофеј-Комјунити Шилд}} [[ФА Комјунити Шилд]]''' (1) : 2018 == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Англија |image3=Flag of England.svg }} * [http://us.soccerway.com/players/john-stones/189445/ Џон Стоунс на soccerway] * [http://www.transfermarkt.co.uk/john-stones/profil/spieler/186590 Џон Стоунс на transfermarkt] * [http://www.espnfc.com/player/157974/john-stones Џон Стоунс на espn] * [http://www.goal.com/en/people/england/65008/john-stones Џон Стоунс на Goal.com] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160405170150/http://www.goal.com/en/people/england/65008/john-stones |date=2016-04-05 }} {{Navboxes |bg= white |fg= #0B0B3F |bordercolor= #0B0B3F |title= Состави на Англија |list1= {{Состав на Англија на ЕП фудбал под 21 година 2015}} {{Состав на Англија на ЕП фудбал 2016}} {{Состав на Англија на СП фудбал 2018}} {{Состав на Англија на ЕП фудбал 2020}} {{Состав на Англија на СП фудбал 2022}} {{Состав на Англија на ЕП фудбал 2024}} }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Стоунс, Џон}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Англиски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Барнсли]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Евертон]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Манчестер Сити]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Интер]] [[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]] [[Категорија:Родени во 1994 година]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] lqidk92lf254m5so529tz7p7m29vngf 0 1158796 5602255 5559902 2026-07-30T17:13:46Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602255 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место |official_name=Шиштавец |native_name=Shishtavec |type = Село |image_flag = |image_shield = |image_skyline = Shishtavec_village,_Kukes_District.JPG |image_caption =Поглед на селото |image_location = |longd=20|latd=41|latm=59|longm=36 |subdivision_type = [[Список на држави во светот|Држава]] |subdivision_name = [[Албанија]] |subdivision_type1 = [[Области во Албанија|Област]] |subdivision_name1 = [[Кукуш (област)|Кукуш]] |subdivision_type2 = [[Општини во Албанија|Општина]] |subdivision_name2 = [[Кукуш (општина во Албанија)|Кукуш]] |subdivision_type3 = [[Општински единици во Албанија|Општинска единица]] |subdivision_name3 = [[Шиштавец (општинска единица)|Шиштавец]] |elevation=1300 }} '''Шиштавец''' ({{langx|sq|Shishtavec}}) — село во административниот регион [[Кукуш (област)|Кукуш]] во североисточна [[Албанија]]. Во минатото Шиштавец бил седиште на истоимената општина, но во 2015 со месната реформа за самоуправа, општинската територија станала Општинска единица Шиштавец која е дел од [[Кукуш (општина во Албанија)|Општина Кукуш]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.reformaterritoriale.al/images/presentations/Ligji%20ndarja%20territoriale_Fletore_zyrtare.pdf |title=Law nr. 115/2014 |accessdate=2016-08-02 |archive-date=2015-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924085559/http://www.reformaterritoriale.al/images/presentations/Ligji%20ndarja%20territoriale_Fletore_zyrtare.pdf |url-status=dead }}</ref> Селото се состои од околу 300 домаќинства со над 1 800 жители-[[Горанци]]. Областа е дел од поширокиот регион [[Гора]], од кој поголемиот дел лежи на другата страна од границата (денес [[Косово]]/[[Србија]]). Горанците во Албанија, претежно се изјаснуваат како [[Албанци]], за разлика од Горанците во Косово и [[Македонија]]. Од неодамна има обиди за нивно признавање како посебна [[етничка група]], како и обиди да се претставуваат како население со [[Срби|српски]], [[Македонци|македонски]] или [[Бугари|бугарски]] идентитет. Околу 250 хектари со [[компир]] се садени на годишно ниво во Шиштавец.<ref name="Makedonium">{{Наведени вести|url=http://makedonium.net/?p=995|title=Македонците од општините Шиштавец и Стеблево апелираат до владата да се најде решение за пласман на компирот|date=1 October 2013|publisher=Makedonium|language=mk|accessdate=18 July 2014|archive-date=2014-07-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20140726143343/http://makedonium.net/?p=995|url-status=dead}}</ref> Според пописот од 2011&nbsp;г. 68.3% од населението во општината се идентификувале како етнички Албанци, а 7.7% Македонци. Остатокот не прогласиле етничка припадност.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://pop-stat.mashke.org/albania-ethnic-comm2011.htm|title=Ethnic composition of Albania 2011|accessdate=7 August 2014|archive-date=2023-07-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20230711002842/http://pop-stat.mashke.org/albania-ethnic-comm2011.htm|url-status=dead}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Гора}} {{Кукуш (Албанија)}} [[Категорија:Гора]] [[Категорија:Села во Албанија]] [[Категорија:Кукуш (општина во Албанија)]] [[Категорија:Албанско-косовски гранични премини]] 1vwbaa95fj6pfg4lf9aaecbe43z8nle 0 1170666 5602270 5422639 2026-07-30T17:36:28Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602270 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за велосипедист | name = Шон де Би | image = Leuven_-_Grote_Prijs_Jef_Scherens,_23_augustus_2015_(B188).JPG | caption = Де Би на ГП Џеф Схеренс 2015 | fullname = Шон де Би | nickname = | birth_date = {{birth date and age|1991|10|3|df=y}} | birth_place = [[Бонхејден]], {{БЕЛ}} | height = 1,73 м | weight = 65 кг | currentteam = пензиониран | discipline = друмски велосипедизам | role = возач | ridertype = | amateuryears = 2010-2012 | amateurteams = Овита-Ејсен-Акрог | proyears = 2013<br /><br />2014-2017<br />2018<br />2019<br />2020–2021 | proteams = {{ct|LET|2013}}<br />{{ct|LTB|2014}}<br />{{ct|VWT|2018}}<br />{{ct|ROC|2019}}<br />{{ct|WVA|2020}} | majorwins = '''[[Етапна трка|Етапни трки]]''' :[[Три дена Западна Фландрија]] (2016) '''[[Класични велосипедски трки|Еднодневни трки и класици]]''' :[[ГП Импанис-Ван Петегем]] (2015) | medaltemplates = }} '''Шон де Би''' ({{langx|nl|Sean De Bie}}; р. {{роден|3|октомври|1991}}) — поранешен [[Белгија|белгиски]] професионален [[друмски велосипедист]],<ref>{{cite web |url=https://www.rouleur.cc/blogs/the-rouleur-journal/the-retirees-of-2021 |title=Who is retiring from pro cycling in 2021? |last=Timms |first=Joe |date=18 October 2021 |website=Rouleur |access-date=7 November 2021 |archive-date=2024-12-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241213142809/https://www.rouleur.cc/blogs/the-rouleur-journal/the-retirees-of-2021 |url-status=dead }}</ref> кој возел професионално во периодот 2013-2021 за пет различни екипи. Шон де Би е син на поранешниот велосипедист Еди де Би и внук на поранешниот велосипедист [[Дани де Би]]. Бил вклучен во почетниот состав за [[Џиро д’Италија 2016]].<ref name="2016Giro">{{нмс|url=http://www.procyclingstats.com/race/Giro_Italia_2016_Startlist|title=99th Giro d'Italia Startlist|accessdate=6 мај 2016|work=Pro Cycling Stats}}</ref> == Достигнувања == {{пст|2}} ;2009 : 1. Етапа 1 Лиеж-Ла Глејзе : 1. Етапа 2 [[3 Џорни Оробика]] : 3. Национално јуниорско друмско првенство : 4. [[Париз-Рубе]] за јуниори : 6. Светско јуниорско друмско првенство : 10. Хроно де насионс за јуниори ;2010 : 4. [[Омлоп Хет Ниусблад]] под 23 години ;2011 : 1. Етапа 1 Тоскане-Тере : 2. ГП Варегем : 3. Де Вламсе Пејл : 4. [[Трка околу Средна Холандија]] ;2012 : 2. [[Трка околу Фландрија]] под 23 години : 4. [[Ла Кот Пикард]] : 5. Краен пласман [[Триптих на планините и замоците]] ::1. Етапа 1 : 5. Катекурс : 8. [[Де Вламсе Пејл]] ;2013 : 1. [[Податотека:UEC Champion Jersey.svg|20п]] Европско друмско првенство под 23 години : 1. Етапа 1 ([[Екипен хронометар|ТТТ]]) Велосипедска трка Чешка : 2. Ла Кот Пикард : 2. Ронде Певелоас : 3. Меморијал Арно Валард : 4. Трка околу Фландрија за млади ;2014 : 6. Краен пласман Трка Пост Данмарк ;2015 : 1. Етапа 4 [[Трка околу Луксембург]] : 1. [[ГП Импанис-Ван Петегем]] : 3. Дрејвенкурс Оверејсе : 5. Краен пласман [[Три дена Де Пане]] : 5. Национално друмско првенство : 5. ГП Стад Зотегем ;2016 : 1. [[Податотека:Jersey yellow.svg|20п]] Краен пласман [[Три дена Западна Фландрија]] ::1. [[Податотека:Jersey white.svg|20п]] Пласман за млад возач : 2. Краен пласман [[Стер ЗЛМ Тур]] : 5. Хејстсе Пејл : 6. ГП Џеф Схеренс : 9. Дварс дор хет Хагеланд ;2017 : 7. [[Пиплс Чојс Класик 2017|Пиплс Чојс Класик]] ;2018 : 3. [[Хале-Ингоигем]] : 4. [[ГП Индустрија & Артиџанато ди Ларчано]] : 4. [[ГП Кантон Аргау]] : 5. [[Трка околу Франкфурт 2018|Трка околу Франкфурт]] : 5. [[Дварс дор хет Хагеланд]] : 8. Краен пласман [[Етоал де Бесеж]] ::1. Етапа 4 : 8. Нокере Курсе : 9. Фландриско првенство : 10. [[Трка околу Келн]] : 10. [[ГП Џеф Схеренс]] ;2020 : 5. [[Дрејвенкурс Оверејсе]] ;2021 : 2. [[Тур ди Финистер]] {{пстк}} === Распоред на резултатите на големите трки === {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" | '''[[Голема трка (велосипедизам)|Голема трка]]''' ! scope="col" | 2016 ! scope="col" | 2017 |- style="text-align:center;" ! scope="row" | [[Податотека:Jersey pink.svg|20п]] [[Генерален пласман на Џиро д’Италија|'''Џиро''']] | [[Џиро д’Италија 2016|108]] | [[Џиро д’Италија 2017|СО]] |- style="text-align:center;" ! scope="row" | [[Податотека:Jersey yellow.svg|20п]] [[Генерален пласман на Тур де Франс|'''Тур''']] |— |— |- style="text-align:center;" ! scope="row" | [[Податотека:Jersey red.svg|20п]] [[Генерален пласман на Вуелта а Еспања|'''Вуелта''']] |— |— |} СО = се откажал; — = не учествувал == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Sean De Bie}} * {{Cycling archives}} * {{CQ ranking}} * {{ProCyclingStats}} {{Нормативна контрола}} {{Белгија-велосипедист-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Де Би, Шон}} [[Категорија:Родени во 1991 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Белгиски велосипедисти]] 31g0grh0wswfd33pso5h92sk8m6qlh4 0 1176285 5602528 5408704 2026-07-31T09:45:48Z Bojan9Spasovski 91316 5602528 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Vrsno1.jpg|мини|250x250пкс| Поглед на Коловрат од исток. Во предниот дел, селото Врсно во западна Словенија.]] '''Коловрат''' ({{Langx|fur|Colorât}}, {{Langx|it|Colovrat}}) — [[Срт|планински гребен]] на [[Julулијан Преалпс|Јулијски Алпи]] на границата меѓу [[Словенија]] и [[Италија]], западно од [[Толмин]] и југоисточно од [[Кобарид]] . Тоа е географска граница помеѓу [[Соча|долината Соца]] во Словенија и [[Венецијанска Словенија|регионот на Венецијанска Словенија]] во Италија. Се протега околу 7&nbsp;км на кота помеѓу 800 и 1150 м. Постојат два патишта на гребенот, еден од италијанска страна, достапен од [[Дренчија]] и еден од словенечка страна, достапен од селата [[Ливек]] и [[Волче, Толмин|Волче]] . Помеѓу 15 и крајот на 18 век, Коловратскиот гребен бил граница помеѓу [[Хабсбуршка Монархија|Хабсбуршката монархија]] и [[Венецијанска Република|Венецијанската Република]] . Помеѓу 1866 и 1918 година, границата меѓу [[Австроунгарија|Австроунгарското Царство]] и Италија исто така се одвивала по истата линија. Помеѓу 1947 и 1991 година, гребенот бил граница меѓу Италија и [[Југославија]] . == Поврзано == * [[Матајур]] == Надворешни врски == * {{commons category-inline|Kolovrat}} [[Категорија:Планински венци на Алпите]] [[Категорија:Планински венци во Италија]] [[Категорија:Италијанско-словенечка граница]] rnn7d2ww0a05baxmexdrs07pvjx9ve9 0 1181478 5602438 5337271 2026-07-31T07:04:10Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602438 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Bttf-locomotive.jpg|мини|Реплика на локомотивата од последната сцена на филмот]] '''„Враќање во иднината 3“''' ([[англиски]]: ''Back to the Future 3'') — американски [[филм]] од 1990 година, во [[режија]] на [[Роберт Земекис]], кој е автор и на [[сценарио]]то заедно со Боб Гејл. Главните улоги ги играат: [[Мајкл Џеј Фокс]], [[Кристофер Лојд]], Мери Стинбурген, Леа Томпсон, Томас Ф. Вилсон, Елизабет Сју итн. Ова е последниот дел од трилогијата „Враќање во иднината“, снимен истовремено со вториот дел, но во киносалите се прикажувал неколку месеци по него. ==Содржина== Младото момче Марти Мекфлај (го игра Фокс) добива разгледница стара 70 години, испратена од неговиот пријател, чудниот доктор Браун (го игра Лојд), пронаоѓачот на [[Временска машина|временската машина]]. Докторот го известува Марти дека живее мирен живот на [[Дивиот Запад]]. Меѓутоа, Марти дознава дека докторот умрел кратко време по испраќањето на разгледницата и затоа се враќа во минатото за да го предупреди докторот. Кога стигнува таму, Марти открива дека докторот е вљубен во една жена (ја игра Стин бурген). По низа вратоломии, Марти и докторот успеваат да се вратат во иднината, а докторот ја зема со себе и саканата жена.<ref>[http://www.imdb.com/title/tt0099088/?ref_=nv_sr_3 IMDb, Back to the Future Part III (1990) (пристапено на 29.9.2017)]</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови од 1990 година]] [[Категорија:Научнофантастични филмови]] [[Категорија:Филмски комедии]] [[Категорија:Филмови на Роберт Земекис]] [[Категорија:Филмови со Мајкл Ј. Фокс]] [[Категорија:Филмови со Кристофер Лојд]] [[Категорија:Американски вестерни]] jhzgqb7601chcxjlokmneqyhbeguuvf 0 1181881 5602211 4595056 2026-07-30T15:31:46Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5602211 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Trailer-Doctor Zhivago-Yevgraf and Tonya Komarovskaya.jpg|мини|upright=1|десно|[[Алек Гинис]] како Евграф и [[Рита Ташингам]] како Тања]] '''Доктор Живаго''' ([[англиски]]: ''Doctor Zhivago'') – американски [[филм]] од 1965 година, во [[режија]] на [[Дејвид Лин]], по [[сценарио]]то на Роберт Болт, засновано врз истоимениот [[роман]] на [[Борис Пастернак]]. Главните улоги ги играат: [[Џералдин Чаплин]], [[Џули Кристи]], [[Омар Шариф]], [[Алек Гинис]], [[Ралф Ричардсон]], Род Стејгер, итн. Филмот ја освоил наградата „[[Оскар]]“ во категориите за најдобро сценарио, за [[камера]], за [[сценографија]], за [[костимографија]] и за [[музика]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://raspored.hrt.hr/?raspored=1&mreza=2&datum=2017-10-08 |title=HRT (пристапено на 6.101.2017) |accessdate=2017-10-07 |archive-date=2017-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171003060312/http://raspored.hrt.hr/?raspored=1&mreza=2&datum=2017-10-08 |url-status=dead }}</ref> ==Содржина== Во 1936 година, [[генерал]]от на [[Црвената армија]] Евграф Живаго (го игра Гинис) среќава млада работничка за која мисли дека можеби е ќерката на неговиот полубрат Јуриј Живаго (го игра Шариф) и неговата голема љубов Лара (ја игра Кристи). Затоа, тој почнува да ѝ го раскажува животот на Јуриј со цел таа да се сети на некој детаљ и така да потврди дека навистина е нивната ќерка: Кон крајот на [[19 век]], Јуриј останал сираче и бил одгледан од богатото московско [[семејство]] на Александар Громико (го игра Ричардсон). Тој дипломирал [[медицина]], а за време не студирањето се афирмирал и како надарен [[поет]] и наскоро се оженил за убавата девојка Тоња (ја игра Чаплин), ќерката на Громико. Истовремено, пред [[Првата светска војна]], во [[Москва]] живеела и седумнаесетгодишната Лара чија мајка имала богат љубовник (го игра Стејгер). Иако Лара веќе била свршена за фанатичниот левичар Паша, неа ја заведол љубовникот на нејзината мајка. Кога мајка ѝ на Лара се обидела да изврши [[самоубиство]], д-р Живаго ја запознал и сфатил дека таа му е љубовница на богатиот Комаровски. Кога Комаровски ја нарекол курва, мајка и на Лара се обидела да го застрела пред очите на московската [[аристократија]] и тогаш д-р Живаго му пружил прва помош на Комаровски. Во Првата светска војна, д-р Живаго учествувал како лекар, а Лара била болничарка и тие страсно се вљубиле еден во друг. Подоцна, драматичните историски настани ги разделиле, но нивната [[љубов]] останала...<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://raspored.hrt.hr/?raspored=1&mreza=2&datum=2017-10-08 |title=HRT (пристапено на 6.101.2017) |accessdate=2017-10-07 |archive-date=2017-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171003060312/http://raspored.hrt.hr/?raspored=1&mreza=2&datum=2017-10-08 |url-status=dead }}</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови од 1965 година]] [[Категорија:Филмови засновани на романи]] [[Категорија:Филмови со Џералдин Чаплин]] [[Категорија:Филмови со Џули Кристи]] [[Категорија:Филмови со Омар Шариф]] [[Категорија:Филмови со Алек Гинис]] [[Категорија:Филмови со Ралф Ричардсон]] [[Категорија:Филмови на Дејвид Лин]] [[Категорија:Филмови за Првата светска војна]] 8bq39xo6d3kq2qaaeuq81506vc6awtz 5602212 5602211 2026-07-30T15:33:51Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка 5602212 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} [[Податотека:Trailer-Doctor Zhivago-Yevgraf and Tonya Komarovskaya.jpg|мини|upright=1|десно|[[Алек Гинис]] како Евграф и [[Рита Ташингам]] како Тања]] '''Доктор Живаго''' ([[англиски]]: ''Doctor Zhivago'') – американски [[филм]] од 1965 година, во [[режија]] на [[Дејвид Лин]], по [[сценарио]]то на Роберт Болт, засновано врз истоимениот [[роман]] на [[Борис Пастернак]]. Главните улоги ги играат: [[Џералдин Чаплин]], [[Џули Кристи]], [[Омар Шариф]], [[Алек Гинис]], [[Ралф Ричардсон]], Род Стејгер, итн. Филмот ја освоил наградата „[[Оскар]]“ во категориите за најдобро сценарио, за [[камера]], за [[сценографија]], за [[костимографија]] и за [[музика]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://raspored.hrt.hr/?raspored=1&mreza=2&datum=2017-10-08 |title=HRT (пристапено на 6.101.2017) |accessdate=2017-10-07 |archive-date=2017-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171003060312/http://raspored.hrt.hr/?raspored=1&mreza=2&datum=2017-10-08 |url-status=dead }}</ref> ==Содржина== Во 1936 година, [[генерал]]от на [[Црвената армија]] Евграф Живаго (го игра Гинис) среќава млада работничка за која мисли дека можеби е ќерката на неговиот полубрат Јуриј Живаго (го игра Шариф) и неговата голема љубов Лара (ја игра Кристи). Затоа, тој почнува да ѝ го раскажува животот на Јуриј со цел таа да се сети на некој детаљ и така да потврди дека навистина е нивната ќерка: Кон крајот на [[19 век]], Јуриј останал сираче и бил одгледан од богатото московско [[семејство]] на Александар Громико (го игра Ричардсон). Тој дипломирал [[медицина]], а за време не студирањето се афирмирал и како надарен [[поет]] и наскоро се оженил за убавата девојка Тоња (ја игра Чаплин), ќерката на Громико. Истовремено, пред [[Првата светска војна]], во [[Москва]] живеела и седумнаесетгодишната Лара чија мајка имала богат љубовник (го игра Стејгер). Иако Лара веќе била свршена за фанатичниот левичар Паша, неа ја заведол љубовникот на нејзината мајка. Кога мајка ѝ на Лара се обидела да изврши [[самоубиство]], д-р Живаго ја запознал и сфатил дека таа му е љубовница на богатиот Комаровски. Кога Комаровски ја нарекол курва, мајка и на Лара се обидела да го застрела пред очите на московската [[аристократија]] и тогаш д-р Живаго му пружил прва помош на Комаровски. Во Првата светска војна, д-р Живаго учествувал како лекар, а Лара била болничарка и тие страсно се вљубиле еден во друг. Подоцна, драматичните историски настани ги разделиле, но нивната [[љубов]] останала...<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://raspored.hrt.hr/?raspored=1&mreza=2&datum=2017-10-08 |title=HRT (пристапено на 6.101.2017) |accessdate=2017-10-07 |archive-date=2017-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171003060312/http://raspored.hrt.hr/?raspored=1&mreza=2&datum=2017-10-08 |url-status=dead }}</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови од 1965 година]] [[Категорија:Филмови засновани на романи]] [[Категорија:Филмови со Џералдин Чаплин]] [[Категорија:Филмови со Џули Кристи]] [[Категорија:Филмови со Омар Шариф]] [[Категорија:Филмови со Алек Гинис]] [[Категорија:Филмови со Ралф Ричардсон]] [[Категорија:Филмови на Дејвид Лин]] [[Категорија:Филмови за Првата светска војна]] f1r5v4dovcecm1h1mz3f2pekzixqjww 0 1182199 5602357 5407937 2026-07-30T22:18:40Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602357 wikitext text/x-wiki {{Infobox_gene}} '''Цитохром P450 3A4''' (скратено '''CYP3A4''') ({{EC number|1.14.13.97}}), е важен [[ензим]] во организмот, кој претежно е присутен во црниот дроб и во цревата. Врши оксидација на малите страни молекули ([[ксенобиотик|ксенобиотици]]), како што се [[токсин]]ите или лековите, со цел да бидат исфрлени од организмот. Иако многу лекови се деактивираат од страна на CYP3A4, постојат и некои лекови кои се ''активираат'' од овој ензим. Некои супстанции, како што е сокот од [[грејпфрут]] и некои лекови, интерферираат со дејството на CYP3A4. Овие супстанции или ќе го нагласат или инхибираат дејството на лековите кои се метабилизираат од страна на CYP3A4. CYP3A4 е член на [[цитохром P450]] фамилијата на оксидирачки ензими. Неколку други членови на оваа фамилија се исто така вклучени во метаболизмот на лековите, меѓутоа CYP3A4 е најчестиот. Како и сите членови на оваа фамилија, тој е [[хемобелковина]], т.е. [[белковина]] кој содржи [[хем]] група со атом на железо. Кај луѓето, CYP3A4 белковината е енкодирана од ''CYP3A4'' [[ген]]от.<ref name="pmid8269949">{{Наведено списание | vauthors = Hashimoto H, Toide K, Kitamura R, Fujita M, Tagawa S, Itoh S, Kamataki T | title = Gene structure of CYP3A4, an adult-specific form of cytochrome P450 in human livers, and its transcriptional control | journal = European Journal of Biochemistry / FEBS | volume = 218 | issue = 2 | pages = 585–95 | date = December 1993 | pmid = 8269949 | doi = 10.1111/j.1432-1033.1993.tb18412.x }}</ref> == Лиганди на CYP3A4 == Следи табела на селектирани [[ензимски супстрат|супстрати]], [[ензимски индукција и инхибиција|индуктори]] и [[ензимска индукција и инхибиција|инхибитори]] на CYP3A4. Кога се наведени класи на лекови, можно е да постојат исклучоци во дадената класа. Инхибиторите на CYP3A4 можат да се класифицираат според нивната [[потентност (фармакологија)|потентност]] на: *'''Силни инхибитори''' се оние кои предизвикуваат зголемување на пламатските [[површина под крива (фармакокинетика)|AUC вредности]] за најмалку 5 пати, или намалување на [[клиренс (медицина)|клиренсот]] за 80%.<ref name=Flockhart/> *'''Умерени инхибитори''' се оние кои предизвикуваат зголемување на плазматските AUC вредности за најмалку 2 пати, или намалување на клиренсот за 50-80%.<ref name=Flockhart/> *'''Слаби инхибитори''' се оние кои предизвикуваат зголемување на плазматските AUC вредности за најмалку 1.25, но помалку од 2 пати, или намалување на клиренсот за 20-50%.<ref name=Flockhart>{{Наведена мрежна страница |author=Flockhart DA |title=Drug Interactions: Cytochrome P₄₅₀ Drug Interaction Table |publisher=[[Indiana University School of Medicine]] |year=2007 |url=http://medicine.iupui.edu/flockhart/table.htm |accessdate=2018-02-03 |archive-date=2007-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071010053126/http://medicine.iupui.edu/flockhart/table.htm |url-status=dead }} Посетено на December 25, 2008.</ref> {| class="wikitable" |+'''Селектирани индуктори, инхибитори и супстрати на CYP3A4<ref>Where classes of agents are listed, there may be exceptions within the class</ref>''' |- ! Супстрати !! Инхибитори !! Индуктори |- style="vertical-align: top;" |<!--substrates--> * некои [[имуносупресив]]и ** [[циклоспорин]]<ref name=Flockhart/><ref name=FASS>[[FASS (drug formulary)]]: [http://www.fass.se/LIF/produktfakta/fakta_lakare_artikel.jsp?articleID=18352 Swedish environmental classification of pharmaceuticals] Facts for prescribers (Fakta för förskrivare). Retrieved July 2011</ref> ** [[такролимус]]<ref name=Flockhart/><ref name=FASS/> ** [[сиролимус]]<ref name=Flockhart/><ref name=FASS/> * голем број [[хемотерапевтик|хемотерапевтици]] ** [[доцетаксел]]<ref name=Flockhart/><ref name=FASS/> ** [[тамоксифен]]<ref name=Flockhart/><ref name=FASS/> ** [[паклитаксел]]<ref name=Flockhart/><ref name=FASS/> ** [[циклофосфамид]]<ref name=FASS/> ** [[доксорубицин]]<ref name=FASS/> ** [[ерлотиниб]]<ref>{{Наведена мрежна страница |title=Erlotinib |url = http://www.drugs.com/ppa/erlotinib.html | quote = Metabolized primarily by CYP3A4 and, to a lesser degree, by CYP1A2 and the extrahepatic isoform CYP1A1}}</ref> ** [[етопозид]]<ref name=FASS/> ** [[ифосфамид]]<ref name=FASS/> ** [[тенипозид]]<ref name=FASS/> ** [[винбластин]]<ref name=FASS/> ** [[винкристин]]<ref name=Flockhart/> ** [[виндезин]]<ref name=FASS/> ** [[иматиниб]]<ref name=Flockhart/> ** [[иринотекан]]<ref name=Flockhart/> ** [[сорафениб]]<ref name=Flockhart/> ** [[сунитиниб]]<ref name=Flockhart/> ** [[вемурафениб]]<ref name=Flockhart/> ** [[темсиролимус]]<ref name=Flockhart/> ** [[анастрозол]] ** [[гефитиниб]] * [[азолни противгабични агенси]] ** [[кетоконазол]]<ref name=FASS/> ** [[итраконазол]]<ref name=FASS/> * [[макролидни антибиотици|макролид]]и ** [[кларитромицин]]<ref name=Flockhart/><ref name=FASS/> ** [[еритромицин]]<ref name=Flockhart/> ** [[телитромицин]]<ref name=Flockhart/> :(без [[азитромицин]])<ref name=Flockhart/> * [[дапсон]]<ref name=Flockhart/> (за [[лепра]]) * [[трициклични антидепресиви]] ** [[амитриптилин]]<ref name=FASS/> ** [[кломипрамин]]<ref name=FASS/> ** [[имипрамин]]<ref name=FASS/> ** [[циклобензаприн]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.drugbank.ca/drugs/DB00924|title=Cyclobenzaprine|work=DrugBank|accessdate=2018-04-10|archive-date=2018-10-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20181027220500/https://www.drugbank.ca/drugs/DB00924|url-status=dead}}</ref> * [[Селективен инхибитор на повторното преземање на серотонинот|SSRI]]s ** [[циталопрам]]<ref name=FASS/> ** [[норфлуоксетин]]<ref name=FASS/> ** [[сертралин]]<ref name=FASS/> *некои други антидепресиви ** [[миртазапин]]<ref name=FASS/> ([[noradrenergic and specific serotonergic antidepressant|NaSSA]]) ** [[нефазодон]]<ref name=FASS/> ** [[ребоксетин]]<ref name=FASS/> ** [[венлафаксин]]<ref name=FASS/> ([[serotonin-norepinephrine reuptake inhibitor|SNRI]]) ** [[тразодон]]<ref name=Flockhart/> ([[serotonin antagonist and reuptake inhibitor|SARI]]) * [[буспирон]]<ref name=Flockhart/><ref name=FASS/> ([[анксиолитик]]) * [[антипсихотици]] ** [[халоперидол]]<ref name=Flockhart/><ref name=FASS/> ** [[арипипразол]]<ref name=Flockhart/> ** [[рисперидон]]<ref name=Flockhart/> ** [[зипразидон]]<ref name=Flockhart/> ** [[пимозид]]<ref name=FASS/> ** [[кветиапин]]<ref name=Flockhart/> * [[опоиди]] (mainly analgesics) ** [[алфентанил]]<ref name=Flockhart/><ref name=FASS/> ** [[бупренорфин]]<ref name="pmid19773542">{{Наведено списание | vauthors = Moody DE, Fang WB, Lin SN, Weyant DM, Strom SC, Omiecinski CJ | title = Effect of rifampin and nelfinavir on the metabolism of methadone and buprenorphine in primary cultures of human hepatocytes | journal = Drug Metabolism and Disposition | volume = 37 | issue = 12 | pages = 2323–9 | date = December 2009 | pmid = 19773542 | pmc = 2784702 | doi = 10.1124/dmd.109.028605 }}</ref> ([[аналгетик]], [[Opioid use disorder#Management|addiction maintenance treatment]]) ** [[кодеин]]<ref name=Flockhart/> ([[аналгетик]], [[антитусик]], [[антидијароик]]) ** [[фентанил]]<ref name=Flockhart/> ** [[хидрокодон]] (partial involvement, not the bioactivation factor)<ref>{{Наведено списание|journal=British Journal of Clinical Pharmacology|title=CYP2D6 and CYP3A4 involvement in the primary oxidative metabolism of hydrocodone by human liver microsomes|vauthors=Hutchinson MR, Menelaou A, Foster DJ, Coller JK, Somogyi AA |PMID=14998425|volume=57|date=Mar 2004|pages=287–97|doi=10.1046/j.1365-2125.2003.02002.x|pmc=1884456}}</ref> ** [[метадон]]<ref name=Flockhart/> ([[аналгетик]], [[Opioid use disorder#Management|addiction maintenance treatment]]) ** [[левацетилметадол]]<ref name=Flockhart/> ** [[трамадол]] (to inactive metabolites, do not confuse with metabolism via [[CYP2D6]]) * [[бензодиазепин]]и ** [[алпразолам]]<ref name=Flockhart/><ref name=FASS/> ** [[мидазолам]]<ref name=Flockhart/><ref name=FASS/> ** [[триазолам]]<ref name=Flockhart/><ref name=FASS/> ** [[диазепам]]<ref name=Flockhart/> (биоактивација до [[дезметилдиазепам]]) *некои [[хипнотик|хипнотици]] ** [[зопиклон]]<ref name=FASS/> ** [[залеплон]]<ref name=Flockhart/> ** [[золпидем]]<ref name=Flockhart/> * [[донепезил]]<ref name=FASS/> ([[ацетилхолинестераза инхибитор]]) * [[статин]]и ** [[аторвастатин]]<ref name=Flockhart/><ref name=FASS/> ** [[ловастатин]]<ref name=Flockhart/><ref name=FASS/> ** [[симвастатин]]<ref name=FASS/> ** [[церивастатин]]<ref name=Flockhart/> :(без [[правастатин]])<ref name=Flockhart/> :(без [[росувастатин]])<ref name=Flockhart/> * [[блокатори на калциумовите канали]] ** [[дилтиазем]]<ref name=Flockhart/><ref name=FASS/> ** [[фелодипин]]<ref name=Flockhart/><ref name=FASS/> ** [[нифедипин]]<ref name=Flockhart/><ref name=FASS/> ** [[верапамил]]<ref name=Flockhart/><ref name=FASS/> ** [[амлодипин]]<ref name=Flockhart/> ** [[лерканидипин]]<ref name=Flockhart/> ** [[нитрендипин]]<ref name=Flockhart/> ** [[nisoldipine]]<ref name=Flockhart/> * [[амиодарон]]<ref name=FASS/> ([[антиаритмик од класа III]]) * [[dronedarone]]<ref name=FASS/> ([[антиаритмик од класа III]]) * [[quinidine]]<ref name=Flockhart/> ([[антиаритмик од класа I]]) * [[PDE5 инхибитор]]и ** [[силденафил]]<ref name=Flockhart/><ref name=FASS/> ** [[тадалафил]]<ref>[http://www.druglib.com/druginfo/cialis/interactions_overdosage_contraindications/ Druglib.com] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180509055419/http://www.druglib.com/druginfo/cialis/interactions_overdosage_contraindications/ |date=2018-05-09 }}{{full citation needed|date=November 2015}}</ref> * [[кинин]]и<ref name=FASS/> ([[вазодилататор]]и, [[smooth muscle]] contractors) * [[sex hormones]] agonists and antagonists ** [[финастерид]]<ref name=Flockhart/><ref name=FASS/> ([[антиандроген]]) ** [[естрадиол]]<ref name=Flockhart/> ([[естроген]]) ** [[прогестерон]]<ref name=Flockhart/> ** [[етинилестрадиол]]<ref name=FASS/> ([[хормонски контрацептив]]) ** [[тестостерон]]<ref name=Flockhart/> ([[андроген]]) ** [[торемифен]]<ref name=FASS/> ([[селективен естрогенски рецепторен модулатор|SERM]]) ** [[bicalutamide]]<ref name=AZ>{{Наведено списание | vauthors = Cockshott ID | title = Bicalutamide: clinical pharmacokinetics and metabolism | journal = Clinical Pharmacokinetics | volume = 43 | issue = 13 | pages = 855–78 | year = 2004 | pmid = 15509184 | doi = 10.2165/00003088-200443130-00003 }}</ref> *[[H1-рецепторни антагонисти]] ** [[терфенадин]]<ref name=Flockhart/><ref name=FASS/> ** [[астемизол]]<ref name=Flockhart/><ref name="pmid11259984">{{Наведено списание | vauthors = Matsumoto S, Yamazoe Y | title = Involvement of multiple human cytochromes P450 in the liver microsomal metabolism of astemizole and a comparison with terfenadine | journal = British Journal of Clinical Pharmacology | volume = 51 | issue = 2 | pages = 133–42 | date = February 2001 | pmid = 11259984 | pmc = 2014443 | doi = 10.1046/j.1365-2125.2001.01292.x }}</ref> ** [[хлорфенамин]]<ref name=Flockhart/> * [[Протеазен инхибитор|Протеазни инхибитори]] ** [[индинавир]]<ref name=Flockhart/><ref name=FASS/> ** [[ритонавир]]<ref name=Flockhart/><ref name=FASS/> ** [[saquinavir]]<ref name=Flockhart/><ref name=FASS/> ** [[нелфинавир]]<ref name=Flockhart/><ref name=FASS/> * non-nucleoside [[reverse transcriptase inhibitors]] ** [[невирапин]]<ref name=FASS/> *некои [[гликокортикоид]]и ** [[будезонид]]<ref name=FASS/> ** [[хидрокортизон]]<ref name=Flockhart/> ** [[дексаметазон]]<ref name=Flockhart/> * [[албендазол]]<ref>Enzyme [http://www.genome.jp/dbget-bin/www_bget?enzyme+1.14.13.32 1.14.13.32] at [[KEGG]]</ref><ref>{{Наведена мрежна страница | title=Showing Protein Cytochrome P450 3A4 (HMDBP01018) | work=Human Metabolome Database | accessdate=2017-08-05 | url=http://www.hmdb.ca/proteins/HMDBP01018}}</ref> ([[антихелминтик]]) * [[цисаприд]]<ref name=Flockhart/><ref name=FASS/> ([[5-HT4 рецептор]]ен [[агонист]]) * [[апрепитант]]<ref name=Flockhart/> ([[антиеметик]]) * [[кофеин]]<ref name=Flockhart/> ([[стимуланс]]) * [[кокаин]]<ref name=Flockhart/> ([[стимуланс]]) * [[цилостазол]]<ref name=Flockhart/> ([[фосфодиестераза инхибитор]]) * [[декстрометорфан]]<ref name=Flockhart/> ([[антитусик]]) * [[домперидон]]<ref name=Flockhart/> ([[антидопаминергик]]) * [[еплеренон]]<ref name=Flockhart/> ([[алдостеронски антагонист]]) * [[лидокаин]]<ref name=Flockhart/> ([[локален анестетик]], [[антиаритмик]]) * [[ондансетрон]]<ref name=Flockhart/> ([[5-HT3 антагонист]]) * [[пропранолол]]<ref name=Flockhart/> ([[бета блокатор]]) * [[салметрол]]<ref name=Flockhart/> ([[бета агонист]]) * [[варфарин]]<ref name="pmid12724615">{{Наведено списание | vauthors = Daly AK, King BP | title = Pharmacogenetics of oral anticoagulants | journal = Pharmacogenetics | volume = 13 | issue = 5 | pages = 247–52 | date = May 2003 | pmid = 12724615 | doi = 10.1097/01.fpc.0000054071.64000.bd }}</ref> ([[антикоагуланс]]) * [[клопидогрел]], becoming [[bioactivated]]<ref name="pmid12515739">{{Наведено списание | vauthors = Lau WC, Waskell LA, Watkins PB, Neer CJ, Horowitz K, Hopp AS, Tait AR, Carville DG, Guyer KE, Bates ER | title = Atorvastatin reduces the ability of clopidogrel to inhibit platelet aggregation: a new drug-drug interaction | journal = Circulation | volume = 107 | issue = 1 | pages = 32–7 | date = January 2003 | pmid = 12515739 | doi = 10.1161/01.CIR.0000047060.60595.CC }}</ref> ([[antiplatelet agent|antiplatelet]]) * [[омепразол]]<ref name=FASS/> ([[инхибитор на протонската пумпа]]) * [[натеглинид]]<ref name=Flockhart/> ([[антидијабетик]]) * [[метоксетамин]]<ref name="pmid23774830">{{Наведено списание | vauthors = Meyer MR, Bach M, Welter J, Bovens M, Turcant A, Maurer HH | title = Ketamine-derived designer drug methoxetamine: metabolism including isoenzyme kinetics and toxicological detectability using GC-MS and LC-(HR-)MSn | journal = Analytical and Bioanalytical Chemistry | volume = 405 | issue = 19 | pages = 6307–21 | date = July 2013 | pmid = 23774830 | doi = 10.1007/s00216-013-7051-6 }}</ref> * [[монтелукаст]] ([[леукотриенски рецепторен антагонист]]) || '''Strong'''<!--inhibitors--> * [[Pharmacologic protease inhibitor|protease inhibitors]] ** [[ритонавир]]<ref name=Flockhart/><ref name=FASS/><ref name=lange6th/> ** [[индинавир]]<ref name=Flockhart/> ** [[нелфинавир]]<ref name=Flockhart/> ** [[saquinavir]]<ref name=Flockhart/> *некои [[макролид|макролидни антибиотици]]<ref name=lange6th/> ** [[кларитромицин]]<ref name=Flockhart/><ref name=FASS/> ** [[телитромицин]]<ref name=Flockhart/> * [[хлорамфеникол]] ([[антибиотик]])<ref>{{Наведено списание | vauthors = Park JY, Kim KA, Kim SL | title = Chloramphenicol is a potent inhibitor of cytochrome P450 isoforms CYP2C19 and CYP3A4 in human liver microsomes | journal = Antimicrobial Agents and Chemotherapy | volume = 47 | issue = 11 | pages = 3464–9 | date = November 2003 | pmid = 14576103 | pmc = 253795 | doi = 10.1128/AAC.47.11.3464-3469.2003 }}</ref> *некои [[азолни противгабични агенси]] ** [[кетоконазол]]<ref name=Flockhart/><ref name=FASS/> ** [[итраконазол]]<ref name=Flockhart/><ref name=FASS/> * [[нефазодон]]<ref name=Flockhart/><ref name=FASS/> ([[антидепресив]]) * [[кобицистат]] '''Умерени'''<!--инхибитори--> * [[апрепитант]]<ref name=Flockhart/> ([[антиеметик]]) *некои [[блокатори на калциумовите канали]] ** [[верапамил]]<ref name=Flockhart/> ** [[дилтиазем]]<ref name=Flockhart/> *некои [[макролид|макролидни антибиотици]] ** [[еритромицин]]<ref name=Flockhart/> *некои [[азолни противгабични агенси]]<ref name=lange6th/> ** [[флуконазол]]<ref name=Flockhart/> * [[бергамотин]] (состојка во сокот од [[грејпфрут]])<ref name=Flockhart/> *[[валеријана]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rxlist.com/valerian-page3/supplements.htm#Interactions |title=архивска копија |accessdate=2018-04-10 |archive-date=2018-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180116055514/https://www.rxlist.com/valerian-page3/supplements.htm#Interactions |url-status=dead }}{{full citation needed|date=November 2015}}</ref> '''Слаби'''<!--инхибитори--> * [[циметидин]]<ref name=Flockhart/> ([[H2-рецепторен антагонист]]) * [[бупренорфин]] ([[аналгетик]])<ref name="pmid12756210">{{Наведено списание | vauthors = Zhang W, Ramamoorthy Y, Tyndale RF, Sellers EM | title = Interaction of buprenorphine and its metabolite norbuprenorphine with cytochromes p450 in vitro | journal = Drug Metabolism and Disposition | volume = 31 | issue = 6 | pages = 768–72 | date = June 2003 | pmid = 12756210 | doi = 10.1124/dmd.31.6.768 }}</ref> * [[кафестол]] (in unfiltered coffee)<ref>http://www.aapsj.org/abstracts/AM_2009/AAPS2009-001235.PDF{{full citation needed|date=November 2015}} {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110721141830/http://www.aapsj.org/abstracts/AM_2009/AAPS2009-001235.PDF |date=July 21, 2011 }}</ref> *[[орфенадрин]] * [[габапентин]] * [[валпроична киселина]]<ref>{{Наведено списание | pmc= 2014611 | pmid=11736863 | volume=52 | title=In vitro evaluation of valproic acid as an inhibitor of human cytochrome P450 isoforms: preferential inhibition of cytochrome P450 2C9 (CYP2C9) | journal=Br J Clin Pharmacol | pages=547–53 | vauthors=Wen X, Wang JS, Kivistö KT, Neuvonen PJ, Backman JT | doi=10.1046/j.0306-5251.2001.01474.x}}</ref> '''<!--inhibitors of-->Unspecified potency''' * [[амиодарон]]<ref name=Flockhart/> ([[антиаритмик]]) * [[канабидиол]]<ref>[https://www.medicinalgenomics.com/wp-content/uploads/2013/11/Potent-inhibition-of-CYP3A-with-CBD.pdf] Potent inhibition of human cytochrome P450 3A isoforms by cannabidiol: Role of phenolic hydroxyl groups in the resorcinol moiety</ref> * [[ципрофлоксацин]]<ref name=Flockhart/> (антибиотик) * [[дитиокарбамат]]<ref name=Flockhart/> (functional group) * [[вориконазол]]<ref name=Flockhart/> ([[Antifungal medication|antifungal]]) * [[иматиниб]]<ref name=Flockhart/> ([[антиканцер]]) * [[мифепристон]]<ref name=Flockhart/> ([[abortifacient]]) * [[норфлоксацин]]<ref name=Flockhart/> (антибиотик) * some non-nucleoside [[reverse transcriptase inhibitor]]s<ref name=nnrti>Non-nucleoside reverse transcriptase inhibitors have been shown to both induce and inhibit CYP3A4.</ref> ** [[делавирдин]]<ref name=Flockhart/> * [[гестоден]]<ref name=Flockhart/> ([[хормонски контрацептив]]) * [[мибефрадил]]<ref name=Flockhart/> (за [[ангина пекторис]]) * [[флувоксамин]]<ref name=Flockhart/> * [[carambola|star fruit]]<ref name=Flockhart/><ref>{{Наведено списание | vauthors = Hidaka M, Fujita K, Ogikubo T, Yamasaki K, Iwakiri T, Okumura M, Kodama H, Arimori K | title = Potent inhibition by star fruit of human cytochrome P450 3A (CYP3A) activity | journal = Drug Metabolism and Disposition | volume = 32 | issue = 6 | pages = 581–3 | date = June 2004 | pmid = 15155547 | doi = 10.1124/dmd.32.6.581 }}</ref> * [[млечен трн]]<ref>[http://www.hcvadvocate.org/hepatitis/hepC/mthistle.html HCVadvocate.org] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100305175124/http://www.hcvadvocate.org/hepatitis/hepC/mthistle.html |date=2010-03-05 }}{{full citation needed|date=November 2015}}</ref> * [[Никотинамид|ниацинамид]]<ref name = "Gaudineau_2004">{{Наведено списание | vauthors = Gaudineau C, Auclair K | title = Inhibition of human P450 enzymes by nicotinic acid and nicotinamide | journal = Biochemical and Biophysical Research Communications | volume = 317 | issue = 3 | pages = 950–6 | date = May 2004 | pmid = 15081432 | doi = 10.1016/j.bbrc.2004.03.137 }}</ref> * [[гинко билоба]]<ref name="pmid19883715">{{Наведено списание | vauthors = Kimura Y, Ito H, Ohnishi R, Hatano T | title = Inhibitory effects of polyphenols on human cytochrome P450 3A4 and 2C9 activity | journal = Food and Chemical Toxicology | volume = 48 | issue = 1 | pages = 429–35 | date = January 2010 | pmid = 19883715 | doi = 10.1016/j.fct.2009.10.041 | quote = Ginko Biloba has been shown to contain the potent inhibitor amentoflavone }}</ref> *[[пиперин]]<ref>{{Наведено списание | vauthors = Bhardwaj RK, Glaeser H, Becquemont L, Klotz U, Gupta SK, Fromm MF | title = Piperine, a major constituent of black pepper, inhibits human P-glycoprotein and CYP3A4 | journal = The Journal of Pharmacology and Experimental Therapeutics | volume = 302 | issue = 2 | pages = 645–50 | date = August 2002 | pmid = 12130727 | doi = 10.1124/jpet.102.034728 }}</ref> * [[изониазид]]<ref>{{Наведено списание | vauthors = Wen X, Wang JS, Neuvonen PJ, Backman JT | title = Isoniazid is a mechanism-based inhibitor of cytochrome P450 1A2, 2A6, 2C19 and 3A4 isoforms in human liver microsomes | journal = European Journal of Clinical Pharmacology | volume = 57 | issue = 11 | pages = 799–804 | date = January 2002 | pmid = 11868802 | doi = 10.1007/s00228-001-0396-3 }}</ref> *[[кверцетин]]<ref>{{Наведено списание | vauthors = Savai J, Varghese A, Pandita N, Chintamaneni M | title = Investigation of CYP3A4 and CYP2D6 Interactions of Withania somnifera and Centella asiatica in Human Liver Microsomes | journal = Phytotherapy Research | volume = 29 | issue = 5 | pages = 785–90 | date = May 2015 | pmid = 25684704 | doi = 10.1002/ptr.5308 }}</ref> || '''<!--inducers of-->Strong potency''' *[[антиандроген]]и **[[ензалутамид]]<ref>https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2012/203415lbl.pdf</ref> '''<!--inducers of-->Unspecified potency''' * [[антиконвулзив]]и, [[стабилизатори на расположението]] ** [[карбамазепин]]<ref name=Flockhart/><ref name=FASS/><ref name=lange6th>{{Наведена книга |author1=Rod Flower |author2=Humphrey P. Rang |author3=Maureen M. Dale |author4=Ritter, James M. |title=Rang & Dale's pharmacology |publisher=Churchill Livingstone |location=Edinburgh |year=2007 |pages= |isbn=0-443-06911-5 |oclc= |doi= |accessdate=}}{{page needed|date=November 2015}}</ref> ** [[фенитоин]]<ref name=Flockhart/><ref name=FASS/> ([[антиконвулзив]]) ** [[окскарбазепин]]<ref name=Flockhart/> ** [[топирамат]]<ref>{{Наведено списание|last=Nallani|first=Srikanth C.|last2=Glauser|first2=Tracy A.|last3=Hariparsad|first3=Niresh|last4=Setchell|first4=Kenneth|last5=Buckley|first5=Donna J.|last6=Buckley|first6=Arthur R.|last7=Desai|first7=Pankaj B.|date=2003-12-01|title=Dose-dependent induction of cytochrome P450 (CYP) 3A4 and activation of pregnane X receptor by topiramate|journal=Epilepsia|volume=44|issue=12|pages=1521–1528|issn=0013-9580|pmid=14636322|doi=10.1111/j.0013-9580.2003.06203.x}}</ref> * [[барбитурат]]и<ref name=lange6th/> ** [[фенобарбитал]]<ref name=Flockhart/><ref name=FASS/> ** [[буталбитал]] * [[кантарион]]<ref name=Flockhart/><ref name=FASS/> *некои [[бактерицид]]и ** [[рифампицин]]<ref name=Flockhart/><ref name=lange6th/> ** [[рифабутин]]<ref name=Flockhart/><ref name=FASS/> * some non-nucleoside [[reverse transcriptase inhibitor]]s<ref name=nnrti/> ** [[ефавиренз]]<ref name=Flockhart/> ** [[невирапин]]<ref name=Flockhart/> *некои [[хипогликемик|хипогликемици]] ** [[пиоглитазон]]<ref name=Flockhart/> ** [[троглитазон]]<ref name=Flockhart/> * [[гликокортикоид]]и<ref name=Flockhart/> ([[blood glucose]] increase, [[имуносупресив]]) * [[модафинил]]<ref name=Flockhart/> ([[стимуланс]]) *[[кверцетин]]<ref>{{Наведено списание | vauthors = Chae YJ, Cho KH, Yoon IS, Noh CK, Lee HJ, Park Y, Ji E, Seo MD, Maeng HJ | title = Vitamin D Receptor-Mediated Upregulation of CYP3A4 and MDR1 by Quercetin in Caco-2 cells | journal = Planta Medica | volume = 82 | issue = 1–2 | pages = 121–30 | date = January 2016 | pmid = 26366751 | doi = 10.1055/s-0035-1557898 }}</ref> *[[капсаицин]]<ref>{{Наведено списание | vauthors = Han EH, Kim HG, Choi JH, Jang YJ, Lee SS, Kwon KI, Kim E, Noh K, Jeong TC, Hwang YP, Chung YC, Kang W, Jeong HG | title = Capsaicin induces CYP3A4 expression via pregnane X receptor and CCAAT/enhancer-binding protein β activation | journal = Molecular Nutrition & Food Research | volume = 56 | issue = 5 | pages = 797–809 | date = May 2012 | pmid = 22648626 | doi = 10.1002/mnfr.201100697 }}</ref> |- |} == Наводи == {{наводи|2}} {{Цитохром P450}} [[Категорија:EC 1.14.14]] [[Категорија:Гени на хромозомот 7]] q6fhtm84ljijefrgmwphvr9g3navy4t 0 1184418 5602256 5494446 2026-07-30T17:17:07Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602256 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Cole Thomas The Oxbow (The Connecticut River near Northampton 1836).jpg|мини|исправено=1.4|[[Томас Коул]] (1801–1848), ''Мртвица, Поглед на планината Холиоук, Нортхемптон, Масачусетс, по бура'' (1836), музеј „Метрополитен“, Њујорк.]] '''Школа на реката Хадсон''' ({{langx|en|Hudson River School}}) — група [[САД|американски]] [[пределно сликарство|пределни сликари]] од средината на [[XIX век]] чија естетика настанала под влијание на германскиот [[романтизам]]. На делата по кои е наречен овој правец е прикажана долината на реката [[Хадсон (река)|Хадсон]] и околното подрачје со планините [[Катскил]], [[Адирондак]] и [[Бели Планини (Њу Хемпшир)|Белите Планини]]; второто поколение на уметници од овој правец ја прошириле дејноста на други места како [[Нова Англија]], [[Приморски покраини|Приморските покраини]] на [[Канада]], [[Запад (САД)|Западот на САД]] и [[Јужна Америка]]. ==Преглед== Се смета дека поимот ''Школа на реката Хадсон'' потекнал од ликовниот критичар Кларенс Кук кој пишувал за ''Њујорк трибјун'' или од пределниот сликар Хомер Доџ Мартин.<ref name=howat>{{наведена книга|last=Howat|first=John K|title=American Paradise: The World of the Hudson River School|year=1987|pages=3, 4|publisher=Metropolitan Museum of Art, Harry N. Abrams, Inc.|location=New York}}</ref> Во првобитна смисла, поимот се користел со потценување како застарен стил во однос на [[пленер]]ската [[Барбизонска школа]] која влегла во мода кај американските купувачи и собирачи. Сликите од овој правец се занимававаат со битот на Америка во XIX век — откритијата, истражувањето и населувањето.<ref name="HRS">{{наведена книга|last1=Kornhauser|first1=Elizabeth Mankin|last2=Ellis|first2=Amy|last3=Miesmer|first3=Maureen|title=Hudson River School: Masterworks from the Wadsworth Atheneum Museum of Art|publisher=Wadsworth Atheneum Museum of Art|page=vii|url=https://books.google.com/books?id=ylDWtpAGqrkC|date=2003|accessdate=June 26, 2016}}</ref> На нив американските предели се прикажани како [[пасторала]], каде човекот и природата живеат во слога. Пределите се одликуваат со реалистичен, подробен, а напати и идеализиран приказ на природата, сопоставувајќи го мирното земјоделство со преостанатата дивина која сè повеќе исчезнувала од долината на реката Хадсон, кога почнала да се вреднува нејзината недопреност и [[возвишено]]ст.<ref name="Pastoral">{{наведени вести|title=The Panoramic River: the Hudson and the Thames|publisher=Hudson River Museum|page=188|url=https://books.google.com/books?id=rfLSAQAAQBAJ|date=2013|accessdate=June 23, 2016|isbn=978-0-943651-43-9}}</ref> Уметниците од оваа школа сметале дека природата на американскиот предел е неизречиво отелотворение на Бога,<ref name="God Nature Hudson River School">{{нмс|title=The Hudson River School: Nationalism, Romanticism, and the Celebration of the American Landscape|url=http://www.history.vt.edu/Barrow/Hist3144/readings/hudsonriver/|publisher=Virginia Tech History Department|accessdate=June 26, 2016}}</ref> иако самите се разликувале по длабочината на духовното убедување. За инспирација им послужиле европските мајстори како [[Клод Лорен]], [[Џон Констабл]] и [[Вилијам Тарнер]], а нивната длабока почит кон природните убавини на Америка ја делеле и тогашните книжевници како [[Хенри Дејвид Торо]] и [[Ралф Валдо Емерсон]]. Неколку сликари биле членови на [[Диселдорфска школа|Диселдорфската школа]], а пак други биле воспитаници на германскиот сликар Паул Вебер.<ref>John K. Howat: American Paradise: The World of the Hudson River School, S. 311</ref> Иако нештата во сликите се верно прикажани, многу сцени се всушност спој од повеќе глетки. Собирајќи материјал за сликање, уметниците оделе на исклучителни места, чии услови не би дозволиле сликање на самото место. На овие експедиции, тие правеле скици и белешки, па се враќале во ателјеата за да го направат конечното дело. ==Основоположник== [[Податотека:Thomas Cole - A View of the Two Lakes and Mountain House, Catskill Mountains, Morning (1844) - Google Art Project.jpg|мини|[[Томас Коул]], ''Поглед на двете езера и планинската куќа, Планини Катскил, Утро'', Бруклински ликовен музеј]] За основоположник на Школата на реката Хадсон се смета сликарот [[Томас Коул]].<ref name=otoole>{{наведена книга|last=O'Toole|first=Judith H.|title=Different Views in Hudson River School Painting|year=2005|publisher=Columbia University Press|page=11|url=https://books.google.com/books?id=GstU4IilVdYC}}</ref> Коул се качил на [[пароброд]] по реката Хадсон есента 1825 г, истата година кога е отворен каналот [[Ири (канал)|Ири]], најпрвин запирајќи во [[Вест Поинт (Њујорк)|Вест Поинт]], а потоа во Катскил. Продолжил пеш, планинарејќи поисточните планини [[Катскил]] во Њујорк и таму ги насликал првите предели од подрачјето. Првиот критичен осврт на делото излегол во ''Њујорк ивнинг пост'' во 1825 г.<ref name=hag>{{нмс|last=Boyle|first=Alexander|title=Thomas Cole (1801-1848) The Dawn of the Hudson River School|url=http://hamiltonauctiongalleries.com/Cole.htm|publisher=Hamilton Auction Galleries|accessdate=19 December 2012|archive-date=2012-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314171857/http://hamiltonauctiongalleries.com/Cole.htm|url-status=dead}}</ref> Во тоа време Коул, како Англичанец, бил едиствениот уметник кого го привелекувале есенските бои на пределот.<ref name=otoole/> Нешто подоцна, неговиот близок другар [[Ашер Дјуранд]] се истакнал како важен деец на школата.<ref name="Durand">{{нмс|title=Asher B. Durand|url=http://americanart.si.edu/collections/search/artist/?ID=1364|website=Smithsonian American Art Museum: Renwick Gallery|publisher=Smithsonian Museum|accessdate=June 26, 2016|archive-date=2011-06-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20110607070154/http://americanart.si.edu/collections/search/artist/?ID=1364|url-status=dead}}</ref> Важна улога во популаризацијата на школата одиграло чествувањето на нацијата, природата и имотот, иако самите уметници имале неповолно мислење за правецот на технолошкиот и стопанскиот развој на САД.<ref>Angela Miller, The Empire of the Eye (1996); [http://blurblawg.typepad.com/files/property_progress_antebellum_landscape_art.pdf Alfred L. Brophy, Property and Progress: Antebellum Landscape Art and Property, McGeorge Law Review 40 (2009): 601-59.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110717121428/http://blurblawg.typepad.com/files/property_progress_antebellum_landscape_art.pdf |date=2011-07-17 }}</ref> ==Второ поколение== [[Податотека:Frederic Edwin Church - Niagara Falls - WGA04867.jpg|мини|[[Фредерик Едвин Черч]], ''[[Нијагарини Водопади]]'', 1857, Ликовна галерија Коркоран, Вашингтон.]] [[Податотека:Albert Bierstadt - Among the Sierra Nevada, California - Google Art Project.jpg|мини|[[Алберт Бирштат]], ''Among the Sierra Nevada Mountains, California'', 1868, Смитсонов музеј на американската уметност, Вашингтон.]] [[Податотека:JKensett Mount Washington (JJH-JFK001).jpg|мини|[[Џон Фредерик Кенсет]], ''Планината Вашингтон'', 1869, Музеј на колеџот Велсли.]] [[Податотека:Asher Brown Durand - The Catskills - Walters 37122.jpg|мини|исправено|[[Ашер Браун Дјуранд]], ''Катскили'', 1859, Ликовен музеј „Волтерс“.<ref name=walters>{{нмс|title=Walters Art Museum: The Catskills|url=http://art.thewalters.org/detail/19883|publisher=The Walters Art Museum|accessdate=19 December 2012}}</ref> ]] Второто поколение на уметници од Школата на реката Хадсон се избило по прераната смрт на Коул во 1848 г; меѓу неговите припадници биле [[Фредерик Едвин Черч]], [[Џон Фредерик Кенсет]] и [[Санфорд Робинсон Гифорд]]. Делата од ова поколение важат за примери на луминизмот. Покрај уметничката дејност, многу од уметинците биле основачи на ликовниот музеј „[[Метрополитен (музеј)|Метрополитен]]“ во [[Њујорк]].<ref name=metmuseum>{{нмс|last=Avery|first=Kevin J.|title=Metropolitan Museum of Art: Frederick Edwin Church|url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/chur/hd_chur.htm|publisher=Metropolitan Museum of Art|accessdate=19 December 2012}}</ref> Се смета дека најдобрите дела на школата се насликани во периодот од 1855 до 1875 г. и некои уметници како Фредерик Едвин Черч и [[Алберт Бирштат]] станале славни личности. Обајцата биле повлијаени од [[Диселдорфска школа|Диселдорфската школа]], каде Бирштат се образувал неколку години. Кога Черч ги изложил своите дела како ''Нијагара''<ref name=corcoran>{{нмс|title=Corcoran Highlights: Niagara|url=http://collection.corcoran.org/collection/work/niagara|publisher=Corcoran Museum of Art|accessdate=19 December 2012|archive-date=2011-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20110715075351/http://collection.corcoran.org/collection/work/niagara|url-status=dead}}</ref> и ''Санти на Северот'',<ref name=ric>{{нмс|last=Potter|first=Russell A.|title=Review of 'The Voyage of the Icebergs: Frederic Edwin Church's Arctic Masterpiece'|url=http://www.ric.edu/faculty/rpotter/harvey.html|publisher=Rhode Island College|accessdate=19 December 2012}}</ref> сликите привлекле големи редици од илјадници посетителим кои се восхитувале на овие предели кои досега не биле видени во Америка и ги потсетувале на бескрајната величествена дивина на нивната земја. ==Позначајни сликари== * [[Алберт Бирштат]] (1830-1902) * [[Вилијам Мејсон Браун]] (1828–1898) * [[Роберт Волтер Вир]] (1803-1889) * [[Вордингтон Витриџ]] (1820-1910) * [[Санфорд Робинсон Гифорд]] (1823-1880) * [[Роберт Скот Данкансон]] (1821-1872) * [[Ашер Браун Дјуранд]] (1796-1886) * [[Томас Доути]] (1793-1856) * [[Џон Вилијам Касилир]] (1811-1893) * [[Џон Фредерик Кенсет]] (1816-1872) * [[Семјуел Колман]] (1832-1920) * [[Томас Коул]] (1801-1848) * [[Џаспер Френсис Кропси]] (1823-1900) * [[Џервис Макенти]] (1828-1891) * [[Томас Моран]] (1837-1926) * [[Фредерик Ремингтон]] (1861-1909) * [[Вилијам Харт]] (1823-1894) * [[Џемјс Макдугал Харт]] (1828-1901) * [[Вилијам Стенли Хезелтајн]] (1835-1900) * [[Херман Отомар Херцог]] (1832-1932) * [[Мартин Џонсон Хид]] (1819-1904) * [[Томас Хил]] (1829-1908) * [[Фредерик Едвин Черч]] (1826-1900) * [[Дејвид Џонсон]] (1827-1908) == Поврзано == * [[Диселдорфска школа]] * [[Макијаоли]] * [[Пределна уметност]] * [[Романтизам]] * [[Список на уметници од Школата на реката Хадсон]] == Наводи == {{наводи|45em}} === Извори === *{{наведена книга | title=''American paradise: the world of the Hudson River school'' | location=New York | publisher=The Metropolitan Museum of Art | year=1987 | isbn=9780870994968 | url=http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/38038/rec/39}} *{{наведена книга | author= Avery, Kevin J., & Kelly, Frank | title= ''Hudson River school visions: the landscapes of Sanford R. Gifford'' | location=New York | publisher=The Metropolitan Museum of Art | year=2003 | isbn=9780300101843 | url=http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/81636}} * Ferber, Linda S. ''The Hudson River School: Nature and the American Vision''. New-York Historical Society, 2009. * Sullivan, Mark W. ''The Hudson River School: An Annotated Bibliography.'' Metcuhen, NJ; Scarecrow Press, 1991. * Wilmerding, John. ''American Light: The Luminist Movement, 1850–1875: Paintings, Drawings, Photographs.'' National Gallery of Art, Washington, D.C., 1980. {{ISBN|9780064389402}}. {{oclc|5706999}}. == Надворешни врски == {{рв|Hudson River School}} * [http://americanartgallery.org/exhibit/home/id/8 Школата на реката Хадсон] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121118091518/http://americanartgallery.org/exhibit/home/id/8 |date=2012-11-18 }} — Американска ликовна галерија {{en}} * [http://www.metmuseum.org/toah/hd/hurs/hd_hurs.htm Школата на реката Хадсон] — Ликовен музеј „Метрополитен“ {{en}} * [http://www.nps.gov/history/museum/exhibits/mabi/hudson.html Школата на реката Хадсон] — Служба за национални паркови на САД {{en}} {{Романтизам}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Школа на реката Хадсон| ]] [[Категорија:Американска уметност]] [[Категорија:Пределна уметност]] [[Категорија:Хадсон (река)]] r2d9uq8a4rbnyylosherfo7z4rjcj4v 0 1186864 5602301 5349682 2026-07-30T18:31:21Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602301 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Шумски пожар |name = Шумски пожар над Струмица (2012) |image = Fire taking over Elenica mountain in the wildfire of 2012.jpg |location = [[Струмица]], {{МКД}} |coordinates = {{Coord|41|25|21|N|22|36|34|W}} |date = 23 јули - 31 јули 2012<ref name="mknews2">{{наведена мрежна страница|url=http://mkd-news.com/strumitsa-konechno-zdivnuva-nema-novi-pozhari/|title=Струмица конечно здивнува - нема нови пожари|date=31 јули 2012|work=MK News|language=македонски|accessdate=4 јануари 2018}}</ref> |area = |cause = Палба на стари алишта во близина на грмушки |fatalities = 2 цивили<br>2 спасители |injuries = 14 }} '''Шумскиот пожар над Струмица од 2012 година''' — пожар кој ја зафатил боровата шума на планината Еленица која е сместена веднаш над градот [[Струмица]]. Причината за пожарот бил човечки фактор, а истиот бил подметнат во периодот помеѓу 11 и 12 часот на [[23 јули]] [[2012]] година. Во пожарот загинале двајца спасители, вработени во ЈП „Македонски шуми“ и двајца цивили кои доброволно се вклучиле во гаснењето на пожарот. Повредени биле десетина лица од кои седум биле деца. По повод загинувањето на двајцата волонтери и двајцата спасители, во [[Општина Струмица]] на [[25 јули]] [[2012]] година бил прогласен [[ден на жалост]]. Исто така, во чест на загинатите на [[Булевар Маршал Тито (Струмица)|главниот булевар]] во центарот на градот е изграден споменик од страна на општината, а во близина на местото каде што загинале од страна на фамилиите на загинатите е подигната мала црква-спомен. == Почеток и развивање == На [[23 јули]] [[2012]] година помеѓу 11 и 12 часот, 24-годишна жена од [[Струмица]] на 50-тина метри од последните куќи во градот, во близина на ниски растенија кои растат во групи од повеќе стебла запалила стари алишта.<ref name="денешен">{{наведена мрежна страница|url=http://denesen.mk/web/krivicna-za-strumicankata-koja-go-predizvika-strumickiot-pozar/|title=Кривична за струмичанката која го предизвика струмичкиот пожар|date=25 јули 2012|work=Денешен|language=македонски|accessdate=4 јануари 2018}}{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="мкд1">{{наведена мрежна страница|url=https://www.mkd.mk/46787/crna-hronika/mlada-devojka-go-predizvikala-pozarot-kaj-strumica/|title=Млада девојка го предизвикала пожарот кај Струмица|date=25 јули 2012|work=МКД.МК|language=македонски|accessdate=4 јануари 2018|archive-date=2012-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20121103060703/http://www.mkd.mk/46787/crna-hronika/mlada-devojka-go-predizvikala-pozarot-kaj-strumica/|url-status=dead}}</ref> Таквиот акт предизвикал пожар кој по неколку часа се раширил низ боровата шума на планината Еленица, сместена над градот. Во ширењето на пожарот дополнително придонеле и неповолните услови со ветар.<ref name="фама1">{{наведена мрежна страница|url=http://www.fama.mk/vesti-glavni/kategorii/makedonija/5481-zitelite-na-strumica-vo-akcija|title=Жителите на Струмица во акција со пожарникарите против пожарот кај месноста „Два пата“|date=23 јули 2012|work=Фама|language=македонски|accessdate=4 јануари 2018|archive-date=2014-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20140802105941/http://www.fama.mk/vesti-glavni/kategorii/makedonija/5481-zitelite-na-strumica-vo-akcija|url-status=dead}}</ref> [[Податотека:The Commander of the Strumica Fire Department organizing firefighters during 2012 wildfire.jpg|мини|десно|Командирот Мијалчо Крстев прави организација на пожарникарите на лице место.]] Околу 19 часот заврнало краткотраен дожд. Поради таквите временски услови била оневозможена интервенција на авионите за гаснење пожар во текот на истиот ден.<ref name="факултети">{{наведена мрежна страница|url=http://www.fakulteti.mk/news/12-07-23/golem_pozhar_vo_strumica.aspx|title=Голем пожар во Струмица|date=23 јули 2012|work=Факултети|language=македонски|accessdate=4 јануари 2018}}{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Вечерта околу 21 часот поголемиот дел од пожарот згаснал. Службите за спасување останале на терен во текот на ноќта со цел да се спречи повторно избувнување на пожарот. Противпожарните возила поради непристапниот терен привремено биле стационирани кај манастирот „[[Црква Свети Илија (Струмица)|Свети Илија]]“.<ref name="weather">{{наведена мрежна страница|url=http://weather4all.com.mk/%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BC-%D1%88%D1%83%D0%BC%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%BF%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%80-%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8-%D0%BD%D0%B0%D0%B4-%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BC%D0%B8%D1%86%D0%B0-|title=Голем шумски пожар гори над Струмица|date=23 јули 2012|work=Weather 4 All|language=македонски|accessdate=4 јануари 2018}}</ref> Во текот на денот биле повредени вкупно 18 лица од кои петмина биле хоспитализирани во Градската болница во [[Скопје]], а останатите во [[Струмица]]. Први жртви кои подлегнале на повредите биле Блажо Стојков и Пено Стојанов од [[Рич]], вработени во ЈП „Македонски шуми“.<ref name="слободнаевропа1">{{наведена мрежна страница|url=https://www.slobodnaevropa.mk/a/24654843.html|title=Двајца повредени од пожарот во Струмица починаа, еден во животна опасност|date=24 јули 2012|work=Радио Слободна Европа|language=македонски|accessdate=4 јануари 2018}}</ref> По седум дена, на повредите подлегнал и Мите Ѓоргиев кој доброволно учествувал во гаснењето на пожарот.<ref name="кајгана1">{{наведена мрежна страница|url=https://kajgana.com/pochina-i-tretiot-povreden-vo-pozharot-kaj-strumica|title=Почина и третиот повреден во пожарот кај Струмица|date=29 јули 2012|work=Факултети|language=македонски|accessdate=4 јануари 2018|archive-date=2012-09-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20120901042631/http://kajgana.com/pochina-i-tretiot-povreden-vo-pozharot-kaj-strumica|url-status=dead}}</ref> На 5 август починал и Војо Гркљанов од [[Вељуса]], четвртата и последна жртва на пожарот, вработен во ЈП „Македонски шуми“.<ref name="24вести">{{наведена мрежна страница|url=http://24vesti.com.mk/chetvrta-zhrtva-od-pozharot-vo-strumichko|title=Четврта жртва од пожарот во Струмичко|date=5 август 2012|work=24 Вести|language=македонски|accessdate=4 јануари 2018}}</ref> [[Податотека:Canadair plain during the Strumica wildfire of 2012.jpg|мини|десно|„Канадер“ противпожарен авион за време на носењето вода за локализирање на пожарот.]] По два дена повторно избувнал пожар во близина на месноста викана „Двата пата“. Истиот бил на непристапен терен, а постоела опасност да се прошири кон населените места. Поради тоа, по барање на градоначалникот [[Зоран Заев]], откако конечно се создале временски услови, од Дирекцијата за заштита и спасување биле активирани два противпожарни авиони „Канадери“ кои истурале вода на зафатените непристапни места.<ref name="слободнаевропа2">{{наведена мрежна страница|url=https://www.slobodnaevropa.mk/a/24656259.html|title=Над Струмица повторно пожар|date=25 јули 2012|work=Радио Слободна Европа|language=македонски|accessdate=3 јануари 2018}}</ref> Истиот бил локализиран во 16 часот.<ref name="фама2">{{наведена мрежна страница|url=http://www.fama.mk/vesti-glavni/kategorii/makedonija/5517-kanaderite-go-lokaliziraa-pozarot-vo-strumica|title=Канадерите го локализираа пожарот во Струмица|date=25 јули 2012|work=Фама|language=македонски|accessdate=4 јануари 2018|archive-date=2016-08-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20160820133601/http://www.fama.mk/vesti-glavni/kategorii/makedonija/5517-kanaderite-go-lokaliziraa-pozarot-vo-strumica|url-status=dead}}</ref> Пожарот продолжил низ текот на неделата.<ref name="mknews1">{{наведена мрежна страница|url=http://mkd-news.com/deneska-povtorno-pozhar-vo-strumitsa-kaj-gogova-cheshma-izgasnat-e/|title=Денеска повторно пожар во Струмица кај „Гогова шечма“ - изгаснат е|date=28 јули 2012|work=MK News|language=македонски|accessdate=4 јануари 2018}}</ref><ref name="кајгана2">{{наведена мрежна страница|url=https://kajgana.com/izgasnat-pozharot-kaj-strumica|title=Изгаснат пожарот кај Струмица|date=28 јули 2012|work=Кајгана|language=македонски|accessdate=4 јануари 2018|archive-date=2012-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20120730083955/http://kajgana.com/izgasnat-pozharot-kaj-strumica|url-status=dead}}</ref> Спасувачките екипи на теренот ископале ровови со цел да се спречи ширењето на пламените јазици.<ref name="а1он">{{наведена мрежна страница|url=http://a1on.mk/archives/23273|title=Пожар повторно беснее над Струмица|date=29 јули 2012|work=A1он|language=македонски|accessdate=4 јануари 2018}}{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Конечно, по борба од цела седмица и со четири смртни случаи и над десетина повредени, меѓу кои седум од нив деца,<ref name="мкд2">{{наведена мрежна страница|url=https://www.mkd.mk/46501/makedonija/sedum-decinja-povredeni-pozar-strumica?page=10|title=Седум дечиња се повредени во пожарот кај Струмица|date=23 јули 2012|work=МКД.МК|language=македонски|accessdate=4 јануари 2018}}{{Мртва_врска|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> пожарот над [[Струмица]] целосно стивнал на крајот од месец јули.<ref name="mknews2">{{наведена мрежна страница|url=http://mkd-news.com/strumitsa-konechno-zdivnuva-nema-novi-pozhari/|title=Струмица конечно здивнува - нема нови пожари|date=31 јули 2012|work=MK News|language=македонски|accessdate=4 јануари 2018}}</ref> == Реакции == На селските гробишта во [[Рич]], [[Струмичко]] по два дена од трагичниот настан, во родното село биле погребани првите две жртви на пожарот, Блажо Стојков на 50-годишна возраст и Пено Стојанов на 46 години.<ref name="југоинфо">{{наведена мрежна страница|url=http://jugoinfo.mk/index.php?id=302|title=Рич се прости од браќата Блажо и Пено, во Струмица ден на жалост|work=Југоинфо|language=македонски|accessdate=5 јануари 2018}}</ref> По повод трагичната смрт на зафатените од огнената стихија, била донесена одлука денот среда, 25 јули 2012 година да биде прогласен за ден на жалоста во [[Општина Струмица]], при што знамињата во општината биле истакнати на половина копје. Истиот ден, Советот на општина Струмица едногласно донел одлука за потребите на семејствата, општината да додели парична помош од 100,000 денари на семејствата на загинатите и 20,000 денари на семејствата на повредените.<ref name="гласникср">{{наведена мрежна страница|url=http://www.strumica.gov.mk/downloads/ler/2012SluzbenGlasnik18.pdf|title=Службен гласник на Општина Струмица|date=25 јули 2012|work=|language=македонски|accessdate=3 јануари 2018|archive-date=2019-09-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20190922095939/https://www.strumica.gov.mk/downloads/ler/2012SluzbenGlasnik18.pdf|url-status=dead}}</ref> [[Податотека:Mayor Zaev speaking on the opening of a monument for the Strumica wildfire of 2012.jpg|мини|десно|Градоначалникот Заев дава говор по повод откривањето на споменикот.]] Веднаш по целосното локализирање на пожарот, од страна на тогашниот градоначалник [[Зоран Заев]] и [[Општина Струмица]] се развила идејата за изградба на споменик за четирите жртви на пожарот. За таа цел бил повикан Григориј Потоцки, познат вајар и сликар од [[Русија]] и автор на [[Споменик Македонија (Струмица)|споменикот Македонија]].<ref name="фама3">{{наведена мрежна страница|url=http://www.fama.mk/vesti-glavni/kategorii/makedonija/5722-vo-strumica-ke-se-gradi-spomenik|title=Во Струмица ќе се гради споменик за четирите жртви од пожарот|date=13 август 2012|work=Фама|language=македонски|accessdate=4 јануари 2018|archive-date=2016-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20160929092949/http://www.fama.mk/vesti-glavni/kategorii/makedonija/5722-vo-strumica-ke-se-gradi-spomenik|url-status=dead}}</ref> По истиот повод, фамилиите на загинатите од сопствен буџет изградиле мал споменик во налик на црква, сместен во близина на месноста „Двата пата“, местото каде што загинале нивните блиски. Во чест на загинатите, традиционално, секоја година претставници на општината, фамилиите на загинатите и граѓаните положуваат свежо цвеќе и пред споменикот во центарот на градот, но и пред малата црква-спомен.<ref name="струми.ца">{{наведена мрежна страница|url=http://strumi.ca/tri-godini-od-smrtta-na-chetvoricata-zaginati-vo-pozharot-vo-strumica/|title=Три години од Смртта на Четворицата Загинати во Пожарот во Струмица|date=23 јули 2015|work=Струми.ца|language=македонски|accessdate=4 јануари 2018}}</ref> == Поврзано == {{рв|Strumica wildfire of 2012}} * [[Споменик на загинатите во Шумскиот пожар над Струмица од 2012 година]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.youtube.com/watch?v=1ixo3j2Ya5I Инсерти од пожарот во Струмица] (Видео врска до [[Податотека:YouTube 2024.svg|60п]]) * [http://www.dzs.gov.mk/extra/doc/PDNA_Strumica_mk_za_web.pdf Утврдување на потребите по катастрофа и план за опоравување 2012]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Категорија:Шумски пожари]] [[Категорија:Македонија во 2012 година]] [[Категорија:Настани во Струмица]] [[Категорија:Пожари во Македонија]] o6cxlhaei0cilabuk9tkb6eov51gquh 0 1194882 5602215 4301458 2026-07-30T15:44:18Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5602215 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Ultimatum k.u.k serbien.png|мини|Копија од ултиматумот]] [[Податотека:L'assassinat de l'Archiduc héritier d'Autriche et de la Duchesse sa femme à Sarajevo supplément illustré du Petit Journal du 12 juillet 1914.jpg|мини|Илустриран додаток на „Пети журнал“ од 12 јули 1914 година: атентатот врз крунскиот надвојвода [[Франц Фердинанд]] и неговата сопруга.]] '''Австроунгарскиот ултиматум на Србија''', наречен и '''Јулски ултиматум''' познат и како '''Јулска криза''', бил упатен до владата на [[Кралството Србија]] на [[23 јули]] [[1914]] година, а како негова основна причина се смета [[Атентат врз Франц Фердинанд|Сараевскиот атентат]] врз австроунгарскиот надвојвода [[Франц Фердинанд]]. Документот претставува еден од најтешките ултиматуми упатени од една држава на друга и негова цел било започнување на војната, бидејќи било јасно дека ниту една независна држава не може да го прифати во наведената форма. Ултиматумот предизвикал сериозна криза не само за [[Србија]] на која и претстојувалнеизбежен судир со силен и модерно вооружан непријател, туку и за заинтересираните страни [[Антанта]] и [[Централни сили]], чии државници, војсководачи и дипломати веќе одамна знаеле дека војната е на повидок и дека Централните сили бараат поволен миг за нејзиното започнување. Иако силите на [[Антанта]] пред сè [[Обединето Кралство|Британија]] се обиделе по дипломатски пат да влијаат на резултатите, бидејќи сакале да го одложат отворениот судир. По одговорот на [[Никола Пашиќ]], претседателот на владата на [[Србија]], [[Австроунгарија]] на [[28 јули]] ѝ објавила војна на Србија, со што започнала една од најкрвавите војни во историјата на цивилизацијата, [[Прва светска војна|Првата светска војна]]. == Барања == За да ја понижи, [[Австроунгарија]] од [[Србија]] барала на таа наметната обврска да ѝ даде „свечен карактер“ и на првата страница од службениот весник од [[26 јули]] [[1914]] година да го објави следниот текст: „Кралската српска влада ја осудува пропагандата која е насочена против Австроунгарија, т.е. ги осудува сите оние струи чија цел е одвојување од австроунгарската територија, која ѝ припаѓа нејзе, и најискрено жали поради грозоморните последици од тие злосторнички работи. Кралската српска влада жали што српските офицери и чиновници зеле учество во споменатата пропаганда и со тоа ги довеле во прашање пријателските соседски односи, на кои српската влада најсвечено се обврзала дека ќе ги негува. Кралската српска влада, која ја осудува секоја помисла и секој обид за мешање во судбината на населението на кој било дел од Австроунгарија, за своја должност смета изречно да ги опомене офицерите и чиновниците и целото население на [[Србија|Кралството Србија]] дека во иднина со крајна строгост ќе постапува кон оние лица што би се оглушиле од тоа и дека ќе се труди со сите сили тоа да го оневозможи и задуши.“ Наведениот текст со посебна наредба требало да им се соопшти на војската и на печатот во официјалниот воен весник.<ref>Велики рат Србије 1914–1918, Београд : Главни ђенералштаб (Београд : Штампарска радионица Министарства војске и морнарице), 1924, стр. 9-10).</ref> == Барањара по точки == Владата да: # Спречи издавање публикација која поттикнува омраза и непријателство кон Австроунгарија. # Моментално да ја распушти организацијата [[Народна одбрана]], и исто да постапи и со други организации кои учествуваат во пропаганда против Австроунгарија. # Од јавното образование да тргне сè што може да послужи или служи за поттикнување на пропаганда против Австроунгарија. # Од војската и администрацијата воопшто, да ги тргне сите офицери што се виновни за пропаганда против Австроунгарија, а имињата на тие офицери ќе ги достави до власта на Австроунгарија. # Да прифати учество на австроунгарски органи на власта во сузбивање на субверзивни дејности против Австроунгарија на територијата на Србија. # Да преземе судска постапка против соучесниците во Сараевскиот атентат кои се наоѓаат на српската територија, со помош и упатства на австроунгарските органи. # Моментално да се уапсат две именувани лица кои се вплеткани во атентатот според истрагата која прелиминарно ја спровела Австроунгарија. # Со ефикасни мерки да се спречи нелегално пренесување оружје и експлозив преку границата. # Да се испрати објаснување на Австроунгарија по повод изјави на високи српски званичници во Србија и странство, со кои искажале непријателство кон Австроунгарија. # Без одложување да се извести Австроунгарија за исполнување на овие обврски. == Одговор == Српската влада речиси ги прифатила сите барања на ултиматумот, освен точката 5 со која таа де факто би ја загубила својата независност, а воедно би претставувала и директно кршење на [[устав]]от на Србија. == Последици == Еден месец по атентатот во Сараево, на 28 јули 1914 година, Австроунгарија ѝ објавила војна на Србија. Во отворената телеграма со која било направено тоа стоело дека Хабсбуршката Монархија, незадоволна од дадениот одговор, „е принудена да се потпре на силата на оружјето заради зачувување на своите права и интереси“. Со тој чин е окончана долгогодишната напната позиција во односите на Австроунгарија и Србија. Со тоа започнале првите воени операции и злосторствата во [[Првата светска војна]].<ref>Мира Радојевиќ, Љубодраг Димиќ, Србија у Великом рати 1914 -1918, Слово љубве - Буквибукс, Скопје, 2018, стр. 87 - 133.</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Србија во Првата светска војна]] [[Категорија:Австроунгарија во Првата светска војна]] 7wygcuo1cv5kautpjd6tdb4xbjco1ka 14 1196822 5602334 3721894 2026-07-30T21:09:27Z Dandarmkd 31127 5602334 wikitext text/x-wiki {{појземја|193|6|Македонија}} [[Категорија:Појавено во 1936 година во Југославија]] p7llek9hs7ljcpydm1cytwi40xr6ay6 0 1202150 5602216 5457599 2026-07-30T15:48:26Z P.Nedelkovski 47736 илустрирање 5602216 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Воено лице | име = Радомир Путник | живеел = [[24 јануари]] [[1847]] - [[17 мај]] [[1917]] | слика = [[Податотека:Radomir Putnik3.jpg|300px]] | опис = ''Војвода Радомир Путник'' | прекар = | роден-место = [[Крагујевац]], {{знаме|Кнежевство Србија}}[[КнежевствоСрбија]] | починал-место = [[Ница]], {{знаме|ФРА}}[[Франција]] | држава = | гранка = | служба-време = 1861—1896 1903—1917 | чин = [[Војвода (војни чин)|Војвода]]<br />([[Фелдмаршал]]) | командувал = | битки = [[Прва српско-турска војна]]<br /> [[Втора српско-турска војна]]<br />[[Српско-бугарска војна (1885)|Српско-бугарска војна]]<br /> [[Прва балканска војна]]<br /> [[Втора балканска војна]]<br />[[Прва светска војна]] | одличја = =[[Кралевски орден Караѓорѓева ѕвезда|Орден Караѓорѓева ѕвезда од прв ред]]<br />[[Орден Таковски крст|Орден Таковски крст од трет степен]]<br />[[Кралевски орден Бел орел|Орден бел орел од трет степен]]<br />[[Кралевски орден Свети Сава|Орден Свети Сава од прв ред]] | школа = [[Воена академија во Белград]] | потпис= Putnik graf.png }} '''Радомир Путник''' ([[Крагујевац]], [[12 јануари|12]]/[[24 јануари]] [[1847]] — [[Ница]], [[17 мај]] [[1917]]) бил српски [[Војвода (воен чин)|војвода]] (фелдмаршал). Во текот на својата богата војничка кариера бил двапати [[Началник на Генералштабот на Војската на Србија|началник на Главниот генералштаб]], пет пати [[Список на министерството за одбрана на Србија|воен министер]] и началник на Штабот за Врховна команда на [[Војската на Кралството Србија (1914—1918)|Војската на Кралството Србија]] во [[Балкански војни|Балканските]] и [[Прва светска војна|Првата светска војна]].<ref>Милићевић, Милић; Поповић, Љубодраг (2003). Генерали Војске Кнежевнине и Краљевине Србије. Београд: Војноиздавачки завод. ISBN 978-86-335-0142-2.</ref> == Ран живот и образование == [[Податотека:Putnik sa porodicom.jpg|лево|мини|261x261пкс|Путник со своето семејство]] Радомир Путник е роден на 24 јануари 1847 година во [[Крагуевац]], во Кнежевството Србија. Неговиот татко, Димитрије Путник, бил учител, додека неговата мајка имала силно влијание врз неговото воспитување. Од мали нозе покажал интерес за воените науки, па затоа се запишал во Артилериската школа во Белград (подоцна Воена академија). Завршил во 1863 година со одличен успех, добивајќи чин потпоручник. Неговото образование вклучувало и дополнителна обука во странство, каде што се запознал со модерните воени тактики и стратегии на европските армии. == Воена кариера == === Српско-турска војна (1876-1878) === Путник ја започнал својата воена кариера за време на Српско-турските војни (1876-1878). Како млад офицер, тој учествувал во неколку битки, вклучувајќи ја и Битката кај Шумадија, каде што се истакнал со храброст и организациски способности. Овие војни му донеле рано признание и го поставиле темелот за неговата идна кариера. === Модернизација на војската === По војните, Путник се посветил на реформите во српската војска. Како професор на Воената академија во Белград, тој обучувал млади офицери и вовел нови наставни програми засновани на западноевропските воени доктрини. Во 1890 година станал началник на Главниот генералштаб, каде што работел на реорганизација на војската, подобрување на вооружувањето и воведување на модерна тактика. === Балкански војни (1912-1913) === [[Податотека:Radomir Putnik Kumanovo Railway Station 1912.jpg|лево|мини|Војвода Путник на станицата во Куманово, 1912|305x305пкс]] За време на Првата балканска војна (1912), Путник бил началник на Штабот на Врховната команда. Неговото стратешко планирање довело до големите победи на српската војска во битките кај [[Битка кај Куманово (1912)|Куманово]] и Битола, кои резултирале со ослободување на големи делови од територијата од османлиската власт. Во Втората балканска војна (1913), Путник успешно ја предводел српската војска против Бугарија, особено во [[Битка кај Брегалница|Битката кај Брегалница]], што ја зацврстило позицијата на Србија како регионална сила. === Прва светска војна (1914-1918) === На почетокот на Првата светска војна, Путник, иако во лоша здравствена состојба, бил повторно назначен за началник на Врховната команда. Неговото лидерство било клучно во одбивањето на австроунгарската офанзива во 1914 година, особено во битките кај Цер и Колубара, каде што српската војска остварила значајни победи против многу посилен противник. Овие победи ја направиле Србија симбол на отпорот во раните години на војната. Во 1915 година, поради влошеното здравје и тешката воена ситуација, Путник ја предводел српската војска за време на [[Повлекување на српската војска преку Албанија|повлекувањето преку Албанија]], познато како "Албанска голгота". И покрај екстремните услови, неговото искуство и лидерство помогнале во зачувувањето на јадрото на српската војска, кое подоцна било реорганизирано на Крф. == Последни години и смрт == Поради влошеното здравје, Путник бил принуден да се повлече од активна служба во 1916 година. Заминал на лекување во Ница, Франција, каде што починал на 17 мај 1917 година. Неговите посмртни останки биле пренесени во Србија по војната и погребани со највисоки воени почести. == Одликувања == == Одликувања на Радомир Путник == {| class="wikitable" |- style="background:#ccf; text-align:center;" | colspan="2" |'''Српски воени одликувања''' |- |{{ribbon devices|ribbon=SRB-SHS-YUG Orden Karađorđeve zvezde VKrst BAR.svg|width=60}} |[[Краљевски орден Карађорђеве звезде|Орден Караѓорѓева ѕвезда од 1 ред]] |- |{{ribbon devices|ribbon=SRB-SHS-YUG Orden Karađorđeve zvezde VOficir BAR.svg|width=60}} |[[Краљевски орден Карађорђеве звезде|Орден Караѓорѓева ѕвезда од 2 ред]] |- |{{ribbon devices|ribbon=SRB-SHS-YUG Orden Karađorđeve zvezde sa mačevima VOficir BAR.svg|width=60}} |Орден Караѓорѓева ѕвезда со мечеви од 2 ред |- |{{ribbon devices|ribbon=SRB-SHS-YUG Orden Karađorđeve zvezde sa mačevima Komandir BAR.svg|width=60}} |Орден Караѓорѓева ѕвезда со мечеви од 3 ред |- |{{ribbon devices|ribbon=SRB-SHS-YUG Orden Karađorđeve zvezde sa mačevima Oficir BAR.svg|width=60}} |Орден Караѓорѓева ѕвезда со мечеви од 4 ред |- |{{ribbon devices|ribbon=SRB-SHS-YUG Orden Belog Orla Komandir BAR.svg|width=60}} |[[Кралски орден Бел ореа|Орден бел орел од 3 ред]] |- |{{ribbon devices|ribbon=SRB-SHS-YUG Orden Belog Orla Oficir BAR.svg|width=60}} |[[Кралски орден Бел ореа|Орден бел орел од 4 ред]] |- |{{ribbon devices|ribbon=SRB-SHS-YUG Orden Belog Orla Kavalir BAR.svg|width=60}} |[[Кралски орден Бел ореа|Орден бел орел од 5 ред]] |- |{{ribbon devices|ribbon=SRB-SHS-YUG Orden Svetog Save VKrst BAR.svg|width=60}} |[[Кралевски орден Свети Сава|Орден Свети Сава 1 ред]] |- |{{ribbon devices|ribbon=SRB Orden Takovskog Krsta Komandir BAR.svg|width=60}} |Орден таковски крст од 1 ред |- |{{ribbon devices|ribbon=SRB Orden Takovskog Krsta Oficir BAR.svg|width=60}} |Орден таковски крст од 2 ред |- |{{ribbon devices|ribbon=SRB Orden Takovskog Krsta sa mačevima Kavalir BAR.svg|width=60}} |[[Орден Таковски крст|Орден таковски крст со мечеви од 5 ред]] |- style="background:#ccf; text-align:center;" | colspan="2" |'''Српски медали за служба''' |- |{{ribbon devices|ribbon=Bravery_Medal,1912_gold_rib.png|width=60}} |Златен медал за храброст |- |{{ribbon devices|ribbon=Bravery_Medal,1912_gold_rib.png|width=60}} |Сребрен медал за храброст |- |{{ribbon devices|ribbon=Noribbon.svg|width=60}} |Споменица на крал Петра I |- |{{ribbon devices|ribbon=Noribbon.svg|width=60}} |[[Commemorative medal of the wars with Turkey 1876-1878|Споменица на војната за ослободување и независност од 1876—1878]] |- |{{ribbon devices|ribbon=Croix Croix du Mérite ordre de Malte ecclésiastiques.PNG|width=60}} |Споменица на војната од 1885 |- |{{ribbon devices|ribbon=Medal for Devoted Service, 1913 rib.gif|width=60}} |[[Medal for Devoted Service]] |- |{{ribbon devices|ribbon=Noribbon.svg|width=60}} |[[Споменица на војната (1912)|Споменица за ослободено Косово]] |- |{{ribbon devices|ribbon=Commemorative Medal of the second Balkan War,1913 rib.png|width=60}} |[[Споменица на војната(1913)|Споменица на војната 1913]] |- style="background:#ccf; text-align:center;" | colspan="2" |'''Странски одликувања''' |- |{{ribbon devices|ribbon=Ordine imperiale della corona di ferro, austria.png|width=60}} |Орден Железна круна од 3 ред ([[Австроунгарија]]) |- |{{ribbon devices|ribbon=Пластина на „Орден за Военна Заслуга“.jpg|width=60}} |Орден за воени заслуги од 1 ред ([[Бугарија]]) |- |{{ribbon devices|ribbon=Legion Honneur GO ribbon.svg|width=60}} |Орден Легија на честа од 2 ред (Франција) |- |{{ribbon devices|ribbon=Ro1ocr.gif|width=60}} |Орден на Романската круна од 2 ред ([[Романија]]) |- |{{ribbon devices|ribbon=POL Krzyz Wielki Orderu Sw Stanislawa BAR.png|width=60}} |Орден на Свети Станислав од 1 ред ([[Руска Империја]]) |- |{{ribbon devices|ribbon=RUS Order św. Stanisława (baretka).svg|width=60}} |Орден Свети Станислав со мечеви од 2 ред (Руска Империја) |- |{{ribbon devices|ribbon=RUS Order of Saint George 4th class ribbon 2000.svg|width=60}} |Орден Свети Ѓорѓи со мечеви од 4 ред (Руска Империја) |- |{{ribbon devices|ribbon=UK Order St-Michael St-George ribbon.svg|width=60}} |Орден Свети Михаил и Свети Ѓорѓе со трака од 1 ред ([[Обединето Кралство]]) |- |} == Фото-галерија == <center> <gallery> Слика:Spomen-kosturnica na Ceru 6.jpg|Спомен плоча на Цер Слика:Spomen-kosturnica na Ceru 20.jpg|Музеј на Церска битка Слика:Spomen-kosturnica na Ceru 12.jpg|Биста на Цер Слика:Memorial of Vojvoda Radomir Putnik.jpg|Биста во Белград Слика:Kapela putnik1.JPG|Капела на Радомир Путник на Новите гробишта во Белград Слика:Kapela putnik2.JPG|Детал од капелата на Радомир Путник </gallery> </center> == Напомени == == Наводи== == Литература == * Саво Скоко - Сто најзнаменитијих Срба * {{Наведена книга |last= Поповић|first=Никола Б|authorlink= Никола Б. Поповић|coauthors= |title= Срби у Првом светском рату 1914—1918|year=2000|url= |publisher= Друштво историчара Јужнобачког и Сремског округа|location= Нови Сад|id=}} * {{Наведена книга |last1 = Милићевић| first1 = Милић| last2 = Поповић| first2 = Љубодраг| title= Министри Војни Кнежевнине и Краљевине Србије 1862—1918 |edition =|publisher=Војноиздавачки завод|year=1998|isbn=978-86-335-0035-7|pages=}} * {{Наведена книга |last1 = Милићевић| first1 = Милић|last2=Поповић| first2 = Љубодраг | authorlink = |year=2003| title = Генерали Војске Кнежевнине и Краљевине Србије | publisher = Војноиздавачки завод | location = Београд |isbn=978-86-335-0142-2}} * {{Наведена книга |last1 = Скоко| first1 = Саво| last2 = | first2 = | authorlink = |year=1985(а)| title = Војвода Радомир Путник, том 1 | publisher = Београдски издавачко-графички завод | location = Београд |isbn=978-86-13-00453-0}} * {{Наведена книга |last1 = Скоко| first1 = Саво| last2 = | first2 = | authorlink = |year=1985(б)| title = Војвода Радомир Путник, том 2 | publisher = Београдски издавачко-графички завод | location = Београд |isbn=978-86-13-00453-0}} * {{Наведена книга|last1=Ранковић|first1=Живан Ј|authorlink1 = |year=1926|title=Војвода Радомир Путник: Његов живот и рад|publisher=Државна штампарија | location = Сарајево|id=}} {{COBISS|ID=124157191}} * {{Наведена книга|last1=Влаховић|first1=Томислав С|authorlink1 = |year=1989|title=Витезови Карађорђеве звезде са мачевима|publisher=Радиша Томић | location = Београд|id=}} {{COBISS|ID=26039052}} * {{Наведена книга|last1=Иветић|first1=Велимир| authorlink1 = |year=2000|title=Начелници генералштаба 1876—2000|publisher=Новинско-информативни центар ВОЈСКА | location = Београд|id=}} == Надворешни врски== {{commonsCat|Radomir Putnik}} * [http://www.politika.rs/rubrike/Drustvo/Zaostavshtina-Radomira-Putnika-u-Vojnom-muzeju.sr.html Оставнината на Радомир Путник во Воениот музеј („Политика“, 24 декември 2009)] * [http://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&GScid=1811009&GRid=7189921& Информација за неговиот гроб] * [http://www.istorijskabiblioteka.com/art2:vojvoda-putnik Историска библиотека: Путник во заробеништво] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180614172322/http://www.istorijskabiblioteka.com/art2:vojvoda-putnik |date=2018-06-14 }} [[Категорија:Родени во 1847 година]] [[Категорија:Починати во 1917 година]] [[Категорија:Луѓе од Крагуевац]] [[Категорија:Срби од Српско-бугарската војна]] [[Категорија:Срби од Балканските војни]] [[Категорија:Срби од Првата светска војна]] [[Категорија:Српски министри]] [[Категорија:Носители на Орденот на Свети Сава]] [[Категорија:Носители на Караѓорѓева ѕвезда]] [[Категорија:Велеофицери на Легијата на честа]] [[Категорија:Носители на Големиот крст на Орденот на Свети Сава]] [[Категорија:Носители на орденот „За воена заслуга“ (Бугарија)]] [[Категорија:Погребани на Новите гробишта (Белград)]] pq34ua8oilngr5xg4bwa94rnil6veyi 0 1202181 5602219 5581040 2026-07-30T16:04:38Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK, дополнување 5602219 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = Битка кај езерото Нароч | partof = [[Источен фронт (Прва светска војна)|Источниот фронт]] за време на [[Првата светска војна]] | image = [[Податотека:Russian artillery during Lake Naroch offensive.jpg|300px]] | caption = Руската артилерија за време на битката | date = 18–30 март 1916 | place = [[Нарач (езеро)|Нароч]], [[Руско Царство]] (денес [[Белорусија]]) | result = Германска победа<ref>{{cite book |last=Rauchensteiner |first=Manfried |title=The First World War and the End of the Habsburg Monarchy, 1914–1918 |publisher=Böhlau |location=Austria |year=2014 |page=523}}</ref> | combatant1 = {{flag|Германско Царство}} | combatant2 = {{flagicon image|Flag_of_Russia_(1914-1917).svg}} [[Руско Царство]] | commander1 = {{flagicon|German Empire}} [[Херман фон Ајхорн]] | commander2 = {{flagicon image|Flag_of_Russia_(1914-1917).svg}} [[Алексеј Куропаткин]]<br>{{flagicon image|Flag_of_Russia_(1914-1917).svg}} [[Алексеј Еверт]] | units1 = {{flagicon|German Empire}} [[10. Армија (Германско Царство)|10. Армија]] | units2 = {{flagicon image|Flag_of_Russia_(1914-1917).svg}} [[2. Армија (Руско Царство)|2. Армија]] | strength1 = 81.975–592.200<br>720 <ref>Podorozhniy, 1938, p. 47</ref>{{sfn|Miltatuli|2017|p=143}} | strength2 = 372.932–766.900<br>887 топови<ref>Podorozhniy, 1938, p. 47</ref>{{sfn|Miltatuli|2017|p=143}} | casualties1 = 20.000 жртви<ref name="autogenerated3">Spencer C. Tucker, Priscilla Mary Roberts, The Encyclopedia of World War I: A Political, Social, and Military History, 2005, p. 381</ref><ref name="autogenerated4">Подорожный, 1938, p. 152</ref><br><small>'''(германска проценка)'''</small><br>40.000 жртви<ref name="autogenerated5">Podorozhniy, 1938, p. 153</ref><br><small>'''(руска проценка)'''</small> | casualties2 = 110.000 жртви<ref name="autogenerated1">Podorozhniy, 1938, p. 152</ref><br><small>(германска проценка)</small><br>76.409 жртви<br><small>(12.000 од [[хипотермија]])</small><ref name="autogenerated2">Podorozhniy, 1938, pp. 124–125</ref><br><small>'''(руска проценка)'''</small> | campaignbox = | image_size = 300px }} '''Битка кај езерото Нароч''' е офанзива на руската војска во [[1916]] на [[Источен фронт (Прва светска војна)|Источниот фронт]] во [[Прва светска војна|Првата светска војна]]. Започнала по барањето на маршалот [[Жозеф Жофр]] со цел да се повлечат германските сили на исток, за да се намали притисок на Западниот фронт на француските воени сили. На 30 март, генералот Еверт наредил прекин на офанзивата. == Причини == Офанзивата кај езерото Норич била покрената на барање на [[Франција]], со надеж дека дел од германските трупи ќе бидат принудени да се повлечат кон исток и дека со тоа ќе се намали германскиот притисок. [[Николај II (Русија)|Николај II]] и го одбрал ова подрачје во денешната [[Белорусија]] за место на тој судир, со надеж дека неговата надмоќ во војска ќе биде ослучувачка. Германија ја имала својата Десеттата армија под водство на генералот Ејгхорни со реално помала ударна моќ.<ref>Podorozhniy N. E. (1938). Narochskaya operatsiya v marte 1916 g. na russkom fronte mirovoy voyni [The Naroch Offensive in March 1916 on the Russian Front of the World War] (in Russian) Moscow: Voenizdat. 1938</ref> == Битка == Руските артилериските гранатирања биле долги (траеле два дена). Но прецизноста не била нивна одлика, така што непријателските сили биле речиси неоштетени. Но војската која тргнала во напад била изложена на германските митралези. Русите зазеле 10 километри од територијата, но не нанеле сериозни штети на германската одбрана, која била добро организирана и утврдена. ==Резултати== Целата операција претставувала голем неуспех, моралот кај руската војска паднал бидејќи не добиле каква било помош од страна на Франција и сојузниците. Генералот [[Алексеј Еверт]], со наредба од [[30 март]] одстапил од понатамошните напади поради незадоволителни резултати и топлото време кое предизвикувало дополнителни проблеми во мочуриштата.<ref>Подорожный Н. Е. Нарочская операция в марте 1916 г., М. 1938 стр. 167.</ref> ==Наводи== [[Категорија:Битки на Источниот фронт во Првата светска војна]] [[Категорија:Битки на Руската Империја во Првата светска војна]] [[Категорија:Битки на Германија во Првата светска војна]] [[Категорија:Источен фронт во Првата светска војна]] [[Категорија:Судири во 1916 година]] ra8lbgfcli1e3nwcz1kw33mcy4uywqc 0 1206138 5602452 5536896 2026-07-31T08:18:10Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602452 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = Џон Хјустон |image = |caption = Хјустон во ''Чајнатаун'' (1974) |birth_name = Џон Марселус Хјустон |birth_date = {{Birth date|1906|8|5}} |birth_place = [[Невада (Мисури)|Невада, Мисури]], [[САД]] |death_date = {{Death date and age|1987|8|28|1906|8|5}} |death_place = [[Мидлтаун (Род Ајленд)|Мидлтаун, Род Ајленд]], [[САД]] |death_cause = [[пневмонија]] и [[емписема]]<ref>{{Наведена книга|last=Byrne|first=James Patrick|title=Ireland and the Americas: Culture, Politics, and History : a Multidisciplinary Encyclopedia, Volume 2|year=2008|publisher=ABC-CLIO|isbn=9781851096145|page=442|url=https://books.google.com/books?id=agfvVQnBu9MC&pg=PA442 |editor=Philip Coleman, Jason Francis King|accessdate=May 23, 2013}}</ref> |resting_place= [[Hollywood Forever Cemetery]] |occupation = режисер, сценарист, глумец |years_active = 1930–1987 |spouse = {{marriage|Дороти Харви<br>|1925|1933|end=divorced}}<br/>{{marriage|Лесли Блек<br>|1937|1945|end=divorced}}<br/>{{marriage|[[Евелин Кејес]]<br>|1946|1950|end=divorced}}<br/>{{marriage|[[Енрика Сома]]<br>|1950|1969|end=died}}<br/>{{marriage|Селест Шејн<br>|1972|1977|end=divorced}} |partner = Зои Салис |children = 5, меѓу кои [[Анжелика Хјустон]], [[Тони Хјустон]], [[Дени Хјустон]], и [[Алегра Хјустон]] |parents = [[Валтер Хјустон]]<br/>Риа Гор |awards = |website = | module2 = {{Infobox military person |embed=yes |rank=[[File:US-O4 insignia.svg|23px]] [[Major (United States)|Major]]<ref name=NYTobit/> |branch={{army|USA|name=United States Army}} }} }} [[Податотека:John Huston 1979.jpg|мини|Џон Хјустон 1979]] '''Џон Хјустон''' ([[англиски јазик|англиски]]: ''John Marcellus Huston'', 5 август 1906 — 28 август 1987) — [[Ирска|ирско]]-[[САД|американски]] [[режисер]], [[сценарист]] и [[глумец]]. Хјустон бил државјанин на САД по раѓање, но се откажал од државјанството на [[САД]] за да стане ирски државјанин и жител. Тој се вратил да живее во САД, каде што и умрел.<ref>http://www.rte.ie/archives/2016/0802/806458-john-huston-becomes-irish-citizen/</ref> Тој ги напишал сценаријата за 37 филмови што тој ги режирал од кои многумина денес се сметаат за класици: [[Малтешкиот сокол (филм од 1941)|„Малтешки сокол“]] (1941), [[Богатството на Сиера Мадре (филм)|Богатството на Сиера Мадре]] (1948), [[Џунгла на асфалтот]] (1950), [[Африканска кралица]] 1951), [[Неприлагодени]] (1961), [[Град на изобилството]] (1972) и [[Човекот кој ќе биде крал]] (1975). За време на неговата 46-годишна кариера, Хјустон добил 15 номинации за [[Оскар]], двапати освоил и го насочил и неговиот татко, [[Волтер Хјустон]] и ќерката, [[Анжелика Хјустон]] во Оскар во различни филмови. Хјустон бил познат со визијата за уметник, студирал и работел како сликар во [[Париз]] во неговите рани години. Тој продолжил да ги истражува визуелните аспекти на неговите филмови во текот на својата кариера, претходно ја скицирал секоја сцена на хартија, а потоа внимателно ги обликувал своите ликови за време на снимањето. Додека повеќето режисери се потпираат на [[пост-продукциско уредување|пост-продукциското уредување]] за да ја обликуваат својата финална работа, Хустон наместо тоа ги создал своите филмови додека биле снимани, што ги прави и поекономични, односно со потреба од мала монтажа. Најголем дел од филмовите на Хјустон биле адаптации на важни романи, честопати прикажувајќи „херојска потрага“, како во „[[Моби Дик]]' или "Црвениот знак на храброст". Во многу филмови, различни групи на луѓе, додека се борат за заедничка цел, ќе бидат осудени на пропаст, формирајќи „деструктивни сојузи“, давајќи им на филмовите драматична и визуелна напнатост. Многу од неговите филмови опфаќаа теми како што се религијата, значењето, вистината, слободата, психологијата, колонијализмот и војната. Хјустон е познат како „титан“, „бунтовник“ и „ренесансен човек“ во холивудската филмска индустрија. Авторот Јан Фрир го опишува како „филмски режисер [[Ернест Хемингвеј]]“, кој „никогаш не се плашел да се справи со тешките проблеми“. ==Наводи == {{Наводи}} ==Надворешни врски== * {{IMDb name|1379}}{{en}} * [http://www.theyshootpictures.com/hustonjohn.htm Тие снимаат, така?] {{en}} * [http://www.virtual-history.com/movie/person/119/john-huston Литература за Хјустон] {{en}} * {{Find a Grave|1332|accessdate=June 11, 2013}} {{en}} {{Биографија-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Хјустон, Џон}} [[Категорија:Американски режисери]] [[Категорија:Американски сценаристи]] [[Категорија:Американски глумци]] [[Категорија:Ирски режисери]] [[Категорија:Ирски сценаристи]] [[Категорија:Ирски глумци]] [[Категорија:Родени во 1906 година]] [[Категорија:Починати во 1987 година]] odzq95t3t0gsw3ewzkh01a9d0m4go3m 0 1208450 5602214 5592785 2026-07-30T15:39:52Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602214 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Шарл Азнавур | image = Charles Aznavour Cannes.jpg | caption = Азнавур во 1999 година на Канскиот филмски фестивал. | birth_name = Шахнур Вагинаг Азнавуријан | birth_date = {{birth date|df=yes|1924|5|22}} | birth_place = [[Париз]], Франција | death_date = {{death date and age|df=yes|2018|10|1|1924|5|22}} | death_place = [[Муриес]], Франција | occupation = {{flatlist| *Пејач-лиричар *Глумец *Активист *Дипломат }} | years_active = 1933–2018 | spouse = {{marriage|Мишелин Ригел|1946|1952|reason=развод}}<br>{{marriage|Евелин Плесис|1956|1960|reason=развод}}<br>{{marriage|Ула Торсел<br>|1967|2018}} | children = 6 | awards = [[Легија на честа]] {{small|(1997, 2001, 2004)}}<br>[[Шарл Азнавур#Награди и признанија|''Види Награди и признанија'']] | module = {{Infobox musical artist|embed=yes <!-- See Wikipedia:WikiProject Musicians --> | background = solo_singer <!-- mandatory field --> | genre = {{flatlist| *[[Поп музика|Поп]] *[[Шансона]] }} | label = {{flatlist| *[[EMI Records|EMI]] *[[Barclay Records|Barclay]] *[[Mercury Records|Mercury]] *[[Monument Records|Monument]] *[[MGM Records|MGM]] *[[Polydor Records|Polydor]] *[[Reprise Records|Reprise]] *[[Liberty Records|Liberty]] *[[RCA Records#History|RCA Victor]] *MusArm *[[Som Livre]] }} | associated_acts = | website = {{URL|charlesaznavour.com}} }} |image size=220 px}} '''Шарл Азнавур''' (роден како '''Шахнур Вагинаг Азнавуријан''', {{langx|hy|Շահնուր Վաղինակ Ազնավուրեան}}; 22 Мај 1924 – 1 октомври 2018)<ref name="armenian.ch">{{Наведена мрежна страница|title=Portrait de S.E. Charles Aznavour|url=http://www.armenian.ch/index.php?id=ambassador|publisher=Embassy of the Republic of Armenia in Switzerland|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140630015859/http://www.armenian.ch/index.php?id=ambassador|archivedate=30 June 2014|language=fr}}</ref> — [[Франција|француски]]<ref name="Itzkoff">{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2008/12/27/arts/27arts-AZNAVOURGRAN_BRF.html?partner=rss&emc=rss|title=Aznavour Granted Armenian Citizenship|last=Itzkoff|first=David|date=26 December 2008|work=New York Times|access-date=10 February 2014|author-link=David Itzkoff}}</ref> пејач, лиричар, глумец, активист и дипломат. Познат по неговиот карактеристичен глас<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/1998/10/18/arts/music-aznavour-the-last-chanteur.html|title=Aznavour, The Last Chanteur|last=Riding|first=Alan|date=18 October 1998|work=New York Times|quote=...his highly distinct tenor voice...|author-link=Alan Riding}}</ref>, во тек на неговата 70 годишна кариера, снимил повеќе од 1,200 песни испејани на осум јазици.<ref>Charles Aznavour recorded in French, English, Italian, Spanish, German, Armenian (''Yes kou rimet'n tchim kidi'', ''La goutte d'eau'' and ''Sirerk''), Neapolitan (''Napule amica mia'') and Russian (''Vetchnai lioubov''). [http://www.goplanete.com/aznavour/catalogue/catalogue.htm Charles Aznavour Songs Catalog]</ref> Бил автор или соавтор на повеќе од 1.000 песни за себе и за другите. Азнавур бил еден од најпопуларните француски пејачи.<ref>{{Наведена книга|title=The Freedom Years: Tactical Tips for the Trailblazer Generation|last=Shea|first=Michael|date=2006|publisher=John Wiley & Sons|isbn=9781841127545|location=Chichester|page=[https://books.google.com/books?id=roN-4QHeZQYC&pg=PA122&dq=Charles+Aznavour+%22best+known%22&hl=en&sa=X&ei=_MawU7qJA5eoyASKmIBQ&ved=0CDkQ6AEwBg#v=onepage&q=Charles%20Aznavour%20%22best%20known%22&f=false 122]|quote=One of France's best known pop stars, Charles Aznavour...}}</ref> Продал 180 милиони плочи<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.huffpostmaghreb.com/2017/05/15/_n_16617902.html|title=Архивиран примерок|archive-url=https://web.archive.org/web/20170923050940/http://www.huffpostmaghreb.com/2017/05/15/_n_16617902.html|archive-date=23 September 2017|accessdate=22 September 2017}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rtl.fr/culture/arts-spectacles/charles-aznavour-a-son-etoile-quand-on-m-apporte-quelque-chose-je-suis-ravi-7789960070|title=Charles Aznavour a son étoile : "Quand on m'apporte quelque chose, je suis ravi"|accessdate=5 May 2018}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://lesartsze.com/charles-aznavour-trelaze/|title=Charles Aznavour à Trélazé - À Montréal le 21 octobre > Les ArtsZé|date=30 August 2016|accessdate=5 May 2018}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.france.tv/france-5/c-a-vous/saison-9/248447-c-a-vous.html|title=C à vous Intégrale : Juliette Binoche, Charles Aznavour, Mireille Dumas et Raphaël Esrail|date=22 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171005233400/https://www.france.tv/france-5/c-a-vous/saison-9/248447-c-a-vous.html|archive-date=5 October 2017|accessdate=5 May 2018}}</ref> во текот на неговиот живот и бил наречен [[Френк Синатра]]<ref>{{Наведени вести|url=http://www.ft.com/intl/cms/s/2/8174330c-3fce-11e3-8882-00144feabdc0.html#axzz365LcGLPa|title=Charles Aznavour, Royal Albert Hall, London – review|last=Hunter-Tilney|first=Ludovic|date=28 October 2013|work=[[Financial Times]]|access-date=30 June 2014}}</ref> на Франција додека музичкиот критичар Стивен Холден го опишувал Азнавур како "француско поп божество".<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2009/05/01/arts/music/01azna.html?module=Search&mabReward=relbias%3Ar%2C%5B%22RI%3A5%22%2C%22RI%3A18%22%5D|title=Aznavour Exploring Both Love and l'Amour|last=Holden|first=Stephen|date=30 April 2009|work=New York Times|access-date=30 June 2014|author-link=Stephen Holden}}</ref> Тој веројатно е најпознатиот [[Ерменци|Ерменец]] на своето време.<ref name="Deutsche Welle">{{Наведени вести|url=http://dw.de/p/1C3LY|title=The master of the chanson|last=Cords|first=Suzanne|date=21 May 2014|access-date=30 June 2014|agency=[[Deutsche Welle]]|quote=Long a legend, Charles Aznavour is the best known French chansonnier and arguably Armenia's most famous son.}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Armenians and the World: Yesterday and Today|url=https://archive.org/details/armeniansworldye0000hako|last=Akopian|first=Aram|date=2001|publisher=Noyan Tapan|isbn=9789993051299|location=Yerevan|page=[https://archive.org/details/armeniansworldye0000hako/page/91 91]|quote=It will be probably just to say that today he is the most famous Armenian, known and admired all over the world.}}</ref> Во 1998 година, Азнавур бил прогласен за Забавувач на Векот од страна на CNN и корисниците на ''Тајм Онлајн'' од целиот свет. Бил прогласен за изведувач на векот, со околу 18% од вкупните гласови, на рамниште со [[Елвис Пресли|Елвис П]]<nowiki/>рисли и [[Боб Дилан]].<ref>{{Наведени вести|url=http://www.time.com/time/community/transcripts/chattr070998.html|title=Charles Aznavour: A chat with the legendary performer, winner of the TIME 100 Online poll as the Entertainer of the Century|date=9 July 1998|work=TIME|access-date=1 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20080517175513/http://www.time.com/time/community/transcripts/chattr070998.html|archive-date=17 May 2008}}</ref> Азнавур пеел за претседатели, папи, членови на кралското семејство, како и на хуманитарни настани. Како одговор на земјотресот од 1988 година во [[Ерменија]], тој ја основал добротворната организација ''Азнавур за Ерменија'' , заедно со неговиот долгогодишен пријател Левон Сајан. Во 2009 година, тој бил назначен за амбасадор на Ерменија во [[Швајцарија]], како и за постојан делегат на Обединетите Нации од Ерменија во [[Женева]].<ref>{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7888243.stm|title=Aznavour to become Armenian envoy|date=13 February 2009|agency=BBC}}</ref> Неговата последна турнеја била во 2014 година. На 24 август 2017 на Азнавур му била доделена 2,618-та ѕвезда на холивудскиот Булевар на славните. Подоцна истата година тој и сестра му ја добиле наградата ''Раул Валенберг'' за заштита Евреите за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. Неговиот последен концерт се одржал во НХК Хол, [[Осака]], на 19 септември 2018. == Живот и семејство == Азнавур е роден во Париз (6 округ), во семејство на уметници.<ref name="Bellaïche_11">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=678ghCLrSYoC|title=Aznavour « Non je n'ai rien oublié »|last=Raoul Bellaïche|date=24 August 2014|publisher=Éditions de l'Archipel|isbn=9782809807646|page=11|language=fr|trans-title=Aznavour "No, I have not forgotten anything"|access-date=13 August 2018}}</ref> Името му било Шахнур<ref name="Hovannisian">{{Наведена книга|title=The Armenian Genocide: Cultural and Ethical Legacies|last=Hovannisian|first=Richard G.|publisher=Transaction Publishers|year=2007|isbn=9781412835923|location=New Brunswick, N.J.|page=215|author-link=Richard Hovannisian}}</ref> Вагинаг Азнавуријан<ref>{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/812926350|title=The Armenian genocide : cultural and ethical legacies|last=G.|first=Hovannisian, Richard|date=2007|publisher=Transaction Publishers|isbn=9781412835923|location=New Brunswick, N.J.|oclc=812926350}}</ref> како дете на [[Ерменци|ерменски]] имигранти Мишел Азнавуријан (од Ахалцихе, [[Грузија]])<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.musicme.com/Charles-Aznavour/biographie/|title=Biographie Charles Aznavour|publisher=Musicme.com|accessdate=2015-08-18}}</ref> и Кнар Багдасаријан, Ерменка од Смирна (денешен [[Измир]], [[Турција]]).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.billetnet.fr/en/wiki/Charles_Aznavour|title=Biodata|publisher=Billetnet.fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20110720205407/http://www.billetnet.fr/en/wiki/Charles_Aznavour|archive-date=20 July 2011|accessdate=1 May 2011}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.universalis.fr/encyclopedie/charles-aznavour/|title=CHARLES AZNAVOUR - Encyclopædia Universalis|publisher=Universalis.fr|accessdate=2015-08-18}}</ref> Татко му пеел во ресторани во Франција пред да отвори кавказки ресторан наречен ''Le Caucase''. Родителите уште на рана возраст го натерале да настапува и тој престанал да оди на училиште на деветгодишна возраст. Го преземал сценското име "Азнавур".<ref>{{Наведени вести|url=http://www.rfimusique.com/siteEN/biographie/biographie_6059.asp|title=Charles Aznavour|date=December 2008|work=RFI Musique|access-date=10 February 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110210004828/http://www.rfimusique.com/siteEN/biographie/biographie_6059.asp|archive-date=10 February 2011}}</ref> === Втората светска војна === За време на германската окупација на Франција за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], Азнавур и неговото семејство криеле Евреи и "голем број луѓе кои биле прогонувани од страна на нацистите, додека Шарл и неговата сестра Аида биле вклучени во спасувачки активности," според изјавата издадена во 2017 од страна на претседателот на [[Израел]], [[Реувен Ривлин]]. Истата година, тој и Аида ја добиле наградата ''Раул Валенберг'' за нивните воени активности. "Семејството Азнавур било тесно поврзано со групата на отпорот на Мисак Манучијан и понудиле засолниште на Ерменци, Евреи и други, во нивниот стан во Париз, ризикувајќи ги сопствените животи." <ref name="Wallenberg Medal">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.raoulwallenberg.net/news/charles-aznavour-and-his-sister-aida-received-the-raoul-wallenberg-medal|title=Charles Aznavour and his sister Aida received the Raoul Wallenberg Medal|accessdate=1 October 2018}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.timesofisrael.com/legendary-singer-aznavour-given-award-for-family-efforts-to-save-jews-in-wwii/|title=Legendary singer Aznavour given award for family efforts to save Jews in WWII|date=28 October 2017|work=Times of Israel|access-date=1 October 2018|agency=AFP}}</ref> == Кариера == === Музичка кариера === [[Податотека:Charles_Aznavour03b.JPG|мини|248x248px|Азнавур на концерт, 1988|алт=|лево]] На времето кога ја започнал својата кариера како музичар, Азнавур веќе ја познавал сцената. На деветгодишна возраст имал улоги и во една драма наречена ''Ѓаволчето во Париз'' и филм со наслов ''Војната на децата'' ([[Француски јазик|француски]]: ''La Guerre des Gosses)''.<ref name="encyclopedia">{{Наведена книга|title=Encyclopedia of Music in the 20th Century|date=2014|publisher=Taylor and Francis|isbn=1135929467|editor-last=Henderson|editor-first=Lol|location=Hoboken|page=35|editor-last2=Stacey|editor-first2=Lee}}</ref> Азнавур потоа се свртел кон професионалното танцување и имал настапи во неколку ноќни клубови. Во 1944 година тој и глумецот [[Пјер Рош]] почнале со соработка и заедно имале изведби во голем број ноќни клубови. Со ова партнерство Азнавур почнал да пишува песни и да пее. Нивниот прв успех бил во [[Канада]] во 1948-1950. Во меѓувреме, Азнавур ја напишал својата прва песна насловена ''J'ai bu'' во 1950 година. За време на раните фази на неговата кариера, Азнавур настапил пред [[Едит Пјаф]] во [[Мулен руж|Мулен Руж]]. Пјаф тогаш го советувала да продолжи со пеењето и му помогнала да го развие неговиот специфичен глас. Понекогаш опишуван како "[[Френк Синатра]] на Франција"<ref name="Deming">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.allmusic.com/album/40-chansons-dor-mw0000475684|title=Charles Aznavour 40 Chansons D'or|last=Deming|first=Mark|publisher=[[AllMusic]]|accessdate=30 June 2014}}</ref> Азнавур честопати пеел за љубовта. Тој напишал или бил соавтор на [[мјузикл]]и, на повеќе од илјада песни и деведесет и еден студиски албуми. Гласот му бил [[тенор]], но поседувал ниски честоти и колорит потипични за баритон, што придонело за неговиот уникатен звук. Азнавур зборувал и пеел на многу јазици (француски, англиски, италијански, шпански, германски, руски, ерменски), што му помогнало да изведува во [[Карнеги Хол]], во [[Соединети Американски Држави|САД]] и во други поголеми места низ светот. Тој, исто така, снимил песна од ерменскиот поет од 18 век Сајат Нова, како и народната песна, ''Im Yare''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.armenianweekly.com/2010/01/11/charles-and-seda-aznavour-record-new-duo-in-armenian/|title=Charles and Seda Aznavour Record New Duo in Armenian|publisher=Armenian Weekly|accessdate=2015-08-18}}</ref> на ерменски. Песната „Колку е тажна Венеција“ ("Que C'est Triste Venise"), испеана на француски, италијански ("Com'è Triste Venezia"), шпански ("Venecia Sin Ti"), англиски ("How Sad Venice Can Be") и германски јазик ("Venedig in Grau") доживеала голем успех во средината на 1960-тите години.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.elperiodico.com/es/ocio-y-cultura/20181001/muere-charles-aznavour-canciones-7064567|title=5 canciones para recordar a Charles Aznavour|date=1 October 2018|publisher=''El Periódico''|accessdate=2 October 2018}}</ref>[[Податотека:Charles_Aznavour_geeft_een_persconferentie_in_Hotel_Gooiland_in_verband_met_zijn,_Bestanddeelnr_915-1666.jpg|мини|Азнавур во 1963 година]]Во 1974 Азнавур доживеал голем успех во [[Обединето Кралство|Велика Британија]], кога неговата песна "She" останала број 1 на топ листата во Британија четири недели. Неговата друга позната песна во Велика Британија била "The Old Fashioned Way" од 1973 која била на листата во Британија цели 15 недели.<ref>Talent in Europe / Billboard 22 Jan 1977, p. 36</ref><ref>Songwriters: a biographical dictionary with discographies - by Nigel Harrison - 1998 - p. 28</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.officialcharts.com/artist/_/Charles+Aznavour|title=Official Charts Company}}</ref>.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://tsort.info/music/cw8ahr.htm|title=Song artist 642 - Charles Aznavour|publisher=Tsort.info|accessdate=2015-08-18}}</ref> Меѓу уметници кои снимиле негови песни и соработувале со Азнавур биле [[Едит Пјаф]], [[Фред Астер]], [[Френк Синатра]] (Азнавур бил еден од ретките европски пејачи поканети на дует со него<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rfimusique.com/musiqueen/articles/108/article_8139.asp|title=Album review - Charles Aznavour's "Duos"|date=2009-12-28|publisher=RFI Musique|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924121339/http://www.rfimusique.com/musiqueen/articles/108/article_8139.asp|archive-date=24 September 2015|accessdate=2015-08-18}}</ref>), [[Андреја Бочели]], [[Бинг Крозби]], [[Реј Чарлс]], [[Боб Дилан]] (тој го именувал Азнавур меѓу најголемите живи изведувачи коишто ги видел),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://expectingrain.com/dok/int/RS1987.html#ca|title=Bob Dylan interview: Rolling Stone Nov/Dec 1987|date=10 December 1995|publisher=Expectingrain.com|accessdate=1 May 2011}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.covermesongs.com/2010/08/bob-dylan-the-times-weve-known.html|title=Song of the Day: Bob Dylan, "The Times We've Known" (Charles Aznavour cover) » Cover Me|publisher=Covermesongs.com|accessdate=1 May 2011}}</ref> Дасти Спрингфилд, [[Лајза Минели]], Миа Мартини, [[Елтон Џон]], [[Далида]], [[Серж Гензбур]], [[Џош Гробан]], [[Петула Кларк]], [[Том Џонс]], [[Хосе Карерас]], Лаура Паузини, [[Нана Мускури]] и [[Хулио Иглезијас]]. Француската [[Поп-музика|поп]] пејачка [[Миреј Матје]] пеела и снимала со Азнавур во бројни прилики. Во 1974 година, Џек Џонс снимил цел албум со композиции на Азнавур ''Write Me A Love Song, Charlie'', ре-објавен на CD во 2006 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.amazon.com/dp/B000GALD46|title=Jack Jones - Write Me a Love Song Charlie (Mini Lp Sleeve) - Amazon.com Music|publisher=Amazon.com|accessdate=2015-08-18}}</ref> Две години подоцна, холандската пејачка Лизбет Лист го објавила нејзиниот албум ''Charles Aznavour Presents Liesbeth List '' со композиции на Азнавур со англиски стихови. Азнавур и италијанскиот тенор [[Лучано Павароти]] ја пееле заедно аријата "''Аве Марија''", на [[Шарл Гуно]]. Тој изведувал заедно со [[Русија|рускиот]] виолончелист и пријател Мстислав Ростропович при инаугурирањето на француското претседателство на [[Европска Унија|Европската Унија]] во 1995 година. [[Елвис Костело]] ја снимил "She" за филмот ''Notting Hill''. Еден од најголемите пријатели и соработници на Азнавур од музичката индустрија бил шпанскиот оперски пејач [[Пласидо Доминго]], кој честопати ги изведува неговите хитови, особено соло студио снимката на "Les bateaux sont partis" во 1985 година и дует верзиите на песната на француски и шпански во 2008 година. Во 1994 година, Азнавур пеел со Доминго и норвешката сопранистка Сисел Киркјебе на концертот на Доминго ''[[Пласидо Доминго|Божиќ во Виена]]''. Овој концерт бил телевизиски пренесуван низ светот, како и објавен на CD на меѓународно ниво.<ref name="bach-cantatas">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bach-cantatas.com/Bio/Sissel.htm|title=Sissel Kyrkjebø (Soprano)|publisher=Bach-cantatas.com|accessdate=1 May 2011}}</ref>[[Пласидо Доминго]] На почетокот на есента 2006 година, Азнавур ја имал својата проштална турнеја, настапувајќи во САД и Канада, со многу позитивни критики. Во 2007 година држел концерти низ Јапонија и Азија. Во втората половина на 2007 година се вратил во Париз и имал повеќе од 20 емисии, неколку турнеи во Белгија, Холандија и во Франција. Азнавур повеќепати изјавувал дека оваа проштална турнеја, ако здравјето му дозволи, најверојатно ќе трае до 2010 година но тој продолжил да настапува и понатаму. На 30 септември 2006 година, Азнавур имал голем концерт во [[Ереван]], главниот град на Ерменија како почеток на културната сезона ''Ерменија пријателке моја'' ([[Француски јазик|француски]]: "Arménie mon amie"). Ерменскиот претседател, Роберт Кочарјан и францускиот претседател [[Жак Ширак]], во официјална посета на Ерменија, биле во првиот ред.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rfimusique.com/siteEn/biographie/biographie_6059.asp |title=архивски примерок |accessdate=2018-10-04 |archive-date=2011-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110210004828/http://www.rfimusique.com/siteEN/biographie/biographie_6059.asp |url-status=dead }}</ref> Во 2006 година, Азнавур го снимил својот албум ''Colore ma vie'' во Куба, со [[Чучо Валдес]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://next.liberation.fr/musique/2018/10/02/un-tropisme-latino-pour-aznavour_1682505|title=Un tropisme latino pour Aznavour|last=Gomez , François-Xavier|date=1 October 2018|publisher=''Libération''|accessdate=2 October 2018|archive-date=2018-10-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003133347/https://next.liberation.fr/musique/2018/10/02/un-tropisme-latino-pour-aznavour_1682505|url-status=dead}}</ref> Како редовен гостин вокалист на ''Академијата на ѕвездите'', Азнавур пеел заедно со натпреварувачот Сирил Синели истата година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://la1ere.francetvinfo.fr/hommages-outre-mer-charles-aznavour-mort-94-ans-633416.html|title=Hommages de l'Outre-mer à Charles Aznavour, mort à 94 ans|last=Boscher, Marie|date=1 October 2018|publisher=France Info|accessdate=2 October 2018}}</ref> Во 2007, тој пеел дел од "Une vie d'amour" на руски за време на концертот во Москва.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://fr.rbth.com/art/2014/05/22/le_destin_russe_daznavour_29243|title=Le destin russe d’Aznavour|last=Shenkman, Yan|date=22 May 2014|publisher=Russia Beyond the Headlines|accessdate=2 October 2018}}</ref> Подоцна, во јули 2007 година, бил поканет да пее на фестивалот Vieilles Charrues.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ouest-france.fr/culture/people/charles-aznavour/charles-aznavour-un-rappel-exceptionnel-aux-vieilles-charrues-2007-5996134|title=Charles Aznavour. Un rappel exceptionnel aux Vieilles Charrues 2007|last=Berre, Anaelle|date=1 October 2018|publisher=''Ouest-France''}}</ref> Азнавур бил на турнеја во Португалија во февруари 2008 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://visao.sapo.pt/actualidade/cultura/2018-10-01-Morreu-cantor-e-compositor-Charles-Aznavour|title=Morreu cantor e compositor Charles Aznavour|date=1 October 2018|publisher=''Visão''|accessdate=2 October 2018}}</ref> Пролетта 2008 година, Азнавур имал турнеја во Јужна Америка, одржувајќи многу концерти во [[Аргентина]], Бразил, [[Чиле]] и [[Уругвај]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.emol.com/noticias/magazine/2008/05/06/303093/aznavour-llega-a-chile-con-su-ultimo-disco-recien-editado-en-espanol.html|title=Aznavour llega a Chile con su último disco recién editado en español|date=6 May 2008|publisher=''El Mercurio''|accessdate=2 October 2018}}</ref> Обожавател на [[Квебек]], каде настапувал во кабареата на [[Монтреал]] пред да стане познат, тој помогнал во кариерата на квебечката пејачка [[Линда Леме]] во Франција. Во Монтреал имал куќа а на 5 јули 2008 година бил прогласен за почесен офицер на редот на Канада. Следниот ден настапил на прославата по повод 400 годишнина од основањето на [[Квебек Сити]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theglobeandmail.com/servlet/story/RTGAM.20080705.waznavour0705/BNStory/Entertainment/home|title=Aznavour receives Order of Canada honours in Quebec|last=Andy Blatchford|access-date=1 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20090116025859/http://www.theglobeandmail.com/servlet/story/RTGAM.20080705.waznavour0705/BNStory/Entertainment/home|archive-date=16 January 2009|publisher=globeandmail.com|location=Toronto}}</ref> Во 2008 година, бил издаден албумот со дуети, ''Дуа,'' кои Азнавур ги испеал со неговите најголеми пријатели и партнери од неговата долга кариера во музичката индустрија, вклучително [[Селин Дион]], [[Стинг]], [[Лаура Паузини]], [[Џош Гробан]], [[Пол Анка]], [[Пласидо Доминго]] и многу други.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.allmusic.com/album/duos-mw0000805903|title=Charles Aznavour – Duos|last=Jason Birchmeier|publisher=AllMusic}}</ref> Истиот бил издаден на различни датуми во декември 2008 година низ светот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.voir.ca/blogs/manuel_champagne/archive/2008/10/22/charles-aznavour-se-paie-la-171-totale-187-dans-son-nouvel-album.aspx|title=Charles Aznavour pays himself "it all" in his new album|publisher=Voir.ca|accessdate=1 May 2011|archive-date=2011-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20110614072133/http://www.voir.ca/blogs/manuel_champagne/archive/2008/10/22/charles-aznavour-se-paie-la-171-totale-187-dans-son-nouvel-album.aspx}}</ref> Неговиот следен албум, ''Charles Aznavour and The Clayton Hamilton Jazz Orchestra'' (претходно познат како ''Jazznavour 2'') е продолжување на неговиот хит албум ''Jazznavour'' објавен во 1998 година, со вклучување на нови аранжмани на класични песни со џез оркестар и други гости џез уметници. Бил објавен на 27 ноември 2009.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rfimusic.com/artist/chanson/charles-aznavour/biography|title=Charles Aznavour|publisher=RFI Music|accessdate=2018-10-04|archive-date=2014-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20140415230151/http://www.rfimusic.com/artist/chanson/charles-aznavour/biography|url-status=dead}}</ref> [[Податотека:2014.06.23. Charles Aznavour Fot Mariusz Kubik 01.jpg|мини|Азнавур во 2014]] Азнавур и [[сенегал]]скиот пејач [[Јусу Н'Дур]], со соработка на повеќе од 40 француски пејачи и музичари, снимиле видео со музичката група Band Aid после катастрофалниот [[Земјотрес на Хаити (2010)|земјотрес на Хаити]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5gQCv5Op1eurkYtoZz7S_ba5vpMkg|title=French music stars mobilise for Haiti|date=15 January 2010|access-date=1 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20100123021824/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5gQCv5Op1eurkYtoZz7S_ba5vpMkg|archive-date=23 January 2010|publisher=Google|agency=AFP}}</ref> Во 2009 година, Азнавур бил на турнеја низ Америка. Турнејата<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://patwhite.com/node/5598|title=Aznavour en Liberté|date=23 April 2009|publisher=Patwhite.com|accessdate=1 May 2011|archive-date=2018-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20181116072105/https://patwhite.com/node/5598|url-status=dead}}</ref> започнала на крајот на април 2009 година и била одбележана со концерти низ САД, Канада и Латинска Америка. Во август 2011 објавил нов албум, ''Aznavour Toujours'', со 11 нови песни. По објавувањето на ''Aznavour Toujours'', тогаш 87-годишниот Азнавур започнал турнеја низ Франција и Европа, со 21 одржан концерт, после првиот во Олимпија во Париз.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.songkick.com/artists/302900-charles-aznavour/calendar?page=1|title=Charles Aznavour upcoming concerts|date=9 January 2011|publisher=Songkick.com|accessdate=1 May 2011}}</ref> На 12 декември 2011 година одржал голем концерт во московската [[Државна Кремљска палата|Државна Кремљска Палата]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://english.ruvr.ru/2011/12/13/62116389.html|title={title}|archive-url=https://web.archive.org/web/20121108165851/http://english.ruvr.ru/2011/12/13/62116389.html|archive-date=8 November 2012|accessdate=20 December 2011}}</ref> Концертот бил проследен со постојани овации и продолжение од околу петнаесет минути.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://news.am/eng/news/85654.html|title=Moscow impressed by Charles Aznavour (VIDEO)|date=2011-12-13|publisher=News.am|accessdate=2015-08-18}}</ref> Во 2012 година, Азнавурсе заминал на турнеја во Северна Америка посетувајќи го [[Квебек]] и Амфитеатарот Гибсон во Лос Анџелес и бил гостин во повеќе емисии. На 16 август 2012 одржал специјален концерт во Грузија, во родното место на татко му, како дел од свеченото отворање на неодамна реставрираниот замок Рабати.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://armenpress.am/eng/news/690552/|title=The star of Charles Aznavour was placed in Akhaltsikhe|date=17 August 2012|publisher=Armenpress|accessdate=2 October 2018}}</ref> На 25 октомври 2013 Азнавур за првпат по 25 години настапил во Ројал Алберт Хол во Лондон.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.royalalberthall.com/tickets/charles-aznavour/default.aspx|title=Charles Aznavour — Royal Albert Hall|publisher=Royalalberthall.com|accessdate=2015-08-18}}</ref> Во ноември 2013, Азнавур се појавил на концерт посветен на мирот, во Нокиа Арена во [[Тел Авив]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.noasmusic.com/noa-charles-aznavour-she/|title=Noa and Charles Aznavour – She|accessdate=2018-10-04|archive-date=2018-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20181004103843/http://www.noasmusic.com/noa-charles-aznavour-she/|url-status=dead}}</ref> Во декември 2013 имал два концерти во Холандија на Хајнекен Мјузик Хол во Амстердам и повторно во јануари 2016 година (првично закажани за ноември 2015 година но одложени поради проблеми со здравјето).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.newsmax.com/World/Europe/EU-Netherlands-People-Aznavour/2015/11/24/id/703430/|title=Ailing French Singer Charles Aznavour Cancels Concerts|date=2015-11-24|publisher=newsmax.com|accessdate=2016-02-09}}</ref> Во 2014, 2015 и 2016 година, Азнавур ја продолжил неговата меѓународна турнеја со концерти во Брисел, Берлин, Франкфурт, Барселона, Мадрид, Варшава, Прага, Москва, Букурешт, Лондон, Дубаи, Монтреал, Њујорк, Бостон, Мајами, Лос Анџелес, Осака, Токио, Лисабон, Марбела, Монако, Верона, Амстердам, Париз.{{cn}} Во 2017 и 2018 неговата турнеја продолжила и во Саун Пауло, Рио де Жанеиро, Сантјаго, Буенос Аирес, Москва, Виена, Перт, Сиднеј, Мелбурн и Хаити, Токио, Осака, Мадрид, Милано, Рим, Санкт Петербург, Париз, Лондон, Амстердам и Монако. На 19 септември 2018 бил неговиот последен концерт во [[Осака]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.setlist.fm/search?query=artist:(Charles+Aznavour)+date:%5B2018-01-01+TO+2018-12-31%5D|title=Search for setlists: artist:(Charles Aznavour) date:[2018-01-01 TO 2018-12-31] - setlist.fm|accessdate=1 October 2018}}</ref> === Филмски настапи === Азнавур имал долга и разновидна паралелна кариера како глумец исе појавил во над 80 филмови и ТВ филмови. Во 1960 година Азнавур играл во филмот ''Пукајте во пијанистот'' (француски: ''Tirez sur le pianiste)'' на [[Франсоа Трифо]]. Азнавур имал значаен настап и во филмот Барабан (германски: ''Die Blechtrommel'') од 1979 година, кој добил [[Филмска награда на академијата на САД|Оскар]] за [[Оскар за најдобар странски филм|Најдобар странски филм]] во 1980 година. Тој настапил и во филмот Les Fantômes du chapelier (1982) на [[Клод Шаброл]]. Во оперетата ''Die Fledermaus'', во верзијата од 1984 година, се појавил како еден од гостите на Принцот Орловски. Во оваа верзија настапил Кири Те Канава во режија на Пласидо Доминго во Кралската оперска куќа Ковент Гарден.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.imdb.com/title/tt0263346/|title=Die Fledermaus|last=IMDB}}</ref> Азнавур настапил и во филмот ''Арарат'' од 2002 година во улога на Едвард Саројан, филмски режисер. === Вклученост во политиката === Азнавур бил вклучен во француската, ерменската и меѓународната политика додека напредувала неговата кариера. За време на претседателските избори во Франција во 2002 година, кога екстремно десничарскиот националист [[Жан Мари Ле Пен]] од Националниот фронт, како противкандидат на [[Жак Ширак]], влегол во вториот изборен круг, Азнавур ја потпишал петицијата "Вив ла Франс" и ги повикал сите Французи да ја пејат [[Марсејеза|Марсеjезата]] во знак на протест.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rfimusique.com/siteEN/biographie/biographie_6059.asp|title=Biography – Charles Aznavour|date=|publisher=Rfimusique.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110416155211/http://www.rfimusique.com/siteen/biographie/biographie_6059.asp|archivedate=16 April 2011||accessdate=1 May 2011}}</ref> Во ноември 2005 остварил средба со Претседателот на Европската Комисија Хосе Мануел Баросо<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ifpi.org/content/section_views/view017.html|title=Charles Aznavour meets EC President José Manuel Barroso|date=1 September 2005|publisher=Ifpi.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20110615135028/http://www.ifpi.org/content/section_views/view017.html|archive-date=15 June 2011|accessdate=1 May 2011}}</ref> за ревидирање на рокот за заштита на изведувачите и продуцентите во ЕУ, застапувајќи продолжување на рокот на заштита од тековните 50 години, на 95 години, како што бара законот во САД. Тој се противел и на француската политичарка Кристин Бутин и на нејзината одбрана за "глобална лиценца" за споделување авторски права преку интернет, тврдејќи дека таквата лиценца ќе ја елиминира креативноста. <blockquote>Ако младите не можат да живеат преку креативно дело, ќе прават нешто друго, а уметничкиот свет ќе биде на удар ... Ќе нема повеќе песни, ќе нема повеќе книги, ќе нема ништо. Значи моравме да се бориме...<ref>{{наведени вести|title=French bill to combat Internet piracy clears final hurdle|url=http://news.smh.com.au/breaking-news-technology/french-bill-to-combat-internet-piracy-clears-final-hurdle-20090513-b3bs.html|agency=The Sydney Morning Herald|date=13 May 2009}}</ref></blockquote> == Приватен живот == [[Податотека:Charles_aznavour.jpg|лево|мини|Азнавур во 2000]] Азнавур се оженил 4 пати: со Меган Ругел (1946),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.imdb.com/name/nm0002198/bio|title=Biography for Charles Aznavour|date=|publisher=imdb.com|accessdate=29 January 2013}}</ref> Евелин Пласис (1956) и со Ула Торсел(1967). Имал 5 деца од овие бракови: Седа, Патрик, Катја, Миша и Никола.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.monsieur-biographie.com/celebrite/biographie/charles_aznavour-1503.php|title=Biographie de Charles AZNAVOUR|date=|publisher=leParisien.fr|accessdate=29 January 2013}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.femmeactuelle.fr/actu/news-actu/charles-aznavour-qui-sont-ses-six-enfants-2070163|title=Charles Aznavour : qui sont ses six enfants, Seda, Charles, Patrick, Katia, Mischa et Nicolas ?|date=1 October 2018|publisher=Femme Actuelle|accessdate=10 October 2018}}</ref> Азнавур честопати се шегувал за неговиот физички изглед, најмногу зборувајќи за својата висина. Имено тој бил висок само 160 см и во текот на годините постојано се шегувал на своја сметка. Во април 2018 година, непосредно пред неговиот 94-ти роденден, Азнавур бил однесен во болница во [[Санкт Петербург]], откако си го шинал грбот за време на пробата пред концертот Концертот бил одложен до следната сезона, но на крајот бил откажан поради смртта на пејачот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://asbarez.com/171907/charles-aznavour-hospitalized-in-st-petersburg/|title=Charles Aznavour Hospitalized in St. Petersburg – Asbarez.com|website=asbarez.com|accessdate=5 May 2018|date=2018-04-25}}</ref> == Смртта и погребот == {{external media|align1=right|width1=250px|video1=[https://m.youtube.com/watch?v=Ko_wz5Ijn5w&list=LLUIxeJpjyot4tTyNwP2fNfg&t Погребот на Шарл Азнавур]}}На 1 октомври 2018, Азнавур бил пронајден мртов во кадата во неговиот дом во Муриес на 94 годишна возраст.<ref name="francetvinfo">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.francetvinfo.fr/economie/emploi/metiers/art-culture-edition/mort-de-charles-aznavour-la-cause-de-la-mort-est-naturelle_2966913.html|title=Mort de Charles Aznavour : "La cause de la mort est naturelle"|date=2 October 2018|publisher=francetvinfo.fr|language=fr}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rtl.fr/culture/musique/charles-aznavour-est-decede-a-l-age-de-94-ans-7795003841|title=Charles Aznavour est décédé à l'âge de 94 ans|publisher=RTL France}}{{Мртва_врска|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="LD">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ledauphine.com/france-monde/2018/10/01/le-chanteur-charles-aznavour-est-decede|title=Le chanteur Charles Aznavour est décédé|publisher=Le Dauphiné|language=fr|accessdate=1 October 2018}}</ref><ref>{{наведени вести|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-45709214?ns_mchannel=social&ns_source=twitter&ns_linkname=news_central&ns_campaign=bbc_breaking|title=Singer Charles Aznavour dies at 94|date=1 October 2018|accessdate=1 October 2018|publisher=BBC News|agency=BBC}}</ref><ref>{{наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2018/10/01/obituaries/charles-aznavour-dead.html|title=Charles Aznavour, Enduring French Singer of Global Fame, Dies at 94|access-date=2 October 2018|work=The New York Times|language=en}}</ref> Неговото постојано живеалиште пред смртта било во Сен Силпис, Во, Швајцарија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lematin.ch/people/aznavour-j-pousse-vivre-suisse/story/27633469|title=Aznavour: "J'ai été poussé à vivre en Suisse"|date=|publisher=lematin.ch|accessdate=13 November 2013|archive-date=2018-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20181002020059/https://www.lematin.ch/people/aznavour-j-pousse-vivre-suisse/story/27633469|url-status=dead}}</ref> Аутопсијата покажала дека Азнавур умрел од инфаркт и оток на белите дробови.<ref name="francetvinfo" /> Комеморацијата била спроведена на 6 октомври во ерменската катедрала Св. Јован Крстител во Париз.<ref>{{наведени вести|title=PM Pashinyan attends requiem ceremony offered for Charles Aznavour at St. John the Baptist Church in Paris|url=https://armenpress.am/eng/news/949966.html|publisher=[[Armenpress]]|date=6 October 2018}}</ref> На 5 октомври, Азнавур бил почестен со државен погреб во воениот комплекс Инвалиди во Париз, при што претседателот [[Емануел Макрон]] го пофалил како едно од најважните "лица на Франција". Тој ги пофалил и стиховите на Азнавур, велејќи дека зборовите на пејачот "за милиони луѓе биле мелем, лек, утеха ....<ref>{{наведени вести|url=http://www.theguardian.com/world/2018/oct/05/in-france-poets-never-die-france-pays-homage-to-aznavour-funeral|title='In France, poets never die': Macron pays tribute to Aznavour|first=Angelique|last=Chrisafis|date=5 October 2018|newspaper=the Guardian|accessdate=14 October 2018}}</ref> Меѓу оние кои присуствувале на погребот биле францускиот премиер [[Едуар Филип]], поранешните претседатели [[Никола Саркози]] и [[Франсоа Оланд]], како и ерменскиот претседател Ермен Саркисијан и премиерот Никол Пашинјан и нивните сопруги.<ref>{{наведени вести|url=https://www.reuters.com/article/us-people-aznavour/france-bids-adieu-to-aznavour-pays-tribute-to-armenian-roots-idUSKCN1MF0YY|title=France bids adieu to Aznavour, pays tribute to Armenian roots|first=Brian|last=Love|publisher=|accessdate=14 October 2018|newspaper=Reuters|date=2018-10-05}}</ref> Тој бил погребан во семејната гробница на гробиштата во Монфор Лалмори.<ref>[https://www.francebleu.fr/infos/medias-people/du-monde-a-montfort-l-amaury-pour-se-recueillir-sur-la-tombe-de-charles-aznavour-1541236036 Du monde à Montfort l'Amaury pour se recueillir sur la tombe de Charles Aznavour, 3 ноември 2018]</ref> == Награди и признанија == [[Податотека:Շառլ_Ազնավուրի_հուշարձանը_Գյումրիում_05.jpg|мини|300x300пкс|Статуа на Азнавур во [[Гјумри]], [[Ерменија]] ]] === Почести === * 1995 – Голем медал на Француската академија<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nostalgie.fr/artistes/charles-aznavour/actualites/5-dates-cles-dans-la-carriere-de-charles-aznavour-344036|title=5 dates clés dans la carrière de Charles Aznavour|publisher=Nostalgie|date=1 October 2018|accessdate=2 October 2018}}</ref> * 1997 – Офицер на Легијата на честа<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://french.peopledaily.com.cn/french/200401/02/fra20040102_64742.html|title=France/Légion d'honneur : la promotion du Nouvel An ŕ de nombreuses personnalités de divers milieux|publisher=French.peopledaily.com.cn|date=|accessdate=18 August 2015}}</ref> * 2004 – Командир на Легијата на честа<ref>{{наведени вести|url=https://o.nouvelobs.com/people/20040514.OBS9273/aznavour-commandeur-de-la-legion-d-honneur.html|title=Aznavour commandeur<br>de la Légion d'honneur|work=O|access-date=20 January 2018|language=fr-FR}}</ref> * 2004 – Национален херој на Ерменија<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.panarmenian.net/news/eng/?nid=10630|title=Charles Aznavour and Kirk Kerkorian National Heroes of Armenia|publisher=Panarmenian.net|date=28 May 2004|accessdate=1 May 2011}}</ref> * 2004 – Офицер на Редот Леополд <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lalibre.be/culture/musique/les-liens-particuliers-de-charles-aznavour-avec-la-belgique-5bb24b45cd70a16d81296362|title=Les liens particuliers de Charles Aznavour avec la Belgique|publisher=''La Libre''|date=1 October 2018|accessdate=2 October 2018}}</ref> * 2008 – Почесен офицер на Редот на Канада<ref name="The Canadian Press">{{Наведена мрежна страница|author=|url=https://www.theglobeandmail.com/news/arts/article695422.ece|title=Aznavour receives Order of Canada honours in Quebec - The Globe and Mail|date=31 March 2009|accessdate=18 August 2015||archiveurl=https://web.archive.org/web/20090903182059/http://www.theglobeandmail.com/news/arts/article695422.ece|archivedate=3 September 2009}}</ref> * 2008 – Почесен граѓанин на Ерменија * 2009 – Офицер на Националниот ред на Квебек<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ordre-national.gouv.qc.ca/membres/membre.asp?id=2558|title=Citation|work=National Order of Quebec}}</ref> * 2015 – Командир на Белгискиот ред на Круната<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rtbf.be/culture/musique/detail_charles-aznavour-fait-commandeur-de-l-ordre-de-la-couronne?id=9137952|title=Charles Aznavour fait commandeur de l'Ordre de la couronne|date=16 November 2015|publisher=|accessdate=2019-01-08|archive-date=2018-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20181116025503/https://www.rtbf.be/culture/musique/detail_charles-aznavour-fait-commandeur-de-l-ordre-de-la-couronne?id=9137952|url-status=dead}}</ref> * 2017 – Медал Раул Валенберг === Награди === * 1963, 1971 и 1980 – Едисон награда (трикратен добитник на наградата)<ref>{{Наведена книга|editor1-last=Lumley|editor1-first=Elizabeth|title=Canadian Who's Who 2009|date=2009|publisher=University of Toronto Press|location=Toronto|isbn=978-0802040923|page=50|url=https://books.google.com/books?id=X4cOAQAAMAAJ}}</ref> * 1971 – Почесна награда Златен лав на Венецискиот филмски фестивал за италијанската верзија на песната ''Mourir d'aimer''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lexpress.fr/culture/musique/videos-mourir-d-aimer-charles-aznavour-contre-le-conservatisme-des-annees-1970_1699181.html|title=Mourir d'aimer: Charles Aznavour contre le conservatisme des années 1970|publisher=''L'Express''|date=19 July 2015|accessdate=2 October 2018|author=Colonna-Césari, Annick}}</ref> * 1995 – Амбасадор на добрата волја и постојан делегат на Ерменија во УНЕСКО<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://erc.unesco.org/cp/cp.asp?country=am&language=e|archive-url=https://web.archive.org/web/20031011174649/http://erc.unesco.org/cp/cp.asp?country=AM&language=E|archive-date=11 October 2003|title=Delegation of Armenia to UNESCO|publisher=Erc.unesco.org|date=|accessdate=1 May 2011}}</ref> * 1996 – Воведување во Холот на славните текстописци <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-01/charles-aznavour-french-singer-compared-to-sinatra-dies-at-94|title=Charles Aznavour, French Singer Compared to Sinatra, Dies at 94|publisher=Bloomberg|date=1 October 2018|accessdate=2 October 2018|author=Viscusi, Gregory}}</ref> * 1997 – Награда Виктоар за уметник на годината<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lepoint.fr/culture/les-grandes-dates-de-la-vie-de-charles-aznavour-01-10-2018-2259278_3.php|title=Les grandes dates de la vie de Charles Aznavour|publisher=''Le Point''|date=1 October 2018|accessdate=2 October 2018}}</ref> * 1997 – Почесна награда Цезар<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cbsnews.com/news/french-singer-actor-charles-aznavour-dies-at-age-94/|title=French singer, actor Charles Aznavour dies at age 94|publisher=CBS|date=1 October 2018|accessdate=2 October 2018}}</ref> * 2009 – Награда за животно дело MIDEM<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.panarmenian.net/news/eng/?nid=28195|title=Aznavour to receive MIDEM award, PanArmenian.net, 15.01.2009|publisher=Panarmenian.net|date=15 January 2009|accessdate=1 May 2011}}</ref> * 2009 – Награда Григор Лусаворич на Република Нагорно-Карабах<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.regnum.ru/news/fd-abroad/armenia/1164595.html|title=Именем Шарля Азнавура в Степанакерте назван культурный центр, Regnum, 2009|publisher=Regnum.ru|date=18 May 2009|accessdate=1 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20120308225932/http://www.regnum.ru/news/fd-abroad/armenia/1164595.html|archive-date=8 March 2012}}</ref> * 2009 – Почесен докторат од Универзитетот на Монтреал<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://montrealgazette.com/news/local-news/charles-aznavour-who-had-lifelong-love-affair-with-quebec-has-died|title=Charles Aznavour, who had lifelong love affair with Quebec, has died|publisher=''Montreal Gazette''|date=1 October 2018|accessdate=2 October 2018|archive-date=2018-10-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003015532/https://montrealgazette.com/news/local-news/charles-aznavour-who-had-lifelong-love-affair-with-quebec-has-died|url-status=dead}}</ref> * 2010 – Почесно признание од Русија "За придонес кон зајакнување на културните односи меѓу Русија и Франција"<ref>{{наведени вести|title=Charles Aznavour receives Russian award|url=http://voiceofrussia.com/2010/08/25/17119901/|agency=The Voice of Russia|date=25 August 2010|access-date=2019-01-08|archive-date=2014-10-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021042914/http://voiceofrussia.com/2010/08/25/17119901/|url-status=dead}}</ref> * 2014 – Специјална награда именувана по Рубен Мамулијан од Националната филмска награда "Хајак" во Ерменија за "неговиот голем придонес во светската кинематографија"<ref>{{наведени вести|title=The French-Armenian legendary singer Charles Aznavour was awarded with the special prize named after Ruben Mamulyan during|url=http://armenpress.am/eng/news/761674/charles-aznavour-is-awarded-with-special-prize-named-after-ruben-mamulyan-at-%E2%80%9Chayak%E2%80%9D.html|accessdate=8 June 2014|work=[[Armenpress]]|date=13 May 2014}}</ref> * 2016 – Ѕвезда на Холивудската патека на славните за изведба во живо, сместена на 6225, Холивуд булевар<ref>{{наведени вести|url=https://www.reuters.com/article/people-charlesaznavour-idUSL4N1CY1ZN|title=French crooner Charles Aznavour gets honorary Hollywood Star plaque|date=29 October 2016|publisher=|newspaper=Reuters}}</ref> == Поврзано == * [[Ерменија]] == Наводи == {{Наводи|3}} == Надворешни врски == * {{Official website|http://www.charlesaznavour-lesite.fr}} * [http://aznavourfoundation.org/en/ Фондација Азнавур] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20181005152752/https://aznavourfoundation.org/en/ |date=2018-10-05 }} * [http://imusic.am/artist/4963 Charles Aznavour ] на imusic.am * {{Наведена мрежна страница|url=http://www.armenian.ch/index.php?id=ambassador|title=Портретот на Шарл Азнавур|publisher=Амбасада на Ерменија во Швајцарија|language=француски|accessdate=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140630015859/http://www.armenian.ch/index.php?id=ambassador|archivedate=30 јуни 2014|date=|work=|last=|first=}} * {{IMDb name|2198|Charles Aznavour}} * [https://web.archive.org/web/20110416155211/http://www.rfimusique.com/siteen/biographie/biographie_6059.asp Биографија] by [[Radio France International]] * [http://www.aznavour.narod.ru/ Шарл Азнавур – ерменско-руски страници] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Азнавур, Шарл}} [[Категорија:Родени во 1924 година]] [[Категорија:Заповедници на Легијата на честа]] [[Категорија:Офицери на Редот на Канада]] [[Категорија:Француски пејачи]] [[Категорија:Починати во 2018 година]] dwqh2eg5kb97ui8ux2ghyoip3jmzwrg 0 1211260 5602273 5414445 2026-07-30T17:42:02Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5602273 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Вооружен судир |conflict=Србија во Првата светска војна |partof=[[Балканско боиште|Балканското боиште]] во [[Прва светска војна|Првата светска војна]] |image=[[Податотека:Vojska Ada Ciganlija.jpg|300px]] |image_size=300px |caption=''Српската пешадија позиционирана на [[Ада Циганлија]].'' |date=28 јули 1914 – 3 ноември 1918<br>({{Age in years, months, weeks and days|month1=07|day1=28|year1=1914|month2=11|day2=03|year2=1918}}) |place= [[Кралство Србија|Србија]], [[Кралство Црна Гора|Црна Гора]], [[Кралство Грција|Грција]], [[Кнежевство Албанија|Албанија]] |result= Победа на [[Централни сили|Централните сили]] * 1915 [[Царска и кралска воена управа во Србија|Окупација на Србија]] [[Македонски фронт|Сојузничка]] победа * 1918 |combatant1='''[[Централни сили]]'''<br/> {{знаме|Austria-Hungary}}<br>{{flagcountry|Kingdom of Bulgaria}} {{small|(1915-1917)}}<br>{{flagcountry|German Empire}} {{small|(од 1915)}} |combatant2='''[[Сојузници во Првата светска војна|Сојузнички сили]]'''<br/> {{flagcountry|Kingdom of Serbia}}<br>{{flagcountry|Kingdom of Montenegro}}<br>{{flagcountry|French Third Republic}} {{small|(од 1915)}}<br>{{flagcountry|United Kingdom of Great Britain and Ireland}} {{small|(од 1915)}}<br>{{flagcountry|Russian Empire}} {{small|(until 1917)}}<br>{{flagcountry|Kingdom of Greece}} {{small|(од 1917)}} |commander1={{знамеикона|Austria-Hungary}} [[Франц Јосиф]]<br/>{{знамеикона|Austria-Hungary}} [[Карл I (Австрија)|Карл I]]<br/>{{знамеикона|Austria-Hungary}} [[Оскар Потиорек]]<br/>{{знамеикона|Austria-Hungary}} [[Стјепан Саркотиќ]]<br/>{{знамеикона|Austria-Hungary}} [[Херман Кевеш]]<br/>{{знамеикона|Kingdom of Bulgaria}} [[Фердинанд I]]<br/>{{знамеикона|Kingdom of Bulgaria}} [[Никола Жеков]]<br/>{{знамеикона|Kingdom of Bulgaria}} [[Климент Бојаџиев]]<br/>{{знамеикона|Kingdom of Bulgaria}} [[Георги Тодоров]]<br/>{{знамеикона|German Empire}} [[Аугуст фон Макензен]]<br/> {{знамеикона|German Empire}} [[Макс фон Галвиц]] |commander2= {{знамеикона|Kingdom of Serbia}} [[Петар I Караѓорѓевиќ]]<br/>{{знамеикона|Kingdom of Serbia}} [[Радомир Путник]]<br/>{{знамеикона|Kingdom of Serbia}} [[Живојин Мишиќ]]<br/>{{знамеикона|Kingdom of Serbia}} [[Степа Степановиќ]]<br/>{{знамеикона|Kingdom of Serbia}} [[Петар Бојовиќ]]<br/>{{знамеикона|Kingdom of Serbia}} [[Павле Јуришиќ Штурм]]<br/> {{знамеикона|Kingdom of Montenegro}} [[Никола I Петровиќ]]<br/>{{знамеикона|Kingdom of Montenegro}} [[Јанко Вукотиќ]]<br>{{знамеикона|French Third Republic}} [[Луј Франше д'Епере]]<br/>{{знамеикона|French Third Republic}} [[Адолф Жиламат]]<br/>{{знамеикона|French Third Republic}} [[Морис Сарај]]<br>{{знамеикона|United Kingdom of Great Britain and Ireland}} [[Брајан Махон]] |strength1='''1914:'''<br>{{знамеикона|Austria-Hungary}} 462,000<ref>Österreich-Ungarns letzter Krieg — Wien: Verlag der Militärwissenschaftlichen Mitteilungen, 1930. — Vol. 1. pg. 759. This is the total number of soldiers who served on the Balkans until the middle of December 1914.</ref> |strength2='''1914:'''<br/>[[Image:State Flag of Serbia (1882-1918).svg|20 px]] 420,597<ref name="vojska1914">http://www.vojska.net/eng/world-war-1/serbia/organization/1914/</ref><ref name=Babac>Thomas & Babac. "Armies in the Balkans 1914–1918" pg.12</ref> |casualties1= '''1914:'''<br>{{знамеикона|Austria-Hungary}} '''273,805'''{{sfn|Lyon|2015|page=234}}<br>28,276 мртви<br>122,122 повредени<br>74,000 заобени<br>'''1915:'''<br>{{знамеикона|Kingdom of Bulgaria}} '''37,000'''<ref name="books.google.bg">[https://books.google.com/books?id=HDQn3tJkyUcC&printsec=frontcover&dq=bakalov&cd=3#v=onepage&q&f=false Георги Бакалов, "''История на Българите: Военна история на българите от древността до наши дни''", p.463]</ref><br>{{знамеикона|German Empire}} '''12,000'''<ref name="books.google.bg"/><br>{{знамеикона|Austria-Hungary}} '''18,000'''<ref name="Spencer Tucker 2005">Spencer Tucker, "Encyclopedia of World War I"(2005) pg 1077, {{ISBN|1851094202}}</ref> ---- '''Вкупно: 340,000+ воени жртви''' |casualties2= '''1914:'''<br>{{знамеикона|Kingdom of Serbia}} '''163,557'''{{sfn|Lyon|2015|page=235}}<br>22,276 мртви<br>96,122 повредени<br>45,159 исчезнати<br>'''1915:'''<br>{{знамеикона|Kingdom of Serbia}} '''268,000'''<br>94,000 убиени или повредени{{sfn|DiNardo|2015|page=122}}<br>174,000 заробени<ref name="Spencer Tucker 2005">Spencer Tucker, "Encyclopedia of World War I"(2005) pg 1077, {{ISBN|1851094202}}</ref><br>{{знамеикона|Kingdom of Montenegro}} '''23,000'''<ref>Number is for total Montenegrin losses in the war, including the [[Macedonian Front]].</ref><br>13,325 убиени/исчезнати<ref>International Labour Office,Enquête sur la production. Rapport général. Paris [etc.] Berger-Levrault, 1923–25. Tom 4 , II Les tués et les disparus p.29</ref><br>~10,000 wounded<ref>Military Casualties-World War-Estimated," Statistics Branch, GS, War Department, 25 February 1924; cited in World War I: People, Politics, and Power, published by Britannica Educational Publishing (2010) Page 219</ref><br>{{знамеикона|French Third Republic}} непознато<br>{{знамеикона|United Kingdom of Great Britain and Ireland}} непознато ---- '''Вкупно: 450,000+ воени жртви''' |casualties3= 450,000 српски цивили починале од различни причини поврзани со војната од 1914 до 1918<ref name="Urlanis, Boris 1971 Pages 66,79">Urlanis, Boris (1971). Wars and Population. Moscow Pages 66,79,83, 85,160,171 and 268.</ref> }} {{Историја на Србија}} '''Србија во Првата светска војна''' се вклучила и учествувала од [[28 јули]] [[1914]] година, кога владата на [[Австроунгарија]] ѝ објавила војна и го означила почетокот на [[Првата светска војна]], сè до завршувањето на војната во ноември 1918 година. Фронтови на кои учествувало [[Кралство Србија|Кралството Србија]] во војната биле од реката [[Дунав]] до [[јужна Македонија]]. [[Српска армија|Српската армија]] сериозно се намалила кон крајот на војната, бидејќи од околу 420.000 војници, нејзината армија паднала на бројка од околу 100.000 војници. [[Кралство Србија|Кралството Србија]] загубило повеќе од 1.200.000 жители за време на војната (армиски и цивилни загуби), што претставувало над 29% од вкупното население и 60% од машката популација на земјата. Според проценките што ги подготвила југословенската влада во 1924 година, Србија загубила 265.164 војници, или 25% од сите мобилизирани лица. За споредба, Франција загубила 16,8%, Германија 15,4%, Русија 11,5% и Италија 10,3%. ==Заднина== [[Австроунгарија]] ја засилила [[Босанска криза|Босанската криза]] од 1908-09 со анексирање на поранешната отоманска територија на Босна и Херцеговина, која ја окупирала од 1878 година. Ова го налутило [[Кралство Србија|Кралството Србија]] и нејзиниот поддржувач, пансловенското и православно [[Руско Царство]]<ref name=keegan48-49>{{harvnb|Keegan|1998|pp=48–49}}</ref>. Руското политичко маневрирање во регионот ги дестабилизирало мировните договори кои веќе биле разоткриени во она што било познато како [[''Балканско буре барут'']]<ref name=keegan48-49 />. Во [[1912]] и [[1913]] година, [[Прва балканска војна|Првата балканска војна]] се водела меѓу [[Балкански сојуз|Балканскиот сојуз]] на Грција, Бугарија, Србија и Црна Гора и [[Отоманското Царство]]. Како резултат на [[Лондонски договор (1913)|Договорот од Лондон]], дополнително се намалила територијата на [[Отоманското Царство]] со создавање на независно [[Кнежевство Албанија]] и територијално проширување на Бугарија, Србија, Црна Гора и Грција. Кога Бугарија ги нападнала Србија и Грција на [[16 јуни]] [[1913]] година, таа го загубила најголемиот дел од македонскиот регион во тие земји, и дополнително [[Јужна Добруџа]] во Романија и [[Едрене]] во Турција во текот на Втора балканска војна, што уште повеќе го дестабилизирал регионот<ref name=Willmott22-23>{{harvnb|Willmott|2003|pp=2–23}}</ref>. На [[28 јуни]] [[1914]] година, [[Гаврило Принцип]], студент и член на мултиетничката организација на националните револуционери нареченa [[Млада Босна]], го [[Атентат врз Франц Фердинанд|убил]] надвојводата [[Франц Фердинанд]], наследник на австроунгарскиот престол, во [[Сараево]], [[Босна]], по што започнал период на дипломатско маневрирање меѓу [[Австроунгарија]], Германија, Русија, Франција и Велика Британија наречена [[Јулска криза]]. Во јули, Австроунгарија ѝ поставила ултиматум на Србија, серија од десет неприфатливи барања, предизвикувајќи ја војната со Србија<ref name=Willmott27>{{harvnb|Willmott|2003|p=27}}</ref>. Кога Србија се согласила на само осум од десетте барања, Австроунгарија ѝ објавила војна на 28 јули 1914 година. Спорот помеѓу Австроунгарија и Србија ескалирал во она што денес е познато како Прва светска војна, привлекувајќи ги Русија, Германија, Франција и Обединетото Кралство. Во рок од една недела, Австроунгарија морала да се соочи со војна со Русија. Србија имала искусна армија, но исто така била и исцрпена од конфликтите во Балканските војни и слабо опремена, што ги натерало Австроунгарците да веруваат дека ќе капитулираат за помалку од еден месец. ==1914== Српската кампања започнала на [[28 јули]] [[1914]] година, кога Австроунгарија објавила војна на Србија и нејзината артилерија го гранатирала следниот ден [[Белград]]. На 12 август австроунгарските војски ја преминале границата преку реката Дрина. Првично, три од шест австроунгарски војски биле мобилизирани на српската граница, но поради руската интервенција, Втората армија била пренасочена источно кон Галицискиот фронт. Меѓутоа, со оглед на тоа што железничките линии што вделе до Галиција биле зафатени со превоз на други војници, втората армија можела само да започне со заминување кон север дури на 18 август. За да го искористи привременото присуство на Втората армија, АОК дозволила да се користат делови од неа во српската кампања до тој датум. На крајот, АОК упатила значајни делови на Втората армија (околу 4 дивизии) за да им помогне на главните сили на генералот Потирек и го одложил нивниот превоз до Русија до последната недела од август. Поразите што биле претрпени во првата инвазија на Србија на крајот го принудиле АОК да префрли 2 дивизии од втората армија до армијата на Потиорек за постојано. ===Цер=== {{Главна|Церска битка}} Битката се случила околу планината Цер и неколку села во нејзината непосредна околина, како и во Шабац во август 1914. Борбата била дел од првата австроунгарска офанзива на Србија и избила во ноќта на 15 август кога делови од српската Комбинирана дивизија I наишле на австроунгарска извидница залогорена на падините на Церска планина. Борбите кои следеле прераснале во борба за контрола на неколку гратчиња и села во околина на планината, како и за контрола на Шабац. Моралот на австроунгарските трупи на 19 август опаднал и илјади војници се повлекле во Австроунгарија, а многу се удавиле во Дрина бегајќи во паника. Србите на 24 август повторно влегле у Шабац, со што борбата званично завршила. Борбата била борба во средба, од маневарски тип, што значи дека во текот на борбата не се користени ровови, бидејќи ровови во оваа војна се користени за првпат кон крајот на 1914 година по борбата на Марна. Во текот на десетдневната борба српските загуби изнесувале 3.000 мртви и 15.000 ранети. Австроунгарските загуби биле значително поголеми. Имало 8.000 мртви војници, 30.000 ранети и 4.500 заробени. Српската победа над бројно надмоќниот непријател ја означила првата победа на Сојузниците во Прва светска војна. ===Дрина=== {{Главна|Битка на Дрина}} По крајот на битката на Дрина, по тешки и крвави борби, српската војска била принудена да се повлече, поради недостаток на храна, воен материјал, а особено артилериска муниција. Повлекувањето на српската војска довела до егзодус на месното население. ===Колубара=== {{Главна|Колубарска битка}} Со поразот во [[Битка на Дрина|операцијата околу Дрина]], српската војска се нашла во тешка положба и била присилена на повлекување под борба, соочена со недостаток на артилеријска муниција, недостаток на храна, облека и обувки, што претставувало голем проблем со паѓање на морал. Заедно со војска пред ужасите и ѕверствата<ref>Родолф Арчибалд Рајс о злочинима Аустроугаро-Бугаро-Немаца у Србији 1914–1918, стр. 60-61.</ref> на австрпунгарската војска се повлекувал и народот, што дополнително ја компликувало целата ситуација при повлекувањето.<ref>В. Ћоровић, Односи између Србије и Аустро-Угарске у ХХ веку, Белград, 1936,</ref> Многу српски војници од краиштата што австроунгарската војска ги зазела заминувале за да ги повлечат своите семејства со коишто се враќале. Моралот на војската бил на најниско ниво, а тоа укажувало дека српската војска и самото [[Кралство Србија]] се пред пропаст<ref>Dr. Ferenc Pollman, „Austro-hungarian Atrocities against Serbians during the WWI (Šabac, 17 th of August, 1914)“,</ref> и дека нема можности да се запре напредувањето на австроунгарските сили. Временските услови, постојани врнежи и стидот биле дополнителен проблем бидејќи војската немала шаторки платна и била постојано мокра. Но токму таа каллива почва и уништени патишта на стпската војска ќе ѝ станат важен сојузник во претстојниот судир.<ref>Поповић, Никола Б. (2000). Срби у Првом светском рату 1914—1918. Нови Сад: Друштво историчара Јужнобачког и Сремског округа.</ref> Ноќта на [[14 ноември]] командантот на Првата армија, генерал [[Петар Бојовиќ]] бил ранет и заради тоа повлечен од должноста. На његово месесто е поставен генерал [[Живојин Мишиќ]], дотогашен помошник на начелникот на штабот на Главната команда [[Радомир Путник]], инаку човек роден на [[Сувобор]]. Ноќта на 14 ноември командантот на Првата армија, генерал Петар Бојовиќ бил ранет и заради тоа повлечен од должноста. На његово месесто е поставен генерал Живојин Мишиќ, дотогашен помошник на начелникот на штабот на Главната команда Радомир Путник, инаку човек роден на Сувобор. ==1915-1918== Во почетокот на 1915 година, со османлискиот пораз во [[Битка кај Сарикамиш|Битката кај Сарикамиш]] и во [[Прва суецка офанзива|Првата суецка офанзива]], германскиот началник на Генералштабот Ерих фон Фалкхајен се обидел да го убеди австроунгарскиот началник на Генералштабот, Конрад фон Хотзендорф, за значењето на освојувањето на Србија. Ако Србија биде освоена, тогаш Германците ќе имаат директна железничка врска од Германија преку Австроунгарија, потоа до Истанбул и пошироко. Ова ќе им овозможило на Германците да испратат воени резерви, па дури и војници за да и помогне на Отоманското Царство. Иако ова не било во интересите на Австроунгарија, тие сакале да ја поразат Србија. Сепак, Русија била поопасен непријател, а и со влегувањето на Италија во војната на сојузничката страна, Австроунгарците дополнително биле преоптоварени поради различните фронтови. И сојузниците и централните сили се обиделе да ја натераат Бугарија да избере страна во Големата војна. Бугарија и Србија војувале во две војни во последните 30 години: Српско-бугарската војна во 1885 година и Втората балканска војна во 1913 година. Како резултат на тоа, бугарската влада и луѓето сметале дека Србија поседува земји кои припаѓаат на Бугарија и кога Централните сили и понудиле да и го дадат она што го тврдеа, Бугарите влегле во војната. По загубата на сојузничките во Битката кај Галиполе и рускиот пораз во Горлице, кралот Фердинанд потпишал договор со Германија и на 23 септември 1915 година, по кое Бугарија започнала да се мобилизира за војна. По влегувањето на [[Бугарија]] во [[Првата светска војна]] на страната на [[Централни сили|Централните сили]], есента [[1915]] година<ref>Н. Поповић, Антанта и српско-бугарски односи у Првом светском рату, стр. 101-125.</ref>, бугарската Втора армија ги зазела македонските градови [[Куманово]], [[Штип]], [[Велес]] и [[Скопје]]. Пролетта [[1916]] година, потпомогната од своите германски и австроунгарски сојузници, таа ја освоила Рупелската Теснина и, навлегувајќи во источниот дел на [[Егејска Македонија]], ги зазела градовите [[Сер]], [[Драма]] и [[Кавала]]. Кон средината на [[август]] истата година, бугарските сили, предводени од генерал [[Климент Бојаџиев]], ги разбиле трупите на Антантата на просторот [[Добро Поле]] - [[Баница]] - [[Лерин]] и продирајќи кон [[Костур (град)|Костур]] го зазеле [[Лерин]] со околните населби. [[Македонски фронт|Македонскиот фронт]] на почетокот бил претежно статичен. Француските и српските сили повторно зезеле ограничени подрачја во Македонија со повторно враќање на Битола на 19 ноември 1916 година. Француските и српските војници конечно направиле пробив, откако повеќето германски и австроунгарски војници се повлекле. Овој пробив бкил значаен во поразот на Бугарија и Австроунгарија, што довело до конечна победа на Првата светска војна. Сојузничките војски, претежно француски, но потпомогнати од британските, српските и грчките војници, се наметнале во септември 1918 година, ја принудиле Бугарија да ја напушти војната и на крајот успеале да ја ослободат Србија две недели пред крајот на Првата светска војна. Исчезнувањето на Македонскиот фронт значело дека патот кон [[Будимпешта]] и [[Виена]] е отворен. Германската висока команда одговорила со испраќање на седум пешадиски линии и коњаница, но овие сили биле далеку од доволни. ==Крај на војната== Последиците од војната биле разновидни. Кога завршила [[Прва светска војна|Првата светска војна]], според [[Нејски мировен договор|Нејскиот мировен договор]], [[Западна Тракија]] била доделена на Грција, додека Србија добила неколку помали територијални отстапки од Бугарија. Австроунгарија била растурена, а Унгарија изгубила многу поседи. Србија имала водечката позиција во новото [[Кралство Југославија]], придружена од нејзиниот стар сојузник, [[Црна Гора]]. Во меѓувреме, Италија воспоставила квазипротекторат над Албанија и Грција повторно го окупирала јужниот дел на Албанија. ==Последици== Пред војната, Кралството Србија имало 4.500.000 жители<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.spartacus.schoolnet.co.uk/FWWinSerbia.htm |title=Serbia in 1914 |accessdate=2018-11-11 |archive-date=2013-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130327170924/http://www.spartacus.schoolnet.co.uk/FWWinSerbia.htm |url-status=dead }}</ref>. Според Њујорк тајмс, се проценува дека 150.000 луѓе загинале само во 1915 година за време на најлошата епидемија на тифус во светската историја<ref>{{наведени вести |url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1915/10/29/105045220.pdf |title=$1,600,000 was raised for the Red Cross |date=29 October 1915 | format=PDF | work=The New York Times}}</ref>. Бројот на цивилни жртви е проценет од страна на некои извори на 650.000, првенствено поради појавата на тифус и глад, но и директни судири со окупаторите. Српските жртви учествувале со 8% од вкупните смртни случаи на сојузничките воени лица. 58% од редовната српска армија (420.000 силни) загинале за време на конфликтот. Вкупниот број на жртви изнесува околу 1.000.000. Л.А. Тајмс и Н.Ј. Тајмс, исто така, цитирале над 1.000.000 жртви во своите статии<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/337249982.html?dids=337249982:337249982&FMT=ABS&FMTS=ABS:AI&date=Jun+30%2C+1918&author=PIERRE+LOTI.+Special+Contributor+to+%22The+Times.%22&pub=Los+Angeles+Times&desc=FOURTH+OF+SERBIA'S+POPULATION+DEAD.&pqatl=google |title=Fourth of Serbia's population dead. |accessdate=2018-11-11 |archive-date=2013-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130721100208/http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/337249982.html?dids=337249982:337249982&FMT=ABS&FMTS=ABS:AI&date=Jun+30%2C+1918&author=PIERRE+LOTI.+Special+Contributor+to+%22The+Times.%22&pub=Los+Angeles+Times&desc=FOURTH+OF+SERBIA'S+POPULATION+DEAD.&pqatl=google |url-status=dead }}</ref><ref>[https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1918/04/05/102687236.pdf Asserts Serbians face extinction]</ref>. Степенот на српската демографска катастрофа можел да се илустрира со изјавата на бугарскиот премиер Васил Радослав: „Србија престана да постои“ (Њујорк тајмс, лето 1917)<ref>[https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1918/11/05/98273895.pdf Serbia restored]</ref>. Во јули 1918 година американскиот државен секретар Роберт Ленсинг ги повикал Американците од сите религии да се молат за Србија во нивните цркви<ref>{{наведени вести| url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1918/07/28/102728073.pdf| work=New York Times| title=Serbia and Austria| date=28 July 1918 | format=PDF}}</ref><ref>{{наведени вести| url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1918/07/27/102727338.pdf| work=New York Times| title=Appeals to Americans to pray for Serbians| date=27 July 1918 | format=PDF}}</ref>. Кралството Србија загубило 1.100.000 жители за време на војната. Од 4,5 милиони луѓе, имало 275.000 воени смртни случаи и 450.000 од обичните граѓани. Цивилните жртви се припишуваат главно на недостигот на храна и ефектите од епидемиите како шпанскиот грип. Во прилог на воените смртни случаи, 133.148 биле повредени. Според југословенската влада во 1924 година, Србија загубила 365.164 војници или 26% од мобилизираниот персонал, додека Франција страдала со 16.8%, Германија 15.4%, Русија 11.5% и Италија 10.3%. На крајот од војната имало 114.000 хендикепирани војници и 500.000 сирачиња<ref>{{Наведена книга|quote=its postwar population included some 114,000 invalids and over half a million orphans|p=222|title=The National Question in Yugoslavia: Origins, History, Politics|first=Ivo|last=Banac|authorlink=Ivo Banac|publisher=Cornell University Press|year=1988|isbn=9780801494932|url=https://books.google.com/books?id=KfqbujXqQBkC}}</ref>. == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{рв|Serbia in World War I}} * Bjelajac, Mile: [https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/serbia Serbia] , in: [https://encyclopedia.1914-1918-online.net/home/ 1914-1918-online. International Encyclopedia of the First World War]. * Tasić, Dmitar: [https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/warfare_1914-1918_south_east_europe Warfare 1914-1918 (South East Europe)] , in: [https://encyclopedia.1914-1918-online.net/home/ 1914-1918-online. International Encyclopedia of the First World War]. *{{Наведена мрежна страница|title=Jugoslovenska kinoteka|publisher=Kinoteka|url=http://www.kinoteka.org.rs/di/efg/Http/EFG/00-efg_S_index01.htm|language=sr}} *{{Наведена книга|author=Popović, Andra|year=1926|script-title=sr:Ратни албум : 1914-1918|work=Збирка књига Универзитетске библиотеке у Београду|publisher=Digital National Library of Serbia|url=http://scc.digital.bkp.nb.rs/document/UBSM-album-1914-1918|language=sr}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *{{Наведена книга|author=W. H. Crawfurd Price|title=Serbia's Part in the War ...|url=https://archive.org/stream/serbiaspartinwa01pric|year=1918|publisher=Simpkin, Marshall, Hamilton, Kent & Company}} (Public Domain) [[Категорија:Воени операции на Австроунгарија во Првата светска војна]] [[Категорија:Воени походи и боишта во Првата светска војна]] [[Категорија:Бугарија во Првата светска војна]] [[Категорија:Србија во Првата светска војна| ]] qp4af5832d27kpo6a8qbziibquehn68 0 1211998 5602422 5164024 2026-07-31T05:34:41Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602422 wikitext text/x-wiki [[Податотека:The Manchurian Candidate (1962 poster).jpg|мини|Манџурскиот кандидат постер од 1962 година]] '''„Манџурискиот кандидат“''' ([[англиски]]: ''The Manchurian Candidate'') — американски [[филм]] од 1962 година, во [[режија]] на [[Џон Франкенхајмер]] (John Frankenheimer) по [[сценарио]]то на Џорџ Акселрод (George Axelrod). Главните улоги ги играат: [[Френк Синатра]] (Frank Sinatra), [[Лоренс Харви]] (Laurence Harvey), [[Џенет Ли]] (Janet Leigh), [[Лесли Париш]] (Leslie Parrish) и [[Анџела Ленсбери]] (Angela Lansbury). Филмот е адаптација на [[Манџурискиот кандидат (роман)|истоимениот роман]] на [[Ричард Кондон]]. Филмот е добитник на бројни награди, а бил номиниран и за „[[Оскар]]“ во неколку категории.<ref>[http://www.rts.rs/page/tv/ci/story/18/rts-2/3331326/mandzurijski-kandidat-1962-.html РТС (пристапено на 25.11.2018)]</ref> <ref>[https://raspored.hrt.hr/?mreza=2&datum=2021-10-03 HRT, Mandžurski kandidat, američki film (12) (1962.) - Zlatno doba Hollywooda (пристапено на 3.10.2021)]</ref> <ref>[https://raspored.hrt.hr/?mreza=4&datum=2024-02-05 HRT, Mandžurski kandidat, američki film (пристапено на 7.2.2024)]</ref> ==Синопсис== Дејството на филмот се одвива за време на [[Корејската војна]], во 1952 година. Една американска патрола паѓа во заседа и завршува во [[Советскиот Сојуз|советскиот]] воен [[затвор]]. По една година, одредот успева да побегне од заробеништвото, по што наредникот Рејмонд Шо (го игра Харви) е одликуван со „Медалот на Честа“. Неговата мајка, Еленор Ајзлин (ја игра Ленсбери), сопруга на [[Сенат на Соединетите Американски Држави|сенаторот]] Џон Ајзлин, го искористува успехот на својот син за сопствените политички цели. Меѓутоа, Бенет Марко (го игра Синатра), соборецот на наредникот Шо, се сомнева во успехот на Шо. Бенет веќе подолго време страда од кошмари и од чудни сеќавања, а тоа го мотивира да почне да истражува, што се случило во [[Кореја]]. Набргу, тој открива завера од големи размери која може да ја запре само тој.<ref>[http://www.rts.rs/page/tv/ci/story/18/rts-2/3331326/mandzurijski-kandidat-1962-.html РТС (пристапено на 25.11.2018)]</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Црно-бели филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови од 1962 година]] [[Категорија:Филмови засновани на романи]] [[Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во САД]] [[Категорија:Филмови на Џон Франкенхајмер]] [[Категорија:Филмови со Френк Синатра]] [[Категорија:Филмови со Лоренс Харви]] [[Категорија:Филмови со Џенет Ли]] [[Категорија:Филмови со Анџела Ленсбери]] [[Категорија:Филмови со Лесли Париш]] es4wxvu51wrz4anzpbsdm2a02m0rm64 0 1217109 5602423 4566396 2026-07-31T05:35:44Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602423 wikitext text/x-wiki [[Податотека:A Place in the Sun (1951 poster).jpg|мини|Место на сонцето (постер од 1951 година)]] '''Место под сонцето''' ([[англиски]]: ''A place in the sun'') - американски [[филм]] од 1951 година, во [[режија]] на [[Џорџ Стивенс]] (''George Stevens''), според [[сценарио]]то на Патрик Кирни (''Patrick Kearney''), Мајкл Вилсон (''Michael Wilson'') и Хари Браун (''Harry Brown''). Главните улоги ги играат: [[Монтгомери Клифт]] (''Montgomery Clift''), [[Елизабет Тејлор]] (''Elizabeth Taylor''), Шели Винтерс (''Shelley Winters''), Рејмонд Бар (''Raymond Burr'') и Ен Ровер (''Anne Revere''). Филмот претставува култно дело, една од најпотресните драми снимени во [[Холивуд]] во 1950-тите, за кое пофални зборови имал и [[Чарли Чаплин]]. Всушност, станува збор за втора адаптација (првата била снимена на почетокот од 1930-тите) на [[роман]]от на [[Теодор Драјзер]], „[[Американска трагедија]]“, со тоа што [[режисер]]от одлучил да го промени насловот и да го премести фокусот од социјалната анализа на мотивот на главниот јунак врз развојот на психолошките преокупации на главниот лик, кои го предизвикуваат злосторството. Филмот освоил шест награди „[[Оскар]]“, како и „[[Златен глобус]]“ за најдобар филм (драма).<ref name="HRT пристапено на 1.2.2019">[https://raspored.hrt.hr/?raspored=1&mreza=2&datum=2019-02-03 HRT (пристапено на 1.2.2019)]</ref> ==Синопсис== Џорџ Истмен (го игра Клифт) пристигнува во [[град]]от со надеж дека ќе најде работа кај својто роднина кој е богат [[индустрија]]лец. Набргу, тој се вработува во [[фабрика]]та и таму стапува во врска со скромната девојка Алис (ја игра Винтерс). Истовремено, Џорџ ја запознава и ќерката на неговиот работодавач, убавата Анџела (ја игра Тејлор), на која ѝ се допаѓа. Така, тој запаѓа во проблеми поради двојниот приватен живот и почнува сè повеќе да лаже. За него, најдобро би било Алис воопшто да не постои...<ref name="HRT пристапено на 1.2.2019"/> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови од 1951 година]] [[Категорија:Филмови со Елизабет Тејлор]] [[Категорија:Филмови со Монтгомери Клифт]] [[Категорија:Филмови со Шели Винтерс]] [[Категорија:Филмови на Џорџ Стивенс]] [[Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во САД]] [[Категорија:Култни филмови]] [[Категорија:Филмови засновани на книги]] kze5qx90pg31ks3td80r8jmk7lx5das 0 1219161 5602481 5593937 2026-07-31T09:29:26Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602481 wikitext text/x-wiki [[Податотека:William Hamilton (1751-1801) (attributed to) - Cardinal Robert de Curzon (d.1218) - 109118 - National Trust.jpg|мини|Вилијам Хамилтон (1751-1801) (се припишува на) - кардинал Роберт де Кeрзон (починал 1218) - 109118 - Национален фонд]] '''Роберт Керзон''' (Robert of Courçon, de Curson, или Curzon<ref name="Princes173">{{Harvnb|Bellenger|Fletcher|2001}}, ''Princes of the Church'', p. 173.</ref>) (околу 1160/1170 - 1219) бил [[Англичани|англиски]] [[кардинал]] на [[Римокатоличка црква|Римокатоличката црква]].<ref name="bios1212curzon">{{Наведена мрежна страница|last=Miranda|first=Salvador|title=Robert Curzon|url=http://www2.fiu.edu/~mirandas/bios1212.htm#Curzon|work=The Cardinals of the Holy Roman Church|accessdate=14 June 2011|archive-date=2017-11-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20171102232322/http://www2.fiu.edu/~mirandas/bios1212.htm#Curzon|url-status=dead}}</ref> == Животопис == Роден бил во Англија некое време помеѓу 1160 и 1170 година, член на едно англо-норманско семејство со потекло од селото Нотр-Дам-де-Корзон во [[Нормандија]].<ref>[https://doi.org/10.1093/ref:odnb/6956 Jane E. Sayers]</ref> По учењето во [[Оксфорд]], [[Париз]] и [[Рим]], тој станал канцелар на Универзитетот во Париз во 1211 година.<ref name="schofieldsSkinner2007p27">{{Harvnb|Schofield|Skinner|2007}}, ''The English Cardinals'', p. 27.</ref> Следната година, тој станал [[кардинал]] на Сан Стефано Ротондо.<ref name="bios1212curzon"/><ref name="schofieldsSkinner2007p27" /> Во 1213 година, тој бил назначен за папски легат за да проповеда за крстоносна војна, а во 1215 година бил поставен на чело на комисија за испитување на грешките што преовладувале на Универзитетот во Париз. Учествувал во папската конклава од 1216, која го избрала [[Папа Хонориј III|папата Хонориј III]].<ref name="bios1212curzon" /><ref name="schofieldsSkinner2007p27" /> Тој активно учествувал во походот против ерес во Франција и ја придружувал војската на [[Петта крстоносна војна|Петтата крстоносна војна]] во Египет како легат на папата Хонориј III.<ref name="bios1212curzon"/><ref name="schofieldsSkinner2007p27"/> Починал за време на [[Опсада на Дамиета|Опсадата на Дамиета]] во 1219 година, и бил погребан во Дамиета.<ref name="Princes173"/> == Дела == Тој е автор на неколку дела, вклучувајќи и ''Summa'' посветена на прашањата на законот за канони и етика. Тој бил вмешан во работите на Универзитетот во Париз, среде забуната што произлегла од воведувањето на арапски преводи на Аристотел, по што напишал неколку рпреводи. == Наводи == <references responsive=""></references> == Библиографија == {{refbegin}} *{{Наведена книга|last1=Bellenger|first1=Dominic Aidan|last2=Fletcher|first2=Stella|title=Princes of the Church: A History of the English Cardinals|url=https://archive.org/details/princesofchurchh0000bell|publisher=Sutton|location=Stroud, UK|year=2001|isbn=0-7509-2630-9}} *[[Denifle]], Chartul. Univ. Paris, I (Paris, 1889), 72, 78 *De Wulf, Hist. of Medieval Phil., tr. Coffey (New York, 1909), 252. * {{Наведена книга|last1=Schofield|first1=Nicholas|last2=Skinner|first2=Gerard|title=The English Cardinals|url=https://archive.org/details/englishcardinals0000scho|publisher=Family Publications|location=Oxford|year=2007|isbn=978-1-871217-65-0}} {{refend}} [[Категорија:Христијани од Петтата крстоносна војна]] [[Категорија:Англиски кардинали]] [[Категорија:Починати во 1218 година]] [[Категорија:Родени во 1160-тите]] bmrx97iet0iozta2q7psmq9xlj12sj2 0 1219944 5602533 5593027 2026-07-31T10:04:47Z Stephan1000000 82108 1378 5602533 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=ноември 2009}} {{викификација}} {{Инфокутија за телевизија |show_name = Покемон |image = International Pokémon logo.svg |caption = |genre = [[фантазија]], [[аниме]] |creator = [[Сатоши Таџири]] |starring = - |opentheme = „Gotta Catch 'Em All“, [[Џејсон Пејџ]] |country = [[Јапонија]] |language = [[Јапонски јазик|јапонски]], [[Англиски јазик|англиски]] |num_episodes = 1378 |executive_producer = |location = - |runtime = [[24 минути]] |network = - |first_aired = [[1 април]] [[1997]] |website = {{Official website|URL=http://www.pokemon.co.jp/|name=Japan}} }} '''''Покемон''''' — аниме-серија создадена од [[Сатоши Таџири]] во [[1996]] година и која е во сопственост на јапонската компанија [[Нинтендо]]. „Покемони“ започнале од неколку игри за Нинтендо, а подоцна е направена и [[аниме]]-серијата [[Покемон (аниме)|со исто име]]. === Покемон Филмови === {| class="wikitable" |- ! Филм !! Година !! Режисер |- | ''Pokémon: The First Movie'' || 1998 || Kunihiko Yuyama |- | ''Pokémon The Movie 2000'' || 1999 || Kunihiko Yuyama |- |'' Pokémon 3: The Movie || 2000 || Kunihiko Yuyama |- | ''Pokémon 4Ever'' || 2001 || Kunihiko Yuyama |- |'' Pokémon Heroes'' || 2002 || Kunihiko Yuyama |- | ''Pokémon: Jirachi—Wish Maker'' || 2003 || Kunihiko Yuyama |- | ''Pokémon: Destiny Deoxys'' || 2004 || Kunihiko Yuyama |- | ''Pokémon: Lucario and the Mystery of Mew ''|| 2005 || Kunihiko Yuyama |- | ''Pokémon Ranger and the Temple of the Sea'' || 2006 || Kunihiko Yuyama, Armen Mazlumian |- |''Pokémon: The Rise of Darkrai'' || 2007 || Kunihiko Yuyama |- |'' Pokémon: Giratina and the Sky Warrior''|| 2008 || Kunihiko Yuyama |- |'' Pokémon: Arceus and the Jewel of Life'' || 2009 || Kunihiko Yuyama |- |'' Pokémon: Zoroark: Master of Illusions ''|| 2010 || Kunihiko Yuyama |- | ''Pokémon the Movie: White—Victini and Zekrom'' || 2011 || Kunihiko Yuyama |- | ''Pokémon the Movie: Black—Victini and Reshiram ''|| 2011 || Kunihiko Yuyama |- |'' Pokémon the Movie: Kyurem vs. the Sword of Justice'' || 2012 || Kunihiko Yuyama |- |'' Genesect and the Legend Awakened'' || 2013 || Kunihiko Yuyama |- | ''Pokémon the Movie: Diancie and the Cocoon of Destruction ''|| 2014 || Kunihiko Yuyama |- | ''Pokémon the Movie: Hoopa and the Clash of Ages'' || 2015 || Kunihiko Yuyama |- | ''Pokémon the Movie: Volcanion and the Mechanical Marvel'' || 2016 || Kunihiko Yuyama |- | ''Pokémon the Movie: I Choose You!'' || 2017|| Kunihiko Yuyama |- | ''Pokémon the Movie: The Power of Us'' || 2018 || Tetsuo Yajima |- | ''Pokémon the Movie: Mewtwo Strikes Back Evolution '' || 2019 || Motonori Sakakibara, Tetsuo Yajima |- | ''Pocket Monsters the Movie: Coco'' || 2020 || Tetsuo Yajima |} === Серии === {| class="wikitable" |- ! Серија !!Година |- | ''Pokémon ''|| 1997-2002 |- |'' Pokémon Chronicles'' || 2002 |- |'' Pokémon: Advanced ''|| 2002-2006 |- | ''Pokémon Diamond and Pearl'' || 2006-2010 |- | ''Pokémon: Black & White'' || 2010-2013 |- | ''Pokémon XY ''|| 2013-2016 |- |'' Pokémon The Series: Sun & Moon'' || 2016-2019 |- | ''Pokémon Journeys: The Series ''|| 2019-во тек |- | ''Pokémon: The Arceus Chronicles ''|| 2022 |} [[Категорија:Аниме]] [[Категорија:Покемон]] 9swppjplbuh8l1uohzbqncpl7h9u30z 0 1220252 5602274 5592740 2026-07-30T17:43:37Z P.Nedelkovski 47736 илустрирање 5602274 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict |conflict=Украинска војна за независност |image=[[Податотека:Mityng.jpg|300px]] |image_size=300px |caption= [[Украинска Народна Република|Пронационалистички]] протести во Киев, 1917. |date= 8 ноември 1917 – 17 ноември 1921<br /><small>''({{Age in years, months, weeks and days|month1= 11|day1= 08|year1= 1917|month2= 11|day2= 17|year2= 1921}})''</small> |place= [[Средна Европа|Централна]] и [[Источна Европа]] |partof= [[Источен фронт (Прва светска војна)|Источен фронт]] на [[Првата светска војна]]<br />и [[Руска граѓанска војна]] |territory = На скоро цела Украина основана [[Украинска Советска Социјалистичка Република]], додека [[Втора Полска Република|Полска]] ја присоединила денешна [[Западна Украина]]. |result=[[Болшевици|Болшевичка]] и [[Втора Полска Република|Полска]] победа |combatant1= {{знаме|Ukrainian People's Republic|name=UPR}}<br /> {{знаменце|Flag of Ukrainian People's Republic 1917.svg}} [[Западна Украинска Народна Република|ЗУНР]]<br /> ---- {{знаменце|Flag of the German Empire.svg}} [[Германско Царство|Германија]]<br />{{small|(1918)}}<br /> {{знаме|Second Polish Republic|name=Poland}}<br />{{small|(1920–1921)}} |combatant2= {{знаменце|Flag of the Ukrainian Soviet Socialist Republic (1919–1929).svg}} [[Украинска Советска Социјалистичка Република|УССР]]<br>{{знаме|Russian SFSR|1918|name=RSFSR}} ---- {{знаменце|Black flag.svg}} [[Револуционерна востаничка армија на Украина|РВАУ]]<br>{{small|(until 1920)}} |combatant3= {{знаменце|Flag of the Ukrainian State.svg}} [[Држава Украина]]<br /> {{flagdeco|Russia}} [[Бело движење]] ---- {{знаме|German Empire|name=Germany}}<br />{{small|(1917–1918)}} ---- {{знаме|Kingdom of Romania|name=Романија}}<br />{{small|(1918)}} * {{знаме|Moldavian Democratic Republic|name=Молдавија}} {{знаме|Second Polish Republic|name=Полска}}<br />{{small|(1918–1919)}} ---- {{знаме|French Third Republic|name=France}}<br />{{small|(1919)}}<br /> {{знаменце|Flag of Greece (1828-1978).svg}} [[Кралство Грција|Грција]]<br />{{small|(1919)}} |combatant4= {{знаменце|Black flag.svg}} [[Револуционерна востаничка армија на Украина|РВАУ]]<br>{{small|(from 1920)}} |commander1= |commander2= |strength1= |strength2= |casualties1= |casualties2= }} '''Украинската војна за независност''' — период на континуиран воен судир кој траел од [[1917]] до [[1921]] година и резултирала со формирање и развој на една украинска република - подоцна дел од [[Советскиот Сојуз]] како [[Украинска Советска Социјалистичка Република]] од [[1922]] до [[1991]] година. Војната се состоела од низа воени судири меѓу различни владини, политички и воени сили. Во судирот биле инволвирани [[Украинска Народна Република|украински националисти]], [[Слободна територија (Украина)|анархисти]], [[Украинска ССР|болшевици]], силите на [[Централни сили|Германија и Австроунгарија]], [[Бело движење|Белата руска волонтерска армија]] и [[Втора Полска Република|Втората Полска Република]]. Тие се бореле меѓусебно за контрола на [[Украина]] по [[Февруарската револуција]] (март 1917 година) во [[Руското Царство]]. Исто така, во судирот биле вклучени и сојузничките сили на Романија и Франција. Борбата траела од февруари 1917 до ноември 1921 година и резултирала со поделба на Украина меѓу болшевичката Украинска ССР, Полска, Романија и Чехословачка. Судирот често се гледа како дел од [[Руската граѓанска војна]] од 1917-1922 година, како и завршната фаза на [[Источен фронт (Прва светска војна)|Источниот фронт]] на [[Првата светска војна]] од 1914-1918 година. ==Заднина== За време на [[Првата светска војна]] Украина била во првите редови на главните воени походи: [[Руското Царство]] како сојузник со [[Антанта]] и [[Романија]] и [[Централни сили|централните сили]] на [[Германско Царство|Германското Царство]] и [[Австроунгарија]]. До почетокот на [[1917]] година - по [[Брусиловата офанзива|офанзивата на Брусилов]] - [[Царска руска армија|Царската руска армија]] ја одржувала фронтовската линија на [[Волинија]] и [[Галиција (Украина)|источна Галиција]]. [[Февруарска револуција|Февруарската револуција]] од [[1917]] година охрабрила многу етнички групи во Руското Царство да побараат поголема автономија и разни степени на самоопределување. Еден месец подоцна, била прогласена [[Украинска Народна Република|Украинската Народна Република]] во [[Киев]] како автономен ентитет со блиски врски со [[Руска привремена влада|Руската привремена влада]], а управувана од [[Централен совет на Украина|Централниот совет]] каде доминантни биле социјалистите. Слабата и неефикасна привремена влада во [[Петроград]] продолжила со својата лојалност кон [[Антанта]]та и непопуларната војна, со што започнала т.н. [[Керенска офанзива]] во летото [[1917]] година. Оваа офанзива била целосна катастрофа за [[Царска руска армија|Царската руска армија]]. Германскиот контра-напад ја предизвикал Русија да ги изгуби сите свои придобивки од [[1916]] година, како и да го уништи моралот на својата војска, што предизвикало речиси целосно распаѓање на вооружените сили и владејачкиот апарат низ огромната империја. Многу напуштени војници и офицери, особено етнички [[Украинци]], ја изгубиле вербата во иднината на царството и ја нашле многу поповолна алтернатива за сè поголемата самоопределба на Централната Рада. [[Нестор Махно]] ја започнал својата анархистичка активност во јужниот дел на Украина со разоружување на напуштените руски војници и офицери кои ја преминале реката Хејхур до Гулајполе, додека на исток во индустрискиот басен Донецк имало чести напади од болшевички инфилтрирани синдикати. [[File:Eastern Front As of 1917.jpg|thumb|десно|180px|Источниот фронт на Првата светска војна во 1917 година]] ==Украина по Руската револуција== Сето ова довло до [[Октомвриска револуција|Октомвриската револуција]] во [[Петроград]], која многу бргу се проширила низ целото царство. [[Киевско болшевичко востание|Киевското востание]] во ноември 1917 година довело до пораз на [[Руска царска армија|руските царски сили]] во главниот град. Набргу потоа, Централната Рада ја презела власта во [[Киев]], додека кон крајот на декември [[1917]] година, болшевиците формирале соперничка република во источниот град [[Харков]] - која првично била наречена и [[Украинска Народна Република]]<ref name=YCHP>Ukrainian (Soviet) People's Republic at [http://whp057.narod.ru/usnr.htm WMS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060623050213/http://whp057.narod.ru/usnr.htm |date=2006-06-23 }} {{ru}}</ref>. Непријателствата против централната влада на Рада во Киев започнале веднаш. Под овие околности, Рада ја прогласила независноста на Украина на [[22 јануари]] [[1918]] година и ги прекинала врските со Русија<ref name=ebrit>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.britannica.com/eb/article-30076/Ukraine|title=Ukraine.|author=J. Kim Munholland|accessdate=2007-11-08|work=[[Encyclopædia Britannica]]}}</ref><ref>{{Наведена книга|last=Reid|first=Anna|title=Borderland : A Journey Through the History of Ukraine|url=https://archive.org/details/borderlandjourne0000reid|publisher=[[Westview Press]]|year=2000|isbn=0-8133-3792-5|pages=[https://archive.org/details/borderlandjourne0000reid/page/33 33]}}</ref>. Рада имала ограничена вооружена сила (Украинската народна армија) и била под притисок на владата на Харков, која добила вооружување од Руската Советска Република. Како резултат на тоа, болшевиците брзо ги освоиле Полтава, Александровск (сега Запорожија) и Екатеринослав (сега Днепр) до јануари 1918 година. Низ цела Украина, локалните болшевици, исто така, ги формирале Советските републики Одеса и Донецк-Криворог; а на југ Нестор Махно ја формирал слободната територија - анархистички регион - а потоа ги здружил своите сили со болшевиците. Помогнани од претходното Киевско востание, [[Црвена армија|Црвената гарда]] влегла во главниот град на [[9 февруари]] [[1918]] година. Ова ја принудило централната Рада да се евакуира во [[Житомир]]. Во меѓувреме, Романците ја освоиле [[Бесарабија]]. Повеќето преостанати руски единици на царската армија стапиле или во сојуз со болшевиците или се приклучиле кон Украинската народна армија. Значаен исклучок бил полковник [[Михаил Дроздовски]], кој ја одвел својата единица во Нова Русија до реката Дон, поразувајќи ги силите на Махно во тој процес. ==Германска интервенција и Хетманат, 1918 година== [[File:Europe map 1919.jpg|thumb|right|Европа во 1919 по договорите на Брест-Литовск]] [[File:Map of Ukraine (postcard 1919).jpg|thumbnail|Украина на стара поштенска марка од 1919 година.]] Соочена со неизбежен пораз, парламентот се свртела кон [[Централни сили|Централните сили]] и побарала примирје и сојуз, кој бил прифатен од страна на Германија во [[Брест-литовски договор|Брест-литовскиот договор]] (потпишан на [[9 февруари]] [[1918]]) во замена за снабдување со храна која Украина требало да им го обезбеди на Германците. Царската германска и австроунгарска војска потоа ги избркале болшевиците надвор од Украина, земајќи го [[Киев]] на [[1 март]]. Два дена подоцна, болшевиците го потпишале Договорот од Брест-Литовск, кој формално ги завршила непријателствата на Источниот фронт на Првата светска војна и Украина паднала во германската сфера на влијание. Украинските војници ја презеле контролата врз Донецк и регионот во април [[1918]] година<ref>{{uk icon}} [http://www.istpravda.com.ua/short/2018/04/18/152320/ 100 years ago Bakhmut and the rest of Donbass liberated], [[Ukrayinska Pravda]] (April 18, 2018)</ref>. Исто така во април 1918 [[Крим]] бил ослободен од болшевичките сили од украинските војници и од Царската германска армија<ref name=UkrainianWeek16042018UwI>{{cite | last = Tynchenko | first = Yaros | title = The Ukrainian Navy and the Crimean Issue in 1917-18 | url = http://ukrainianweek.com/History/105648 | work = [[The Ukrainian Week]] | date = March 23, 2018 | accessdate = October 14, 2018}}</ref><ref>[https://iht-retrospective.blogs.nytimes.com/2014/03/29/1918-germany-takes-control-of-crimea/ Germany Takes Control of Crimea], [[New York Herald]] (May 18, 1918)</ref>. На [[13 март]] [[1918]] украинските војници и австроунгарската армија ја освоиле Одеса<ref name=UkrainianWeek16042018UwI/>. На [[5 април]] [[1918]] германската војска ја презела контролата врз Екатеринослав, а по 3 дена и над Харков<ref name="harvard11181181">[https://dash.harvard.edu/handle/1/11181181 War Without Fronts: Atamans and Commissars in Ukraine, 1917-1919] by [[Mikhail Akulov]], [[Harvard University]], August 2013 (page 102 and 103)</ref>. До април 1918 година сите болшевички придобивки во Украина биле изгубени; ова се должело на апатијата на месното население и на тогашните инфериорни борбени вештини на Црвената армија во споредба со нивните австроунгарски и германски колеги<ref name="harvard11181181"/>. Сепак, судирите продолжиле низ Источна Украина, каде што локалните болшевици, селските групи за самоодбрана познати како зелени војски, и анархистичката револуционерна востаничка армија на Украина одбиле да се потчинат на Германија. Поранешниот генерал на Царската руска армија, [[Павло Скоропадски]], на 29 април го предводел успешниот удар со германски поддршка против Парламентот. Тој ја прогласил конзервативната [[Украинска Држава]] (исто така позната како [[Хетманат]]) со себеси како монарх и ги променил социјалистичките политики на поранешната влада. Новата влада имала тесни врски со [[Берлин]], но Скоропадски никогаш не објавил војна за некоја од силите на Антантата. Скоропадски, исто така, ја ставил Украина во позиција што ја направила засолниште за многу луѓе од горната и средната класа кои ја напуштиле болшевичка Русија и сакале да регрутираат многу поранешни војници и офицери на руската армија. Територијата на Хетманат уживала релативен мир до ноември [[1918]] година. Кога Централните сили биле поразени на [[Западен фронт (Прва светска војна)|Западниот фронт]], Германија целосно се повлекла од Украина. Скоропадски го напуштил Киев со Германците, а Хетманатот бил соборен од страна на социјалистичката дирекција. ==Продолжени непријателства, 1919== Речиси веднаш по поразот на Германија, владата на [[Ленин]] го поништиla договорот од Брест-Литовск - кој [[Леон Троцки]] го опишаl како „нема војна без мир“ - и ја нападнал Украина и другите земји од Источна Европа кои биле формирани под германска заштита. Истовремено, колапсот на Централните сили ја погодила поранешната австриска провинција [[Галиција (Украина)|Галиција]], која била населена со [[Украинци]] и [[Полјаци]]. Украинците прогласиле [[Западна Украинска Народна Република]] (ЗУНР) во Источна Галиција, која сакала да се обедини со [[Украинска Народна Република|Украинската Народна Република]] (УНР); додека Полјаците од Источна Галиција, кои главно биле концентрирани во [[Лавов]], ја дале својата верност кон новоформираната [[Втора Полска Република]]. Двете страни станале повеќе од непријателски расположени меѓусебно. На [[22 јануари]] [[1919]] година, Западна Украинска Народна Република и [[Украинска Народна Република|Украинската Народна Република]] потпишале [[Акт за обединување на Украина|Акт на Унијата]] во Киев. До октомври 1919 година, украинската галициска армија на ЗУНР била поразена од полските сили во [[Полско-украинска војна|Полско-украинската војна]], а Источна Галиција била припоена кон Полска; Париската мировна конференција од 1919 година ја доделила Источна Галиција на Полска<ref>{{Наведена мрежна страница|author=Arkadii Zhukovsky |url=http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages\S\T\StruggleforIndependence1917hD720.htm|title=Struggle for Independence (1917–1920)|accessdate=2007-11-08|work=[[Encyclopedia of Ukraine]]}}</ref>. Поразот на Германија, исто така, го отворил [[Црното Море]] на сојузниците, а во средината на декември 1918 година некои мешани сили под француска команда пристигнале во [[Одеса]] и [[Севастопол]], а неколку месеци подоцна во Керсон и Николаев. Причината и целта на француската интервенција не била сосема јасна; Француските воени водачи брзо станале разочарани од внатрешните расправии во антиболшевичките сили кои спречиле ефикасна соработка против болшевичките притисоци, а особено ја критикувале [[Белоруска волонтерска армија|Белоруската волонтерска армија]] за својата ароганција кон месното население. Силните анти-странски чувства кај Украинците ги убедиле на француските офицери дека интервенцијата во оваа клима на непријателство е осудена на пропаст без голема поддршка. Кога француската влада не успеала да обезбеди доволно опрема и работна сила за екстензивни воени операции, француската армија се соочила со пораз од проболшевичките сили, а француските службеници го советувале [[Париз]] да ја повлече експедицијата од Одеса и Крим. Новата, брза болшевичка офанзива надминала најголем дел од источна и централна Украина на почетокот од 1919 година. Киев бил повторно освоен од [[Црвената армија]] повторно на [[5 февруари]], а протераната советска украинска влада повторно се воспоставила во Киев на [[15 март]]. УНР се соочила со неминовен пораз против болшевиците. Во текот на пролетта и летото 1919 година, волонтерската армија на Антон Деникин и Донската армија ја освоиле целата централна и источна Украина и направиле значајни придобивки на други фронтови. До 1920 година цела источна и централна Украина, освен Крим, повторно биле во рацете на болшевиците. == Полско учество, 1920 година == Бидејќи повторно се соочувала со неминовен пораз, УНР се свртела кон својот поранешен противник, Полска; и во април 1920 година, [[Јозеф Пилсудски]] и [[Симон Петлиура]] потпишале воен договор во Варшава за борба против болшевиците. Исто како и поранешниот сојуз со Германија, овој потег делумно го жртвувал украинскиот суверенитет: Петлиура ја признал полската анексија на Галиција и се согласил на улогата на Украина во сонот на Пилсудски за федерацијата предводена од Полска во [[Источна Европа]]. Веднаш по потпишувањето на сојузот, полските сили се приклучиле на украинската армија во офанзивата во Киев за да ја освојат централната и јужната Украина од болшевичката контрола. Првично успешна, офанзивата стигнала до Киев на [[7 мај]] [[1920]] година. Сепак, полско-украинската кампања претставуѕвала пирова победа: кон крајот на мај [[Црвената армија]] предводена од [[Михаил Тухачевски]] спровела голема контраофанзива јужно од Житомир, истерувајќи ја полската армија речиси целосно надвор од Украина, освен во Лавов во Галиција. Во уште еден пресврт, во август 1920 година, Црвената армија била поразена во близина на [[Варшава]] и била принудена да се повлече. Белите сили, сега под генерал Врангел, ја искористиле ситуацијата и започнале нова офанзива во јужна Украина. Поради комбинираните околности на нивниот воен пораз во Полска, болшевиците биле принуденми да бараат примирје со Полска. == Крај на непријателствата, 1921 == Набргу по Битката кај Варшава болшевиците побарале за мир со [[Полјаци]]те. Полјаците, исцрпени и постојано притискани од страна на западните влади и од [[Лигата на народите]], и со својата војска што ги контролира мнозинството од спорните територии, биле подготвени да преговараат. Советите направиле две понуди: една на [[21 септември]], а другата на [[28 септември]]. Полската делегација направила свој доклад на [[2 октомври]]. На 5 октомври, Советите понудиле амандмани на полската понуда, која Полска ја прифатила. Првичниот договор за мир и услови на примирје меѓу Полска од една страна и Советска Украина и Советска Русија, од друга страна, бил потпишан на 12 октомври, а примирјето стапики на сила на 18 октомври<ref>(in Polish) Wojna polsko-bolszewicka. Entry at Internetowa encyklopedia PWN. Retrieved 27 October 2006.</ref><ref>Text in ''League of Nations Treaty Series'', vol. 4, pp. 8–45.</ref>. Во меѓувреме, украинските сили на Петлиура, кои броеле 23.000 војници и контролирале територии веднаш на исток од Полска, планирале офанзива во Украина за 11 ноември, но биле нападнати од болшевиците на 10 ноември. До 21 ноември, по неколку битки, тие биле сведени на подрачје под контрола на Полска<ref name="Encyclopedia">''Ukraine: A Concise Encyclopedia, Volume I'' (1963). Edited by [[Volodymyr Kubiyovych]]. Toronto: University of Toronto Press. pp. 831–833 and pp.872–874</ref>. На [[18 март]] [[1921]] година, Полска потпишала мировен договор во Рига, Латвија со Советска Русија и Советска Украина. Според овој договор, болшевиците ја признале полската контрола врз Галиција и Западна Волинија - западниот дел на Украина - додека Полска ги признала поголемите централни делови на украинската територија, како и источните и јужните области, како дел од Советска Украина. Откако обезбедиле мир на западниот фронт, болшевиците веднаш се преселиле да ги уништат остатоците од Белото движење. По финалната офанзива на Перекопскиот Провлак, Црвената армија го освоила [[Крим]]. По војничкиот и политичкиот пораз, Дирекцијата на УНР продолжила да ја одржува контролата врз некои од нејзините воени сили; во октомври 1921 година, започнало серија герилски напади во централна Украина. На 4 ноември, герилците го освоиле Коростен и заплениле воени резерви. Но, на 17 ноември 1921 година, оваа сила била опкружена со болшевичка коњаница и уништена. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Наведена мрежна страница|url=http://www.onwar.com/aced/data/romeo/russia1918.htm|title=Russian Civil War 1918-1820|accessdate=2007-11-08|work=OnWar.com|archive-date=2005-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20051221100007/http://www.onwar.com/aced/data/romeo/russia1918.htm|url-status=dead}} * {{Наведено списание|language=uk|publisher=[[Ukrayinska Pravda]]|url=http://www.istpravda.com.ua/digest/2012/08/31/92799/|title=31 серпня 1919 року. Як галичани з денікінцями Київ звільняли (August 31, 1919. How Galicians and Denikians liberated Kiev)}} * {{Наведена мрежна страница|url=http://monderusse.revues.org/document646.html|title=The French army and intervention in Southern Russia, 1918–1919|author=J. Kim Munholland|accessdate=2007-11-08|work=Cahiers du monde russe|publisher=Editions Ehess|language=fr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070610191215/http://monderusse.revues.org/document646.html|archivedate=2007-06-10|url-status=dead|df=}} * {{Наведена мрежна страница|url=http://www.rkka.ru/maps/gvc3.jpg|title=The beginning of the Civil War and war intervention|accessdate=2007-11-08|work=RKKA|language=ru}} * [http://digitalcollections.smu.edu/cdm/search/collection/eaa/searchterm/Ag1982.0048x/mode/exact ''Der Vormarsch der Flieger Abteilung 27 in der Ukraine''] {{link language|de}} (The advances of Flight Squadron 27 in the Ukraine). This [http://digitalcollections.smu.edu/cdm/ref/collection/eaa/id/668 portfolio], comprising 263 photographs mounted on 48 pages, is a photo-documentary of the German occupation and their military advances through southern Ukraine in the spring and summer of 1918. [[Категорија:Украинска војна за независност| ]] [[Категорија:Последици од Првата светска војна]] [[Категорија:Руско-украински односи]] 8rzvz1jkfeoq04ij2q70b6nwdsac4cl 0 1220464 5602437 4539614 2026-07-31T06:37:52Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602437 wikitext text/x-wiki {{другизначења|Дон Карлос}} [[Податотека:Dom Carlos 1787.jpg|мини|Дом Карлос 1787]] '''Дон Карлос''' — историска [[трагедија]] во пет чина напишана од познатиот германски автор [[Фридрих Шилер]]. Ова дело било напишано помеѓу [[1783]] и [[1787]] година и за првпат било испечатено во [[Хамбург]] во [[1787]] година. Главен лик во трагедијата е Карлос, принц на [[Астуријци]]те и делото е напишано врз основа на вистински историски настани кои се случиле во шеснаесеттиот век за време на владеењето на шпанскиот крал Филип {{римски|2}}. Дон Карлос е една од најпознатите Шилерови драми. == Истакнати ликови во делото == * Филип {{римски|2}}, шпански крал * Елизабета од Валоа, негова жена * Дон Карлос, принц и син на Филип * Александар Фарнезе, принц на Парма * Клара Евгенија, тригодишно девојче * војвотката од Оливарез, прва дворска дама == Кратка содржина == [[Протагонист]], односно главен лик во делото е принцот Карлос од Астурија, син и наследник на кралот Филип {{римски|2}}, кој на крај завршува во затвор, а неговиот татко се жени со неговата вереница, француската принцеза Елизабет. Во драмата Карлос е прикажан како романтичен јунак и слободољубив бунтовник кој се буни против својот татко, како и против општеството. == Познати опери засновани на делото == * опера од [[Мајкл Коста]] - 1844 година * опера од [[Антонио Бацола]] - 1850 година * опера од [[Винченцо Мосцуза]] - 1862 година * најпозната е операта од [[Џузепе Верди]] - 1867 година [[Категорија:Германска книжевност]] naenlxt2vspr8nw1idv6f6slfb20529 0 1222421 5602440 5430174 2026-07-31T07:19:11Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602440 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} [[Податотека:Wilhelm Tell (6).jpg|мини|Од Вилхелм Тел, Фридрих Шилер, прво издание од 1804 година. Рачно обоена бакарна гравура од Кристијан Милер (1766 – 1824) според цртеж од Георг Мелхиор Краус (1737 – 1806)]] '''''Вилијам Тел''''' ({{langx|de|Wilhelm Tell}}) — драма напишана од [[Фридрих Шилер]] во [[1804 во книжевноста|1804 година]]. Во центарот на приказната е легендарниот швајцарски стрелец Вилијам Тел, како дел од поголемата борба на Швајцарија за независност од [[Хабсбуршка Монархија|Хабсбуршката монархија]] во раниот 14 век. Операта во четири чинови на [[Џоакино Росини]], ''Гијом Тел'' била напишана според [[Француски јазик|француската]] адаптација на драмата на Шилер. == Подготовка на драмата == Драмата била напишана од Шилер некаде меѓу 1803-тата и 1804-тата година,<ref name="Tell-Freilichtspiele" />, првото издание било објавено истата година (1804) во тираж од 7000 примероци.<ref name="Tell-Freilichtspiele">''Tell-Freilichtspiele Interlaken'' .</ref> Од моментот на ова издание, Шилеровиот ''Вилијам Тел'' била преведена на многу јазици.<ref name="Tell-Freilichtspiele" /> Фридрих Шилер (кој никогаш не бил во [[Швајцарија]], но бил добро запознаен со тамошните прилики бидејќи бил историчар), добил инспирација да напише претстава за легендарниот швајцарски стрелец Вилијам Тел, од неговата сопруга Лоте, која пак, ја познавала Швајцарија од нејзино лично искуство.<ref name="Tell-Freilichtspiele"/> По враќањето на неговиот пријател [[Јохан Волфганг фон Гете|Јохан Волфганг Гете]], од неговото второ патување до [[Lake of Lucerne|езерото Луцерн]] во 1779 година, Шилер започнал да собира извори.<ref name="Tell-Freilichtspiele" /> Според сведочењето на Гете, токму тој му раскажал на Шилер за местата во Швајцарија, а Шилер бил толку голем дух, што можел нив да ги претстави реалистично.<ref>J. P. Ekerman, ''Razgovori sa Geteom: Poslednjih godina njegova života''. Rad, Beograd, 1960, стр. 4.</ref> Повеќето информации на Шилер за историјата на [[Швајцарија]] се извлечени од: ''Хроникон Хелветикум'' [[Егид Чуди|од Егид Чуди]] (латински: „Швајцарска хроника“), ''Историја на Швајцарскиот Сојуз'' од Јоханес фон Милер (германски: ''Geschichten Schweizerischer Eidgenossenschaft'' ), како и две хроники од Петерман Етерлин и Јоханес Штумпф.<ref name="Tell-Freilichtspiele"/> == Синопсис == Судбоносното непријателство на тиранот Геслер, Гувернер на швајцарските кантони и Вилијам Тел, мрачниот ловџија, започнува за време на бура на езерото Луцерн, кога Тел јуначки се справува со лутите бранови веслајќи на безбедно еден селанец кој бил гонет од коњаниците на Гувернерот. "Езерото може да се сожали на него, но Гувернерот никогаш," вели Тел. Мислењето кое Вилијам Тел го има за крвожедникот Геслер, го делат сè повеќе селани, особено како што угнетувачот ги полни старите затвори и гради огромен нов затвор во Алтдорф за уште повеќе жртви, и ја поставува неговата капа на столб пред затворот, наредувајќи им на сите кои тука поминуваат да ѝ се поклонат или да ја платат казната со смрт. Гневот на јавноста се разгорува во бунт кога Геслер ослепува еден остарен човек за безначаен прекршок. Тел, индивидуалистот, се држи на страна од одборите на бунтовниците, но ја ветува неговата помош кога е потребна. Еден од пријателите на селаните е остарениот Барон од Атингхаузен, но неговиот внук и наследник, Улрих од Руденц фасциниран од сјајот на дворот на Геслер и неговата љубов кон Берта, Геслеровата штитеничка, влегува во сојуз со тиранинот. Барон го предупредува Улрих дека Берта ја користат како мамка за него, и дека на крајот ќе победат слободољубивите луѓе, но младичот тргнува да му се придружи на Геслер. Додека тие се заедно на лов, Берта открива дека ќе го сака единствено ако се приклучи кон борбата за ослободување на неговиот народ од Геслеровите стеги. Тел се подготвува за ветената посета на неговиот свекор, кој е и водач на бунтовниците и неговата сопруга, тој пак стравува дека Гувернерот го смета Тел за непријател, и залудно го моли да го одложи патувањето. Тел инсистира дека нема зошто да се плаши и тргнува на пат со неговиот самострел, придружуван од неговиот син, Валтер. Тие поминуваат покрај затворот каде Тел не ја поздравува капата на Гувернерот и затоа бива заробен од еден чувар. Неколку селани се обидуваат да го спасат, кога ловечката група на Гувернерот дојавува, и Геслер бара објаснување од ловџијата. Тел јавно изјавува дека фактот што не ја поздравил капата бил превид, а Гувернерот забележува дека има слушнато како Тел е мајстор на лакот. Валтер се фали: „Да, господару! Татко ми може да погоди јаболко на растојание од 100 јарди (91m)!“ Вели Геслер: „Одлично, сега ќе ја докажеш својата вештина. Стрелај во јаболко на главата на момчето. Ако промашиш, твоја глава ќе ја плати казната.“ Набљудувачите се ужаснати. Тел паѓа на колена, молејќи го Геслер да ја повлече толку варварската наредба. Тој ги нуди сопствените гради, но Гувернерот се смее и вели: „Не го сакам твојот живот, туку истрелот - доказот за твојата вештина.“ Момчето проговорува: „Пукај, Татко! Не се плаши. Ветувам дека ќе стојам мирно.“ Тел вади две стрели од футролата, едната ја става на појасот, нанишанува со другата и ја пушта по нејзиниот пат. Момчето останува мирно да стои. Валтер дотрчува до неговиот татко, плачејќи: „Еве го јаболкото, Татко! Знаев дека нема никогаш да ме погодиш мене!“ Тел паѓа на колена за да го прегрне својот син, но Геслер нема завршено со него: „Еден збор со тебе, Тел“, му наредува. „Забележав како постави и втора стрела на твојот појас... која беше целта?“ Тел одговара: „Ако првата стрела го погодеше моето дете, втората ќе го погодеше твоето срце.“ Заради овој одговор, Геслер наредил да го врзат и да го одведат во затворот во [[Küssnacht|Кјуснахт]] заради неговата закана; но се појавила голема бура што се покажало како спас за ловецот. Бидејќи единствено тој можел да го управува бротчето низ бурата, чуварите му ги одврзуваат рацете и Тел го води бротчето до еден раб, каде скокнува од бротчето и со ногата го оттурнува бротчето на неговите заробувачи назад во брановите. И сега, Тел му вели на еден рибар дека планира: „дело кое ќе биде во устата на сите!“ Во меѓувреме, Берта е потпомогната од луѓето на Геслер. Улрих, кој претходно го осудил неговиот господар заради премрежето на Тел и изјавил дека понатамошниот молк би бил предавство за неговата земја и за неговиот Крал, преминал целосно на страната на неговиот народ. Но, тој се враќа премногу доцна за да го најде стариот Барон од Атингхаузен жив; неговиот чичко починал со следната наредба кон селаните: „Времето на благородниците изминува. Новиот ден на народот е близу... се коси цвеќето на витештвото, но слободата го вее нејзиното освојувачко знаме високо.... Држете се цврсто заедно луѓе - држете се засекогаш цврсто.... Бидете едно - бидете едно - бидете едно----“ Улрих ги собира селаните и бива назначен за нивен водач. Тој наредува да се наоружаат и да чекаат на огнен знак од планинските врвови, и тогаш да тргнат кон тиранинот. Сепак, еден уште позлокобен лик од востанието се крие во една испукнатина на рид кој гледа на патот. Тел, со самострелот подготвен во неговите раце, го чека Геслер, за кој се очекува дека треба да помине по патот. Геслер наскоро се појавува со неговата свита. Неговиот пат е препречен од Армгарт, селанка и нејзините седум деца. Таа му се жали на Гувернерот: „Милост, господару! Извинете!... Извинете!... Мојот сопруг лежи во затвор. Моите деца плачат за леб. Милост, господару мој, имајте смилувајте се на мене!“ Геслер вика: „Отстапи, или така ми Рајот, ќе те прегазам!“ Армграрт се фрла себеси и нејзините деца пред коњите, плачејќи: „Добро, тогаш прегази нѐ.“ Геслер вика: „Јас сум бил премногу благ владетел на овие луѓе. Од сега па натаму, морам да се променам. Ќе прогласам нов закон низ целата земја. Јас ќе----“ Реченицата никогаш не е завршена; стрела го пробива неговото тело. Стиснувајќи ги градите, Геслер извикува: „Ова е дело на Вилијам Тел!... O Господи, помилувај ја мојата душа!“ Армгарт се радува: „Мртов, мртов! Тој се тетерави, тој паѓа!... Гледајте, деца! Ова е како тиранинот умира!“ Стрелата која го убила Геслер ги запалува сигналните пожари на револуцијата, и на зазорување, селаните и работниците ги рушат затворите. Во еден ја наоѓаат Берта; и ја спасуваат во моментот кога запалени талпи за малку би паднале врз неа. Ослободените селани, меѓу нив и Улрих и Берта, сега ја опколуваат куќата на Тел викајќи: „Да живее Вилијам Тел, нашиот заштитник и спасител!“ Берта, поздравувајќи ги обичните луѓе како другари, бара да биде прифатена во нивната Лига на слободата. Нејзиното барање е одобрено и таа му ја дава нејзината рака на Улрих. Тој објавува: „И од овој момент сите мои кметови се слободни!“ Но, наскоро пристигнува абер дека врз Алберт, Царот на Австрија, бил извршен атентат од неговиот внук Џон. Еден ден, сопругата на Тел прима посетител во нивната куќа; тоа е веројатно калуѓер, но Тел набрзо го препознава Џон, маскиран како калуѓер, во бегство од неговите гонители кои би биле и негови заробувачи. Џон, знаејќи дека Тел го убил Геслер, очекува одобрувачка порака од стрелецот, кој, наместо тоа, го осудува неговото злосторство. Сепак, Тел му помага на Џон да побегне, под услов Џон да се искупи за неговото злодело што е можно поскоро. == Историја на изведби и влијание == [[Податотека:25_CHF_1955_obv.jpg|десно|мини|180x180пкс| Монета од 25 швајцарски франци, предна страна]] Првата јавна изведба на Шилеровата ''Вилијам Тел'' била поставката во [[Вајмар]] во режија на Јохан Волфганг Гете, на 17 март 1804 година.<ref name="Tell-Freilichtspiele"/> Во летата од 1912 до 1914 година и повторно помеѓу 1931 и 1939 година, драмата на Шилер била поставена во Интерлакен. Претставата била снимена и во германска и во англиска изведба во 1934, а во двете верзии играле истите главни глумци (Конрад Вејд како Геслер). Од 1947 година, претставата се поставува годишно во Интерлакен на Телешпил.<ref>http://www.tellspiele.ch/</ref> Во 2004 година, претставата на Шилер за првпат беше поставена во Рути по повод нејзината 200-та годишнина. Од 1938 година, оваа претставата се поставува за време на секој викенд на Денот на трудот во Нов Гларус, Висконсин на [[англиски јазик]], а до неодамна и на [[германски јазик]].<ref>http://www.wilhelmtell.org/</ref> Ликовите од претставата се користат во националниот шпил на карти на Унгарија (исто така се користат и во околните земји). Шпилот бил направен во времето пред [[Унгарска револуција (1848)|унгарската револуција од 1848 година]], кога револуционерните движења се буделе насекаде низ Европа. Асовите ги прикажуваат четирите [[Годишно време|годишни времиња]]. Долго време се верувало дека картите биле измислени во [[Виена]], во работилницата за правење и боење карти на Фердинанд Пјатник, но во 1974 година првиот шпил бил пронајден во приватна колекција во Англија, а на него го пишувало името на изумителот и создавачот на шпилот: Јосеф Шнајдер, Мајстор за боење карти од [[Пешта]], и датата на нивното создавање како 1837 година. Доколку тој не ги избрал ликовите од делото на Шилер, туку доколку ги избрал Унгарските херои или борци за слобода, неговиот шпил карти никогаш немало да биде ниту пуштен во употреба заради огромната цензура од [[Австроунгарија|Владата]] во тоа време. Иако ликовите на картите се од Швајцарија, овие карти не се познати во Швајцарија. [[Хосе Рисал]], познатиот [[Филипини|филипински]] револуционерен националист и автор, ја превел драмата на неговиот мајчин [[Тагалски јазик]] во 1886 година, земајќи голем дел од својата книжевна и политичка инспирација од Шилер и неговите дела. Во текот на 19 век, ''Вилијам Тел'' инспирирал многу борци за слобода, на пример во Италија и во Руското царство. Иако претставата на Шилер била често поставувана за време на [[Трет Рајх|нацистичкиот режим]], таа била забранета за јавни изведби во 1941 година.<ref name="Tell-Freilichtspiele"/> Адолф Хитлер, кој за само малку избегнал обид за атентат од младиот Швајцарец Морис Баво (кој подоцна бил наречен „Новиот Вилијам Тел“ од Ролф Хохут), е кажано дека јавно го објавил неговото жалење дека Фридрих Шилер го овековечил швајцарскиот снајперист Вилијам Тел („Ausgerechnet Schiller musste diesen Schweizer Heckenschützen verherrlichen“ - „Од сите луѓе, Шилер мораше да го глорифицира овој швајцарски снајперист“).<ref name="Tell-Freilichtspiele" /><ref name="Kabatchnik 2017">''[https://books.google.com/books?id=kZYtDwAAQBAJ&pg=PA660&lpg=PA660&dq=%22William+Tell Крв на сцената,]'' 1600-1800 ''[https://books.google.com/books?id=kZYtDwAAQBAJ&pg=PA660&lpg=PA660&dq=%22William+Tell : Пресвртница Убиства во убиство, мистерија и осакатување,]'' од Амнон Кабатник (роден 1929), [[Rowan & Littlefield|Роуан и Литлфилд]] (2017), стр. 660;</ref> Во 1949 година претставата била прилагодена во италијански филм ''Вилијам Тел'' со Џино Черви кој го играл Тел. == Поврзано == * [[A feather in your cap|Пердув во твојата капа]] * [[The Continental Players|Континенталните играчи]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.wilhelmtell.org "Фестивал на Вилијам Тел, Нов Гларус"]. * [http://www.gutenberg.org/ebooks/2782 ''Вилијам Тел од Јохан Кристоф Фридрих фон Шилер''] [http://www.gutenberg.org/ebooks/2782]. [[Категорија:Драми поставени во Швајцарија]] [[Категорија:Културолошки претстави за Вилијам Тел]] [[Категорија:Драми од Фридрих Шилер]] [[Категорија:Драми од 1804]] [[Категорија:Германски драми прилагодени во филм]] m2nhwfdezxscjog0ti5xw4rh5woqw5p 0 1222854 5602482 5419430 2026-07-31T09:31:19Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602482 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Robert Siodmak headshot 1944.jpg|мини|Фотографија од Роберт Зиодмак во 1944 година]] '''Роберт Зиодмак''' (роден на [[8 август]] [[1900|1900 година]] во [[Дрезден]], починал на [[10 март]] [[1973|1973 година]] во Локарно) бил [[Германија|германски]] [[филмски режисер]], [[сценарист]] и филмски продуцент. Во 1929 година го снимил филмот ''Луѓе во недела''. Тој избегал од [[Националсоцијализам|национал-социјалистичката диктатура]] во Германија и во 1940-ти години се истакнал, работел како режисер во [[Холивуд]] односно како режисер на [[Трилер (жанр)|трилер]] и [[Филм ноар|ноар]], како што се ''Спиралните скали'' и ''Одмаздници на подземниот свет'', кои се сметаат за класици на нивните [[жанр]]ови. == Награди == * 1947: Номинација за Оскар (најдобар режисер) за ''Одмаздници на подземјето'' * 1955: Златна мечка на Берлинскиот филмски фестивал за филмот ''Стаорци'' * 1958: Златно првенство ( најдобар фудбалски игран филм ) * 1958: Наградата на филмскиот фестивал во Карлови Вари (најдобар режисер) за Н''оќ, кога дојде ѓаволот'' * 1958: Цена на Сенатот на Берлин за филмовите Во т''екот на ноќта, кога дојде ѓаволот'' * 1958: Номинација за Оскар (најдобар странски филм) за Н''оќ, кога дојде ѓаволот'' == Надворешни врски == {{рв|Robert Siodmak}} *{{IMDb name|802563|Robert Siodmak}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Зиодмак, Роберт}} [[Категорија:Починати во 1973 година]] [[Категорија:Родени во 1900 година]] [[Категорија:Германски режисери]] [[Категорија:Американски режисери]] 5z63fzukkt0so116kugz8iyxv9bwnmp 0 1224365 5602435 4490709 2026-07-31T06:30:03Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602435 wikitext text/x-wiki [[Податотека:The Bride of Frankenstein (1935 poster).jpg|мини|Невестата на Франкенштајн (постер од 1935 година)]] '''„Невестата на Франкенштајн“''' ([[англиски]]: ''Bride of Frankenstein'') — американски [[филм]] од 1935 година, во [[режија]] на [[Џејмс Вејл]] (James Whale) по [[сценарио]]то на Вилијам Хурлбат (William Hurlbut). Главните улоги ги играат: [[Борис Карлоф]] (Boris Karloff), Елса Ланчестер (Elsa Lanchester), Колин Клајв (Colin Clive), Валери Хобсон (Valerie Hobson) и Ернест Тезигер (Ernest Thesiger). Овој филм го претставува првото продолжение на филмот „[[Франкенштајн (филм од 1931)|Франкенштајн]]“ од 1931 година и се смета за едно од ретките продолженија кои се подобри од изворниот филм. Дејството во филмот се надоврзува на она од првиот филм за [[Франкенштајн]], а филмот е заснован на споредното дејство од романот „[[Франкенштајн (роман)|Франкенштајн]]“ на [[Мери Шели]] од 1818 година.<ref>[https://raspored.hrt.hr/?raspored=1&mreza=4&datum=2019-05-20 HRT, Bride of Frankenstein, američki film (пристапено на 20.5.2019)]</ref> Во 1936 година, филмот бил номиниран за наградата „[[Оскар]]“ за најдобар звук, а во 1998 година бил зачуван во [[Национален филмски регистар на САД|Националниот филмски регистар на САД]].<ref>[https://www.imdb.com/title/tt0026138/awards?ref_=tt_awd IMDb, Bride of Frankenstein (1935) Awards (пристапено на 25.2.2020)]</ref> ==Синопсис== Во филмот се опишува како д-р Франкенштајн не престанува со своите морбидни [[експеримент]]и и, по наговор на еден уште полуд научник, на својот монструм му создава придружничка.<ref>[https://raspored.hrt.hr/?raspored=1&mreza=4&datum=2019-05-20 HRT, Bride of Frankenstein, američki film (пристапено на 20.5.2019)]</ref> Во [[Швајцарија]], [[Мери Шели]] (ја игра Ланчестер) им го раскажува на својот сопруг и на [[лорд]]от [[Бајрон]] продолжението на приказната за чудовиштето создадено од Хенри Франкенштајн (го игра Клајв): Откако ќе изгори [[ветерница]]та во која е заробено чудовиштето (го игра Карлоф), селаните го напуштаат местото, а остануваат само родителите на убиеното девојче. Меѓутоа, чудовиштето, кое го преживеало [[пожар]]от, ги убива двајцата и бега во [[планина]]та. Таму го откриваат [[лов]]ците и селаните повторно организираат потера по него, успеваат да го заробат и го [[затвор]]аат. Сепак, чудовиштето успева да се ослободи и се засолнува во една осамена куќарка во шумата во која живее осамен слеп старец. Старецот се однесува убаво кон чудовиштето, кое почнува да зборува, да пие и да пуши. Меѓутоа, двајца ловци го откриваат така што тоа повторно мора да побегне. Во меѓувреме, во домот на Франкенштајн пристигнува д-р Преториус (го игра Тезигер), поранешен професор на [[универзитет]]от, кој прави слични [[експеримент]]и. Д-р Преториус му предлага на Франкенштајн да се здружат и да му направат невеста на чудовиштето. Франкенштајн се колеба дали да ја прифати понудата за соработка, но по наговор на д-р Преториус, чудовиштето ја заробува сопругата на Франкенштајн, Елизабет (ја игра Хобсон) и така Франкенштајн е принуден да му се придружи на д-р Преториус. Тие успеваат да создадат женско чудовиште (го игра Ланчестер), а откако сфаќа дека неговата „невеста“ не го сака, чудовиштето ја уништува [[кула]]та во која се изведува експериментот, но претходно им дозволува на Франкенштајн и на Елизабет да се спасат. На крајот, под урнатините на кулата остануваат чудовиштето, неговата „невеста“ и д-р Преториус. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови од 1935 година]] [[Категорија:Црно-бели филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови на Џејмс Вејл]] [[Категорија:Филмови со Валери Хобсон]] [[Категорија:Филмови со Борис Карлоф]] [[Категорија:Филмови со Ернест Тезигер]] [[Категорија:Филмови со Колин Клајв]] [[Категорија:Филмови со Елса Ланчестер]] [[Категорија:Филмови за Франкенштајн]] [[Категорија:Филмови засновани на книги]] dd55558o1nj49ykmymlbvl1hn99irk1 14 1225755 5602498 3858107 2026-07-31T09:43:23Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Млечка]] на [[Категорија:Млечка (растение)]] без да остави пренасочување: (преку [[ВП:КМ|КМ]]) 3858107 wikitext text/x-wiki {{Катпов}} {{рв|Euphorbia}} [[Категорија:Млечки]] n5xed5o58eu6882lmr8etccpq4t6id0 0 1231715 5602238 5588206 2026-07-30T16:34:15Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602238 wikitext text/x-wiki {{Infobox automobile | name = Шевролет Болт | image = [[Податотека:2017 Chevrolet Bolt EV Premier front 6.20.18.jpg|300п]] | caption = Шевролет Болт од 2017 година | manufacturer = [[Џенерал моторс]] | aka = Опел Ампера-e (Европа) | production = октомври 2016 – денес | model_years = 2017–денес | assembly = | designer =Стјуард Норис = | class = [[Subcompact]] | body_style = 5-врати хечбек | layout = | platform = [[BEV II]] | related | motor= {{convert|200|hp|kW|0|abbr=on}} | transmission = battery = 2017–19: {{kWh|60.0}} [[Литиум-јонска батерија|литиум-јон]]<br />2020–: {{kWh|66.0}} [[Литиум-јонска батерија|литиум-јон]]<br />= | electric_range = {{convert|238|mi|abbr=out}} ([[EPA]])<ref name=EPABolt2017>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.fueleconomy.gov/feg/Find.do?action=sbs&id=38187 |title= Compare Side-by-Syde - 2017 Chevrolet Bolt |publisher=fueleconomy.gov |author=Energy Efficiency & Renewable Energy, U.S. Department of Energy and U. S. Environmental Protection Agency and | date=September 20, 2016 |accessdate=September 20, 2016}}</ref><br> {{Convert|520|km|abbr=out|order=flip}} ([[New European Driving Cycle|NEDC]])<ref name=OfficialNEDC>{{наведена изјава за печат| url=http://media.opel.com/media/intl/en/opel/news.detail.html/content/Pages/news/intl/en/2017/opel/02-13-range-champion-ampera-e.html | title='Das Elektroauto': Opel Ampera-e Impresses with Electrifying High-tech | publisher=Opel Pressroom Europe |location=[[Rüsselsheim]] | date=February 13, 2017 | accessdate=February 19, 2017}}</ref><br>{{Convert|380|km|abbr=out|order=flip}} ([[Worldwide harmonized Light vehicles Test Procedures|WLTP]])<ref name=OfficialNEDC/> | charging = 120&nbsp;V, 240&nbsp;V [[Alternating current|AC]], J1772,= | wheelbase = {{convert|102.4|in|0|abbr=on}} | length = {{convert|164.0|in|0|abbr=on}} | width = {{convert|69.5|in|0|abbr=on}} | height = {{convert|62.8|in|0|abbr=on}} | weight = {{convert|3563|lb|kg|0|abbr=on}} }} '''Шевролет Болт''' — мал електричен автомобил со пет врати, кој се продава на пазарот од страна на Шевролет. Моделот е развиен и произведен во партнерство со ''LG Corporation''<ref>{{наведена изјава за печат |url=http://media.chevrolet.com/media/us/en/chevrolet/home.detail.html/content/Pages/news/us/en/2015/oct/1020-bolt.html |title=Chevrolet Develops Bolt EV Using Strategic Partnership |publisher=Chevrolet Pressroom |location=Warren, Michigan |date=October 20, 2015 |accessdate=September 21, 2016 }} {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190810074843/https://media.chevrolet.com/media/us/en/chevrolet/home.detail.html/content/Pages/news/us/en/2015/oct/1020-bolt.html |date=2019-08-10 }}</ref>. Обновената европска варијанта се продава како Опел Ампера-е во континентална [[Европа]]. Заклучно со моделот кој треба да излезе во продажба во [[2020]] година, Болт има електричен опсег 419 километри<ref>[https://electrek.co/2019/08/22/chevy-bolt-ev-2020-range-increase Chevy Bolt EV 2020 gets a range increase to 259 miles, EPA says] Fred Lambert, Aug. 22nd 2019</ref>, 383 километри за моделите 2017-2019 година. Европската Ампера-е, има сертифициран опсег од 520 км. Производството за моделот од 2017 година започнало во ноември [[2016]] година<ref>{{наведена изјава за печат |url=http://media.gm.com/media/us/en/chevrolet/news.detail.html/content/Pages/news/us/en/2015/feb/chicago/0212-bolt-ev.html |title=Chevrolet Commits to Bolt EV Production |publisher=General Motor |location=Chicago |date=February 12, 2015 |accessdate=February 17, 2015 }} {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20191018212807/https://media.gm.com/media/us/en/chevrolet/news.detail.html/content/Pages/news/us/en/2015/feb/chicago/0212-bolt-ev.html |date=2019-10-18 }}</ref><ref name=Prod112016>{{Наведена мрежна страница |url=http://phys.org/news/2016-11-gm-mile-electric-chevrolet.html |title=GM starts producing 200-mile electric Chevrolet Bolt |author=Tom Krisher |publisher= |date=November 5, 2016 |accessdate=November 5, 2016 }} [http://auto.economictimes.indiatimes.com/news/passenger-vehicle/cars/general-motors-starts-producing-200-mile-electric-chevrolet-bolt/55256894 Mirror] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20161105161210/http://auto.economictimes.indiatimes.com/news/passenger-vehicle/cars/general-motors-starts-producing-200-mile-electric-chevrolet-bolt/55256894 |date=2016-11-05 }}</ref>. Европската верзија започнала со производство во февруари 2017 година. Продажбата во [[САД]] започнала во [[Калифорнија]] во декември 2016 година<ref name=Prod112016/><ref name=BoltCanada>{{наведени вести |url=http://insideevs.com/chevrolet-bolt-ev-canada-priced-42795/ |title=Chevrolet Bolt EV In Canada Priced At $42,795 – Includes Fast Charging, Arrives Early 2017 |first=Jay |last=Cole |work=Inside EVs |location=US |date=September 20, 2016 |accessdate=September 21, 2016 |archive-date=2018-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214054324/https://insideevs.com/chevrolet-bolt-ev-canada-priced-42795/ |url-status=dead }}</ref>. На своето воведување, Болт бил прогласен за автомобилски тренд за 2017 година<ref>{{Наведена мрежна страница |url= http://naias.com/press/news/chevrolet-bolt-honda-ridgeline-chrysler-pacifica-named-2017-north-american-car-truck-utility-vehicle-year/ |title= Chevrolet Bolt, Honda Ridgeline, Chrysler Pacifica Named 2017 North American Car, Truck and Utility Vehicle of the Year |publisher= |accessdate= January 9, 2017 |archive-date= 2017-01-10 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170110015442/http://naias.com/press/news/chevrolet-bolt-honda-ridgeline-chrysler-pacifica-named-2017-north-american-car-truck-utility-vehicle-year/ |url-status= dead }}</ref>, автомобилот на годината во Северна Америка во 2017 година и наведен во списанието ''Time 25'' во спосокот на најдобри 25 пронајдоци на 2016 година<ref>{{наведени вести|url= http://www.hybridcars.com/2017-chevy-bolts-trophy-case-is-filling-up/ | title=2017 Chevy Bolt's Trophy Case Is Filling Up | first=Jeff | last=Cobb| website=HybridCars.com | date=November 23, 2016 | accessdate=November 23, 2016}}</ref>. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Chevrolet Bolt EV}} {{рв|Chevrolet Bolt EV concept}} {{рв|Opel Ampera-e}} [[Категорија:Автомобили на Шевролет|Болт]] [[Категорија:Автомобили од 2010-тите|Шевролет Болт]] l98740kbhpz3hn83a062hnkzwiu3oot 0 1236201 5602187 5087474 2026-07-30T12:55:30Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602187 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Malik&Hammarskjold.jpg|мини|275x275пкс| Чарлс Малик и [[Даг Хамаршелд|Даг Хамарскјилд]], во 1958 година ]] '''Чарлс Хабиб Малик''' (понекогаш напишан ''Чарлс Хабиб Малек;'' <ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=IoucKiWxpK0C&pg=PA173&lpg=PA173&dq=%22Charles+Malek%22&source=bl&ots=n3S439X1HW&sig=WuTIQdjx-Yswtx6NRa6fShnn57Y&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiQ5L2q0cLVAhWi7IMKHegHAlU4ChDoAQg6MAc#v=onepage&q=%22Charles%20Malek%22&f=false|title=And Freedom Became a Public-square: Political, Sociological and Religious Overviews on the Arab Christians and the Arabic Spring|last=Awad|first=Najib George|date=2012|publisher=LIT Verlag Münster|isbn=9783643902665|language=en}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=IgJlCgAAQBAJ&pg=PT84&lpg=PT84&dq=%22Charles+Malek%22&source=bl&ots=WDhL-YEhgj&sig=OYQXtaJTaG2PVIsOCCydQpXmkn4&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiQ5L2q0cLVAhWi7IMKHegHAlU4ChDoAQg4MAY#v=onepage&q=%22Charles%20Malek%22&f=false|title=Yusif Sayigh: Arab Economist and Palestinian Patriot: A Fractured Life Story|last=Sayigh|first=Rosemary|date=2015-03-01|publisher=American University in Cairo Press|isbn=9781617976421|language=en}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lesclesdumoyenorient.com/Charles-Habib-Malek.html|title=Charles Habib Malek - Les clés du Moyen-Orient|work=www.lesclesdumoyenorient.com|accessdate=2019-07-23|archive-date=2019-08-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20190822155614/https://www.lesclesdumoyenorient.com/Charles-Habib-Malek.html|url-status=dead}}</ref> 1906 година - 28 декември 1987 година; {{ArB|شارل مالك}} ) бил [[либан]]ски академски, дипломат и филозоф. Тој служел како либански претставник во [[Обединети нации|Обединетите нации]], претседател на Комисијата за човекови права и [[Генерално собрание на ООН|Генералното собрание]] на [[Генерално собрание на ООН|Обединетите нации]], член на либанскиот кабинет, национален министер за образование и уметност, министер за надворешни работи и емиграција, како и за [[теологија]]. Тој бил одговорен за изготвување и усвојување на [[Универзална декларација за човековите права|Универзалната декларација за човекови права]] од 1948 [[Универзална декларација за човековите права|година]]. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Борци за човекови права]] [[Категорија:Починати во 1987 година]] [[Категорија:Родени во 1906 година]] [[Категорија:Апсолвенти на Харвард]] [[Категорија:Православни теолози]] [[Категорија:Министри за образование]] [[Категорија:Претседатели на Генералното собрание на Обединетите нации]] [[Категорија:Членови на Американското филозофско друштво]] 73r4ufokk110lis4vbs58de996e4zsh 0 1236243 5602445 5258904 2026-07-31T07:56:05Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602445 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер|honorific-prefix=[[Потполковник]]|occupation=Воен офицер, јавен службеник и дипломат|successor4=Вилијам Данк|birth_date={{birth date|1892|05|22|df=yes}}|birth_place=[[Кингстон, Викторија (Австралија)]]|death_date={{death date and age|1958|01|24|1892|05|22|df=yes}}|death_place=[[Сиднеј]], [[Нов Јужен Велс]]|nationality=[[Австралија|Австралиец]]|spouse=Мјуриел Дејзи Мекдауел|alma_mater=[[Универзитет Мелбурн]] <small>(додипломец во право)</small><br/>[[Кралски Воен Колеџ Дантрун]]|awards=[[Орден на Редот на Свети Михаил и Свети Ѓорѓи]] <!--Воена служба-->|term_end4=21 јуни 1945|nickname="Ходи"|allegiance=Австралија|branch=[[Австралиска армија]]|serviceyears=1911–1934|rank=Потполковник|unit=|commands=|battles=[[Прва светска војна]]|predecessor4=Џон Хенри Старлинг|term_start4=19 ноември 1935|name=Вилијам Хоџсон|term_start2=1949|image=|alt=|office=Австралиски висок комисионер во Јужна Африка|term_start=1952|term_end=1957|predecessor=Џон Квин (В.Д.)|successor=Хју Гилкрист (В.Д.)|office2=Австралиски амбасадор во Јапонија|term_end2=1952|office4=Секретар на Одделот за Надворешни работи (1921–70)|predecessor2=Патрик Шо|successor2=Едвард Роналд Вокер|ambassador_from3=Австралиски|country3=Франција|term_start3=1945|term_end3=1949|predecessor3=|successor3=Кит Офисер|mawards=[[Ред на Британската Империја|Орден на редот на Британската Империја]]<br/>[[Споменет во испраќање]]<br/>[[Воен крст 1914–1918 (Франција)|Воен крст]] (Франција)}} [[Податотека:William Roy Hodgson 1945.jpg|мини|Вилијам Рој Хоџсон 1945 година]] Потполковник '''Вилијам Рој Хоџсон''' (22 мај 1998 - 24 јануари 1958) - поранешен австралиски војник, јавен службеник и дипломат. Неговите значајни достигнувања биле вклучени во формирањето на [[Генерално собрание на ООН|Генералното собрание]] на [[Генерално собрание на ООН|Обединетите нации]] и претставувањето на Австралија на меѓународно ниво на многу дипломатски конференции за време на Втората светска војна и член на комитетот за составување на [[Универзална декларација за човековите права|Универзалната декларација за човекови права на ООН]] . == Заднина == Роден на 22 мај 1892 година во Кингстон, Викторија, Вилијам Хоџсон се школувал на Факултетот за рудници, Баларат и, како член на првичната класа од 1911 година, на Кралскиот воен колеџ, Дантрон, австралиска територијална престолнина.<ref>{{Наведување|url=http://adb.anu.edu.au/biography/hodgson-william-roy-6695|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140906133425/http://adb.anu.edu.au/biography/hodgson-william-roy-6695|archivedate=6 септември 2014|title=Hodgson, William Roy (1892–1958)|first=Alan|last=Watt|author-link=Alan Watt (diplomat)|journal=Australian Dictionary of Biography|publisher=Australian National University}}</ref> Дипломирал во 1914 година, бил назначен во Првата австралиска империјална сила и бил испратен во Египет пред да се бори во [[Галиполска операција|галиполската операција]]. Тој бил ранет од турски снајперист и се верувало дека бил мртов. Тој се вратил во Австралија во 1917 година откако бил награден со Воениот крст врачен на рака. Тој се оженил со Мјуриел Дејзи Мекдауел на 18 октомври 1919 година во Христовата Црква, Саут Јара, Мелбурн. Тој бил приврзан кон Генералштабот на АМФ, воен штаб, во Мелбурн во 1918 година и станал шеф на воената разузнавачка служба во 1925 година. Тој беше промовиран на големо на 1 јануари 1926 година. Во слободното време, Хоџсон се стекнал со квалификации во сметководство и студирал право на Универзитетот во Мелбурн, а дипломирал станувајќи додипломец во право во 1929 година. Таа година тој бил преместен за шест месеци во Комисијата за развој и миграција. Тој поднесол оставка од службата за одбранбени сили во 1934 година и добил почесен чин на потполковник, продолжувајќи ја својата вмешаност во воената разузнавачка служба до 1936 година. Во 1934 година тој станал помошник секретар кој го надгледувал огранокот на Одделот на премиерот, кој се занимавал со надворешни работи.<ref name="NAA CP 80">{{Наведување|title=CP 80: Lieutenant Colonel William Roy HODGSON CMG, OBE|url=http://naa12.naa.gov.au/scripts/SearchOld.asp?Number=CP+80|publisher=National Archives of Australia|access-date=26 јануари 2020|archive-date=2020-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20200314024610/https://naa12.naa.gov.au/scripts/DumpSession.asp?C=Initialise.inc&S=Open%20P_RECORDSEARCH_SERVICE%20SQLSERVER_ODBC&E=&#91;Microsoft&#93;&#91;ODBC+Driver+17+for+SQL+Server&#93;&#91;SQL+Server&#93;Incorrect+syntax+near+'207.241'.|url-status=dead}}</ref> Во 1935 година Хоџсон бил поставен за секретар на Одделот за надворешни работи . Како советник за надворешни работи, тој присуствувал на Империјалната конференција во 1937 година во Лондон. До моментот на оставката како шеф на одделот во 1945 година, тој значително придонел за развој на професионална дипломатска служба. == Дипломатија и вклученост на Обединетите нации == Во 1945 година, Хоџсон беил вршител на должноста Врховен комесар во Канада, а потоа беше назначен за амбасадор во Франција. Во таа година, тој исто така присуствувал на Конференцијата на ООН за меѓународна организација во Сан Франциско и бил водач на австралиската делегација во подготвителната комисија на ООН во Лондон. Тој исто така бил австралиски делегат на првото Генерално собрание, што било одржано во Лондон во 1945-46 година, и австралиски претставник во Советот за безбедност и Комисијата за човекови права. Тој исто така бил австралиски делегат на Париските мировни договори, 1947 година . Во 1946 година ООН ја основал Комисијата за човекови права, а полковникот Хоџсон дал значаен придонес. [[Еленор Рузвелт|Елеонор Рузвелт ја]] презела улогата на претседател на Комисијата и ја презеде задачата да подготви Универзална декларација за човекови права, при што Хоџсон беил вклучен во овој комитет. Тој бил особено заинтересиран за спроведување на човековите права и се залагал за меѓународен трибунал за поднесување поплаки. Како алтернатива, Хоџсон предложил декларацијата да биде правно извршна,<ref>{{Наведување|url=http://www.racismnoway.com.au/teaching-resources/factsheets/43.html|title=Fact sheets: William Hodgson CMG OBE (1892– 1958)|publisher=NSW Government|journal=Racism. No Way: Anti-racism education for Australian schools|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140127150059/http://www.racismnoway.com.au/teaching-resources/factsheets/43.html|archivedate=27 јануари 2014}}</ref> што не било приоритет за другите членови на комитетот. Во 1947 година, Хоџсон беше назначен за шеф на австралиската мисија во ООН во Њујорк и исто така ја претставувал Австралија во Комисијата за атомска енергија на Обединетите нации . И во 1948 година бил претставник во Комисијата на ООН за Балканот, како и претставник на Економско-социјалниот совет и делегат на Генералното собрание на ООН. Тој продолжил да работи на комисии и делегации сè до неговото назначување за шеф на австралиската мисија во Јапонија и како британски претставник на Комонвелтот во [[Окупација на Јапонија|Сојузничкиот совет за Јапонија]] . Во 1949 година тој беше назначен за Висок комесар во Јужна Африка и останал таму до 1956 година, враќајќи се во Австралија за да се пензионира во 1957 година. Хоџсон беше назначен за [[Ред на Британската Империја|Офицер во Орденот на Британската Империја]] во 1934 година и Орденот на Свети Михаил и Свети Ѓорѓи во 1951 година. == Наводи == {{Наводи|2}} == Надворешни врски == * {{Наведување|title=UN List of Universal Declaration of Human Rights Drafters|url=https://www.un.org/en/documents/udhr/drafters.shtml}} * {{Наведување|title=UN Library Entry|url=https://www.un.org/depts/dhl/udhr/members_whodg.shtml}} * {{Наведување|title=Civil Liberties Australia Biography|url=http://www.cla.asn.au/News/dead-to-rights-how-an/}} [[Категорија:Починати во 1958 година]] [[Категорија:Родени во 1892 година]] 87iwzwpi7639ut6tlspiku0liy3jamq 0 1240244 5602196 5575685 2026-07-30T13:58:25Z NadyBarbieGirl 63459 /* Дискографија */ 5602196 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Азис | image =Azis in 2018 (cropped).png | background = solo_singer | birth_name = Васил Тројанов Бојанов | native_name = | alias = Азис | birth_date = {{birth date and age|df=y|1978|03|07}}<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.slava.bg/profiles/590.html |website=Slava.bg |title=Профилът на Азис |language=bg |trans-title=Azis Profile |accessdate=4 January 2014}}</ref><ref name=RomaniRoutes>{{Наведена книга | url=https://books.google.com/books?id=lw-Byail0EkC&pg=PA189 | title=Romani Routes: Cultural Politics and Balkan Music in Diaspora | first=Carol | last=Silverman | publisher=Oxford University Press | date=24 May 2012 | page=189 | accessdate=3 January 2014| isbn=9780195300949 }}</ref> | birth_place = [[Сливен]]<ref name=RomaniRoutes /> | genre = [[чалга]], [[поп-фолк]] | occupation = Пејач, музичар, писател, активист, водител на телевизиска емисија | years_active = 1999–денес | instruments = пејач | label = | website = }} '''Васил Тројанов Бојанов''' ([[бугарски]]: ''Васил Троянов Боянов''; р. {{роден на|7|март|1978}}<nowiki/>во {{роден во|Сливен}}), познат како '''Азис''' — пејач од [[Бугарија]] со [[Роми|ромска етничка припадност]]. Азис изведува песни претежно во жанрот [[чалга]], вид на поп-фолк.<ref>{{Наведена книга |last=Samson |first=J. |url=https://books.google.com/?id=yJ60SHL4R-0C&pg=PA610&dq=azis+bulgaria#v=onepage&q=azis%20bulgaria&f=false |title=Music in the Balkans |publisher=[[Brill Publishers|BRILL]] |year=2013 |page=610 |isbn=9789004250383 |website=[[Google Books]] |accessdate=1 January 2014}}</ref><ref>{{Наведена книга |last=Kenrick |first=D. |url=https://books.google.com/?id=Yoqi_Q0ch3wC&pg=PA35&dq=azis+bulgaria#v=onepage&q=azis%20bulgaria&f=false |title=The A to Z of the Gypsies (Romanies) |website=[[Google Books]] |publisher=[[Scarecrow Press]] |year=2010 |page=35 |isbn=9781461672272 |accessdate=1 January 2014}}</ref> == Животопис == Азис има соработувано и со други поп-фолк пејачи од [[Бугарија]], како што се Глорија, Малина, [[Софи Маринова]], Тони Стораро, и со Ванко 1.<ref>{{Наведена мрежна страница |last=Haj-Najafa |first=D. |url=http://tmagazine.blogs.nytimes.com/2009/05/12/kitsch-of-the-day-azis-i-ustatas-tochno-sega/?_r=0 |title=Kitsch of the Day, Azis i Ustata's 'Tochno Sega' |id= Men's Fashion blog |work= [[The New York Times]] |date= 12 May 2009 |accessdate=1 January 2014}}</ref><ref>{{Наведена книга |last1=Watkins |first1=R. |last2=Deliso |first2=C. |url= https://archive.org/details/bulgaria00watk |url-access=registration |quote=azis bulgaria. |title=Bulgaria |via=[[Семрежен архив]] |publisher=[[Lonely Planet]] |year=2008 |page=[https://archive.org/details/bulgaria00watk/page/52 52] |isbn=9781741044744 |accessdate=1 January 2014}}</ref> Освен тоа, неговиот репертоар вклучува дуети со српски пејачи, меѓу кои се [[Индира Радиќ]], [[Марта Савиќ]] и [[Јелена Карлеуша]]. Азис учествувал на [[Евровизија 2006]] година во дует со Маријана Попова со песната „''Let me cry''“, останувајќи во полуфиналето.<ref>{{Наведена книга |last=Taras |first=R |url=https://books.google.com/?id=1tzmoDGaQbcC&pg=PA200&dq=azis+bulgaria#v=onepage&q=azis%20bulgaria&f=false |title=Europe Old and New: Transnationalism, Belonging, Xenophobia |website=[[Google Books]] |publisher=[[Rowman & Littlefield]] |year=2008 |page=200 |isbn=9780742557345 |accessdate=1 January 2014}}</ref><ref>{{Наведена книга |editor1-last=Fricker |editor1-first=K |editor2-last=Gluhovic |editor2-first=M |url=https://books.google.com/?id=1_UgbrZObhAC&pg=PT127&dq=azis+bulgaria#v=onepage&q=azis%20bulgaria&f=false |title=Performing the 'New' Europe: Identities, Feelings and Politics in the Eurovision Song Contest |website=[[Google Books]] |publisher=[[Palgrave Macmillan]] |year=2013 |isbn=9781137367976 |accessdate=1 January 2014}}</ref> Освен неговата кариера како вокал, тој учествувал во парламентарни избори на Бугарија во [[2005|2005 година]] како член на партијата ''ЕвроРома.''<ref name="Imre">{{Наведена книга |last=Imre |first=A |url=https://books.google.com/?id=TcE9fIPwFLMC&pg=PA125&dq=Azis+euroroma#v=onepage&q=Azis%20euroroma&f=false |title=Identity Games: Globalization and the Transformation of Media Cultures in the New Europe |website=[[Google Books]] |publisher=MIT Press |year=2009 |page=125 |isbn=9780262090452 |accessdate=1 January 2014}}</ref> Азис останува истакната личност на музичката сцена во Бугарија и ужива популарност и во другите балкански земји. Има една ќерка Раја, родена во [[2007|2007 година]]. == Дискографија == {| class="wikitable" |+ |- ! Спот !! Година !! Албум |- | '' Болка '' || 1999 || Магјердич Халваджијан |- | '' Последна цигара '' || 1999 || |- | '' Мъжете също плачат '' || 2000 || Чочо Варијски |- | '' Еротик '' || 2000 || Чочо Варијски |- | '' Напипай го '' || 2000 || Чочо Варијски |- | '' Автомонтьор '' || 2000 || Чочо Варијски |- | '' Ето ме '' || 2001 || Магјердич Халваджијан |- | '' Хвани ме де '' || 2001 || Стилијан Иванов |- | '' Следи '' || 2001 || Емилио Димитров |- | '' Сълзи '' || 2001 || Бојан Манолов |- | '' Дай ми го, дай '' || 2002 || |- | '' Обичам те '' || 2002 || |- | '' Няма '' || 2002 || Магјердич Халваджијан |- | '' Делник и празник '' || 2002 || |- | '' Един живот не стига '' ||2003 || |- | ''Антигерой'' || 2003 || |- | '' Всеки път '' || 2003 || Магјердич Халваджијан |- | '' Никой не може'' || 2003 || Магјердич Халваджијан |- | '' Целувай ме '' || 2003 || |- | '' Те знаят да обичат '' || 2004 || |- | '' Но казвам ти стига'' || 2004 || |- | '' Хайде почвай ме '' || 2004 || |- | '' Искай ме '' || 2004 || |- | '' Жадувам '' || 2004 || Валери Милев |- | '' Как боли '' || 2004 || Магјердич Халваджијан |- | '' Точно сега '' || 2005 || Jанко Богданов |- | '' Ледена кралица '' || 2005 || |- | '' Като скитница '' || 2005 || |- | '' Верност је превара '' || 2005 || |- | '' Обречи ме на любов '' || 2005 || |- | '' Мила моя, ангел мой '' || 2005 || |- | '' Не знаеш '' || 2005 || Николај Скерлев |- | '' Ръка за ръка '' || 2005 || |- | '' Искам, искам '' || 2005 || Николај Скерлев |- | '' Казваш, че ме обичаш '' || 2005 || Николај Нанков |- | '' Забрави ме '' || 2006 || Николај Нанков |- | '' Черните очи '' || 2006 || Николај Скерлев |- | '' Някой ден '' || 2006 || Магјердич Халваджијан |- | '' Ти си друго нещо '' || 2006 || |- | '' Само за теб '' || 2006 || Николај Нанков |- | '' Празнуваш ли сега '' || 2006 || |- | '' Тежко ли ти е '' || 2007 || Николај Нанков |- | '' Едно ми '' || 2007 || Јанко Богданов |- | '' Онова момче '' || 2007 || |- | '' Прави любов, а не война '' || 2007 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Само с теб '' || 2008 || Николај Скерлев |- | '' Дай ми лед '' || 2008 || Александер Моллов |- | '' Най-красивата '' || 2008 || Николај Скерлев |- | '' Умирам аз '' || 2008 || Николај Скерлев |- | '' Теб обичам '' || 2008 || Николај Нанков |- | '' Накарай ме '' || 2009 || Николај Нанков |- | '' Луд ме правиш '' || 2009 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Имаш ли сърце '' || 2009 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Бивши '' || 2010 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Удряй ме '' || 2010 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Да го правим тримата'' || 2010 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Нащракай се '' || 2010 || |- | '' Мразиш '' || 2011 || |- | ''Мама'' || 2011 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Няма накъде '' || 2011 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Гадна порода '' || 2011 || |- | '' Хоп '' || 2011 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Сен Тропе '' || 2011 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' ММА '' || 2012 || Азис |- | '' Пробвай се '' || 2012 || Николај Скерлев |- | '' Кажи честно '' || 2012 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Ти за мен си само сек '' || 2012 || Азис |- | '' Коледа '' || 2012 || |- | '' Нещо мръсно '' || 2012 || |- | '' Евала '' || 2013 || Азис |- | '' Хайде на морето '' || 2013 || Азис |- | '' Ти ме размаза '' || 2013 || Азис |- | '' Като тебе втори няма '' || 2013 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Пий цяла нощ '' || 2014 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Колко сме пили '' || 2014 || Николај Скерлев |- | ''Estar Loco'' || 2014 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Миконос '' || 2014 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Каза ли го '' || 2014 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Хей, момиче'' || 2014 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Чуй ме '' || 2014 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Моля те не ми звъни '' || 2015 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Джанъм, джанъм '' || 2015 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Блокиран '' || 2015 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Хабиби '' || 2015 || |- | '' Хабиби '' (латино верзија) || 2016 || |- | '' Мотел '' || 2017 || Људмил Иларионов Љуси, Георги Марков |- | '' Позна ли ме? '' || 2018 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Циганче '' || 2019 || Људмил Иларионов Љуси |- | ''Who cares'' || 2020 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Точно в три '' || 2021 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' А+Г=ВНЛ'' || 2021 || Георги Марков, Георги Манов |- | '' Пистолет '' || 2022 || Георги Марков |- | ''Фалиш ми'' || 2022 || NN Media |- | '' Airport '' || 2022 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Мой си бе '' || 2023 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' По, по, по '' || 2023 || Виктор Антонов Rikk |- | '' Казах "не" '' || 2024 || Људмил Иларионов Љуси |- | '' Лудница '' || 2024 || Виктор Антонов Rikk |- | '' Катастрофа '' || 2024 || Иван Димитров – Torex |- | '' Мръсница '' || 2024 || Људмил Иларионов Љуси |- | ''Пак ми звъниш '' || 2024 || Људмил Иларионов Љуси |- | ''Кой бе, кой'' || 2025 || Виктор Антонов Rikk |- | ''Полуживи'' || 2025 ||Жоро Пеев |- | ''Хавте'' || 2026 ||Николај Нанков |- | ''Има ли, няма ли'' || 2026|| Николај Драганов |- | ''Картечница'' || 2026||Људмил Иларионов Љуси |- | ''Mangava tu'' || 2026 || Виктор Антонов Rikk |- | ''TBA'' || 2026 || |} == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Бугарски поп-фолк пејачи]] [[Категорија:Ромски музичари]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Бугарски Роми]] 8tbcwrtc5tbmelh0u7ghoswoxxntyo2 0 1253376 5602269 5593988 2026-07-30T17:36:17Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602269 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер |honorific-prefix= |birth_date=28 септември 1888 |spouse=Елизабет Тирел |party= |nationality=Ирец |death_place=[[Голвеј]], [[Ирска]] |death_date=13 јуни 1959 (70 години) |birth_place=[[Карикфергус]], [[Ирска]] |successor1=[[Френк Валтерс]] |name=Шон Лестер |predecessor1=[[Џосеф Авенол]] |term_end1=26 јули 1940 |term_start1=18 февруари 1937 |office1=Заменик генерал на секретарот на Обединетите нации, Заменик генерален секретар на [[Друштво на народите]] |caption= |image= |honorific-suffix= |alma_mater=}} [[Податотека:Sean Lester plaque, Belfast - geograph.org.uk - 3544159.jpg|мини|Фотографија од Шон Лестер]] '''Шон Лестер''' (28 септември 1888 - 13 јуни 1959) бил ирски дипломат кој бил последен генерален секретар на Друштво на народите од 31 август 1940 до 18 април 1946 година. == Ран живот == Роден бил во округот [[Антрим]], син на [[Протестантство|протестантски]] бакал. Иако градот [[Карикфергус]], каде што е роден и израснат, бил силно унионист, тој се приклучил на Галската лига како млад и бил придобиен во каузата на ирскиот национализам.<ref name="timesobit">[[The Times]], (Obituary) 15 June 1959</ref> Како млад, тој се приклучил на ирското републиканско братство. Тој работел како новинар за ''Норт Даун Хералд'' и голем број други северни весници пред да се пресели во [[Даблин]], каде нашол работа во Фриманс Журнал''“''. До 1919 година, тој се искачил на уредник на вести. По ирската војна за независност, голем број негови пријатели се приклучиле на новата влада на [[Слободна Држава Ирска|ирската слободна држава]]. На Лестер му била понудена позиција како директор за публицитет, која тој ја прифатил. Се оженил со Елизабет Рут Тирел во 1920 година од која имал три ќерки.<ref name="timesobit"/> == Дипломатска кариера == Во 1923 година, тој се приклучи на Ирскиот оддел за надворешни работи. Тој бил испратен во [[Женева]] во 1929 година да го замени Мајкл МекВајт како постојан делегат на [[Ирска]] на [[Друштво на народите|Лигата на народите]]. Во 1930 година, тој успеал да го организира изборот на Ирска за Совет (или извршно тело) на Друштвото на народите за три години. Лестер често ја претставувал Ирска на состаноците на Советот и се бил министер за надворешни работи. Тој сè повеќе се вклучувал во работата на Лигата, особено во нејзините обиди да донесе решение за две војни во [[Јужна Америка]]. Неговата работа го привлекла вниманието на Секретаријатот на Лигата и ја започнала неговата трансформација од национален во меѓународен државен службеник. Кога [[Перу]] и [[Колумбија]] имале спор околу град во реките на [[Амазон]], Лестер претседавал со комитетот што нашол правично решение.<ref name="timesobit"/> Тој исто така претседавал со помалку успешниот комитет кога [[Боливија]] и [[Парагвај]] влегле во [[Војна за Чако|војна околу Гран Чако]]. Во 1933 година, Лестер бил испратен во [[wiktionary:secretariat|Секретаријатот]] на Лигата и бил испратен во [[Данциг]] (сега [[Гдањск]], [[Полска]]), како Висок комесар на Друштвото на народите од 1934 до 1937 година. Слободниот град Данциг бил сцена на појава на меѓународна криза меѓу [[Трет Рајх|нацистичка Германија]] и меѓународната заедница околу прашањето за полскиот коридор и односите на Слободниот град со [[Трет Рајх|Третиот рајх]]. Лестер повеќепати протестирал до германската влада во врска со нејзиниот прогон и дискриминација на [[Евреи]]те и ја предупреди Лигата за претстојната катастрофа за [[Европа]]. Него го бојкотирале претставниците на германскиот рајх и претставниците на [[Националсоцијалистичка германска работничка партија|нацистичката партија]] во Данциг.<ref>{{Наведена книга|title=A Dictionary of Irish Biography, 3rd Edition|url=https://archive.org/details/dictionaryofiris0000unse_t5c2|last=Boylan|first=Henry|publisher=Gill and MacMillan|year=1998|isbn=0-7171-2945-4|location=Dublin|page=[https://archive.org/details/dictionaryofiris0000unse_t5c2/page/222 222]}}</ref> Во август 2010 година, една просторија во Градското собрание на [[Гдањск]], зградата што престојувала во живеалиштето на Лестер за време на неговиот престој, била преименувана од градоначалникот [[Павел Адамович]] во Соба на Сајан Лестер.<ref>[https://www.irishtimes.com/news/irishman-honoured-in-polish-city-where-he-warned-of-Nazi-danger-1.642893 Derek Scally, ''Irish Times'', 27 August 2010]</ref> === Друштво на народите === Лестер се вратил во [[Женева]] во 1937 година и станал заменик генерален секретар на [[Друштво на народите|Друштвото на народите]]. Во 1940 година, тој станал генерален секретар на телото, но Лигата тогаш имала само 100 вработени, вклучително и чувари и чистачи, од првичните 700. Лестер останал во Женева во текот на целата војна и ги одржувал техничките и хуманитарните програми на Друштвото во ограничена операција за време на војната. Во 1946 година, тој го надгледувал затворањето на Лигата и ги предал имотот и функциите на Лигата на новоформираните [[Обединети нации]]. == Подоцнежните години == И покрај гласините дека ќе бил подготвен да се кандидира за претседател на [[Ирска]], Лестер не побарал постојана канцеларија и се повлекол во Рецес, округот Голвеј, на западот на Ирска, каде што и починал. Во својот некролог, ''[[Тајмс]]'' го опишале Лестер како „''меѓународен помирувач и храбар пријател на бегалците''“. Му била доделена наградата „[[Награда Вудроу Вилсон|Вудроу Вилсон]]“ во 1945 година и докторат на Националниот универзитет во Ирска во 1948 година. Неговата внука [[Сузан Денам]] била главна судијка на Ирска за Врховниот суд на Ирска од 2011 до 2017 година. == Наводи == {{Наводи}} == Биографии == * Стивен Ешворт Баркрофт: ''Меѓународен државен службеник: кариера на Лигата на нации на Шон Лестер, 1929–1947''; [[Даблин]] 1973 година * [[Даглас Гејгби]]: ''Последниот генерален секретар: Шон Лестер и Друштвото на народите''; [[Даблин]] 1999 година;{{ISBN|1-86059-108-6}} * Артур В.Ровин: ''Првите педесет години: генерален секретар во светската политика 1920–1970''; Лејден 1970;{{ISBN|90-218-9190-5}} * Мајкл Кенеди: ''[[Ирска]] и [[Друштво на народите|Друштвото на народите]] 1919–1946: политика, дипломатија и меѓународни односи''; [[Даблин]] 1996 година * Пол Мекнамара: ''Шон Лестер, Полска и нацистичкото преземање на Данциг''; Ирски Академски Печат 2008;{{ISBN|0-7165-2969-6}} == Надворешни врски == * [http://www.ucd.ie/archives/html/collections/lester-sean.html Биографија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150312022114/http://www.ucd.ie/archives/html/collections/lester-sean.html |date=2015-03-12 }} * [http://www.esras.com/p/NationBuilders.htm Градежни нации:] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170202140659/http://www.esras.com/p/NationBuilders.htm |date=2017-02-02 }} Биографски напис на [http://www.esras.com/p/NationBuilders.htm Шон Лестер] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170202140659/http://www.esras.com/p/NationBuilders.htm |date=2017-02-02 }} од продуцентите на ирски документарец за Лестер. * [http://biblio-archive.unog.ch/Detail.aspx?ID=32556 Архива на Друштвото на народите, со кратка биографија] * [http://biblio-archive.unog.ch/parametersuche.aspx?DeskriptorId=80738 Архива на Лигата на нации, приватни архиви на Шон Лестер] * [http://www.difp.ie Документи на ирското мрежно место за надворешна политика] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210504113038/http://www.difp.ie/ |date=2021-05-04 }} {{Почетна кутија}} {{s-bef|before={{знамеикона|France}} [[Џосеф Авенол]]}} {{s-ttl|title=[[Друштво на народите|Генерален секретар на Друштвото на народите]]|years=1940–1946}} {{s-aft|after={{знамеикона|United Kingdom}} [[Гледвин Џеб]]|as=[[Генерален секретар на Обединетите нации]]}} {{s-end}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Лестер, Шон}} [[Категорија:Ирски протестанти]] [[Категорија:Починати во 1959 година]] [[Категорија:Родени во 1889 година]] s23gy94mwgpdk0l6vnua04jmrmo4a4l 0 1253601 5602399 5517610 2026-07-31T01:50:22Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602399 wikitext text/x-wiki {{Infobox company|name=HONOR|products=Паметни телефони, лаптопи, носиви уреди, додатоци|divisions=|parent=[[Huawei]]|num_employees_year=|num_employees=|income_year=|operating_income=|revenue_year=2018|revenue={{US$|50+ милијарди|link=yes}} (вклучувајќи го Huawei)|production=|key_people=|logo=Honor Logo (2020).svg|area_served=Цел свет|hq_location=[[Женџен]], Кина|founder=[[Рен Женгфеи]]|founded={{Start date and age|2013}}|industry=Потрошувачка електроника, мобилен интернет|type=|native_name=荣耀|image=|logo_caption=|website={{URL|https://www.hihonor.com}}}}'''Honor''' (стилизиран и рекламиран како '''HONOR''') е бренд за [[Паметен телефон|паметни телефони]] во сопственост на [[Huawei]] Technologies. Како дел од стратегијата на два бренда на Huawei Consumer Business Group, Honor обезбедува паметни телефони насочени кон млади потрошувачи, но исто така има издадено и [[таблет компјутер]]и и [[носива технологија]]. Од 2016 година, Џорџ Џао служи како глобален претседател на Honor,<ref name="Twice">{{Наведено списание|last=Palenchar|first=Joseph|date=15 June 2016|title=Huawei's Honor Brand Adds Brick-and-Mortar Sales|url=http://www.twice.com/news/smartphones/huawei-s-honor-brand-adds-brick-and-mortar-sales/61874|journal=[[Twice (magazine)|Twice]]|publisher=[[NewBay Media]]|issn=0892-7278|access-date=9 August 2016}}</ref> и Ева Вимерс служи како претседател на брендот во Европа и е глобален потпретседател.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pcr-online.biz/news/read/huawei-appoints-eva-wimmers-as-president-of-honor-brand-in-europe/038581|title=Huawei appoints Eva Wimmers as president of Honor brand in Europe|last=Sacco|first=Dominic|date=4 August 2016|work=PCR|accessdate=7 September 2016}}</ref> == Историја и деловен модел == Основана во 2013 година,<ref name="Lai">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.engadget.com/2013/12/16/huawei-honor-3x-3c/|title=Huawei's Honor brand challenges Xiaomi with 3X and 3C low-cost phones|last=Lai|first=Richard|date=16 December 2013|work=[[Engadget]]|accessdate=8 August 2016}}</ref><ref name="Aiming">{{Наведени вести|url=http://telecom.economictimes.indiatimes.com/news/devices/aiming-to-double-profit-huaweis-honor-brand-eyes-india/49259749|title=Aiming to double profit, Huawei's Honor brand eyes India|date=7 October 2015|work=[[The Economic Times]]|access-date=9 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20190404130041/https://telecom.economictimes.indiatimes.com/news/devices/aiming-to-double-profit-huaweis-honor-brand-eyes-india/49259749|archive-date=4 April 2019|publisher=[[The Times Group]]}}</ref> Honor линијата со исплатливи паметни телефони му овозможила на Huawei да се натпреварува со онлајн брендови на паметни телефони од средна класа во Кина и на глобално ниво.<ref name="Stinson">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.techradar.com/reviews/phones/mobile-phones/huawei-honor-3c-1279888/review|title=Huawei Honor 3C review|last=Stinson|first=Ben|date=22 January 2015|work=[[TechRadar]]|publisher=[[Future plc]]|accessdate=8 August 2016}}</ref><ref name="Kan">{{Наведени вести|url=http://www.cio.com/article/2942513/huaweis-honor-brand-strives-to-become-global.html|title=Huawei's Honor brand strives to become global|last=Kan|first=Michael|date=30 June 2015|work=[[CIO magazine]]|access-date=9 August 2016|publisher=[[International Data Group]]|archive-date=2017-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20170601104106/http://www.cio.com/article/2942513/huaweis-honor-brand-strives-to-become-global.html|url-status=dead}}</ref> Од 2016 година, Honor ги продава своите производи главно преку Интернет преку сопствени страници, како и преку онлајн трговци. Некои производи на Honor биле достапни за купување во продавници на одбрани пазари. Honor нудел паметни телефони по пониски цени, бидејќи компанијата заштедувала пари работејќи онлајн.<ref name="Honor7">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.digitaltrends.com/cell-phone-reviews/huawei-honor-7-review/|title=Huawei Honor 7 Review|last=Boxall|first=Andy|date=13 January 2016|work=Digital Trends|accessdate=8 August 2016}}</ref><ref name="Ellis">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.techradar.com/reviews/phones/mobile-phones/honor-4x-1287220/review|title=Honor 4X review|last=Ellis|first=Tomos|date=4 June 2015|work=TechRadar|accessdate=8 August 2016}}</ref> Потрошувачите кои ќе се приклучат на „HONOR Club добивале дополнителни попусти на производи.<ref name="Hanson">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.techradar.com/us/reviews/phones/mobile-phones/honor-7-1302807/review|title=Honor 7 review|last=Hanson|first=Matt|date=July 2016|work=TechRadar|archive-url=https://web.archive.org/web/20160813183136/http://www.techradar.com/us/reviews/phones/mobile-phones/honor-7-1302807/review|archive-date=13 August 2016|accessdate=8 August 2016}}</ref> == Дизајнерски дух == Според phoneArena, Honor паметните телефони се визуелно препознатливи поради „нијансираните стаклени капаци“, нудејќи им на корисниците „прекрасни градиенти со секој агол на гледање“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.phonearena.com/news/Honor-20-Pro-design-specs-camera-price-release-date-aperture_id116165|title=Honor 20 Pro lands with record lens aperture and 'holographic' design|last=Petrov|first=Daniel|work=Phone Arena|language=en-US|accessdate=2019-07-19}}</ref> Динамичкиот холографски дизајн на серијата HONOR 20 го подобрува овој концепт, за кој претседателот на Honor Џорџ Џао изјави за Ксинхуа новинската агенција во мај 2019 година: „Во HONOR, ја следиме [дизајнерската] филозофијата „Секогаш подобро“ во сè што правиме“. Пример може да биде позадината испорачана за носивите уреди Honor Band, кои во верзијата на англиски јазик се достапни со избор на дизајни за бирање, вклучувајќи привлечна серија од дванаесет, што ги прикажува главните ѕвезди и симболична претстава за дванаесетте знаци на зодијакот, со идентификувачки акроними со три букви (сепак, Aquarius (Водолија) е погрешна, покажувајќи „Arg“ наместо „Aqu“).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.xinhuanet.com/english/2019-05/22/c_138077921.htm|title=Huawei's sub-brand HONOR launches new smartphone products in Britain - Xinhua {{!}} English.news.cn|work=www.xinhuanet.com|accessdate=2019-07-19|archive-date=2021-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20210512203854/http://www.xinhuanet.com/english/2019-05/22/c_138077921.htm|url-status=dead}}</ref> == Меѓународно проширување == Honor го започнал своето меѓународно проширување во април 2014 година, со лансирање на Honor 3C во Малезија, проследено со објавување на Honor 6 во Европа во октомври.<ref name="Tries">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.digitaltrends.com/mobile/huawei-honor-6-news-europe/|title=Huawei tries something new, relaunches the Honor 6 smartphone without the Huawei name|last=Boxall|first=Andy|date=29 October 2014|work=[[Digital Trends]]|oclc=810203593|accessdate=9 August 2016}}</ref> До јуни 2015 година, брендот се проширил во 74 земји, вклучително и во Европа, Индија и Јапонија.<ref name="Kan"/> Honor го објавил Honor 7 во јули 2015 година,<ref name="Honor7"/> и во октомври истата година, ја објавил својата цел да ги зголеми приходите на 5 милијарди долари (двојно повеќе од претходната година) со планови да се фокусира на Индија.<ref name="Aiming"/><ref name="Khan">{{Наведени вести|url=http://economictimes.indiatimes.com/tech/hardware/huawei-planning-to-make-smartphones-in-india/articleshow/49294947.cms|title=Huawei planning to make smartphones in India|last=Khan|first=Danish|date=10 October 2015|work=The Economic Times|access-date=9 August 2016}}</ref> Во 2015 година, онлајн продавницата Vmall на Honor, претходно достапна само во Кина, станала достапна во Европа и Велика Британија, овозможувајќи директни набавки од производителот.<ref name="Hanson"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.phonearena.com/news/Huawei-P8-sells-out-on-launch-day-in-China_id68622|title=Huawei P8 Sells Out in One Day|date=24 April 2015|work=PhoneArena|archive-url=|archive-date=|accessdate=Apr 23, 2015}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gsmarena.com/huawei_honor_7_to_launch_in_the_uk_for_less_than__pound200-news-13683.php|title=Huawei Honor 7 to launch in the UK for less than £200|work=GSM Arena|accessdate=31 October 2016}}</ref> Кон крајот на 2015 година, Honor ги потврдил плановите да ја однесе својата понуда на паметни телефони и носива технологија во САД.<ref name="Kan"/><ref name="Brown">{{Наведени вести|url=http://www.ibtimes.com/huawei-america-budget-honor-smartphone-brand-expected-launch-us-2224178|title=Huawei In America: Budget 'Honor' Smartphone Brand Expected To Launch In US|last=Brown|first=Mike|date=14 December 2015|work=[[International Business Times]]|access-date=9 August 2016|publisher=[[IBT Media]]}}</ref> Honor дебитирал во САД со објавувањето на Huawei Honor 5X на Саемот за потрошувачка електроника (CES) во јануари 2016 година.<ref name="Twice"/><ref name="Honor7"/><ref name="Nofuente">{{Наведени вести|url=http://www.techtimes.com/articles/117290/20151218/huawei-mate-8-and-honor-5x-debuting-in-us-at-ces-2016-report.htm|title=Huawei Mate 8 and Honor 5X Debuting in US at CES 2016: Report|last=Nofuente|first=Kyle|date=18 December 2015|work=Tech Times|access-date=8 September 2016}}</ref> Првично достапен само за купување преку Интернет, Huawei Honor 5X подоцна бил достапен во одбрани продавници за технологија. Во август 2016 година, ''Recode'' објавил дека Honor продал над 60 милиони производи, генерирајќи приход од над 8,4 милијарди долари.<ref name="Fried">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.recode.net/2016/8/16/12492310/huawei-smartphone-brand-honor-us|title=Despite its tiny U.S. market share, China's Huawei is launching a second brand here|last=Fried|first=Ina|date=16 August 2016|work=[[Recode]]|publisher=[[Vox Media]]|accessdate=30 August 2016|archive-date=2016-09-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160905093306/http://www.recode.net/2016/8/16/12492310/huawei-smartphone-brand-honor-us|url-status=dead}}</ref> И Honor 8 бил издаден во 2016 година.<ref name="Rehm">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.dpreview.com/news/9311406847/huawei-s-honor-8-comes-with-dual-cam-but-no-leica-branding|title=Huawei's Honor 8 comes with dual cam, no Leica branding|last=Rehm|first=Lars|date=12 July 2016|work=[[Digital Photography Review]]|accessdate=9 August 2016}}</ref> Во декември 2016 година, Honor го претставил Honor Magic, кој бил лансиран вечерта во пресрет на третата годишнина од брендот и вклучувал софтвер за вештачка интелигенција дизајниран да обезбеди „интелигентни интерактивни одлики“ засновани на кориснички податоци.<ref name="Wiggers">{{Наведени вести|url=https://www.digitaltrends.com/mobile/huawei-honor-magic/|title=With the wave of a magic wand, Huawei unveils the AI-powered Honor Magic|last=Wiggers|first=Kyle|date=16 December 2016|work=Digital Trends|access-date=10 May 2017}}</ref><ref name="Magic">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gsmarena.com/huawei_honor_magic-8482.php|title=Huawei Honor Magic|work=GSM Arena|accessdate=10 May 2017}}</ref> Во јануари 2017 година на CES, Honor објавил дека Honor 6X - претходно достапен само во Кина - ќе биде достапен на тринаесет нови пазари, вклучувајќи ги и САД.<ref>{{Наведени вести|url=http://tech.firstpost.com/news-analysis/ces-2017-huawei-announces-global-launch-of-honor-6x-priced-at-249-356233.html|title=CES 2017: Huawei announces global launch of Honor 6x, priced at $249|date=5 January 2017|access-date=10 May 2017|publisher=[[Firstpost]]|archive-date=2017-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20170602131116/http://tech.firstpost.com/news-analysis/ces-2017-huawei-announces-global-launch-of-honor-6x-priced-at-249-356233.html|url-status=dead}}</ref><ref name="Woollaston">{{Наведено списание|last=Woollaston|first=Victoria|date=3 January 2017|title=CES 2017: Honor unveils a £225 handset with a two-day battery life|url=https://www.wired.co.uk/article/honor-6x-handset-ces-2017|journal=Wired|access-date=10 May 2017}}</ref> Телефонот се здобил со признанија „најдоброто од CES 2017“ од неколку технолошки публикации, вклучувајќи Android Authority,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.androidauthority.com/best-of-ces-2017-741647/|title=Best of CES 2017: the most impressive products from the show|last=Grush|first=Andrew|date=10 January 2017|work=Android Authority|accessdate=10 May 2017}}</ref><ref name="Banerjee">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.androidauthority.com/interview-honor-vp-zack-zhang-ces-2017-742320/|title=Interview with Honor VP Zack Zhang at CES 2017|last=Banerjee|first=Ankit|work=Android Authority|accessdate=10 May 2017}}</ref> ''Digital Trends'',<ref>{{Наведени вести|url=https://www.digitaltrends.com/top-tech-of-ces-2017-awards/|title=Digital Trends Top Tech of CES 2017 Award Winners|work=Digital Trends|access-date=10 May 2017|archive-date=2020-11-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20201102195026/https://www.digitaltrends.com/top-tech-of-ces-2017-awards/|url-status=dead}}</ref> Slash Gear,<ref name="Davies">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.slashgear.com/the-best-of-ces-2017-08470808/|title=The Best of CES 2017|last=Davies|first=Chris|date=8 January 2017|work=Slash Gear|accessdate=10 May 2017}}</ref> и Talk Android.<ref name="Herrick">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.talkandroid.com/307941-talk-android-best-of-ces-2017-awards/|title=Talk Android Best of CES 2017 Awards|last=Herrick|first=Justin|date=9 January 2017|work=Talk Android|accessdate=10 May 2017}}</ref> Honor 8 Pro, познат како Honor V9 во Кина,<ref name="Warren">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theverge.com/circuitbreaker/2017/4/5/15188462/honor-8-pro-specifications-release-date-features|title=The Honor 8 Pro is a Huawei P10 with stronger specs and a smaller price|last=Warren|first=Tom|date=5 April 2017|work=[[The Verge]]|publisher=[[Vox Media]]|accessdate=10 May 2017}}</ref> бил објавен во април 2017 година.<ref name="GSM">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gsmarena.com/huawei_honor_8_pro-8568.php|title=Huawei Honor 8 Pro|work=GSM Arena|accessdate=10 May 2017}}</ref> Honor 9 бил издаден во јуни 2017 година,<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theverge.com/circuitbreaker/2017/6/27/15879952/honor-9-now-available-europe%7C|title=The Honor 9 is now available in Europe|last=Singleton|first=Micah|date=27 June 2017|work=[[The Verge]]|access-date=27 July 2017|publisher=[[Vox Media]]}}{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> и еден милион единици биле испорачани во текот на првиот месец.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.androidauthority.com/many-honor-9-units-sold-787153/|title=This is how many Honor 9 units have been sold so far|last=Rutnik|first=Mitja|work=Android Authority|accessdate=27 July 2017}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.androidheadlines.com/2017/07/1-million-honor-9-units-sold-within-first-month.html|title=Over 1 Million Honor 9 Units Sold Within First Month|last=Swingle|first=Joshua|date=10 July 2017|work=Android Headlines|accessdate=27 July 2017}}</ref> Honor 10 бил именуван како EISA Паметен телефон за животен стил 2018–2019 во август 2018 година и бил опишан како „совршено прилагодување дури и за најпредизвикувачкиот помлад корисник“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.prnewswire.com/news-releases/honor-10-named-eisa-lifestyle-smartphone-2018---2019-300696609.html|title=Honor 10 named 'EISA Lifestyle Smartphone 2018 - 2019'|last=Honor|work=www.prnewswire.com|language=en|accessdate=2019-06-13}}</ref> XDA развивачите презентирале инфо-графикон со кој се докажало дека Honor 10 имал најдобра стапка на полнење преку технологијата за супер полнење на Huawei.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.forbes.com/sites/kevinmurnane/2018/07/10/which-smartphone-has-the-fastest-charging-technology/#74e2c6912961|title=Which Smartphone Has The Fastest Charging Technology?|last=Murnane|first=Kevin|work=Forbes|access-date=2018-07-11|language=en}}</ref> Honor 8X и Honor 8X Max биле објавени во септември 2018 година во Кина.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.techjuice.pk/honor-8x-wins-discipline-product-award-at-if-awards-2019/|title=Honor 8X wins 'Discipline Product' award at iF Awards 2019|date=2019-03-11|work=TechJuice|language=en-US|accessdate=2019-06-13}}</ref> Истиот месец, Honor Play бил прогласен за „Најдоброто од IFA 2018“ од Top Tier Global Media, пофалувајќи го уредот за GPU Turbo и функциите за паметно играње игри.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.prnewswire.com/news-releases/honor-play-named-best-of-ifa-2018-by-global-top-tier-media-300707198.html|title=Honor Play Named "Best of IFA 2018" by Global Top-Tier Media|last=Honor|work=www.prnewswire.com|language=en|accessdate=2019-06-13}}</ref> Во декември 2018 година бил објавен Honor View 20 со три „први во светот“ технологии - задна камера од 48 мегапиксели, All-View екран на HONOR и Link Turbo.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.dqindia.com/honor-view20-three-world-first-technologies-announced/|title=HONOR View20 with Three World-First Technologies Announced|date=2018-12-10|work=DATAQUEST|language=en-US|accessdate=2019-06-13}}</ref> Во јануари 2019 година, Honor 10 Lite бил лансиран со предна камера со вештачка интелигенција од 24MP, што им нудило на корисниците совршен самослик.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.businesstoday.in/technology/launch/honor-10-lite-launched-in-india-check-out-price-specifications/story/310217.html|title=Honor 10 Lite launched in India; check out price, specifications|work=www.businesstoday.in|accessdate=2019-06-13}}</ref> HONOR View 20 бил лансиран истиот месец заедно со новата кампања за брендот дизајнирана да ја подобри свеста и перцепцијата за брендот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.businesstoday.in/technology/launch/honor-view-20-global-launch-today-price-specifications/story/312341.html|title=Honor View 20 global launch today; check out price, specifications|work=www.businesstoday.in|accessdate=2019-06-13}}</ref> Во мај 2019 година, била објавена серијата Honor 20, која освоила три награди од Android Authority, Android Police и Android Headline, со Verge опишувајќи го Honor 20 Pro како „предводник на спецификациите од прва класа по цена на средна класа“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theverge.com/2019/5/21/18633027/honor-20-pro-series-release-date-news-feature-specs-camera-battery-life|title=The Honor 20 Pro has flagship specs with a midrange price|last=Porter|first=Jon|date=2019-05-21|work=The Verge|accessdate=2019-06-13}}</ref> Во октомври 2019 година била објавена серијата Honor 9X, која располагала со систем на задна камера со тројна леќа - дополнет со примарен сензор од 48MP - како и лизгачка селфи камера што ја елиминирала потребата за изрез на екранот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.androidauthority.com/honor-9x-europe-1045932/|title=Honor 9X officially launches in Europe, complete with Google apps|date=2019-10-25|work=Android Authority|language=en-US|accessdate=2020-01-16}}</ref> Во декември 2019 година, била објавена серијата Honor V30, која била последниот предводник на Honor за 2019 година, и таа имала многу што да покаже, вклучувајќи поддршка за 5G, висока моќност и задни камери со тројни леќи.<ref name="techradar.com">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.techradar.com/news/honor-view-30|title=Honor View 30 release date, news and features|last=Rogerson 2019-12-17T15:40:36Z|first=James|work=TechRadar|language=en|accessdate=2020-01-16}}</ref> На 24 февруари 2020 година, Honor ги лансирал View 30 Pro и 9X Pro на глобално ниво. HONOR View 30 Pro бил меѓународно брендирање на Honor V30 Pro што бил лансиран во Кина минатата година. Уредот располагал со 6,57 инчен FHD+LCD екран со два изрези за предните камери 32MP и 8MP. HONOR 9X Pro располагал со 6,59 инчен екран, процесор Kirin 810, 6 GB RAM, 256 GB за складирање и батерија од 4,000mAh. Уредот располагал со три задни камери: 48MP, широкоаголна 8MP и 2MP сензор за длабочина. Предната камера од 16MP била сместена во лизгачки механизам, создавајќи многу тенки рамки на предниот дел од телефонот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.xda-developers.com/honor-launches-view-30-pro-9x-pro-globally/|title=Honor launches the View 30 Pro and 9X Pro globally|date=2020-02-24|work=xda-developers|language=en-US|accessdate=2020-02-25}}</ref> На 15 април 2020 година, Honor го завршил кинеското лансирање на новата серија паметни телефони HONOR 30, додавајќи три нови уреди на предводниците од прва класа. Сите нови телефони биле способни за 5G и ги наследиле водечките прилагодени RYYB сензори за камери. HONOR 30 се напојувал со новиот чипсет Kirin 985, што било прво јавно прикажување на новиот чипсет. HONOR 30 Pro и Pro+ се напојувале со добро познатиот чипсет Kirin 990 5G. HONOR 30 Pro и Pro+ имале сличен хардверски дизајн со HONOR 30, но се разликувале во однос на индустрискиот дизајн, особено поради употребата на закривен екран.<ref name="anandtech.com">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.anandtech.com/show/15722/honor-launches-honor-30-series-in-china-three-new-premium-devices|title=Honor Launches Honor 30 Series in China: Three New Premium Devices|last=Frumusanu|first=Andrei|work=www.anandtech.com|accessdate=2020-04-16|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301080420/https://www.anandtech.com/show/15722/honor-launches-honor-30-series-in-china-three-new-premium-devices|url-status=dead}}</ref> == Производи == === Паметни телефони === [[Податотека:Huawei_Honor_8_Pro.jpg|мини|Honor 8 Pro]] {{пст}} * Honor серија ** Honor (Huawei U8860) (2011) ** Honor 2 (Huawei U9508) (2012) ** Honor 3 (Honor 3 Outdoor) (2013) ** Honor 6 (2014) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gsmarena.com/huawei_honor_6-6461.php|title=Huawei Honor 6 – Full phone specifications|work=GSM Area|accessdate=8 August 2016}}</ref><ref name="Hoyle">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cnet.com/products/huawei-honor-6/|title=Huawei Honor 6 review: A budget phone, stuffed with top-end tech|last=Hoyle|first=Andrew|date=31 October 2014|work=CNET|accessdate=8 August 2016}}</ref> ** Honor 6 Plus (2014) <ref name="6Plus">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cnet.com/products/huawei-honor-6-plus/|title=Huawei Honor 6 Plus review: A great, affordable phone, muddied by outdated software|last=Hoyle|first=Andrew|date=20 May 2015|work=[[CNET]]|accessdate=8 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gsmarena.com/huawei_honor_6_plus-6777.php|title=Huawei Honor 6 Plus – Full phone specifications|work=GSM Arena|accessdate=8 August 2016}}</ref> ** Honor 7 (2015) <ref name="Honor7"/><ref name="Hanson"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gsmarena.com/huawei_honor_7-7269.php|title=Huawei Honor 7 – Full phone specifications|work=GSM Arena|accessdate=8 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://gadgets.ndtv.com/huawei-honor-7-2747|title=Huawei Honor 7|publisher=NDTV|accessdate=8 August 2016}}</ref> ** Honor 8 (2016) <ref name="Rehm"/> ** Honor 8 Pro (2017) ** Honor 9 (2017) ** Honor 9N (2018) ** Honor 10 (2018) ** Honor 10 GT (2018) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.insightportal.io/news/all-news/huawei-honor-10-gt-release-date-and-specifications|title=Huawei Honor 10 GT Release Date and Specifications|last=Leigh|first=Jayme|work=www.insightportal.io|accessdate=2018-07-13|archive-date=2019-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20190724114253/https://www.insightportal.io/news/all-news/huawei-honor-10-gt-release-date-and-specifications|url-status=dead}}</ref> ** Honor 20 (2019) <ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/technology/2019/may/21/honor-20-launch-huawei-quad-camera-phone|title=Honor 20: Huawei Android phone launch defies Donald Trump|last=Gibbs|first=Samuel|date=2019-05-21|work=The Guardian|access-date=2019-06-03|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.stuff.tv/honor/20/review|title=Honor 20|work=Stuff|language=en|accessdate=2019-07-02}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.xda-developers.com/honor-20-review/|title=Honor 20 Review - A Decent Budget Flagship Behind A Flashy Exterior|date=2019-06-26|work=xda-developers|language=en-US|accessdate=2019-07-02}}</ref> ** Honor 20 Pro (2019) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.anandtech.com/show/14336/honor-20-hands-on|title=The Honor 20 Pro: A Quad-camera Hands-On Review|last=Frumusanu|first=Andrei|work=www.anandtech.com|accessdate=2019-06-03|archive-date=2019-05-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526230350/https://www.anandtech.com/show/14336/honor-20-hands-on|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.androidpit.com/honor-20-pro-review|title=Hands on with the Honor 20 Pro: top smartphone with an uncertain future|work=AndroidPIT|language=en|accessdate=2019-06-03|archive-date=2019-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20190914223542/https://www.androidpit.com/honor-20-pro-review|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.xda-developers.com/honor-20-pro-dxomark-scorecard/|title=DXO Scorecard for Honor 20 Pro suggests phone will still be on sale soon|last=in 2003|first=Team XDA 2 posts see posts > XDA-Developers was established|last2=Assistant|first2=back in the days of the Personal Digital|date=2019-06-21|work=xda-developers|language=en-US|accessdate=2019-07-02|last3=or "PDA"|archive-date=2019-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20190702081621/https://www.xda-developers.com/honor-20-pro-dxomark-scorecard/|url-status=dead}}</ref> ** HONOR 30 (2020) <ref name="anandtech.com"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.techradar.com/news/honor-30-and-honor-30-pro-specs-have-appeared-on-an-official-database|title=Honor 30 and Honor 30 Pro specs have appeared on an official database|last=April 2020|first=James Rogerson 07|work=TechRadar|language=en|accessdate=2020-04-16}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.techradar.com/news/honor-30|title=Honor 30 release date, news and features|last=April 2020|first=James Rogerson 15|work=TechRadar|language=en|accessdate=2020-04-16}}</ref> ** HONOR 30 Pro (2020) <ref name="anandtech.com"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.techradar.com/news/honor-30-pro-shown-off-with-quad-lens-camera-in-seemingly-official-renders|title=Honor 30 Pro shown off with quad-lens camera in seemingly official renders|last=April 2020|first=James Rogerson 09|work=TechRadar|language=en|accessdate=2020-04-16}}</ref> ** HONOR 30 Pro+ (2020) <ref name="anandtech.com"/> ** Honor 30S (2020) ** * Magic серија ** Honor Magic (2016) ** Honor Magic 2 (2018) * C серија ** Honor 3C (2013) <ref name="Lai"/><ref name="Stinson"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gsmarena.com/huawei_honor_3c-5903.php|title=Huawei Honor 3C – Full Phone Specifications|work=GSM Arena|accessdate=8 August 2016}}</ref> ** Honor 4C (2015) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gsmarena.com/huawei_honor_4c-7203.php|title=Huawei Honor 4C – Full phone specifications|work=GSM Arena|accessdate=8 August 2016}}</ref><ref name="Dhapola">{{Наведени вести|url=http://indianexpress.com/article/technology/tech-reviews/huawei-honor-4c-review-camera-makes-this-rs-8999-device-stand-out/|title=Huawei Honor 4C review: Stunning rear camera, but lack of space is a disappointment|last=Dhapola|first=Shruti|date=2 June 2015|work=[[The Indian Express]]|access-date=8 August 2016|publisher=[[Indian Express Limited]]|oclc=70274541}}</ref> ** Honor 5C (2016) ** Honor 6C (2017) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://gadgets.ndtv.com/huawei-honor-6c-4095|title=Huawei Honor 6C|work=Gadgets360|publisher=NDTV|accessdate=26 July 2017}}</ref> ** Honor 6C Pro (2017) ** Honor 7C (2018) ** Honor 8C (2018) ** HONOR 9C (2020) * V серија ** Honor View 8 (2016) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gsmarena.com/huawei_honor_v8-8061.php|title=Huawei Honor V8 – Full phone specifications|work=GSM Arena|accessdate=30 August 2016}}</ref> ** Honor View 9 (2017) ** Honor View 10 (2018) <ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.hihonor.com/de/item/870989042/index |title=архивски примерок |accessdate=2020-11-03 |archive-date=2019-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191220091352/https://www.hihonor.com/de/item/870989042/index |url-status=dead }}</ref> ** Honor View 20 (2019) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gsmarena.com/honor_view_20_will_pack_the_flagship_kirin_980_chipset_antutu_shows-news-34674.php|title=Honor View 20 will pack the flagship Kirin 980 chipset, AnTuTu shows|work=GSMArena.com|language=en-US|accessdate=2018-12-13}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gsmarena.com/honor_view_20_live_photos-news-34686.php|title=Honor View 20 in a retail box appears in the wild|work=GSMArena.com|language=en-US|accessdate=2018-12-13}}</ref> ** Honor View 30 (декември 2019) <ref name="techradar.com"/> ** Honor View 30 Pro (декември 2019) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.forbes.com/sites/bensin/2020/01/09/honor-v30-pro-review-all-the-pros-and-cons-of-the-huawei-mate-30-pro---for-half-the-price/|title=Honor V30 Pro Review: All The Pros And Cons Of The Huawei Mate 30 Pro — For Half The Price|last=Sin|first=Ben|work=Forbes|language=en|accessdate=2020-01-13}}</ref> ** ** * Јас серија ** Honor 7i (2015) ** Honor 9i (2017) ** Honor 10i (2019) ** Honor 20i (2019) * Х серија ** Honor X1,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://gadgets.ndtv.com/huawei-honor-x1-2057|title=Huawei Honor X1|publisher=[[NDTV]]|accessdate=8 August 2016}}</ref> исто така познат како MediaPad X1 (2014) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gsmarena.com/huawei_mediapad_x1-6129.php|title=Huawei MediaPad X1 – Full tablet specifications|work=GSM Arena|accessdate=8 August 2016}}</ref> ** Honor X2,<ref name="Sivanadan">{{Наведени вести|url=http://www.ibtimes.com/huawei-honor-x2-tablet-available-352-gear-best-free-shipping-2070953|title=Huawei Honor X2 Tablet Available for $352 on Gear Best with Free Shipping|last=Sivanadan|first=Anvinraj|date=27 August 2015|work=International Business Times|access-date=8 August 2016|publisher=IBT Media}}</ref> исто така познат како MediaPad X2 (2015) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gsmarena.com/huawei_mediapad_x2-7075.php|title=Huawei MediaPad X2 – Full tablet specifications|work=GSM Arena|accessdate=8 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.phonearena.com/reviews/Huawei-MediaPad-X2-Review_id4027|title=Huawei MediaPad X2|work=Phone Arena|accessdate=8 August 2016}}</ref> ** Honor 3X (2013) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gsmarena.com/huawei_honor_3x_g750-5902.php|title=Huawei Honor 3X G750 – Full phone specifications|work=GSM Arena|accessdate=8 August 2016}}</ref><ref name="Low">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cnet.com/products/huawei-honor-3x/|title=Huawei Honor 3X review review: Meet Huawei's 'true' eight-core smartphone|last=Low|first=Aloysius|date=13 February 2014|work=[[CNET]]|publisher=[[CBS Interactive]]|accessdate=8 August 2016}}</ref> ** Honor 4X (2015) <ref name="Ellis"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gsmarena.com/huawei_honor_4x-6754.php|title=Huawei Honor 4X – Full phone specifications|work=GSM Arena|accessdate=8 August 2016}}</ref><ref name="Mohan">{{Наведени вести|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tech/reviews/Huawei-Honor-4X-review/articleshow/46754060.cms|title=Huawei Honor 4X review|last=Mohan|first=Komal|date=31 March 2015|work=The Times of India|access-date=8 August 2016|publisher=[[The Times Group]]|oclc=23379369}}</ref> ** Honor 5X (2015) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gsmarena.com/huawei_honor_5x-7590.php|title=Huawei Honor 5X – Full phone specifications|work=GSM Arena|accessdate=8 August 2016}}</ref><ref name="Boxall">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.digitaltrends.com/mobile/huawei-honor-5x-hands-on/|title=Hands On: Huawei Honor 5X|last=Boxall|first=Andy|date=21 June 2016|work=Digital Trends|accessdate=8 August 2016}}</ref><ref name="Pesce">{{Наведено списание|last=Pesce|first=Maurizo|date=11 July 2016|title=Review: Huawei Honor 5X: The Price Is Righteous|url=https://www.wired.com/2016/07/review-huawei-honor-5x/|journal=[[Wired (magazine)|Wired]]|publisher=[[Condé Nast]]|issn=1059-1028|oclc=24479723|access-date=8 August 2016}}</ref> ** Honor 6X (2017) ** Honor 7X (2017) ** Honor 8X (2018) ** Honor 9X (2019) <ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.geeky-gadgets.com/honor-9x-and-9x-pro-smartphones-announced-23-07-2019/|title=Honor 9X and 9X Pro smartphones announced|date=2019-07-23|work=Geeky Gadgets|language=en-US|accessdate=2019-07-24}}</ref><ref name=":2">{{Наведена мрежна страница|url=https://in.pcmag.com/mobile/131571/honor-9x-honor-9x-pro-launched-with-kirin-810-48mp-rear-camera-and-more|title=Honor 9X, Honor 9X Pro launched with Kirin 810, 48MP rear camera and more|last=July 23|first=Rounak Jain|last2=2019|date=2019-07-23|work=PCMag India|language=en|accessdate=2019-07-24|last3=P.m|first3=5:49|archive-date=2019-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20190724092534/https://in.pcmag.com/mobile/131571/honor-9x-honor-9x-pro-launched-with-kirin-810-48mp-rear-camera-and-more|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.techradar.com/in/news/honor-9x-and-9x-pro-with-kirin-810-processor-launches-in-china|title=Honor 9X and 9X Pro with Kirin 810 processor launches in China|last=phones|first=Siddharth Chauhan 2019-07-23T13:16:48Z Mobile|work=TechRadar India|language=en|accessdate=2019-07-24}}</ref> ** Honor 9X Pro (2019) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.phonearena.com/news/Honor-9X-Pro-official-pop-up-selfie-camera_id117667|title=Honor 9X and 9X Pro go official with pop-up cameras, huge displays|last=Vasile|first=Cosmin|work=Phone Arena|language=en-US|accessdate=2019-07-24}}</ref> ** Honor X10 (2020) <ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.honor.cn/products/mobile-phones/honorx10/ |title=архивски примерок |accessdate=2020-11-03 |archive-date=2020-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201117223659/https://www.honor.cn/products/mobile-phones/honorx10/ |url-status=dead }}</ref> ** Honor X10 ** Honor X10 Max * A серија ** Honor 4A (2015) ** Honor 5A (2016) ** Honor 6A (2017) ** Honor 7A (2018) ** Honor 8A (2019) ** HONOR 9А (2020) * S серија ** Honor 7S (2018) ** Honor 8S (2019) ** Honor 9S (2020) ** Honor 20S (2019) * Lite серија ** Honor 8 Lite (2017) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://phoneradar.com/honor-launches-stunning-honor-8-lite-india-offline-channels/|title=Honor launches the stunning Honor 8 Lite in India through offline channels » PhoneRadar|date=11 May 2017|publisher=|accessdate=28 July 2017}}</ref> ** Honor 9 Lite (2018 во Индија) ** Honor 10 Lite (2019) ** Honor 20 Lite (2019) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.zdnet.com/product/huawei-honor-20-lite/|title=Honor 20 Lite review: Budget smartphone with good cameras, but competition is fierce Review|last=S|last2=May 21|first2=ra Vogel {{!}}|work=ZDNet|language=en|accessdate=2019-06-03|last3=Smartphones|first3=2019-- 14:18 GMT{{!}} Topic}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.androidpit.com/honor-20-lite-official-star-mid-range|title=The Honor 20 Lite is official: the future mid-range star?|work=AndroidPIT|language=en|accessdate=2019-06-03|archive-date=2019-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20190603070018/https://www.androidpit.com/honor-20-lite-official-star-mid-range|url-status=dead}}</ref> ** Honor 10X Lite (2020) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://themobilehunt.com/news/honor-10x-lite-price-specifications-availability/|title=Honor 10X Lite launches with 48MP quad cameras, Kirin 710 SoC and 5,000mAh battery|date=31 October 2020|accessdate=2020-11-03|archive-date=2020-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101090834/https://themobilehunt.com/news/honor-10x-lite-price-specifications-availability/|url-status=dead}}</ref> * Play серија ** Honor 4 Play (2014) ** Honor Play (2018) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gsmarena.com/huawei_honor_4_play-6692.php|title=Huawei Honor 4 Play – Full phone specifications|work=GSM Arena|accessdate=8 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://gadgets.ndtv.com/huawei-honor-4-play-2000|title=Huawei Honor 4 Play|publisher=NDTV|accessdate=8 August 2016}}</ref> ** Honor Play 8A (2018) ** Honor Play 3 (2019) ** Honor Play 3e (2019) ** Honor PlayPad 2 ** Honor Play 4T (2020) ** Honor Play 4T Pro (2020) ** Honor Play 9A (2020) ** Honor Play 4 (2020) ** Honor Play 4 Pro (2020) * Note серија ** Honor Note 8 (2016) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gsmarena.com/huawei_honor_note_8-8231.php|title=Huawei Honor Note 8 – Full phone specifications|work=GSM Arena|accessdate=30 August 2016}}</ref> ** Honor Note 10 (2018) * Holly серија ** Honor Holly (2014) ** Honor Holly 2 (2015) ** Honor Holly 2 Pro (2015) ** Honor Holly 3 (2016) === Компјутери === * Серија за лаптопи ** Honor MagicBook (2018) ** Honor MagicBook Pro (2019) ** Honor MagicBook 14 (2020) ** Honor MagicBook 15 (2020) === Носиви уреди === * Honor Band A2 (2018) * Honor Band Z1 (првпат објавен како Honor Band Zero во Кина), тракер за активности и водоотпорен активност и здравствена лента во форма на часовник (2015)<ref name="Aiming"/><ref name="Kan"/><ref name="BandZ1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.techradar.com/us/reviews/wearables/honor-band-z1-1314234/review|title=Honor Band Z1 review|last=Peckham|first=James|date=11 February 2016|work=[[TechRadar]]|accessdate=9 August 2016|archive-date=2016-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624000558/http://www.techradar.com/us/reviews/wearables/honor-band-z1-1314234/review|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведено списание|date=22 January 2016|title=Huawei Honor Band Z1|url=https://www.pcmag.com/article2/0,2817,2496896,00.asp|journal=[[PC Magazine]]|issn=0888-8507|access-date=9 August 2016}}</ref> * Honor Band 3 (2017) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.geekysplash.com/huawei-honor-band-3-review-winner|title=Huawei Honor Band 3 Review|work=GeekySplash|accessdate=11 August 2017|archive-date=2019-07-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20190729125248/https://www.geekysplash.com/huawei-honor-band-3-review-winner/|url-status=dead}}</ref> * Honor Band 4 (2018) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.geekysplash.com/honor-band-4-in-depth-review-faq/|title=Honor Band 4 Review, Specifications - Thrashes its competition!|work=GeekySplash|accessdate=13 January 2019|archive-date=2019-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20190119174229/https://www.geekysplash.com/honor-band-4-in-depth-review-faq/|url-status=dead}}</ref> * Honor Band 4 Running Edition (2018) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://indianexpress.com/article/technology/gadgets/honor-band-4-band-4-running-edition-launched-in-china-price-specifications-5342389|title=Honor Band 4 Running Edition launched in China: Price, specifications|work=Indian Express|accessdate=22 September 2018}}</ref> * Honor Watch Magic (2018) * Honor Band 5 (2019) * Honor Watch Magic 2 (2019) === Телевизија === * Honor Vision (2019) * Honor Vision Pro (2019) === Слушалки === * Honor FlyPods * Honor FlyPods lite (2019) * Honor FlyPods 2 (2019) * Honor FlyPods 2 Pro (2019) * Honor FlyPods 3 познат и како Honor Magic Earbuds (2020) === Мрежна опрема === * Honor Router WS831 * Honor Pro WS851 * Honor Pro 2 * Honor Router 3 <ref>https://www.gsmarena.com/honor_router_3_arrives_with_wifi_6_support_and_up_to_3000_mbps_speeds-news-44371.php</ref> === Софтвер === * Huawei EMUI, користен на телефони од брендот на Honor и Huawei * Honor MagicUI, користен на телефоните на брендот Honor од рангот на средна класа. {{пстк}} == Користена литература == {{Наводи|30em}} [[Категорија:Науката и технологијата во Кина]] [[Категорија:Производители на мобилни телефони]] 4pomh9be9mu8brsw62b721fo5jfack8 0 1254959 5602432 5435787 2026-07-31T06:22:06Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602432 wikitext text/x-wiki [[Податотека:London Bus with Lego Movie advert.JPG|мини|Лондонски автобус со реклама за филмот „Лего“]] '''''Лего филм''''' ({{langx|en|The Lego Movie}}) е [[Соединети Американски Држави|американски]] [[Сметач|компјутерско]] [[Цртан филм|- анимиран филм]] од [[2014|2014 година]], [[Warner Bros.|студиото Ворнер брадерс]], во режија и сценарио на Фил Лорд и Крис Милер. Гласовите ги позајмија [[Крис Прат]], Вил Ферел, Елизабет Бенкс, Вил Арнет, Ник Оферман, Алисон Бри, Чарли Деј, Лиам Нисон и [[Морган Фриман|Морган Фримен]]. Ликовите во филмот се играчки направени од лего коцки, а работата ја следи Емет, сосема обичен градител од градот Лего, кому според античките пророштва му било судено да го спаси универзумот Лего од тиранинот Лорд бизнис. Благодарение на неговиот интересен визуелен стил и добриот хумор, филмот доби позитивен прием од критичарите и заработи многу пари од билетарниците во кино<ref>[http://www.metacritic.com/movie/the-lego-movie The Lego Movie - Metacritic]</ref>. Продолжението на филмот, ''Лего филм 2'', бил премиерно прикажано на [[7 февруари]] [[2019|2019 година]]. == Работа == Градителот од лего-градот Емет ([[Крис Прат]]) е послушна и совршено просечна Лего фигура, но случајно станува Избраниот- суштество кое е од клучно значење за спас на светот. Неговата одисеја го води со определениот Вајлд Стајл (Елизабет Бенкс) низ универзумот Лего во кој тие се здружуваат со луѓе од сите Лего светови - астронаутот Бени (Чарли Деј), суперхеројот [[Бетмен]] (Вил Арнет), добриот волшебник Витрувиус ([[Морган Фриман|Морган Фримен]]) и многу други карактери. Секој од нив е таен мајстор градител, способен да гради речиси сè без упатства, за разлика од Емет, кој секогаш ги следи правилата и го прави она што системот го бара. == Улоги == {| class="wikitable" |+ !Глумец !Улога |- |[[Крис Прат|Крис Пат]] |Емет Бриковски |- |[[Елизабет Бенкс]] |Луси/Вајлд Стајл |- |[[Вил Ферел]] |Лорд Бизнис/Човекот одозгора |- |[[Вил Арнет]] |Бетмен |- |[[Ник Оферман]] |гусар Метална Брада |- |[[Алисон Бри]] |принцеза Јуникити |- |[[Чарли Деј]] |астронаут Бени |- |[[Лијам Нисон]] |Добар полицаец/Лош полицаец |- |[[Морган Фриман]] |магионичарот Витрувијус |- |[[Ченинг Тејтум]] |[[Супермен]] |- |[[Џона Хил]] |Зелениот Фенер |- |[[Коби Смалдерс]] |[[DC Comics|Wonder Woman]] |} == Поврзано == * [[Лего]] * [[Лего Бетмен (филм)]] * [[Лего Нинјаго (филм)]] == Извори == {{Наводи}} [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Цртани филмови]] [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови од 2014 година]] [[Категорија:Американски 3D-филмови]] jjjcfoo01hkhvbmao42imnhythl1ppy 0 1254976 5602433 5435796 2026-07-31T06:24:56Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602433 wikitext text/x-wiki {{Italic title}} [[Податотека:Luckington Court - geograph.org.uk - 4065.jpg|мини|Лакингтон Корт, Лакингтон, Вилтшир]] '''Гордост и предрасуда''' — [[Обединето Кралство|британска]] телевизиска серија од шест епизоди снимена во [[1995|1995 година]]. По жанр ,станува збор историска [[драма]], адаптирана по истоимениот роман на [[Џејн Остин]] од [[1813]] година. Режисер на серијата бил Ендру Дејвис, а главните улоги ги толкуваат Џенифер ''Ели'', која го толкува ликот на ''Елизабет Бенет'' и Колин Ферт, кој го игра ликот на господинот ''Дарси''. Серијата, во која извршен продуцент била Сју Бертвисел, била реализирана во соработка со британската телевизиска мрежа [[Би-би-си|Би-Би-Си]] и американската телевизиска мрежа Еј енд И нетворк ({{langx|en|A&E Network}}). Серијата била премиерно прикажана на првата програма на [[Би-би-си|Би-Би-Си]] од [[24 септември]] до [[29 октомври]] 1995 година и секоја епизода траела 55 минути. Телевизиската мрежа Еј енд И нетворк, како ексклузивен носител на правата за прикажување на серијата во [[Соединети Американски Држави|САД]], ја емитувала серијата во три термини во кои биле прикажани по две епизоди. Премиерата на серијата била во САД во периодот од [[14 јануари|14]] до [[17 јануари]] [[1996|1996 година]]. „''Гордост и предрасуда''“ е просторно и временски сместен во [[Англија]] од почетокот на [[19 век|XIX век]]. Приказната е за петте немажени ќерки на господинот и г-ѓата Бенет откако добростоечкиот и сè уште неженет г-дин Бингли, заедно со неговиот пријател, г-дин Дарси, се преселиле во нивното соседство. Додека најстарата ќерка на г-дин Бенет, Џејн, веднаш почнала да го привлекува вниманието на Бингли, Дарси со големи тешкотии се обидувал да се навикне на новиот живот и околина, поминувајќи го најголемиот дел од своето време постојано надмудрување со втората ќерка на Бенет, Елизабет. ''[[Њујорк Тајмс]]'' ја опишал серијата како „духовита мешавина од љубовни приказни и социјални интриги, мудро завиени во амбициите и илузиите на провинциската висока класа“.<ref>[http://www.nytimes.com/1996/01/13/arts/television-review-an-england-where-heart-and-purse-are-romantically-united.html "Television review: An England Where Heart and Purse Are Romantically United".] The New York Times., Пристапено 21. 8. 2008.</ref> Серијата добила многу позитивни критики и добила голем број на награди, вклучувајќи ја и телевизиската награда БАФТА за најдобра глумица, која ја добила глумицата Џенифер Или, како и наградата [[Еми (награда)|Еми]] награда за „извонредно поединечно достигнување во дизајнот на костумите за минисерија или телевизиски специјалец“. Сцената што го прикажува Ферт во влажна кошула била оценета „еден од најнезаборавните моменти во историјата на британската телевизија“.<ref name="hunk">Gibbons, Fiachra (2 June 2003). [http://www.guardian.co.uk/media/2003/jun/02/broadcasting.guardianhayfestival2003 "Universally acknowledged hunk vetoed nude scene"]. The Guardian., Пристапено 20.8.2008.</ref> Оваа серија ја инспирирала авторката Хелен Филдинг Бриџит Џоунс. Во филмската адаптација на еден од романите, Ферт го играл Марк Дарси,човекот во кој е заљубена Бриџит. == Опис == {{Разоткривање}}'''1''' '''епизода''' - Г-дин '''''Чарлс Бингли''''', богат човек од северот на Англија, кој има намера да го помине летото во округот Хертфордшир, го купува замокот Недерфилд во близина на селото Меритон. '''''Г-ѓа Бенет''''', за разлика од нејзиниот сопруг, е многу возбудена од можноста една од нивните пет ќерки ('''''Џејн''''', '''''Елизабет''''', '''''Мери''''', '''''Кити''''' и '''''Лидија''''') да се омажи за новопристигнатиот богаташ. На локалниот селски кантри танц, најстарата ќерка Џејн, веднаш го привлекла вниманието на Бингли, додека '''''господинот Дарси''''', најдобриот пријател на Бингли, за кого се зборувало дека е двојно побогат од Бингли, тој не сакал да има контакт со никого, вклучувајќи ја и Елизабет, втората по старост ќерка на Бенет. Лошиот впечаток кој го добила Елизабет за господинот Дарси бил дополнително продлабочен и втемелен за време на престојот на Елизабет во замокот Недерфилд, период во кој таа се грижела за својата сестра Џејн. '''2''' '''епизода''' - Г-дин '''''Вилијам Колинс''''', свештеник со чудни навики и манири, дошол да ги посети неговите роднини, семејството Бенет. Тој бил законски наследник на целиот имот на кој тие се наоѓале и, со цел имотот да остане во семејството и откако г-дин Бенет ќе умре, тој одлучил да се ожени со Елизабет. За време на прошетката низ Меритон, тие се среќаваат со припадници на новопристигнатата армија, и меѓу другото, со г-дин '''''Џорџ Викам'''''. Кога Елизабет конечно ја забележала нетрпеливоста на Дарси кон Викам, Викам ѝ потенцирал, за време на разговорот, дека Дарси го изневерил во врска со неговото наследство. На балот во замокот Недерфилд, Дарси ја изненадил Елизабет со тоа што ја поканил на танц, што неволно, но љубезно таа го прифатила. Следниот ден, г-дин Колинс ја побарал за жена Елизабет, но таа го одбила без двоумење. Додека г-ѓа Бенет е сè уште незадоволна од одлуката на Елизабет. Блиската пријателка на Елизабет, '''''Шарлот Лукас''''', го поканува г-дин Колинс да остане во нивниот дом. '''3''' '''епизода''' - Елизабет е шокирана кога дознала дека Шарлот Лукас се согласила да се омажи за господинот Колинс, но наскоро го обновила пријателството со Шарлот. Г-дин Бингли, заедно со неговите сестри, наскоро заминал за [[Лондон]], а Џејн останала со своите скромни братучеди од Лондон, семејството '''''Гардинер'''''. Сепак, Џејн наскоро дознала дека Бингли сè повеќе ја игнорира. По дружењето со г-дин Викам, Елизабет пролетта заминала во Кент, во домот на г. Колинс. Господин Колинс живеел во близина на Розенсинг, замокот на познатата дама '''''Кетрин Дебор'''''. Бидејќи Кетрин Дебора е тетка на Дарси, Елизабет се сретнала со Дарси неколку пати. Наскоро откако Елизабет дознала дека Дарси е директно вклучен во разделбата на Џејн и Бингли, Дарси неочекувано ја бара за сопруга, но таа одлучно го одбива, истакнувајќи го неговиот арогантен, непријатен и горд карактер, како и неговата вмешаност во раскинувањето на љубовната врска помеѓу Џејн и Бингли и несреќата што го задесила господинот Викам. '''4''' '''епизода''' - Во едно долго писмо до Елизабет, Дарси се обидел да го оправда претходното однесување: тој изјавил дека погрешно ја проценил љубовта на Џејн кон Бингли и им открил дека господинот Викам е коцкар, кој еднаш се обидел да побегне со својата сестра '''''Џорџија''''', со цел да го добие нејзиното наследство. Враќајќи се во својот дом, г-дин Бенет ѝ дава дозвола на Лидија, како лична пријателка на сопругата на полковникот, да ја придружува војската до [[Брајтон]]. Елизабет му се придружила на семејството Гардинер на едно интересно патување и попатно го посетила замокот Пемберли, домот на господинот Дарси, додека тој бил отсутен. Таа била многу одушевена од огромната големина и богатството на замокот. Елизабет со големо внимание ја слушала приказната од домаќинката на замокот, која секогаш ја истакнувала добрината на господинот Дарси. Дарси се вратил во замокот неочекувано и многу порано. Дарси отишол да се освежи во езерото во близина на замокот. По ненадејната и малку непријатна средба со Елизабет, влажниот Дарси се обидувал на секој начин да го спречи предвременото заминување на гостите, покажувајќи ја својата љубезност и благонаклоност во невообичаена мера и на невообичаен начин. '''5''' '''епизода''' - Семејството Гардинер и Елизабет добиле покана да останат во замокот Пемберли, каде што љубовната искра меѓу Дарси и Елизабет започнала да тлее. Следното утро, Елизабет добила две писма од нејзината сестра Џејн во кои се објаснувало дека Лидија побегнала заедно со Викам. Одлучна да се врати веднаш во својот дом, Елизабет била изненадена од фактот дека Дарси ѝ нуди секаков вид помош. Напуштајќи го замокот, низ нејзината глава поминувала мислата дека повеќе нема да го види господинот Дарси. Господин и г-ѓа Бенет се обидувале да се справат со евентуален скандал сè додека не добиле писмо од '''''г-дин Гардинер''''', во кое тој ги известува дека Лидија и Викам се пронајдени, дека тие не се во брак и дека наскоро ќе бидат под заштита на Гардинер. Г-дин Бенет бил изненаден од брзината со која се решил овој проблем, а Елизабет ја информирала Џејн за нејзината последна средба со Дарси, вклучувајќи ги и нејзините двојни чувства кон него. '''6''' '''епизода''' - Откако Лидија невнимателно ја споменала вмешаноста на Дарси во нејзината венчавка, г-дин Гардинер на Елизабет ѝ го разјаснил фактот дека Дарси го пронашол парот кој побегнал и ги платил сите трошоци што тие ги направиле. Враќајќи се во замокот Недерфилд, Дарси му се извинила на Бингли за нејзината вмешаност во неговата врска со Џејн и му дала благослов за брак. Кетрин Дебор, која сакала Дарси да се омажи за нејзината болна ќерка Ана и која добила гласини за веридбата на Елизабет и Дарси, и веднаш ја посетила Елизабет. Кетрин инсистирала Елизабет да го отфрли Дарси, но Елизабет сè уште не ја исклучила можноста за свршувачка. Приказната што ја слушнал од Кетрин Дебор го охрабрило Дарси да си ги потврди пред себе своите чувства кон Елизабет. Заблагодарувајќи му се за улогата што ја имал на свадбата на Лидија, Елизабет му признала на Дарси дека нејзините чувства кон него се смениле и се согласува да се сврши со него. Нејзиното семејство е целосно изненадено кога дознало за овој чин. Серијата завршува со двојна венчавка во зимските месеци: Џејн со Бингли и Елизабет со Дарси. == Улоги == При изборот на глумци за серијата „Гордост и предрасуда“, продуцентот Сју Бертвисел и режисерот Сајмон Ленгдон се обиделе да изберат интелигентни, шара '''''Елизабет Бенет''''' и дваесет и осумгодишниот '''''господин Дарси''''', исто така влијаел на изборот на другите глумци. Повеќе од сто глумици на возраст од петнаесет до дваесет и осум години поминале на аудицијата, а оние кои оставиле најдобар впечаток морале да глумат неколку претходно подготвени сцени во телевизиско студио со комплетни костуми и шминка. Продуцентот и режисерот испратиле и неколу понуди до одреден број на веќе познати и афирмирани глумци.<ref name="bc_15">Birtwistle and Conklin (1995). p. 15–21</ref> Британската глумица со американско потекло, Џенифер Или, била избрана меѓу десетици сериозни кандидати за улогата на Елизабет, втората најстара ќерка на Бенет, најсветлата и највесела девојка, а пред сè, омилена на нејзиниот татко. Освојувајќи ја главната главна улога во дваесеттите години и признавајќи дека го прочитала романот на Џејн Остин „''Гордост и предрасуда''“ на 12-годишна возраст, Џенифер Или била единствената глумица која учествувала во целото снимање на оваа серија.<ref name="bc_15"/><ref name="bc_47">{{Harvnb|Birtwistle|Conklin|1995}}</ref><ref name="bc_79">Birtwistle and Conklin (1995). p. 79–87.</ref> Сју Бертвисел особено сакала Колин Ферт, дотогаш скоро непознат глумец во триесеттите години да ја игра улогата на богатиот и дистанциран господинот Дарси (според романот на Џејн Остин, неговото име е Фицвилијам).<ref name="dvd_making">. .. 1999.</ref> Бертвисел работела со Ферт на „Холандски девојки“ во средината на 80-тите години од минатиот век, но без размислување, Ферт најпрво ја одбил улогата на господинот Дарси, сметајќи дека тој не е вистинскиот глумец за улогата и не сакал да игра во адаптации на делата на Џејн Остин, кој, според неговото мислење, гледале на светот и животот првенствено од женска гледна точка. По постојаното убедување на Сју Бертвисел, неговиот интерес за сценариото растел и Ферт на крајот ја прифатил понудената улога.<ref name="-{nyt_tale}-">Grimes, William (14 January 1996) [http://www.nytimes.com/1996/01/14/tv/cover-story-an-austen-tale-of-sex-and-money-in-which-girls-kick-up-their-heels.html?sec=&spon=&pagewanted=all "Cover Story: An Austen Tale of Sex and Money In Which Girls Kick Up Their Heels".] The New York Times., Пристапено на 17.5.2008.</ref> <ref name="-{ae_magazine}-">Passero, Kathy (December 1996). Pride, Prejudice and a Little Persuasion. A&E Monthly Magazine., Пристапено на 20.5.2008.</ref> За време на снимањето, Ферт и Или започнале романтична љубовна врска, која добила посебно внимание од медиумите кога двајцата се разделиле.<ref name="-{twice_shy}-">Steiner, Susie (31 March 2001). [http://www.guardian.co.uk/film/2001/mar/31/features.weekend "Twice Shy".] The Guardian., Пристапено на 20.8.2008.</ref> Бенџамин Витроу и Алисон Стедман, глумци кои некогаш биле номинирани за награда БАФТА, биле избрани за улогите на г-дин и г-ѓа Бенет, угледни, но финансиски несовесни родители на Елизабет. На Стедман му била понудена улогата без никаква аудиција или пробно снимање. Четирите сестри на Елизабет, кои имале 15 до 22 години, биле избрани да изгледаат сосема поразлично една од друга. Сузана Харкер ја глумела убавата постара сестра на Елизабет, Џејн, која се труди да го гледа само доброто кај луѓето. Луси Брајерс, Поли Мејберли и Џулија Савала ги играле помладите сестри на Елизабет - едноставната Мери, љубезната, но понекогаш нестабилна и чувствителна Кити и несериозната и нескротлива десет години постара од ликот на Лидија, која има 15 години во романот, Јулија Савала имала доволно глумечко искуство да ја добие улогата без никаква аудиција. Џоана Дејвид и Тим Вилтон ги играат улогите на Гардинерови, чичковците и тетките на Елизабет. Дејвид Бамбер го игра господинот Колинс, братучед на г-дин Бенет, свештеник и по природа многу чуден човек. Луси Скот ја играла Шарлот Лукас, најдобрата пријателка на Елизабет и сопруга на г-дин Колинс.<ref name="bc_15"/> Продуцентите заклучиле дека најдобрите физички и ментални одлики, кои се во целосна спротивност со ликот на Ферт, господинот Дарси, ги игра глумецот Криспин Бонам-Картер, кој исто така ја добил улогата на Мистер Бингли, многу рафиниран и богат човек.<ref name="bc_15"/> Бонам-Картер прво се појавил на аудиција за улогата на г-дин Џорџ Викам, убав поручник кој одлично со својот шарм ги крие неговиот неморал и алчност, но бил заменет со Адријан Лукис.<ref>[https://web.archive.org/web/20040407172926/http://www.aetv.com/scenes/pride/pride3c.html] (A&E Нетворк), Пристапено на 7.4.2007.</ref> Ана Канцелар, глумица позната по „ Четири венчавки и погреб “, била избрана за Каролин Бингли, сестра на г. Бингли.<ref>[http://pandp2.home.comcast.net/~pandp2/pandp2cast/chancellor.html] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081228011157/http://pandp2.home.comcast.net/~pandp2/pandp2cast/chancellor.html |date=2008-12-28 }}, Пристапено на 28.12.2008.</ref> Улогите на втората сестра на г. Бингли и неговиот зет ги играа Луси Робинсон (Луиза Харст) и Руперт Ванситарт (г. Харст). Потрагата по глумицата што ќе ја игра улогата на помладата сестра на г-дин Дарси Џорџијана се покажало како многу тешко, бидејќи продуцентите сакале глумицакоја ќе изгледа невино,чисто и срамежливо, која ќе го прикаже духот на високата буржоазија и која може да свири на пијано. По аудицијата низ која поминале повеќе од 70 глумици, Симон Лангдон предложила Емилија Фокс, ќерката на Џоана Дејвис, да ја добие улогата и предлогот веднаш бил прифатен. На Барбара Леј-Хант, без никаква аудиција или проба, и била дадена улогата на наметливата тетка на Дарси, Кетрин Деборд. == Продукција == === Концепција и адаптација === Романот на Џејн Остин ''„Гордост и предрасуда“,'' „доживеал“ многу голем број на филмски и телевизиски адаптации, од кои пет биле реализирани во продукцијата на телевизиските мрежи [[Би-би-си|БиБиСи]] и [[1938|во 1938]], [[1952]], [[1958]], [[1962|1962 година]] и [[1980|1980 година]]. Во есента [[1986|1986 година]]. Сју Бертвисел и Ендру Дејвис се договориле да направат телевизиска адаптација на романот „''Гордост и предрасуда''“.<ref name="bc_v">Birtwistle and Conklin (1995). p. 5–8</ref> Сју верувала дека последната адаптација на овој роман ќе донесе многу повеќе драматичност од претходните, што, според нејзиното мислење, се чинело премногу „неисхрането“ и „непоетско“. Програмската шема на телевизиската мрежа го принудила Дејвис да го прошири своето оригинално сценарио од пет епизоди за уште една епизода. Бертвисел и Дејвис тогаш, кон крајот на 1986 година, го испратиле сценариото за првите три епизоди до телевизиските мрежи ИТВ и Би-Би-Си, но никој од нив не бил заинтересиран. Кога, во средината на [[1993|1993 година]], двете телевизиски мрежи конечно покажале интерес за сценариото, уметничкиот директор на телевизиската мрежа Би-Би-Си Мајкл Веринг, успеал заедно со американската телевизиска мрежа да обезбеди финансирање за овој проект. Режисерот Сајмон Ленгдон и неговите соработници започнале со подготовки за продукција кон крајот на јануари и почетокот на февруари [[1994|1994 година]].<ref name="bc_47"/><ref name="bc_79"/> {| class="cquote pullquote" role="presentation" style="margin:auto; border-collapse: collapse; border: none; background-color: transparent; width: auto; " | style="width: 20px; vertical-align: bottom; border: none; color: #B2B7F2; font-size: 40px; font-family: 'Times New Roman', Times, serif; font-weight: bold; line-height: .6em; text-align: left; padding: 10px 10px;" |„ | style="vertical-align: top; border: none; padding: 4px 10px; " |Се понесовме по оваа приказна со голема почит,но да сакавме да изгледа потполно исто како и во романот,ке ангажиравме некого да ја изрецитира односно раскаже на радио. | style="width: 20px; vertical-align: top; border: none; color: #B2B7F2; font-size: 40px; font-family: 'Times New Roman', Times, serif; font-weight: bold; line-height: .6em; text-align: right; padding: 10px 10px;" |” |- | colspan="3" class="cquotecite" style="border: none; padding-right: 4%; font-size: smaller; line-height:normal; text-align: right;" |— режисер Сајмон Лангдон, [14]<nowiki></ref></nowiki> |}   Почитувајќи го тонот и духот на приказната, Џејн Остин, Бертвисел и Дејвис сакале да создадат „нова, жива приказна за вистински луѓе“, а не „типична застарена англиска телевизиска драма што ќе се прикажува за време на попладневна забава за чај“!<ref name="bc_v"/><ref name="nyt_tale">Grimes, William (14. јануар 1996). [http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9905E2DF1139F937A25752C0A960958260&sec=&spon=&pagewanted=all Cover Story: An Austen Tale of Sex and Money In Which Girls Kick Up Their Heels] The New York Times., Пристапено на 17.5.2008.</ref> Нагласувајќи ги сексот и парите како водечки идеи во приказната, Дејвис брзо го насочил фокусот кон ликот на Елизабет кон односите помеѓу Елизабет и Дарси, истакнувајќи го наративното значење на ликот на Дарси многу порано отколку што е наведено во романот. За да ги претстави ликовите како вистински човечки суштества, Дејвис додал неколку сцени кои траеле кратко, како на пример разубавување на ќерките на Бенет пред да се прошетаат и да се сретнат со потенцијални младоженци. Дејвис додал и сцени кои покажуваат како главните машки ликови уживаат во своето хоби, со цел некако да го „свртат“ текот на романот, кој првенствено е фокусиран на женски ликови.<ref name="bc_1">Birtwistle and Conklin (1995). p. 1–13.</ref> Најголемата техничка пречка било адаптацијата на многу долги писма што се појавуваат во вториот дел од приказната. Сепак, Дејвис исто така успеал да го надмине овој проблем, пред сè покажувајќи сцени во кои главните ликови си читаат писма едни на други. Дејвис вовел и дијалог со цел да ги прилагоди настаните во романот на модерната публика, но дијалозите што се појавуваат во романот останале речиси непроменети во серијата. === Снимање на серијата === Со буџет од околу 1 милион фунти по епизода (вкупниот буџет за серијата бил 6,9 милиони долари) дозволен за 20 недели снимање, со пет дена на снимање секоја недела за да се завршат сите 6 епизоди по 55-минути. Повеќе од 10 часа поминувале дневно на сетовите за снимање, вклучително и времето за дизајн на костуми и шминка.<ref name="bc_47"/> Две недели пред да започне снимањето, повеќе од 70 луѓе кои го сочинувале тимот на екипата и продукцијата се собрале да го вежбаат сценариото заедно, а на повеќето глумци им биле обезбедени дополнителни часови за [[танц]]ување, јавање, [[мечување]] и други вештини што глумците требало да ги усовршат. да можат совршено да ги изведуваат..<ref name="bc_47"/> Самата серија е снимена помеѓу јуни и [[1 ноември]] [[1994|1994 година]] со цел да се „покријат“ скоро сите сезони потребни за снимањето на одделни сцени. Постпродукцијата на серијата започнала во средината на мај 1995 година. Сцените снимени во иста географска област биле групирани во заеднички распоред за снимање.<ref name="bc_79"/> [[Податотека:Lyme_Park_2.jpg|десно|мини|300x300пкс| Замокот од вар се користел за прикажување на надворешноста на замокот Пемберли, домот на Дарси во областа Дербишир.]] Серијата се снимала на 24 различни географски локации, а биле користени 8 филмски студија.<ref name="bc_47"/><ref name="bc_47"/> За да ги покажат разликите меѓу главните ликови, продуцентите се обиделе да изберат пространа и удобна семејна куќа за домот на Бенетс, додека замокот Пембери на Дарси требало да изгледа како „најубавото место за живеење во Англија“, што оддава целосен аристократски дух.<ref name="dvd_making">. .. 1999.</ref> Градот Лакок бил избран за локација на селото Меритон. Делови од палатата Лакингтон биле искористени за прикажување на ентериерот и екстериерот на замокот Лонгборн за време на десетте недели од снимањето. Замокот Лајм бил избран за локација за Пембрли, но продуцентите, поради одредени потешкотии, морале да го снимаат ентериерот на Пемберли во замокот Садбери.<ref name="bc_47"/> Продуцентите го избрале замокот Белтон како локација за Роулингс замокот, домот на Кетрин Дебор.<ref name="bc_47"/><ref name="dvd_making">. .. 1999.</ref> Замокот на старите ректори е избран за скромен дом на г. Колинс. „Едкаут Хол“ служел како локација за снимање на ентериерот и екстериерот на замокот Недерфилд, домот на Бингли, додека сцените на игрите со топка што се одржале во Недерфилд биле снимени во „ Брокет Хол “. Улиците и сцените на гостилницата во Лондон биле снимени во малото гратче Ворик . Сцените од замокот Ремстиџ, каде што живеат г. Викам и Џорџијана, биле снимени на неколку локации во градот Сомерсет . === Дизајн на костуми и шминка === Бидејќи делото „ ''Гордост и предрасуда'' “ е поврзано со одреден, специфичен период од британската историја, подготовките за костимографија и шминка биле обемни и интензивни.Ликовите во делото, а пред сè нивното здравје и ментални состојби, главно се прикажани преку костумите што ги носеле; на пример, сестрите Бингли секогаш носеле најскапи фустани, а нивните фризури биле украсени со големи пердуви.<ref name="dvd_making">. .. 1999.</ref> Дизајнерката на костумите Дина Колин создала најголем дел од костумите сама, затоа што телевизиската мрежа Би-Би-Си немала доволно костуми што можат најдобро да ја претставуваат Англија од самиот почеток на XIX век Инспирацијата за костумите Дина Колин ја пронашла преку бројните посети на музеи и се обидела да ги создаде костимите на таков начин што ќе бидат привлечни за современата публика. Костумите што ги носела Елизабет имале живи бои и биле скроени за да овозможат лесно и брзо движење, што одговарало на активноста и живоста на Елизабет. За разлика од Елизабет, за Колин таа создала крем и бледо бели костуми за другите ќерки на Бенет за да ги нагласи нивната невиност, љубезност и едноставност. Костумите за сестрите Бингли и за Кетрин Деборд имале многу побогата боја. Колин Фиртучествувала во изборот на костими за неговиот лик,обидувајќи се да ги направи костимите што е можно потемни, оставајќи ги оние посветлите и и поживи костуми за ликот на Бингли.<ref name="bc_47"/> Продуцентите го замислиле Дарси како исклучително мрачен човек, иако тоа не е особено нагласено никаде во романот, па затоа тие побарале од Ферт да ја обои својата природно кафеавата коса, заедно со веѓите и трепките, во црна боја. Продуцентите ги советувале машките глумци да пуштат коса што повеќе, а исто така ги предупредиле на фактот дека мораат да си ги бричат мустаќите. Кратката, руса коса на Џенифер Ел била надградена со 3 кафеави прамени, додека еден специјален прамен бил надграден на косата на Алисон Стедман (г-ѓа Бенет).Косата на Сузана Харкер (Џејн) е обоена во светлосина боја, за разлика од Елизабета и била средена во класичен грчки стил, за да се нагласи убавината на лицето на Џејн.Пеѓите што Мери (Луси Брајрс) требаше да ги има на лицето биле постигнати со специјални ефекти за шминка. Бидејќи Кити и Лидија биле премлади за косата да мора да биде специјално распоредена, глумиците кои ги играле овие ликови не морале да ги преуредуваат фризурите. Главната шминкерка, Каролин Нобл, го оценила ликот на господинот Колинс особено интересен и го направила горниот дел од усната да изгледа особено задебелен.<ref name="bc_47"/> === Музика и кореографија === [[Податотека:Five_positions_of_dancing_Wilson_1811.jpg|десно|мини|309x309пкс| Пет позиции на познатиот „''Танц на регенси''“, слика од [[1811|1811 година]]]] Композиторот Карл Дејвис компонирал музика за многу голем број филмски и телевизиски адаптации на класични романи, па затоа тој бил првиот избор на Сју Бертвисел. Во обид да ги комбинира духовитоста и живоста на романот со неговите главни теми, бракот и љубовта во мал град од раниот XIX век, Дејвис ја користел современата класична музика како инспирација, особено „''Септетот''“ на [[Лудвиг ван Бетовен|Бетовен]], кој бил компониран за време на создавање на романот. За да се постигне целосна контрола на звукот, комплетната музика што се користела во серијата е претходно снимана. Снимката траела 6 часа, а учествувале 18 музичари. Глумците чии ликови свират на пијано во серијата имале можност да вежбаат неколку недели пред да започне снимањето, иако Луси Брајерс (Мери) и Емилија Фокс (Џорџијана) веќе биле многу вешти пијанистки.<ref>Birtwistle and Conklin (1995). p. 61–66.</ref> [[Георг Фридрих Хендл|Хендл]] [[Волфганг Амадеус Моцарт|ОК]] дела, [[Волфганг Амадеус Моцарт|Моцарт]] ''Свадбата на Фигаро'' и ''Дон Џовани'', како и делови од познатата ''Сонатина бр.4'' на Бетовен се провлекуваат низ музиката, која се појавува во серијата. Компилација со комплетна музика што се појавува во серијата била издадена во 1995 година. ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Телевизиски програми на Би-би-си]] [[Категорија:Британски телевизиски програми]] exh7oi6nuhtukno05ret3ulprklzi8d 5602458 5602433 2026-07-31T08:35:09Z Виолетова 1975 Одбиена последната промена (од [[Специјална:Придонеси/Lili Arsova|Lili Arsova]]) и ја поврати преработката 5435796 на Bjankuloski06 5602458 wikitext text/x-wiki {{Italic title}} {{Infobox television | name = Гордост и предрасуда<br/>Pride and Prejudice | image = | image_size = | image_alt = | caption = | genre = [[Историска драмска серија]] | creator = | based_on = ''[[Гордост и предрасуда]]'' од [[Џејн Остин]] | writer = | screenplay = [[Ендрју Дејвис]] | story = | director = [[Сајмон Ленгтон]] | starring = [[Џенифер Или]]<br />[[Колин Ферт]] | narrated = | theme_music_composer = [[Карл Дејвис]] | country = Обединето Кралство | language = англиски | num_series = 1 | num_episodes = 6 | producer = [[Сју Бертвисел]] | editor = | cinematography = Џон Кенвеј | runtime = 327 минути | company = | distributor = | budget = | network = [[Би-Би-Си уан]] | audio_format = [[Стеро звук|Стерео]] | picture_format = | first_aired = {{Start date|1995|9|24|df=yes}} | last_aired = {{End date|1995|10|29|df=yes}} | preceded_by = | followed_by = | website = http://www.bbc.co.uk/drama/prideandprejudice/ }} '''Гордост и предрасуда''' — [[Обединето Кралство|британска]] телевизиска серија од шест епизоди снимена во [[1995|1995 година]]. По жанр ,станува збор историска [[драма]], адаптирана по истоимениот роман на [[Џејн Остин]] од [[1813]] година. Режисер на серијата бил Ендру Дејвис, а главните улоги ги толкуваат Џенифер ''Ели'', која го толкува ликот на ''Елизабет Бенет'' и Колин Ферт, кој го игра ликот на господинот ''Дарси''. Серијата, во која извршен продуцент била Сју Бертвисел, била реализирана во соработка со британската телевизиска мрежа [[Би-би-си|Би-Би-Си]] и американската телевизиска мрежа Еј енд И нетворк ({{langx|en|A&E Network}}). Серијата била премиерно прикажана на првата програма на [[Би-би-си|Би-Би-Си]] од [[24 септември]] до [[29 октомври]] 1995 година и секоја епизода траела 55 минути. Телевизиската мрежа Еј енд И нетворк, како ексклузивен носител на правата за прикажување на серијата во [[Соединети Американски Држави|САД]], ја емитувала серијата во три термини во кои биле прикажани по две епизоди. Премиерата на серијата била во САД во периодот од [[14 јануари|14]] до [[17 јануари]] [[1996|1996 година]]. „''Гордост и предрасуда''“ е просторно и временски сместен во [[Англија]] од почетокот на [[19 век|XIX век]]. Приказната е за петте немажени ќерки на господинот и г-ѓата Бенет откако добростоечкиот и сè уште неженет г-дин Бингли, заедно со неговиот пријател, г-дин Дарси, се преселиле во нивното соседство. Додека најстарата ќерка на г-дин Бенет, Џејн, веднаш почнала да го привлекува вниманието на Бингли, Дарси со големи тешкотии се обидувал да се навикне на новиот живот и околина, поминувајќи го најголемиот дел од своето време постојано надмудрување со втората ќерка на Бенет, Елизабет. ''[[Њујорк Тајмс]]'' ја опишал серијата како „духовита мешавина од љубовни приказни и социјални интриги, мудро завиени во амбициите и илузиите на провинциската висока класа“.<ref>[http://www.nytimes.com/1996/01/13/arts/television-review-an-england-where-heart-and-purse-are-romantically-united.html "Television review: An England Where Heart and Purse Are Romantically United".] The New York Times., Пристапено 21. 8. 2008.</ref> Серијата добила многу позитивни критики и добила голем број на награди, вклучувајќи ја и телевизиската награда БАФТА за најдобра глумица, која ја добила глумицата Џенифер Или, како и наградата [[Еми (награда)|Еми]] награда за „извонредно поединечно достигнување во дизајнот на костумите за минисерија или телевизиски специјалец“. Сцената што го прикажува Ферт во влажна кошула била оценета „еден од најнезаборавните моменти во историјата на британската телевизија“.<ref name="hunk">Gibbons, Fiachra (2 June 2003). [http://www.guardian.co.uk/media/2003/jun/02/broadcasting.guardianhayfestival2003 "Universally acknowledged hunk vetoed nude scene"]. The Guardian., Пристапено 20.8.2008.</ref> Оваа серија ја инспирирала авторката Хелен Филдинг Бриџит Џоунс. Во филмската адаптација на еден од романите, Ферт го играл Марк Дарси,човекот во кој е заљубена Бриџит. == Опис == {{Разоткривање}}'''1''' '''епизода''' - Г-дин '''''Чарлс Бингли''''', богат човек од северот на Англија, кој има намера да го помине летото во округот Хертфордшир, го купува замокот Недерфилд во близина на селото Меритон. '''''Г-ѓа Бенет''''', за разлика од нејзиниот сопруг, е многу возбудена од можноста една од нивните пет ќерки ('''''Џејн''''', '''''Елизабет''''', '''''Мери''''', '''''Кити''''' и '''''Лидија''''') да се омажи за новопристигнатиот богаташ. На локалниот селски кантри танц, најстарата ќерка Џејн, веднаш го привлекла вниманието на Бингли, додека '''''господинот Дарси''''', најдобриот пријател на Бингли, за кого се зборувало дека е двојно побогат од Бингли, тој не сакал да има контакт со никого, вклучувајќи ја и Елизабет, втората по старост ќерка на Бенет. Лошиот впечаток кој го добила Елизабет за господинот Дарси бил дополнително продлабочен и втемелен за време на престојот на Елизабет во замокот Недерфилд, период во кој таа се грижела за својата сестра Џејн. '''2''' '''епизода''' - Г-дин '''''Вилијам Колинс''''', свештеник со чудни навики и манири, дошол да ги посети неговите роднини, семејството Бенет. Тој бил законски наследник на целиот имот на кој тие се наоѓале и, со цел имотот да остане во семејството и откако г-дин Бенет ќе умре, тој одлучил да се ожени со Елизабет. За време на прошетката низ Меритон, тие се среќаваат со припадници на новопристигнатата армија, и меѓу другото, со г-дин '''''Џорџ Викам'''''. Кога Елизабет конечно ја забележала нетрпеливоста на Дарси кон Викам, Викам ѝ потенцирал, за време на разговорот, дека Дарси го изневерил во врска со неговото наследство. На балот во замокот Недерфилд, Дарси ја изненадил Елизабет со тоа што ја поканил на танц, што неволно, но љубезно таа го прифатила. Следниот ден, г-дин Колинс ја побарал за жена Елизабет, но таа го одбила без двоумење. Додека г-ѓа Бенет е сè уште незадоволна од одлуката на Елизабет. Блиската пријателка на Елизабет, '''''Шарлот Лукас''''', го поканува г-дин Колинс да остане во нивниот дом. '''3''' '''епизода''' - Елизабет е шокирана кога дознала дека Шарлот Лукас се согласила да се омажи за господинот Колинс, но наскоро го обновила пријателството со Шарлот. Г-дин Бингли, заедно со неговите сестри, наскоро заминал за [[Лондон]], а Џејн останала со своите скромни братучеди од Лондон, семејството '''''Гардинер'''''. Сепак, Џејн наскоро дознала дека Бингли сè повеќе ја игнорира. По дружењето со г-дин Викам, Елизабет пролетта заминала во Кент, во домот на г. Колинс. Господин Колинс живеел во близина на Розенсинг, замокот на познатата дама '''''Кетрин Дебор'''''. Бидејќи Кетрин Дебора е тетка на Дарси, Елизабет се сретнала со Дарси неколку пати. Наскоро откако Елизабет дознала дека Дарси е директно вклучен во разделбата на Џејн и Бингли, Дарси неочекувано ја бара за сопруга, но таа одлучно го одбива, истакнувајќи го неговиот арогантен, непријатен и горд карактер, како и неговата вмешаност во раскинувањето на љубовната врска помеѓу Џејн и Бингли и несреќата што го задесила господинот Викам. '''4''' '''епизода''' - Во едно долго писмо до Елизабет, Дарси се обидел да го оправда претходното однесување: тој изјавил дека погрешно ја проценил љубовта на Џејн кон Бингли и им открил дека господинот Викам е коцкар, кој еднаш се обидел да побегне со својата сестра '''''Џорџија''''', со цел да го добие нејзиното наследство. Враќајќи се во својот дом, г-дин Бенет ѝ дава дозвола на Лидија, како лична пријателка на сопругата на полковникот, да ја придружува војската до [[Брајтон]]. Елизабет му се придружила на семејството Гардинер на едно интересно патување и попатно го посетила замокот Пемберли, домот на господинот Дарси, додека тој бил отсутен. Таа била многу одушевена од огромната големина и богатството на замокот. Елизабет со големо внимание ја слушала приказната од домаќинката на замокот, која секогаш ја истакнувала добрината на господинот Дарси. Дарси се вратил во замокот неочекувано и многу порано. Дарси отишол да се освежи во езерото во близина на замокот. По ненадејната и малку непријатна средба со Елизабет, влажниот Дарси се обидувал на секој начин да го спречи предвременото заминување на гостите, покажувајќи ја својата љубезност и благонаклоност во невообичаена мера и на невообичаен начин. '''5''' '''епизода''' - Семејството Гардинер и Елизабет добиле покана да останат во замокот Пемберли, каде што љубовната искра меѓу Дарси и Елизабет започнала да тлее. Следното утро, Елизабет добила две писма од нејзината сестра Џејн во кои се објаснувало дека Лидија побегнала заедно со Викам. Одлучна да се врати веднаш во својот дом, Елизабет била изненадена од фактот дека Дарси ѝ нуди секаков вид помош. Напуштајќи го замокот, низ нејзината глава поминувала мислата дека повеќе нема да го види господинот Дарси. Господин и г-ѓа Бенет се обидувале да се справат со евентуален скандал сè додека не добиле писмо од '''''г-дин Гардинер''''', во кое тој ги известува дека Лидија и Викам се пронајдени, дека тие не се во брак и дека наскоро ќе бидат под заштита на Гардинер. Г-дин Бенет бил изненаден од брзината со која се решил овој проблем, а Елизабет ја информирала Џејн за нејзината последна средба со Дарси, вклучувајќи ги и нејзините двојни чувства кон него. '''6''' '''епизода''' - Откако Лидија невнимателно ја споменала вмешаноста на Дарси во нејзината венчавка, г-дин Гардинер на Елизабет ѝ го разјаснил фактот дека Дарси го пронашол парот кој побегнал и ги платил сите трошоци што тие ги направиле. Враќајќи се во замокот Недерфилд, Дарси му се извинила на Бингли за нејзината вмешаност во неговата врска со Џејн и му дала благослов за брак. Кетрин Дебор, која сакала Дарси да се омажи за нејзината болна ќерка Ана и која добила гласини за веридбата на Елизабет и Дарси, и веднаш ја посетила Елизабет. Кетрин инсистирала Елизабет да го отфрли Дарси, но Елизабет сè уште не ја исклучила можноста за свршувачка. Приказната што ја слушнал од Кетрин Дебор го охрабрило Дарси да си ги потврди пред себе своите чувства кон Елизабет. Заблагодарувајќи му се за улогата што ја имал на свадбата на Лидија, Елизабет му признала на Дарси дека нејзините чувства кон него се смениле и се согласува да се сврши со него. Нејзиното семејство е целосно изненадено кога дознало за овој чин. Серијата завршува со двојна венчавка во зимските месеци: Џејн со Бингли и Елизабет со Дарси. == Улоги == При изборот на глумци за серијата „Гордост и предрасуда“, продуцентот Сју Бертвисел и режисерот Сајмон Ленгдон се обиделе да изберат интелигентни, шара '''''Елизабет Бенет''''' и дваесет и осумгодишниот '''''господин Дарси''''', исто така влијаел на изборот на другите глумци. Повеќе од сто глумици на возраст од петнаесет до дваесет и осум години поминале на аудицијата, а оние кои оставиле најдобар впечаток морале да глумат неколку претходно подготвени сцени во телевизиско студио со комплетни костуми и шминка. Продуцентот и режисерот испратиле и неколу понуди до одреден број на веќе познати и афирмирани глумци.<ref name="bc_15">Birtwistle and Conklin (1995). p. 15–21</ref> Британската глумица со американско потекло, Џенифер Или, била избрана меѓу десетици сериозни кандидати за улогата на Елизабет, втората најстара ќерка на Бенет, најсветлата и највесела девојка, а пред сè, омилена на нејзиниот татко. Освојувајќи ја главната главна улога во дваесеттите години и признавајќи дека го прочитала романот на Џејн Остин „''Гордост и предрасуда''“ на 12-годишна возраст, Џенифер Или била единствената глумица која учествувала во целото снимање на оваа серија.<ref name="bc_15"/><ref name="bc_47">{{Harvnb|Birtwistle|Conklin|1995}}</ref><ref name="bc_79">Birtwistle and Conklin (1995). p. 79–87.</ref> Сју Бертвисел особено сакала Колин Ферт, дотогаш скоро непознат глумец во триесеттите години да ја игра улогата на богатиот и дистанциран господинот Дарси (според романот на Џејн Остин, неговото име е Фицвилијам).<ref name="dvd_making">. .. 1999.</ref> Бертвисел работела со Ферт на „Холандски девојки“ во средината на 80-тите години од минатиот век, но без размислување, Ферт најпрво ја одбил улогата на господинот Дарси, сметајќи дека тој не е вистинскиот глумец за улогата и не сакал да игра во адаптации на делата на Џејн Остин, кој, според неговото мислење, гледале на светот и животот првенствено од женска гледна точка. По постојаното убедување на Сју Бертвисел, неговиот интерес за сценариото растел и Ферт на крајот ја прифатил понудената улога.<ref name="-{nyt_tale}-">Grimes, William (14 January 1996) [http://www.nytimes.com/1996/01/14/tv/cover-story-an-austen-tale-of-sex-and-money-in-which-girls-kick-up-their-heels.html?sec=&spon=&pagewanted=all "Cover Story: An Austen Tale of Sex and Money In Which Girls Kick Up Their Heels".] The New York Times., Пристапено на 17.5.2008.</ref> <ref name="-{ae_magazine}-">Passero, Kathy (December 1996). Pride, Prejudice and a Little Persuasion. A&E Monthly Magazine., Пристапено на 20.5.2008.</ref> За време на снимањето, Ферт и Или започнале романтична љубовна врска, која добила посебно внимание од медиумите кога двајцата се разделиле.<ref name="-{twice_shy}-">Steiner, Susie (31 March 2001). [http://www.guardian.co.uk/film/2001/mar/31/features.weekend "Twice Shy".] The Guardian., Пристапено на 20.8.2008.</ref> Бенџамин Витроу и Алисон Стедман, глумци кои некогаш биле номинирани за награда БАФТА, биле избрани за улогите на г-дин и г-ѓа Бенет, угледни, но финансиски несовесни родители на Елизабет. На Стедман му била понудена улогата без никаква аудиција или пробно снимање. Четирите сестри на Елизабет, кои имале 15 до 22 години, биле избрани да изгледаат сосема поразлично една од друга. Сузана Харкер ја глумела убавата постара сестра на Елизабет, Џејн, која се труди да го гледа само доброто кај луѓето. Луси Брајерс, Поли Мејберли и Џулија Савала ги играле помладите сестри на Елизабет - едноставната Мери, љубезната, но понекогаш нестабилна и чувствителна Кити и несериозната и нескротлива десет години постара од ликот на Лидија, која има 15 години во романот, Јулија Савала имала доволно глумечко искуство да ја добие улогата без никаква аудиција. Џоана Дејвид и Тим Вилтон ги играат улогите на Гардинерови, чичковците и тетките на Елизабет. Дејвид Бамбер го игра господинот Колинс, братучед на г-дин Бенет, свештеник и по природа многу чуден човек. Луси Скот ја играла Шарлот Лукас, најдобрата пријателка на Елизабет и сопруга на г-дин Колинс.<ref name="bc_15"/> Продуцентите заклучиле дека најдобрите физички и ментални одлики, кои се во целосна спротивност со ликот на Ферт, господинот Дарси, ги игра глумецот Криспин Бонам-Картер, кој исто така ја добил улогата на Мистер Бингли, многу рафиниран и богат човек.<ref name="bc_15"/> Бонам-Картер прво се појавил на аудиција за улогата на г-дин Џорџ Викам, убав поручник кој одлично со својот шарм ги крие неговиот неморал и алчност, но бил заменет со Адријан Лукис.<ref>[https://web.archive.org/web/20040407172926/http://www.aetv.com/scenes/pride/pride3c.html] (A&E Нетворк), Пристапено на 7.4.2007.</ref> Ана Канцелар, глумица позната по „ Четири венчавки и погреб “, била избрана за Каролин Бингли, сестра на г. Бингли.<ref>[http://pandp2.home.comcast.net/~pandp2/pandp2cast/chancellor.html] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081228011157/http://pandp2.home.comcast.net/~pandp2/pandp2cast/chancellor.html |date=2008-12-28 }}, Пристапено на 28.12.2008.</ref> Улогите на втората сестра на г. Бингли и неговиот зет ги играа Луси Робинсон (Луиза Харст) и Руперт Ванситарт (г. Харст). Потрагата по глумицата што ќе ја игра улогата на помладата сестра на г-дин Дарси Џорџијана се покажало како многу тешко, бидејќи продуцентите сакале глумицакоја ќе изгледа невино,чисто и срамежливо, која ќе го прикаже духот на високата буржоазија и која може да свири на пијано. По аудицијата низ која поминале повеќе од 70 глумици, Симон Лангдон предложила Емилија Фокс, ќерката на Џоана Дејвис, да ја добие улогата и предлогот веднаш бил прифатен. На Барбара Леј-Хант, без никаква аудиција или проба, и била дадена улогата на наметливата тетка на Дарси, Кетрин Деборд. == Продукција == === Концепција и адаптација === Романот на Џејн Остин ''„Гордост и предрасуда“,'' „доживеал“ многу голем број на филмски и телевизиски адаптации, од кои пет биле реализирани во продукцијата на телевизиските мрежи [[Би-би-си|БиБиСи]] и [[1938|во 1938]], [[1952]], [[1958]], [[1962|1962 година]] и [[1980|1980 година]]. Во есента [[1986|1986 година]]. Сју Бертвисел и Ендру Дејвис се договориле да направат телевизиска адаптација на романот „''Гордост и предрасуда''“.<ref name="bc_v">Birtwistle and Conklin (1995). p. 5–8</ref> Сју верувала дека последната адаптација на овој роман ќе донесе многу повеќе драматичност од претходните, што, според нејзиното мислење, се чинело премногу „неисхрането“ и „непоетско“. Програмската шема на телевизиската мрежа го принудила Дејвис да го прошири своето оригинално сценарио од пет епизоди за уште една епизода. Бертвисел и Дејвис тогаш, кон крајот на 1986 година, го испратиле сценариото за првите три епизоди до телевизиските мрежи ИТВ и Би-Би-Си, но никој од нив не бил заинтересиран. Кога, во средината на [[1993|1993 година]], двете телевизиски мрежи конечно покажале интерес за сценариото, уметничкиот директор на телевизиската мрежа Би-Би-Си Мајкл Веринг, успеал заедно со американската телевизиска мрежа да обезбеди финансирање за овој проект. Режисерот Сајмон Ленгдон и неговите соработници започнале со подготовки за продукција кон крајот на јануари и почетокот на февруари [[1994|1994 година]].<ref name="bc_47"/><ref name="bc_79"/> {| class="cquote pullquote" role="presentation" style="margin:auto; border-collapse: collapse; border: none; background-color: transparent; width: auto; " | style="width: 20px; vertical-align: bottom; border: none; color: #B2B7F2; font-size: 40px; font-family: 'Times New Roman', Times, serif; font-weight: bold; line-height: .6em; text-align: left; padding: 10px 10px;" |„ | style="vertical-align: top; border: none; padding: 4px 10px; " |Се понесовме по оваа приказна со голема почит,но да сакавме да изгледа потполно исто како и во романот,ке ангажиравме некого да ја изрецитира односно раскаже на радио. | style="width: 20px; vertical-align: top; border: none; color: #B2B7F2; font-size: 40px; font-family: 'Times New Roman', Times, serif; font-weight: bold; line-height: .6em; text-align: right; padding: 10px 10px;" |” |- | colspan="3" class="cquotecite" style="border: none; padding-right: 4%; font-size: smaller; line-height:normal; text-align: right;" |— режисер Сајмон Лангдон, [14]<nowiki></ref></nowiki> |}   Почитувајќи го тонот и духот на приказната, Џејн Остин, Бертвисел и Дејвис сакале да создадат „нова, жива приказна за вистински луѓе“, а не „типична застарена англиска телевизиска драма што ќе се прикажува за време на попладневна забава за чај“!<ref name="bc_v"/><ref name="nyt_tale">Grimes, William (14. јануар 1996). [http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9905E2DF1139F937A25752C0A960958260&sec=&spon=&pagewanted=all Cover Story: An Austen Tale of Sex and Money In Which Girls Kick Up Their Heels] The New York Times., Пристапено на 17.5.2008.</ref> Нагласувајќи ги сексот и парите како водечки идеи во приказната, Дејвис брзо го насочил фокусот кон ликот на Елизабет кон односите помеѓу Елизабет и Дарси, истакнувајќи го наративното значење на ликот на Дарси многу порано отколку што е наведено во романот. За да ги претстави ликовите како вистински човечки суштества, Дејвис додал неколку сцени кои траеле кратко, како на пример разубавување на ќерките на Бенет пред да се прошетаат и да се сретнат со потенцијални младоженци. Дејвис додал и сцени кои покажуваат како главните машки ликови уживаат во своето хоби, со цел некако да го „свртат“ текот на романот, кој првенствено е фокусиран на женски ликови.<ref name="bc_1">Birtwistle and Conklin (1995). p. 1–13.</ref> Најголемата техничка пречка било адаптацијата на многу долги писма што се појавуваат во вториот дел од приказната. Сепак, Дејвис исто така успеал да го надмине овој проблем, пред сè покажувајќи сцени во кои главните ликови си читаат писма едни на други. Дејвис вовел и дијалог со цел да ги прилагоди настаните во романот на модерната публика, но дијалозите што се појавуваат во романот останале речиси непроменети во серијата. === Снимање на серијата === Со буџет од околу 1 милион фунти по епизода (вкупниот буџет за серијата бил 6,9 милиони долари) дозволен за 20 недели снимање, со пет дена на снимање секоја недела за да се завршат сите 6 епизоди по 55-минути. Повеќе од 10 часа поминувале дневно на сетовите за снимање, вклучително и времето за дизајн на костуми и шминка.<ref name="bc_47"/> Две недели пред да започне снимањето, повеќе од 70 луѓе кои го сочинувале тимот на екипата и продукцијата се собрале да го вежбаат сценариото заедно, а на повеќето глумци им биле обезбедени дополнителни часови за [[танц]]ување, јавање, [[мечување]] и други вештини што глумците требало да ги усовршат. да можат совршено да ги изведуваат..<ref name="bc_47"/> Самата серија е снимена помеѓу јуни и [[1 ноември]] [[1994|1994 година]] со цел да се „покријат“ скоро сите сезони потребни за снимањето на одделни сцени. Постпродукцијата на серијата започнала во средината на мај 1995 година. Сцените снимени во иста географска област биле групирани во заеднички распоред за снимање.<ref name="bc_79"/> [[Податотека:Lyme_Park_2.jpg|десно|мини|300x300пкс| Замокот од вар се користел за прикажување на надворешноста на замокот Пемберли, домот на Дарси во областа Дербишир.]] Серијата се снимала на 24 различни географски локации, а биле користени 8 филмски студија.<ref name="bc_47"/><ref name="bc_47"/> За да ги покажат разликите меѓу главните ликови, продуцентите се обиделе да изберат пространа и удобна семејна куќа за домот на Бенетс, додека замокот Пембери на Дарси требало да изгледа како „најубавото место за живеење во Англија“, што оддава целосен аристократски дух.<ref name="dvd_making">. .. 1999.</ref> Градот Лакок бил избран за локација на селото Меритон. Делови од палатата Лакингтон биле искористени за прикажување на ентериерот и екстериерот на замокот Лонгборн за време на десетте недели од снимањето. Замокот Лајм бил избран за локација за Пембрли, но продуцентите, поради одредени потешкотии, морале да го снимаат ентериерот на Пемберли во замокот Садбери.<ref name="bc_47"/> Продуцентите го избрале замокот Белтон како локација за Роулингс замокот, домот на Кетрин Дебор.<ref name="bc_47"/><ref name="dvd_making">. .. 1999.</ref> Замокот на старите ректори е избран за скромен дом на г. Колинс. „Едкаут Хол“ служел како локација за снимање на ентериерот и екстериерот на замокот Недерфилд, домот на Бингли, додека сцените на игрите со топка што се одржале во Недерфилд биле снимени во „ Брокет Хол “. Улиците и сцените на гостилницата во Лондон биле снимени во малото гратче Ворик . Сцените од замокот Ремстиџ, каде што живеат г. Викам и Џорџијана, биле снимени на неколку локации во градот Сомерсет . === Дизајн на костуми и шминка === Бидејќи делото „ ''Гордост и предрасуда'' “ е поврзано со одреден, специфичен период од британската историја, подготовките за костимографија и шминка биле обемни и интензивни.Ликовите во делото, а пред сè нивното здравје и ментални состојби, главно се прикажани преку костумите што ги носеле; на пример, сестрите Бингли секогаш носеле најскапи фустани, а нивните фризури биле украсени со големи пердуви.<ref name="dvd_making">. .. 1999.</ref> Дизајнерката на костумите Дина Колин создала најголем дел од костумите сама, затоа што телевизиската мрежа Би-Би-Си немала доволно костуми што можат најдобро да ја претставуваат Англија од самиот почеток на XIX век Инспирацијата за костумите Дина Колин ја пронашла преку бројните посети на музеи и се обидела да ги создаде костимите на таков начин што ќе бидат привлечни за современата публика. Костумите што ги носела Елизабет имале живи бои и биле скроени за да овозможат лесно и брзо движење, што одговарало на активноста и живоста на Елизабет. За разлика од Елизабет, за Колин таа создала крем и бледо бели костуми за другите ќерки на Бенет за да ги нагласи нивната невиност, љубезност и едноставност. Костумите за сестрите Бингли и за Кетрин Деборд имале многу побогата боја. Колин Фиртучествувала во изборот на костими за неговиот лик,обидувајќи се да ги направи костимите што е можно потемни, оставајќи ги оние посветлите и и поживи костуми за ликот на Бингли.<ref name="bc_47"/> Продуцентите го замислиле Дарси како исклучително мрачен човек, иако тоа не е особено нагласено никаде во романот, па затоа тие побарале од Ферт да ја обои својата природно кафеавата коса, заедно со веѓите и трепките, во црна боја. Продуцентите ги советувале машките глумци да пуштат коса што повеќе, а исто така ги предупредиле на фактот дека мораат да си ги бричат мустаќите. Кратката, руса коса на Џенифер Ел била надградена со 3 кафеави прамени, додека еден специјален прамен бил надграден на косата на Алисон Стедман (г-ѓа Бенет).Косата на Сузана Харкер (Џејн) е обоена во светлосина боја, за разлика од Елизабета и била средена во класичен грчки стил, за да се нагласи убавината на лицето на Џејн.Пеѓите што Мери (Луси Брајрс) требаше да ги има на лицето биле постигнати со специјални ефекти за шминка. Бидејќи Кити и Лидија биле премлади за косата да мора да биде специјално распоредена, глумиците кои ги играле овие ликови не морале да ги преуредуваат фризурите. Главната шминкерка, Каролин Нобл, го оценила ликот на господинот Колинс особено интересен и го направила горниот дел од усната да изгледа особено задебелен.<ref name="bc_47"/> === Музика и кореографија === [[Податотека:Five_positions_of_dancing_Wilson_1811.jpg|десно|мини|309x309пкс| Пет позиции на познатиот „''Танц на регенси''“, слика од [[1811|1811 година]]]] Композиторот Карл Дејвис компонирал музика за многу голем број филмски и телевизиски адаптации на класични романи, па затоа тој бил првиот избор на Сју Бертвисел. Во обид да ги комбинира духовитоста и живоста на романот со неговите главни теми, бракот и љубовта во мал град од раниот XIX век, Дејвис ја користел современата класична музика како инспирација, особено „''Септетот''“ на [[Лудвиг ван Бетовен|Бетовен]], кој бил компониран за време на создавање на романот. За да се постигне целосна контрола на звукот, комплетната музика што се користела во серијата е претходно снимана. Снимката траела 6 часа, а учествувале 18 музичари. Глумците чии ликови свират на пијано во серијата имале можност да вежбаат неколку недели пред да започне снимањето, иако Луси Брајерс (Мери) и Емилија Фокс (Џорџијана) веќе биле многу вешти пијанистки.<ref>Birtwistle and Conklin (1995). p. 61–66.</ref> [[Георг Фридрих Хендл|Хендл]] [[Волфганг Амадеус Моцарт|ОК]] дела, [[Волфганг Амадеус Моцарт|Моцарт]] ''Свадбата на Фигаро'' и ''Дон Џовани'', како и делови од познатата ''Сонатина бр.4'' на Бетовен се провлекуваат низ музиката, која се појавува во серијата. Компилација со комплетна музика што се појавува во серијата била издадена во 1995 година. ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Телевизиски програми на Би-би-си]] [[Категорија:Британски телевизиски програми]] pld34kobb5vr1bj28z5vdmja8qn39r4 5602459 5602458 2026-07-31T08:39:07Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602459 wikitext text/x-wiki {{Italic title}} {{Infobox television | name = Гордост и предрасуда<br/>Pride and Prejudice | image = | image_size = | image_alt = | caption = | genre = [[Историска драмска серија]] | creator = | based_on = ''[[Гордост и предрасуда]]'' од [[Џејн Остин]] | writer = | screenplay = [[Ендрју Дејвис]] | story = | director = [[Сајмон Ленгтон]] | starring = [[Џенифер Или]]<br />[[Колин Ферт]] | narrated = | theme_music_composer = [[Карл Дејвис]] | country = Обединето Кралство | language = англиски | num_series = 1 | num_episodes = 6 | producer = [[Сју Бертвисел]] | editor = | cinematography = Џон Кенвеј | runtime = 327 минути | company = | distributor = | budget = | network = [[Би-Би-Си уан]] | audio_format = [[Стеро звук|Стерео]] | picture_format = | first_aired = {{Start date|1995|9|24|df=yes}} | last_aired = {{End date|1995|10|29|df=yes}} | preceded_by = | followed_by = | website = http://www.bbc.co.uk/drama/prideandprejudice/ }} [[Податотека:Luckington Court - geograph.org.uk - 4065.jpg|мини|Лакингтон Корт, Лакингтон, Вилтшир]] '''Гордост и предрасуда''' — [[Обединето Кралство|британска]] телевизиска серија од шест епизоди снимена во [[1995|1995 година]]. По жанр ,станува збор историска [[драма]], адаптирана по истоимениот роман на [[Џејн Остин]] од [[1813]] година. Режисер на серијата бил Ендру Дејвис, а главните улоги ги толкуваат Џенифер ''Ели'', која го толкува ликот на ''Елизабет Бенет'' и Колин Ферт, кој го игра ликот на господинот ''Дарси''. Серијата, во која извршен продуцент била Сју Бертвисел, била реализирана во соработка со британската телевизиска мрежа [[Би-би-си|Би-Би-Си]] и американската телевизиска мрежа Еј енд И нетворк ({{langx|en|A&E Network}}). Серијата била премиерно прикажана на првата програма на [[Би-би-си|Би-Би-Си]] од [[24 септември]] до [[29 октомври]] 1995 година и секоја епизода траела 55 минути. Телевизиската мрежа Еј енд И нетворк, како ексклузивен носител на правата за прикажување на серијата во [[Соединети Американски Држави|САД]], ја емитувала серијата во три термини во кои биле прикажани по две епизоди. Премиерата на серијата била во САД во периодот од [[14 јануари|14]] до [[17 јануари]] [[1996|1996 година]]. „''Гордост и предрасуда''“ е просторно и временски сместен во [[Англија]] од почетокот на [[19 век|XIX век]]. Приказната е за петте немажени ќерки на господинот и г-ѓата Бенет откако добростоечкиот и сè уште неженет г-дин Бингли, заедно со неговиот пријател, г-дин Дарси, се преселиле во нивното соседство. Додека најстарата ќерка на г-дин Бенет, Џејн, веднаш почнала да го привлекува вниманието на Бингли, Дарси со големи тешкотии се обидувал да се навикне на новиот живот и околина, поминувајќи го најголемиот дел од своето време постојано надмудрување со втората ќерка на Бенет, Елизабет. ''[[Њујорк Тајмс]]'' ја опишал серијата како „духовита мешавина од љубовни приказни и социјални интриги, мудро завиени во амбициите и илузиите на провинциската висока класа“.<ref>[http://www.nytimes.com/1996/01/13/arts/television-review-an-england-where-heart-and-purse-are-romantically-united.html "Television review: An England Where Heart and Purse Are Romantically United".] The New York Times., Пристапено 21. 8. 2008.</ref> Серијата добила многу позитивни критики и добила голем број на награди, вклучувајќи ја и телевизиската награда БАФТА за најдобра глумица, која ја добила глумицата Џенифер Или, како и наградата [[Еми (награда)|Еми]] награда за „извонредно поединечно достигнување во дизајнот на костумите за минисерија или телевизиски специјалец“. Сцената што го прикажува Ферт во влажна кошула била оценета „еден од најнезаборавните моменти во историјата на британската телевизија“.<ref name="hunk">Gibbons, Fiachra (2 June 2003). [http://www.guardian.co.uk/media/2003/jun/02/broadcasting.guardianhayfestival2003 "Universally acknowledged hunk vetoed nude scene"]. The Guardian., Пристапено 20.8.2008.</ref> Оваа серија ја инспирирала авторката Хелен Филдинг Бриџит Џоунс. Во филмската адаптација на еден од романите, Ферт го играл Марк Дарси,човекот во кој е заљубена Бриџит. == Опис == {{Разоткривање}}'''1''' '''епизода''' - Г-дин '''''Чарлс Бингли''''', богат човек од северот на Англија, кој има намера да го помине летото во округот Хертфордшир, го купува замокот Недерфилд во близина на селото Меритон. '''''Г-ѓа Бенет''''', за разлика од нејзиниот сопруг, е многу возбудена од можноста една од нивните пет ќерки ('''''Џејн''''', '''''Елизабет''''', '''''Мери''''', '''''Кити''''' и '''''Лидија''''') да се омажи за новопристигнатиот богаташ. На локалниот селски кантри танц, најстарата ќерка Џејн, веднаш го привлекла вниманието на Бингли, додека '''''господинот Дарси''''', најдобриот пријател на Бингли, за кого се зборувало дека е двојно побогат од Бингли, тој не сакал да има контакт со никого, вклучувајќи ја и Елизабет, втората по старост ќерка на Бенет. Лошиот впечаток кој го добила Елизабет за господинот Дарси бил дополнително продлабочен и втемелен за време на престојот на Елизабет во замокот Недерфилд, период во кој таа се грижела за својата сестра Џејн. '''2''' '''епизода''' - Г-дин '''''Вилијам Колинс''''', свештеник со чудни навики и манири, дошол да ги посети неговите роднини, семејството Бенет. Тој бил законски наследник на целиот имот на кој тие се наоѓале и, со цел имотот да остане во семејството и откако г-дин Бенет ќе умре, тој одлучил да се ожени со Елизабет. За време на прошетката низ Меритон, тие се среќаваат со припадници на новопристигнатата армија, и меѓу другото, со г-дин '''''Џорџ Викам'''''. Кога Елизабет конечно ја забележала нетрпеливоста на Дарси кон Викам, Викам ѝ потенцирал, за време на разговорот, дека Дарси го изневерил во врска со неговото наследство. На балот во замокот Недерфилд, Дарси ја изненадил Елизабет со тоа што ја поканил на танц, што неволно, но љубезно таа го прифатила. Следниот ден, г-дин Колинс ја побарал за жена Елизабет, но таа го одбила без двоумење. Додека г-ѓа Бенет е сè уште незадоволна од одлуката на Елизабет. Блиската пријателка на Елизабет, '''''Шарлот Лукас''''', го поканува г-дин Колинс да остане во нивниот дом. '''3''' '''епизода''' - Елизабет е шокирана кога дознала дека Шарлот Лукас се согласила да се омажи за господинот Колинс, но наскоро го обновила пријателството со Шарлот. Г-дин Бингли, заедно со неговите сестри, наскоро заминал за [[Лондон]], а Џејн останала со своите скромни братучеди од Лондон, семејството '''''Гардинер'''''. Сепак, Џејн наскоро дознала дека Бингли сè повеќе ја игнорира. По дружењето со г-дин Викам, Елизабет пролетта заминала во Кент, во домот на г. Колинс. Господин Колинс живеел во близина на Розенсинг, замокот на познатата дама '''''Кетрин Дебор'''''. Бидејќи Кетрин Дебора е тетка на Дарси, Елизабет се сретнала со Дарси неколку пати. Наскоро откако Елизабет дознала дека Дарси е директно вклучен во разделбата на Џејн и Бингли, Дарси неочекувано ја бара за сопруга, но таа одлучно го одбива, истакнувајќи го неговиот арогантен, непријатен и горд карактер, како и неговата вмешаност во раскинувањето на љубовната врска помеѓу Џејн и Бингли и несреќата што го задесила господинот Викам. '''4''' '''епизода''' - Во едно долго писмо до Елизабет, Дарси се обидел да го оправда претходното однесување: тој изјавил дека погрешно ја проценил љубовта на Џејн кон Бингли и им открил дека господинот Викам е коцкар, кој еднаш се обидел да побегне со својата сестра '''''Џорџија''''', со цел да го добие нејзиното наследство. Враќајќи се во својот дом, г-дин Бенет ѝ дава дозвола на Лидија, како лична пријателка на сопругата на полковникот, да ја придружува војската до [[Брајтон]]. Елизабет му се придружила на семејството Гардинер на едно интересно патување и попатно го посетила замокот Пемберли, домот на господинот Дарси, додека тој бил отсутен. Таа била многу одушевена од огромната големина и богатството на замокот. Елизабет со големо внимание ја слушала приказната од домаќинката на замокот, која секогаш ја истакнувала добрината на господинот Дарси. Дарси се вратил во замокот неочекувано и многу порано. Дарси отишол да се освежи во езерото во близина на замокот. По ненадејната и малку непријатна средба со Елизабет, влажниот Дарси се обидувал на секој начин да го спречи предвременото заминување на гостите, покажувајќи ја својата љубезност и благонаклоност во невообичаена мера и на невообичаен начин. '''5''' '''епизода''' - Семејството Гардинер и Елизабет добиле покана да останат во замокот Пемберли, каде што љубовната искра меѓу Дарси и Елизабет започнала да тлее. Следното утро, Елизабет добила две писма од нејзината сестра Џејн во кои се објаснувало дека Лидија побегнала заедно со Викам. Одлучна да се врати веднаш во својот дом, Елизабет била изненадена од фактот дека Дарси ѝ нуди секаков вид помош. Напуштајќи го замокот, низ нејзината глава поминувала мислата дека повеќе нема да го види господинот Дарси. Господин и г-ѓа Бенет се обидувале да се справат со евентуален скандал сè додека не добиле писмо од '''''г-дин Гардинер''''', во кое тој ги известува дека Лидија и Викам се пронајдени, дека тие не се во брак и дека наскоро ќе бидат под заштита на Гардинер. Г-дин Бенет бил изненаден од брзината со која се решил овој проблем, а Елизабет ја информирала Џејн за нејзината последна средба со Дарси, вклучувајќи ги и нејзините двојни чувства кон него. '''6''' '''епизода''' - Откако Лидија невнимателно ја споменала вмешаноста на Дарси во нејзината венчавка, г-дин Гардинер на Елизабет ѝ го разјаснил фактот дека Дарси го пронашол парот кој побегнал и ги платил сите трошоци што тие ги направиле. Враќајќи се во замокот Недерфилд, Дарси му се извинила на Бингли за нејзината вмешаност во неговата врска со Џејн и му дала благослов за брак. Кетрин Дебор, која сакала Дарси да се омажи за нејзината болна ќерка Ана и која добила гласини за веридбата на Елизабет и Дарси, и веднаш ја посетила Елизабет. Кетрин инсистирала Елизабет да го отфрли Дарси, но Елизабет сè уште не ја исклучила можноста за свршувачка. Приказната што ја слушнал од Кетрин Дебор го охрабрило Дарси да си ги потврди пред себе своите чувства кон Елизабет. Заблагодарувајќи му се за улогата што ја имал на свадбата на Лидија, Елизабет му признала на Дарси дека нејзините чувства кон него се смениле и се согласува да се сврши со него. Нејзиното семејство е целосно изненадено кога дознало за овој чин. Серијата завршува со двојна венчавка во зимските месеци: Џејн со Бингли и Елизабет со Дарси. == Улоги == При изборот на глумци за серијата „Гордост и предрасуда“, продуцентот Сју Бертвисел и режисерот Сајмон Ленгдон се обиделе да изберат интелигентни, шара '''''Елизабет Бенет''''' и дваесет и осумгодишниот '''''господин Дарси''''', исто така влијаел на изборот на другите глумци. Повеќе од сто глумици на возраст од петнаесет до дваесет и осум години поминале на аудицијата, а оние кои оставиле најдобар впечаток морале да глумат неколку претходно подготвени сцени во телевизиско студио со комплетни костуми и шминка. Продуцентот и режисерот испратиле и неколу понуди до одреден број на веќе познати и афирмирани глумци.<ref name="bc_15">Birtwistle and Conklin (1995). p. 15–21</ref> Британската глумица со американско потекло, Џенифер Или, била избрана меѓу десетици сериозни кандидати за улогата на Елизабет, втората најстара ќерка на Бенет, најсветлата и највесела девојка, а пред сè, омилена на нејзиниот татко. Освојувајќи ја главната главна улога во дваесеттите години и признавајќи дека го прочитала романот на Џејн Остин „''Гордост и предрасуда''“ на 12-годишна возраст, Џенифер Или била единствената глумица која учествувала во целото снимање на оваа серија.<ref name="bc_15"/><ref name="bc_47">{{Harvnb|Birtwistle|Conklin|1995}}</ref><ref name="bc_79">Birtwistle and Conklin (1995). p. 79–87.</ref> Сју Бертвисел особено сакала Колин Ферт, дотогаш скоро непознат глумец во триесеттите години да ја игра улогата на богатиот и дистанциран господинот Дарси (според романот на Џејн Остин, неговото име е Фицвилијам).<ref name="dvd_making">. .. 1999.</ref> Бертвисел работела со Ферт на „Холандски девојки“ во средината на 80-тите години од минатиот век, но без размислување, Ферт најпрво ја одбил улогата на господинот Дарси, сметајќи дека тој не е вистинскиот глумец за улогата и не сакал да игра во адаптации на делата на Џејн Остин, кој, според неговото мислење, гледале на светот и животот првенствено од женска гледна точка. По постојаното убедување на Сју Бертвисел, неговиот интерес за сценариото растел и Ферт на крајот ја прифатил понудената улога.<ref name="-{nyt_tale}-">Grimes, William (14 January 1996) [http://www.nytimes.com/1996/01/14/tv/cover-story-an-austen-tale-of-sex-and-money-in-which-girls-kick-up-their-heels.html?sec=&spon=&pagewanted=all "Cover Story: An Austen Tale of Sex and Money In Which Girls Kick Up Their Heels".] The New York Times., Пристапено на 17.5.2008.</ref> <ref name="-{ae_magazine}-">Passero, Kathy (December 1996). Pride, Prejudice and a Little Persuasion. A&E Monthly Magazine., Пристапено на 20.5.2008.</ref> За време на снимањето, Ферт и Или започнале романтична љубовна врска, која добила посебно внимание од медиумите кога двајцата се разделиле.<ref name="-{twice_shy}-">Steiner, Susie (31 March 2001). [http://www.guardian.co.uk/film/2001/mar/31/features.weekend "Twice Shy".] The Guardian., Пристапено на 20.8.2008.</ref> Бенџамин Витроу и Алисон Стедман, глумци кои некогаш биле номинирани за награда БАФТА, биле избрани за улогите на г-дин и г-ѓа Бенет, угледни, но финансиски несовесни родители на Елизабет. На Стедман му била понудена улогата без никаква аудиција или пробно снимање. Четирите сестри на Елизабет, кои имале 15 до 22 години, биле избрани да изгледаат сосема поразлично една од друга. Сузана Харкер ја глумела убавата постара сестра на Елизабет, Џејн, која се труди да го гледа само доброто кај луѓето. Луси Брајерс, Поли Мејберли и Џулија Савала ги играле помладите сестри на Елизабет - едноставната Мери, љубезната, но понекогаш нестабилна и чувствителна Кити и несериозната и нескротлива десет години постара од ликот на Лидија, која има 15 години во романот, Јулија Савала имала доволно глумечко искуство да ја добие улогата без никаква аудиција. Џоана Дејвид и Тим Вилтон ги играат улогите на Гардинерови, чичковците и тетките на Елизабет. Дејвид Бамбер го игра господинот Колинс, братучед на г-дин Бенет, свештеник и по природа многу чуден човек. Луси Скот ја играла Шарлот Лукас, најдобрата пријателка на Елизабет и сопруга на г-дин Колинс.<ref name="bc_15"/> Продуцентите заклучиле дека најдобрите физички и ментални одлики, кои се во целосна спротивност со ликот на Ферт, господинот Дарси, ги игра глумецот Криспин Бонам-Картер, кој исто така ја добил улогата на Мистер Бингли, многу рафиниран и богат човек.<ref name="bc_15"/> Бонам-Картер прво се појавил на аудиција за улогата на г-дин Џорџ Викам, убав поручник кој одлично со својот шарм ги крие неговиот неморал и алчност, но бил заменет со Адријан Лукис.<ref>[https://web.archive.org/web/20040407172926/http://www.aetv.com/scenes/pride/pride3c.html] (A&E Нетворк), Пристапено на 7.4.2007.</ref> Ана Канцелар, глумица позната по „ Четири венчавки и погреб “, била избрана за Каролин Бингли, сестра на г. Бингли.<ref>[http://pandp2.home.comcast.net/~pandp2/pandp2cast/chancellor.html] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081228011157/http://pandp2.home.comcast.net/~pandp2/pandp2cast/chancellor.html |date=2008-12-28 }}, Пристапено на 28.12.2008.</ref> Улогите на втората сестра на г. Бингли и неговиот зет ги играа Луси Робинсон (Луиза Харст) и Руперт Ванситарт (г. Харст). Потрагата по глумицата што ќе ја игра улогата на помладата сестра на г-дин Дарси Џорџијана се покажало како многу тешко, бидејќи продуцентите сакале глумицакоја ќе изгледа невино,чисто и срамежливо, која ќе го прикаже духот на високата буржоазија и која може да свири на пијано. По аудицијата низ која поминале повеќе од 70 глумици, Симон Лангдон предложила Емилија Фокс, ќерката на Џоана Дејвис, да ја добие улогата и предлогот веднаш бил прифатен. На Барбара Леј-Хант, без никаква аудиција или проба, и била дадена улогата на наметливата тетка на Дарси, Кетрин Деборд. == Продукција == === Концепција и адаптација === Романот на Џејн Остин ''„Гордост и предрасуда“,'' „доживеал“ многу голем број на филмски и телевизиски адаптации, од кои пет биле реализирани во продукцијата на телевизиските мрежи [[Би-би-си|БиБиСи]] и [[1938|во 1938]], [[1952]], [[1958]], [[1962|1962 година]] и [[1980|1980 година]]. Во есента [[1986|1986 година]]. Сју Бертвисел и Ендру Дејвис се договориле да направат телевизиска адаптација на романот „''Гордост и предрасуда''“.<ref name="bc_v">Birtwistle and Conklin (1995). p. 5–8</ref> Сју верувала дека последната адаптација на овој роман ќе донесе многу повеќе драматичност од претходните, што, според нејзиното мислење, се чинело премногу „неисхрането“ и „непоетско“. Програмската шема на телевизиската мрежа го принудила Дејвис да го прошири своето оригинално сценарио од пет епизоди за уште една епизода. Бертвисел и Дејвис тогаш, кон крајот на 1986 година, го испратиле сценариото за првите три епизоди до телевизиските мрежи ИТВ и Би-Би-Си, но никој од нив не бил заинтересиран. Кога, во средината на [[1993|1993 година]], двете телевизиски мрежи конечно покажале интерес за сценариото, уметничкиот директор на телевизиската мрежа Би-Би-Си Мајкл Веринг, успеал заедно со американската телевизиска мрежа да обезбеди финансирање за овој проект. Режисерот Сајмон Ленгдон и неговите соработници започнале со подготовки за продукција кон крајот на јануари и почетокот на февруари [[1994|1994 година]].<ref name="bc_47"/><ref name="bc_79"/> {| class="cquote pullquote" role="presentation" style="margin:auto; border-collapse: collapse; border: none; background-color: transparent; width: auto; " | style="width: 20px; vertical-align: bottom; border: none; color: #B2B7F2; font-size: 40px; font-family: 'Times New Roman', Times, serif; font-weight: bold; line-height: .6em; text-align: left; padding: 10px 10px;" |„ | style="vertical-align: top; border: none; padding: 4px 10px; " |Се понесовме по оваа приказна со голема почит,но да сакавме да изгледа потполно исто како и во романот,ке ангажиравме некого да ја изрецитира односно раскаже на радио. | style="width: 20px; vertical-align: top; border: none; color: #B2B7F2; font-size: 40px; font-family: 'Times New Roman', Times, serif; font-weight: bold; line-height: .6em; text-align: right; padding: 10px 10px;" |” |- | colspan="3" class="cquotecite" style="border: none; padding-right: 4%; font-size: smaller; line-height:normal; text-align: right;" |— режисер Сајмон Лангдон, [14]<nowiki></ref></nowiki> |}   Почитувајќи го тонот и духот на приказната, Џејн Остин, Бертвисел и Дејвис сакале да создадат „нова, жива приказна за вистински луѓе“, а не „типична застарена англиска телевизиска драма што ќе се прикажува за време на попладневна забава за чај“!<ref name="bc_v"/><ref name="nyt_tale">Grimes, William (14. јануар 1996). [http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9905E2DF1139F937A25752C0A960958260&sec=&spon=&pagewanted=all Cover Story: An Austen Tale of Sex and Money In Which Girls Kick Up Their Heels] The New York Times., Пристапено на 17.5.2008.</ref> Нагласувајќи ги сексот и парите како водечки идеи во приказната, Дејвис брзо го насочил фокусот кон ликот на Елизабет кон односите помеѓу Елизабет и Дарси, истакнувајќи го наративното значење на ликот на Дарси многу порано отколку што е наведено во романот. За да ги претстави ликовите како вистински човечки суштества, Дејвис додал неколку сцени кои траеле кратко, како на пример разубавување на ќерките на Бенет пред да се прошетаат и да се сретнат со потенцијални младоженци. Дејвис додал и сцени кои покажуваат како главните машки ликови уживаат во своето хоби, со цел некако да го „свртат“ текот на романот, кој првенствено е фокусиран на женски ликови.<ref name="bc_1">Birtwistle and Conklin (1995). p. 1–13.</ref> Најголемата техничка пречка било адаптацијата на многу долги писма што се појавуваат во вториот дел од приказната. Сепак, Дејвис исто така успеал да го надмине овој проблем, пред сè покажувајќи сцени во кои главните ликови си читаат писма едни на други. Дејвис вовел и дијалог со цел да ги прилагоди настаните во романот на модерната публика, но дијалозите што се појавуваат во романот останале речиси непроменети во серијата. === Снимање на серијата === Со буџет од околу 1 милион фунти по епизода (вкупниот буџет за серијата бил 6,9 милиони долари) дозволен за 20 недели снимање, со пет дена на снимање секоја недела за да се завршат сите 6 епизоди по 55-минути. Повеќе од 10 часа поминувале дневно на сетовите за снимање, вклучително и времето за дизајн на костуми и шминка.<ref name="bc_47"/> Две недели пред да започне снимањето, повеќе од 70 луѓе кои го сочинувале тимот на екипата и продукцијата се собрале да го вежбаат сценариото заедно, а на повеќето глумци им биле обезбедени дополнителни часови за [[танц]]ување, јавање, [[мечување]] и други вештини што глумците требало да ги усовршат. да можат совршено да ги изведуваат..<ref name="bc_47"/> Самата серија е снимена помеѓу јуни и [[1 ноември]] [[1994|1994 година]] со цел да се „покријат“ скоро сите сезони потребни за снимањето на одделни сцени. Постпродукцијата на серијата започнала во средината на мај 1995 година. Сцените снимени во иста географска област биле групирани во заеднички распоред за снимање.<ref name="bc_79"/> [[Податотека:Lyme_Park_2.jpg|десно|мини|300x300пкс| Замокот од вар се користел за прикажување на надворешноста на замокот Пемберли, домот на Дарси во областа Дербишир.]] Серијата се снимала на 24 различни географски локации, а биле користени 8 филмски студија.<ref name="bc_47"/><ref name="bc_47"/> За да ги покажат разликите меѓу главните ликови, продуцентите се обиделе да изберат пространа и удобна семејна куќа за домот на Бенетс, додека замокот Пембери на Дарси требало да изгледа како „најубавото место за живеење во Англија“, што оддава целосен аристократски дух.<ref name="dvd_making">. .. 1999.</ref> Градот Лакок бил избран за локација на селото Меритон. Делови од палатата Лакингтон биле искористени за прикажување на ентериерот и екстериерот на замокот Лонгборн за време на десетте недели од снимањето. Замокот Лајм бил избран за локација за Пембрли, но продуцентите, поради одредени потешкотии, морале да го снимаат ентериерот на Пемберли во замокот Садбери.<ref name="bc_47"/> Продуцентите го избрале замокот Белтон како локација за Роулингс замокот, домот на Кетрин Дебор.<ref name="bc_47"/><ref name="dvd_making">. .. 1999.</ref> Замокот на старите ректори е избран за скромен дом на г. Колинс. „Едкаут Хол“ служел како локација за снимање на ентериерот и екстериерот на замокот Недерфилд, домот на Бингли, додека сцените на игрите со топка што се одржале во Недерфилд биле снимени во „ Брокет Хол “. Улиците и сцените на гостилницата во Лондон биле снимени во малото гратче Ворик . Сцените од замокот Ремстиџ, каде што живеат г. Викам и Џорџијана, биле снимени на неколку локации во градот Сомерсет . === Дизајн на костуми и шминка === Бидејќи делото „ ''Гордост и предрасуда'' “ е поврзано со одреден, специфичен период од британската историја, подготовките за костимографија и шминка биле обемни и интензивни.Ликовите во делото, а пред сè нивното здравје и ментални состојби, главно се прикажани преку костумите што ги носеле; на пример, сестрите Бингли секогаш носеле најскапи фустани, а нивните фризури биле украсени со големи пердуви.<ref name="dvd_making">. .. 1999.</ref> Дизајнерката на костумите Дина Колин создала најголем дел од костумите сама, затоа што телевизиската мрежа Би-Би-Си немала доволно костуми што можат најдобро да ја претставуваат Англија од самиот почеток на XIX век Инспирацијата за костумите Дина Колин ја пронашла преку бројните посети на музеи и се обидела да ги создаде костимите на таков начин што ќе бидат привлечни за современата публика. Костумите што ги носела Елизабет имале живи бои и биле скроени за да овозможат лесно и брзо движење, што одговарало на активноста и живоста на Елизабет. За разлика од Елизабет, за Колин таа создала крем и бледо бели костуми за другите ќерки на Бенет за да ги нагласи нивната невиност, љубезност и едноставност. Костумите за сестрите Бингли и за Кетрин Деборд имале многу побогата боја. Колин Фиртучествувала во изборот на костими за неговиот лик,обидувајќи се да ги направи костимите што е можно потемни, оставајќи ги оние посветлите и и поживи костуми за ликот на Бингли.<ref name="bc_47"/> Продуцентите го замислиле Дарси како исклучително мрачен човек, иако тоа не е особено нагласено никаде во романот, па затоа тие побарале од Ферт да ја обои својата природно кафеавата коса, заедно со веѓите и трепките, во црна боја. Продуцентите ги советувале машките глумци да пуштат коса што повеќе, а исто така ги предупредиле на фактот дека мораат да си ги бричат мустаќите. Кратката, руса коса на Џенифер Ел била надградена со 3 кафеави прамени, додека еден специјален прамен бил надграден на косата на Алисон Стедман (г-ѓа Бенет).Косата на Сузана Харкер (Џејн) е обоена во светлосина боја, за разлика од Елизабета и била средена во класичен грчки стил, за да се нагласи убавината на лицето на Џејн.Пеѓите што Мери (Луси Брајрс) требаше да ги има на лицето биле постигнати со специјални ефекти за шминка. Бидејќи Кити и Лидија биле премлади за косата да мора да биде специјално распоредена, глумиците кои ги играле овие ликови не морале да ги преуредуваат фризурите. Главната шминкерка, Каролин Нобл, го оценила ликот на господинот Колинс особено интересен и го направила горниот дел од усната да изгледа особено задебелен.<ref name="bc_47"/> === Музика и кореографија === [[Податотека:Five_positions_of_dancing_Wilson_1811.jpg|десно|мини|309x309пкс| Пет позиции на познатиот „''Танц на регенси''“, слика од [[1811|1811 година]]]] Композиторот Карл Дејвис компонирал музика за многу голем број филмски и телевизиски адаптации на класични романи, па затоа тој бил првиот избор на Сју Бертвисел. Во обид да ги комбинира духовитоста и живоста на романот со неговите главни теми, бракот и љубовта во мал град од раниот XIX век, Дејвис ја користел современата класична музика како инспирација, особено „''Септетот''“ на [[Лудвиг ван Бетовен|Бетовен]], кој бил компониран за време на создавање на романот. За да се постигне целосна контрола на звукот, комплетната музика што се користела во серијата е претходно снимана. Снимката траела 6 часа, а учествувале 18 музичари. Глумците чии ликови свират на пијано во серијата имале можност да вежбаат неколку недели пред да започне снимањето, иако Луси Брајерс (Мери) и Емилија Фокс (Џорџијана) веќе биле многу вешти пијанистки.<ref>Birtwistle and Conklin (1995). p. 61–66.</ref> [[Георг Фридрих Хендл|Хендл]] [[Волфганг Амадеус Моцарт|ОК]] дела, [[Волфганг Амадеус Моцарт|Моцарт]] ''Свадбата на Фигаро'' и ''Дон Џовани'', како и делови од познатата ''Сонатина бр.4'' на Бетовен се провлекуваат низ музиката, која се појавува во серијата. Компилација со комплетна музика што се појавува во серијата била издадена во 1995 година. ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Телевизиски програми на Би-би-си]] [[Категорија:Британски телевизиски програми]] mzmeu1s47reswppb8ifh80vhtrd0a2h 0 1255585 5602321 5597343 2026-07-30T20:04:45Z 19user99 72391 #WPWPMK 5602321 wikitext text/x-wiki [[File:Charlottesville 'Unite the Right' Rally (35780274914) crop.jpg|thumb|right|Членови на крајната десница се подготвуваат за митингот „Обединете ја десницата“ во [[Шарлотсвил, Вирџинија]] во 2017 година. Учесниците носат Гадсденско знаме, нацистичко знаме и бојни знамиња на Конфедерацијата.]] '''Крајна десница''', '''екстремна десница''', '''радикалната десница''' или '''ултрадесницата''' се изрази кои се користат за означување на крајниот [[Десница (политика)|десен]] спектар на политички идеологии. Екстремно десничарската политика честопати вклучува [[супремизам]] - верување дека супериорноста и инфериорноста се вродени реалности помеѓу поединци и групи, како и целосно отфрлање на концептот на [[општествена еднаквост|социјална еднаквост]] како норма.{{Sfn|Merkl|Weinberg|1999}} Крајната десница често ја поддржува политиката на [[расна сегрегација|сегрегација]], односно одвојувањето на групите за кои смета дека се супериорни во однос на групите за кои сметаат дека се инфериорни.{{Sfn|Merkl|Weinberg|1999}} Крајно десничарската политика често вклучува [[авторитаризам]], [[нативизам]], [[расизам]] и [[ксенофобија]].{{Sfn|Hilliard|Keith|1999}} Идеологии најчесто поврзани со крајната десница се [[фашизам]], [[Националсоцијализам|нацизам]] и други [[Ултранационализам|ултранационалистички]], екстремни религиозни или реакционерни идеологии.{{Sfn|Griffin|2005}} == Наводи == {{Наводи}} == Литература == * {{Наведена книга|title=Fascism, Totalitarianism and Political Religion (Totalitarian Movements and Political Religions)|last=Griffin|first=Roger|publisher=Routledge 1 edition|year=2005|isbn=978-0415375504|pages=|ref=harv|author-link=Роџер Грифин}} * {{Наведена книга|url=https://archive.org/details/wavesofrancortun0000hill|title=Waves of Rancor: Tuning in the Radical Right|last=Hilliard|first=Robert L.|last2=Keith|first2=Michael C.|publisher=M. E. Sharpe Inc.|year=1999|location=New York|id=|ref=harv}} * {{Наведена книга|url=|title=Right-wing Extremism in the Twenty-first Century|last=Merkl|first=Peter H.|last2=Weinberg|first2=Leonard|publisher=M. E. Sharpe Inc.|year=1999|location=London, England, UK; Portland, Oregon, USA|id=|ref=harv}} [[Категорија:Идеологии]] [[Категорија:Крајна десница]] 9mx57ty6vymn55w6kox2ko7eo6ury6p 0 1259091 5602441 4651441 2026-07-31T07:22:03Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602441 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Bill of Rights - DPLA - a65f6d0b6210c18d17c596908ebcf270 (page 1).jpg|мини|Ракописниот оригинал на Ламберт од Повелбата за правата на Соединетите Американски Држави]] '''Вилијам Ламберт''' бил писател на Повелбата за права на Соединетите Држави, чијашто рачно напишана копија од Повелбата за права виси во Националните архиви на САД. Вилијам Ламберт служел како конгресен службеник за време на изготвувањето на Повелбата за права. Во текот на 1820-тите години, Ламберт бил член на престижното друштво, Колумбискиот институт за унапредување на уметностите и науките, кој меѓу своите членови ги вбројувало поранешните претседатели [[Ендру Џексон]] и [[Џон Квинси Адамс]] и многу познати луѓе на денот, вклучително и познати воени претставници, лица од државната служба, медицински работници и практичари од други професии.<ref name="rathbun">{{наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=MY-5AAAAIAAJ&pg=PA118&lpg=PA118&dq=%22columbian+institute%22&source=bl&ots=norHpKppMQ&sig=Xn1668nfr6y_EhAJVYUcGRBN1pk&hl=en&ei=3jAeTM3mAYHcMaqrjfUM&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=8&ved=0CCcQ6AEwBzgU#v=onepage&q=%22columbian%20institute%22&f=false |title=The Columbian institute for the promotion of arts and sciences: A Washington Society of 1816-1838. |first=Richard |last=Rathbun |accessdate=4 февруари 2021|work=|publisher=Bulletin of the United States National Museum, 18 октомври 1917}}</ref> == Поврзано == * ''[[Посовршен сојуз (филм)|Посовршен сојуз]]'', филм од 1989 година * [[Ден на Уставот (Соединети Држави)]] * [[Устав на Соединетите Држави]] * [[Историја на Уставот на Соединетите Држави]] * [[Историја на САД|Историја на Соединетите Држави]] * [[Национален уставен центар]] * [[Повелба за правата|Повелба за правата на Соединетите Држави]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.cr.nps.gov/history/online_books/constitution/history.htm Служба за национален парк „Текст и историја на уставот“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121012111809/http://www.cr.nps.gov/history/online_books/constitution/history.htm |date=2012-10-12 }} [[Категорија:Американски државници]] p65p42vgzj10v3lqusq7hxn2ef92jqm 0 1261191 5602401 5499990 2026-07-31T02:00:06Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602401 wikitext text/x-wiki '''IC3PEAK''' е [[Русија|руско]] експериментално електронско музичко дуо од [[Москва]], формирано во октомври 2013 година. Дуото првично снимаше песни скоро исклучиво на англиски јазик, но подоцна започнаа да снимаат скоро исклучиво на руски јазик. Во 2018 година, серијата концерти на бендот беа откажани или нарушени од страна на полицијата, а дуото беше приведено во сибирскиот град [[Новосибирск]] без некоја причина и не беа ослободени од притвор за да настапат на шоуто.<ref>{{Наведени вести|url=https://themoscowtimes.com/news/news-from-russia-what-you-missed-over-weekend-63590|title=News From Russia: What You Missed Over the Weekend|date=2018-11-26|work=[[The Moscow Times]]|access-date=2018-11-29|language=en}}</ref> == Историја == Дуото во моментов се состои од вокалистот Анастасија „Настја“ Креслина (родена на 13 ноември 1995 година) и продуцентот Николај Костилев (роден на 31 август 1995 година). Бендот се опишува себеси како „аудио-визуелен проект“.<ref>{{Наведени вести|url=https://meduza.io/shapito/2017/11/02/ic3peak-grustnaya-suka-premiera-klipa-odnoy-iz-samyh-uspeshnyh-rossiyskih-elektronnyh-grupp-kotoraya-teper-poet-po-russki|title=IC3PEAK&nbsp;— "Грустная сука". Премьера клипа одной из&nbsp;самых успешных российских электронных групп, которая теперь поет&nbsp;по-русски|date=2017-11-02|work=[[Meduza]]|access-date=2018-02-24|language=ru-RU}}</ref> Првиот настап на дуото се одржа во Санкт Петербург, проследен со концерт во Москва како втор дел од серијата „W17CHØU7“ („Witchout“),<ref name="daily.afisha.ru">{{Наведени вести|url=https://daily.afisha.ru/archive/volna/context/pochemu-v-rossii-tak-populyaren-vitchhaus/|title=Почему в России так популярен витч-хаус|last=Макарский|first=Артем|date=2015-01-22|work=[[Afisha]] Daily|access-date=2017-12-23|publisher=ООО «Компания Афиша»|language=ru}}</ref> на публика од околу 600 луѓе.<ref name="the-flow.ru">{{Наведени вести|url=http://the-flow.ru/new-flow/new-flow-vol13-ic3peak|title=IC3PEAK: "аудиовизуальные террористы" из Москвы|last=Редькин|first=Николай|date=2016-08-22|work=The Flow|access-date=2017-12-23|language=ru}}</ref> Бендот го издаде своето деби ЕП „Substances“ на издавачката куќа STYLSS во 2014 година, со песната „Ether“, за која го објавија своето прво музичко видео. Бендот потоа го издаде ЕП „Vacuum“ подоцна во годината, на француската издавачка куќа Stellar, Kinematics, дозволувајќи им да ја прошират својата публика во Европа. Нивните први европски настапи се одржаа во [[Париз]], [[Бордо]], [[Рига]], [[Прага]] и [[Хелсинки]], проследено со повеќе претстави во нивната татковина Русија.<ref name="Москва24">{{Наведени вести|url=https://www.m24.ru/articles/koncerty/23102014/58395|title=Электронный дуэт IC3PEAK - о визуализации смерти, "терроре" и попрошайках в сети|last=Кокоулин|first=Дмитрий|date=2014-10-24|access-date=2017-12-23|publisher=[[Moscow 24]]|language=ru}}</ref> Во 2016 година, бендот беше на турнеја во [[Бразил]] и го снимаше спотот за песната „Go With the Flow“. Истата година се случи нивната прва турнеја низ [[САД]] и настапот во [[Мексико]]. Во 2017 година, IC3PEAK ја освои категоријата „електроника“ на музичките награди Jägermeister <ref name="tntmusic.ru">{{Наведени вести|url=https://tntmusic.ru/2200-obyavleny-short-listy-premii-jaegermeister-music-awards/|title=Объявлены шорт-листы премии Jägermeister Music Awards|date=2017-10-20|access-date=2017-12-22|publisher=TNT Music|language=ru}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.intermedia.ru/news/329677|title=Монеточка стала "Лучшей группой" на Jager Music Awards|date=2018-11-19|access-date=2018-11-24|publisher=[[InterMedia (agency)|Intermedia]]|language=ru}}</ref> и „најдобар експериментален проект на годината“ на наградите Golden Gargoyle. Во ноември 2017 година, бендот го издаде својот прв албум на руски јазик „Сладкая Жизнь“ (Слаткиот живот), со песната „Грустная сука“ (Тажна кучка),<ref name="Wonderzine">{{Наведени вести|url=http://www.wonderzine.com/wonderzine/entertainment/entertainment-news/230646-ic3peak-new|title=IC3PEAK выпустили мрачный клип "Грустная сука"|date=2017-11-02|work=Wonderzine|access-date=2017-12-23|language=ru|archive-date=2018-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20180802132009/https://www.wonderzine.com/wonderzine/entertainment/entertainment-news/230646-ic3peak-new|url-status=dead}}</ref> со повеќе од 10 милиони прегледи на YouTube. Вториот албум на дуото на руски јазик „Сказка“ (Бајка) содржи песни на социјални теми. Во песната „Смерти Больше Нет“ (Нема повеќе смрт), Настја Креслина пее од перспектива на учесник во протести, соочен со затворскиот штаб на Лубјанка на ФСБ (Федерална служба за безбедност). На песната има текст „Заедно со другите ќе се извиткаш на плоштадот“ и „Одам надвор да милувам мачка додека полицаец ја прегазува“.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://meduza.io/feature/2018/11/23/v-kazani-siloviki-sorvali-kontsert-ic3peak-drugie-vystupleniya-tozhe-pod-ugrozoy-nedavno-gruppa-nachala-pet-pro-mitingi-rossiyu-i-smert|title=В Казани силовики сорвали концерт IC3PEAK, другие выступления тоже под угрозой. Недавно группа начала петь про митинги, Россию и смерть|last=Gorbachev|first=Aleksandr|date=2018-11-23|work=[[Meduza]]|language=ru|accessdate=2020-10-30}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://meduza.io/feature/2018/10/30/vyhozhu-na-ulitsu-gladit-kota-a-ego-pereezzhaet-tachka-menta|title="Выхожу на улицу гладить кота, а его переезжает тачка мента" Премьера клипа IC3PEAK "Смерти больше нет"|date=2018-10-30|work=[[Meduza]]|language=ru|accessdate=2020-10-30}}</ref> Есента 2018 година, групата, како и многу други руски независни изведувачи, започнаа да имаат проблеми со откажувањето на концертите во руските градови од страна на локалните безбедносни сили.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://zona.media/news/2018/12/01/nsk|title=Участников группы IC3PEAK задержали в Новосибирске|date=2018-12-01|work=[[MediaZona]]|language=ru-RU|accessdate=2018-12-01}}</ref> Се има случено бендот да биде вклучен во забранување популарни музички акти низ провинциската Русија, каде што многу изведби се откажани во наплив на локален притисок, за кој се вели дека предизвикал интервенција од страна на Московскиот Кремлин .<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/world/2018/dec/12/were-not-scared-bands-defy-russian-crackdown-on-political-music|title=‘Even a half-finished show is a victory’: Russian bands fight new crackdown|last=Roth|first=Andrew|date=2018-12-12|work=[[The Guardian]]|access-date=2019-02-19|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> [[Податотека:Against_the_isolation_of_Runet_(2019-03-10)_103.jpg|мини|Против изолацијата на Рунет (2019-03-10) 103]] == Дискографија == === Студио албуми === * ''IC3PEAK'' (2015) * ''Fallal'' (2016) * ''Сладкая Жизнь'' (2017) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.colta.ru/articles/music_modern/16839?page=5&part=2|title=Что слушать в декабре|last=Mezenov|first=Sergey|date=2017-12-12|work=Colta|language=ru|accessdate=2018-11-23}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://the-flow.ru/bestof2017/50-rus-albums-vol2|title=50 отечественных альбомов 2017. Часть 2|date=2017-12-26|work=The Flow|access-date=2018-11-23|language=ru-RU}}</ref> * ''Сказка'' (2018) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.colta.ru/articles/music_modern/19466?page=3&part=3|title=Что слушать в октябре — 2|last=Mezenov|first=Sergey|date=2018-10-18|work=Colta|language=ru|accessdate=2018-11-23}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.intermedia.ru/news/328123|title=Рецензия: IC3PEAK - "Сказка" ***|last=Mazhaev|first=Aleksey|date=2018-10-12|work=[[InterMedia (agency)|Intermedia]]|access-date=2018-11-23|language=ru}}</ref> * ''До Свидания'' (2020) === Синглови === * „Ellipse“ (2014) / Electronica Records * „I'll Be Found Remixes“ (2014) * „Really Really“ (2014) * „Kawaii“ / „Warrior“ (2016) / Manimal Vinyl * „КТО“ (2017) / Самообјавен * „Чудовиште“ (2017) / Manimal Vinyl * „THIS WORLD IS SICK“ (2018) <ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.youtube.com/watch?v=kTTwGqeNdlE&t=0s|title=IC3PEAK - THIS WORLD IS SICK|last=IC3PEAK|date=2018-04-03|accessdate=2018-04-04}}</ref> * „Fairy Tale / Сказка“ (2018) * „Death No More/ Смерти больше нет“ (2018) * „Boo-Hoo / Плак-Плак“ (2020) * „TRRST“ (со [[ЗилаКами|ZillaKami]] ) (2020) === ЕП === * ''SUBSTANCES'' (2014) / STYLSS * ''Vacuum'' (2014) / Stellar Kinematics === Колаборативна работа === * „Mirror“ (2017) (со {{Меѓујазична врска|Boulevard Depo|ru}} ) * „CRY“ (2017) (со [[Томи Кеш (рапер)|Tommy Cash]] ) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://soundcloud.com/iamtommycash/tommy-cash-x-ic3peak-cry|title=TOMMY CASH X IC3PEAK - CRY|last=€A$H|first=TOMM¥|date=2017-11-14|publisher=TOMM¥ €A$H via SoundCloud|accessdate=2017-12-23}}{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * „Burns“ (2018) (со Boulevard Depo ) == Видеа == {| class="Wikitable sortable" !No. ! Година ! Наслов ! Руски наслов |- | '''1''' | 2014 | ''Ether'' | |- | '''2''' | 2014 | ''Vacuum'' | |- | '''3''' | 2016 | ''Go with the flow'' | |- | '''4''' | 2017 | ''Kawaii warrior'' | |- | '''5''' | 2017 | ''So safe'' | |- | '''6''' | 2017 | ''Make you cry'' | |- | '''7''' | 2017 | Sad bitch | грустная сука |- | '''8''' | 2018 | ''This world is sick'' | |- | '''9''' | 2018 | ''Fairy Tale'' | сказка |- | '''10''' | 2018 | ''Death no more'' | смерти больше нет |- | '''11''' | 2020 | ''Marching'' | Марш |- | '''12''' | 2020 | ''Boo-Hoo'' | Плак-Плак |- |} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{YouTube|UC2f2qtst4dOzmT8gl5IrgwA|Канал группы «IC3PEAK»}} [[Категорија:Руски музички групи]] [[Категорија:Музички групи основани во 2013 година]] 6wi86h8cpde98xclfi04usenltubngk 0 1265376 5602202 5588180 2026-07-30T14:41:58Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602202 wikitext text/x-wiki {{Политика на Турција}} '''Човековите права во Турција''' се заштитени со различни [[Меѓународно право|договори за меѓународно право]], кои имаат предност пред домашното законодавство, согласно член 90 од Уставот од 1982 година. [[Меѓународен пакт за граѓански и политички права|Меѓународниот пакт за граѓански и политички права]] (МКСПР) не бил потпишан од Турција сè до 2000 година.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=ubjCDGcZ1Z4C&pg=PA253|title=Human Rights in Turkey|last=Arat|first=Zehra F. Kabasakal|date=1 January 2011|publisher=University of Pennsylvania Press|isbn=978-0812201147|via=Google Books}}</ref> Прашањето за човековите права е од голема важност за [[Приклучување на Турција кон ЕУ|преговорите со Европската унија]] (ЕУ). Акутните проблеми со човековите права го вклучуваат особено статусот на Курдите во Турција. Курдско-турскиот судир предизвикал бројни [[Човекови права|повреди на човековите права со]] текот на годините. Во земјата се води дебата за [[Право на живот|правото на живот]], тортура, слобода на изразување, како и слободи на вероисповед, собирање и здружување. Турција сè уште држи закони што се сметаат за недемократски или авторитарни, како што е забрана на малцинствата да добиваат основно образование на нивниот мајчин јазик. Најголемото малцинство во земјата, [[Курди]]те, кои сочинуваат 15% од населението, немаат право на самоопределување иако Турција го потпишала МКСПР. Во март 2017 година, Обединетите нации ја обвиниле турската влада за „масовно уништување, убиства и бројни други сериозни повредиил на човековите права“ против малцинството етнички Курди.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=56330#.WMMp5DvyuM8|title=Turkey: UN report details allegations of serious rights violations in country's southeast|last=Section|first=United Nations News Service|date=10 March 2017|accessdate=28 April 2017}}</ref> == Посветеност на меѓународното право за човекови права == [[Турција|Република Турција]] влегла во разни [[Човекови права|заложби за човекови права]], од кои некои се изразени во турскиот Устав од 1982 година, од кој во вториот дел се гарантирани „основните права и слободи“ како што се [[Право на живот|правото на живот]], безбедноста на лицата и правото на сопственост. Покрај тоа, Турција потпишала голем број договори, прикажани во табелите подолу:<ref>The information was taken from a [http://www1.umn.edu/humanrts//research/ratification-turkey.html page of the University of Minnesota]; accessed on 10 September 2009</ref> {| class="wikitable plainrowheaders mw-collapsible mw-collapsed" style="width:100%" |+Меѓународен предлог-закон за човекови права ! scope="row" | Меѓународен пакт за економски, социјални и културни права | 15 август 2000 година |- ! scope="row" | Меѓународен пакт за граѓански и политички права | 15 август 2000 година (и) 23 септември 2003 година (r) |- ! scope="row" | Факултативен протокол на Меѓународниот пакт за граѓански и политички права | 3 февруари 2004 година |- | colspan="2" | Клуч: '''s''' за потпис; '''r''' за ратификација; '''а''' за пристапување |} {| class="wikitable plainrowheaders mw-collapsible mw-collapsed" style="width:100%" |+Човекови права на жените ! scope="row" | Конвенција за елиминација на сите форми на дискриминација врз жените | 20 декември 1985 година (а) |- ! scope="row" | Факултативен протокол на Конвенцијата за елиминација на дискриминацијата врз жените | 8 септември 2000 година, 29 октомври 2002 година (р) |- ! scope="row" | Конвенција на Обединетите нации против транснационален организиран криминал | 13 декември 2000 година, 25 март 2003 година (р) |- | colspan="2" | Клуч: '''s''' за потпис; '''r''' за ратификација; '''а''' за пристапување |} {| class="wikitable plainrowheaders mw-collapsible mw-collapsed" style="width:100%" |+Заштита од тортура, лошо постапување и исчезнување ! scope="row" | Европската конвенција за спречување на тортура и нехуман или понижувачки третман или казна | 11.01.88 (и), 26.02.88 (r) |- ! scope="row" | Протокол број 1 на Европската конвенција за спречување на тортура и нехуман или понижувачки третман или казна список2 = 10.05.1995 (и), 17.09.97 (r) |- ! scope="row" | Протокол број 2 на Европската конвенција за спречување на тортура и нехуман или понижувачки третман на казни | 10 мај 1995 година, 17.09.97 година (r) |- ! scope="row" | Конвенција против тортура и други сурови, нехумани или понижувачки постапки или казни | 25.01.88 (и), 02.08.88 (r) |- | colspan="2" | Клуч: '''s''' за потпис; '''r''' за ратификација; '''а''' за пристапување |} {| class="wikitable plainrowheaders mw-collapsible mw-collapsed" style="width:100%" |+Тероризам и човекови права ! scope="row" | Меѓународна конвенција против земање заложници | 15.08.89 (а) |- ! scope="row" | Меѓународна конвенција за сузбивање на терористичко бомбардирање | 20 мај 1999 година, 30 мај 2002 година |- ! scope="row" | Меѓународна конвенција за сузбивање на финансирањето на тероризам | 27.09.01 (и), 28.06.02 (r) |- ! scope="row" | Меѓународна конвенција за сузбивање на незаконско заплена на авиони | 16 декември 1970 година, 17.04.73 (р) |- ! scope="row" | Меѓународна конвенција за спречување и казнување на злосторства против меѓународно заштитени лица | 6 март 1998 година (р) |- | colspan="2" | Клуч: '''s''' за потпис; '''r''' за ратификација; '''а''' за пристапување |} {| class="wikitable plainrowheaders mw-collapsible mw-collapsed" style="width:100%" |+Регионални конвенции ! scope="row" | [Европска] Конвенција за заштита на човековите права и основните слободи | 4 Сега 1950 година, 18 мај 1954 година (р) |- ! scope="row" | Протокол на Конвенцијата за заштита на човековите права и основни слободи | 20 март 1952 година, 22.06.53 (р) |- ! scope="row" | Протокол бр.2 кон Европската конвенција од 1950 година за заштита на човековите права и основните слободи | 6 мај 1963 година, 25 март 1968 година (р) |- ! scope="row" | Протокол бр.3 на Европската конвенција за заштита на човековите права и основните слободи од 1950 година | 6 мај 1963 година, 25 март 1968 година (р) |- ! scope="row" | Протокол бр.4 на Европската конвенција за заштита на човековите права и основни слободи од 1950 година | 19 октомври 1962 година |- | colspan="2" | Клуч: '''s''' за потпис; '''r''' за ратификација; '''а''' за пристапување |} {| class="wikitable plainrowheaders mw-collapsible mw-collapsed" style="width:100%" |+Протоколи 5-8 од ЕКЧП ! scope="row" | Протокол бр.5 кон Европската конвенција од 1950 година за заштита на човековите права и основните слободи | 14 мај 1971 година, 20 декември 1971 година (р) |- ! scope="row" | Протокол бр.6 кон Европската конвенција за заштита на човековите права и основните слободи од 1950 година | 15.01.03 (и) |- ! scope="row" | Протокол бр.7 кон Европската конвенција од 1950 година за заштита на човековите права и основни слободи | 14 март 1985 година |- ! scope="row" | Протокол бр. 8 кон Европската конвенција од 1950 година за заштита на човековите права и основни слободи | 04.02.86 (и), 19.09.89 (r) |- | colspan="2" | Клуч: '''s''' за потпис; '''r''' за ратификација; '''а''' за пристапување |} {| class="wikitable plainrowheaders mw-collapsible mw-collapsed" style="width:100%" |+Протоколи 9–12 од ЕКЧП ! scope="row" | Протокол бр. 9 кон Европската конвенција од 1950 година за заштита на човековите права и основни слободи | 6 Сега 1990 година |- ! scope="row" | Протокол број 10 на Европската конвенција од 1950 година за заштита на човековите права и основни слободи | 28.02.96 (и), 5 мај 1998 година (r) |- ! scope="row" | Протокол број 11 на Европската конвенција за заштита на човековите права и основните слободи од 1950 година | 28.02.96 (и), 5 мај 1998 година (r) |- ! scope="row" | Протокол број 12 на Европската конвенција од 1950 година за заштита на човековите права и основни слободи | 04.11.00 (и) |- | colspan="2" | Клуч: '''s''' за потпис; '''r''' за ратификација; '''а''' за пристапување |} :* [[Универзална декларација за човековите права|Универзалната декларација за човекови права]] е потпишана во 1949 година.<ref name="unhchr84">[http://www.unhchr.ch/tbs/doc.nsf/0/e00415d0170ee8a5c1256b3a0051eb22/$FILE/G0144925.pdf Report of State Party – Turkey by the Office of the United Nations High Commissioner of Human Rights, 2001] – See section 84</ref> :* [[Европска конвенција за човекови права|Европската конвенција за човекови права]] (1954) ја става Турција под јурисдикција на [[Европски суд за човекови права|Европскиот суд за човекови права]] (ЕСЧП). Во 1987 година, Турција го прифати правото да аплицира поединечно до ЕСЧП (член 25 од Европската конвенција за човекови права = ЕКЧП) и 1990 година ја призна задолжителната надлежност на Европскиот суд за човекови права според член 46 од ЕКЧП.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://insanhaklarimerkezi.bilgi.edu.tr/data/raporlar_avrupa/985.doc|title=Mentioned in Resolution 985 (1992) reproduced as a word-file on insanhaklarimerkezi.bilgi.edu.tr, accessed September 10, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20110818141623/http://insanhaklarimerkezi.bilgi.edu.tr/data/raporlar_avrupa/985.doc|archive-date=August 18, 2011|accessdate=December 2, 2009}}</ref> Во октомври 2009 година Европската комисија за проширување на Европската унија потврдила: одреден напредок во однос на почитувањето на меѓународното право за човекови права. Сепак, спроведувањето на некои пресуди на ЕСЧП кои бараат законски измени траат неколку години. Потребни се понатамошни напори за зајакнување на институционалната рамка за човекови права, особено во врска со формирање независна институција за човекови права и Народен правобранител На 18 октомври 2017 година, генералниот секретар на Советот на Европа, Торбјорн Јагланд повикал на ослободување на активистите за човекови права приведени во Турција преку телефонски повик со турскиот министер за правда Абдулхамит Ѓул.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.hurriyetdailynews.com/council-of-europe-head-calls-on-turkeys-minister-for-release-of-human-rights-activists-121101|title=Council of Europe head calls on Turkey's minister for release of human rights activists - World News|work=Hürriyet Daily News|language=en|accessdate=2020-09-09}}</ref> === Пресуди на Европскиот суд за човекови права === {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:10px; border:10px; text-align:right;" |- style="background:#d3d3d3;" | colspan=2 | <small>Број на пресуди донесени од<br/>[[Европски суд за човекови права|ЕСЧП]] со најмалку една повреда.<ref>{{cite web |title=Statistics of the EHCR |url=https://echr.coe.int/Pages/home.aspx?p=reports&c= |website=European Court of Human Rights |access-date=11 April 2020}}</ref><br/>Годината не е претставителна за<br/>состојбата со човековите права во таа година, и <br/>случаите може да се однесуваат за неколку години.</small> |- ! Година ! Одлука |- | 2001 | 169 |- | 2002 | 54 |- | 2003 | 76 |- | 2004 | 154 |- | 2005 | 270 |- | 2006 | 312 |- | 2007 | 319 |- | 2008 | 257 |- | 2009 | 341 |- | 2010 | 228 |- | 2011 | 159 |- | 2012 | 117 |- | 2013 | 118 |- | 2014 | 94 |- | 2015 | 79 |- | 2016 | 77 |- | 2017 | 99 |- | 2018 | 104 |- | 2019 | 96 |} Рекордот на човекови права во [[Турција]] долго време продолжува да привлекува контроли, како внатрешно, така и надворешно. Според Министерството за надворешни работи, Турција е осудена на 33&nbsp;милиони евра во 567 различни случаи помеѓу 1990 година - кога Турција делотворно дозволила поединечни апликации до [[Европски суд за човекови права|Европскиот суд за човекови права]] (ЕСЧП) - и [[2006]] година.<ref name="Duvakli">Duvakli, Melik. JİTEM’s illegal actions cost Turkey a fortune, ''[[Today's Zaman]]'', 27 August 2008; reprinted by [http://www.info-turk.be/360.htm#illegal Info Turk edition 360, August 2008].</ref> Повеќето злоупотреби биле направени на [[Југоисточна Анадолија|југоистокот од земјата]], во рамките на курдско-турскиот судир. Во [[2007]] година, биле поднесени 2830 апликации против Република Турција пред ЕСЧП и, следствено, биле издадени 331 пресуди за основаноста со кои се потврдуваат 319 повреди и 9 непочитувања. Според податоци од 2008 година, Турција е втора по Русија, во списокот на земји со најголем број на случаи на кршење на човековите права пред [[Европски суд за човекови права|Европскиот суд за човекови права]], со 9.000 случаи во август 2008 година <ref name="Duvakli"/> Во 2011 година, ЕСЧП издала 159 пресуди со кои се утврдени повреди од страна на Турција, најмногу од која било земја, со Русија на второ место по 121 пресуди.<ref>{{Наведена книга|url=http://www.echr.coe.int/NR/rdonlyres/77FF4249-96E5-4D1F-BE71-42867A469225/0/2011_Rapport_Annuel_EN.pdf|title=Annual Report 2011|publisher=European Court of Human Rights|year=2012|isbn=978-92-871-9972-0|location=France}}</ref> Помеѓу [[1 ноември]] [[1998]] година и [[31 декември]] [[2008]] година, ЕСЧП примила 24.945 апликации од Турција. Прогласила 2.237 случаи за допуштени и 13.615 случаи за недопуштени.<ref name="HO">Statistics compiled by using the [http://www.echr.coe.int/ECHR/EN/Header/Reports+and+Statistics/Reports/Annual+Reports/ official data of the ECtHR]</ref> Во исто време, тој достигнал 1.905 пресуди со кои се утврди барем една повреда во 1.652 случаи. Иако едвај има одлука за член 14 од Европската конвенција за човекови права (забрана за [[дискриминација]]), многу пресуди во врска со член 2 (право на живот) и член 3 од конвенцијата (забрана за тортура) биле донесени врз основа на процедурални сведочејќи за вмешаност на државните агенции.<ref>Entry of [http://ob.nubati.net/wiki/Statistics_on_judgments_of_the_ECHR_on_Turkey Helmut Oberdiek in his private Wiki] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20191122194315/http://ob.nubati.net/wiki/Statistics_on_judgments_of_the_ECHR_on_Turkey |date=2019-11-22 }} and [http://ob.nubati.net/en/echr_tur.php additional article on his website].</ref> Според Европската комисија за проширување на ЕУ, Турција продолжила да напредува во извршувањето на пресудите на ЕСЧП. Целиот паричен надоместок бил исплатен на време, во вкупен износ од 5,2 €&nbsp;милиони во 2008 година. ЕСЧП разгледала девет случаи против Турција во врска со забраните на политичките партии од страна на Уставниот суд на Турција.<ref name="HRWB">[http://hrw.org/english/docs/2008/07/31/turkey19521.htm Turkey: Party Case Shows Need for Reform – Ruling Party Narrowly Escapes Court Ban], ''[[Human Rights Watch]]'', 31 July 2008</ref> Во сите, освен во еден случај (што се однесувал на исламистичката партија за благосостојба ), Европскиот суд пресудил против одлуката за забрана, изјаснувајќи се дека Турција ги прекршила членовите 10 и 11 од Европската конвенција (слобода на изразување и слобода на здружување). Одлуката на ЕСЧП во врска со Партијата за благосостојба била критикувана за недостаток на конзистентност со нејзините други одлуки, особено од [[Хјуман рајтс воч]]. Една пресуда на ЕСЧП ја осудила Турција на казна од 103.000 евра за нејзините одлуки во врска со бандата Јуксекова (ака „бандата со униформи“), поврзана со тајната разузнавачка единица на жандармеријата JİTEM.<ref name="Duvakli"/> ЕСЧП, исто така, во 2006 година ја осудила Турција на казна од 28.500 евра за убиството на JİTEM на 72-годишниот курдски писател Муса Антер, во 1992 година во Дијарбакир. Другите случаи вклучуваат 2000 Пресуда за Турција, во врска со убиството на синдикалец; или Случај Турција во 1996 година, што претставува преседан во [[Кипарско прашање|кипарскиот спор]], бидејќи ЕСЧП и наложил на Турција да даде финансиски надомест на лице протерано од страната на Кипар, контролирана од Турција. ЕСЧП, исто така, во 2005 година и доделила на курдската заменичка Лејла Зана 9000 евра од турската влада, пресудувајќи дека Турција ги повредила нејзините права на слободно изразување. Зана, која била признаена за затвореник од страна на [[Амнести интернешенал|Амнести Интернешнл]] и била наградена со наградата Сахаров од страна на [[Европски парламент|Европскиот парламент]], била затворена во 1994 година, наводно поради тоа што била член на забранетата ПКК, но по службена должност за тоа што зборувала курдски јазик во јавноста за време на нејзината парламентарна заклетва. == Право на живот == Правото на живот може да биде загрозено со други средства освен [[смртна казна]]. Особено во текот на 90-тите години на минатиот век имало многу случаи на вонсудски погубувања, (политички) убиства од неидентификувани сторители (''faili meçhul cinayetler'') и случаи на „исчезнувања“. === Смртна казна === Смртната казна не се спроведува во Турција од 1984 година. Турција ја укинала казната за кривични дела во 2002 година и за сите дела во 2004 година. Казната била заменета со тежок доживотен затвор ( ''ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası'' ). Според членот 9 од законот 5275 за извршување на казни <ref>An [http://www.tbmm.gov.tr/kanunlar/k5275.html online edition of Law 5275] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20181207054258/https://www.tbmm.gov.tr/kanunlar/k5275.html |date=2018-12-07 }} (in Turkish on pages of the Turkish Government); accessed on 10 September 2009</ref> овие затвореници се чуваат во одделни ќелии во затвори со висока безбедност и им е дозволено да вежбаат во соседниот двор еден час на ден. === Вонсудски погубувања === Во 1990 година, [[Амнести интернешенал|Амнести Интернешнл]] го објавил својот прв извештај за вонсудските погубувања во Турција.<ref>The report [http://ob.nubati.net/wiki/Extra-judicial_Executions Turkey: Extra-judicial Executions (AI Index: EUR 44/45/90)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200916090626/http://ob.nubati.net/wiki/Extra-judicial_Executions |date=2020-09-16 }} was accessed on 10 September 2009</ref> Во следните години проблемот станал посериозен. Фондацијата за човекови права на Турција ги утврдила следните бројки за вонсудските погубувања во Турција за годините 1991 до 2001 година:<ref>Source: Report for 2001, published on 10 March 2003, Ankara, {{ISBN|975-7217-38-7}}, page 49 (Turkish)</ref> {| class="wikitable" |1991 | 1992 | 1993 | 1994 | 1995 | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 |- | 98 | 283 | 189 | 129 | 96 | 129 | 98 | 80 | 63 | 56 | 37 |} Во 2001 година Специјалниот известувач на [[ООН]] за вонсудски, скратени или самоволни погубувања, г-ѓа Асма Џахангир, презентирала извештај за посетата на Турција. Во извештајот биле презентирани детали за убиства на затвореници (26.09.2009 година, 10 затвореници убиени во затвор во [[Анкара]]; 19 декември 2000 година, операција започнала низ цела Турција резултирала со смрт на 30 затвореници и двајца жандарми). За годините 2000–2008 година, Здружението за човекови права (ХРА) ги дава следниве бројки за сомнителна смрт/смрт во притвор/вонредно судско извршување/ тортура од платени селски чувари <ref>The [http://www.ihd.org.tr/images/pdf/IHD_1999_2008_Comparative_Balance_Sheet.pdf comparative balance sheet of the HRA] is available in English; accessed on 10 September 2009</ref> {| class="wikitable" | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 |- | 173 | 55 | 40 | 44 | 47 | 89 | 130 | 66 | 65 |} Во 2008 година, организацијата за човекови права Мазлум Дер изброиле 25 вонсудски убиства во Турција. === Нерасчистени убиства === Масовните повреди на човековите права во југоисточните и источните региони на Турција, главно населени со [[Курди]], во 90-тите години од минатиот век имале форма на исчезнување и убиства од страна на непознати сторители, каде државните органи не покажале подготвеност да ги решат.<ref>Report by Amnesty International: [https://www.amnesty.org/en/documents/eur44/008/2007/en/ The Entrenched Culture of Impunity Must End] Index Number: EUR 44/008/2007, Date Published: 5 July 2007</ref> Во 2009 година, Здружението за човекови права изјавило дека до крајот на [[2008]] година биле убиени вкупно 2.949 лица од непознати сторители, а 2.308 лица станале жртви на вонсудски погубувања.<ref>The [http://www.ihd.org.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=1626:bir-eylul-turkiyede-barisin-yildonumu-olsun&catid=67:genel-merkez&Itemid=213 press release is available in Turkish], accessed on 11 September 2009</ref> Собраниска комисија за истражување на убиства од непознати сторители ( ''faili meçhul cinayetleri araştırma komisyonu'' ) е основана во 1993 година и работела околу две години. Многу членови се жалеле дека не им било помогнато и нивната работа дека е нарушена.<ref name="Rad">''[[Radikal]]'', 24 October 2008, [http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetay&ArticleID=904986&CategoryID=77 Faili meçhul komisyonu üyeleri 1000 cinayeti 15 yıl önce görmüştü...]</ref> Еден член на комисијата, Ејуп Ашик, изјавил дека зад многу од овие убиства стои турскиот Хезболах и додал дека државата имала три ефективни оружја во борбата против тероризмот: специјални тимови, селски чувари (Коруџулар) и Хезболах. Иако бил сведок на околу 80 акции на Хезболах во провинцијата Адијаман, тогашниот министер за внатрешни работи изјавил дека нема ништо поврзаност. Ова пак го натерало да верува дека државата го поддржува Хезболах. Хјуман рајтс воч (ХРВ) прво повикал на истрага за врските помеѓу Хезболах и безбедносните сили во [[1992]] година.<ref>The HRW [https://www.hrw.org/legacy/english/docs/2000/02/16/turkey3057_txt.htm backgrounder: What is Turkey's Hizbullah?] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160306023124/https://www.hrw.org/legacy/english/docs/2000/02/16/turkey3057_txt.htm |date=2016-03-06 }} was published in 2000; accessed on 12 September 2009</ref> Во посебен извештај било наведено: {{цитат|''Во текот на 1992 година имало крајно вознемирувачко зголемување на бројот на сомнителни смртни случаи во југоисточна Турција. Стотици луѓе беа убиени од непознати напаѓачи; многу од тие луѓе беа лидери или на позиции на одговорност во курдската заедница - лекари, адвокати, наставници, политички лидери, новинари, активисти за човекови права, стопанственци... Активисти за човекови права беа меѓу жртвите. Тринаесет од сомнителните убиства од јануари 1992 година беа на новинари''.<ref>Quotes taken from the HRW Report [https://www.hrw.org/sites/default/files/reports/TURKEY933.PDF The Kurds of Turkey: Killings, Disappearances and Torture], March 1993, accessed on 12 September 2009</ref>}} Врз основа на податоците на Министерството за внатрешни работи, дневниот весник „Заман“ објавил дека во периодот 1987–2001 година биле извршени вкупно 2.914 политички убиства, од кои 1.334 во областа на полицијата и 1.580 во областа на жандармеријата, и региони на Јужна и Источна Анадолија. 457 од убиствата во области на полицијата и 1.291 во областите на жандармеријата не биле разјаснети.<ref name="HRFT2001">Quote taken from the English version of the Annual Report 2001 of the Human Rights Foundation of Turkey, Ankara 2003, p. 68, {{ISBN|975-7217-38-7}}</ref> Следниве бројки биле презентирани во годишните извештаи помеѓу 1990 и 2001 година <ref name="HRFT2001">Quote taken from the English version of the Annual Report 2001 of the Human Rights Foundation of Turkey, Ankara 2003, p. 68, {{ISBN|975-7217-38-7}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/975-7217-38-7|975-7217-38-7]]</ref> {| class="wikitable" !Година ! 1990 ! 1991 ! 1992 ! 1993 ! 1994 ! 1995 ! 1996 ! 1997 ! 1998 ! 1999 ! 2000 ! 2001 |- ! Жртви ! 11 ! 31 ! 362 ! 467 ! 423 ! 166 ! 113 ! 65 ! 45 ! 52 ! 13 ! 24 |} Здружението за човекови права (ХРА) ги претставува следниве бројки за годините 1999 до 2008 година:<ref>Figures were taken from the Turkish version of the [http://www.ihd.org.tr/images/pdf/1999_2008_karsilastirmali_bilanco.pdf comparative balance sheet]; accessed on 12 September 2009</ref> {| class="wikitable" !Година ! 1999 ! 2000 ! 2001 ! 2002 ! 2003 ! 2004 ! 2005 ! 2006 ! 2007 ! 2008 |- ! Жртви ! 212 ! 145 ! 160 ! 75 ! 50 ! 47 ! 1 ! 20 ! 42 ! 29 |} Здружението за човекови права ''Мазлумдер'' презентирало бројки за убиства од непознати напаѓачи и сомнителна смрт за периодот од 2005 до 2008 година:<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mazlumder.org/dosyalar/2005-2008bilabco.doc|title=The report in Turkish can be downloaded at www.mazlumder.org, accessed 12 September 12, 2009|accessdate=2021-04-06|archive-date=2012-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20120227034304/http://www.mazlumder.org/dosyalar/2005-2008bilabco.doc|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" !Година ! 2005 ! 2006 ! 2007 ! 2008 |- ! Инцидент ! 170 ! 138 ! 384 ! 315 |- ! Жртви ! 203 ! 167 ! 373 ! 343 |} === „Исчезнувања“ === Во Турција, воената кампања против курдските сили во [[Источна Анадолија]] била придружена со бројни присилни исчезнувања, што исто така било придонело за пресуди на [[Европски суд за човекови права|Европскиот суд за човекови права]] за убиства.<ref>[http://assembly.coe.int/Main.asp?link=/Documents/WorkingDocs/Doc05/EDOC10679.htm#P225_20274 Draft Resolution (Doc. 10679) of 19 September 2005 on Enforced disappearances], prepared by the Committee on Legal Affairs and Human Rights for the General Assembly of the Council of Europe; accessed on 13 September 2009</ref> постоеле само неколку случаи на „''исчезнувања''“ во [[Турција]] во 80-тите години на минатиот век, но голем број на смртни случаи во притвор.<ref>Article by Helmut Oberdiek on [http://ob.nubati.net/en/life/disap.php The Right to Life: Disappearances] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200916090612/http://ob.nubati.net/en/life/disap.php |date=2020-09-16 }}, report compiled in 2007, accessed on 12 September 2009</ref> Спротивното важело за 90-тите години на минатиот век, кога бројот на луѓе кои „исчезнале“ откако биле киднапирани од агенти на државата, се зголемле.<ref>See a press release of the [http://www.ihd.org.tr/english/index.php?option=com_content&view=article&catid=13:headquarters&id=485:campaign-against-disappearances Human Rights Association of 15 May 1995] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110928210831/http://www.ihd.org.tr/english/index.php?option=com_content&view=article&catid=13:headquarters&id=485:campaign-against-disappearances |date=2011-09-28 }}; accessed on 12 September 2009</ref> Во 1998 година, Работната група на [[ООН]] за присилно исчезнување издала ''Извештај за посетата на Турција'' од страна на двајца члена на Работната група од 20-26 септември 1998 година. Во него, меѓу другото, се наведува: {{quote|''Повеќето исчезнувања се однесуваа на лица со курдско етничко потекло и се случија во провинциите Дијарбакир и Сирт, во југоисточна Анадолија, каде вооружените и безбедносните сили се борат против ПКК и каде е во сила вонредна состојба. Некои од пријавените исчезнувања се случија во Анталија, Измир и Истанбул. Повеќето случаи го следеа истиот образец: исчезнатите лица, наводно, биле уапсени во нивните домови под обвинение дека припаѓале на ПКК и биле однесени во полициската станица, но подоцна нивниот притвор го негирале од властите''.<ref>[http://www.unhchr.ch/Huridocda/Huridoca.nsf/0811fcbd0b9f6bd58025667300306dea/efb18eb4337a6c768025672b003c3b30?OpenDocument Full text of the Report of the UN Working Group]; accessed on 13. September 2009</ref>}} Во својот извештај од [[18 декември]] [[2001]] година, Специјалниот известувач на ООН за вонсудски, скратени или самоволни погубувања, г-ѓа [[Асма Џахангир]], напишала: {{quote|''Додека бројот на случаи на киднапирања или „исчезнувања“ се намали во последните неколку години, во времето на Посета на специјалниот известувач, вакви инциденти сè уште се случуваат, особено во оддалечените области на југоисточна Турција, и постоеше голема загриженост за неодамнешното исчезнување на две лица''}} [[Податотека:Kayip_bus.jpg|мини|Специјален автобус поставен во близина на ''Саботните Мајки'']] На некои места на [[Интернет]], може да се најде список што му се припишува на ХРА (но не и на [[Мрежна страница|мрежната страница]] на ХРА). Се вели дека оригиналниот список содржи 839 имиња, но дека на крајот со додавање на други имиња, списокот опфаќа 1.251 имиња.<ref>See the daily [http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetay&ArticleID=911664&Date=04.12.2008&CategoryID=77 Radikal of 6 December 2008] (Turkish); accessed on 13 September 2009</ref> Во ревидираниот список што го опфаќа само времето помеѓу 1980 и 1999 година, Хелмут Обердиек достигнал бројка од 818 случаи на „исчезнувања“ во Турција.<ref>The [http://ob.nubati.net/wiki/Turkey:_The_Right_to_Life cover article on the right to life in Turkey] and details on [http://ob.nubati.net/wiki/Turkey:_%22Disappearances%22 cases of "disappearances"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120219102317/http://ob.nubati.net/wiki/Turkey:_%22Disappearances%22 |date=2012-02-19 }} in English; accessed on 13 September 2009</ref> ''Саботните Мајки'' одржувале неделни протести против „исчезнувањата“ помеѓу мај 1995 и 1999 година. Тие морале да ја прекинат својата акција на [[13 март]] [[1999]] година <ref>See an article in the daily [http://www.bianet.org/bianet/insan-haklari/10036-cumartesi-annelerinden-cumartesi Radikal of 31 December 2002] (Turkish); accessed on 16 September 2009</ref> по 200-та недела, поради силен притисок, притвор и лошо постапување.<ref>See the Report of Amnesty International [https://www.amnesty.org/en/documents/eur44/017/1998/en/ Turkey: Listen to] the [[Saturday Mothers]]; Index Number: EUR 44/017/1998 Date Published: 1 November 1998; accessed on 15 September 2009</ref> Во март 2009 година, Саботните Мајки повторно презеле свои акции, излегувајќи на протест.<ref>Reported in [http://bianet.org/english/english/34829-saturday-mothers-demand-justice Bianet of 18 May 2004] and [http://www.france24.com/en/20090316-turkey-elections-saturday-mothers-kurds-erdogan France24 of 16 March 2009]; both accessed on 15 September 2009</ref> == Мачење == Широко распространетата и систематска употреба на тортура во Турција првпат била забележана од страна на [[Амнести интернешенал]] (АИ) по [[Државен удар во Турција (1971)|турскиот државен удар]] во [[1971]] година.<ref>The File on Torture that was included in the newsletter of September 1987 is not available any more. A copy of images can be found as [http://ob.nubati.net/wiki/Illustrated_Reports_of_Amnesty_International Illustrated Reports of Amnesty International] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210303030049/http://ob.nubati.net/wiki/Illustrated_Reports_of_Amnesty_International |date=2021-03-03 }}; accessed on 14 September 2009</ref> До 2002 година, организацијата продолжила да зборува за систематска тортура во Турција.<ref>Letter of AI to [[Günter Verheugen]], quoted on [http://bianet.org/english/labor/13327-eu-warned-of-torture-in-turkey Bianet of 19 September 2002]; accessed on 14 September 2009</ref> Ѓинтер Ферхојген, комесар за проширување на [[Европска Унија|Европската Унија]] заминал во Турција во септември [[2004]] година и тврди дека мачењето веќе не е систематска пракса во Турција.<ref>See a [http://www.eppgroup.eu/press/showpr.asp?PRControlDocTypeID=1&PRControlID=2925&PRContentID=5612&PRContentLG=en press release] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180728071235/http://www.eppgroup.eu/press/showpr.asp?PRControlDocTypeID=1&PRControlID=2925&PRContentID=5612&PRContentLG=en |date=2018-07-28 }} of the [[European People's Party]] in the European Parliament of 6 October 2004; accessed on 14 September 2009</ref> Здружението за човекови права (ХРА) протестирало против оваа проценка <ref>See [http://www.ihd.org.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=431:kence-yayge-sistematiktir&catid=67:genel-merkez&Itemid=213 press release of 10 September 2004] (Turkish); accessed on 14 September 2009</ref> и ги посочило неодамнешните бројки и дефиниции за систематско мачење од страна на Европскиот комитет за спречување на мачење и Комитетот на ООН против мачење.<ref>See paragraph 36 of the [http://www.unhchr.ch/tbs/doc.nsf/(Symbol)/9057880884d32d68c125643400514e0e?Opendocument Report A/48/44/Add.1 of 15 November 1993 of the UN Committee against Torture]; accessed on 14 September 2009</ref> Од 2005 година, инцидентите на мачење се чини дека растат.<ref>[https://web.archive.org/web/20090226174709/http://www.state.gov/g/drl/rls/hrrpt/2008/eur/119109.htm 2008 Human Rights Report: Turkey], released by the Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor as part of the [[United States Department of State|US Department of State]] on February 25, 2009; accessed on 16 September 2009</ref> Според октомврискиот извештај на Претседателството за човекови права (ХРП), бројот на пријавени случаи на тортура и сурово постапување во првите шест месеци од годинава го надминал бројот пријавен во првата половина на 2007 година. ХРП објавила дека, во првата половина на годината, 178 лица пријавиле суров третман и 26 пријавиле тортура, наспроти 79 пријави за сурово постапување и 17 пријави за тортура во истиот период во 2007 година.<ref name="state.gov"/> Во извештајот за напредокот од ноември 2008 година, Европската комисија наведува, „бројот на апликации до невладини организации во врска со случаи на тортура и лошо постапување е зголемен, особено надвор од официјалните места на притвор, особено за време на приведување, пренесување или отворен без регистриран притвор... Недостасува брза, непристрасна и независна истрага за наводите за кршење на човековите права од страна на припадници на безбедносните сили. “ <ref name="EU2008"/> Во годишниот извештај за 2009 година, Амнести Интернешнл наведува: „Извештаите за тортура и други лошо постапување се зголемија во текот на 2008 година, особено надвор од официјалните места за притвор, но исто така и во полициските станици и затворите“.<ref>The [http://report2009.amnesty.org/en/regions/europe-central-asia/turkey report reflecting the development in 2008] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20091226133736/http://report2009.amnesty.org/en/regions/europe-central-asia/turkey |date=2009-12-26 }} was accessed on 17 August 2009</ref> Во својот Годишен преглед од 2012 година, добротворната организација „Слобода од тортура“ во Велика Британија, која работи со преживеани жртви на тортура, изјавила дека добротворната организација примила 79 упати на лица од Турција за клинички третман и други услуги.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.freedomfromtorture.org/sites/default/files/documents/FFT_Ann.Rev-2011-f.pdf|title=Freedom from Torture's Annual Review 2012|publisher=Freedomfortorture.org|accessdate=2021-04-06|archive-date=2016-03-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20160330223105/http://www.freedomfromtorture.org/sites/default/files/documents/FFT_Ann.Rev-2011-f.pdf|url-status=dead}}</ref> === Смрт во притвор === Важни одлики на периодот по воената интервенција од 12 септември 1980 година биле непочитувањето на правото на живот и зголемувањето на случаите на тортура и смртни случаи како резултат на тортура. ФЧПТ објавила два извештаи за смртните притвори (14 и 15 години од преземањето на војската) во кои се презентира список со 419 смртни случаи во притвор (за 15 години) со сомневање дека тортурата може да била причината. Други 15 смртни случаи се припишувале на штрајкови со глад, додека медицинското запоставување било дадено како причина за 26 смртни случаи.<ref>Report of the Human Rights Foundation of Turkey: File of Torture: Deaths in Detention Places or Prisons (12 September 1980 to 12 September 1995), Ankara, March 1996 {{ISBN|975-7217-09-3}}, pages 51 to 68</ref> Врз основа на оваа листа, Хелмут Обердиек составил ревидиран список за 20 години (од 12 септември 1980 до 12 септември 2000 година) и заклучил дека во 428 случаи тортурата може да била причина за смртта на затворениците.<ref name="DIC">{{Наведена мрежна страница|url=http://ob.nubati.net/wiki/Turkey:_Deaths_in_Custody|title=Turkey: Deaths in Custody – B-Ob8ungen|work=ob.nubati.net|accessdate=2021-04-06|archive-date=2018-07-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20180728071126/http://ob.nubati.net/wiki/Turkey:_Deaths_in_Custody|url-status=dead}}</ref> Само во 2008 година Фондацијата за човекови права на Турција известила за 39 смртни случаи во затвор. Во некои случаи станува збор за тортура.<ref>See the [http://www.tuerkeiforum.net/trw/index.php/2008_Raporu:_Cezaevlerinde_%C3%96l%C3%BCm_ve_Hastalar Annual Report 2008] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110724115055/http://www.tuerkeiforum.net/trw/index.php/2008_Raporu:_Cezaevlerinde_%C3%96l%C3%BCm_ve_Hastalar |date=2011-07-24 }} (Turkish); accessed on 17 September 2009</ref> Во 2012 година, двајца затворски чувари и еден службеник добиле доживотни казни затвор за тортура смрт на активистот Енгин Чебер, прва ваква пресуда во историјата на Турција.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.amnesty.org/en/news/historic-verdict-finds-turkish-officials-caused-activist-s-death-custody-2012-10-02|title=Historic verdict finds Turkish officials caused activist's death in custody|date=2 October 2012|publisher=Amnesty International|archive-url=https://web.archive.org/web/20121005171445/http://www.amnesty.org/en/news/historic-verdict-finds-turkish-officials-caused-activist-s-death-custody-2012-10-02|archive-date=5 October 2012|accessdate=7 October 2012}}</ref> === Затворски услови === Турција повеќепати била критикувана за лошите затворски услови и особено за нерешавањето на проблемот со пренатрупаноста.<ref>See the [https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/hrrpt/2005/61680.htm country report 2005 of the Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor in US Department of State], dated 8 March 2006, accessed on 17 September 2006</ref> По турскиот државен удар во 1980 година, политичките затвореници кои се суделе во воените судови, биле држени во воени затвори и на тој начин биле подложени на воена дисциплина. Затворениците биле обврзани да учествуваат во секојдневни прозивки, пеење маршеви и вежби на отворено.<ref name="AI-DS">Report of Amnesty International [http://ob.nubati.net/wiki/Devrimci_Sol Turkey: The Istanbul Devrimci Sol Trial] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20181116062641/http://ob.nubati.net/wiki/Devrimci_Sol |date=2018-11-16 }}; online edition, accessed on 18 September 2009</ref> Особено, воените затвори во [[Дијарбакир]] и Мамак (последниот во [[Анкара]]) станале познати по рутинските тепања што ги придружувале обидите за воведување на воена дисциплина меѓу цивилите. Покрај тоа, таканаречените „инаугуративни тепања“ биле институционализирани во скоро сите затвори во Турција. Во 2008 година продолжиле обвинувањата за лошо постапување во затворите. Изолацијата од мала група останало проблем низ затворскиот систем за луѓето обвинети или осудени за политички мотивирани дела.<ref>Compare the [http://report2009.amnesty.org/en/regions/europe-central-asia/turkey 2009 Report of Amnesty International] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20091226133736/http://report2009.amnesty.org/en/regions/europe-central-asia/turkey |date=2009-12-26 }}; accessed on 20 September 2009</ref> Фондацијата за човекови права на Турција регистрирала 39 смртни случаи во затвор.<ref>2008 Annual Report to be found on the [http://www.tuerkeiforum.net/trw/index.php/2008_Raporu:_Cezaevleri_ve_%C4%B0nsan_Haklar%C4%B1 pages of the Democratic Turkey Forum] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120226204339/http://www.tuerkeiforum.net/trw/index.php/2008_Raporu:_Cezaevleri_ve_%C4%B0nsan_Haklar%C4%B1 |date=2012-02-26 }} (Turkish); accessed on 20 September 2009</ref> Во март 2020 година, следејќи ја опасната по живот состојба на затворите за време на [[Коронавирус|пандемијата на коронавирусите]], владата на [[Турција]] информирала дека подготвува нацрт за ослободување на 100.000 затвореници. Сепак, [[Амнести интернешенал|Амнести Интернешнл]] заедно со неколку други организации изјавиле дека сепак се грижат за новинарите и бранителите на човековите права, кои според перципираната политика на владата, ќе останат зад решетки.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2020/03/turkey-imprisoned-journalists-human-rights-defenders-and-others-now-at-risk-of-covid-19-must-be-urgently-released/|title=Turkey: Imprisoned journalists, human rights defenders and others, now at risk of Covid-19, must be urgently released|work=Amnesty International|accessdate=30 March 2020}}</ref> == Слобода на вероисповед == Иако нејзиното население е претежно муслиманско, Турција тврди дека е секуларна земја според членот 24 од турскиот устав. Двете главни исламски текови во Турција се сунити и алеви. Во [[Турција]] Алевите се малцинство, проценето на 17 проценти од муслиманското население.<ref name="rel">The report of Amnesty International on [http://ob.nubati.net/wiki/Prosecution_of_Religious_Activists Prosecution of Religious Activists] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20191110103339/http://ob.nubati.net/wiki/Prosecution_of_Religious_Activists |date=2019-11-10 }} was published in November 1987</ref> Верското образование е задолжително во основното и средното образование (член 24 од Уставот). Главно се учи сунитската [[теологија]]. Владата ги надгледува верските објекти и образование на муслиманите преку својот Директорат за верски работи, кој е под надлежност на премиерот. Директориумот ја регулира работата на 77.777 регистрирани џамии во земјата и вработува локални и провинциски имами, кои се државни службеници. Сунитските имами се номинирани и платени од државата.<ref>[https://web.archive.org/web/20090226174709/http://www.state.gov/g/drl/rls/hrrpt/2008/eur/119109.htm 2008 Human Rights Report] of the Bureau of Democracy, Human Rights and Labor (US State Department) of 25 February 2009; accessed on 21 September 2009</ref> Алевитите се молат во џемеви (места за собирање) и немаат правен статус како места за богослужба во државата. Сепак, [[Кушадаси]] и Тунџели пресудиле во 2008 година дека џемевите се сметаат за места за богослужба.<ref name="state.gov"/> Точни бројки за неисламското население во Турција не се достапни. Според некои извори, христијанското население се проценува помеѓу три и пет проценти.<ref name="rel"/> Нивните заедници главно постојат во [[Истанбул]] со ерменски и [[Вселенски патријарх|грчко-православни христијани]] ; во југоисточна Турција може да се најдат други групи како Сиријци и Језидите. Во големите градови постојат [[Евреи|еврејски]] и други заедници, како што се [[Јеховини сведоци|Јеховините сведоци]]. Според [[Лозански договор|Лозанскиот договор,]] само ерменската, грчката и еврејската заедница се признати како малцинства. Според организацијата за човекови права Мазлумдер, војската обвинувала поединци за недостаток на дисциплина за активности што вклучувале извршување на муслимански молитви или брак со жени кои носеле шамии. Во декември 2008 година, Генералштабот издал 24 разрешувања, од кои пет се однесувале на наводниот исламски фундаментализам.<ref name="state.gov"/> Според извештајот за напредокот на 2008 година на слободата на вероисповед на Европската унија, слободата на обожавање продолжила генерално да се почитува. Законот за фондации усвоен во февруари 2008 година, меѓу другото, се осврнува на низа имотни проблеми во врска со немуслиманските малцинства.<ref name="EU2008"/> == Слобода на изразување == Членот 26 од Уставот гарантира [[Слобода на говорот|слобода на изразување]]. Членовите 27 и 28 од Уставот гарантираат „слобода на изразување“ и „непречено ширење на мислата“. Ставот 2 на членот 27 потврдува дека „правото на дисеминација не се остварува заради промена на одредбите од членовите 1, 2 и 3 од [Уставот]“, предметните членови кои се однесуваат на [[Унитарна држава|унитарните]], [[Секуларност|секуларните]], [[Демократија|демократските]] и [[република]]нските природата на државата. Законот 765 (стариот кривичен законик) што стапил на сила на 1 март 1926 година, ја ограничил слободата на изразување, и покрај неколкуте измени и дополнувања.<ref name="Background">See [http://ob.nubati.net/wiki/Background_to_the_Legal_System Background to the Legal System]; accessed on 11 October 2009</ref> Законот 5237 што го заменил стариот кривичен законик на 1 јуни 2005 година зачува неколку одредби што ја ограничуваат слободата на мислата и изразувањето. Голем број специјални закони како што се Законот 5816, Закон за печат и Закон за политички партии исто така ја ограничуваат слободата на изразување.<ref name="AIpix">The report of Amnesty International Turkey: Human Rights Denied appeared in November 1988 (AI Index: EUR/44/65/88); the report can be [http://ob.nubati.net/wiki/Illustrated_Reports_of_Amnesty_International accessed as scanned images] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210303030049/http://ob.nubati.net/wiki/Illustrated_Reports_of_Amnesty_International |date=2021-03-03 }}. Freedom of expression are the page (images 3–6)</ref> Во 1970-тите и 1980-тите најчесто се користеле членовите 141 (членство во комунистички организации), 142 (комунистичка или сепаратистичка пропаганда) и 163 (членство или пропаганда за антисекуларни организации) од Законот 765 (Турскиот кривичен законик, ТКЗ) да се казни мирното спротивставување.<ref name="AIpix"/> На 12 април 1991 година стапил на сила законот ''3713'' за борба против тероризмот, кој ги укинал овие одредби, но задржал дел од член 142 ТКЗ во член 8 АТЛ.<ref name="Background"/> Новинари, политичари, бранители на човекови права и синдикалци биле осудени според оваа одредба, честопати едноставно затоа што го користеле зборот „ [[Курдистан]] “.<ref>See an [http://www2.irb-cisr.gc.ca/en/research/ndp/ref/index_e.htm?docid=246&cid=0&sec=CH03 Issue Paper on the Situation of the Kurds] {{Семарх|url=https://archive.today/20130101091555/http://www2.irb-cisr.gc.ca/en/research/ndp/ref/index_e.htm?docid=246&cid=0&sec=CH03 |date=2013-01-01 }} by the Immigration and Refugee Board of Canada, February 1996; accessed on 11 October 2009</ref> Откако Европскиот суд за човекови права донел повеќе од 100 пресуди со кои се утврдила повреда на членот 10 од Европската конвенција за човекови права, биле направени измени во постојното законодавство.<ref>See [https://wcd.coe.int/ViewDoc.jsp?Ref=ResDH%282004%2938&Language=lanEnglish Resolution ResDH(2004)38]; accessed on 11 October 2009</ref> Членот 8 од АТЛ бил укинат со законот 4928 од 30 јули 2003 година. Друг често користен член 312/2 од ТКЗ (поттикнување на омраза и непријателство) бил изменет и дополнет со Законот 4744 од 9 февруари 2002 година. Новата верзија ја намалила употребата на овој член со воведување на услов „ако поттикнувањето може да го загрози јавниот ред и мир“. Новата формулација (и реченици) за такво „дело“ сега се содржани во член 216 од Законот 5237. Казната дека само критиката не треба да се казни според член 159 од Законот 765 (оцрнување на турската припадност, Република или Големото национално собрание на Турција) била додадена на текстот на законот, иако тоа веќе било утврдено во судската практика. „Прекршокот“ сега е опишан во член 301 од Законот 5237. По сериозни критики од невладини организации и европски институции, членот 301 повторно бил изменет на 30 април 2008 година. Амандманите вовеле барање за дозвола да се добие од министерот за правда со цел да се започне кривична истрага.<ref name="EU2008">[http://ec.europa.eu/enlargement/pdf/press_corner/key-documents/reports_nov_2008/turkey_progress_report_en.pdf Report of the EU Commission – Enlargement of 5 November 2008]; accessed on 16 September 2009</ref> Хјуман рајтс воч на 26 јули 2017 година објавил дека во текот на изминатата година, стотици продажни места биле затворени или преземени под овластувањата за вонредна состојба Повеќе од 160 [[новинар]]и и медиумски работници сега се во [[затвор]] или претходен притвор, според турската невладина организација за набудување на медиумите П24. Тие вклучуваат 10 од вработените во Кумхуријет на кои им се [[Судење|суди]].<ref>[https://www.hrw.org/news/2017/07/26/turkey-freedom-expression-dock In Turkey, Freedom of Expression is in the Doc] k</ref> По усвојувањето на измените и дополнувањата на членот 301, турските судови до септември 2008 година проследиле 257 случаи до министерот за правда за претходно овластување. Министерот разгледал 163 случаи и одбил да даде дозвола за постапување во 126 случаи.<ref name="EU2008"/> Министерот за правда овластил кривичните истраги да продолжат во 37 случаи. Ова опфатило еден случај што бил покренат по изјавата на турски писател за ерменското прашање, кратко по убиството на турскиот новинар со ерменско потекло, Хрант Динк Другите законски одредби што ја ограничуваат слободата на изразување вклучуваат членови 215, 216 и 217 од Турскиот кривичен законик, со кои се кривично дело против јавниот ред и мир, а Антитерористичкиот закон е применет за гонење и осудување на оние што изразуваат ненасилно мислење за курдските прашања.<ref name="EU2008"/><ref>For a (German) list of offences see [http://www.tuerkeiforum.net/Meinungsfreiheit#Die_wichtigsten_Bestimmungen_im_Einzelnen this page of the Democratic Turkey Forum] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120226204419/http://www.tuerkeiforum.net/Meinungsfreiheit#Die_wichtigsten_Bestimmungen_im_Einzelnen |date=2012-02-26 }} (DTF). The DTF also has a page on [http://www.tuerkeiforum.net/Urteile_in_Prozessen_aus_dem_Jahre_2008 verdicts in 2008] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120226204514/http://www.tuerkeiforum.net/Urteile_in_Prozessen_aus_dem_Jahre_2008 |date=2012-02-26 }} and [http://www.tuerkeiforum.net/Sortierbare_Tabellen statistics for 2008] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120226204531/http://www.tuerkeiforum.net/Sortierbare_Tabellen |date=2012-02-26 }}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/media/greenslade+world/turkey|title=Turkey (News)|work=The Guardian|location=London}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eurasiareview.com/turkey-destruction-of-ahmet-siks-unpublished-book-a-very-dangerous-precedent-28032011/|title=Turkey: Destruction Of Ahmet Sik's Unpublished Book 'A Very Dangerous Precedent' Eurasia Review|date=2011-03-28|publisher=Eurasiareview.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20110613063854/http://www.eurasiareview.com/turkey-destruction-of-ahmet-siks-unpublished-book-a-very-dangerous-precedent-28032011/|archive-date=2011-06-13|accessdate=2014-02-06}}</ref> Употребата на [[Турска азбука|турската азбука]] е наложена со закон, како одраз на историскиот премин од арапско на латинско писмо. Според извештајот на Хјуман рајтс воч 2019, Турција има максимален број затворени новинари. Во февруари 2018 година, истакнатите новинари Ахмет Алтан, Мехмет Алтан и Назли Иличак биле осудени на доживотен затвор без условно ослободување, под обвинение за спојување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.hrw.org/world-report/2019/country-chapters/turkey|title=Turkey Events of 2018|publisher=Human Rights Watch}}</ref> На 3 јули 2020 година, во судење од висок профил, турскиот суд го осудил почесниот претседател на [[Амнести интернешенал|Амнести Интернешнл]] Турција, Танер Килич, на шест години и три месеци затвор, обвинувајќи го за член на терористичка организација. Поранешниот директор на организацијата Адил Есер исто така бил осуден на две години и еден месец, заедно со членовите Гунал Курсун и Озлем Далгиран, под истите обвиненија. Групата за човекови права ги отфрлила сите обвиненија. Организациите за човекови права тврдат дека држењето на лица обвинети за терористички дела во продолжен притвор и понатаму се широко користени во Турција и предизвикало загриженост во врска со тоа да стане форма на скратена казна.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://edition.cnn.com/2020/07/03/asia/turkey-amnesty-international-court-verdict-intl/index.html|title=Turkey convicts human rights activists on terror charges|work=CNN|accessdate=3 July 2020}}</ref> === Слобода на медиумите === Според Комитетот за заштита на новинарите (КЗН), [[Партија на правдата и развојот|владата на АКП]] спровела една од најголемите светски удари за слободата на медиумите.<ref name="CPJ">{{Наведена мрежна страница|url=http://cpj.org/reports/2012/10/turkeys-press-freedom-crisis-summary.php|title=Turkey's Press Freedom Crisis|last=Turkey's Press Freedom Crisis|publisher=Committee to Protect Journalists|accessdate=9 February 2013}}</ref><ref name="cpj.org1">{{Наведена мрежна страница|url=https://cpj.org/reports/2016/12/journalists-jailed-record-high-turkey-crackdown.php|title=Turkey's crackdown propels number of journalists in jail worldwide to record high|work=cpj.org|accessdate=17 January 2017}}</ref> Многу новинари биле уапсени со употреба на обвиненија за „''тероризам''“ и „''антидржавни активности''“, како што се случаите „''Ергенекон''“ и „ ''Балјоз''“, додека илјадници се истражени под обвиненија како „''оцрнување на турската припадност''“ или „''навреда на исламот''“. Во 2017 година, КЗН идентификувал 81 затворени новинари во Турција (вклучувајќи го и уредништвото на ''Кумхуријет'', најстариот турски весник кој сè уште е во оптек), сите директно држени за објавената работа (рангирана на првото место во светот во 2017 година, со повеќе новинари во затвор отколку во [[Иран]], [[Еритреја]] или [[Кина]]); додека во 2015 година ''Freemuse'' идентификувал девет музичари затворени за нивната работа (рангирана на третото место во таа година по [[Русија]] и [[Кина]]).<ref name="freemuse">{{Наведена мрежна страница|url=http://freemuse.org/archives/9534|title=Russia, China and Turkey top yearly list of music freedom violations|work=freemuse.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20150219151449/http://freemuse.org/archives/9534|archive-date=19 February 2015|accessdate=19 February 2015}}</ref> Во 2015 година турските медиуми биле оценети како ''неслободни'' од [[Фридом Хаус]].<ref name="freedomhouse">{{Наведена мрежна страница|url=https://freedomhouse.org/country/turkey#.VMnmzS7D8uk|title=Turkey|work=freedomhouse.org|accessdate=29 January 2015}}</ref> Во својата резолуција „''Функционирањето на демократските институции во Турција''“ на [[22 јуни]] [[2016]] година, Парламентарното собрание на [[Совет на Европа|Советот на Европа]] предупредило дека „''неодамнешните случувања во Турција што се однесуваат на слободата на медиумите и изразувањето, ерозијата на владеењето на правото и Прекршувањата на човековите права во врска со антитерористичките безбедносни операции во југоисточна Турција (...) покренаа сериозни прашања во врска со функционирањето на нејзините демократски институции'' “.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.hurriyetdailynews.com/rights-violations-terror-ops-threaten-turkeys-democratic-institutions-pace.aspx?pageID=238&nID=100835&NewsCatID=339|title=Rights violations, terror ops threaten Turkey's democratic institutions: PACE|date=23 June 2016|work=Hurriyet Daily News|access-date=23 June 2016}}</ref> На [[29 април]] [[2017]] година, турските власти го блокирале пристапот до [[Интернет]] до [[Википедија]] на сите јазици низ Турција.<ref name="tb">{{Наведена мрежна страница|url=https://turkeyblocks.org/2017/04/29/wikipedia-blocked-turkey/|title=Wikipedia blocked in Turkey|date=29 April 2017|work=Turkey Blocks|accessdate=29 April 2017}}</ref><ref name="BBC">{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-39754909|title=Turkish authorities block Wikipedia without giving reason|date=29 April 2017|work=BBC News|access-date=29 April 2017|language=en-GB}}</ref> Ограничувањата биле воведени во контекст на чистките што следеле по обидот за државен удар, неколку недели по значајниот уставен референдум и по повеќе селективно делумно блокирање на содржината на Википедија во претходните години.<ref name="Kingsley">{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2017/04/30/world/europe/turkey-purge-wikipedia-tv-dating-shows.html|title=Turkey Purges 4,000 More Officials, and Blocks Wikipedia|last=Kingsley|first=Patrick|date=30 April 2017|work=The New York Times|access-date=30 April 2017|issn=0362-4331}}</ref> По забраната, [[Џими Велс]], основач на Википедија, бил поканет од Светската изложба на градови во [[Истанбул]] од 15 до 18 мај.<ref name="tpjw">{{Наведена мрежна страница|url=https://turkeypurge.com/turkey-disinvites-wikipedia-founder-from-istanbul-expo|title=Days after banning Wikipedia, Turkey disinvites founder from Istanbul expo|date=2 May 2017|publisher=Turkey Purge|language=en-US|accessdate=3 May 2017|archive-date=2018-08-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20180806210754/https://turkeypurge.com/turkey-disinvites-wikipedia-founder-from-istanbul-expo|url-status=dead}}</ref> Турскиот професор по право Јаман Акдениз проценил дека Википедија е една од околу 127.000 мрежни места блокирани од турските власти. Околу 45 проценти од Турците ја заобиколиле блокадите на Интернет, во еден момент или на друг, со користење на [[виртуелна приватна мрежа]] (VPN).<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2017/06/10/world/europe/turkey-wikipedia-ban-recep-tayyip-erdogan.html|title=Turks Click Away, but Wikipedia Is Gone|last=Patrick Kingsley|date=10 June 2017|work=The New York Times|access-date=11 June 2017}}</ref> На 15 јануари 2020 година пристапот започнал постепено да се обновува, откако Уставниот суд пресудил дека забраната ја нарушува слободата на изразување, 991 дена по почетокот на блокадата.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.co.uk/news/technology-51133804|title=Turkey's Wikipedia ban ends after almost three years|date=16 January 2020|work=BBC News|access-date=16 January 2020}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.hurriyetdailynews.com/wikipedia-ban-to-be-lifted-after-top-court-ruling-issued-150993|title=Wikipedia ban to be lifted after top court ruling issued|date=15 January 2020|work=Hurriyet Daily News|access-date=17 January 2020}}</ref> === Акција за пуч во 2016 година === [[Податотека:Turkish_journalists_protesting_imprisonment_of_their_colleagues_in_2016.jpg|мини| Турските новинари протестираат против затворањето на нивните колеги на [[Ден на човековите права|Денот на човековите права]], 10 декември 2016 година]] По [[Обид за државен удар во Турција (2016)|обидот за воен удар]] во 2016 година, владата на претседателот [[Реџеп Таип Ердоган]] прогласила вонредна состојба и започнала идеолошка чистка на владата и граѓанското општество. Владата го обвинила својот поранешен сојузник на движењето Ѓулен за пучот, и го прогласил за терористичка организација кон крајот на 2015 година. Чистката била критикувана на меѓународен план, вклучително и од високиот комесар на ООН за човекови права Зеид Раад ел-Хусеин и американскиот државен секретар [[Џон Кери]], кои исто така го осудиле обидот за државен удар. Критичарите изјавиле дека турската влада ја користи терористичката припадност како преправа за да ги потисне неистомислениците и да ги казни генерално политичките противници на Ердоган.<ref>[https://www.cnn.com/2018/03/10/europe/turkey-journalists-cumhuriyet-court-intl/index.html Turkish court frees 2 journalists on bail in trial of Cumhuriyet opposition paper]</ref> Владата тврди дека е поврзана со движењето Ѓулен или со [[Курдска работничка партија|Работничката партија]] на Курдистан (исто така наведени како терористички организации) како причина за отпуштања и апсења. Чистката резултирала со отпуштање на десетици илјади државни службеници, вклучувајќи илјадници полицајци и наставници. Апсењата вклучиле илјадници припадници на војската; околу една третина од судиите во земјата; курдски активисти, градоначалници, гувернери и членови на парламентот, особено оние поврзани со [[Демократска партија на народите (Турција)|ХДП]] (кои се спротивставиле на пучот); и новинари. Повеќе од 50.000 луѓе биле уапсени, а над 160.000 отпуштени од работа.<ref>{{Наведени вести|url=https://uk.reuters.com/article/uk-southkorea-politics-park/south-korean-court-jails-former-president-park-for-24-years-idUKKCN1HC2ZR|title=Turkey orders 70 army officers detained over Gulen links – CNN Turk|date=29 March 2018|work=Reuters|access-date=2021-04-06|archive-date=2018-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20180501023628/https://uk.reuters.com/article/uk-southkorea-politics-park/south-korean-court-jails-former-president-park-for-24-years-idUKKCN1HC2ZR|url-status=dead}}</ref> Разни телевизии, радио станици, весници, списанија и издавачки куќи биле затворени, а десетици илјади пасоши биле одземени. Големото внимание на меѓународните медиуми и меѓународните дипломатски преговори следеле по апсењето на десетмина бранители на човековите права во јули 2017 година, и тие станале меѓународно познати како Истанбул 10. Википедија останала блокирана во Турција помеѓу април 2017 година - јануари 2020 година. === Приговор на совеста === Во моментов нема одредба за [[приговор на совеста]]. Во членот 72 од турскиот устав се вели: „Националната служба е право и должност на секој Турчин. Начинот на кој оваа служба ќе се изврши, или се смета за извршена, или во вооружените сили или во јавната служба, се уредува со закон. “ Ова во принцип ќе овозможи невоена алтернатива.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.wri-irg.org/co/rtba/turkey.htm|title=Turkey|accessdate=6 March 2015}}</ref> Турција, [[Белорусија]] и [[Азербејџан]] се единствените европски земји кои не воведоа никакво законодавство за приговор на совеста.<ref>See [http://www.quaker.org/qcea/coreport/executivesummary2008.htm Report] of the [[Religious Society of Friends|Quaker Council for European Affairs]] on The Right to Conscientious Objection in Europe: A Review of the Current Situation</ref> Во јануари 2006 година, Европскиот суд за човекови права пресудил дека Турција го прекршила членот 3 од [[Европска конвенција за човекови права|Европската конвенција за човекови права со]] кој се забранува понижувачко постапување во случајот поврзан со Осман Мурат Улке, првиот приговор на совеста кој бил затворен заради неговиот приговор. Друг приговорник на совеста, Мехмет Тархан, бил осуден на четири години затвор од воениот суд во 2005 година за одбивање да ја изврши својата воена служба, но подоцна бил ослободен во март 2006 година. Сепак, тој е сè уште осуден и ќе биде уапсен на повидок. Во поврзан случај, новинарот Перихан Магден бил суден и ослободен од турски суд за поддршка на Тархан и за застапување приговор на совеста како човеково право. Од 1989 година, 74 лица одбиле да извршат задолжителна воена служба во Турција. Само на шестмина им се судело дека биле приговор на совеста или биле испратени во воената единица на која им биле доделени откако биле заробени.<ref name="Zaman">See an [http://www.todayszaman.com/tz-web/news-186485-101-legal-amendments-to-be-made-for-conscientious-objectors.html article] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20091019013957/http://www.todayszaman.com/tz-web/news-186485-101-legal-amendments-to-be-made-for-conscientious-objectors.html |date=2009-10-19 }} in the Turkish daily [[Zaman (newspaper)|ZamanToday]] of 8 September 2009</ref> КО може да бидат казнети според член 63 од Турскиот воен кривичен законик за избегнување на воена служба. КО кои привлекуваат внимание на медиумите или објавуваат написи за нивното одбивање да извршат воена служба, исто така може да бидат казнети со затвор од шест месеци до две години според член 318 од Турскиот кривичен законик за „отуѓување на луѓето од вооружените сили“. Во 2004 година бил воведен нов Кривичен законик (Закон бр. 5237). Според претходниот Кривичен законик, „отуѓување луѓе од вооружените сили“ се казнувало според член 155 со слична казна затвор.<ref name="Quakers">[http://www.quaker.org/qcea/coreport/turkey.pdf Country report of the Quakers], 2005</ref> Некои припадници на верски конфесии кои им забрануваат на своите членови да носат оружје, особено [[Јеховини сведоци|Јеховините сведоци]], исто така, одбиле да извршуваат воена служба. Членовите на Јеховините сведоци редовно биле осудувани на казна затвор според член 63 од Кривичниот законик за избегнување на воена служба. Во последниве години, наводно, на Јеховините сведоци редовно им е дозволено да извршуваат невооружена воена служба во вооружените сили. Тие го испочитувале ова.<ref name="Quakers"/> Мухамед Сердар, млад муслиман, го објавил својот совесен приговор на воената служба во 2011 година и тврди дека неговиот приговор се заснова на неговата муслиманска вера. Откако служел неколку месеци во вооружените сили, тој тврдел дека доживеал непочитувачко мешање во неговата религиозна практика, како и индоктринација за тридецениската војна на Турција со курдските бунтовници.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.aljazeera.com/indepth/opinion/2012/01/201212985551607740.html|title=Turkey's civilian-military complex|last=Pinar Kemerli|date=2012-02-17|work=Aljazeera|access-date=2012-02-19}}</ref> Повеќето Курди се муслимани. Вклучени се и други случаи на затвор * Халил Савда: Тој бил осуден на 21,5 месеци затвор <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.wri-irg.org/news/alerts/msg00085.html|title=Article of War Resisters International on Halil Savda|publisher=Wri-irg.org|accessdate=2014-02-06}}</ref> * Мехмет Бал: Тој постојано бил во затвор во 2002, 2003 и 2008 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.wri-irg.org/news/alerts/msg00109.html|title=Related article of War Resisters International on Mehmet Bal|publisher=Wri-irg.org|accessdate=2014-02-06}}</ref> Наводно бил претепан во затвор.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.wri-irg.org/news/alerts/msg00110.html|title=War Resisters International on Mehmet Bal's ill-treatment|publisher=Wri-irg.org|accessdate=2014-02-06}}</ref> [[Совет на Европа|Советот на Европа]] и [[Обединети нации|Обединетите нации]] редовно ја повикуваат Турција да го признае правото на приговор на совеста. Во март 2004 година, Парламентарното собрание на Советот на Европа изјавило дека: „И покрај геостратешката позиција на Турција, Собранието бара Турција да го признае правото на приговор на совеста и да воведе алтернативна цивилна служба“.<ref name="Quakers"/> Во септември 2009 година, турскиот печат објавил дека турската влада размислува да создаде регулативи во врска со приговорите на совеста. Според амандманот што е планиран по ова прашање, оние што одбиваат да извршат задолжителна воена служба повеќе нема да бидат присилени во војска додека се во притвор и ќе можат да бидат бранети пд адвокат додека им се суди. Тие исто така ќе можат да имаат корист од Законот за условна казна.<ref name="Zaman"/> === Цитати за слободно мислење во Турција === * Амнести Интернешнл: „Бранителите на човекови права, писатели, новинари и други беа неправедно гонети според неправедни закони и беа подложени на произволни одлуки од судии и обвинители. Судовите, исто така, постапувале непропорционално при затворање на мрежни места врз основа на објавени предмети. Луѓето кои изразуваа спротивставени ставови останаа изложени на ризик, а на поединци им се заканува насилство од непознати лица или групи. Беа обезбедени полициски телохранители во голем број случаи. “ <ref name="AI2009">{{Наведена мрежна страница|url=http://report2009.amnesty.org/en/regions/europe-central-asia/turkey#freedom-of-expression|title=2009 Annual Report of Amnesty International|publisher=Report2009.amnesty.org|accessdate=2014-02-06|archive-date=2009-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20091226133736/http://report2009.amnesty.org/en/regions/europe-central-asia/turkey#freedom-of-expression|url-status=dead}}</ref> * Хјуман рајтс воч: „Критичката и отворена дебата се зголеми, дури и кога продолжуваат ограничувањата на слободата на говорот“. * [[Стејт департмент|Стејт департмент на САД]] : „Владата ја ограничи слободата на изразување преку употреба на уставни ограничувања и бројни закони, вклучително и членови од кривичниот законик за забрана за навреди кон владата, државата,„ турската нација “или институцијата и симболите на република Ограничувањата на слободата на изразување се применуваат на Интернет, а судовите и независниот одбор им наредија на телекомуникациските услужници да го блокираат пристапот до мрежните места во приближно 1.475 наврати. “ <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.state.gov/g/drl/rls/hrrpt/2008/eur/119109.htm|title=Country report for 2008|date=2009-02-25|publisher=State.gov|archive-url=https://web.archive.org/web/20090226174709/http://www.state.gov/g/drl/rls/hrrpt/2008/eur/119109.htm|archive-date=2009-02-26|accessdate=2014-02-06}}</ref> * [[Европска Унија|Европската унија]] : „Има одреден напредок во напорите за зајакнување на заштитните мерки за слобода на изразување, што е приоритет на Партнерството за пристапување. Сепак, само постојаната евиденција на спроведувањето ќе покаже дали ревидираниот напис е адекватен или не. “ <ref name="EU2008"/> == Слобода на собирање == Член 34 од Уставот од 1982 година (изменет и дополнет на 17 октомври 2001 година) вели: „Секој има право да одржува невооружени и мирни состаноци и демонстративни маршеви без претходно одобрение“. Ограничувањата можат да се воведат само врз основа на национална безбедност и јавен ред, или спречување на извршување на криминал, јавно здравје и јавен морал или за заштита на правата и слободите на другите. Членот 3 од законот 2911 за демонстрации и состаноци предвидува: „Секој има право да одржи невооружен и мирен собир без претходно одобрение“.<ref>[[wikisource:Constitution of the Republic of Turkey|Text of the Constitution in Wikisource]]. The Turkish text of [http://www.mevzuat.adalet.gov.tr/html/641.html Law 2911] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100411051817/http://www.mevzuat.adalet.gov.tr/html/641.html |date=2010-04-11 }}</ref> Како и да е, Амнести Интернешнл во 2009 година изјавил дека е одбиено правото на слобода на мирно собирање, а службените лица за спроведување на законот употребиле прекумерна сила за да ги растераат демонстрациите.<ref name="AI2009"/> Смртните случаи поради прекумерна полициска сила за време на демонстрациите имаат долга историја во Турција. Тие вклучуваат * Масакр на плоштадот Таксим од 1 мај 1977 година, бројот на жртвите варира помеѓу 34 и 42 * Жртви на 1 мај Ден на трудот (сите во Истанбул): ** 1989 година: Убиено 1 лице <ref>See [[:tr:1 Mayıs İşçi Bayramı|the Turkish Wikipedia]]</ref> ** 1996: убиени 3 демонстранти. * Прослави на Курдската Нова Година; обично на или околу 21 март секоја година ** 1991: Застрелани 31 лица <ref>[http://bianet.org/bianet/bianet/17453-newroz-1991-2002-neler-oldu The independent correspondence network BIANET on 20 March 2003], Article by Hacer Yildirim Foggo, Turkish, accessed on 12 October 2009</ref> Годишниот извештај на Фондацијата за човекови права на Турција (ФЧПТ) објавил дека еден демонстрант бил убиен во Нусајбин.<ref name="ReferenceA">Annual Report 1991, Ankara January 1992, (Turkish version) page 62</ref> ** 1992 година: најмалку 91 лица во три града на југоисток, Џизре, Шрнак и Нусајбин и уште 9 други на други места во регионот, и според Хелсинки Воч, „сите или скоро сите жртви резултираа од непотребни и неоправдани напади од страна на турските безбедносни сили против мирните курдски цивилни демонстранти.<ref>[http://www.kurdistan.org/Articles/avebury.html Turkey's Kurdish Policy in the Nineties] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100427044204/http://www.kurdistan.org/Articles/avebury.html |date=2010-04-27 }}, paper presented at the Middle East Studies Association in Washington, DC in December 1995 by Lord Eric Avebury</ref> ** 1993 година: Три лица биле убиени во [[Адана]] и во [[Батман (град)|Батман]].<ref>HRFT: Annual Report 1993, Ankara June 1994, (English version) page 41</ref> * Различни прилики ** Погреб на Ведат Ајдин во Дијарбакир во јуни 1991 година, 15 лица биле застрелани Годишниот извештај на ФЧПТ објавил дека се убиени седум демонстранти. ** За време на демонстрациите во Дигор поради 9-годишнината од почетокот на вооружената борба на ПКК на 15 август 1984 година. 15 демонстранти биле убиени.<ref>HRFT, Annual Report 1993, Ankara June 1994, (English version) page 114</ref> ** 20 лица загинале во Гази за време на немирите што започнале со истрели во кафуле, во кои честопати се наоѓале Алевитите.<ref>HRFT: Annual Report 1995, Ankara February 1997, {{ISBN|975-7217-13-1}} (English version) page 193</ref> ** Погреб на милитантите на ПКК на крајот на март 2006 година: 13 лица биле убиени во Дијарбакир и на други места <ref>See the [http://www.tuerkeiforum.net/Wochenbericht_14/2006 weekly summary of events in Turkey] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120226204405/http://www.tuerkeiforum.net/Wochenbericht_14/2006 |date=2012-02-26 }}; published by the Democratic Forum in German, week 14/2006</ref> Во јули 2017 година, Турција уапсила, во пресрет на самитот на Г20 во Хамбург 12 лица. Меѓу нив биле и Идил Есер, шеф на Амнести Интернешнл Турција, Питер Штудтнер, сопственик на хотел и шведски и германски приправник. Активистите кои биле приведени се Илкнур Јустун од т.н. Женска коалиција, адвокатот Ѓунал Курсун и Вели Аџу од Здружението за агенда за човекови права.<ref>[https://www.theguardian.com/world/2017/jul/06/amnesty-says-turkey-director-and-activists-detained-in-istanbul Amnesty says Turkey director and activists detained in Istanbul] Guardian 6 July 2017</ref> == Слобода на здружување == Законот предвидува слобода на здружување. Според законот, лицата кои организираат здружение не треба претходно да ги известуваат властите, но здружението мора да обезбеди известување пред да комуницира со меѓународни организации или да добие финансиска поддршка од странство, и мора да обезбеди детални документи за таквите активности.<ref name="state.gov"/> Уставот го потврдува правото на работниците да формираат [[синдикат]]и „без да добијат дозвола“ и „да поседуваат право да станат член на синдикат и слободно да се повлечат од членството“ (член 51). Членовите 53 и 54 го потврдуваат правото на работниците колективно да се договараат и да штрајкуваат, соодветно. До март 2008 година биле забранети вкупно 26 политички партии, две од нив пред Уставниот суд (местото каде се носат ваквите одлуки) биле основани на 25 април 1962 година. Оваа бројка не ги вклучува 18-те политички партии кои биле забранети веднаш по државниот удар во 1980 година и распуштени на 16 октомври 1981 година. Големото национално собрание на Турција го донел законот 2533 на 19 јуни 1992 година, со кој се дозволува повторно отворање на овие партии.<ref>[http://www.yeniozgurpolitika.org/?bolum=haber&hid=29493 Yeni Özgür Politka of 17 March 2008] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110716192148/http://www.yeniozgurpolitika.org/?bolum=haber&hid=29493 |date=2011-07-16 }}; accessed on 12 October 2009</ref> Фондацијата за социјални, економски и политички истражувања (ТЕСАВ) има детални информации за затворањето на политичките партии. Тие наведуваат десет политички партии (наместо две) кои биле затворени пред формирањето на Уставниот суд.<ref>In October 2009 [http://www.tesav.org.tr/ the website of TESAV] had direct links to the documents in Turkish.</ref> Деталите се прикажани во следната табела: 1. политички партии '''затворени пред основањето на Уставниот суд''' : {| class="wikitable collapsible collapsed" !Бр. ! Име ! Име (турски) ! основана ! затворена ! Седиште |- | 1 | Демократска партија | Demokrat Parti | 07.01.1946 | 29.09.1960 | Анкара |- | 2 | Партија на селаните | Çiftçi ve K veylü Partisi | 24.04.1946 | 02.06.1946 | Бурса |- | 3 | Турција Социјалистичка партија | Türkiye Sosyalist Partisi | 14.05.1946 | 1952 | Истанбул |- | 4 | Партија на нацијата | Millet Partisi | 20.07.1948 | 27.01.1954 | Анкара |- | 5 | Демократска работничка партија | Demokrat İşçi Partisi | 26.09.1950 | 1950 | Истанбул |- | 6 | Владејачка партија |Güden Partisi | 14.07.1951 | 1951 | Истанбул |- | 7 | Исламска демократска партија | İslam Demokrat Partisi | 01.08.1951 | 1952 | Истанбул |- | 8 | Партија на татковината | Vatan Partisi | 22.10.1954 | 1966 | Истанбул |- | 9 | Мала партија | Ufak Parti | 23.05.1957 | 1957 | Ерзурум |- | 10 | Партија за еднаквост | Müsavat Partisi | 13.02.1961 | 1961 | Истанбул |} 2 Политички партии '''затворени од Уставниот суд''' {| class="wikitable collapsible collapsed" !No. !Name (en) !Name (tr) !founded !closed |- |1 |Турска работничка партија |Türkiye İşçi Partisi |13.02.1961 |20.07.1971 |- |2 |Работници - Партија на селаните |İşçi – Çiftçi Partisi |30.03.1961 |15.10.1968 |- |3 |Турска прогресивна партија |Türkiye İleri Ülkü Partisi |06.05.1969 |29.06.1971 |- |4 |Партија Голема Анадолија |Büyük Anadolu Partisi |05.11.1969 |19.12.1972 |- |5 |Партија за национален поредок |Milli Nizam Partisi |26.01.1970 |20.05.1971 |- |6 |Турска работничка партија |Türkiye Emekçi Partisi |12.02.1975 |08.05.1980 |- |7 |Партија на благосостојбата |Refah Partisi |19.07.1983 |16.01.1998 |- |8 |Партија на удобноста |Türkiye Huzur Partisi |22.07.1983 |25.10.1983 |- |9 |Социјалистичка партија |Sosyalist Parti |01.02.1988 |10.07.1992 |- |10 |Зелена партија |Yeşiller Partisi |06.06.1988 |10.02.1994 |- |11 |Народна партија |Halk Partisi |20.12.1989 |24.09.1991 |- |12 |Партија на преродбата |Diriliş Partisi |26.03.1990 |18.02.1997 |- |13 |Обединета турска комунистичка партија |Türkiye Birleşik Komünist Partisi |04.06.1990 |16.07.1991 |- |14 |Народна лабуристичка партија |Halkın Emek Partisi |07.06.1990 |14.07.1993 |- |15 |Партија на социјалистички сојуз |Sosyalist Birlik Partisi |15.01.1991 |19.07.1995 |- |16 |Партија на слободата и демократијата |Özgürlük ve Demokrasi Partisi |19.10.1992 |23.11.1993 |- |17 |Социјалистичка турска партија |Sosyalist Türkiye Partisi |06.11.1992 |30.11.1993 |- |18 |Демократска партија |Demokrat Parti |12.12.1992 |13.09.1994 |- |19 |Партија на демократијата |Demokrasi Partisi |07.05.1993 |16.06.1994 |- |20 |Партија за демократија и промени |Demokrasi ve Değişim Partisi |03.04.1995 |19.03.1996 |- |21 |Работничка партија |Emek Partisi |25.03.1996 |14.02.1997 |- |22 |Демократска голема партија |Demokratik Kitle Partisi |03.01.1997 |26.02.1999 |- |23 |Доблесна партија |Fazilet Partisi |18.12.1997 |22.06.2001 |- |24 |Народна демократска партија |Halkın Demokrasi Partisi |11.05.1994 |13.03.2003 |- |27<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://hrbrief.org/2010/02/turkish-constitutional-court-bans-kurdish-political-party/|title=Turkish Constitutional Court Bans Kurdish Political Party, Turkey's Largest Minority Group Loses Its Political Voice|date=2010-02-02|publisher=Hrbrief.org|accessdate=2014-02-06|archive-date=2014-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222131528/http://hrbrief.org/2010/02/turkish-constitutional-court-bans-kurdish-political-party/|url-status=dead}}</ref> |Партија за демократско општество |Demokratik Toplum Partisi |09.11.2005 |12.12.2009 |} За бројот на здруженија, синдикати, политички партии и културни центри кои биле затворени или нападнати, Здружението за човекови права ја претставила следната бројка за периодот од 1999 до 2008 година:<ref>[http://www.ihd.org.tr/images/pdf/IHD_1999_2008_Comparative_Balance_Sheet.pdf The statistics of the Human Rights Association are also available in English]; accessed on 12 October 2009.</ref> {| class="wikitable" ! style="text-align:center; background:#f0f0f0;" | ! 1999 ! 2000 ! 2001 ! 2002 ! 2003 ! 2004 ! 2005 ! 2006 ! 2007 ! 2008 |- ! Затворање | 169 | 130 | 146 | 127 | 47 | 13 | 5 | 6 | 13 | 11 |- ! Напади | 266 | 156 | 216 | 83 | 88 | 35 | 7 | 48 | 36 | 103 |} == Етнички права == Иако Турција е земја на огромни етнички, јазични и верски разлики - дом не само на Турците, Курдите и Ерменците, но, исто така, и на Алевитите, Језидите, Асирците, Лазите, Ромите, Грците, [[Кавкаски народи|Кавкаските народи]] и Евреите, историјата на државата е исполнета со репресија на малцинствата во име на национализмот.<ref>[http://www.minorityrights.org/4572/reports/a-quest-for-equality-minorities-in-turkey.html A Quest for Equality: Minorities in Turkey], Report of Minorities Rights Group International, December 2007, 48 pages, {{ISBN|1-904584-63-2}}</ref> Според членот 66 од турскиот устав, „секој што е врзан за турската држава преку врската за државјанство е Турчин“. Уставот го потврдува принципот на неделливост на Турската нација, Државата нација <ref>{{Наведено списание|last=Saatci|first=Mustafa|date=1 October 2002|title=Nation–states and ethnic boundaries: modern Turkish identity and Turkish–Kurdish conflict|journal=Nations and Nationalism|volume=8|issue=4|pages=549–564|doi=10.1111/1469-8219.00065}}</ref> и на уставното [[државјанство]] што не се заснова на етничка припадност. Следствено, зборот „турски“ легално се однесува на сите граѓани на Турција, иако поединечното толкување може да биде поограничено. Според уставот, нема малцински права бидејќи сите граѓани се Турци. Овој уставен член ги игнорира основните права на етничките и верските малцинства. Иако Договорот од Лозана, пред прогласувањето на Републиката, гарантира некои права на немуслиманските малцинства, во пракса Турција ги признала само Ерменците, Грците и Евреите како малцинства и исклучила други немуслимански групи, како што се Асирците и Јазидите, од статусот на малцинството и овие права.<ref>Nurcan Kaya and Clive Baldwin (July 2004), {{Наведена мрежна страница|url=http://www.minorityrights.org/download.php?id=183|title=Minorities in Turkey|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927215141/http://www.minorityrights.org/download.php?id=183|archive-date=2007-09-27|accessdate=2007-08-27}}&nbsp;{{Мали|(299&nbsp;KB)}} Submission to the European Union and the Government of Turkey, Minority Rights Group International</ref> Застапувањето за заштита на правата на малцинствата може да доведе до правно гонење бидејќи голем број одредби во турскиот закон забрануваат создавање малцинства или тврдат постоење на малцинства, како што е членот 81 од Законот за политички партии. === Курдски народ === {| class="wikitable" align="right" |+Забранети курдски партии во Турција <ref name="aslan">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=8ZMZBQAAQBAJ|title=Nation-Building in Turkey and Morocco: Governing Kurdish and Berber Dissent|last=Aslan|first=Senem|publisher=Cambridge University Press|year=2014|isbn=978-1316194904}}</ref> !Партија ! Година на забрана |- | Народна лабуристичка партија (ХЕП) |<center> 1993 </center> |- | Партија за слобода и демократија (ÖZDEP) |<center> 1993 </center> |- | Партија за демократија (ДЕП) |<center> 1994 </center> |- | Партија за народна демократија (ХАДЕП) |<center> 2003 </center> |- | Партија за демократско општество (ДТП) |<center> 2009 </center> |} По [[Распад на Отоманското Царство|распаѓањето на Отоманското Царство]] по [[Прва светска војна|Првата светска војна]] и основањето на Република Турција во 1923 година, некои курдски племиња, кои сè уште биле[[Феудализам|феудални]] заедници предводени од [[Поглавица|поглавари]] ( ''[[Ага|аги]]''), станале незадоволни од одредени аспекти на Реформите на Ататурк кои имале за цел да ја модернизираат земјата, како што се [[Секуларност|секуларизмот]] ( бунтот на Шеик Саид, 1925) <ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=pqqtDAAAQBAJ&pg=PA168|title=Longing for the Lost Caliphate: A Transregional History|last=Hassan|first=Mona|date=2017-01-10|publisher=Princeton University Press|isbn=978-1-4008-8371-4}}</ref> и реформа на земјиштето ( бунтот на Дерсим, 1937–1938),<ref>{{Наведено списание|last=Soner Çağaptay|year=2002|title=Reconfiguring the Turkish nation in the 1930s|url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/13537110208428662|journal=Nationalism and Ethnic Politics, 8:2|publisher=Yale University|volume=8|issue=2|pages=67–82|doi=10.1080/13537110208428662}}</ref> и организирале вооружени бунтови кои биле задушени со воени операции. [[Курдска работничка партија|Курдистанската работничка партија]] (означена како терористичка организација од Турција, [[Соединети Американски Држави|САД]],<ref name="department-of-state-list">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.state.gov/foreign-terrorist-organizations|title=U.S. Department of State – Bureau of Counterterrorism: Foreign Terrorist Organizations|publisher=U.S. Department of State|accessdate=18 April 2020}}</ref> [[Европска Унија|Европската унија]] <ref name="european-council-list">{{Наведена мрежна страница|url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/en/TXT/HTML/?uri=CELEX:32019D1341&from=en|title=Council of the European Union: Council Decision (CFSP) 2019/1341 of 8 August 2019 updating the list of persons, groups and entities subject to Articles 2, 3 and 4 of Common Position 2001/931/CFSP on the application of specific measures to combat terrorism|publisher=Official Journal of the European Union|accessdate=18 April 2020}}</ref> и [[НАТО]] <ref name="mfa-pkk">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mfa.gov.tr/pkk.en.mfa|title=PKK|publisher=Republic of Turkey: Ministry of Foreign Affairs|accessdate=19 April 2020}}</ref> ) е основана во 1978 година од група курдски милитанти предводени од Абдула Оџалан, барајќи независна, марксистичко-ленинистичка држава во регионот, која требала да биде позната како Курдистан.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.milliyet.com.tr/lice-nin-fis-ilcesinde-pkk-nin-gundem-1975981/|title=Lice'nin Fis köyünde PKK'nın kuruluşunu kutladılar|date=27 November 2014|work=Hürriyet Daily News|access-date=2 July 2015}}</ref> Првичната причина дадена од ПКК за ова била угнетувањето врз Курдите во Турција.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=QwU5NplYWSEC&pg=PA90|title=Understanding Turkey's Kurdish Question|date=2013|publisher=Lexington Books|isbn=978-0-7391-8403-5|editor-last=Bilgin|editor-first=Fevzi|page=90|editor-last2=Sarihan|editor-first2=Ali}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=hTGgDQAAQBAJ|title=The PKK-Kurdistan Workers' Party's Regional Politics: During and After the Cold War|last=Balci|first=Ali|date=2016|publisher=Springer|isbn=978-3-319-42219-0|page=96}}</ref> Целосен бунт започнл во 1984 година, кога ПКК објавил курдско востание. Од почетокот на судирот, повеќе од 40 000 луѓе загинале, од кои повеќето биле турски Курди.<ref>{{Наведена книга|title=The Middle East|last=Eder|first=Mine|date=2016|publisher=CQ Press|isbn=978-1-5063-2930-7|editor-last=Lust|editor-first=Ellen|edition=14|chapter=Turkey|quote=The Turkish military responded with a ferocious counterinsurgency campaign that led to the deaths of nearly 40,000 people, most of them Turkish Kurdish civilians, and the displacement of more than three million Kurds from southeastern Turkey.|chapter-url=https://books.google.com/books?id=Q_nlCgAAQBAJ}}</ref> По апсењето и затворањето на Абдула Оџалан во 1999 година,<ref name="bbc-29-06-1999">{{Наведена мрежна страница|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/380740.stm|title=Ocalan sentenced to death|date=29 June 1999|publisher=BBC}}</ref><ref name="bbc-03-10-2002">{{Наведена мрежна страница|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/2296679.stm|title=Turkey lifts Ocalan death sentence|date=3 October 2002|publisher=BBC}}</ref> ПКК ги измени своите барања во еднакви права на етничките Курди и покраинската автономија во рамките на Турција.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=5hBkDgAAQBAJ&q=PKK+autonomy+and&pg=PT79|title=The PKK: Coming Down from the Mountains|last=White|first=Paul|date=2015|publisher=Zed Books Ltd.|isbn=978-1-78360-040-3|language=en|access-date=24 July 2017}}</ref> Поради големото население на курдски народ, последователните влади гледале на изразувањето на курдскиот идентитет како потенцијална закана за турското единство, чувство кое се засилува по вооружениот бунт инициран од ПКК во 1984 година. Едно од главните обвинувања за културна асимилација доаѓа од историското сузбивање на курдскиот јазик од страна на државата. Курдските публикации создадени низ 60-тите и 70-тите години на минатиот век биле затворени под различни правни изговори.<ref>Helen Chapin Metz, ed. [http://countrystudies.us/turkey/28.htm Kurds], ''Turkey: A Country Study''. Washington: GPO for the Library of Congress, 1995.</ref> По воениот удар од 1980 година, курдскиот јазик бил официјално забранет од владините институции.<ref name="NYTK">Toumani, Meline. [https://www.nytimes.com/2008/02/17/magazine/17turkey-t.html?ex=1361854800&en=df64cf85326e2103&ei=5124&partner=permalink&exprod=permalink Minority Rules], ''[[New York Times]]'', 17 February 2008</ref> Буквите W, X или Q присутни во непотврдената курдска азбука не се применуваат. Помеѓу 1959 и 2011 година, Европскиот суд за човекови права ја осудил Турција за илјадници кршења на човековите права против курдскиот народ.<ref name="ETCHR1">{{Наведени вести|url=http://bianet.org/english/human-rights/138337-turkey-ranks-first-in-violations-in-between-1959-2011|title=EUROPEAN COURT OF HUMAN RIGHTS: Turkey Ranks First in Violations in between 1959–2011|work=Bianet – Bagimsiz Iletisim Agi|access-date=29 December 2015}}</ref><ref name="AnnualETCHR">{{Наведено списание|date=2014|title=Annual report|url=http://echr.coe.int/Documents/Annual_Report_2014_ENG.pdf|issue=The European Court of Human Rights|access-date=29 December 2015}}</ref> Многу пресуди се поврзани со случаи како што се цивилни смртни случаи во воздушни бомбардирања,<ref name="hum1">{{Наведено списание|date=24 March 2014|title=The European Court of Human Rights: Case of Benzer and others v. Turkey|url=http://hudoc.echr.coe.int/app/conversion/pdf/?library=ECHR&id=001-128036&filename=001-128036.pdf|issue=Procedure|page=3}}</ref> мачење,<ref name="tort1">{{Наведено списание|date=2003|title=The prohibition of torture|url=http://www.echr.coe.int/LibraryDocs/HR%20handbooks/handbook06_en.pdf|issue=Torturing|pages=11, 13|access-date=29 December 2015}}</ref> присилно раселување,<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/humanrightswatch00huma_0|title=Human Rights Watch|publisher=Human Rights Watch|year=1998|page=[https://archive.org/details/humanrightswatch00huma_0/page/7 7]|url-access=registration}}</ref> уништени села,<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/kurdspeopleinsea00mcki|title=The Kurds: A People in Search of Their Homeland|last=McKiernan|first=Kevin|date=2006|publisher=St. Martin's Press|isbn=978-0-312-32546-6|edition=1|location=New York|page=[https://archive.org/details/kurdspeopleinsea00mcki/page/130 130]|url-access=registration}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=caCDBAAAQBAJ|title=Kurdish Awakening: Nation Building in a Fragmented Homeland|last=Neuberger|first=Benyamin|date=2014|publisher=Univ of Texas Press|isbn=978-0-292-75813-1|editor-last=Bengio|editor-first=Ofra|location=[S.l.]|page=27}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=UVn7AAAAQBAJ|title=The Kurdish question in Turkey : new perspectives on violence, representation, and reconciliation|last=Gunes|first=Cengiz|last2=Zeydanlioğlu|first2=Welat|date=2014|publisher=Taylor and Francis|isbn=978-1-135-14063-2|location=Hoboken, NJ|page=98}}</ref> произволни апсења,<ref>{{Наведено списание|title=Police arrest and assistance of a lawyer|url=http://www.echr.coe.int/Documents/FS_Police_arrest_ENG.pdf}}</ref> убиени и исчезнати курдски новиниари, активисти и политичари.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.khrp.org/khrp-news/news-archive/2000-news/189-justice-comes-from-european-court-for-a-murdered-kurdish-journalist.html|title=Justice Comes from European Court for a Kurdish Journalist|access-date=1 January 2016}}</ref> Од 2002 година, како дел од своите реформи насочени кон интеграција во Европската унија и под притисок за унапредување на правата на Курдите, Турција донела закони што дозволуваат курдски радио и телевизиски преноси, како и можност за приватно курдско образование.<ref>{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/2168563.stm|title=Turkey passes key reform package|date=2002-08-03|work=[[BBC News]]|access-date=2008-08-10}}</ref> Во 2010 година започнало магистерско ниво и во 2011 година универзитетска програма за постдипломски студии и бил формиран Оддел за курдски јазик и литература во државниот универзитет Мардин Артуклу.<ref name="radikal.com.tr">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3&Date=&ArticleID=979401&CategoryID=77|title=Tezli yüksek lisans programı 'Kürdoloji' geliyor|date=9 February 2010|work=radikal.com.tr}}</ref><ref name="ReferenceB">''First undergrad Kurdish department opens in SE'' Hürriyet Daily News, 24 September 2011</ref> Во август 2009 година, турската влада го вратила курдското име на едно курдско село и размислувала да дозволи верски говори да се прават на курдски јазик во руралните села, како дел од реформите за да се одговори на поплаките на етничкото малцинство и да се унапреди нејзината кандидатура за ЕУ.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.reuters.com/article/latestCrisis/idUSLK427538|title=Turkey renames village as part of Kurdish reforms|last=Villelabeitia|first=Ibon|date=20 August 2009|work=Reuters}}</ref> [[Податотека:Cizre_çatışmaları,_2_Mart_2016.jpg|мини|Судири во Шрнак 2015-16]] Повеќе од 4.000 Курди биле уапсени во 2011 година, вклучувајќи десетици новинари и политичари. [[Дијарбакир|Во Дијарбакир]] се случиле масовни судења на локални заменици, градоначалници, академици и активисти за човекови права. Стотици Курди останале во истражен затвор, некои од нив по неколку месеци.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/world/2011/dec/28/kurds-turkey-arrests-violence-radicalise?newsfeed=true|title=Kurds in Turkey: arrests and violence threaten to radicalise a generation|last=Constanze Letsch in Diyarbakir|date=28 December 2011|work=Guardian|access-date=2014-02-06|location=London}}</ref> Во јануари 2013 година, турскиот парламент донел закон со кој се дозволува употреба на курдски јазик во судовите, иако со ограничувања.<ref name="allows">{{Наведени вести|url=http://www.dw.de/turkey-allows-kurdish-language-in-courts/a-16549636|title=Turkey allows Kurdish language in courts|date=2013-01-25|work=[[Deutsche Welle]]|access-date=2013-03-03}}</ref><ref name="permitted">{{Наведени вести|url=http://www.journalistinturkey.com/stories/human-rights/kurdish-permitted-in-turkish-courts_3730/|title=Kurdish permitted in Turkish courts|last=Geerdink|first=Fréderike|date=2013-01-24|work=Journalists in Turkey|access-date=2013-03-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20130323092653/http://www.journalistinturkey.com/stories/human-rights/kurdish-permitted-in-turkish-courts_3730/|archive-date=2013-03-23}}</ref> Законот бил изгласан со гласови на владејачката [[Партија на правдата и развојот|АКП]] и прокурдската опозициска партија за права БДП, против критиките од секуларната партија ЦХП и националистичката МХП. И покрај нивната поддршка во парламентот, БДП бил критички настроен кон одредбата во законот обвинетите да плаќаат за надоместоците за превод и дека законот важи само за говорна одбрана на суд, но не и за писмена одбрана или претходна истражна постапка.<ref name="critical">{{Наведени вести|url=https://news.yahoo.com/turkey-approves-court-reform-kurds-remain-critical-143457737.htm|title=Turkey approves court reform, Kurds remain critical|last=Butler|first=Daren|date=2013-01-25|work=Reuters|access-date=2013-03-03}}{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Според еден извор, законот не е во согласност со стандардите на ЕУ. Заменик-премиерот на Турција Беќир Боздаг одговорил на критиките кон законот од обете страни велејќи дека хонорарите за обвинетите кои не зборуваат турски ќе бидат платени од државата, додека оние што зборуваат турски сепак претпочитаат да зборуваат на суд во друг јазикот ќе мора сами да ги плаќаат давачките.<ref name="scuffles">{{Наведени вести|url=http://www.hurriyetdailynews.com/scuffles-at-parliament-over-defense-in-kurdish.aspx?pageID=238&nid=39729|title=Scuffles at Parliament over defense in Kurdish|date=2013-01-23|work=Hürriyet Daily News|access-date=2013-03-03}}</ref> Европскиот комесар за проширување Штефан Филе го поздравил новиот закон.<ref>{{Наведени вести|url=http://en.haberler.com/eu-official-welcomes-use-of-mother-tongue-in-court-253145/|title=EU Official Welcomes Use Of Mother Tongue In Court|date=2013-01-30|work=haberler.com|access-date=2013-03-03}}</ref> Во февруари 2013 година, турскиот премиер [[Реџеп Таип Ердоган]] за време на состанокот со муслиманските лидери изјавил дека има „позитивни ставови“ во врска со имамите кои држат говори на турски, курдски или арапски јазик, според најчесто зборуваниот јазик меѓу присутните во џамијата. Овој потег добил поддршка од курдските политичари и групите за човекови права.<ref name="sermon">{{Наведени вести|url=http://www.todayszaman.com/news-307446-govt-move-for-delivery-of-sermons-in-local-language-receives-applause.html|title=Gov't move for delivery of sermons in local language receives applause|date=2013-02-18|work=Today's Zaman|access-date=2013-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20130306041450/http://todayszaman.com/news-307446-govt-move-for-delivery-of-sermons-in-local-language-receives-applause.html|archive-date=2013-03-06}}</ref> === Јазици на малцинствата === {{Надворешни снимки|width=250px|video1=[https://www.youtube.com/watch?v=jkOQwwjSTlg Видео од информативната станица ТРТ го запре емитувањето на говорот одржан на курдски јазик од политичарот Ахмет Турк]. По прекинот, известувачот рекол: „Бидејќи не може да се користи друг јазик освен турскиот на состаноците на парламентот според уставот на Турската Република и законот за политички партии, ние моравме да престанеме со емитувањето. Им се извинуваме на нашите гледачи за ова и продолжете го нашиот пренос со закажаната следна вест." <ref>{{cite news|title=Turkish TV cuts politician during speech in Kurdish|url=http://www.cnn.com/2009/WORLD/europe/02/24/turkey.television.kurdish.party/|newspaper=CNN|date=February 24, 2009}}</ref>}}И покрај подобрувањето на јазичните права на малцинствата во Турција, единствениот наставен јазик во образовниот систем е [[турски јазик]]. Јазиците на малцинствата се нелегални да се користат како главни јазици во образованието. На малцинствата им е дозволено да ги учат своите јазици само како помал предмет во приватни и јавни образовни институции. До реформите што започнале во 2002 година, постоеле законски ограничувања за објавување на малцински јазици, освен на [[Грчки јазик|грчки]], [[Ерменски јазик|ерменски]] и [[Хебрејски јазик|хебрејски,]] кои се јазици на малцинствата официјално признати со Договорот од Лозана. Од септември 2002 година, и тие малцинства имаат право да водат приватни курсеви кои предаваат кој било јазик што се зборува во Турција.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.belgenet.com/yasa/k4771-y1.html|title=Turkish text of the by-law|work=www.belgenet.com|accessdate=2021-04-06|archive-date=2009-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20091127122634/http://www.belgenet.com/yasa/k4771-y1.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tuerkeiforum.net/enw/index.php/Learning_of_Languages_and_Dialects|title=Learning of Languages and Dialiects (unofficial translation)|publisher=www.tuerkeiforum.net|accessdate=28 April 2017|archive-date=2017-08-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20170807234757/http://www.tuerkeiforum.net/enw/index.php/Learning_of_Languages_and_Dialects|url-status=dead}}</ref> Некои од курдските курсеви биле затворени од нивните сопственици во 2005 година поради нивните ограничувања и недостаток на интерес.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://arsiv.ntvmsnbc.com/news/335272.asp|title=''Kürtçe kurslar ilgi görmedi'' NTVMSNBC, 2 August 2005|publisher=Arsiv.ntvmsnbc.com|accessdate=2014-02-06}}</ref> Сепак, од 2010 година, постоеле активни курсеви за малолетници на курдски јазик со зголемен број студенти.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.euractiv.com.tr/94/interview/istanbuldaki-kurtce-kurslarna-talep-her-gecen-gun-artiyor-012643|title=İstanbul'daki Kürtçe kurslarına talep her geçen gün artıyor|date=10 October 2010|work=www.euractiv.com.tr|accessdate=2021-04-06|archive-date=2012-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20121213041440/http://www.euractiv.com.tr/94/interview/istanbuldaki-kurtce-kurslarna-talep-her-gecen-gun-artiyor-012643|url-status=dead}}</ref> Во 2010 година, државниот универзитет Мардин Артуклу започнал со програма на мастер ниво на курдски јазик и литература („Курдологија“).<ref name="radikal.com.tr"/> Универзитетот Дикул, друг турски државен универзитет во Дијарбакир, започнал да одржува курдски курсеви во јуни 2011 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.haber7.com/haber/20110616/Dicle-Universitesinde-Kurtce-kursu.php|title=Dicle Üniversitesi'nde Kürtçe kursu|date=16 June 2011|publisher=Haber7.com|accessdate=2014-02-06}}</ref> Во септември 2011 година, бил отворен првиот додипломски курс за курдски јазик и литература во Турција на Универзитетот Мардин Артуклу. Според заменик-ректорот на универзитетот, ова не бил само првиот универзитетски оддел на оваа тема во Турција, туку и првиот на целиот свет.<ref name="ReferenceB">''First undergrad Kurdish department opens in SE'' Hürriyet Daily News, 24 September 2011</ref> Невладините организации ја повикале Турција да ги усвои дефинициите на [[Европска повелба за регионални и малцински јазици|Европската повелба за регионални или малцински јазици]]. Доколку Турција стане потписник на овој договор, ќе мора да го прифати и субвенционира образованието на малцинствата на нивните [[Мајчин јазик|мајчински јазици]], и тоа барем за целиот период на задолжително образование. До денес, 21 земја членка на [[Совет на Европа|Советот на Европа]] од 49 продолжиле со ратификација.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://conventions.coe.int/Treaty/Commun/ChercheSig.asp?NT=148&CM=3&DF=10/11/2006&CL=ENG|title=Ratifications of European Charter for Regional or Minority Languages by the members of the Council of Europe|publisher=Conventions.coe.int|accessdate=2014-02-06|archive-date=2014-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20140221163206/http://conventions.coe.int/Treaty/Commun/ChercheSig.asp?NT=148&CM=3&DF=10/11/2006&CL=ENG|url-status=dead}}</ref> Државната ТРТ емитува кратки програми на голем број јазици на малцинствата, вклучително и [[Босански јазик|босански]], [[Арапски јазик|арапски]], [[Кабардински јазик|кабардиски]] и [[Курдски јазик|курдски]], од јули 2003 година.<ref name="RAD2006">{{Наведени вести|url=http://www.radikal.com.tr/haber.php?haberno=189892|title=Kürtçe yayında sınırlar kalkıyor|last=Erdem|first=Zihni|date=2006-06-11|work=[[Radikal]]|access-date=2009-10-22}}</ref> Законска основа била Регулативата за јазикот на радио и телевизиските преноси од декември 2002 година <ref>An unofficial translation can be found on the [http://www.tuerkeiforum.net/enw/index.php/Regulation_on_the_Language_of_Radio_and_Television_Broadcasts pages of the Democratic Turkey Forum] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120226204557/http://www.tuerkeiforum.net/enw/index.php/Regulation_on_the_Language_of_Radio_and_Television_Broadcasts |date=2012-02-26 }}; accessed on 22 October 2009</ref> На почетокот, ТВ-програмите биле ограничени на 45 минути на ден; радио програмите имале ограничување од 60 минути на ден. Во јуни 2006 година биле укинати ограничувањата за музички и филмски програми на јазиците на малцинствата. Во 21 век се извршени некои реформи за подобрување на културните права на етничките малцинства во Турција, како што се воспоставување на TRT Kurdî, TRT Arabi и [[TRT Avaz]] од TRT. == Други дискриминации == === Жени === Во 1930-тите, Турција станала една од првите земји во светот што им дава целосни политички права на [[Жена|жените]], вклучувајќи го и правото на избор на локално (во 1930 година) и на национално ниво (во 1934 година). Затоа, Уставот бил изменет и дополнет.<ref name="IHGD">[http://sorular.rightsagenda.org/soru-cevap/?g=4 Questions and Answers on Women's Right] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180728071308/http://sorular.rightsagenda.org/soru-cevap/?g=4 |date=2018-07-28 }} Turkish, prepared by the Human Rights Agenda Association; accessed on 14 October 2009</ref> Членот 10 од турскиот устав забранува каква било [[дискриминација]], државна или приватна, врз основа на [[Полов однос|пол]]. Турција избрала жена [[премиер]] [[Тансу Чилер]] во 1995 година. Турција е исто така првата земја што имала жена за претседател на Уставниот суд, Тулај Тугку. Покрај тоа, Државниот совет на Турција, врховниот суд за [[Управно право|административни случаи]], исто така има жена претседател. Сепак, застапеноста на жените во политичките тела и органите за донесување одлуки е мала. Во Големото национално собрание на Турција процентот на жени е 9,1 (17,3 проценти е просек во светот).<ref name="IHGD"/> Во 1975 година процентот бил 10,9, а во 2006 година 16,3. Само 5,58 проценти од градоначалниците се жени, а во цела Турција има еден гувернер (од 81) и 14 локални гувернери. Од 1985 година, турските жени имаат право на [[абортус]] во првите 10 недели од бременоста и право на лекови за [[контрацепција]] платени од Социјалното осигурување. Измените на Граѓанскиот законик во 1926 година им дава право на жените да се [[Развод|разведат]] ; право што сè уште не е признато во Малта,<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/world/2005/apr/05/religion.catholicism|title=If the inquisitor was working today, he would commit suicide|last=Moss|first=Stephen|date=2005-04-05|work=[[The Guardian]]|access-date=2008-08-20|location=London}}</ref> земја на ЕУ. Како и да е, во [[Источна Анадолија|регионите на Источна]] и [[Југоисточна Анадолија]], преовладуваат постари ставови кај локалното [[Курди|курдско]], [[Турци|турско]] и [[Арапи|арапско]] население, каде жените сè уште се соочуваат со [[семејно насилство]], присилни бракови и таканаречени убиства за чест.<ref>{{Наведени вести|url=http://articles.latimes.com/2007/jan/09/world/fg-honor9|title=Taking the 'honor' out of killing women|last=Wilkinson|first=Tracy|date=2007-01-09|work=Los Angeles Times|access-date=2008-08-06}}</ref> За борба против ова, владата и разни други фондации се вклучени во образовни кампањи во Југоисточна [[Мала Азија|Анадолија]] за подобрување на [[Писменост|стапката на писменост]] и нивоа на образование на жените.<ref name="Literacy">{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3753582.stm|title=Turkish girls in literacy battle|last=Dymond|first=Jonny|date=2004-10-18|work=[[BBC News]]|access-date=2006-12-11}}</ref> Во 2008 година, критичарите посочиле дека Турција станала голем пазар за странски жени кои меѓународните мафии присилно ги носат во земјата да работат како сексуални робинки, особено во големите и туристички градови.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://gvnet.com/humantrafficking/Turkey.htm|title=Human Trafficking & Modern-day Slavery – Turkey|publisher=Gvnet.com|accessdate=2014-02-06}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.newyorker.com/reporting/2008/05/05/080505fa_fact_finnegan?currentPage=all|title=The Countertraffickers: Rescuing the victims of the global sex trade|last=Finnegan|first=William|date=2008-05-05|work=[[The New Yorker|New Yorker]]|access-date=2008-08-06}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.iht.com/articles/2005/06/27/news/turkey.php|title=Turkey's sex trade entraps Slavic women|last=Smith|first=Craig S|date=2005-06-28|work=[[International Herald Tribune]]|access-date=2008-08-06}}</ref> Анкета спроведена од Здружението на жени претприемачи од Турција во 2008 година покажала дека скоро половина од урбаните турски жени сметаат дека економската независност на жените е непотребна како одраз во општеството.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.turkishdailynews.com.tr/article.php?enewsid=116153|title=Half of women say they do not need economic independence|date=2008-09-24|work=[[Turkish Daily News]]|access-date=2008-09-24|archive-date=2018-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20180828035544/http://www.turkishdailynews.com.tr/article.php?enewsid=116153|url-status=dead}}{{Мртва врска|date=January 2020}}</ref> === Деца === [[Детски труд|Детскиот труд]] е мал, но сè уште има отворени прашања во земјата. И покрај умереното напредување на Владата во елиминирање на детскиот труд и неговите најлоши форми, децата продолжуваат да се занимаваат со земјоделски активности во најголем дел. Во 2013 година, Министерството за труд на САД објавило дека 2,6% (што одговара на околу 320 000 деца) од децата на возраст од 5 до 14 години се вработени, и дека 57% од нив се наоѓаат во земјоделскиот сектор, 15% во индустрискиот сектор и 27% во услужниот сектор.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dol.gov/ilab/reports/child-labor/turkey.htm|title=Findings on the Worst Forms of Child Labor – Turkey|date=30 September 2016|accessdate=2021-04-06|archive-date=2016-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413191932/http://www.dol.gov/ilab/reports/child-labor/turkey.htm|url-status=dead}}</ref> И покрај тоа што работата на овие деца останува сезонска, фактот дека детскиот труд сè уште се јавува делумно се должи на фактот дека земјоделските претпријатија со многу ограничена работна сила не подлежат на законите на Владата. Во декември 2014 година, ''Список на стоки произведени од детски труд или принудна работа'' пријавил 8 добра произведени исклучиво со детски труд во Турција. Поголемиот дел од овие производи се земјоделски производи, вклучувајќи памук, лешници, кикирики итн. === Сексуалност === [[Податотека:Istanbul_gaypride_2008.jpg|мини|Истанбулска геј парада, 2008 година, улица Истиклал, Бејоглу, Истанбул]] [[Податотека:21._İstanbul_Onur_Yürüyüşü_Gay_Pride_(37).jpg|мини|2013 година, Таксим, Истанбул]] [[Хомосексуалност|Хомосексуалните]] врски помеѓу возрасните не се кривично дело во Турција во приватност. Возраста на согласност и за хетеросексуален и за хомосексуален секс е осумнаесет години. Од друга страна, кривичниот законик има нејасно изразени забрани за „јавен егзибиционизам“ и „кривични дела против јавниот морал“ кои понекогаш се користат за дискриминација на [[ЛГБТ]] заедницата. Од 2006 година, Турција ниту има закон со кој се дозволува хомосексуалци да се венчаат, ниту има закон против дискриминација на турската ЛГБТ заедница. Ламбда Истанбул, ЛГБТ организација основана во 1996 година, била распуштена во мај 2008 година по судска одлука. Обвинителството тврди дека нејзините цели се спротивставуваат на „законот и моралот“, но „Хјуман рајтс воч“ ја критикувал одлуката, тврдејќи дека е затворена само од процедурална основа. На 28 ноември 2008 година, Врховниот апелационен суд ја поништил одлуката на судот во Истанбул со која се наложува затворање на организацијата за солидарност за лезбејки, гејови, бисексуалци и трансродови лица.<ref name="state.gov">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.state.gov/g/drl/rls/hrrpt/2008/eur/119109.htm|title=Turkey|archive-url=https://web.archive.org/web/20090226174709/http://www.state.gov/g/drl/rls/hrrpt/2008/eur/119109.htm|archive-date=2009-02-26}}</ref> Хомосексуалците имаат право на ослободување од воена служба, доколку тоа го побараат, само доколку нивната „состојба“ е потврдена со медицински и психолошки тестови, што често вклучува презентирање на понижувачки, графички доказ за хомосексуалноста и анален преглед.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.unhcr.org/home/RSDCOI/3c1622484.pdf|title=Turkey/Military service|last=Directorate for Movements of Persons, Migration and Consular Affairs; Asylum and Migration Division|date=July 2001|publisher=[[United Nations High Commissioner for Refugees]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20061122042609/http://www.unhcr.org/home/RSDCOI/3c1622484.pdf <!-- Bot retrieved archive -->|archive-date=2006-11-22|accessdate=2006-12-27}}</ref> Дискриминацијата на ЛГБТ лицата во Турција е раширена.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/world/2017/nov/23/its-just-the-start-lgbt-community-in-turkey-fears-government-crackdown|title='It's just the start': LGBT community in Turkey fears government crackdown|date=23 November 2017|work=The Guardian}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/lgbt-pride-turkey-march-ban-tear-gas-istanbul-police-a8981751.html|title=Turkish police fire tear gas at crowds gathered for banned Istanbul Pride march|date=30 June 2019|work=The Independent}}</ref> Според истражувањето на истражувачкиот центар Пју во 2013 година, 78% од турските испитаници сметаат дека [[хомосексуалност]]а не е прифатена од општеството.<ref name="pewglobal.org">[http://www.pewglobal.org/2013/06/04/the-global-divide-on-homosexuality/ "The Global Divide on Homosexuality."] ''[[Pew Research Center]]''. 4 June 2013.</ref> Убиството на Ебру Сојкан, истакнат активист за трансродови човекови права, на 10 март 2009 година „покажува континуирана клима на насилство засновано врз родовиот идентитет, за кое властите треба итно да преземат чекори за борба“, напишал Хјуман рајтс воч на 13 март 2009 година.<ref name="GWB">Quoted for instance at [http://gayswithoutborders.wordpress.com/2009/03/17/turkey-ebru-soykan-member-of-lambda-istanbul-and-transgender-activist-murdered/ Gays Without Border]; accessed on 14 October 2009</ref> Новинските извештаи и членовите на една турска група за човекови права соопштиле дека напаѓач ја избодел и ја убил Ебру (28) во нејзиниот дом во центарот на Истанбул. Членовите на Ламбда Истанбул, која работи за правата на лезбејките, хомосексуалците, бисексуалците, трансродовите и транссексуалните лица (ЛГБТТ), за Хјуман рајтс воч изјавиле дека во последниот месец Ебру побарала од Обвинителството заштита од човекот кој ја тепал во повеќе наврати и се заканувал дека ќе ја убие. На Ламбда Истанбул и било кажано дека пред неколку недели полицијата го привела човекот, но го пуштила на слобода два часа подоцна. Истиот човек е под полициски притвор како и осомничениот за убиството. На 21.05.2008 година, Хјуман рајтс воч објавил извештај на 123 страници во кој се документира долгата и постојана историја на насилство и злоупотреба врз основа на сексуална ориентација и родов идентитет во Турција. Хјуман рајтс воч спровел повеќе од 70 интервјуа во период од три години, документирајќи како геј мажите и трансродовите луѓе се соочуваат со тепање, грабеж, полициско малтретирање и закана за убиство. Интервјуата исто така го разоткриле физичкото и психолошкото насилство со кои се соочуваат лезбејките и бисексуалните жени и девојчиња во нивните семејства. Хјуман рајтс воч открил дека, во повеќето случаи, одговорот од властите е несоодветен, ако не и непостоечки.<ref>An online edition of the report [https://www.hrw.org/en/reports/2008/05/21/we-need-law-liberation-0 “We Need a Law for Liberation”] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150121011557/http://www.hrw.org/en/reports/2008/05/21/we-need-law-liberation-0 |date=2015-01-21 }} is available</ref> === Инвалидни граѓани === Конвенцијата на ООН за правата на лицата со попреченост била потпишана од Турската Република на 30 март 2007 година. Конвенцијата била дискутирана во Големото национално собрание на Турција на 8 мај 2008 година и била ратификувана на 3 декември 2008 година.<ref>[http://www.ozida.gov.tr/web_english/index.htm Administration for Disabled People] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090602050939/http://www.ozida.gov.tr/web_english/index.htm |date=2009-06-02 }} is part of the Prime Ministry in Turkey</ref> Во јули 2005 година бил донесен законот 5378 за лица со посебни потреби.<ref>The English text of this law can be found on the website of the [http://www.ozida.gov.tr/web_english/index.htm Administration for Disabled People] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090602050939/http://www.ozida.gov.tr/web_english/index.htm |date=2009-06-02 }}</ref> Во еден конкретен случај, група за застапување за лица со ментална попреченост наречена Меѓународна заштита на правата на ментална попреченост го критикувала третманот на ментално болните во извештајот наречен „Зад затворени врати: злоупотреби на човековите права во психијатриските установи, домови за деца без родители и центри за рехабилитација во Турција“.<ref>{{Наведено списание|date=2005-12-27|title=European Union Calls on Turkey to Improve Rights of People with Mental Disabilities|url=http://www.disabilityworld.org/12-01_06/mdriturkey.shtml|journal=Disability World|volume=27|archive-url=https://web.archive.org/web/20081012042448/http://www.disabilityworld.org/12-01_06/mdriturkey.shtml|archive-date=2008-10-12|access-date=2008-08-29}}</ref> Како резултат на оваа критика, најголемата психијатриска болница во Турција, психијатриската болница Баќиркој во [[Истанбул]], ја укинал употребата на „немодифицирани“ процедури за ЕКТ.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.mdri.org/mdri-web-2007/PR/033106_MDRIPR.pdf |title=Press release of MDRI of 31 March 206 |accessdate=2021-04-06 |archive-date=2010-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100706082018/http://www.mdri.org/mdri-web-2007/PR/033106_MDRIPR.pdf |url-status=dead }}</ref> === Расизам === Аналитичарите укажале (во 2010 година) дека расизмот и говорот на омраза е во пораст во [[Турција]], и главно е насочен против [[Ерменци]]те и против [[Евреи]]те. Во извештајот се вели „Ако некој го разгледа печатот во Турција, лесно може да се пронајде случаи на расизам и говор на омраза, особено како одговор на жалениот масакр и страдање во Газа.".<ref name="racism">{{Наведени вести|url=http://www.todayszaman.com/tz-web/columnists-163845-hate-speech-and-racism-turkeys-untouchableson-the-rise.html|title=Hate speech and racism: Turkey's 'untouchables' on the rise|date=August 30, 2010|work=/www.todayszaman.com|access-date=August 30, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20121017165653/http://www.todayszaman.com/tz-web/columnists-163845-hate-speech-and-racism-turkeys-untouchableson-the-rise.html|archive-date=October 17, 2012}}</ref> === Вера === Лошото постапување со верските малцинства е чест проблем во Турција и понекогаш е санкциониран од државниот врв.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://dissidentvoice.org/2013/12/the-myth-of-turkish-secularism/|title=The Myth of Turkish Secularism|accessdate=6 March 2015|archive-date=2015-03-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20150302145227/http://dissidentvoice.org/2013/12/the-myth-of-turkish-secularism/|url-status=dead}}</ref> Христијаните на пример живеат во страв од прогонство и страдаат од дискриминаторски закони што им даваат неповолности на немуслиманите во споредба со муслиманското мнозинство во земјата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.minorityrights.org/676/press-releases/turkeys-christian-and-other-religious-minorities-face-discrimination-and-rights-violations.html|title=Minority Rights Group International : Press releases : Turkey's Christian and other religious minorities face discrimination and rights violations|archive-url=https://web.archive.org/web/20150116031803/http://www.minorityrights.org/676/press-releases/turkeys-christian-and-other-religious-minorities-face-discrimination-and-rights-violations.html|archive-date=16 January 2015|accessdate=6 March 2015}}</ref> Меѓу дискриминираните верски малцинства во Турција се алевитите, чија „муслиманска припадност“ сè уште не е признаена. Како резултат на националната и владина политика, нивните религиозни права се исто така ограничени и во многу случаи се прогонувано верско малцинство.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.academia.edu/3279532|title=Alevi's rights and the freedom of religion in Turkey|last=Tóth Renáta|accessdate=6 March 2015}}</ref> ==== Злосторства од омраза ==== Во текот на 2008 година, во Турција има зголемување на „злосторствата од омраза“, кои потекнуваат од расизам, национализам и нетолеранција.<ref name="hate">[http://www.rightsagenda.org/attachments/521_HATECRIMESINTURKEY.pdf Handbook of the Human Rights Agenda Association on Hate Crimes in Turkey] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120227141934/http://www.rightsagenda.org/attachments/521_HATECRIMESINTURKEY.pdf |date=2012-02-27 }}; accessed on 14 October 2009</ref> И покрај одредбите во Уставот и законите, досега нема осудувано кривично дело од омраза, од расизам или дискриминација. Од почетокот на 2006 година, во Турција биле извршени голем број убиства против луѓе од етничко или верско малцинство или различна сексуална ориентација или социјален сексуален идентитет. Членот 216 од Турскиот кривичен законик предвидува општа забрана за јавно поттикнување на луѓе кон омраза и одвратност. Се чини дека Турција не е сцена на големи или отворени изрази на расизам против поединци во најстрога смисла на изразот. Сепак, еден од главните предизвици со кои се соочува Турција во областа на загриженоста на Европската комисија против расизмот и нетолеранцијата (ECRI) се чини дека е потребата да се помири силното чувство за национален идентитет и желбата да се зачува единството и интегритетот на државата со правото на различните малцински групи во Турција да го изразат сопственото чувство за етнички идентитет, на пример преку одржување и развој на јазичните и културните аспекти на тој идентитет. == Внатрешно раселени лица == Околу милион луѓе се раселиле од градовите и селата во југоисточна Турција во текот на 80-тите и 90-тите години на минатиот век, како резултат на бунтовничките активности на Курдистанската работничка партија (ПКК) и контрабунтовничката политика на турската влада.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.internal-displacement.org/8025708F004BE3B1/(httpInfoFiles)/9B9EAEA8B23C9C19C12575A60053C232/$file/GO_08_turkey.pdf|title=The Internal Displacement Monitoring Centre in its country report 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928195548/http://www.internal-displacement.org/8025708F004BE3B1/%28httpInfoFiles%29/9B9EAEA8B23C9C19C12575A60053C232/%24file/GO_08_turkey.pdf|archive-date=2011-09-28|accessdate=2014-02-06}}</ref> Здружението на мигранти за социјална соработка и култура (ГОЧ-ДЕР) е основано во Истанбул во 1997 година. Подоцна биле основани гранки во Дијарбакир, Ван и Хаќари. ГОЧ-ДЕР е тужен пет пати за своите активности. Четворица од нив завршиле со ослободителна пресуда.<ref>The report of Istanbul GÖÇ-DER (in English and Turkish) can be found on the [http://www.diyarbakirgocder.org/ website of Diyarbakir GÖÇ-DER] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090917204718/http://www.diyarbakirgocder.org/ |date=2009-09-17 }}; accessed on 14 October 2009</ref> Еден случај со кој се бара затворање на ГОЧ-ДЕР во Дијарбакир сè уште трае откако судот ја откажал одлуката на Судскиот суд број 1 во Дијарбакир. Овој суд треба повторно требало да го сослуша случајот.<ref>[http://www.diyarbakirgocder.org/icerik.php?id=402 Information from the website of the association]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}; accessed on 14 October 2009</ref> Во јули 2008 година, [[Бешир Аталај]], министер за внатрешни работи, одговорил на барањето на заменикот на ЦХП во [[Адијаман (покраина)|Адијаман]], Шевкет Ќосе. Тој кажал дека 314 000 лица поднеле барање за помош со цел да се вратат во своето село. Заклучно со мај 2008 година, 151.469 луѓе се вратиле во своите села во 14 провинции. Им биле исплатени околу 530&nbsp;милиони турски лири.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tumgazeteler.com/|title=tumgazeteler.com|work=www.tumgazeteler.com|accessdate=2020-09-09}}</ref> На 12 април 2006 година, истражувачот на „Хјуман рајтс воч“, Џонатан Сугден, бил приведен од полицијата во Бинѓол, додека тој правел истражување на претежно курдскиот југоисток на земјата за можностите за враќање на раселените лица и злоупотребите, наводно, за вклучување на турската жандармерија и вооружени од владата локалните единици за одбрана наречени „ селски чувари “. Утредента бил депортиран во Лондон.<ref>See the [https://www.hrw.org/en/news/2006/04/11/turkey-human-rights-watch-researcher-detained-southeast press release of Human Rights Watch]; accessed on 14 October 2009</ref> == Работнички права == Уставот го потврдува правото на работниците да формираат [[синдикат]]и „без да добијат дозвола“ и „да поседуваат право да станат член на синдикат и слободно да се повлечат од членството“ (член 51). Членовите 53 и 54 го потврдуваат правото на работниците колективно да се договараат и да штрајкуваат, соодветно. Законот забранува штрајкови на државни службеници, јавни работници кои се занимаваат со заштита на животот и имотот, работници во рударството на јаглен и нафтената индустрија, санитарни услуги, национална одбрана, банкарство и образование; сепак, многу работници во овие сектори спроведоа штрајкови со кршење на овие ограничувања со општо неказнивост. Според законот, за да стане агент за договарање, синдикатот мора да претставува 50 проценти плус еден од вработените во даденото работно место и 10 проценти од сите работници во таа одредена индустрија. Законот за работни односи им забранува на синдикалните лидери да станат службеници на политичките партии или на друг начин да извршуваат должности за политички партии и да работат или да бидат вклучени во работењето на кое било претпријатие за заработка <ref name="state.gov"/> Повеќето експерти за труд во земјата проценуваат дека приближно 20 проценти од платата и работниците за плата во работната сила биле синдикализирани. Законот за работни односи од 2003 година воспоставил 45-часовна работна недела, забранил дискриминација врз основа на пол, религија или политичка припадност и право на надомест на штета во случај на прекинување без валидна причина. Исто така, се наложува работното време на ден да не може да надминува 11 часа,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mondaq.com/unitedstates/x/209998/employee%20rights%20labour%20relations/Turkey%20Continues%20Its%20Reform%20Of%20Labor%20And%20Employment%20Laws%20Despite%20Waning%20Enthusiasm%20For%20EU%20Membership|title=Turkey Continues Its Reform Of Labor And Employment Laws Despite Waning Enthusiasm For EU Membership – Employment and HR – United States}}</ref> Турција има стандарден државен пензиски систем заснован на европски модели уште од 30-тите години на минатиот век. Понатаму, од 1999 година, Турција има државен систем на осигурување за невработеност, воведен со закон 4447 <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mevzuat.adalet.gov.tr/html/1097.html|title=For the full text of the law see www.mevzuat.adalet.gov.tr, an official site of the Justice Ministry; accessed on 22 October 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20130225085126/http://www.mevzuat.adalet.gov.tr/html/1097.html|archive-date=25 February 2013|accessdate=2 December 2009}}</ref> задолжителен за сите декларирани работници. == Екстериторијални тепања == Во мај 2017 година, телохранителите на [[Реџеп Таип Ердоган]] ги нападнале курдските демонстранти за правата пред турската амбасада во Вашингтон <ref>[https://www.pri.org/stories/2019-01-18/kurdish-protesters-attacked-erdo-ans-bodyguards-dc-demonstration-sue-turkish Kurdish protesters attacked by Erdoğan's bodyguards at DC demonstration sue Turkish government]{{Мртва_врска|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/hrrpt/index.htm Стејт департмент на САД: Биро за демократија, човекови права и труд] (извештаи од земја) * [http://ec.europa.eu/enlargement/index_en.htm Европската комисија за проширување] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20161205132930/http://ec.europa.eu/enlargement/index_en.htm |date=2016-12-05 }} ** [http://ec.europa.eu/enlargement/candidate-countries/turkey/key-documents/index_en.htm Извештаи за напредокот на Турција (1998–2005)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120614150932/http://ec.europa.eu/enlargement/candidate-countries/turkey/key-documents/index_en.htm |date=2012-06-14 }} ** [http://ec.europa.eu/enlargement/press_corner/key-documents/reports_oct_2009_en.htm Извештај за напредокот 2009 година] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120609092241/http://ec.europa.eu/enlargement/press_corner/key-documents/reports_oct_2009_en.htm |date=2012-06-09 }} * [https://web.archive.org/web/20110906143327/http://turkeypressfreedom.org/ Турција на слободата на печатот] на мрежно место опфаќа слободата на печатот ситуацијата во Турција од страна на [[Медиумска организација за Југоисточна Европа|СЕЕМО]] * [https://www.hrw.org/en/publications/reports?filter0=**ALL**&filter1=218 Извештаи на Хјуман рајтс воч за Турција] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140513080353/http://www.hrw.org/en/publications/reports?filter0=**ALL**&filter1=218 |date=2014-05-13 }} * [https://www.amnesty.org/en/library Библиотека Амнести Интернешнл] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150217150737/http://www.amnesty.org/en/library |date=2015-02-17 }} можете да пребарувате за Извештаи за Турција * [http://www.yayinakisi.gen.tr Извештаи за напредокот на Турција] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201029202139/http://www.yayinakisi.gen.tr/ |date=2020-10-29 }} * [https://web.archive.org/web/20120312045309/http://www.mazlumderistanbul.org/ Извештаи и истраги] на Мазлумдер за турските човекови права * [http://sorular.rightsagenda.org/ Прашања и Одговори; Човекови права во Турција, Здружение за агенда за човекови права] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210228213803/http://sorular.rightsagenda.org/ |date=2021-02-28 }} * [http://www.madde14.org/ База на податоци за правата на бегалците во Турција] * [https://www.commondreams.org/view/2013/06/13-5 Турска пролет: Адвокатите се заокружија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140614221404/https://www.commondreams.org/view/2013/06/13-5 |date=2014-06-14 }} {{Европа по тема|Човекови права во}} [[Категорија:Човекови права во Турција| ]] su7ucvr2plrpqxuoycmoiqxm64sr11j 0 1267838 5602203 5594666 2026-07-30T14:43:47Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602203 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Oxfam_is_providing_clean_drinking_water_in_Mingkamen_(12451954704).jpg|мини|262x262пкс| Oxfam обезбедува чиста вода за пиење во Мингкамен]] '''Човекови права и климатски промени''' е концептуална и правна рамка под која се изучуваат, анализираат и адресираат [[Човекови права|меѓународните човекови права]] и нивниот однос со [[Глобално затоплување|глобалното затоплување.]] Рамката ја користат владите, организациите на [[Обединети нации|Обединетите нации]] , меѓувладините и невладините организации, застапниците за човекови права и животната средина и академиците за водење на националната и меѓународната политика за климатските промени според Рамковната конвенција на Обединетите нации за климатски промени (УНФЦЦЦ) и основни [[меѓународни инструменти за човекови права]]. Анализата на човековите права и климатските промени се фокусира на очекуваните последици врз луѓето поврзани со глобалните феномени во животната средина, вклучително пораст на нивото на морето, [[опустинување]], зголемување на температурата, екстремни временски непогоди и промени во врнежите, како и мерки за прилагодување и ублажување преземени од владите како одговор на оние феномени што можат да вклучуваат човекови права или сродни правни заштити. Многу правни пристапи кон климатските промени го користат правото на здрава животна средина, други сродни права или други појави на законот за заштита на животната средина, како што се [[Права на природата|правата на природата]], за да се залагаат за нови или потребни активности од страна на владите и приватните чинители, преку застапување за климатска правда и судски спорови за климата. == Историја == [[Податотека:Sheilawatt_(cropped).jpg|десно|мини| Шила Ват-Клутиер]] Во 2005 година, активистката Шила Ват-Клутиер поднела петиција до Интер-американската комисија за човекови права со која барала ослободување „''од кршењето на човековите права како резултат на влијанието на глобалното затоплување и климатските промени предизвикани од акти и пропусти на САД''“.<ref>{{Наведено списание|date=7 December 2005|title=Petition to the Inter American Commission on Human Rights Seeking Relief from Violations Resulting from Global Warming Caused by Acts and Omissions of the United States|url=http://www.inuitcircumpolar.com/files/uploads/icc-files/FINALPetitionICC.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20130605210737/http://www.inuitcircumpolar.com/files/uploads/icc-files/FINALPetitionICC.pdf|archive-date=5 June 2013|access-date=25 April 2012}}</ref> Петицијата била одбиена, но Комисијата го поканила и слушнала сведочењето за односот помеѓу човековите права и климатските промени од претставниците на Инуит во 2007 година.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.vjel.org/news/NEWS100058.html|title=At International Commission, Inuit Want to See Change in U.S. Policy on Global Warming|last=Sieg|first=Richard|date=2 March 2007|access-date=25 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20100701202413/http://www.vjel.org/news/NEWS100058.html|archive-date=1 July 2010}}</ref> Истата година, Декларацијата за човечката димензија на глобалните климатски промени “изречно опишала (и за прв пат во меѓународен договор) дека „''климатските промени имаат јасни и непосредни импликации за целосно уживање на човековите права''“ и ги повикала Системот за човекови права на Обединетите нации да го реши ова прашање итно.<ref>{{Наведено списание|last=Limon|first=Marc|year=2009|title=HUMAN RIGHTS AND CLIMATE CHANGE: CONSTRUCTING A CASE FOR POLITICAL ACTION|url=http://www.law.harvard.edu/students/orgs/elr/vol33_2/Limon.pdf|journal=Harvard Environmental Law Review|volume=33|issue=2|pages=439–476|access-date=25 April 2012}}</ref><ref>{{Наведено списание|date=14 November 2007|title=Malé Declaration on the Human Dimension of Global Climate Change|url=http://www.ciel.org/Publications/Male_Declaration_Nov07.pdf}}</ref> Следната година, [[Совет за човекови права на Обединетите нации|Советот за човекови права на ООН]] (КЧП) едногласно ја усвоила Резолуцијата 7/23, признавајќи дека „климатските промени претставуваат непосредна и далекусежна закана за луѓето и заедниците низ целиот свет и имаат импликации за целосно уживање на човековите права,“ и повикувајќи се на [[Повелба на Обединетите Нации|Повелбата на Обединетите нации]], [[Универзална декларација за човековите права|Универзалната декларација за човекови права]], Меѓународниот пакт за економски, социјални и културни права и [[Меѓународен пакт за граѓански и политички права|Меѓународниот пакт за граѓански и политички права]].<ref>{{Наведено списание|last=HRC|date=28 March 2008|title=UNHRC Resolution 7/23, Human rights and climate change|url=http://ap.ohchr.org/documents/E/HRC/resolutions/A_HRC_RES_7_23.pdf}}</ref> HRC ги потврдиле и прошириие овие изјави со резолуциите 10/4 од 25 март 2009 година <ref>{{Наведено списание|last=HRC|date=25 March 2009|title=UNHRC Resolution 10/4, Human rights and climate change|url=http://ap.ohchr.org/documents/E/HRC/resolutions/A_HRC_RES_10_4.pdf}}</ref> и 18/22 од 30 септември 2011 година. Во 2009 година, [[Канцеларија на Високиот комесар за човекови права на Обединетите нации|Канцеларијата на Високиот комесаријат за човекови права на Обединетите нации]] (ОХЧР) објавил аналитичка студија со која се идентификуваат специфични права и групи на луѓе кои можат да бидат негативно погодени од нарушувања на климата.<ref>{{Наведено списание|last=OHCHR|date=15 January 2009|title=Report of the Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights on the relationship between climate change and human rights|url=http://daccess-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/G09/103/44/PDF/G0910344.pdf?OpenElement|issue=A/HRC/10/61|archive-url=https://web.archive.org/web/20131019123653/http://daccess-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/G09/103/44/PDF/G0910344.pdf?OpenElement|archive-date=19 October 2013|access-date=25 April 2012}}</ref> Извештајот се однесува на поднесоците на околу 30 нации, како и на десет агенции на Обединетите нации и десетици други организации.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ohchr.org/EN/Issues/HRAndClimateChange/Pages/Submissions.aspx|title=OHCHR study on the relationship between climate change and human rights: Submissions and reference documents received|last=OHCHR|accessdate=25 April 2012|archive-date=2018-05-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20180516034023/http://www.ohchr.org/EN/Issues/HRAndClimateChange/Pages/Submissions.aspx}}</ref> Извештајот ги идентификуваше раселените лица, ризиците од конфликт и безбедноста, како и нарушените права на домородните народи, жените и децата како главни проблеми.<ref>''See'' {{Наведено списание|title=Report|url=http://daccess-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/G09/103/44/PDF/G0910344.pdf?OpenElement|archive-url=https://web.archive.org/web/20131019123653/http://daccess-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/G09/103/44/PDF/G0910344.pdf?OpenElement|archive-date=2013-10-19|access-date=2012-04-25}}, n.8, at 15-22.</ref> Во 2010 година, Конференцијата на страните на UNFCCC го репродуцирала јазикот на HRC, идентификувајќи ги односите меѓу човековите права и климатските промени во својот извештај за Конференцијата за климатски промени на Обединетите нации во [[Канкун]], Мексико во 2010 година.<ref>{{Наведено списание|last=Conference of the Parties|date=15 March 2011|title=FCCC/CP/2010/7/Add.1, Report of the Conference of the Parties on its sixteenth session, held in Cancun from 29 November to 10 December 2010, Addendum, Part Two: Action taken by the Conference of the Parties at its sixteenth session|url=http://unfccc.int/resource/docs/2010/cop16/eng/07a01.pdf}}</ref> Извештајот за исходот од Конференцијата истакнал дека „''Страните треба, во сите активности поврзани со климатските промени, целосно да ги почитуваат човековите права''“.<ref>{{Наведено списание|date=15 March 2011|title=''Id.''|url=http://unfccc.int/resource/docs/2010/cop16/eng/07a01.pdf|journal=Decision 1/CP.16, the Cancun Agreements: Outcome of the Work of the Ad Hoc Working Group on Long-term Cooperative Action Under the Convention}}</ref> Во последниве години се забележува зголемено признавање на врската помеѓу човековите права и животната средина, но сепак има многу прашања околу односот меѓу нив. Како резултат на тоа, во 2012 година КЧП воспоставил мандат за обврски за човекови права во врска со уживање во безбедна, чиста, здрава и одржлива околина.<ref>{{Наведено списание|last=HRC|date=19 April 2012|title=UNHRC Resolution 19/10, Human rights and the environment|url=https://documents-dds-ny.un.org/doc/RESOLUTION/GEN/G12/131/59/PDF/G1213159.pdf?OpenElement|access-date=2021-05-03|archive-date=2023-10-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231018123621/https://documents-dds-ny.un.org/doc/RESOLUTION/GEN/G12/131/59/PDF/G1213159.pdf?OpenElement|url-status=dead}}</ref> Во прелиминарниот извештај на назначениот независен експерт, Џон Х. Нокс, понатаму било наведено дека треба да има приоритет во обезбедувањето поголема концептуална јасност во примената на обврските за човекови права поврзани со животната средина.<ref>{{Наведено списание|last=UNHRC|date=24 December 2012|title=Report of the Independent Expert on the issue of human rights obligations relating to the enjoyment of a safe, clean, healthy and sustainable environment|url=http://www.ohchr.org/Documents/HRBodies/HRCouncil/RegularSession/Session22/A-HRC-22-43_en.pdf|issue=A/HRC/22/43}}</ref> Во 2014 година, сите 78 носители на мандатот на специјалните процедури на Обединетите нации издале заедничко соопштение на [[Ден на човековите права|Денот на човековите права]] со кое се повикуваат државите да ги вметнат своите постојни обврски од рамката за човекови права во преговорите за климатските промени.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ohchr.org/EN/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=15393&|title=OHCHR {{!}} Statement of the United Nations Special Procedures Mandate Holders on the occasion of the Human Rights Day Geneva, 10 December 2014|work=www.ohchr.org|language=en-US|accessdate=2017-09-05}}</ref> Ова ќе има ефект да ги донесе правата на оние кои се засегнати од климатските промени во првите редови на сите стратегии за одговор. Од март 2015 година, сега постои Специјален известувач за човекови права и животна средина, продолжување на мандатот на поранешниот независен експерт за обврски за човекови права во врска со уживањето на правото на безбедна, чиста, здрава и одржлива околина.<ref>{{Наведено списание|last=HRC|date=7 April 2015|title=UNHRC Resolution 28/11, Human rights and the environment|url=https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/G15/071/78/PDF/G1507178.pdf?OpenElement|access-date=2021-05-03|archive-date=2023-10-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231018123244/https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/G15/071/78/PDF/G1507178.pdf?OpenElement|url-status=dead}}</ref> Водејќи се на Конференцијата на Обединетите нации за климатски промени во Париз 2015 година, Специјалниот известувач информирал дека тие треба да обезбедат нивните обврски за човекови права да ја опфаќаат соодветната перспектива кон климатските промени при преговорите за идните договори.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ohchr.org/EN/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=16836&LangID=E|title=OHCHR {{!}} COP21: "States' human rights obligations encompass climate change" – UN expert|work=www.ohchr.org|language=en-US|accessdate=2017-09-05}}</ref> [[Париски договор (2015)|Парискиот договор]], усвоен на [[12 декември]] [[2015]] година на Конференцијата на страните, е најважниот показател за зголемување на свеста за односот помеѓу климатските промени и човековите права.<ref>{{Наведено списание|last=UNHRC|date=1 February 2016|title=Report of the Special Rapporteur on the issue of human rights obligations relating to the enjoyment of a safe, clean, healthy and sustainable environment|issue=A/HRC/31/52|ssrn=2729611}}</ref> Парискиот договор е првиот договор за климата што ја признава важноста на човековите права, наведувајќи:<ref>{{Наведено списание|last=UNFCCC|date=12 December 2015|title=Adoption of the Paris Agreement|url=https://unfccc.int/resource/docs/2015/cop21/eng/l09r01.pdf|issue=FCCC/CP/2015/L.9/Rev.1}}</ref><blockquote>''Страните треба, кога преземаат активности за решавање на климатските промени, да ги почитуваат, промовираат и разгледуваат нивните соодветни обврски за човековите права, правото на здравје, правата на домородните народи, локалните заедници, мигрантите, децата, лицата со попреченост и лицата во ранливи ситуации и правото на развој, како и родовата еднаквост, зајакнување на жените и меѓугенерациската правичност''.</blockquote> == Закон за човекови права и климатски промени == [[Податотека:Human_Rights_and_Anti-Discrimination_Bill_2012_-_Exposure_Draft.pdf|мини|Предлог-закон за човекови права и антидискриминација 2012 година - Нацрт за изложеност]] Климатските промени предизвикуваат не само еколошки прилагодувања, туку влијаат и на социјалните, економските, политичките, културните и правните аспекти на општествата ширум светот. HRC потврдил дека обврските за човекови права имаат можност да го зајакнат создавањето на меѓународната и националната политика во областа на климатските промени.<ref>{{Наведено списание|last=HRC|date=25 March 2009|title=UNHRC Resolution 10/4, Human rights and climate change|url=http://ap.ohchr.org/documents/E/HRC/resolutions/A_HRC_RES_10_4.pdf}}</ref> Декларацијата од Стокхолм од 1972 година обезбедила основа за понатамошно разработување на човековото право на квалитетот на животната средина.<ref>{{Наведена книга|title=International law and the environment|url=https://archive.org/details/internationallaw0000birn_u0n8|last=W.|first=Birnie, Patricia|date=2009|publisher=Oxford University Press|others=Boyle, Alan E., Redgwell, Catherine.|isbn=9780198764229|edition=3|location=Oxford|oclc=271647969}}</ref> Заштитата на животната срединала вообичаено не е вклучена во договорите за човекови права. Наместо тоа, заштитата на животната средина произлегува од правата што ги штитат тие договори, како што се правата на живот, храна, вода и здравје.<ref name=":8">{{Наведена книга|title=Human rights and climate change : a review of the international legal dimensions.|last=1974-|first=McInerney-Lankford, Siobhán Alice|date=2011|publisher=World Bank|others=Darrow, Mac., Rajamani, Lavanya., World Bank.|isbn=9780821387207|location=Washington, D.C.|oclc=724352139}}</ref> Движејќи се напред, законот за човекови права во контекст на создавање политика на климатски промени може да помогне да се воспостават минимални стандарди на основните човекови права што можат да бидат усвоени во меѓународни и национални мерки за ублажување и прилагодување. == Вклучени права == Повеќето меѓународни изјави за човековите права и климатските промени ги потенцираат потенцијалните негативни влијанија на климатските промени врз правата на [[Право на живот|живот]], храна, вода, здравје, домување, развој и [[самоопределување]].<ref>''See'' Malé Declaration, n.4; UNHRC Resolution 18/22, n.7; A/HRC/10/61, n.8; FCCC/CP/2010/7/Add.1, n.10.</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.universal-rights.org/urg-policy-reports/human-rights-climate-change-and-cross-border-displacement-the-role-of-the-international-human-rights-community-in-contributing-to-effective-and-just-solutions/|title=Human rights, climate change and cross-border displacement|work=Universal Rights Group|language=en-US|accessdate=2016-02-10}}</ref> Овие права се наведени во основните конвенции на меѓународното право за човекови права, иако не сите членови на HRC или партиите на UNFCCC се потписнички на овие конвенции. === Право на живот === Правото на живот е заштитено со член 6 од МПГПП, каде што секое човечко суштество има својствено право на живот.<ref>{{Наведено списание|last=OHCRC|date=23 March 1976|title=International Covenant on Civil and Political Rights|url=http://www.ohchr.org/Documents/ProfessionalInterest/ccpr.pdf}}</ref> Правото на живот е неразделно поврзано со мерката на исполнување на другите права. Постојат и проектирани и забележани ефекти што климатските промени ќе ги имаат врз правото на живот. Четвртиот извештај за проценка на Меѓувладиниот панел за климатски промени (ИПЦЦ) предвидува зголемување на луѓето кои страдаат од смрт и повреди кои се јавуваат како резултат на зголемување на поплавите, бурите, топлотните бранови, пожарите и сушите.<ref name=":0">{{Наведено списание|last=UNHRC|date=15 January 2009|title=Report of the Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights on the relationship between climate change and human rights|url=http://www.ohchr.org/Documents/Press/AnalyticalStudy.pdf|issue=A/HRC/10/61}}</ref> Климатските промени подеднакво ќе влијаат на правото на живот преку зголемување на гладот и неисхранетост и сродни нарушувања што влијаат врз растот и развојот на децата, респираторниот морбидитет и озонот на ниво на земјата. Зголемувањето на нивото на морето е еден од ефектите што влијаат на климатските промени, што произлегуваат од затоплување на водата и топење на ледените плочи. Мерењето на покачувањето на нивото на морето е комплицирана работа, сепак ИПЦЦ проектирала зголемување на глобалното средно ниво на морето <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://sealevel.colorado.edu/content/what-definition-global-mean-sea-level-gmsl-and-its-rate|title=What is the definition of global mean sea level (GMSL) and its rate? {{!}} CU Sea Level Research Group|work=sealevel.colorado.edu|language=en|accessdate=2017-10-15|archive-date=2020-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20200920144603/http://sealevel.colorado.edu/content/what-definition-global-mean-sea-level-gmsl-and-its-rate|url-status=dead}}</ref> од 0,44 до 0,74 метри до 2100 година.<ref name=":2">{{Наведено списание|last=IPCC|date=2007|title=Fourth Assessment Report|url=https://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/syr/ar4_syr_full_report.pdf|issue=AR4|journal=|access-date=2021-05-03|archive-date=2018-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20181123181100/https://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/syr/ar4_syr_full_report.pdf|url-status=dead}}</ref> За крајбрежните острови на ниско ниво, како што се Мале, на Малдивите, порастот на нивото на морето од 0,5 метри ќе поплави 15 проценти од островот до 2025 година, и половина од островот до 2100 година.<ref name=":8"/> Бидејќи 42 проценти од населението живее на 100 метри во рамките на крајбрежјето, дури и делумно поплавување веројатно ќе резултира со давење, повреда и загуба на живот. Забележани ефекти се оние каде правото на живот веќе го инхибирало правото на живот. Има потешкотии во проучувањето на влијанијата на самите климатски промени поради прашањето за обемот; климатските промени се мерат со децении.<ref name=":2"/> Постои повеќе од 95 отсто шанси дека [[Глобално затоплување|антропогените климатски промени]] го зголемуваат ризикот од екстремни летната жештина настани во Европа во деценијата од 1998 до 2008 година <ref>{{Наведено списание|last=Christidis|first=Nikolaos|last2=Stott|first2=Peter A.|last3=Jones|first3=Gareth S.|last4=Shiogama|first4=Hideo|last5=Nozawa|first5=Toru|last6=Luterbacher|first6=Jürg|date=2012-02-01|title=Human activity and anomalously warm seasons in Europe|journal=International Journal of Climatology|language=en|volume=32|issue=2|pages=225–239|doi=10.1002/joc.2262|issn=1097-0088}}</ref> Постои веројатност од 75 проценти дека топлотниот бран во 2003 година може да се припише на климатските промени. Врз основа на тоа, вишокот на стапка на смртност од овој настан е регистриран кај 15.000 смртни случаи само во Франција.<ref>{{Наведено списание|last=Fouillet|first=A.|last2=Rey|first2=G.|last3=Laurent|first3=F.|last4=Pavillon|first4=G.|last5=Bellec|first5=S.|last6=Guihenneuc-Jouyaux|first6=C.|last7=Clavel|first7=J.|last8=Jougla|first8=E.|last9=Hémon|first9=Denis|year=2006|title=Excess mortality related to the August 2003 heat wave in France|journal=International Archives of Occupational and Environmental Health|language=en|volume=80|issue=1|pages=16–24|doi=10.1007/s00420-006-0089-4|issn=0340-0131|pmc=1950160|pmid=16523319}}</ref> === Право на храна === [[Податотека:Food_distribution_Kids_Against_Hunger_in_Haiti.jpg|десно|мини| Морнарите на американската морнарица дистрибуираат храна од непрофитната организација Kids Against Hunger на жителите на Ла Гонаве, Хаити, 2010 година.]] Ова произлегува од членот II на ICESCR каде државите членки на Пактот треба да ги зголемат своите расположливи ресурси за да постигнат право на соодветна храна.<ref>{{Harvnb|International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights|1966}}: article 2(1), 11(1) and 23.</ref> Климатските промени ќе влијаат на сите четири столба на безбедноста на храната; достапност, пристап, искористување и стабилност. Во извештајот од Специјалниот известувач за правото на храна во 2008 година е наведено дека начинот на кој светот одгледува храна ќе мора да претрпи радикални промени за да се справи со растечката популација и ефектите од климатските промени, истовремено избегнувајќи колапс на животната средина.<ref>{{Наведено списание|last=De Schutter|first=Olivier|date=8 September 2008|title=Report of the Special Rapporteur on the right to food, Building resilience: a human rights framework for world food and nutrition security|url=http://www2.ohchr.org/english/issues/food/docs/A.HRC.9.23.pdf|issue=A/HRC/9/23}}</ref> Парискиот договор го признава основниот приоритет на гарантирање на безбедноста на храната и посебните ранливости на системите за производство на храна од негативните влијанија на климатските промени.<ref name=":3">{{Наведено списание|last=IPCC|date=2014|title=IPCC Fifth Assessment Report|url=https://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar5/syr/SYR_AR5_FINAL_full_wcover.pdf|volume=AR5}}</ref> Членот 2 повикува на прилагодување на негативните влијанија на климатските промени и намалувањето на емисиите на стакленички гасови на начин што нема да го загрози производството на храна. Четвртиот извештај за проценка на ИПЦЦ предвидува дека производството на храна ќе се зголеми во средна до висока географска ширина со зголемување на температурата помеѓу 1 ° и 3&nbsp;°C, сепак, на пониски географски широчини, продуктивноста на земјоделските култури е наместена да се намали што го зголемува ризикот од несигурност на храната во посиромашните региони на светот.<ref name=":2"/> [[УНДП|Програмата за развој на Обединетите нации]] проценува дека дополнителни 600 милиони луѓе ќе се соочат со неисхранетост поради климатските промени.<ref>{{Наведено списание|last=UNDP|date=2007|title=Fighting climate change: Human solidarity in a divided world|url=http://www.undp.org/content/dam/undp/library/corporate/HDR/2006%20Global%20HDR/HDR-2006-Beyond%20scarcity-Power-poverty-and-the-global-water-crisis.pdf|journal=Human Development Report|pages=8|access-date=2021-05-03|archive-date=2021-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210513195243/https://www1.undp.org/content/dam/undp/library/corporate/HDR/2006%20Global%20HDR/HDR-2006-Beyond%20scarcity-Power-poverty-and-the-global-water-crisis.pdf|url-status=dead}}</ref> Ова веројатно ќе има особено разорно влијание врз Потсахарска Африка.<ref>{{Наведено списание|last=IPCC|date=2007|title=Working Group II Report|url=https://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg2/ar4_wg2_full_report.pdf|issue=AR4|pages=275}}</ref> === Право на вода === [[Податотека:Boy_drinks_from_a_tap_at_a_NEWAH_WASH_water_project_in_Puware_Shikhar,_Udayapur_District,_Nepal._(10677936093).jpg|десно|мини| Момче пие од чешма во проектот за вода NEWAH WASH во Пувер Шикар, [[Непал]].]] Комитетот за економски, социјални и културни права (ЦЕСЦР) забележува дека правото на вода не е само суштински услов за опстанок, туку и дека е нераскинливо поврзано со други права, како што се: домување, достапен здравствен стандард, соодветен животен стандард и право на храна.<ref>{{Наведено списание|last=CESCR|date=20 January 2003|title=General Comment No. 15: The Right to Water (Arts. 11 and 12 of the Covenant)|url=http://www.refworld.org/pdfid/4538838d11.pdf|issue=E/C.12/2002/11}}</ref> [[:en:Stern Review|Stern Review]] наведува дека луѓето најсилно ќе ги почувствуваат ефектите од климатските промени преку промените во моделите на дистрибуција на вода низ целиот свет.<ref name=":4">{{Наведено списание|date=2006-12-01|title=The Stern Review on the Economic Effects of Climate Change|journal=Population and Development Review|language=en|volume=32|issue=4|pages=793–798|doi=10.1111/j.1728-4457.2006.00153.x|issn=1728-4457|doi-access=free}}</ref> Оние области кои веќе доживуваат суви услови, ќе доживеат понатамошно намалување на достапноста на вода, со неколку (но не сите) климатски модели кои предвидуваат до 30% намалување на годишното истекување во Средоземниот басен, делови на јужна Африка и Јужна Америка за 2&nbsp;°C глобален пораст на температурата, и 40 - 50 проценти за 4&nbsp;Пораст на °C.<ref name=":5">{{Наведена книга|title=Human rights and climate change|url=https://archive.org/details/humanrightsclima0000unse|date=2010|publisher=Cambridge University Press|others=Humphreys, Stephen.|isbn=9780521762762|location=Cambridge|oclc=652432164}}</ref> Петтиот извештај за проценка на ИПЦЦ наведува дека ризиците поврзани со слатководните води значително се зголемуваат со зголемувањето на концентрацијата на стакленички гасови, а климатските промени во текот на 21-от век се предвидуваат значително да ги намалат обновливите извори на површинска вода и подземни води во повеќето суви суптропски региони.<ref name=":3"/> === Право на здравје === [[Податотека:Malaria_Patient,_Nyangaton,_Ethiopia_(15151075077).jpg|мини|Пациент со маларија, Етиопија.]] Членот 12 од '''ICESCR го''' идентификува „правото на највисок можен стандард за физичко и ментално здравје“.<ref>{{Harvnb|International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights|1966}}</ref> Повеќето национални устави на некој начин го штитат правото на здравје и тоа е широко заштитено во другите меѓународни и регионални инструменти.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Human Rights and Climate Change : A Review of the International Legal Dimensions|last=McInerney-Lankford|first=Siobhan|last2=Darrow|first2=Mac|last3=Rajamani|first3=Lavanya|publisher=World Bank Publications|year=2011|isbn=9780821387207}}</ref> Климатските промени ќе ги засилат здравствените разлики меѓу богатите и сиромашните во различни делови на светот. [[Светска здравствена организација|Светската здравствена организација]] проценува дека од 1970 година, климатските промени се одговорни за 150.000 смртни случаи секоја година преку зголемување на инциденцата во ширењето на дијареја, маларија и неисхранетост претежно во Африка и другите региони во развој.<ref name=":5"/> Само 1&nbsp;°C зголемување на глобалната температура од прединдустриските нивоа може да ги удвои годишните смртни случаи од климатските промени (според СЗО).<ref name=":4"/> == Специфични прашања == === Поместување === Потенцијалната миграција предизвикана од климата во моментов е една од најспорните ефекти врз протокот на климатските промени. Истражувањата сугерираат дека климатските промени може да создадат околу 50 до 200 милиони нови внатрешно раселени лица и меѓународни [[Бегалец|бегалци]] до 2100 година.<ref>{{Наведено списание|last=Docherty|first=Bonnie|last2=Tyler Giannini|year=2009|title=Confronting a Rising Tide: A Proposal for a Convention on Climage Change Refugees|url=http://www.law.harvard.edu/students/orgs/elr/vol33_2/Docherty%20Giannini.pdf|journal=Harvard Environmental Law Review|volume=33|pages=349–403|access-date=25 April 2012}}</ref> „Мега-делтите“ во Азија, Африка и малите острови се изложени на висок ризик од поплави и бури, што ќе предизвика големо раселување на месното население.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.brookings.edu/research/displacement-caused-by-the-effects-of-climate-change-who-will-be-affected-and-what-are-the-gaps-in-the-normative-framework-for-their-protection/|title=Displacement Caused by the Effects of Climate Change: Who Will Be Affected and What Are the Gaps in the Normative Framework for Their Protection? {{!}} Brookings Institution|date=2017-02-16|work=Brookings|access-date=2017-02-16|language=en-US}}</ref> Миграцијата предизвикана од климатските промени ќе влијае или ќе ги наруши основните меѓународни норми за човекови права. === Климатска правда === [[Податотека:Dorothea_Lange,_Drought_refugees_from_Oklahoma_camping_by_the_roadside,_Blythe,_California,_1936.jpg|мини|Бегалци од суша од Оклахома кампуваат покрај патот, Блајт, Калифорнија, 1936 година]] Постои значителна дискусија околу концептот на климатска правда за миграција од животната средина или „климатски бегалец“. Овој концепт има за цел да ја пополни празнината во правниот и политичкиот сектор за милиони луѓе кои не се во можност да добијат меѓународна правна заштита бидејќи овој извор на миграција допрва ќе биде вклучен во регионалното и меѓународното право.<ref name=":6">{{Наведена книга|title=Climate change, migration and human rights law and policy perspectives|last=Manou|first=Dimitra|last2=Baldwin|first2=Andrew|last3=Cubie|first3=Dug|last4=Mihr|first4=Anja|last5=Thorp|first5=Teresa|date=2017-05-12|others=Manou, Dimitra,, Baldwin, Andrew, 1970-, Cubie, Dug,, Mihr, Anja, 1969-, Thorp, Teresa M., 1968-|isbn=9781317222330|location=London|oclc=987699915}}</ref> Во моментов не постои утврдена дефиниција за тоа кој може да се класифицира како климатски бегалец бидејќи сè уште не е запишан во меѓународното право. Во 2014 година Сиего Алесана ја напуштила [[Мали островски земји во развој|малата островска држава]] [[Тувалу|Тувалу во развој,]] поради несигурноста околу неповолните ефекти од климатските промени.<ref name=":7">{{Наведување|title=AD (Tuvalu )|date=4 June 2014|url=http://www.nzlii.org/cgi-bin/sinodisp/nz/cases/NZIPT/2014/501370.html?query=AD%20(Tuvalu)|number=501370|access-date=2017-10-15}}{{Мртва_врска|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Тувалу е на само 4,6 метри надморска височина и се соочува со непосредната опасност што претставува опаѓање на нивото на морето. Иако влијанијата на климатските промени биле изнесени во име на Алесана и неговото семејство, случајот има главно хуманитарни причини. Меѓутоа, Трибуналот за имиграција и заштита изјавил дека деградацијата на животната средина предизвикана од климатските промени веќе е одлика на животот во Тувалу. Иако оваа одлука не се засновала на влијанието на климатските промени, тоа не значи дека факторите поврзани со климатските промени воопшто не биле земени предвид.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.vernonrive.com/home/climate-refugees-revisited-a-closer-look-at-the-tuvalu-decision|title="Climate refugees" revisited: a closer look at the Tuvalu decision|work=Vernon Rive|accessdate=2017-10-15|archive-date=2017-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20171004092203/http://www.vernonrive.com/home/climate-refugees-revisited-a-closer-look-at-the-tuvalu-decision|url-status=dead}}</ref> Меѓународната организација за миграција претставила работна дефиниција за мигрант во животната средина:<ref>{{Наведени вести|url=https://www.iom.int/definitional-issues|title=Definitional Issues|date=2015-01-29|work=International Organization for Migration|access-date=2017-09-09|language=en}}</ref><blockquote>Мигранти од животната средина се лица или групи на лица кои, претежно од причини на ненадејна или прогресивна промена во околината што негативно влијае на нивниот живот или условите за живот, се должни да ги напуштат своите вообичаени домови или да изберат да го сторат тоа, привремено или трајно, и кои се селат во рамките на нивната земја или во странство.</blockquote>Додека не постои законски обврзувачка дефиниција за тоа што претставува мигрант во животната средина, ќе биде тешко за вистинска правда да се задоволи. Концептот на климатска правда ќе ги примени сите човекови права на најтранспарентен начин со цел да се задржат основните стандарди наспроти малку непознатите влијанија што ќе се создадат со климатските промени.<ref name=":6"/> === Судир === Меѓународна невладина организација за изградба на мир International Alert именува 46 земји каде ефектите на климатските промени (вклучувајќи недостиг на вода, губење на обработливо земјиште, екстремни временски прилики, скратени сезони на растење и топење на ледниците) можат да комуницираат со економските, социјалните и политичките сили за да создадат „висок ризик на насилен судир“.<ref>{{Наведено списание|last=Smith|first=Dan|last2=Janani Vivekananda|date=November 2007|title=A CLIMATE OF CONFLICT: The links between climate change, peace and war|url=http://www.international-alert.org/sites/default/files/publications/A_climate_of_conflict.pdf|journal=International Alert|access-date=2021-05-03|archive-date=2017-12-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20171215234453/http://www.international-alert.org/sites/default/files/publications/A_climate_of_conflict.pdf|url-status=dead}}</ref> === Домородни народи === [[Податотека:BushmenSan.jpg|мини|Палење оган со рака, Боцвана.]] Домородните народи имаат единствена позиција кога станува збор за дискусија за влијанието на климатските промени врз населението. Многу домородни популации живеат егзистенцијален начин на живот, што пак се нарушува сериозно кога станува збор за влијанието на климатските промени. Во многу земји, општинското право се разликува во примената кај домородните народи од остатокот од населението што го комплицира секој правен лек.<ref>{{Наведена книга|title=Climate change and Indigenous peoples : the search for legal remedies|date=2013|publisher=Edward Elgar|others=Abate, Randall., Kronk, Elizabeth Ann.|isbn=9781783474172|location=Cheltenham, UK|oclc=811732784}}</ref> Климатските промени влијаат на домородните народи различно, не само поради нивните физички и духовни врски со земјата и водата, туку и затоа што имаат специјализирано еколошко и традиционално знаење што може да се искористи за да се најде најдобрата стратегија за ублажување на тие ефекти.<ref>{{Наведено списание|last=Gerrard|first=Emily|date=2008|title=Climate change and human rights : issues and opportunities for Indigenous peoples|journal=University of New South Wales Law Journal|volume=31}}</ref> Органите за човекови права на ООН ги идентификувале правата на домородните народи како особено ранливи на нарушувачките ефекти на климатските промени.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ohchr.org/EN/NewsEvents/Pages/ClimateChangeIP.aspx|title=OHCHR {{!}} Climate change and indigenous peoples|work=www.ohchr.org|accessdate=2021-01-12}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Hampson|first=Françoise|date=13 July 2004|title=THE HUMAN RIGHTS SITUATION OF INDIGENOUS PEOPLES IN STATES AND TERRITORIES THREATENED WITH EXTINCTION FOR ENVIRONMENTAL REASONS|url=http://www.ohchr.org/Documents/Issues/IPeoples/WG/crp1.pdf|issue=E/CN.4/Sub.2/AC.4/2004/CRP.1}}</ref> Поради климатските промени, на домородните жители им се закануваа средства за егзистенција и културни идентитети низ целиот свет Северна Америка, Европа, Латинска Америка, Африка, Азија и Тихиот Океан. Околу 370 милиони домородни луѓе се погодени.<ref>{{Наведено списание|last=Williams|first=Jay|date=2012-05-01|title=The impact of climate change on indigenous people – the implications for the cultural, spiritual, economic and legal rights of indigenous people|journal=The International Journal of Human Rights|volume=16|issue=4|pages=648–688|doi=10.1080/13642987.2011.632135|issn=1364-2987}}</ref> === Детски права === [[Податотека:CHILD-RIGHTS-PROGRAMME.jpg|десно|мини| Програма за детски права]] Истражувачите од Институтот за прекуокеански развој утврдиле дека децата во Јужна Азија може да бидат особено ранливи на кршење на човековите права по климатските непогоди. Овие можат да вклучуваат родово насилство, детски труд, раскинувања во семејството и бариери за нивниот развој и учење. Истражувачите тврдат дека [[Детски права|правата на децата]] ретко имаат приоритет во политиката за намалување на ризици од катастрофи или адаптирање на климатските промени и прилагодување на климатските промени политиката мора да се прилагоди интервенции за решавање на критични аспекти на правата на децата, особено за заштита на децата и образованието.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.odi.org.uk/sites/odi.org.uk/files/odi-assets/publications-opinion-files/7832.pdf|title=Climate extremes and child rights in South Asia: a neglected priority|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20131106010402/http://www.odi.org.uk/sites/odi.org.uk/files/odi-assets/publications-opinion-files/7832.pdf|archive-date=2013-11-06|accessdate=2021-01-12|url-status=dead}}</ref> === Развој === Имајќи предвид дека многу од најсиромашните граѓани во светот директно зависат од животната средина за сите или дел од нивните секојдневни средства за живот, многу меѓународни агенции за развој сметаат дека климатските промени и развој се „неразделно поврзани“.<ref>{{Наведено списание|last=U.S. Agency for International Development|date=November 2008|title=Integrating Climate Change into Development|url=http://pdf.usaid.gov/pdf_docs/PDACM036.pdf|access-date=2021-05-03|archive-date=2009-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20090630082138/http://pdf.usaid.gov/pdf_docs/PDACM036.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=The International Bank for Reconstruction and Development|last2=The World Bank|year=2008|title=DEVELOPMENT AND CLIMATE CHANGE A Strategic Framework for the World Bank Group|url=http://siteresources.worldbank.org/EXTCC/Resources/407863-1219339233881/DCCSFTechnicalReport.pdf}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Khoday|first=Kishan|date=7 May 2007|title=Climate Change and the Right to Development. Himalayan Glacial Melting and the Future of Development on the Tibetan Plateau|url=http://hdr.undp.org/en/reports/global/hdr2007-2008/papers/khoday_kishan.pdf|journal=Human Development Report Office Occasional Paper|access-date=26 April 2012|archive-date=2017-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20170625220316/http://hdr.undp.org/en/reports/global/hdr2007-2008/papers/khoday_kishan.pdf|url-status=dead}}</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Науки за животната средина]] pyjzs39qw192dkfnhxcqoqn0f7j0asy 0 1272249 5602469 5581790 2026-07-31T09:12:06Z Bjankuloski06 332 5602469 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Миртова млечка | image = Euphorbia myrsinites sl6.jpg | genus = Euphorbia | species = myrsinites | authority = [[Карл Линеј|L.]] (1753) | subdivision_ranks = Подвидови | subdivision = *''Euphorbia myrsinites'' subsp. ''myrsinites'' *''Euphorbia myrsinites'' subsp. ''rechingeri'' {{мали|(Greuter) Aldén}} | subdivision_ref = <ref name = powo>{{нмс |title=''Euphorbia myrsinites'' L. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:347445-1 |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=26 август 2024}}</ref> | synonyms = *''Endoisila myrsinites'' {{мали|(L.) Raf. (1838)}} *''Euphorbion myrsinitum'' {{мали|(L.) St.-Lag. (1880)}} *''Galarhoeus myrsinites'' {{мали|(L.) Haw. (1812)}} *''Murtekias myrsinites'' {{мали|(L.) Raf. (1838)}} *''Tithymalus myrsinites'' {{мали|(L.) Hill (1768)}} | synonyms_ref = <ref name = powo/> }} '''Миртова млечка''' ({{науч|Euphorbia myrsinete}})<ref name="GRIN"/> — [[Вид (биологија)|вид]] на цветни растенија од [[Семејство (биологија)|семејството]] на [[млечки]]те (''Euphorbiaceae''). == Распространетост == Ова растение се јавува во [[југоисточна Европа]] и [[Мала Азија]], од [[Италија|Италија на]] исток преку [[Балкански Полуостров|Балканот]] до [[Крим (полуостров)|Крим]] и [[Турција]].<ref name="flora">''Flora Europaea'': [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Euphorbia+&SPECIES_XREF=myrsinites&TAXON_NAME_XREF=&RANK= ''Euphorbia myrsinites'']</ref><ref name="GRIN">{{GRIN|accessdate=12 January 2018}}</ref> == Етимологија == Епитетот ''myrsinete'' потекнува од [[Грчки јазик|грчкиот]] збор {{Јаз|el|μυρσινίτης}} (''мирсинитис''), што се користел во [[Диоскорид|Диокоридиевата]] ''Де Материја Медика за'' да се опише нејзината сличност со {{Јаз|el|μυρσίνη}} (''мирсина''), т.е. [[обична мирта]] (''Myrtus communis'').<ref>{{Наведена книга|title=The Names of Plants|last=Gledhill|first=David|publisher=Cambridge University Press|year=2008|isbn=978-0-511-47376-0|edition=4|location=United Kingdom|pages=268}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=De Materia Medica|last=Dioscorides|first=Pedanius|publisher=IBIDIS Press cc|year=2000|isbn=978-0-620-23435-1|location=South Africa|pages=722}}</ref> == Опис == Миртовата млечка е [[Зимзелено растение|зимзелено]] [[повеќегодишно растение]]. Има развлечени стебла кои растат од 20 до 40&nbsp;cm во должина. [[Лист|Лисјата]] се спирално распоредени, месести, бледо глаукозно синкаво-зелени, долги 1–2&nbsp;cm. [[Цвет]]овите се незабележителни, но опкружени со светли сулфурно-жолти леќи (затемнето црвено во сортата „Вашфилд“); тие се создаваат во текот на пролетта.<ref name="rhs">Huxley, A., ed. (1992). ''New RHS Dictionary of Gardening''. {{ISBN|0-333-47494-5}}</ref> Видот припаѓа на семејството ''Euphorbiaceae'' (млечки). Тие се сукулентни растенија со месести листови кои во стебленцето содржат млечни канали. Растат до 30&nbsp;cm, со спирално распоредени листови, а соцветието е со жолта боја. Течноста (млеч) која ја содржат може да предизвика иритација на кожата. Застапени се во југоисточна [[Европа]], [[Мала Азија]], [[Италија]], на Балканот, на [[Крим]] и [[Турција]]. Во [[Национален парк Галичица|Националниот парк Галичица]] е широко распространет и често се среќава. <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://galicica.org.mk/gallery/euphorbia-myrsinetes// |title=НП Галичица |accessdate=2021-07-25 |archive-date=2021-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210725115940/http://galicica.org.mk/gallery/euphorbia-myrsinetes/ |url-status=dead }}</ref> Растенијата се размножуваат првенствено со семе и се способни да исфрлат семе до 15 стапки.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.weeds.slco.org/pdf/MyrtleSpurge.pdf|title=Myrtle Spurge Fact Sheet|publisher=Salt Lake County Weed Control Program|accessdate=10 March 2013|archive-date=5 јули 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100705064822/http://www.weeds.slco.org/pdf/MyrtleSpurge.pdf|url-status=dead}}</ref> === Токсичност === Млечниот сок од растението може да предизвика значителна иритација на кожата и очите кај луѓето и може да предизвика слепило при контакт со очите. Миртовата млечка предизвикува гадење, повраќање и [[дијареја]] доколку се проголта.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://s3.wp.wsu.edu/uploads/sites/2061/2014/01/NoxiousWeedManagementPlan1.pdf|title=WEED MANAGEMENT PLAN|last=|first=|date=|work=Asotin County Noxious Weed Control Board|archive-url=|archive-date=|accessdate=}}</ref> При отстранување на овие растенија треба да се користат очила, ракавици и заштитна опрема. Децата повеќе се поподложни на симптоми од миртовата млечка од возрасните, па не се препорачуваат простории за играње кои се во близина на видовите. Домашните миленици можат да имаат слични реакции на изложеност на сок од миртова млечка. == Одгледување == Миртовата млечка се одгледуваа како украсно растение за карактеристичното зеленило кое го имаат со сребрено-сива боја, и се користи во градинарски граници, масовни насади „модернистички“ и како растение во саксија. Засадени се во градини толерантни на суша во [[Калифорнија]] и во други суви клими. Во Обединетото Кралство, култивираното растение се стекна со Наградата за заслуги на градината на Кралското хортикултурно здружение.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/7073/Euphorbia-myrsinites/Details|title=''Euphorbia myrsinites'' AGM|publisher=Royal Horticultural Society|accessdate=23 June 2020}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/pdfs/agm-lists/agm-ornamentals.pdf|title=AGM Plants - Ornamental|date=July 2017|publisher=Royal Horticultural Society|page=38|accessdate=25 February 2018}}</ref> == Штетен плевел == Овој вид се смета за штетен плевел и/или [[инвазивен вид]] во некои региони. Неговото одгледување е нелегално во американската држава [[Колорадо]], каде што е класифицирано како штетен плевел од класа А, а од сопствениците на земјиштето се бара законски да го искорени.<ref>[https://www.colorado.gov/pacific/agconservation/myrtle-spurge Myrtle Spurge]</ref><ref>Colorado Noxious Weed Act, [[Colorado Revised Statutes|CRS]] § 35-5.5-101 ''et seq.''; Rules Pertaining to the Administration and Enforcement of the Colorado Noxious Weed Act, 8 [[Code of Colorado Regulations|CCR]] 1206-2 § 3.1.</ref> Миртовата млечка е исто така класифициран како штетен плевел во американската држава [[Орегон]], подложен на карантин.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://plants.usda.gov/java/noxious?rptType=State&statefips=41 |title=Oregon State-listed Noxious Weeds |accessdate=2021-07-25 |archive-date=2021-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210727091334/https://plants.usda.gov/java/noxious?rptType=State&statefips=41 |url-status=dead }}</ref> Растението било наведено како штетен плевел во округот Солт Лејк, Јута во 2007 година, и оттогаш е нелегална за продажба во округот.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.weeds.slco.org/html/weedInfo/id/myrtleSpurge.html |title=Salt Lake County Weeds |accessdate=2021-07-25 |archive-date=2012-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121113054912/http://www.weeds.slco.org/html/weedInfo/id/myrtleSpurge.html |url-status=dead }}</ref> Сопствениците на земјиштето во округот Солт Лејк и управителите на земјиште се законски одговорни да ги содржат, контролираат или искоренуваат видовите на нивниот имот. Друштвото за природни растенија во Јута, исто така, официјално препорача да биде наведено како штетен плевел во државата [[Јута]]. === Контрола === ; Физичка контрола : Малата наезда може да се контролира преку повеќегодишно копање на барем 4 метри од коренот. Видот е најдобро контролиран во пролет кога почвата е влажна и пред производството и дистрибуција на семето. Задолжително треба да се фрлат сите делови од растението во ѓубре наместо да се користат за компостирање.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.weeds.slco.org/pdf/MyrtleSpurge.pdf|title=Myrtle Spurge Fact Sheet|publisher=Salt Lake County Weed Control Program|accessdate=10 March 2013|archive-date=5 јули 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100705064822/http://www.weeds.slco.org/pdf/MyrtleSpurge.pdf|url-status=dead}}</ref> ; Хемиска контрола : Миртовата млечка ефикасно се контролира со производи што содржат 2, 4-D и дикамба (т.е. Плевел Б Гон) кои се применуваат кон крајот на есента.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.weeds.slco.org/pdf/MyrtleSpurge.pdf|title=Myrtle Spurge Fact Sheet|publisher=Salt Lake County Weed Control Program|accessdate=10 March 2013|archive-date=5 јули 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100705064822/http://www.weeds.slco.org/pdf/MyrtleSpurge.pdf|url-status=dead}}</ref> ; Биолошка контрола : Во моментов нема познати биоконтроли, иако на видот има бубачки од болвата (Афтона), кој има висок процент на преживување на живиот сноп во лабораториските студии.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.oregon.gov/ODA/PLANT/WEEDS/pages/profile_myrtlespurge.aspx|title=Myrtle Spurge|publisher=ODA Plant Programs, Noxious Weed Control|accessdate=2021-07-25|archive-date=2013-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20130611061026/http://www.oregon.gov/ODA/PLANT/WEEDS/pages/profile_myrtlespurge.aspx|url-status=dead}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Euphorbia myrsinites}} * {{EOL}} * {{GRIN}} * {{Inaturalist-таксон|82511}} {{Taxonbar|from=Q2305124}} [[Категорија:Млечка]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Сушоотпорни растенија]] 4t4zuu54saok3fbfkfprvb0tticdvky 5602470 5602469 2026-07-31T09:12:18Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Млечка]] на [[Миртова млечка]] 5602469 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Миртова млечка | image = Euphorbia myrsinites sl6.jpg | genus = Euphorbia | species = myrsinites | authority = [[Карл Линеј|L.]] (1753) | subdivision_ranks = Подвидови | subdivision = *''Euphorbia myrsinites'' subsp. ''myrsinites'' *''Euphorbia myrsinites'' subsp. ''rechingeri'' {{мали|(Greuter) Aldén}} | subdivision_ref = <ref name = powo>{{нмс |title=''Euphorbia myrsinites'' L. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:347445-1 |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=26 август 2024}}</ref> | synonyms = *''Endoisila myrsinites'' {{мали|(L.) Raf. (1838)}} *''Euphorbion myrsinitum'' {{мали|(L.) St.-Lag. (1880)}} *''Galarhoeus myrsinites'' {{мали|(L.) Haw. (1812)}} *''Murtekias myrsinites'' {{мали|(L.) Raf. (1838)}} *''Tithymalus myrsinites'' {{мали|(L.) Hill (1768)}} | synonyms_ref = <ref name = powo/> }} '''Миртова млечка''' ({{науч|Euphorbia myrsinete}})<ref name="GRIN"/> — [[Вид (биологија)|вид]] на цветни растенија од [[Семејство (биологија)|семејството]] на [[млечки]]те (''Euphorbiaceae''). == Распространетост == Ова растение се јавува во [[југоисточна Европа]] и [[Мала Азија]], од [[Италија|Италија на]] исток преку [[Балкански Полуостров|Балканот]] до [[Крим (полуостров)|Крим]] и [[Турција]].<ref name="flora">''Flora Europaea'': [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Euphorbia+&SPECIES_XREF=myrsinites&TAXON_NAME_XREF=&RANK= ''Euphorbia myrsinites'']</ref><ref name="GRIN">{{GRIN|accessdate=12 January 2018}}</ref> == Етимологија == Епитетот ''myrsinete'' потекнува од [[Грчки јазик|грчкиот]] збор {{Јаз|el|μυρσινίτης}} (''мирсинитис''), што се користел во [[Диоскорид|Диокоридиевата]] ''Де Материја Медика за'' да се опише нејзината сличност со {{Јаз|el|μυρσίνη}} (''мирсина''), т.е. [[обична мирта]] (''Myrtus communis'').<ref>{{Наведена книга|title=The Names of Plants|last=Gledhill|first=David|publisher=Cambridge University Press|year=2008|isbn=978-0-511-47376-0|edition=4|location=United Kingdom|pages=268}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=De Materia Medica|last=Dioscorides|first=Pedanius|publisher=IBIDIS Press cc|year=2000|isbn=978-0-620-23435-1|location=South Africa|pages=722}}</ref> == Опис == Миртовата млечка е [[Зимзелено растение|зимзелено]] [[повеќегодишно растение]]. Има развлечени стебла кои растат од 20 до 40&nbsp;cm во должина. [[Лист|Лисјата]] се спирално распоредени, месести, бледо глаукозно синкаво-зелени, долги 1–2&nbsp;cm. [[Цвет]]овите се незабележителни, но опкружени со светли сулфурно-жолти леќи (затемнето црвено во сортата „Вашфилд“); тие се создаваат во текот на пролетта.<ref name="rhs">Huxley, A., ed. (1992). ''New RHS Dictionary of Gardening''. {{ISBN|0-333-47494-5}}</ref> Видот припаѓа на семејството ''Euphorbiaceae'' (млечки). Тие се сукулентни растенија со месести листови кои во стебленцето содржат млечни канали. Растат до 30&nbsp;cm, со спирално распоредени листови, а соцветието е со жолта боја. Течноста (млеч) која ја содржат може да предизвика иритација на кожата. Застапени се во југоисточна [[Европа]], [[Мала Азија]], [[Италија]], на Балканот, на [[Крим]] и [[Турција]]. Во [[Национален парк Галичица|Националниот парк Галичица]] е широко распространет и често се среќава. <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://galicica.org.mk/gallery/euphorbia-myrsinetes// |title=НП Галичица |accessdate=2021-07-25 |archive-date=2021-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210725115940/http://galicica.org.mk/gallery/euphorbia-myrsinetes/ |url-status=dead }}</ref> Растенијата се размножуваат првенствено со семе и се способни да исфрлат семе до 15 стапки.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.weeds.slco.org/pdf/MyrtleSpurge.pdf|title=Myrtle Spurge Fact Sheet|publisher=Salt Lake County Weed Control Program|accessdate=10 March 2013|archive-date=5 јули 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100705064822/http://www.weeds.slco.org/pdf/MyrtleSpurge.pdf|url-status=dead}}</ref> === Токсичност === Млечниот сок од растението може да предизвика значителна иритација на кожата и очите кај луѓето и може да предизвика слепило при контакт со очите. Миртовата млечка предизвикува гадење, повраќање и [[дијареја]] доколку се проголта.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://s3.wp.wsu.edu/uploads/sites/2061/2014/01/NoxiousWeedManagementPlan1.pdf|title=WEED MANAGEMENT PLAN|last=|first=|date=|work=Asotin County Noxious Weed Control Board|archive-url=|archive-date=|accessdate=}}</ref> При отстранување на овие растенија треба да се користат очила, ракавици и заштитна опрема. Децата повеќе се поподложни на симптоми од миртовата млечка од возрасните, па не се препорачуваат простории за играње кои се во близина на видовите. Домашните миленици можат да имаат слични реакции на изложеност на сок од миртова млечка. == Одгледување == Миртовата млечка се одгледуваа како украсно растение за карактеристичното зеленило кое го имаат со сребрено-сива боја, и се користи во градинарски граници, масовни насади „модернистички“ и како растение во саксија. Засадени се во градини толерантни на суша во [[Калифорнија]] и во други суви клими. Во Обединетото Кралство, култивираното растение се стекна со Наградата за заслуги на градината на Кралското хортикултурно здружение.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/7073/Euphorbia-myrsinites/Details|title=''Euphorbia myrsinites'' AGM|publisher=Royal Horticultural Society|accessdate=23 June 2020}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/pdfs/agm-lists/agm-ornamentals.pdf|title=AGM Plants - Ornamental|date=July 2017|publisher=Royal Horticultural Society|page=38|accessdate=25 February 2018}}</ref> == Штетен плевел == Овој вид се смета за штетен плевел и/или [[инвазивен вид]] во некои региони. Неговото одгледување е нелегално во американската држава [[Колорадо]], каде што е класифицирано како штетен плевел од класа А, а од сопствениците на земјиштето се бара законски да го искорени.<ref>[https://www.colorado.gov/pacific/agconservation/myrtle-spurge Myrtle Spurge]</ref><ref>Colorado Noxious Weed Act, [[Colorado Revised Statutes|CRS]] § 35-5.5-101 ''et seq.''; Rules Pertaining to the Administration and Enforcement of the Colorado Noxious Weed Act, 8 [[Code of Colorado Regulations|CCR]] 1206-2 § 3.1.</ref> Миртовата млечка е исто така класифициран како штетен плевел во американската држава [[Орегон]], подложен на карантин.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://plants.usda.gov/java/noxious?rptType=State&statefips=41 |title=Oregon State-listed Noxious Weeds |accessdate=2021-07-25 |archive-date=2021-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210727091334/https://plants.usda.gov/java/noxious?rptType=State&statefips=41 |url-status=dead }}</ref> Растението било наведено како штетен плевел во округот Солт Лејк, Јута во 2007 година, и оттогаш е нелегална за продажба во округот.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.weeds.slco.org/html/weedInfo/id/myrtleSpurge.html |title=Salt Lake County Weeds |accessdate=2021-07-25 |archive-date=2012-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121113054912/http://www.weeds.slco.org/html/weedInfo/id/myrtleSpurge.html |url-status=dead }}</ref> Сопствениците на земјиштето во округот Солт Лејк и управителите на земјиште се законски одговорни да ги содржат, контролираат или искоренуваат видовите на нивниот имот. Друштвото за природни растенија во Јута, исто така, официјално препорача да биде наведено како штетен плевел во државата [[Јута]]. === Контрола === ; Физичка контрола : Малата наезда може да се контролира преку повеќегодишно копање на барем 4 метри од коренот. Видот е најдобро контролиран во пролет кога почвата е влажна и пред производството и дистрибуција на семето. Задолжително треба да се фрлат сите делови од растението во ѓубре наместо да се користат за компостирање.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.weeds.slco.org/pdf/MyrtleSpurge.pdf|title=Myrtle Spurge Fact Sheet|publisher=Salt Lake County Weed Control Program|accessdate=10 March 2013|archive-date=5 јули 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100705064822/http://www.weeds.slco.org/pdf/MyrtleSpurge.pdf|url-status=dead}}</ref> ; Хемиска контрола : Миртовата млечка ефикасно се контролира со производи што содржат 2, 4-D и дикамба (т.е. Плевел Б Гон) кои се применуваат кон крајот на есента.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.weeds.slco.org/pdf/MyrtleSpurge.pdf|title=Myrtle Spurge Fact Sheet|publisher=Salt Lake County Weed Control Program|accessdate=10 March 2013|archive-date=5 јули 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100705064822/http://www.weeds.slco.org/pdf/MyrtleSpurge.pdf|url-status=dead}}</ref> ; Биолошка контрола : Во моментов нема познати биоконтроли, иако на видот има бубачки од болвата (Афтона), кој има висок процент на преживување на живиот сноп во лабораториските студии.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.oregon.gov/ODA/PLANT/WEEDS/pages/profile_myrtlespurge.aspx|title=Myrtle Spurge|publisher=ODA Plant Programs, Noxious Weed Control|accessdate=2021-07-25|archive-date=2013-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20130611061026/http://www.oregon.gov/ODA/PLANT/WEEDS/pages/profile_myrtlespurge.aspx|url-status=dead}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Euphorbia myrsinites}} * {{EOL}} * {{GRIN}} * {{Inaturalist-таксон|82511}} {{Taxonbar|from=Q2305124}} [[Категорија:Млечка]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Сушоотпорни растенија]] 4t4zuu54saok3fbfkfprvb0tticdvky 5602501 5602470 2026-07-31T09:43:32Z Bjankuloski06 332 [[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Млечка]] → [[Категорија:Млечка (растение)]] 5602501 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Миртова млечка | image = Euphorbia myrsinites sl6.jpg | genus = Euphorbia | species = myrsinites | authority = [[Карл Линеј|L.]] (1753) | subdivision_ranks = Подвидови | subdivision = *''Euphorbia myrsinites'' subsp. ''myrsinites'' *''Euphorbia myrsinites'' subsp. ''rechingeri'' {{мали|(Greuter) Aldén}} | subdivision_ref = <ref name = powo>{{нмс |title=''Euphorbia myrsinites'' L. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:347445-1 |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=26 август 2024}}</ref> | synonyms = *''Endoisila myrsinites'' {{мали|(L.) Raf. (1838)}} *''Euphorbion myrsinitum'' {{мали|(L.) St.-Lag. (1880)}} *''Galarhoeus myrsinites'' {{мали|(L.) Haw. (1812)}} *''Murtekias myrsinites'' {{мали|(L.) Raf. (1838)}} *''Tithymalus myrsinites'' {{мали|(L.) Hill (1768)}} | synonyms_ref = <ref name = powo/> }} '''Миртова млечка''' ({{науч|Euphorbia myrsinete}})<ref name="GRIN"/> — [[Вид (биологија)|вид]] на цветни растенија од [[Семејство (биологија)|семејството]] на [[млечки]]те (''Euphorbiaceae''). == Распространетост == Ова растение се јавува во [[југоисточна Европа]] и [[Мала Азија]], од [[Италија|Италија на]] исток преку [[Балкански Полуостров|Балканот]] до [[Крим (полуостров)|Крим]] и [[Турција]].<ref name="flora">''Flora Europaea'': [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Euphorbia+&SPECIES_XREF=myrsinites&TAXON_NAME_XREF=&RANK= ''Euphorbia myrsinites'']</ref><ref name="GRIN">{{GRIN|accessdate=12 January 2018}}</ref> == Етимологија == Епитетот ''myrsinete'' потекнува од [[Грчки јазик|грчкиот]] збор {{Јаз|el|μυρσινίτης}} (''мирсинитис''), што се користел во [[Диоскорид|Диокоридиевата]] ''Де Материја Медика за'' да се опише нејзината сличност со {{Јаз|el|μυρσίνη}} (''мирсина''), т.е. [[обична мирта]] (''Myrtus communis'').<ref>{{Наведена книга|title=The Names of Plants|last=Gledhill|first=David|publisher=Cambridge University Press|year=2008|isbn=978-0-511-47376-0|edition=4|location=United Kingdom|pages=268}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=De Materia Medica|last=Dioscorides|first=Pedanius|publisher=IBIDIS Press cc|year=2000|isbn=978-0-620-23435-1|location=South Africa|pages=722}}</ref> == Опис == Миртовата млечка е [[Зимзелено растение|зимзелено]] [[повеќегодишно растение]]. Има развлечени стебла кои растат од 20 до 40&nbsp;cm во должина. [[Лист|Лисјата]] се спирално распоредени, месести, бледо глаукозно синкаво-зелени, долги 1–2&nbsp;cm. [[Цвет]]овите се незабележителни, но опкружени со светли сулфурно-жолти леќи (затемнето црвено во сортата „Вашфилд“); тие се создаваат во текот на пролетта.<ref name="rhs">Huxley, A., ed. (1992). ''New RHS Dictionary of Gardening''. {{ISBN|0-333-47494-5}}</ref> Видот припаѓа на семејството ''Euphorbiaceae'' (млечки). Тие се сукулентни растенија со месести листови кои во стебленцето содржат млечни канали. Растат до 30&nbsp;cm, со спирално распоредени листови, а соцветието е со жолта боја. Течноста (млеч) која ја содржат може да предизвика иритација на кожата. Застапени се во југоисточна [[Европа]], [[Мала Азија]], [[Италија]], на Балканот, на [[Крим]] и [[Турција]]. Во [[Национален парк Галичица|Националниот парк Галичица]] е широко распространет и често се среќава. <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://galicica.org.mk/gallery/euphorbia-myrsinetes// |title=НП Галичица |accessdate=2021-07-25 |archive-date=2021-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210725115940/http://galicica.org.mk/gallery/euphorbia-myrsinetes/ |url-status=dead }}</ref> Растенијата се размножуваат првенствено со семе и се способни да исфрлат семе до 15 стапки.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.weeds.slco.org/pdf/MyrtleSpurge.pdf|title=Myrtle Spurge Fact Sheet|publisher=Salt Lake County Weed Control Program|accessdate=10 March 2013|archive-date=5 јули 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100705064822/http://www.weeds.slco.org/pdf/MyrtleSpurge.pdf|url-status=dead}}</ref> === Токсичност === Млечниот сок од растението може да предизвика значителна иритација на кожата и очите кај луѓето и може да предизвика слепило при контакт со очите. Миртовата млечка предизвикува гадење, повраќање и [[дијареја]] доколку се проголта.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://s3.wp.wsu.edu/uploads/sites/2061/2014/01/NoxiousWeedManagementPlan1.pdf|title=WEED MANAGEMENT PLAN|last=|first=|date=|work=Asotin County Noxious Weed Control Board|archive-url=|archive-date=|accessdate=}}</ref> При отстранување на овие растенија треба да се користат очила, ракавици и заштитна опрема. Децата повеќе се поподложни на симптоми од миртовата млечка од возрасните, па не се препорачуваат простории за играње кои се во близина на видовите. Домашните миленици можат да имаат слични реакции на изложеност на сок од миртова млечка. == Одгледување == Миртовата млечка се одгледуваа како украсно растение за карактеристичното зеленило кое го имаат со сребрено-сива боја, и се користи во градинарски граници, масовни насади „модернистички“ и како растение во саксија. Засадени се во градини толерантни на суша во [[Калифорнија]] и во други суви клими. Во Обединетото Кралство, култивираното растение се стекна со Наградата за заслуги на градината на Кралското хортикултурно здружение.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/7073/Euphorbia-myrsinites/Details|title=''Euphorbia myrsinites'' AGM|publisher=Royal Horticultural Society|accessdate=23 June 2020}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/pdfs/agm-lists/agm-ornamentals.pdf|title=AGM Plants - Ornamental|date=July 2017|publisher=Royal Horticultural Society|page=38|accessdate=25 February 2018}}</ref> == Штетен плевел == Овој вид се смета за штетен плевел и/или [[инвазивен вид]] во некои региони. Неговото одгледување е нелегално во американската држава [[Колорадо]], каде што е класифицирано како штетен плевел од класа А, а од сопствениците на земјиштето се бара законски да го искорени.<ref>[https://www.colorado.gov/pacific/agconservation/myrtle-spurge Myrtle Spurge]</ref><ref>Colorado Noxious Weed Act, [[Colorado Revised Statutes|CRS]] § 35-5.5-101 ''et seq.''; Rules Pertaining to the Administration and Enforcement of the Colorado Noxious Weed Act, 8 [[Code of Colorado Regulations|CCR]] 1206-2 § 3.1.</ref> Миртовата млечка е исто така класифициран како штетен плевел во американската држава [[Орегон]], подложен на карантин.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://plants.usda.gov/java/noxious?rptType=State&statefips=41 |title=Oregon State-listed Noxious Weeds |accessdate=2021-07-25 |archive-date=2021-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210727091334/https://plants.usda.gov/java/noxious?rptType=State&statefips=41 |url-status=dead }}</ref> Растението било наведено како штетен плевел во округот Солт Лејк, Јута во 2007 година, и оттогаш е нелегална за продажба во округот.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.weeds.slco.org/html/weedInfo/id/myrtleSpurge.html |title=Salt Lake County Weeds |accessdate=2021-07-25 |archive-date=2012-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121113054912/http://www.weeds.slco.org/html/weedInfo/id/myrtleSpurge.html |url-status=dead }}</ref> Сопствениците на земјиштето во округот Солт Лејк и управителите на земјиште се законски одговорни да ги содржат, контролираат или искоренуваат видовите на нивниот имот. Друштвото за природни растенија во Јута, исто така, официјално препорача да биде наведено како штетен плевел во државата [[Јута]]. === Контрола === ; Физичка контрола : Малата наезда може да се контролира преку повеќегодишно копање на барем 4 метри од коренот. Видот е најдобро контролиран во пролет кога почвата е влажна и пред производството и дистрибуција на семето. Задолжително треба да се фрлат сите делови од растението во ѓубре наместо да се користат за компостирање.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.weeds.slco.org/pdf/MyrtleSpurge.pdf|title=Myrtle Spurge Fact Sheet|publisher=Salt Lake County Weed Control Program|accessdate=10 March 2013|archive-date=5 јули 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100705064822/http://www.weeds.slco.org/pdf/MyrtleSpurge.pdf|url-status=dead}}</ref> ; Хемиска контрола : Миртовата млечка ефикасно се контролира со производи што содржат 2, 4-D и дикамба (т.е. Плевел Б Гон) кои се применуваат кон крајот на есента.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.weeds.slco.org/pdf/MyrtleSpurge.pdf|title=Myrtle Spurge Fact Sheet|publisher=Salt Lake County Weed Control Program|accessdate=10 March 2013|archive-date=5 јули 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100705064822/http://www.weeds.slco.org/pdf/MyrtleSpurge.pdf|url-status=dead}}</ref> ; Биолошка контрола : Во моментов нема познати биоконтроли, иако на видот има бубачки од болвата (Афтона), кој има висок процент на преживување на живиот сноп во лабораториските студии.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.oregon.gov/ODA/PLANT/WEEDS/pages/profile_myrtlespurge.aspx|title=Myrtle Spurge|publisher=ODA Plant Programs, Noxious Weed Control|accessdate=2021-07-25|archive-date=2013-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20130611061026/http://www.oregon.gov/ODA/PLANT/WEEDS/pages/profile_myrtlespurge.aspx|url-status=dead}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Euphorbia myrsinites}} * {{EOL}} * {{GRIN}} * {{Inaturalist-таксон|82511}} {{Taxonbar|from=Q2305124}} [[Категорија:Млечка (растение)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Сушоотпорни растенија]] d0j9389zjttvj684ezcmijb9anae2a9 0 1276550 5602421 4641839 2026-07-31T05:32:57Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602421 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Fachi-Bilma-Dünen.jpg|мини|Дини Фачи-Билма]] '''„Легендата за изгубените“''' ([[англиски]]: ''Legend of the Lost'') — американско-италијански [[филм]] од 1957 година, во [[режија]] на [[Хенри Хатавеј]] (Henry Hathaway) по [[сценарио]]то на Роберт Преснел Јуниор (Robert Presnell Jr.) и Бен Хехт (Ben Hecht). Главните улоги ги толкуваат: [[Џон Вејн]] (John Wayne), [[Софија Лорен]] (Sophia Loren), Росано Браци (Rossano Brazzi), Курт Кашнар (Kurt Kasznar), Ибрахим Ел Хадиш (Ibrahim El Hadish), Анџела Порталури (Angela Portaluri) и Соња Мозер (Sonia Moser). Филмот е снимен во [[Либија]], а се истакнува со извонредната [[фотографија]], дело на [[Џек Кардиф]] (Jack Cardiff).<ref>[https://raspored.hrt.hr/?mreza=2&datum=2021-09-12 HRT, Legenda o izgubljenom blagu, američko-talijanski film (12) (1957.) - Zlatno doba Hollywooda (пристапено на 13.9.2021)]</ref> ==Синопсис== Дукас (го игра Кашнар) е управник на мал град во [[Северна Африка]] во периодот на француското [[Колонијализам|колонијално]] владеење. Него го посетува угледниот гостин од [[Европа]], отмениот Пол Бонар (го игра Браци), кој организира експедиција во внатрешноста на Сахара со цел да пронајде еден стар, изгубен град. Дукас му препорачува како водич да го ангажира локалниот авантурист Џо Џенуари (го игра Вејн), а во експедицијата им се придружува и убавата Дита (ја игра Лорен)... == Наводи == {{наводи}} {{филм-никулец}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Италијански филмови]] [[Категорија:Авантуристички филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови од 1957 година]] [[Категорија:Филмови на Хенри Хатавеј]] [[Категорија:Филмови со Џон Вејн]] [[Категорија:Филмови со Софија Лорен]] [[Категорија:Филмови со Росано Браци]] [[Категорија:Филмови со Курт Кашнар]] [[Категорија:Филмови со Ибрахим Ел Хадиш]] [[Категорија:Филмови со Анџела Порталури]] [[Категорија:Филмови со Соња Мозер]] [[Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Сахара]] [[Категорија:Филмови снимени во Либија]] b0ympsb9eyhdi6nov0ie44ax4aeppkt 0 1277312 5602430 4928556 2026-07-31T06:15:10Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602430 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Elizabeth Hurley08.jpg|мини|Елизабет Харли]] Англиската глумица и модел Елизабет Харли носеше '''црн фустан на Версаче''', често нарекуван „ТОЈ Фустан“,<ref name="Grant2002">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=3gVV4f0ZQ3gC&pg=PA72|title=Miami and the Keys|last=Grant|first=Kimberly|date=September 2002|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74059-183-6|page=72|access-date=1 May 2011}}</ref><ref name="Pedersen2004">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=fQQsKE-4GXgC&pg=PA50|title=Bra: a thousand years of style, support and seduction|last=Pedersen|first=Stephanie|date=30 November 2004|publisher=David & Charles|isbn=978-0-7153-2067-9|page=50|access-date=1 May 2011}}</ref> кога го придружуваше Хју Грант на премиерата на филмот "Четири венчавки и погреб" во 1994 година. Дел од фустанот се неколку преголеми златни сигурносни иглички.<ref name="Telegraph08">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.telegraph.co.uk/news/celebritynews/3167702/Liz-Hurley-safety-pin-dress-voted-the-greatest-dress.html|title=Liz Hurley 'safety pin' dress voted the greatest dress|last=Urmee Khan|date=9 October 2008|work=The Telegraph|publisher=Telegraph Media Group|accessdate=1 May 2011}}</ref><ref name="Waxler2004">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/stockinguponsin00caro|title=Stocking up on sin: how to crush the market with vice-based investing|last=Waxler|first=Caroline|publisher=John Wiley and Sons|year=2004|isbn=978-0-471-46513-3|page=[https://archive.org/details/stockinguponsin00caro/page/170 170]|access-date=1 May 2011|url-access=registration}}</ref> Фустанот е можеби најпознатата креација на Версаче,<ref name="WhiteGriffiths2000">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=T9yqZnLqMmMC&pg=PA16|title=The fashion business: theory, practice, image|last=White|first=Nicola|last2=Griffiths|first2=Ian|publisher=Berg Publishers|year=2000|isbn=978-1-85973-359-2|page=16|access-date=1 May 2011}}</ref> и некои го сметаат за главно одговорен за лансирање на Елизабет Харли на глобалната медиумска сцена.<ref name="Telegraph08" /><ref name="Saren2006">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=GytGlBhD5MYC&pg=PA226|title=Marketing graffiti: the view from the street|last=Saren|first=Michael|date=24 May 2006|publisher=Butterworth-Heinemann|isbn=978-0-7506-5697-9|page=226|access-date=1 May 2011}}</ref><ref name=":0">{{Наведени вести|url=https://edition.cnn.com/style/article/liz-hurley-versace-remember-when/index.html|title=Remember when Liz Hurley wore 'that' dress?|date=7 March 2020|work=CNN|access-date=12 August 2020}}</ref> == Дизајн == Црниот фустан е направен од парчиња [[свила]] и ликра ткаенина, со преголеми златни сигурносни иглички поставени на „стратешки места“.<ref name="McRobbie1998">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=rWtp9Esf72QC&pg=PA191|title=British fashion design: rag trade or image industry?|last=McRobbie|first=Angela|date=26 June 1998|publisher=Routledge|isbn=978-0-415-05781-3|page=191|access-date=1 May 2011}}</ref> Фустанот е широко отворен однапред, од вратот до половина до пазувите, со два витка лента на рамената. Според Џани Версаче, фустанот е инспириран од панк, „нео -панк“ <ref name="WhiteGriffiths2000"/> и развојот на сари.<ref name="Pedersen2004"/><ref name="MartinVersace1997">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=O_UzAQAAIAAJ|title=Gianni Versace|last=Martin|first=Richard Harrison|last2=Versace|first2=Gianni|date=December 1997|publisher=Metropolitan Museum of Art|isbn=978-0-87099-842-3|access-date=1 May 2011}}</ref> == Влијание == Фустанот е можеби најпознатата креација на Версаче,<ref name="WhiteGriffiths2000"/> бидејќи доби значителна глобална покриеност во весници и списанија низ целиот свет долго време по настанот и беше заслужен за зајакнување на профилот на Елизабет Харли, со што ја исфрли од практично непозната глумица светско признавање на медиумите.<ref name="Telegraph08"/><ref name="Saren2006"/><ref name="Seal2007">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=XoV4uWro6ugC&pg=PA266|title=Celebrated Weekends: The Stars' Guide to the Most Exciting Destinations in the World|last=Seal|first=Mark|date=15 February 2007|publisher=Thomas Nelson Inc|isbn=978-1-4016-0243-7|page=266|access-date=1 May 2011}}</ref> Фустанот беше на врвот на анкетата на Дебенхамс во 2008 година, во која беа побарани 3.000 жени да го изберат својот омилен иконски фустан на црвениот тепих.<ref name="Telegraph08" /> Фустанот, исто така, беше прославен поради револуцијата во прифатливата облека на настаните на црвениот тепих, што ги направи поприфатливи другите глумици и славни личности да бидат похрабри и посмели.<ref name=":0"/> Во 2007 година, копија од фустанот што го носеше Харли беше пуштена во продажба за прв пат - со цена од 10.690 фунти - во Хародс, како дел од изложбата посветена на „ малиот црн фустан “ во продавницата во Лондон.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1563543/Liz-Hurleys-famous-Versace-dress-on-sale.html|title=Liz Hurley's famous Versace dress on sale|date=19 September 2007|work=The Telegraph|publisher=Telegraph Media Group|accessdate=1 May 2011}}</ref> Изложбата го вклучи познатиот црн фустан што го носеше [[Одри Хепберн]] во филмот „ ''[[Шарада (филм)|Шарада“]]'' во 1963 година, како дел од промоцијата на Харродс безвременски луксуз. Во 2012 година, поп пејачката [[Лејди Гага|Лејди Гага го]] облече фустанот за да се сретне со [[Донатела Версаче]] во [[Милано]] .<ref>[https://www.theguardian.com/music/shortcuts/2012/oct/03/lady-gaga-versace-dress-hurley "Lady Gaga dares to wear That Dress"], theguardian.com, 3 October 2012</ref> Гага го промовираше Версаче преку носење на архивски парчиња во нејзиниот спот за песната „ [[The Edge of Glory]] “. == Контроверзност == Некои го гледаа фустанот како премногу непристоен или невкусно откривачки.<ref name="D'EpiroPinkowish2001">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/sprezzatura50way00pete|title=Sprezzatura: 50 ways Italian genius shaped the world|last=D'Epiro|first=Peter|last2=Pinkowish|first2=Mary Desmond|date=2 October 2001|publisher=Anchor Books|isbn=978-0-385-72019-9|access-date=1 May 2011|url-access=registration}}</ref><ref name="BruzziGibson2000">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=xmjv-IJymZsC&pg=PA341|title=Fashion cultures: theories, explorations, and analysis|last=Bruzzi|first=Stella|last2=Gibson|first2=Pamela Church|publisher=Routledge|year=2000|isbn=978-0-415-20685-3|page=341|author-link=Stella Bruzzi|access-date=1 May 2011}}{{Мртва_врска|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Харли како одговор на коментарите за откривачката природа на фустанот рече: „За разлика од многу други дизајнери, Версаче дизајнира облека за да ја прослави женската форма, а не да ја елиминира“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.telegraph.co.uk/women/womens-life/11084446/Liz-Hurleys-safety-pin-frock-changed-how-we-get-dressed-and-that-includes-Mileys-nipple-pasties....html|title=Liz Hurley's safety pin frock changed how we get dressed (and that includes Miley's nipple pasties...)|date=9 September 2014|work=The Telegraph|publisher=Telegraph Media Group|accessdate=25 February 2016}}</ref> == Наводи == <references responsive="" /> [[Категорија:Версаче]] [[Категорија:Елизабет Харли]] d3ais22bznw1p41u4tqhmdadp96gaxw 0 1277315 5602402 5499600 2026-07-31T02:37:34Z Koavf 336 Beachboyslogo.svg 5602402 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist|Name=[[ПодатотекаBeachboyslogo.svg|130п]]|Img_size=220px|Img=The Beach Boys (1965).png|Background=group_or_band|Current_members=[[Ал Гардин]] <br /> [[Брус Johnонстон]] <br /> [[Мајк Лав]]|Past_members=[[Брајан Вилсон]] <br /> [[Карл Вилсон]] <br /> [[Денис Вилсон]] <br /> [[Дејвид Маркс]] <br /> [[Рики Фатар]] <br /> [[Блонди Чаплин]]}} '''The Beach Boys''' е американска музичка група која се прослави во 1960 -тите за хармоничните вокали и текстови што ја одразуваа културата на младите од Калифорнија во тој период. Основана е во 1961 година од браќата [[Брајан Вилсон|Брајан]], [[Карл Вилсон|Карл]] и [[Денис Вилсон]], нивниот братучед [[Мајк Лав]] и пријател на [[Ал Гардин]]. Во текот на нивната кариера, тие беа рангирани 36 пати на американската топ листа на 40 најголеми хитови, четири пати на самиот врв. Лета 1966 година така издали албум ''[[Pet Sounds]]'' na katerem so se predstavili s kompleksnimi kompozicijami in domiselnimi aranžmaji. Dandanes Pet Sounds velja za enega najboljših albumov zgodovine popa. Лето 1968 година веjaа заsасšе лето в ihихови кариери. Заради новости е Брајан Вилсон падел во моето депресио за време на мамила тер наполизирана за некај не пренехал соделовати скупини. Заради Брајанових тешка во смрта Дениса (1983) на Карла Вилсона (1998) е преведена во споменила заседбо во гласбени пауза, продавајќи ги ведните дела. По подотких ревије Билборд со прва американска гласмена скија по штевилу проданхи албумов во синглов.<ref>[http://www.recordresearch.com/record_setters.php?id=1 The Record Setters: Top 10 American Bands] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110716084637/http://www.recordresearch.com/record_setters.php?id=1 |date=2011-07-16 }}. Joel Whitburn's Record Research, Billboard Magazine.</ref> == Дискографија == * [[Surfin' Safari]] (1962) * [[Surfin' U.S.A.]] (1963) * [[Surfer Girl]] (1963) * [[Little Deuce Coupe]] (1963) * [[Shut Down Volume 2]] (1964) * [[All Summer Long]] (1964) * [[The Beach Boys' Christmas Album]] (1964) * [[The Beach Boys Today!]] (1965) * [[Summer Days (And Summer Nights!!)]] (1965) * [[Beach Boys' Party!]] (1965) * [[Pet Sounds]] (1966) * [[Smiley Smile]] (1967) * [[Wild Honey]] (1967) * [[Friends (album)|Friends]] (1968) * [[20/20]] (1969) * [[Sunflower]] (1970) * [[Surf's Up]] (1971) * [[Carl and the Passions – "So Tough"]] (1972) * [[Holland (album)|Holland]] (1973) * [[15 Big Ones]] (1976) * [[The Beach Boys Love You]] (1977) * [[M.I.U. Album]] (1978) * [[L.A. (Light Album)]] (1979) * [[Keepin' the Summer Alive]] (1980) * [[The Beach Boys (албум)|The Beach Boys]] (1985) * [[Still Cruisin']] (1989) * [[Summer in Paradise]] (1992) * [[Stars and Stripes Vol. 1]] (1996) * [[That's Why God Made the Radio]] (2012) == Белешки == {{Reflist}} == Надворешни врски == {{wikiquote|The Beach Boys}} {{commons|The Beach Boys}} * ''[https://www.thebeachboys.com/ Официјална страница на Beach Boys]'' {{en}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:The Beach Boys|*]] [[Категорија:Музички групи основани во 1961 година]] 6acy83524qy28ugbn6hs5hkjdea8tk6 5602403 5602402 2026-07-31T02:37:43Z Koavf 336 Beachboyslogo.svg 5602403 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist|Name=[[Податотека:Beachboyslogo.svg|130п]]|Img_size=220px|Img=The Beach Boys (1965).png|Background=group_or_band|Current_members=[[Ал Гардин]] <br /> [[Брус Johnонстон]] <br /> [[Мајк Лав]]|Past_members=[[Брајан Вилсон]] <br /> [[Карл Вилсон]] <br /> [[Денис Вилсон]] <br /> [[Дејвид Маркс]] <br /> [[Рики Фатар]] <br /> [[Блонди Чаплин]]}} '''The Beach Boys''' е американска музичка група која се прослави во 1960 -тите за хармоничните вокали и текстови што ја одразуваа културата на младите од Калифорнија во тој период. Основана е во 1961 година од браќата [[Брајан Вилсон|Брајан]], [[Карл Вилсон|Карл]] и [[Денис Вилсон]], нивниот братучед [[Мајк Лав]] и пријател на [[Ал Гардин]]. Во текот на нивната кариера, тие беа рангирани 36 пати на американската топ листа на 40 најголеми хитови, четири пати на самиот врв. Лета 1966 година така издали албум ''[[Pet Sounds]]'' na katerem so se predstavili s kompleksnimi kompozicijami in domiselnimi aranžmaji. Dandanes Pet Sounds velja za enega najboljših albumov zgodovine popa. Лето 1968 година веjaа заsасšе лето в ihихови кариери. Заради новости е Брајан Вилсон падел во моето депресио за време на мамила тер наполизирана за некај не пренехал соделовати скупини. Заради Брајанових тешка во смрта Дениса (1983) на Карла Вилсона (1998) е преведена во споменила заседбо во гласбени пауза, продавајќи ги ведните дела. По подотких ревије Билборд со прва американска гласмена скија по штевилу проданхи албумов во синглов.<ref>[http://www.recordresearch.com/record_setters.php?id=1 The Record Setters: Top 10 American Bands] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110716084637/http://www.recordresearch.com/record_setters.php?id=1 |date=2011-07-16 }}. Joel Whitburn's Record Research, Billboard Magazine.</ref> == Дискографија == * [[Surfin' Safari]] (1962) * [[Surfin' U.S.A.]] (1963) * [[Surfer Girl]] (1963) * [[Little Deuce Coupe]] (1963) * [[Shut Down Volume 2]] (1964) * [[All Summer Long]] (1964) * [[The Beach Boys' Christmas Album]] (1964) * [[The Beach Boys Today!]] (1965) * [[Summer Days (And Summer Nights!!)]] (1965) * [[Beach Boys' Party!]] (1965) * [[Pet Sounds]] (1966) * [[Smiley Smile]] (1967) * [[Wild Honey]] (1967) * [[Friends (album)|Friends]] (1968) * [[20/20]] (1969) * [[Sunflower]] (1970) * [[Surf's Up]] (1971) * [[Carl and the Passions – "So Tough"]] (1972) * [[Holland (album)|Holland]] (1973) * [[15 Big Ones]] (1976) * [[The Beach Boys Love You]] (1977) * [[M.I.U. Album]] (1978) * [[L.A. (Light Album)]] (1979) * [[Keepin' the Summer Alive]] (1980) * [[The Beach Boys (албум)|The Beach Boys]] (1985) * [[Still Cruisin']] (1989) * [[Summer in Paradise]] (1992) * [[Stars and Stripes Vol. 1]] (1996) * [[That's Why God Made the Radio]] (2012) == Белешки == {{Reflist}} == Надворешни врски == {{wikiquote|The Beach Boys}} {{commons|The Beach Boys}} * ''[https://www.thebeachboys.com/ Официјална страница на Beach Boys]'' {{en}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:The Beach Boys|*]] [[Категорија:Музички групи основани во 1961 година]] rnue8flelwc05manf6nhnjkza2vdxas 0 1281752 5602236 5419308 2026-07-30T16:27:44Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 7 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602236 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Statens Historiska museum.jpg|250px|мини|Поглед кон музејот]] '''Шведски историски музеј''' ({{Langx|sv|Historiska museet или Statens historiska museum}}) е музеј сместен во [[Стокхолм]], Шведска, кој ја опфаќа шведската археологија и културна историја од [[Средно камено време|периодот на мезолит]] до денес. Основан во 1866 година, работи како владина агенција и има за задача да ги зачува шведските историски предмети, како и да го направи знаењето за историјата достапно за јавноста. Потеклото на музејот се збирките на уметнички и историски предмети собрани од шведските монарси од 16 век. Има голем број постојани изложби и годишно е домаќин на специјални изложби поврзани со тековните настани. == Функција == Историскиот музеј е дел од централната музејска агенција наречена „Национални историски музеи“. Други музеи под покровителство на оваа агенција се Кралските оружја, Економскиот музеј, замокот Скоклостер, Музејот Халвил, музејот Тумба папермил.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://shm.se/en/|title=National Historical Museums {{!}} SHM|language=en-GB|accessdate=2021-07-07|archive-date=2021-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20210617235833/https://shm.se/en/|url-status=dead}}</ref> == Историја == Основата за она што требало да стане Шведски историски музеј и Националниот музеј, била [[Густав I од Шведска|уметничката колекција на кралот Густав Васа]] од 16 век во замокот Грипхолм. Колекцијата пораснала преку аквизиции, подароци и воен плен за време на Шведската Империја. Некои од збирките биле изгубени за време на пожарот во замокот Тре Кронор. Кон крајот на 18 век, уметноста и антиквитетите биле купени од амбасадори и членови на кралското семејство и собирани во Стокхолмската палата. По смртта на кралот Густаф III во 1792 година, збирките биле предадени на шведската влада. Истата година Кралскиот музеј бил отворен во палатата. Тој бил еден од првите јавни музеи во светот.<ref name="doc">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.shmm.se/documents/forskning/etthistorisktmuseum.pdf|title=Ett historiskt museum och hur det har format Sverige|work=www.shmm.se|publisher=Statens historiska museer|trans-title=A history museum and how it has shaped Sweden|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328111351/http://www.shmm.se/documents/forskning/etthistorisktmuseum.pdf|archive-date=28 March 2016|accessdate=4 November 2015}}</ref> Во 1846–47, музејот се преселил од палатата во куќата Ридерстолпе во Скепсброн, каде останал до 1865 година, и потоа се преселил во Националниот музеј. Шведскиот археолог Стиг Велиндер тврди дека Историскиот музеј всушност бил основан со неговото воспоставување во куќата Ридерстолпе во 1847 година.<ref>{{Наведена книга|url=http://libris.kb.se/bib/1991456|title=Strindberg som arkeologikritiker|last=Welinder|first=Stig|date=1994|publisher=Almqvist & Wiksell International|isbn=91-22-01648-1|location=Stockholm|page=151|trans-title=Strindberg as an archeology critic}}</ref> Денешниот музеј бил основан во 1866 година од Брор Емил Хилдебранд, кој бил директор на неговиот претходник и во Стокхолмската палата и во куќата Ридерстолпе. Збирките на музејот биле изложени на приземјето на неодамна изградениот Национален музеј.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.stockholmshistoria.com/?p=519|title=Nationalmuseum för europeisk konst|last=Fimmerstad|first=Lars|date=6 May 2010|work=www.stockholmshistoria.com|publisher=Ur Stockholms historia|trans-title=A national museum for European art|accessdate=4 November 2015|archive-date=2015-11-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20151117022602/http://www.stockholmshistoria.com/?p=519|url-status=dead}}</ref> Просториите набрзо станале премали за двата музеи. Кога биле направени плановите за новата зграда на Нордискиот музеј во 1876 година,<ref>{{Наведена книга|url=http://libris.kb.se/bib/10511280|title=Nordiska museet – arkitekttävlingen och museibygget|last=Andrén|first=Erik|date=1967|publisher=Fataburen|location=Stockholm|pages=31–42|trans-title=Nordic Museum – the design competition and the building of the museum}}</ref> било предложено зградата да ги вклучува и збирките на Историскиот музеј. Дебатата за домувањето на Историскиот музеј продолжила со децении додека Сигурд Курман станал чувар на античките споменици и шеф на шведскиот одбор за национално наследство на 3 јули 1923 година. Тој го придвижил прашањето кон поконкретно и трајно решение.<ref>{{Наведена книга|url=http://libris.kb.se/bib/10599805|title=Sigurd Curman : riksantikvarie – ett porträtt|last=Åman|first=Anders|date=2008|publisher=Kungl. Vitterhets historie och antikvitets akademien i samarbete med bokförlaget Atlantis|isbn=9789173532204|location=Stockholm|trans-title=Sigurd Curman : national antiquarian – a portrait}}</ref> Главната цел за нова и доволно голема зграда за музејот била да се воведе ред во збирките. Во 1929 година, шведската влада предложила поранешните воени касарни и штали во Сторгатан во градскиот блок да му се доделат на музејот. Во 1930 година бил одржан архитектонски натпревар за предложената пренамена на блокот во соодветно сместување за музејот.<ref name="sfv">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sfv.se/sv/fastigheter/sverige/stockholms-lan-ab/museer/historiska-museet-i-stockholm/|title=Historiska museet i Stockholm|work=www.sfv.se|publisher=[[National Property Board of Sweden]]|trans-title=Swedish History Museum in Stockholm|accessdate=12 October 2015|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304195128/http://www.sfv.se/sv/fastigheter/sverige/stockholms-lan-ab/museer/historiska-museet-i-stockholm/|url-status=dead}}</ref> Не бил прогласен победник, наместо тоа, елементите од предлогот за второпласиран, направени од архитектите Бенгт Ромаре и Џорџ Шерман со инженерот Госта Нилсон, станале почетна точка за ремоделирање на областа. Тие го развиле дизајнот за новиот музеј во соработка со Курман, Националниот одбор за имот и Националниот одбор за наследство.<ref name="narva">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sfv.se/globalassets/kulturvarden/2000_04/s10-historiska_museet.pdf|title=Historiska museet – En trettiotalsborg vid Narvavägen|last=Arvidsson|first=Catrine|date=2000|work=www.sfv.se|publisher=[[National Property Board of Sweden]]|trans-title=Swedish History Museum – A 1930s fortress at Narvavägen|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305005935/http://www.sfv.se/globalassets/kulturvarden/2000_04/s10-historiska_museet.pdf|archive-date=5 March 2016|accessdate=12 October 2015}}</ref> == Архитектура == [[Податотека:ATA,_Östra_stallet.JPG|мини|Источна штала]] Во 1932 година, шведската влада доделила средства за изградба на официјални згради за да се создадат работни места за време на [[Големата депресија|депресијата]]. Некои од нив биле користени за изградба на музејот во 1934–39 година. Плановите за музејот биле финализирани дури во 1936 година. === Надворешен === Главната зграда, дизајнирана од Ромаре и Шерман 1935-1940 година, ја одразува амбивалентноста помеѓу доминантниот модерен стил на ерата и историскиот контекст, даден не само од барањата на контекстот, туку и касарните и шталите јужно од музејот од 19 век, дизајнирани од Фредрик Блом и е изграден во фази во 1805-1818 година, почнувајќи една година откако земјата била присвоена од владата. Касарните се во неокласицистички стил, а повторливите фасади порано биле изложени на Ладугердсландсвикен што било дел од главното пристаниште во Стокхолм до 19 век,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.stockholmshamnar.se/historia/epoker/|title=Epoker|work=www.stockholmshamnar.se|publisher=Ports of Stockholm|accessdate=5 November 2015}}</ref> додека главната зграда формира компактен блок со предворие.<ref name="guide-martelius">{{Наведена книга|title=Guide till Stockholms arkitektur|last=Johan Mårtelius|publisher=Arkitektur Förlag AB|year=1999|isbn=91-86050-41-9|edition=2|location=Stockholm|page=54|chapter=Norra innerstaden}}</ref> Музејот се состои од четири двокатни и трикатни згради слични на блокови кои опкружуваат внатрешен двор, давајќи му изглед на тврдина. Фасадата е строга и украсена со скулптури направени од Брор Марклунд (додаден во 1959 година) и релјефи од уметникот Роберт Нилсон. Во дворот покрај базен се наоѓа скулптура наречена ''Вратот'' од Карл Фризендал. ==== Бронзените врати ==== [[Податотека:Historiska_museet_2.jpg|лево|мини| Скулптури и врати од Брор Марклунд]] Повеќето украси на музејот биле избрани преку низа конкурси. Во 1938 година, Марклунд победил на натпреварот за создавање на главниот влез во музејот. Му биле потребни тринаесет години за да ги направи вратите, наречени ''Портите на историјата''. Тие биле завршени и инаугурирани во 1952 година. Вратите биле финансирани од фондацијата на филантропот Ева Бониер.<ref name="pilsner">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sfv.se/globalassets/kulturvarden/2005_04/s30-en_pilsner_i_porten.pdf|title=En pilsner i porten|last=Nilsson|first=Stafan|work=www.sfv.se|publisher=[[National Property Board of Sweden]]|trans-title=A pilsner at the gate|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304185545/http://www.sfv.se/globalassets/kulturvarden/2005_04/s30-en_pilsner_i_porten.pdf|archive-date=4 March 2016|accessdate=6 November 2015}}</ref> Низ серија од десет полиња, вратите ја прикажуваат историјата на Шведска од [[Камено време|каменото доба]] до [[Среден век|средниот век]]. Левата врата ја претставува [[Паганство|паганската]] ера со [[Один]] како централна фигура, додека десната врата ги прикажува Ансгар и [[Христијанство|христијанската]] ера. Забележано отстапување од историската тема е приказот на стандардното шише Пилснер од 1950-ти на крајната десна страна од десната врата. Заеднички предмет со работниците кои ги лиеле вратите и го изградиле музејот. Шишето го ковел Марклунд и тоа е единствениот дел од бронзената површина што е полиран до сјај од луѓето што го допираат. == Внатрешност == [[Податотека:Golden_necklace_from_Färjestaden,_Sweden.jpg|мини|Златен ѓердан од Фарјестаден, еден од предметите во Златната соба]] Внатрешноста на музејот е пространа со простор и за постојани и за специјални изложби. Постојаните поставки се распоредени по хронолошки редослед во простории свртени кон внатрешниот двор, со претхристијански збирки на приземје и збирки од околу 800 години нагоре на катот. Салите постојано се ажурираат со прилагодување на новата технологија и за сместување на нови изложби. Влезниот хол бил реновиран во 1994 година за да даде модерен впечаток на средновековна витешка сала. Подот бил поставен со камен, а изложените греди во таванот биле направени од бетон. === Златната соба === Разнесена во основата под централниот двор е 700 метри бетонски свод познат како Златна соба, каде што се изложени [[Злато|голем број златни]] и [[Сребро|сребрени предмети.]] Изграден е во 1994 година и е платен со донација од Фондацијата Кнут и Алис Валенберг. Дизајниран од архитектот Леиф Бломберг, наликува на мистично култно место со претстава на бунарот на Мимир во средината на изложбената соба. Подот и столбовите во просторијата се од [[варовник]] и [[дијабаз]], а декорот е од ковано железо. До него се пристапува преку подземен премин од влезот. Собата содржи околу 3000 предмети направени од вкупно 52 килограми злато и повеќе од 200 килограми сребро. Повеќето од златните предмети можеле да бидат изложени на пошироката јавност само со зголемената безбедност што ја обезбедувал трезорот. == Колекции == [[Податотека:Skogbonaden.jpg|лево|мини| Дел од таписеријата Ског]] Кога Курман првично дизајнирал како треба да се прикажуваат колекциите, тој позајмил идеи од современи изложби, индустриски саеми и излози. Идејата била да се привлечат и едуцираат посетителите, нешто што наишло на скептицизам од научниците кои го сметале музејот главно како научна институција. Тој е еден од најголемите музеи во Шведска со повеќе од 10 милиони артефакти,<ref name="historiska">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sfv.se/sv/sevardheter/stockholms/historiska-museet/|title=Historiska museet|work=www.sfv.se|publisher=[[National Property Board of Sweden]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305005956/http://www.sfv.se/sv/sevardheter/stockholms/historiska-museet/|archive-date=5 March 2016|accessdate=3 November 2015}}</ref> регистрирани под околу 34.000 инвентарни броеви,<ref name="task">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.shmm.se/shmm_templates/Page____218.aspx|title=Task and responsibilities|work=www.shmm.se|publisher=Statens historiska museer|accessdate=4 November 2015|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304031718/http://www.shmm.se/shmm_templates/Page____218.aspx|url-status=dead}}</ref> и една од најголемите збирки на антиквитети во Европа. Изложени се околу 6.200 од предметите. Во 2011 година, информациите за 480.000 предмети во музејот биле достапни преку онлајн база на податоци. 65.000 од овие записи беа илустрирани со цртежи или фотографии. Базата на податоци, исто така, содржела информации за 55.900 места во Шведска каде што биле пронајдени археолошки наоди и приближно 267.300 наоди на коски (вкупна тежина околу 111 тони). Базата на податоци постојано се проширува и ажурира.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mis.historiska.se/mis/sok/sok.asp|title=Sök|work=www.historiska.se|publisher=Historiska museet|trans-title=Search|accessdate=10 November 2015|archive-date=2015-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20151109051148/http://mis.historiska.se/mis/sok/sok.asp|url-status=dead}}</ref> [[Викинзи|Колекцијата на Викинзите]] опфаќа предмети од околу 800-1050 година, вклучително и оружје, лопатката Содерала, градите на Местермир, археолошки наоди од трговскиот центар од доба на Викинзите, Бирка, [[УНЕСКО|светско]] [[Светско наследство на УНЕСКО|наследство на УНЕСКО]] на [[Бјорко]], религиозни предмети од ерата, донесени странски предмети дом од патувања и рации во други делови на светот, како и илјадници наоди поврзани со секојдневниот живот од тој период.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://historiska.se/utstallningar/vikingar/|title=Vikingar|work=www.historiska.se|publisher=Historiska museet|trans-title=Vikings|accessdate=10 November 2015|archive-date=2015-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20150617211700/http://historiska.se/utstallningar/vikingar/|url-status=dead}}</ref> Најзабележаните предмети во збирката Златна соба се јаките кои датираат од околу 350-500 година, направени од злато од [[Римски период|римски]] монети.<ref>{{Наведена книга|url=http://libris.kb.se/bib/12322079|title=Guldålder : svenska arkeologiska skatter|last=Andersson|first=Kent|date=2011|publisher=Baldersson|isbn=978-91-978024-3-7|location=Uppsala|trans-title=A golden age: Swedish archeological treasures}}</ref> Просторијата исто така, содржи сребрен накит од Викинзи, накитени реликвијарии од средниот век, монети, церемонијални мечеви и воен плен. Големиот број на зачувани предмети направени од благородни метали се должи на законот кој бил издаден во 17 век, според кој сите такви наоди кои биле постари од 100 години и без сопственик, требало да бидат откупени од владата и испратени до Историскиот музеј. Законот сè уште е во сила. Збирката на шведската црковна уметност на музејот е обемна, а нејзиното потекло се протега од 12 век до [[Протестантска реформација|постреформацискиот]] период. Содржи предмети како што се дрвени скулптури, жртвеници и распетија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://historiska.se/utstallningar/medeltida-konst/|title=Medeltida konst|work=www.historiska.se|publisher=Historiska museet|trans-title=Medieval art|accessdate=10 November 2015|archive-date=2015-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20150617212945/http://historiska.se/utstallningar/medeltida-konst/|url-status=dead}}</ref> Меѓу нив се реликвијарот на Св. Елизабета и Виклау Мадона, една од најдобро зачуваните дрвени скулптури од Европа од 12 век.<ref name="viklau">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.svenskakyrkan.se/filer/Viklau%20kyrka%20web(1).pdf|title=Viklau kyrka|last=<!--Not stated-->|publisher=[[Church of Sweden]]|trans-title=Viklau Church|accessdate=30 June 2020|archive-date=2020-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20200703070400/https://www.svenskakyrkan.se/filer/Viklau%20kyrka%20web(1).pdf|url-status=dead}}</ref> Во Текстилната комора се чуваат текстилни дела од средниот век. Предметите се претежно текстил користен во црквите или од свештеници и епископи. Најстариот и најпознат предмет [[таписерија]] од Скогската црква од 13 век, таписеријата Ског. Била пронајдена во 1912 година, завиткана околу невестинска круна.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://historiska.se/utstallningar/textilkammaren/|title=Textilkammaren|work=www.historiska.se|publisher=Historiska museet|trans-title=The Textile Chamber|archive-url=https://web.archive.org/web/20151020011451/http://historiska.se/utstallningar/textilkammaren/|archive-date=20 October 2015|accessdate=11 November 2015}}</ref> Друга таписерија е таписеријата Гродинге.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://historiska.se/besok-oss/museibutik/textilier/|title=Textilier|work=www.historiska.se|publisher=Swedish History Museum|accessdate=26 December 2015|archive-date=2019-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20190408175614/http://historiska.se/besok-oss/museibutik/textilier|url-status=dead}}</ref> == Изложби == Првата сеопфатна изложба во музејот била отворена на 17 април 1943 година. Во Шведска се викала ''Десет илјади години'' и содржела изложби од каменото доба до средниот век.<ref>{{Наведена книга|url=http://www.vitterhetsakad.se/ckeditor_assets/attachments/91/svanberg.pdf|title=Samlingar och samlande på Historiska museet|last=Svanberg|first=Fredrik|date=2012|publisher=[[Royal Swedish Academy of Letters, History and Antiquities]]|isbn=978-91-7402-413-5|location=Stockholm|page=208|trans-title=Collections and collecting at the History Museum|access-date=2021-11-21|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304083859/http://www.vitterhetsakad.se/ckeditor_assets/attachments/91/svanberg.pdf|url-status=dead}}</ref> Музејот оттогаш ги изменил и преправил постојаните поставки неколку пати, како и бил домаќин на неколку нови специјални изложби на годишно ниво. Тие често се поврзани со некоја тема која моментално е предмет на дебата или на друг начин актуелна. Некои од специјалните изложби биле: * ''Луксузни производи и уникатни портрети'', 1997 година, извоз од Римската Империја во Скандинавија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dn.se/arkiv/kultur/utstallning-lyxprodukter-och-unika-portratt-historiska-museet-visar-romarrikets-export|title=Utställning: Lyxprodukter och unika porträtt. Historiska museet visar romarrikets export till Skandinavien|last=Alton|first=Peder|date=11 November 1997|work=www.dn.se|publisher=[[Dagens Nyheter]]|trans-title=Luxury products and unique portraits. The History Museum shows exports from the Roman Empire to Scandinavia|accessdate=11 November 2015|archive-date=2016-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306022054/http://www.dn.se/arkiv/kultur/utstallning-lyxprodukter-och-unika-portratt-historiska-museet-visar-romarrikets-export|url-status=dead}}</ref> * ''Снежана и лудилото на вистината'', 2004 година, уметничка инсталација која води до меѓународна контроверза.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dn.se/sthlm/ambassador-forstorde-konst/|title=Ambassadör förstörde konst|last=Kihlström|first=Staffan|date=17 January 2004|work=www.dn.se|publisher=[[Dagens Nyheter]]|trans-title=Ambassador destroyed art|accessdate=12 October 2015}}</ref> * ''Зачувај ја историјата!'', 2009 година, за тоа како [[Глобално затоплување|глобалното затоплување]] и [[Загадување|загадувањето го]] уништуваат [[Културно наследство|културното наследство]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dn.se/kultur-noje/konst-form/ny-utstallning-om-klimathotet-mot-kulturarvet/|title=Ny utställning om klimathotet mot kulturarvet|last=Curman|first=Sofia|date=24 March 2009|work=www.dn.se|publisher=[[Dagens Nyheter]]|trans-title=New exhibition about the threat to cultural heritage posed by global warming|accessdate=11 November 2015}}</ref> * ''Безгранична – глобално патување за откривање'', 2011 година, за тоа како различни култури се сретнале и влијаеле една на друга низ историјата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.diva-portal.org/smash/get/diva2:421050/FULLTEXT01.pdf|title=Gränslöst– en global utställning på Historiska museet|last=Lundell|first=Linnéa|work=www.diva-portal.org|publisher=[[Uppsala University]]|trans-title=Boundless – a global voyage of discovery at the National Historical Museum|accessdate=11 November 2015}}</ref> * ''Три века пријателство меѓу Русија и Холандија'', 2013 година, со предмети позајмени од музеи, архиви и библиотеки во Русија и Холандија.  * ''Скриени приказни'', 2015 година, изложба проткаена во постојаните изложби со белешки и приказни кои ја истакнуваат сексуалноста и родовиот идентитет преку обезбедување на алтернативен поглед на историјата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=3993&artikel=6222183&playaudio=5405743|title=Hur många transmän gömde sig i armén?|last=Hill|first=Siri|date=30 July 2015|work=www.sverigesradio.se|publisher=[[Sveriges Radio]]|trans-title=How many trans men hid in the army?|accessdate=11 November 2015}}</ref> Во 2010 година била отворена нова постојана изложба наречена ''„Историјата на Шведска“.'' Истакнува лични предмети поврзани со јубилеи и пресвртни точки во шведската историја во последните 1000 години.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dn.se/kultur-noje/konstrecensioner/sveriges-historia-pa-historiska-museet-i-stockholm/|title="Sveriges historia" på Historiska museet i Stockholm|last=Hagerman|first=Maja|date=28 May 2010|work=www.dn.se|publisher=[[Dagens Nyheter]]|trans-title=Sweden's history at the History Museum in Stockholm|accessdate=11 November 2015}}</ref> Во 2011 година, музејот ја создал својата прва изложба со клуч на рака ''Ние ги нарекуваме Викинзи'' во соработка со Австрискиот музеј и Студио Егзибит. Изложбата од два дела прикажува други аспекти од животот на Викинзите освен оној на стереотипните варварски напаѓачи. Од 2015, има обиколено повеќе места во Европа и Северна Америка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://historiska.se/we-call-them-vikings/|title=We Call Them Vikings|work=www.historiska.se|publisher=Historiska museet|accessdate=11 November 2015|archive-date=2015-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20151020011456/http://historiska.se/we-call-them-vikings/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.museumspartner.com/en/allgemein-en/we-call-them-vikings.html|title=We call them Vikings|work=www.museumspartner.com|publisher=Museumspartner GmbH|accessdate=11 November 2015|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304064656/http://www.museumspartner.com/en/allgemein-en/we-call-them-vikings.html|url-status=dead}}</ref> == Галерија == <gallery> Податотека:Helmet from a 7th century boat grave, Vendel era brighter.jpg|Железен шлем од бродски погреб од 7 век Податотека:Nas church Sweden.jpg|Средновековен сад од црквата Нас Податотека:Nasgraveslab1.jpg|Камен со рунички текст од црквата Нас, Вестерјетланд Податотека:Bildstenen Volundstenen.jpg|Праисториски сликан камен на кој се прикажани фигури од нордиската митологија Податотека:Eriksbergskrin1.jpg|Дрвен реликвијар од црквата Ериксберг, Вестерјетланд Податотека:Starrk1.JPG|Крштеница од црквата Старкар, Вестерјетланд Податотека:Hedesunda Church font late 13th century in Swedish History Museum Stockholm.jpg|Сад од крајот на 13 век </gallery> == Наводи == {{Reflist|30em}} == Надворешни врски == * [https://www.flickr.com/photos/historiska/ Колекции на Шведскиот историски музеј на Фликр] * [http://mis.historiska.se/mis/sok/start.asp База на податоци за историски музеј] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190623221309/http://mis.historiska.se/mis/sok/start.asp |date=2019-06-23 }} (отворена и може да се пребарува) [[Категорија:Музеи во Стокхолм]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] 5pa8nwhs9dckcx6dy15bv380ikt9853 0 1284661 5602397 4698944 2026-07-31T00:43:25Z EmausBot 18240 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Субарктички појас]] 5602397 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Субарктички појас]] cwhi7h4vpst8xl7yr3ae8mupwxlxw1g 0 1297739 5602199 5494382 2026-07-30T14:22:27Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602199 wikitext text/x-wiki '''Човековите права во Австрија''' генерално се почитуваат од владата; сепак, имало проблеми во некои области. Имало одредени пријави за полициска злоупотреба и употреба на неоправдана сила врз затворениците. Во текот на годината се случиле [[Антисемитизам|антисемитски]] инциденти, вклучително и физички напади, прозивања, материјална штета и заканувачки писма, телефонски повици и објавувања на Интернет. Постоела и одредена владина и општествена дискриминација против татковците, муслиманите и членовите на непризнаените религиозни групи, особено оние што се сметаат за „секти“. Имало инциденти на [[Неонацизам|неонацистичка]] активност, [[Десница (политика)|десничарски]] екстремизам и [[ксенофобија]]. [[Трговија со луѓе|Трговијата]] со жени и деца за проституција и труд, исто така, останало проблем. == Почитување на интегритетот на личноста == === Слобода од произволно или незаконско лишување од живот === Нема извештаи дека владата или нејзините агенти извршиле самоволни или незаконски убиства. Во август, [[Виена|виенскиот]] суд ги прогласил четворицата членови на елитната полициска единица ЕКО Кобра за виновни за мачење и сериозно повредување на [[Гамбија|гамбискиот]] барател на [[Азилант|азил]] Бакари Џ. претходно во годината за време на инцидент со [[депортација]]. Тројца полицајци добиле условни казни од осум месеци, а четвртиот службеник добил условна казна од шест месеци. Австриското поглавје на [[Амнести интернешенал|Амнести интернешенел]] ја критикувала пресудата како премногу блага. Во август, адвокатот на [[Нигерија|нигерискиот]] барател на азил тврдел дека австриската полиција физички го повредила за време на неговата присилна депортација. Инцидентот се случил во [[Франкфурт на Мајна|Франкфурт]], [[Германија]], откако Нигериецот одбил да се качи на авион за Нигерија. === Исчезнувања === Нема извештаи за политички мотивирани исчезнувања. === Ослободување од тортура и друго сурово, нечовечко или понижувачко постапување или казнување === Законот забранува такви практики; сепак, постоеле извештаи дека полицијата тепала и малтретирала лица.  Во 2005 година, Комитетот за спречување на тортура на [[Совет на Европа|Советот на Европа]] (КПТ) известил за „''значителен број''“ наводи за малтретирање на полицијата со криминални затвореници. Министерството за внатрешни работи ги истражило овие случаи, но заклучило дека ниту едно од обвинувањата не може да се потврди. Во текот на годината, владата продолжила да го одбива барањето за екстрадиција од [[Република Косово|косовските]] власти во случајот на полицаец осуден во негово отсуство за тортура додека служел во цивилната меѓународна полиција на Косово во [[2003]] година. Владата го отповикала офицерот од Косово, но му дозволила да остане на должност за време на истрагата. По истрагата, службеникот бил сменет од поранешната работа во [[Федерално Министерство за внатрешни работи (Австрија)|МВР]] и деградиран на пониска функција. Во октомври владата официјално го затворила случајот.  Во текот на годината немало извештаи дека армиските службеници малтретирале [[Регрутирање|регрути]]. Меѓутоа, во август 2017 година, еден регрут почина за време на марш.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bundesheer.at/cms/artikel.php?ID=9055|title=Tragischer Vorfall: Soldat im Krankenhaus verstorben|last=Referat 3|first=BMLVS-Abteilung Kommunikation-|work=bundesheer.at|language=de|accessdate=2019-07-18|archive-date=2019-04-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20190401092809/http://www.bundesheer.at/cms/artikel.php?ID=9055|url-status=dead}}</ref> По овој настан, некои поранешни регрути откриле дека биле изложени на заплашување и понижување за време на нивната служба <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://apps.derstandard.at/privacywall/2000062834359/Sinnloses-Gebruell-nicht-nachvollziehbare-Haerte-beim-Heer-Erfahrungsberichte-der-User|title=derStandard.at|work=DER STANDARD|language=de-AT|accessdate=2019-07-18|archive-date=2019-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20190718072827/https://apps.derstandard.at/privacywall/2000062834359/Sinnloses-Gebruell-nicht-nachvollziehbare-Haerte-beim-Heer-Erfahrungsberichte-der-User|url-status=dead}}</ref> === Услови во затворот и притворот === Условите во затворот генерално ги исполнуваат меѓународните стандарди во многу области, а владата дозволува посети на независни набљудувачи за човекови права. Во мајскиот извештај на [[Совет за човекови права на Обединетите нации|Советот за човекови права]] експлицитно се критикуваат условите пред депортацијата во 2005 година како „''сомнителни од гледна точка на човековите права''“ и, понекогаш „''не во согласност со стандардите за човекови права''“. Некои набљудувачи на човекови права го критикувале затворањето на ненасилните престапници, како што се лицата кои чекаат депортација, на долги периоди во единечни ќелии или несоодветни објекти наменети за привремен притвор. Во 2005 година, КПТ забележал дека малолетниците не биле секогаш одвоени од возрасните во затворот во [[Линц]]. === Ослободување од произволно апсење или притвор === Законот забранува [[произволно апсење и притвор]]ање, а владата генерално ги почитува овие забрани; сепак, строгата примена на законите за клевета има тенденција да ги обесхрабри извештаите за полициска злоупотреба. Земјата има полициски сили кои се одговорни за одржување на внатрешната безбедност. Министерството за внатрешни работи ја контролираат полицијата, додека [[Министерство за одбрана (Австрија)|Министерството за одбрана]] ја контролира армијата, која е одговорна за надворешната безбедност. Полицијата генерално била добро обучена и дисциплинирана. На [[31 август]], високиот виенски полицаец, Ернст Гајгер, добил тримесечна условна казна за прекршување на правилата за доверливост. Гајгер наводно го информирал сопственикот на сауна за претстојната полициска рација на [[9 март]]. Највисокиот полициски функционер во [[Виена]], Роланд Хорнгахер, бил суспендиран од функцијата на [[9 август]] и се соочил со обвиненија за прифаќање несоодветни подароци и злоупотреба на службената положба поради сомневање за протекување информации на новинарите. Владината статистика за [[2005]] година покажала дека имало 1.047 јавни жалби против службеници на федералната полиција; од нив, 960 биле отфрлени. Во 18 судски предмети, двајца службеници се осудени за употреба на неоправдана сила, а два предмети биле во тек до крајот на годината. Се смета дека дел од полициското насилство било расно мотивирани. Невладините организации (НВО) и другите групи продолжиле да ја критикуваат полицијата за таргетирање на малцинствата. Во текот на годината, Министерството за внатрешни работи спровела програми за обука за расна чувствителност за над 2.000 полицајци и други службеници со помош на НВО. Советодавниот совет за човекови права го следи почитувањето на човековите права од страна на полицијата и дава препораки до министерот за внатрешни работи. Во текот на годината, советот издал неколку препораки за подобрување на обработката на случаите на преддепортација и малолетнички деликвенти. Во кривичните случаи, законот предвидува истражен притвор до 48 часа; истражен судија може да одлучи во тој рок да го одобри барањето на обвинителството за притвор до две години до завршување на истрагата. Законот ги специфицира основите потребни за таков истражен притвор и условите за кауција. Од истражниот судија се бара периодично да го оценува таквиот притвор. Постои систем на кауција. Полициските и правосудните органи во пракса ги почитуваат овие закони. Притворениците, исто така, имале брз пристап до адвокат; сепак, КПТ во 2004 година забележал дека осомничените за криминал кои немаат средства да платат за правни услуги може да бидат назначени за адвокат по службена должност само по одлуката на судот да ги приведе, односно 96 часа по нивното приведување. === Достапност на фер јавни судења === Законот предвидува независно судство, а владата генерално ја почитува оваа одредба во пракса. Судскиот систем се состои од локални, регионални и повисоки регионални судови, како и Врховен суд. Врховниот суд е највисокиот судски орган, додека Управниот суд делува како надзорен орган над управните акти на извршната власт. Уставниот суд претседава со уставни прашања. Законот предвидува право на правично судење, а независното судство генерално го спроведува ова право. Системот на судска ревизија обезбедува широки можности за жалба. Судењата мора да бидат јавни и да се водат усно. Лицата обвинети за кривични дела се сметаат за невини додека не се докаже вината. Обвинетите имаат право да бидат присутни за време на судењата. Иако се претпоставува дека про-боно адвокатите им се обезбедуваат на сиромашните обвинети, КПТ во својот извештај од 2004 година открил дека генерално нема доволно адвокати во кривичните прашања, финансиските аранжмани биле несоодветни и адвокатите не биле достапни деноноќно. Извештајот заклучува дека, бидејќи не постои ефикасен систем на бесплатна правна помош за сиромашните лица во полициски притвор, секое право на пристап до адвокат во таа фаза останува, во повеќето случаи, чисто теоретски. Нема извештаи за политички затвореници или притвореници. Постои независно и непристрасно судство во граѓански прашања, вклучително и апелационен систем. Ова е достапно за тужби со кои се бара отштета за кршење на човековите права. === Слобода од произволно мешање во приватноста, семејството, домот === Законот забранува такви дејствија, а владата генерално ги почитува овие забрани во пракса. == Граѓански слободи == === Слобода на говор и печат === Законот забранува неонацистичка активност, вклучително и давање изјави кои го негираат [[Холокауст]]от. На [[20 февруари|20 февруари 2005]], регионалниот суд во [[Виена]] го обвинил британскиот писател [[Дејвид Ирвинг]] и го осудил на три години затвор под обвинение за неонацистичка активност. Во 1989 година, Ирвинг, наводно, го негирал постоењето на гасни комори во [[Аушвиц]] и тврдел дека непознати лица облечени во униформи на [[Штурмабтајлунг]] ги извршиле злосторствата во текот на [[Кристална ноќ|Кристалната ноќ]] во ноември 1934 година. На 29 август Врховниот суд ја потврдил виновната пресуда. На 20 декември, второстепениот суд во Виена суспендирала две третини од тригодишната затворска казна на Ирвинг. Бидејќи Ирвинг бил во притвор од [[11 ноември]] [[2005]] година, тој бил ослободен од затвор и депортиран во [[Велика Британија (остров)|Велика Британија]]. На 26 април, Кривичниот суд во Виена го осудил [[Џон Гуденус]], поранешен член на Партијата на слободата во горниот дом на парламентот, на една година условна казна за кршење на законот за забрана на неонацистичката активност. Во јавните интервјуа во 2005 година, Гуденус го довел во прашање постоењето на гасни комори и го омаловажил страдањето на затворениците во концентрационите логори за време на [[Холокаустот]]. Независните медиуми биле активни и изразувале широк спектар на ставови без ограничувања. Немало владини ограничувања за пристап до Интернет или извештаи дека владата ги надгледувала електронските пошти на Интернет. Поединци и групи би можеле да се вклучат во мирно изразување на ставовите преку [[Интернет]], вклучително и електронска пошта. Немало владини ограничувања за академската слобода или културните настани. === Слобода на мирно собирање и здружување === Законот предвидува слобода на собирање и здружување, а владата генерално ги почитува овие права во пракса. === Слобода на вероисповед === Законот предвидува [[слобода на вероисповест|слобода на вероисповед]], а владата генерално го почитува ова право во пракса. Законот ги дели верските организации во три правни категории: официјално признати верски друштва, верски конфесионални заедници и здруженија. Бројни непризнаени религиозни групи се пожалиле дека законот ги попречува легитимните барања за признавање и ги става во статус од втор ред. Почнувајќи од декември, [[Европски суд за човекови права|Европскиот суд за човекови права]] не пресудил по жалбата од 2003 година на [[Јеховини сведоци|Јеховините сведоци,]] со која се оспорувала законитоста на барањето дека групата мора да постои 10 години во земјата пред да може да биде признаена од владата. Конзервативната [[Австриска народна партија]] (ОВП) негирала членство во партијата на членовите на непризнаените религиозни групи, кои ги сметала за „''секти''“, кои имаат став за човештвото фундаментално различен од партискиот, застапуваат мислења што не се помируваат со етичките принципи на ОВП или ги отфрлаат основните права дадени од „''прогресивно настроените''“ уставни држави и во отворено општество. ОВП го одбила членството на [[Скиентолошка црква|Скиентолошката црква]]. Градот [[Виена]] го финансирал советувалиштето на контроверзната невладина организација наречено Друштво против опасностите од секти и култови (ГСК), кое активно работело против наводните секти и култови. ГСК дистрибуирала информации до училиштата и пошироката јавност и им понудила советување на лицата кои веруваат дека сектите им ги повредиле животите. Федералната канцеларија за прашања на сектите функционира како советувалиште за оние кои имаат прашања за секти и култови. Додека канцеларијата е правно независна од владата, министерот за социјално осигурување и генерации го именува и надгледува нејзиниот директор. Некои членови на јавноста веруваат дека канцеларијата за прашања на секти и слични владини канцеларии поттикнуваат општествена дискриминација против непризнаените верски групи. Постоела одредена општествена дискриминација против членовите на непризнаените религиозни групи, особено оние што се сметаат за „''култови''“ или „''секти''“. Мнозинството од овие групи имаат помалку од 100 членови. Скиентолошката црква и Црквата на обединување биле меѓу поголемите непризнаени групи. Муслиманите се жалеле на инциденти на општествена дискриминација и вербално вознемирување, вклучително и повремени инциденти на дискриминација на муслиманките кои носат [[Хиџаб|шамии]] во јавност. На [[9 април]] 2005 година, непознато лице извршило подметнување пожар на градилиште на Исламски гробишта во [[Виена]]. Нападот се совпаднал со завршувањето на конференцијата на европските имами во Виена. На [[11 септември]], полицијата уништила сомнителна направа, за која се покажало дека е лажна бомба, пред канцеларијата на муслиманската младина во Виена. На 7 ноември, полицијата уапсила 29-годишен муслиман под обвинение дека ја поставил лажната бомба. [[Евреи|Еврејската]] заедница има приближно 7.700 членови. Во текот на годината, невладината организација ''Форум против антисемитизмот'' објавила вкупно 125 антисемитски инциденти, вклучително и физички напади, прозивања, графити или обезличување, заканувачки писма, антисемитски објавувања на Интернет, материјална штета и навредливи писма и телефонски повици. На [[26 ноември]] [[2006]] година, 24-годишен [[Хрватска|Хрват]] дивеел во еврејското училиште Лаудер Хабад, кршејќи прозорци, стаклени врати и витрини со железна шипка. Полицијата подоцна го уапсила. [[Агенција за фундаментални права|Мониторинг центарот за расизам и ксенофобија на Европската унија]] објавил дека [[Антисемитизам|антисемитизмот]] во земјата се одликува со дифузни и традиционални антисемитски стереотипи, наместо со акти на физичка агресија. Законот забранува каква било форма на [[неонацизам]] или антисемитизам или каква било активност во духот на нацизмот. Исто така, забранува јавно негирање, омаловажување, одобрување или оправдување на нацистичките злосторства, вклучувајќи го и Холокаустот. Законот забранува [[Говор на омраза|јавно поттикнување на непријателски дејствија, навреда, презир кон црква или религиозно општество]], или [[Говор на омраза|јавно поттикнување против група врз основа на раса, националност или етничка припадност]], доколку тоа поттикнување претставува опасност за јавниот ред. Владата строго го спровела законот против неонацистичката активност. Канцелариите на виенската еврејска заедница и другите институции на еврејската заедница во земјата, како што се училиштата и музеите, биле ставени под полициска заштита. Курсевите по историја и граѓанско образование во [[Средно образование|средните училишта]] дискутираат за [[Холокауст]]от. На часовите по [[веронаука]] се проучуваат начелата на различните религии и негување на севкупна толеранција. Министерството за образование понудило специјални семинари за обука на наставници на тема образование за холокаустот. Програма на Министерството за образование рутински ги поканува преживеаните од Холокаустот да зборуваат на часови за [[Националсоцијализам|нацизмот]] и холокаустот. === Слобода на движење во земјата, патувања во странство, емиграција и репатријација === Законот ги предвидува овие права, а владата генерално ги почитува во пракса. Законот забранува принуден егзил. Законот предвидува давање статус на [[Право на азил|азил]] или [[бегалец]] во согласност со Конвенцијата од 1951 година за статусот на бегалците и нејзиниот протокол од 1967 година, а владата воспоставила систем за обезбедување заштита на бегалците. Во пракса, владата обезбедува заштита од враќање, враќање на лица во земја каде што се плашат од прогон. Владата одобрува статус на бегалец или азил и се има политиката за „''безбедна земја на транзит''“, која бара од барателите на азил кои транзитирале во земја за која е утврдена дека е „''безбедна''“ да се вратат во таа земја за да бараат статус на бегалци. Со проширувањето на [[Европска Унија|Европската Унија]] (ЕУ) овој концепт изгубил дел од своето значење бидејќи по нивното пристапување соседните [[Словенија]], [[Чешка]], [[Словачка]] и [[Унгарија]] станале предмет на одредбите на ЕУ со кои се воспоставуваат критериуми и механизми за утврдување на Земја-членка на ЕУ одговорна за испитување на барање за азил. Во 2005 година новото законодавство вовело построги политики за притвор и отстранување како дел од посилното спроведување на регулативата [[Даблинска регулатива|Даблин II]] од 2003 година (исто така позната како Даблинска конвенција) која го обесхрабрува „купувањето азил“ дозволувајќи им на сериските баратели на азил да бидат вратени во земјата на ЕУ каде што тие прво поднеле барање за азил. [[ЕУРОДАК|EURODAC]], системот на ЕУ за споредување отпечатоци од прсти на баратели на азил и илегални имигранти, ја олеснило примената на Даблинската конвенција. Како резултат на тоа, барањата за азил се намалиле за повеќе од 30 проценти во текот на годината со забележлив тренд во обидите на апликантите да ги прикријат своите транзитни рути. Владата во минатото (за време на [[Република Косово|косовската]] криза и како резултат на непријателствата во [[Авганистан]]), исто така, обезбедила привремена заштита на поединци кои не се квалификуваат како бегалци според конвенцијата од [[1951]] година или протоколот од [[1967]] година, според механизмот со кој жртвите на вооружените судири може да бидат примени на земјата. Владата соработувала со Канцеларијата на [[УНХЦР|Високиот комесаријат за бегалци на Обединетите нации]] и други хуманитарни организации во помагањето на бегалците и барателите на азил. == Политички права == Законот им овозможува на граѓаните право да ја менуваат својата власт на мирен начин, а граѓаните го користат ова право во пракса преку периодични, слободни и фер избори одржани врз основа на општо право на глас . Во 2004 година, гласачите го избрале претседателот [[Хајнц Фишер]] од Социјалдемократската партија со шестгодишен мандат на националните избори на кои поединците можат слободно да се изјаснат за својата кандидатура и да се кандидираат на изборите. Во 2002 година, [[Австриска народна партија|Австриската народна партија]] добила плуралност на парламентарните избори и ја обновила својата десничарска коалиција со [[Слободарска партија на Австрија|Партијата на слободата]] (ФПО). Во 2005 година, [[Алијанса за иднината на Австрија|Алијансата за иднината на Австрија]] се отцепила од ФПО, но останала помал партнер со ОВП во коалициската влада. Сојузното собрание го сочинуваат Националниот совет и Федералниот совет. Имало 58 жени во Националниот совет со 183 места и 18 жени во 62-члениот Федерален совет. Во 14-члениот Министерски совет (кабинет) имало пет жени. Иако се чинело дека има релативно мала застапеност на малцинствата на национално ниво, немашело достапни прецизни информации за бројот на малцинствата во Федералното собрание. Некои муслимани биле на партиските листи за изборите, но не биле избрани во Федералното собрание. Во текот на годината немало извештаи за владина корупција. Законот предвидува целосен јавен пристап до владините информации, а владата генерално ги почитувала овие одредби во пракса. Властите можат да го забранат пристапот само ако тоа би ги прекршило значителните права за заштита на податоците или би вклучило информации што се од национален безбедносен интерес. Подносителите на барање може да ги оспорат одбивањата пред Управниот суд. == Владин став во однос на меѓународната и невладината истрага за наводните прекршувања на човековите права == Голем број домашни и меѓународни групи за човекови права генерално работат без владини ограничувања, истражувајќи и објавувајќи ги нивните наоди за случаите за човекови права. Владините претставници биле донекаде кооперативни и реагираат на нивните ставови, но некои групи биле незадоволни од информациите доставени од властите како одговор на конкретни поплаки. Советодавниот совет за човекови права, составен од претставници од министерствата за правда и внатрешни работи и невладини организации, работи за да обезбеди дека полицијата ги почитува човековите права додека ги извршува своите должности. Меѓутоа, [[Меѓународна Хелсиншка федерација за човекови права|Меѓународната Хелсиншка федерација за човекови права]] (ИХФ) го окарактеризира Советот како неефикасен и не може да добие соработка со безбедносните служби, наведувајќи дека во одредени случаи на кривичниот законик на земјата ѝ недостасува строгост. Според ИХФ, крадците на продавници веројатно ќе добијат поголема казна од сексуалните престапници. Законот за еднаков третман од 2004 година ја проширил одговорноста на народниот правобранител да обезбеди еднакви можности на работното место без разлика на етничкото потекло, религијата, возраста или сексуалната ориентација, и да се справи со општата дискриминација поради етничко потекло. Законот стапил на сила во 2004 година, а Народниот правобранител почнал да работи со решавање на новите основи во март 2005 година; Во 2005 година се поднесени 617 претставки по новите основи. == Дискриминација, општествена злоупотреба и трговија со луѓе == Законот предвидува заштита од [[дискриминација]] врз основа на раса, пол, попреченост, јазик или социјален статус, а владата генерално ефикасно ги спроведува овие одредби; сепак, [[Насилство врз жени|насилството врз жените]], [[Злоупотреба на деца|злоупотребата]] на деца, [[Трговија со луѓе|трговијата со луѓе]] и [[Расна дискриминација|расната дискриминација]] останале проблем. === Жени === [[Насилство врз жени|Насилството врз жените]], вклучително и злоупотребата на [[Семејно насилство|брачниот другар]], претставува проблем. Здружението на тепани жени проценило дека една петтина од 1,5 милиони возрасни жени во земјата страдале од насилство во врска. Сепак, медиумските извештаи проценуваат дека помалку од 10 проценти од злоупотребените жени поднеле жалби. Законот предвидува дека полицијата може да ги избрка насилните машки членови на семејството од семејните домови до три месеци, додека злоупотребата извршена од женски членови на семејството е широко игнорирана. Во 2005 година, во 5.618 случаи била применета забрана за насилни членови на семејството да се вратат дома. Владата финансира центри за интервенции и помошни линии само за жени жртви на семејна злоупотреба. Центрите обезбедуваат безбедност на женските жртви, ја проценуваат заканата од сторителите, им помагаат на жртвите да развијат планови за запирање на злоупотребата и обезбедуваат правно советување и други социјални услуги. Според законот, [[силување]]то, вклучително и од [[Силување од брачен другар|сопружникот]], се казнува со затвор до 15 години. Во јули стапил на сила новиот закон со кој се забранува следење. Законот предвидува казни до една година затвор. Иако немало пријавени случаи на обрежување на [[Женско обрежување|женски генитални органи]] (ФГМ) во земјата, градот [[Виена]] формирал советувалиште во јуни за да им помогне на жените имигранти од африканските земји кои биле жртви. Во 2005 година, Организацијата на африканските жени (АФО) им помогнала на 899 жени со различни проблеми, меѓу кои и голем број случаи на ФГМ. [[Проституција]]та е легална; сепак, нелегалната трговија, вклучително и за целите на проституција, претставува проблем. Законите што ја регулираат проституцијата бараат од проститутките да се регистрираат, да подлежат на периодични здравствени прегледи и да плаќаат даноци. Законот забранува [[Сексуално малтретирање|сексуално вознемирување]], а владата делотворно ги спроведува тие закони. Од 4.418 случаи на дискриминација поднесени до Народниот правобранител заради еднаков третман на полот во 2005 година, 408 се однесуваат на сексуално вознемирување. Судот за работни односи може да им наложи на работодавците да ги обесштетат жртвите на сексуално вознемирување врз основа на наодот на Федералната комисија за еднаквост за случајот; законот предвидува дека жртвата има право на минимум 840 американски долари (700 евра) како финансиска компензација. Нема законски ограничувања за правата на жените и Федералната комисија за еднаквост и омбудсманот за еднаков третман на родовите ги надгледуваат законите кои пропишуваат еднаков третман на мажите и жените. Меѓутоа, во просек жените заработувале 83 отсто од она што мажите го заработувале за иста работа. Жените имале поголема веројатност од мажите да заземат привремени позиции и работни места со скратено работно време, а исто така биле несразмерно застапени меѓу оние невработени подолги периоди. Иако законите за работни односи предвидуваат еднаков третман на жените во [[државна служба|државната служба]], жените останале недоволно застапени. Законот бара од владата да вработува жени со еквивалентни квалификации пред мажите во сите области на државната служба во кои помалку од 40 отсто од вработените се жени, вклучително и полиција. Сепак, нема казни за агенциите кои нема да ја постигнат целта од 40 проценти. Вработените во приватниот сектор можат да се повикаат на законите за еднаквост кои забрануваат дискриминација на жените. Врз основа на наодите на Федералната комисија за еднаквост, судовите за работни односи можат да доделат надоместок до четири месеци плата на жени кои доживеале дискриминација при унапредување поради нивниот пол. Судовите исто така може да наредат компензација за жените на кои им било одбиено работното место и покрај тоа што имаат еднакви квалификации. === Деца === Законот предвидува заштита на правата на [[Детски права|децата]], а владата била посветена на правата и благосостојбата на децата. Секоја државна влада и федералното Министерство за социјална заштита, генерации и заштита на потрошувачите имаат [[Народен правобранител|правобранител]] за деца и адолесценти чија главна функција е да решава поплаки за прекршување на правата на децата. Народниот правобранител обезбедува бесплатно правно советување за деца, адолесценти и родители за широк спектар на проблеми, вклучувајќи [[Злоупотреба на деца|злоупотреба]] на деца, старателство над деца и [[семејно насилство]]. Деветгодишното образование е задолжително за сите деца кои почнуваат на шестгодишна возраст. Владата, исто така, обезбедува бесплатно образование преку [[средно образование]] и субвенционирано техничко, стручно или универзитетско образование. Според [[Сојузното Министерство за образование, уметност и култура|Министерството за образование]], 99,8 отсто од децата на возраст меѓу шест и 15 години посетувале училиште. Владата обезбедува сеопфатна медицинска нега за децата. Злоупотребата на децата било проблем, а владата продолжила со напорите да ја следи злоупотребата и да ги гони престапниците. Министерството за социјална заштита, и заштита на потрошувачите проценило дека 90 отсто од случаите на злоупотреба на деца се случиле во семејства или биле извршени од блиски членови на семејството или семејни пријатели. Официјалните лица за спроведување на законот забележале зголемена подготвеност за пријавување случаи на злоупотреба. Според властите, околу 20.000 инциденти на злоупотреба се пријавуваат годишно во земјата. Во случајот со [[грабнување на дете]] што го привлекло вниманието на меѓународните медиуми, 18-годишната [[Наташа Кампуш]] му побегнала на својот грабнувач во септември 2006 година по осум години во заробеништво; [[Волфганг Приклопил]], осомничениот во случајот, потоа извршил [[самоубиство]]. Имало повремени случаи на сомнителни [[детски брак]]ови, првенствено во муслиманската и [[Роми|ромската]] заедница. Сепак, таквите случаи биле недокументирани. Некои машки имигранти стапијле во брак со тинејџерка во својата земја, а потоа се вратиле во земјата со неа. Законот предвидува дека возрасните кои имаат [[Сексуална злоупотреба на деца|сексуален однос со дете]] под 14 години може да бидат казнети со затворска казна до 10 години. Доколку жртвата е оплодена, казната може да се продолжи на 15 години. Во 2005 година, Министерството за внатрешни работи пријавило 1.314 случаи на злоупотреба на деца, од кои повеќето се однесуваат на односи со малолетно лице, додека Министерството за правда пријавило 322 пресуди. Законот предвидува кривично казнување за поседување, тргување и приватно гледање детска порнографија. Размената на порно видео на деца е нелегална. [[Трговија со деца|Трговијата со деца]] останало проблем. === Трговија со луѓе === Законот забранува [[трговија со луѓе]]; сепак, постоеле извештаи дека се тргувало со луѓе до, од и во земјата. Жените биле тргувани за сексуална експлоатација и домашна услуга, а деца биле тргувани за питачење, а можеби и за сексуална експлоатација. Законот предвидува гонење на трговците со луѓе и се однесува на трговијата со луѓе за проституција преку измама, принуда или употреба на сила; за целите на ропството; за експлоатација на трудот. Трговијата со луѓе е нелегална и се казнува со затвор до 10 години. Во 2005 година имало 168 случаи на трговија со луѓе во кои биле опфатени 109 осомничени и 25 пресуди за трговија со луѓе. Трговијата за ропство се казнува со затвор од 10 до 20 години. Меѓу сторителите на трговија со луѓе имало и државјани кои главно биле поврзани со лиценцирани бордели и странски државјани кои се занимаваат пред се со нелиценцирани бордели. Властите процениле дека организираните криминални групи од [[Источна Европа]] контролираат голем дел од трговијата со луѓе во земјата. Полицијата знаела и за соработка меѓу австриски и странски државјани при организирање на трансфер на странски проститутки низ земјава. Федералното биро за криминалистички работи на Министерството за внатрешни работи има оддел посветен на борбата против трговијата со луѓе. Службениците за спроведување на законот одржуваат контакт со властите во земјите на потекло за да го олеснат гонењето на осомничените трговци со луѓе. Во текот на годината немало извештаи дека владата екстрадирала лица барани за криминал на трговија со луѓе во други земји. Во јануари владата ја укинала визата „танчерка“ што се користела за транспорт на жени во земјата. Земјата била транзитна и дестинација за жените тргувани од [[Романија]], [[Украина]], [[Молдавија]], [[Балкански Полуостров|Балканот]] и, во помала мера, од [[Чешка]], [[Словачка]], [[Унгарија]], [[Белорусија]] и [[Африка]]. Жртвите биле тргувани низ земјата во [[Шпанија]], [[Италија]] и [[Франција]]. Жените биле тргувани во земјата првенствено заради сексуална експлоатација. [[Меѓународна организација за миграција|Меѓународната организација за миграција]] (ИОМ) проценила дека само во [[Виена]] има околу 7.000 странски жртви на трговија со луѓе. Жените, исто така, биле тргувани од [[Азија]] и [[Латинска Америка]] како [[домашна работна сила]]. Во 2005 година, по големите напори на владата во соработка со бугарските власти, полицијата забележала намалување на трговијата со бугарски деца за целите на питачење и крадење, а понекогаш и сексуална експлоатација. И покрај тоа што немало точна статистика за бројот на жртви на трговија со луѓе, невладината организација ''Lateinamerikanische Frauen'' објавила дека им помогнала на 151 жртви на трговија со луѓе во 2005 година, помалку од 167 жртви во 2004 година. Со трговија со луѓе се занимавале и државјани и странци. Земјата била привлечна за трговците со луѓе поради нејзината географска местоположба и затоа што не бара влезни визи за граѓаните на Чешка, Словачка, Унгарија, Романија и Бугарија. Повеќето жртви на трговија со луѓе биле донесени во земјата со ветувања за неквалификувани работни места, како дадилки или келнерки. По пристигнувањето често биле принудувани на [[проституција]]. Според полицијата, имало и случаи на жени кои свесно влегле во земјата да работат како проститутки, но биле принудени на зависност слична на ропство. Повеќето жртви биле илегално во земјата и биле заплашувани дека ќе бидат притворени од властите и депортирани. Трговците со луѓе обично ги задржувале официјалните документи на жртвите, вклучително и пасошите, за да ја задржат контролата над нив. Жртвите на трговија со луѓе пријавиле дека биле изложени на закани и физичко насилство. Главна пречка за соработката на жртвите бил широко распространетиот страв од одмазда, како во земјата, така и во земјите на потекло на жртвите. Владата обезбедила привремен престој, ограничен на времетраењето на судењето, на жртвите на трговија со луѓе кои биле подготвени да сведочат или кои имале намера да поднесат граѓански тужби. Сепак, жртвите ретко се согласувале да сведочат поради страв од одмазда. Жртвите имаат можност да продолжат со престој доколку ги исполнуваат критериумите за дозволи за престој. ''LEFOE'' обезбедил сигурно домување и друга поддршка за жртвите на трговија со луѓе. Исто така бил направен обид да се стават жртвите во контакт со невладините организации во нивните земји на потекло по нивното враќање. Со финансиска помош од Министерството за внатрешни работи, ''LEFOE'' продолжило да работи со центар во [[Виена]] кој обезбедува психолошка, правна и здравствена помош, итни случаи за домување и курсеви за германски јазик на жртви на трговија со луѓе. Федералните и локалните власти финансираат невладини организации кои пружат помош во други градови. Владата соработува со меѓународните организации за спроведување на превентивни програми низ целиот регион. Владата финансира истражување за трговија со луѓе, а невладините организации изработиле брошури против трговија со луѓе, работилници за спроведување на законот и меѓународни конференции финансирани со помош на приватни донатори. === Лица со попреченост === Законот ги штити [[Попреченост|лицата со физичка и ментална попреченост]] од дискриминација во домувањето, образованието, вработувањето и пристапот до здравствена заштита и други владини услуги, а владата генерално ефикасно ги спроведува овие одредби. Нема пријави за општествена дискриминација на лицата со попреченост. Федералниот закон наложува пристап до јавни објекти за лицата со телесен инвалидитет; сепак, многу јавни згради се недостапни за лицата со попреченост поради недоволното спроведување на законот и ниските казни за непочитување. Законот предвидува [[Неволна стерилизација|присилна стерилизација]] на возрасни со [[Ментални пречки|ментална попреченост]] во случаи кога бременоста би се сметала за опасна по живот. Меѓутоа, во последните години не се направени никакви присилни стерилизации. Законот забранува стерилизација на малолетници. Владата финансира широк опсег на програми за лицата со попреченост, вклучително и обезбедување превоз, помош за интегрирање на училишните деца со попреченост во редовните часови и помош за интегрирање на вработените со попреченост на работното место. === Националните, расните и етничките малцинства === Во 2005 година, Министерството за внатрешни работи забележало 209 инциденти на [[Неонацизам|неонацистички]], [[Крајна десница|десничарски екстремистички]] и [[Ксенофобија|ксенофобични]] инциденти врз припадници на малцинските групи. Владата продолжила да изразува загриженост за активностите на екстремно десничарските скинхедси и неонацистите, многумина со врски со организации во други земји. Извештајот од 2005 година на домашната невладина организација ''Zivilcourage und Anti-Rassismus Arbeit'', заедно со други групи, покажал дека лицата од различно етничко и расно потекло се соочуваат со зголемена дискриминација од владините службеници, особено од полицијата, како и на работното место и во домувањето. Во извештајот се наведени 1.105 случаи на наводна [[расна дискриминација]] во 2005 година. Владата продолжила со програмите за обука за борба против расизмот и едукација на полицијата за културна чувствителност. Во септември, Министерството за внатрешни работи го обновила договорот со Лигата против клеветата за да ги научи полицајците на културна чувствителност, верска толеранција и прифаќање на малцинствата. Групите за човекови права известиле дека [[Роми]]те се соочуваат со дискриминација при вработувањето и домувањето. Состојбата на ромската заедница, која се проценува на над 6.200 автохтони и 15.000 до 20.000 неавтохтони [[Роми]], е значително подобрена во последните години, според првиот човек на Австриското ромско културно здружение. Владините програми, вклучително и обезбедувањето финансии за тутори, им помогнало на децата Роми на училишна возраст да се преселат од „''посебните потреби''“ и да влезат во редовните класови. Владата, исто така, иницира програми во последниве години за обесштетување на ромските жртви на [[Холокауст]]от и документирање на страдањата на Ромите за време на холокаустот. Невладините организации се пожалилр дека Африканците кои живеат во земјата доживеале вербално малтретирање на јавно место. Во некои случаи, црните Африканци биле стигматизирани дека се вклучени во трговија со дрога и други нелегални активности. Според ИХФ, прашањето за целосното признавање на [[Словенци]]те останало проблематично. На пример, гувернерот на провинцијата [[Корушка]] одбил да ги спроведе пресудите на повисоките судови кои му давале одредени права на словенечкото малцинство. Законот ги признава [[Хрвати]]те, [[Чеси]]те, [[Унгарци]]те, [[Роми]]те, [[Словаци]]те и [[Словенци]]те како национални малцински групи и бара секоја заедница, каде што најмалку 25 отсто од населението припаѓа на една од овие групи, да обезбеди двојазични градски табли, образование, медиуми и пристап до федералните фондови наменети за таквите малцинства. Законот влијае на 148 заедници. На крајот на годината владата не донела одлука за спроведување на одлуката на Уставниот суд од 2001 година за намалување на прагот од 25 проценти. Законот не ги обезбедува овие права на другите малцински групи, како што се [[Турците]], кои владата не ги признава како домородни малцинства. Сепак, владата обезбедила широк спектар на курсеви за јазик и унапредување на работа. Во декември Уставниот суд пресудил дека покраината [[Корушка]] мора да постави дополнителни двојазични градски табли на германски и словенечки. Според ИХФ, криминализацијата на [[хомосексуалност]]а продолжува да биде проблем. Мнозинството во парламентот не ги поддржа повиците на Партијата на зелените за легализација на [[Истополов брак|геј браковите]] . == Работнички права == Законот им дава право на работниците да формираат [[синдикат]]и и да се придружуваат на нив без претходно овластување или прекумерни барања, а работниците го искористиле ова право во пракса. Ниту еден работник немал забрана за членство во синдикатите. Се проценува дека 47 отсто од работната сила била организирана во 13 национални синдикати кои припаѓаат на [[Австриска синдикална федерација|Австриската синдикална федерација]] (ОГБ). Законот им дозволува на синдикатите да ги извршуваат своите активности без мешање, а владата го заштити ова право во пракса. Колективното договарање е заштитено со закон и слободно се практикува. Приближно 80 проценти од работната сила била под колективен договор; ОГБ била исклучиво одговорна за колективното договарање. Законот експлицитно не го предвидува правото на штрајк; сепак, владата го призна правото во пракса. Законот забранува одмазда против штрајкувачите, а владата делотворно го спроведува законот. Нема извозни преработувачки зони. Законот забранува принудна или задолжителна работа, вклучително и од [[Детски труд|деца]]; сепак, постоеле извештаи дека имало такви практики. Постојат закони и политики за заштита на децата од експлоатација на работното место, а владата генерално ефикасно ги спроведува овие закони и политики. Минималната законска возраст за работа е 15 години. Инспекторатот за труд при Министерството за социјала делотворно го спровел овој закон. Имало извештаи за трговија со деца за питачење и сексуална експлоатација. Не постои законска национална [[минимална плата]]. Наместо тоа, националните колективни договори ги одредуваат минималните плати според класификацијата на работните места за секоја индустрија. Прифатената неофицијална годишна минимална плата е од 14.880 до 17.360 долари (12.000 до 14.000 евра) и обезбедува пристоен животен стандард за работник и семејство. Се проценува дека 10.000 до 20.000 работници имале плати под ова ниво. Законот го ограничува стандардното работно време на осум часа дневно и до 40 часа неделно. Стандардниот работен ден може да се продолжи до 10 часа сè додека не се надмине неделниот максимум. Законот бара задолжително слободно време за време на викендите и официјалните празници. Вработениот мора да има најмалку 11 часа одмор помеѓу работните денови. Властите ефикасно ги спроведуваат овие одредби. Законот ја ограничува [[Прекувремено|прекувремената работа]] на пет часа неделно плус до 60 часа годишно; сепак, властите не ги спроведуваат овие закони и прописи делотворно, а некои работодавци ги надминале законските ограничувања за задолжителната прекувремена работа. Колективните договори може да предвидат повисоки лимити. Трудовиот инспекторат редовно ги спроведува законите кои предвидуваат задолжителни стандарди за [[безбедност при работа|здравје и безбедност при работа]]. Работниците можат анонимно да поднесат жалби до Трудовиот инспекторат, кој може да поднесе тужба против работодавачот во име на работникот. Меѓутоа, работниците ретко ја користат оваа опција и вообичаено наместо тоа се потпираат на работничките комори, кои поднесуваат тужби во нивно име. Законот предвидува работниците да имаат право да се отстранат од работното место доколку се плашат од сериозна, непосредна опасност по животот и здравјето, без да имаат какви било предрасуди за нивната работа или кариера, а владата делотворно го спроведува овој закон. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.amnesty.org/en/region/austria/report-2013 „Австрија“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150214181007/http://www.amnesty.org/en/region/austria/report-2013 |date=2015-02-14 }}, ''Годишен извештај 2013 година'' (која го покрива периодот јануари до декември 2012 година), Амнести интернешенел, 24 мај 2013 година. * [https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/hrrpt/humanrightsreport/index.htm?year=2012&dlid=204260 „Австрија“], ''Извештаи на земјата за практиките на човековите права за 2012 година'', Биро за демократија, човекови права и труд, Стејт департмент на САД, 22 март 2013 година. * [http://daccess-ods.un.org/access.nsf/Get?Open&DS=A/HRC/17/8&Lang=E „Австрија“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220615023907/https://daccess-ods.un.org/access.nsf/Get?Open&DS=A/HRC/17/8&Lang=E |date=2022-06-15 }}, ''Извештај на работната група за универзален периодичен преглед'', Совет за човекови права на ОН, 18 март 2011 година. * [https://www.amnesty.org/en/documents/eur13/002/2010/en/ „Австрија“], Поднесување на Amnesty International до Универзалниот периодичен преглед на ОН, 12 јули 2010 година. {{Европа по тема|Човекови права во }} [[Категорија:Човекови права во Австрија| ]] dd6tgbxjfwx3gpy6qu779vsqscvg5ct 0 1298204 5602426 5114061 2026-07-31T05:42:24Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602426 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Church of the Ospedale della Pieta (7254936384).jpg|мини|Црквата Пиета]] '''[[Антонио Вивалди]]''' направи неколку верзии на неговата [[G&nbsp;мали]] поставка на кантатата {{lang|la|'''[[Magnificat]]'''|italic=no}}. Тој ја постигна својата најпозната верзија, во опусот [[Директориум на Риом|RV]]&nbsp;610, за вокални солисти, хор со четири дела, како и оркестрација со [[обоа]] и [[гудачки оркестар]], кој исто така постои во верзија и за две групи изведувачи ({{lang|it|навремено cori}}, RV 210a). работел на повеќе верзии - едната е само за гласови и гудачи (RV&nbsp;610b). Неговата алтернативна верзија опфаќа- хорски исполнители со пет [[арии]], кои ги пеат [[a cappella]] девојчињата од сиропиталиштето [[Ospedale della Pietà]], таа е каталогизирана како RV&nbsp;611<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://imslp.org/wiki/Magnificat,_RV_610_(Vivaldi,_Antonio)/ |title=Magnificat, RV 610 (Vivaldi, Antonio) |accessdate=2022-04-12 |archive-date=2022-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220417120247/https://imslp.org/wiki/Magnificat,_RV_610_(Vivaldi,_Antonio) |url-status=dead }}</ref>. . {{TOC limit|3}} == Верзии == {| class="wikitable" |+ Верзии на Vivaldi's Magnificat во G&nbsp;мол ! RV ! Numeracii ! додатни информации |- | 610 | 2 [[сопран]], [[алт]], [[тенор]], [[SATB]], 2 [[обоа]], [[жичани инструменти]] | rowspan = "2" | крајот на 1720-тите - почетокот на 1730-тите |- | 610a | s, t, SATB, 2ob, str + 2s, a, SATB, ул |- | 610b | 2s, a, t, [[бас (тип на глас)|б]], SATB, ул | најраната верзија ({{околу|1715}}) |- | 611 | s, a, t, SATB | најнова верзија (1739) |} == Историја== Вивалди работел во Венеција како свештеник и диригент во сиропиталиштето за девојчиња, [[Ospedale della Pietà]], оставил голем опус на дела од црковен карактер [[File:Ospedale della Pietà.jpg|thumb|upright|Болницата на Пиета]] Според музикологот [[Мајкл Талбот (музиколог)|Мајкл Талбот]], Вивалди ја напишал најраната верзија за сиропиталиштето во 1715 година и го препишал за Цистерцискиот манастир во Осек набргу потоа. Оваа верзија станала позната како RV 610. Додека Вивалди поставил два хора, со инструкции во хорските пеења кои сепак остануваа во доменот на монохорска музика. Вивалди напиша подоцнежна верзила, RV 611, кој ги задржала хорските делови, но ги замени трите делови за соло гласови со уште пет арии, во кои поединечни девојчиња од сиропиталиштето можеа да ги покажат своите гласовни богатства. Нивните имиња биле забележани во партитурата. == Композициска структура и нумерација == Вивалди го структурирал Magnificat, RV 610, во девет делови , во осум од нив се користи текст од евангелистот (Лука 1: 46-55) а финалето е во [[доксологија]]. Создадено е во [[Г-мол]], во кој се вклучени два [[сопран]]и , [[алт]] и [[тенор]] , [[SATB]] хор, [[виолина]] I и II, [[виола]], и {{lang | it | [[basso continuo]] | курзив = не}}, како што се [[виолончело]] и инструмент со клавикорди. Следната табела ги прикажува насловите, гласовите, ознаката [[Темпо (музика)|темпо]], [[Време (музика)|време]], [[Клуче (музика)|клуч]] и извор на текст за деветте ставови. Изведбата најчесто тра 15 минути. {| class="wikitable" |+ Ставовиа на Вивалдиевиот Magnificat, RV 610 |- ! scope="col" | Бр. ! scope="col" | Наслов ! scope="col" | Гласови ! scope="col" | Темпо ! scope="col" | Време ! scope="col" | Клуч ! scope="col" | Извор на текст ! scope="col" | Аудио |- | style="text-align: center;" | [[#1|1]] || {{lang|la|Magnificat|italic=no}} || SATB || {{lang|it|Adagio}} || {{music|common-time}} || Г-мол || Изворниот текст|извор=Библија|верзија=Крал Џејмс|книга=Лука|поглавје=1|стих=46 || {{Audio-nohelp|Vivaldi - Magnificat 01 Magnificat.oga|1}} |- | style="text-align: center;" | [[#2|2]] || {{lang|la|И радувај се}} || {{hlist | s | a | t }} || {{lang|it|Allegro}} || {{music|common-time}} || [[Б- мол]] || Изворниот текст|извор=Библија|верзија=Кралот Џејмс|книга=Лука|поглавје=1|стих=47|опсег=-49 || {{Audio-nohelp|02 - Et Exultavit.ogg|2}} |- | style="text-align: center;" | [[#3|3]] || {{lang|la|И сочувство}} || SATB || {{lang|it|Andante molto}} || {{music|common-time}} || [[Ц -мол]] || Изворен текст|извор=Библија|верзија=Крал Џејмс|книга=Лука|поглавје=1|стих=50 || {{Audio-nohelp|03 - Et Misericordia.ogg|3}} |- | style="text-align: center;" | [[#4|4]] || {{lang|la|Тој ја создаде моќта|italic=no}} || SATB || {{lang|it|Presto}} || 3/4 || [[А - мол]] || Изворниот текст|извор=Библија|верзија=Крал Џејмс|книга=Лука|поглавје=1|стих=51 || {{Audio-nohelp|04 - Fecit Potentiam.ogg|4}} |- | style="text-align: center;" | [[#5|5]] || {{lang|la|Тој ги спушти моќните од нивното место|italic=no}} || SATB (unisono) || {{lang|it|Allegro}} || 3/4 || Г-мол || Изворниот текст|извор=Библија|верзија=Крал Џејмс|книга=Лука|поглавје=1|стих=52 || {{Audio-nohelp|05 - Deposuit Potentes.ogg|5}} |- | style="text-align: center;" | [[#6|6]] || {{lang|la|Го полни гладниот со добри работи|italic=no}} || {{hlist| s | s }} || {{lang|it|Allegro}} || {{music|common-time}} || Б-мол|| Изворниот текст|извор=Библија|верзија=Крал Џејмс|книга=Лука|поглавје=1|стих=53|| {{Audio-nohelp|06 - Esurientes.ogg|6}} |- | style="text-align: center;" | [[#7|7]] || {{lang|la|Тој му помогна на Израел|italic=no}} || SATB || {{lang|it|Largo}} || {{music|common-time}} || [[Де-мол]] || Изворен текст|извор=Библија|верзија=Крал Џејмс|книга=Лука|поглавје=1|стих= || {{Audio-nohelp|07 - Suscepit Israel.ogg|7}} |- | style="text-align: center;" | [[#8|8]] || {{lang|la|Како што зборуваше |=no}} || SAB || {{lang|it|Allegro ma poco}} || {{music|common-time}} || [[Ф-мол]] || Изворниот текст|извор=Библија|верзија=Крал Џејмс|книга=Лука|поглавје=1|стих=55 || {{Audio-nohelp|08 - Sicut Locutus.ogg|8}} |- | style="text-align: center;" | [[#9|9]] || {{lang|la|Слава на отецот|italic=no}} || SATB || {{lang|it|Largo}} || {{music|alla-breve}} || Г-мол ||Слава на Отецот|| {{Audio-nohelp|09 - Gloria.ogg|9}} |} === Ставови === [[File:Michael Angelo Immenraet - The Visitation.jpg|thumb|upright=1.2|Сликарство од 17 век на [[Средба (христијанство)|Средба]]]] Вивалди го интерпретира секој стих од кантатата Magnificat со различен музички материјал, но ја одржува концизна структурата. ==== 1 ==== Првотио дел го изразува зголемувањето, „{{lang|la|Magnificat anima mea Dominum|italic=no}}“ (Мојата душа го велича Господ), со впечатлив нагорен [[хроматски]] премин со бавно темпо. ==== 2 ==== Во вториот став, три пасуси од стихот се дадени на различни соло гласови во „арија а тре“. „{{lang|la|Et exultavit spiritus meus|italic=no}}“ (И се радува мојот дух) ја пее сопранот, „{{lang|la|Quia respexit humilitatem|italic=no}}“ (затоа што тој ја сметаше понизноста на својот слуга) од алтот, со хорски запис за илустрација на „{{lang|la|omnes generations|italic=no}}“ (сите генерации) и пасус „{{lang|la|Quia fecit mihi magna|italic=no}}“ (бидејќи ми направи големи работи) од тенорот. ==== 3 ==== Третиот став, „{{lang|la|Et misericordia ejus|italic=no}}“, зборува за милоста на Господ за сите што се плашат од него. И милоста и стравот се изразени во густа текстура на [[Имитација (музика)|имитативна]] музика, со хроматски линии и скокови од [[мала шеста]] и [[голема седма]]сек, наречени „мачни интервали“ . ==== 4 ==== Четвртиот став, „{{lang|la|Fecit potentiam|italic=no}}“ (Тој врши моќ), е брзо, моќно хорско движење. ==== 5 ==== Следниот стих, „{{lang|la|Deposuit potentes|italic=no}}“, опишува како моќните се фрлаат од своите места, додека понизните се воздигнуваат. Вивалди го изразува во графички драматични [[унисон]] линии на хорот. ==== 6 ==== Во шестиот став, „{{lang|la|Esurientes implevit bonis|italic=no}}“, [[дует]] сопрани, често во паралелни линии, илустрира како гладните се полнат со добри работи, на [[ [ostinato]] фигура во бас линијата. ==== 7 ==== Седмиот став, „{{lang|la|Suscepit Israel|italic=no}}“, е кратко хорско движење кое вели дека Господ го одржува Израел, додавајќи во побрз среден дел „{{lang|la|Recordatus misericordiae suae| italic=не}}“ (сеќавајќи се на неговата милост). ==== 8 ==== Осмиот став „{{lang|la|Sicut locutus est ad patres nostros|italic=no}}“ (Како што им ветил на нашите татковци), е весело трио за тројца солисти и две обои obbligato. Рецензент ги опиша линиите на обоа и фагот како „пенливи“, во дијалог со „живи транспарентни вокални линии“ ==== 9 ==== Последниот став ја додава традиционалната [[доксологија]] на библискиот текст „{{lang|la|[[Gloria Patri]]|italic=no}}“ (Слава на Отецот). Музиката потсетува на почетокот на првиот став, со долга хроматска мелизма на „{{lang|la|sancto|italic=no}}“ (свето) „{{lang|la|Sicut erat in principio|italic=no} }“ (Како што беше на почетокот) исто така потсетува на првиот став, но води кон традиционален [[двојна фуга]] третман на „{{lang|la|Et in saecula saeculorum|italic=no}}“ (и засекогаш и секогаш) во еден глас и истовремено „Амин“ во друг. == Публикации == [[Carus-Verlag]] објавил две верзии на Magnificat на Вивалди, RV 610 и RV 611, во 1978 година, Bärenreiter објави аранжман на двете верзии за гласови и оргули во 2004 година. ==Избрани снимки== Во 1964 година беше издадена верзија на [[Карло Феличе Силарио]] кој диригира со камерниот оркестар Ангеликум во кој учествуваа солистите Емилија Кундари, Анџела Верчели и Ана Марија Рота. , Orchestra Da Camera Dell'Angelicum – Nisi Dominus / Magnificat. Angelicum LPA 5917, Оваа снимка била објавена во Соединетите Држави во 1968 година од [[Musical Heritage Society]].Антонио Вивалди - Nisi Dominus & Magnificat во G Minor: Ана Марија Рота, Феручо Де Поли, Емилија Кундари , Анџела Верчели, полифоничен хор од Торино, камерен оркестар Ангеликум, Карло Феличе Силарио. Musical Heritage Society MHS 834 Во 1994 година, беше направена снимка од [[The King's Consort|The King's Consort and Choir]], под диригентство на [[Роберт Кинг (диригент)|Роберт Кинг]]. Снимката од 2002 година беше изведена од [[Камерниот хор на Естонската филхармонија]] со солисти и камерниот оркестар на Талин, под диригентство на [[Тону Каљусте]].Во 2015 година, Делото е снимено, заедно со Глорија на Вивалди, од [[Le Concert Spirituel]] под диригентство на [[Herve Niquet]]. беше претставен и на [[Festival Oude Muziek]] во Утрехт. ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски== {{commons category}} * {{IMSLP|work=Magnificat, RV 610 (Vivaldi, Antonio)|cname=Magnificat (Vivaldi) }} * {{ChoralWiki|Magnificat, RV 610a (Antonio Vivaldi)|Magnificat, RV 610a (Antonio Vivaldi)|prep=of}} * {{YouTube|id=kbUaT2k5n78|Vivaldi Magnificat RV 610 in G minor Jordi Savall Le Concert des Nations}} [[Категорија:Дела на Антонио Вивалди]] [[Категорија:Дела за Magnificat|Вивалди]] [[Категорија:Композиции во Г-мол]] [[Категорија:Композиции во ге-мол]] 4si30yyej1e0oy2kwxix1w8x9k86x8b 0 1300676 5602384 5491468 2026-07-30T23:51:19Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602384 wikitext text/x-wiki {{Автоматска таксокутија}} {| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%" ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |''Flagellaria'' |- | colspan="2" style="text-align: center" | |- | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 88%" |''[[Flagellaria indica]]''<ref>1809 illustration from Pierre-Joseph Redouté (1759-1840) - Les liliacées vol. 5 pl. 257 (http://www.botanicus.org/page/300196 {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20221221155126/http://www.botanicus.org/page/300196 |date=2022-12-21 }})</ref> |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |- ! colspan="2" style="min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Taxonomy (biology)|Scientific classification]] <span class="plainlinks" style="font-size:smaller; float:right; padding-right:0.4em; margin-left:-3em;">[[File:Red_Pencil_Icon.png|врска=Template:Taxonomy/Flagellaria|e]]</span> |- |Kingdom: |[[Plant]]ae |- |''Clade'': |[[Vascular plant|Tracheophytes]] |- |''Clade'': |[[Flowering plant|Angiosperms]] |- |''Clade'': |[[Monocotyledon|Monocots]] |- |''Clade'': |[[Commelinids]] |- |Order: |[[Poales]] |- |''Clade'': |[[Graminid clade]] |- |Family: |Flagellariaceae<br /><br /><small>[[Barthélemy Charles Joseph du Mortier|Dumort.]]<ref name="APGIII2009"><cite class="citation journal cs1" id="CITEREFAngiosperm_Phylogeny_Group2009"><span class="cx-segment" data-segmentid="130">Angiosperm Phylogeny Group (2009). </span><span class="cx-segment" data-segmentid="131">[[doi:10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x|"An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III"]]. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="132">''Botanical Journal of the Linnean Society''. '''161''' (2): 105–121. [[Doi (identifier)|doi]]:<span class="cs1-lock-free" title="Freely accessible">[[doi:10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x|10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x]]</span>.</span></cite></ref></small> |- |Genus: |''Flagellaria''<br /><br /><small>L.</small> |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |} '''''Flagellaria''''' е единствениот род од [[Семејство (биологија)|семејството]] на [[скриеносеменици]] '''Flagellariaceae''' со само пет видови.<ref>Wepfer, P. H., & Linder, H. P. (2014).</ref> Семејството историски било препознаено од неколку таксономисти. Системот [[APG II]], од 2003 година (непроменет од системот APG, 1998 година), препознава такво семејство и го доделува на редот [[тревовидни]] во клад [[Комелиниди|комелинди]], во [[монокотиледони]]. ''Flagellaria'' се состои од само пет познати видови, кои се наоѓаат во тропските и суптропските региони на [[Азија]], [[Африка]], Австралија и различни острови на Тихиот и [[Индиски Океан|Индискиот Океан]]. == Список на видови == * ''Flagellaria collaris'' <small>Wepfer & HPLinder</small> - [[Фиџи]] * ''Flagellaria gigantea'' <small>Кука.ф.</small> - [[Нова Гвинеја]], [[Соломони|Соломонски Острови]], [[Самоа]], [[Ниуе]], [[Фиџи]], [[Нова Гвинеја]] * ''Flagellaria guineensis'' <small>Schumach.</small> - тропска и јужна [[Африка]], [[Мадагаскар]], [[Шри Ланка]] * ''Flagellaria indica'' <small>L.</small> - [[Азија]], Папуазија, [[Австралија]], [[Микронезија]], [[Мадагаскар]], [[Сејшели]], [[Маврициус]], [[Реинион]], остров Родригес, [[Мозамбик]], [[Танзанија]] * ''Flagellaria neocaledonica'' <small>Schltr.</small> - [[Соломони|Соломонски Острови]], [[Нова Каледонија]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://delta-intkey.com/angio/www/Flagella.htm Flagellariaceae] во L. Watson и MJ Dallwitz (1992 година наваму). ''[https://web.archive.org/web/20101213041459/http://delta-intkey.com/angio/ Семејства на цветни растенија] : описи, илустрации, идентификација, пронаоѓање информации.'' Верзија: 27 април 2006 година. https://web.archive.org/web/20060424062016/http://delta-intkey.com/ * [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1200&taxon_id=10344 ''Монокотни семејства'' (USDA)] * [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=10344 Flagellariaceae во ''Флора на Кина''] * [http://florabase.calm.wa.gov.au/browse/flora?f=038&level=f&id=038 Florabase (западна Австралија)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070901203225/http://florabase.calm.wa.gov.au/browse/flora?f=038&level=f&id=038}} * [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?mode=Tree&id=14146&lvl=3&lin=f&keep=1&srchmode=1&unlock Прелистувач за таксономија NCBI] * [http://www.csdl.tamu.edu/FLORA/cgi/gateway_family?fam=Flagellariaceae врски на CSDL] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081201034448/http://www.csdl.tamu.edu/FLORA/cgi/gateway_family?fam=Flagellariaceae |date=2008-12-01 }} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Тревовидни]] b3f47nm04dly5aqteyqve8n669q2q8c 0 1300771 5602485 5602129 2026-07-31T09:37:57Z Bjankuloski06 332 5602485 wikitext text/x-wiki {{taxobox | name =Млечки |regnum=[[Растенија]]| ordo =[[Малпигиовидни]] | familia =[[Млечки]] | subfamilia =Euphorbioideae |genus='''''Euphorbia''''' |genus_authority = [[Карл Линеј|К. Линеј]]|image = Euphorbia February 2008-2.jpg |image_caption = ''[[Euphorbia serrata]]''|type_species = ''[[Euphorbia antiquorum]]''|type_species_authority = К. Линеј| subdivision_ranks = Подродови | subdivision = ''[[Euphorbia подрод Chamaesyce|Chamaesyce]]''<br /> ''[[Euphorbia подрод Esula|Esula]]''<br /> ''[[Euphorbia подрод Euphorbia|Euphorbia]]''<br /> ''[[Euphorbia подрод Rhizanthium|Rhizanthium]]''<br /> и види [[#Подродови|подолу]] | synonyms = {{collapsible list | *''Adenopetalum'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Adenorima'' <small>Raf.</small> *''Agaloma'' <small>Raf.</small> *''Aklema'' <small>Raf.</small> *''Alectoroctonum'' <small>Schltdl.</small> *''Allobia'' <small>Raf.</small> *''Anisophyllum'' <small>Haw.</small> *''Anthacantha'' <small>Lem.</small> *''Aplarina'' <small>Raf.</small> *''Arthrothamnus'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Athymalus'' <small>Neck.</small> *''Chamaesyce'' <small>Gray</small> *''Characias'' <small>Gray</small> *''Chylogala'' <small>Fourr.</small> *''Crepidaria'' <small>Haw.</small> *''Ctenadena'' <small>Prokh.</small> *''Cubanthus'' <small>Millsp.</small> *''Cyathophora'' <small>Raf.</small> *''Cystidospermum'' <small>Prokh.</small> *''Dactylanthes'' <small>Haw.</small> *''Dematra'' <small>Raf.</small> *''Desmonema'' <small>Raf.</small> *''Diadenaria'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Dichylium'' <small>Britton</small> *''Diplocyathium'' <small>Heinr.Schmidt</small> *''Ditritra'' <small>Raf.</small> *''Elaeophorbia'' <small>Stapf</small> *''Endadenium'' <small>L.C.Leach</small> *''Endoisila'' <small>Raf.</small> *''Epurga'' <small>Fourr.</small> *''Esula'' <small>(Pers.) Haw.</small> *''Eumecanthus'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Euphorbiastrum'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Euphorbiodendron'' <small>Millsp.</small> *''Euphorbion'' <small>St.-Lag.</small> *''Euphorbium'' <small>Hill</small> *''Galarhoeus'' <small>Haw.</small> *''Galorhoeus'' <small>Endl.</small> *''Hexadenia'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Kanopikon'' <small>Raf.</small> *''Keraselma'' <small>Neck. ex Juss.</small> *''Kobiosis'' <small>Raf.</small> *''Lacanthis'' <small>Raf.</small> *''Lepadena'' <small>Raf.</small> *''Leptopus'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Lophobios'' <small>Raf.</small> *''Lortia'' <small>Rendle</small> *''Lyciopsis'' <small>(Boiss.) Schweinf.</small> *''Medusea'' <small>Haw.</small> *''Monadenium'' <small>Pax</small> *''Murtekias'' <small>Raf.</small> *''Nisomenes'' <small>Raf.</small> *''Peccana'' <small>Raf.</small> *''Pedilanthus'' <small>Neck. ex Poit.</small> *''Petaloma'' <small>Raf. ex Boiss.</small> *''Pleuradena'' <small>Raf.</small> *''Poinsettia'' <small>Graham</small> *''Pythius'' <small>Raf.</small> *''Sclerocyathium'' <small>Prokh.</small> *''Stenadenium'' <small>Pax</small> *''Sterigmanthe'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Synadenium'' <small>Boiss.</small> *''Tirucalia'' <small>Raf.</small> *''Tithymalodes'' <small>Ludw. ex Kuntze</small> *''Tithymaloides'' <small>Ortega</small> *''Tithymalopsis'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Tithymalus'' <small>Gaertn.</small> *''Tithymalus'' <small>Ség.</small> *''Tithymalus'' <small>Mill.</small> *''Torfasadis'' <small>Raf.</small> *''Treisia'' <small>Haw.</small> *''Trichosterigma'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Tumalis'' <small>Raf.</small> *''Vallaris'' <small>Raf.</small> *''Ventenatia'' <small>Tratt.</small> *''Xamesike'' <small>Raf.</small> *''Zalitea'' <small>Raf.</small> *''Zygophyllidium'' <small>Small</small> }} | synonyms_ref =<ref>{{cite web |url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:327729-2#synonyms |title=Euphorbia L. |author=<!--Not stated--> |date=2017 |website=Plants of the World Online |publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=11 мај 2022 }}</ref> }} [[Податотека:Euphorbia_dendroides3-Corsica~2011_04_30.jpg|десно|мини|Млечка како мало дрво: ''Euphorbia dendroides'']] '''Млечка''' ({{науч|Euphorbia}}) ― голем и разновиден [[Род (биологија)|род]] на [[скриеносеменици]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[млечки]] (Euphorbiaceae). Некои млечки се комерцијално широко достапни, како што се божиќните ѕвезди. Некои најчесто се одгледуваат како украсни растенија, или се собираат и се високо ценети поради естетскиот изглед на нивните уникатни цветни структури, како што е растението ''[[Христов трн|Euphorbia milii]]''. Млечките од пустините на [[Јужна Африка (регион)|Јужна Африка]] и [[Мадагаскар]] еволуирале физички особености и облици слични на [[кактуси]]те од [[Северна Америка|Северна]] и [[Јужна Америка]], така што тие (заедно со разни други видови растенија) честопати погрешно се нарекувани кактуси.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://cactiguide.com/cactiornot/|title=Cacti or Not? Many succulents look like cacti, but are not|work=CactiGuide.com|accessdate=9 мај 2022}}</ref> Некои се користени како украсни растенија во уредувањето на површината, поради убавите или впечатливи блици и отпороност на суша и топлина.<ref name="EPBIP">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.euphorbiaceae.org/pages/project.html|title=Euphorbia PBI - Project Description|publisher=Planetary Biodiversity Inventory (PBI)|accessdate=9 мај 2022|archive-date=2022-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331004831/https://euphorbiaceae.org/pages/project.html|url-status=dead}}</ref><ref name=":0">{{Наведени вести|url=https://www.finegardening.com/genus/euphorbia|title=Euphorbia|work=Fine Gardening|publisher=The Taunton Press, Inc.}}</ref> Еуфорбиите може да бидат во облик на мали [[Едногодишно растение|годишни растенија]] до големи и долговечни дрвја.<ref name=":0"/> Родот има над<ref name="EPBIP"/> или околу 2.000 членови,<ref name="WCSP">{{Наведена мрежна страница|url=http://apps.kew.org/wcsp/reportbuilder.do|title=World Checklist of Selected Plant Families (WCSP)|work=Kew Science|publisher=[[Кралски ботанички градини (Кју)]]|accessdate=9 мај 2022}}</ref> што го прави еден од најголемите родови на цветни растенија.<ref name="doi10.1007/BF00986147">{{Наведено списание|year=1976|title=Species diversity, ecology and evolution in a primitive Angiosperm genus:Hibbertia (Dilleniaceae)|journal=[[Plant Systematics and Evolution|Plant Syst. Evol.]]|volume=125|issue=3|pages=139–154|doi=10.1007/BF00986147}}</ref><ref name="EBL">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.houzz.com/discussions/1795347/euphorbia-botany-lesson|title=Euphorbia botany lesson|date=30 јуни 2010|work=Houzz|accessdate=9 мај 2022}}</ref> Исто така, има еден од најголемите опсези на [[Плоидност|бројот на хромозоми]], заедно со ''Rumex'' и ''Senecio''.<ref name="doi10.1007/BF00986147" /> ''Euphorbia antiquorum'' е типски вид во родот млечки.<ref>{{Наведена книга|title=Dicotyledons|last=Carter|first=S.|publisher=Springer|year=2002|isbn=978-3-540-41966-2|editor-last=Eggli|editor-first=U.|series=Illustrated Handbook of Succulent Plants|volume=5|pages=102|chapter=''Euphorbia''|chapter-url=https://books.google.com/books?id=ffBRAyZLuh0C&pg=PA102}}</ref> За прв пат биле опишани од [[Карл Линеј]] во 1753 година во ''Species Plantarum''. Растенијата имаат заеднички особености, како отровен, млечен, бел сок кој личи на [[латекс]] и необични и уникатни цветни структури.<ref name="EPBIP"/> Родот може да се опише според својствата на генските секвенци на неговите членови или според обликот и обликот ([[Морфологија (биологија)|морфологија]]) на неговите соцветија или цветови. Кога се гледа како целина, соцветието изгледа како еден цвет (псеуданциум).<ref name="EPBIP" /> Има уникатен вид псеуданциум, наречен цијатиум, каде што секое цвеќе во соцветието е смалено на најголиот суштински дел потребен за полово размножување.<ref name="EPBIP" /> Поединечните цвеќиња се или машки или женски, при што машките цвеќиња се сведени само на [[прашник]], а женките на [[Толчник (ботаника)|толчник]].<ref name="EPBIP" /> Овие цвеќиња немаат [[Чашкино ливче|чашкини ливчиња]] или други делови што се типични за цвеќиња во други видови растенија.<ref name="EPBIP" /> Структурите што го поддржуваат соцветието и другите структури под нив еволуирале за да ги привлечат опрашувачите со нектар или со облици и бои што е особено и кај други цвеќиња. Тоа е единствениот род на растенија што ги има сите три вида [[фотосинтеза]], CAM, C3 и C4.<ref name="EPBIP" /> == Опис == Растенијата се [[Едногодишно растение|едногодишни]], [[Двегодишно растение|двегодишни]] или [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] тревести, дрвенести грмушки или дрвја со отровен млечен латекс. [[Корен]]ите се фини или дебели и месести или тубуларни. Многу видови се повеќе или помалку месести, трнливи или голи. Главното стебло, а најчесто и страничните на месестите видови се дебели и 15-19 см високи. Листопадните  [[лист]]овите може да бидат [[Лист|наспрамни]], [[Лист|наизменични]] или спирално поставени. Кај месестите видови, листовите се претежно мали и краткотрајни. Стипулите се претежно мали, делумно трансформирани во боцки или [[Жлезда|жлезди]], или недостасуваат. == Избрани видови == Видете [[Список на видови млечка]] за целосен список. * ''[[Euphorbia albomarginata]]'' * ''[[Euphorbia aeruginosa]]'' [[Податотека:Euphorbia aeruginosa - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|мини|180п|''Euphorbia aeruginosa'']] * ''[[Euphorbia amygdaloides]]'' * ''[[Euphorbia antisyphilitica]]'' * ''[[Euphorbia balsamifera]]'' – (Канарски Острови)<ref>{{Cite web|url=http://www.floradecanarias.com/euphorbia_balsamifera.html|title=''Euphorbia balsamifera''|website=Flora de Canarias|access-date=9 мај 2022|archive-date=2015-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924013956/http://www.floradecanarias.com/euphorbia_balsamifera.html|url-status=dead}}</ref> * ''[[Euphorbia bulbispina]]'' * ''[[Euphorbia caducifolia]]''<ref>{{cite web |url=https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Leafless%20Milk%20Hedge.html |title=Leafless milk hedge |publisher=Flowers of India |accessdate=9 мај 2022}}</ref> * ''[[Euphorbia canariensis]]'' – (Канарски Острови)<ref>{{Cite web|url=http://www.floradecanarias.com/euphorbia_canariensis.html|title=''Euphorbia canariensis''|website=Flora de Canarias|access-date=9 мај 2022|archive-date=2011-07-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20110711013240/http://www.floradecanarias.com/euphorbia_canariensis.html|url-status=dead}}</ref> * ''[[Euphorbia caput-medusae]]'' – медузова глава (Јужна Африка) * ''[[Euphorbia ceratocarpa]]'' – ([[Сицилија]] и [[Јужна Италија]]) * ''[[Euphorbia characias]]'' – * ''[[:species:Euphorbia coerulescens|Euphorbia coerulescens]]'' - сина млечка<ref>[https://www.cactus-art.biz/schede/EUPHORBIA/Euphorbia_coerulescens/Euphorbia_coerulescens/Euphorbia_coerulescens.htm Euphorbia coerulescens]</ref> * ''[[Euphorbia cotinifolia]]'' – бакарно дрво * ''[[Euphorbia cyathophora]]'' – „оган на планина“ * ''[[Euphorbia cyparissias]]'' * ''[[Euphorbia decidua]]'' * ''[[Euphorbia dendroides]]'' * ''[[Euphorbia epithymoides]]'' * ''[[Euphorbia esula]]'' * ''[[Euphorbia fimbriata]]'' [[Податотека:Euphorbia fimbriata - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|мини|''Euphorbia fimbriata'']] * ''[[Euphorbia franckiana]]'' * ''[[Euphorbia fulgens]]'' * ''[[Euphorbia grantii]]'' – африканска млечна грмушка * ''[[Euphorbia gregersenii]]'' * ''[[Euphorbia griffithii]]'' * ''[[Euphorbia helioscopia]]'' * ''[[Euphorbia heterophylla]]'' * ''[[Euphorbia hirta]]'' * ''[[Euphorbia hispida]]'' * ''[[Euphorbia horrida]]'' – африканско млечно буре * ''[[Euphorbia ingens]]'' – канделаброво дрво * ''[[Euphorbia labatii]]'' * ''[[Euphorbia lactea]]'' * ''[[Euphorbia lathyris]]'' * ''[[Euphorbia leuconeura]]'' – мадагаскарски накит * ''[[Euphorbia maculata]]'' * ''[[Euphorbia marginata]]'' – „снег на планина“ * ''[[Euphorbia mammillaris]]'' * ''[[Euphorbia maritae]]'' * ''[[Христов трн|Euphorbia milii]]'' – христов трн, „круна на трњата“, христово растение [[Податотека:Euphorbia_milii_-_flower_view01.jpg|десно|мини|180п|''Euphorbia milii'']] * ''[[Euphorbia misera]]'' – [[Долна Калифорнија]], јужна [[Калифорнија]] * ''[[Euphorbia myrsinites]]'' * ''[[Euphorbia nivulia]]''<ref>{{cite web |url=https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Leafy%20Milk%20Hedge.html |title=Leafy milk hedge |publisher=Flowers of India |accessdate=9 мај 2022}}</ref> * ''[[Euphorbia obesa]]'' [[Податотека:Euphorbia_obesa_222.JPG|десно|мини|180п|''Euphorbia obesa'']] * ''[[Euphorbia paralias]]'' * ''[[Euphorbia pekinensis]]'' * ''[[Euphorbia peplis]]'' * ''[[Euphorbia peplus]]'' * ''[[Euphorbia polychroma]]'' * ''[[Euphorbia psammogeton]]'' * ''[[Euphorbia pulcherrima]]'' * ''[[Euphorbia purpurea]]'' * ''[[Euphorbia resinifera]]'' * ''[[Euphorbia rigida]]'' * ''[[Euphorbia serrata]]'' * ''[[Euphorbia tirucalli]]'' [[Податотека:Euphorbia tirucalli - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|мини|180п|''Euphorbia tirucalli'']] * ''[[Euphorbia tithymaloides]]'' * ''[[Euphorbia trigona]]'' – африканско млечно дрво, катедралски кактус, абисиниска млечка [[Податотека:Euphorbia trigona - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|мини|180п|''Euphorbia trigona'']] * ''[[Euphorbia tuberosa]]'' * ''[[Euphorbia virosa]]'' ===Подродови=== * '''''Esula''''' <gallery> Податотека:Light green flowers.jpg|''Euphorbia amygdaloides'' Податотека:Zypressenwolfsmilch01.jpg|''Euphorbia cyparissias'' Податотека:Euphorbia esula.jpeg|''Euphorbia esula'' Податотека:Euphorbia myrsinites.JPG|''Euphorbia myrsinites'' </gallery> * '''''Chamaesyce''''' <gallery> Податотека:Chamaesyce cyathia.jpg|''[[Euphorbia celastroides]]'' Податотека:Euphorbia heterophylla with cyathia.JPG|[[Обоена млечка]]<br />''Euphorbia heterophylla'' Податотека:E pulcherrima ies.jpg|''Euphorbia pulcherrima'' Податотека:E rivae ies.jpg|''[[Euphorbia rivae]]'' </gallery> * '''''Rhizanthium''''' <gallery> Податотека:Euphorbia ferox2 ies.jpg|''[[Euphorbia ferox]]'' Податотека:E flanaganii ies.jpg|''[[Euphorbia flanaganii]]'' Податотека:E meloformis valida ies.jpg|[[Euphorbia meloformis|''Euphorbia meloformis'' ssp. ''валида'']] Податотека:E obesa symmetrica ies.jpg|[[Euphorbia obesa|''Euphorbia obesa'' ssp. ''симетрични'']] </gallery> * '''''Euphorbia''''' <gallery> Image:E actinoclada ies.jpg|''[[Euphorbia actinoclada]]'' Image:E attastoma attastoma ies.jpg|[[Euphorbia attastoma|''Euphorbia attastoma'' var. ''attastoma'']] Image:E confinalis rhodesica ies.jpg|[[Euphorbia confinalis|''Euphorbia confinalis'' ssp. ''rhodesica'']] Image:E lupulina ies.jpg|''[[Euphorbia lupulina]]'' Image:Euphorbia neriifolia Hong Kong.jpg|''[[Euphorbia neriifolia]]'' </gallery> == Галерија == <gallery> Податотека:Euphorbia - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|''Euphorbia'' во [[Ботаничка градина - Скопје|Ботаничката градина]] на [[ПМФ]] во [[Скопје]]. Податотека:Euphorbia - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Euphorbia'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia aeruginosa - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Euphorbia aeruginosa'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia fimbriata - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Euphorbia fimbriata'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia fimbriata - Ботаничка градина Скопје (3).jpg|''Euphorbia fimbriata'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia fimbriata - Ботаничка градина Скопје (4).jpg|''Euphorbia fimbriata'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia milii - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|''[[Христов трн|Euphorbia milii]]''' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia milii - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Euphorbia milii''' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia tirucalli - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Euphorbia tirucalli''' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia tirucalli - Ботаничка градина Скопје (3).jpg|''Euphorbia tirucalli'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia trigona - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Euphorbia trigona''' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia trigona - Ботаничка градина Скопје (3).jpg|''Euphorbia trigona'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. </gallery> == Поврзано == * [[Euphorbia подвид Poinsettia|''Euphorbia'' подвид ''Poinsettia'']] == Наводи == {{Наводи|32em}} == Дополнителна литература == {{refbegin}} *{{Cite book|url=http://www.cactus-mall.com/cdrom/euphorbia.html|title=Succulent Euphorbia plus|last=Buddensiek|first=Volker|publisher=Volker Buddensiek Verlag|year=2005|type=CD-ROM|name-list-style=vanc|access-date=2022-05-11|archive-date=2017-07-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20170727075601/http://www.cactus-mall.com/cdrom/euphorbia.html|url-status=dead}} *{{Cite book|title=New Succulent Spiny Euphorbias from East Africa|last=Carter|first=Susan|publisher=[[Кралски ботанички градини (Кју)]]|year=1982|isbn=9781878762726|series=Hooker's Icones plantarum|name-list-style=vanc}} *{{Cite book|title=The CITES Checklist of Succulent Euphorbia Taxa (Euphorbiaceae)|vauthors=Carter S, Eggli U|publisher=German Federal Agency for Nature Conservation|year=1997|isbn=9783896246097|location=Germany}} *{{Cite book|title=Flora of Tropical East Africa|vauthors=Carter S, Smith AL|publisher=[[Кралски ботанички градини (Кју)]]|year=1988|chapter=Euphorbiaceae|title-link=Flora of Tropical East Africa}} *{{Cite book|url=http://www.cactus-mall.com/cdrom/fn.html|title=Succulents in the wild and in cultivation, Part 2 Euphorbia to Juttadinteria|last=Noltee|first=Frans|year=2001|type=CD-ROM|name-list-style=vanc|access-date=2022-05-11|archive-date=2019-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20190202042220/http://www.cactus-mall.com/cdrom/fn.html|url-status=dead}} *{{Cite book|title=Sukkulenten-Lexikon|publisher=Eugen Ulmer Verlag|year=2002|isbn=9783800139156|veditors=Urs E|volume=2: Zweikeimblättrige Pflanzen (Dicotyledonen)|language=de}} *{{cite journal|title=Euphorbia grandicornis Sap Keratouveitis: A Case Report|journal=[[Case Reports in Ophthalmology|Case Rep. Ophthalmol.]]|vauthors=Gómez-Valcárcel M, Fuentes-Páez G|year=2016|volume=7|issue=1|pages=125–129|doi=10.1159/000444438|pmid=27293414|pmc=4899636}} *{{Cite book|last1=Everitt|first1=J.H.|last2=Lonard|first2=R.L.|last3=Little|first3=C.R.|publisher=Texas Tech University Press|year=2007|title=Weeds in South Texas and Northern Mexico|url=https://archive.org/details/weedsinsouthtexa0000ever|location=Lubbock|name-list-style=vanc|isbn=9780896726147}} *{{Cite book|title=Introduction to the Euphorbiaceae|last=Pritchard|first=Albert|publisher=Cactus & Co.|year=2003|isbn=9788890051142|language=it|name-list-style=vanc}} *{{Cite book|title=The Euphorbia Journal|publisher=Strawberry Press|year=1983|veditors=Schwartz H|location=Mill Valley, CA}} *{{Cite book|title=Succulent Euphorbiaceae of India|vauthors=Singh M|publisher=Meena Singh (self published)|year=1994|location=India|asin=B004PFR2G6}} *{{Cite book|title=Euphorbias: A Gardeners' Guide|vauthors=Turner R|publisher=Timber Press, Inc.|year=1995|isbn=9780881923308|location=Bastford|author-link=Роџер Тарнер (градинарски дизајнер)}} *{{Cite journal|vauthors=Soumen A|date=2010|title=A revision of geophytic euphorbia species from India|url=https://www.euphorbia-international.org/journal/pdf_files/EW6-1-sample.pdf|journal=Euphorbia World|volume=6|issue=1|pages=18–21|issn=1746-5397}}{{Мртва_врска|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *{{Cite book|title=Monadenium|vauthors=Pritchard A|publisher=Cactus & Co.|year=2010|isbn=9788895018027|location=Венегоно Супериоре}} {{refend}} == Надворешни врски == * {{Ризница|Category:Euphorbia}} * {{cite EB1911|wstitle=Euphorbia |volume=9 |short=x}} * [http://www.euphorbia-international.org/ Меѓународно здружение за млечки (род)] * [http://www.ipni.org/ipni/plantsearch?request_type=search&output_format=query&ret_defaults=on ИПНИ] {{Taxonbar|from1=Q146567|from2=Q14931578}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Млечка]] [[Категорија:Статии со извори на италијански (it)]] [[Категорија:Статии со извори на германски (de)]] [[Категорија:CS1: долга вредност за volume]] [[Категорија:Статии со таксокутија за разновидност]] [[Категорија:Отровни растенија]] [[Категорија:Euphorbiaceae genera]] 3lrndxtbb1gl6udt8vzz2rqbgztnm6r 5602486 5602485 2026-07-31T09:38:07Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Млечки (род)]] на [[Млечка (растение)]] 5602485 wikitext text/x-wiki {{taxobox | name =Млечки |regnum=[[Растенија]]| ordo =[[Малпигиовидни]] | familia =[[Млечки]] | subfamilia =Euphorbioideae |genus='''''Euphorbia''''' |genus_authority = [[Карл Линеј|К. Линеј]]|image = Euphorbia February 2008-2.jpg |image_caption = ''[[Euphorbia serrata]]''|type_species = ''[[Euphorbia antiquorum]]''|type_species_authority = К. Линеј| subdivision_ranks = Подродови | subdivision = ''[[Euphorbia подрод Chamaesyce|Chamaesyce]]''<br /> ''[[Euphorbia подрод Esula|Esula]]''<br /> ''[[Euphorbia подрод Euphorbia|Euphorbia]]''<br /> ''[[Euphorbia подрод Rhizanthium|Rhizanthium]]''<br /> и види [[#Подродови|подолу]] | synonyms = {{collapsible list | *''Adenopetalum'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Adenorima'' <small>Raf.</small> *''Agaloma'' <small>Raf.</small> *''Aklema'' <small>Raf.</small> *''Alectoroctonum'' <small>Schltdl.</small> *''Allobia'' <small>Raf.</small> *''Anisophyllum'' <small>Haw.</small> *''Anthacantha'' <small>Lem.</small> *''Aplarina'' <small>Raf.</small> *''Arthrothamnus'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Athymalus'' <small>Neck.</small> *''Chamaesyce'' <small>Gray</small> *''Characias'' <small>Gray</small> *''Chylogala'' <small>Fourr.</small> *''Crepidaria'' <small>Haw.</small> *''Ctenadena'' <small>Prokh.</small> *''Cubanthus'' <small>Millsp.</small> *''Cyathophora'' <small>Raf.</small> *''Cystidospermum'' <small>Prokh.</small> *''Dactylanthes'' <small>Haw.</small> *''Dematra'' <small>Raf.</small> *''Desmonema'' <small>Raf.</small> *''Diadenaria'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Dichylium'' <small>Britton</small> *''Diplocyathium'' <small>Heinr.Schmidt</small> *''Ditritra'' <small>Raf.</small> *''Elaeophorbia'' <small>Stapf</small> *''Endadenium'' <small>L.C.Leach</small> *''Endoisila'' <small>Raf.</small> *''Epurga'' <small>Fourr.</small> *''Esula'' <small>(Pers.) Haw.</small> *''Eumecanthus'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Euphorbiastrum'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Euphorbiodendron'' <small>Millsp.</small> *''Euphorbion'' <small>St.-Lag.</small> *''Euphorbium'' <small>Hill</small> *''Galarhoeus'' <small>Haw.</small> *''Galorhoeus'' <small>Endl.</small> *''Hexadenia'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Kanopikon'' <small>Raf.</small> *''Keraselma'' <small>Neck. ex Juss.</small> *''Kobiosis'' <small>Raf.</small> *''Lacanthis'' <small>Raf.</small> *''Lepadena'' <small>Raf.</small> *''Leptopus'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Lophobios'' <small>Raf.</small> *''Lortia'' <small>Rendle</small> *''Lyciopsis'' <small>(Boiss.) Schweinf.</small> *''Medusea'' <small>Haw.</small> *''Monadenium'' <small>Pax</small> *''Murtekias'' <small>Raf.</small> *''Nisomenes'' <small>Raf.</small> *''Peccana'' <small>Raf.</small> *''Pedilanthus'' <small>Neck. ex Poit.</small> *''Petaloma'' <small>Raf. ex Boiss.</small> *''Pleuradena'' <small>Raf.</small> *''Poinsettia'' <small>Graham</small> *''Pythius'' <small>Raf.</small> *''Sclerocyathium'' <small>Prokh.</small> *''Stenadenium'' <small>Pax</small> *''Sterigmanthe'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Synadenium'' <small>Boiss.</small> *''Tirucalia'' <small>Raf.</small> *''Tithymalodes'' <small>Ludw. ex Kuntze</small> *''Tithymaloides'' <small>Ortega</small> *''Tithymalopsis'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Tithymalus'' <small>Gaertn.</small> *''Tithymalus'' <small>Ség.</small> *''Tithymalus'' <small>Mill.</small> *''Torfasadis'' <small>Raf.</small> *''Treisia'' <small>Haw.</small> *''Trichosterigma'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Tumalis'' <small>Raf.</small> *''Vallaris'' <small>Raf.</small> *''Ventenatia'' <small>Tratt.</small> *''Xamesike'' <small>Raf.</small> *''Zalitea'' <small>Raf.</small> *''Zygophyllidium'' <small>Small</small> }} | synonyms_ref =<ref>{{cite web |url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:327729-2#synonyms |title=Euphorbia L. |author=<!--Not stated--> |date=2017 |website=Plants of the World Online |publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=11 мај 2022 }}</ref> }} [[Податотека:Euphorbia_dendroides3-Corsica~2011_04_30.jpg|десно|мини|Млечка како мало дрво: ''Euphorbia dendroides'']] '''Млечка''' ({{науч|Euphorbia}}) ― голем и разновиден [[Род (биологија)|род]] на [[скриеносеменици]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[млечки]] (Euphorbiaceae). Некои млечки се комерцијално широко достапни, како што се божиќните ѕвезди. Некои најчесто се одгледуваат како украсни растенија, или се собираат и се високо ценети поради естетскиот изглед на нивните уникатни цветни структури, како што е растението ''[[Христов трн|Euphorbia milii]]''. Млечките од пустините на [[Јужна Африка (регион)|Јужна Африка]] и [[Мадагаскар]] еволуирале физички особености и облици слични на [[кактуси]]те од [[Северна Америка|Северна]] и [[Јужна Америка]], така што тие (заедно со разни други видови растенија) честопати погрешно се нарекувани кактуси.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://cactiguide.com/cactiornot/|title=Cacti or Not? Many succulents look like cacti, but are not|work=CactiGuide.com|accessdate=9 мај 2022}}</ref> Некои се користени како украсни растенија во уредувањето на површината, поради убавите или впечатливи блици и отпороност на суша и топлина.<ref name="EPBIP">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.euphorbiaceae.org/pages/project.html|title=Euphorbia PBI - Project Description|publisher=Planetary Biodiversity Inventory (PBI)|accessdate=9 мај 2022|archive-date=2022-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331004831/https://euphorbiaceae.org/pages/project.html|url-status=dead}}</ref><ref name=":0">{{Наведени вести|url=https://www.finegardening.com/genus/euphorbia|title=Euphorbia|work=Fine Gardening|publisher=The Taunton Press, Inc.}}</ref> Еуфорбиите може да бидат во облик на мали [[Едногодишно растение|годишни растенија]] до големи и долговечни дрвја.<ref name=":0"/> Родот има над<ref name="EPBIP"/> или околу 2.000 членови,<ref name="WCSP">{{Наведена мрежна страница|url=http://apps.kew.org/wcsp/reportbuilder.do|title=World Checklist of Selected Plant Families (WCSP)|work=Kew Science|publisher=[[Кралски ботанички градини (Кју)]]|accessdate=9 мај 2022}}</ref> што го прави еден од најголемите родови на цветни растенија.<ref name="doi10.1007/BF00986147">{{Наведено списание|year=1976|title=Species diversity, ecology and evolution in a primitive Angiosperm genus:Hibbertia (Dilleniaceae)|journal=[[Plant Systematics and Evolution|Plant Syst. Evol.]]|volume=125|issue=3|pages=139–154|doi=10.1007/BF00986147}}</ref><ref name="EBL">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.houzz.com/discussions/1795347/euphorbia-botany-lesson|title=Euphorbia botany lesson|date=30 јуни 2010|work=Houzz|accessdate=9 мај 2022}}</ref> Исто така, има еден од најголемите опсези на [[Плоидност|бројот на хромозоми]], заедно со ''Rumex'' и ''Senecio''.<ref name="doi10.1007/BF00986147" /> ''Euphorbia antiquorum'' е типски вид во родот млечки.<ref>{{Наведена книга|title=Dicotyledons|last=Carter|first=S.|publisher=Springer|year=2002|isbn=978-3-540-41966-2|editor-last=Eggli|editor-first=U.|series=Illustrated Handbook of Succulent Plants|volume=5|pages=102|chapter=''Euphorbia''|chapter-url=https://books.google.com/books?id=ffBRAyZLuh0C&pg=PA102}}</ref> За прв пат биле опишани од [[Карл Линеј]] во 1753 година во ''Species Plantarum''. Растенијата имаат заеднички особености, како отровен, млечен, бел сок кој личи на [[латекс]] и необични и уникатни цветни структури.<ref name="EPBIP"/> Родот може да се опише според својствата на генските секвенци на неговите членови или според обликот и обликот ([[Морфологија (биологија)|морфологија]]) на неговите соцветија или цветови. Кога се гледа како целина, соцветието изгледа како еден цвет (псеуданциум).<ref name="EPBIP" /> Има уникатен вид псеуданциум, наречен цијатиум, каде што секое цвеќе во соцветието е смалено на најголиот суштински дел потребен за полово размножување.<ref name="EPBIP" /> Поединечните цвеќиња се или машки или женски, при што машките цвеќиња се сведени само на [[прашник]], а женките на [[Толчник (ботаника)|толчник]].<ref name="EPBIP" /> Овие цвеќиња немаат [[Чашкино ливче|чашкини ливчиња]] или други делови што се типични за цвеќиња во други видови растенија.<ref name="EPBIP" /> Структурите што го поддржуваат соцветието и другите структури под нив еволуирале за да ги привлечат опрашувачите со нектар или со облици и бои што е особено и кај други цвеќиња. Тоа е единствениот род на растенија што ги има сите три вида [[фотосинтеза]], CAM, C3 и C4.<ref name="EPBIP" /> == Опис == Растенијата се [[Едногодишно растение|едногодишни]], [[Двегодишно растение|двегодишни]] или [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] тревести, дрвенести грмушки или дрвја со отровен млечен латекс. [[Корен]]ите се фини или дебели и месести или тубуларни. Многу видови се повеќе или помалку месести, трнливи или голи. Главното стебло, а најчесто и страничните на месестите видови се дебели и 15-19 см високи. Листопадните  [[лист]]овите може да бидат [[Лист|наспрамни]], [[Лист|наизменични]] или спирално поставени. Кај месестите видови, листовите се претежно мали и краткотрајни. Стипулите се претежно мали, делумно трансформирани во боцки или [[Жлезда|жлезди]], или недостасуваат. == Избрани видови == Видете [[Список на видови млечка]] за целосен список. * ''[[Euphorbia albomarginata]]'' * ''[[Euphorbia aeruginosa]]'' [[Податотека:Euphorbia aeruginosa - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|мини|180п|''Euphorbia aeruginosa'']] * ''[[Euphorbia amygdaloides]]'' * ''[[Euphorbia antisyphilitica]]'' * ''[[Euphorbia balsamifera]]'' – (Канарски Острови)<ref>{{Cite web|url=http://www.floradecanarias.com/euphorbia_balsamifera.html|title=''Euphorbia balsamifera''|website=Flora de Canarias|access-date=9 мај 2022|archive-date=2015-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924013956/http://www.floradecanarias.com/euphorbia_balsamifera.html|url-status=dead}}</ref> * ''[[Euphorbia bulbispina]]'' * ''[[Euphorbia caducifolia]]''<ref>{{cite web |url=https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Leafless%20Milk%20Hedge.html |title=Leafless milk hedge |publisher=Flowers of India |accessdate=9 мај 2022}}</ref> * ''[[Euphorbia canariensis]]'' – (Канарски Острови)<ref>{{Cite web|url=http://www.floradecanarias.com/euphorbia_canariensis.html|title=''Euphorbia canariensis''|website=Flora de Canarias|access-date=9 мај 2022|archive-date=2011-07-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20110711013240/http://www.floradecanarias.com/euphorbia_canariensis.html|url-status=dead}}</ref> * ''[[Euphorbia caput-medusae]]'' – медузова глава (Јужна Африка) * ''[[Euphorbia ceratocarpa]]'' – ([[Сицилија]] и [[Јужна Италија]]) * ''[[Euphorbia characias]]'' – * ''[[:species:Euphorbia coerulescens|Euphorbia coerulescens]]'' - сина млечка<ref>[https://www.cactus-art.biz/schede/EUPHORBIA/Euphorbia_coerulescens/Euphorbia_coerulescens/Euphorbia_coerulescens.htm Euphorbia coerulescens]</ref> * ''[[Euphorbia cotinifolia]]'' – бакарно дрво * ''[[Euphorbia cyathophora]]'' – „оган на планина“ * ''[[Euphorbia cyparissias]]'' * ''[[Euphorbia decidua]]'' * ''[[Euphorbia dendroides]]'' * ''[[Euphorbia epithymoides]]'' * ''[[Euphorbia esula]]'' * ''[[Euphorbia fimbriata]]'' [[Податотека:Euphorbia fimbriata - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|мини|''Euphorbia fimbriata'']] * ''[[Euphorbia franckiana]]'' * ''[[Euphorbia fulgens]]'' * ''[[Euphorbia grantii]]'' – африканска млечна грмушка * ''[[Euphorbia gregersenii]]'' * ''[[Euphorbia griffithii]]'' * ''[[Euphorbia helioscopia]]'' * ''[[Euphorbia heterophylla]]'' * ''[[Euphorbia hirta]]'' * ''[[Euphorbia hispida]]'' * ''[[Euphorbia horrida]]'' – африканско млечно буре * ''[[Euphorbia ingens]]'' – канделаброво дрво * ''[[Euphorbia labatii]]'' * ''[[Euphorbia lactea]]'' * ''[[Euphorbia lathyris]]'' * ''[[Euphorbia leuconeura]]'' – мадагаскарски накит * ''[[Euphorbia maculata]]'' * ''[[Euphorbia marginata]]'' – „снег на планина“ * ''[[Euphorbia mammillaris]]'' * ''[[Euphorbia maritae]]'' * ''[[Христов трн|Euphorbia milii]]'' – христов трн, „круна на трњата“, христово растение [[Податотека:Euphorbia_milii_-_flower_view01.jpg|десно|мини|180п|''Euphorbia milii'']] * ''[[Euphorbia misera]]'' – [[Долна Калифорнија]], јужна [[Калифорнија]] * ''[[Euphorbia myrsinites]]'' * ''[[Euphorbia nivulia]]''<ref>{{cite web |url=https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Leafy%20Milk%20Hedge.html |title=Leafy milk hedge |publisher=Flowers of India |accessdate=9 мај 2022}}</ref> * ''[[Euphorbia obesa]]'' [[Податотека:Euphorbia_obesa_222.JPG|десно|мини|180п|''Euphorbia obesa'']] * ''[[Euphorbia paralias]]'' * ''[[Euphorbia pekinensis]]'' * ''[[Euphorbia peplis]]'' * ''[[Euphorbia peplus]]'' * ''[[Euphorbia polychroma]]'' * ''[[Euphorbia psammogeton]]'' * ''[[Euphorbia pulcherrima]]'' * ''[[Euphorbia purpurea]]'' * ''[[Euphorbia resinifera]]'' * ''[[Euphorbia rigida]]'' * ''[[Euphorbia serrata]]'' * ''[[Euphorbia tirucalli]]'' [[Податотека:Euphorbia tirucalli - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|мини|180п|''Euphorbia tirucalli'']] * ''[[Euphorbia tithymaloides]]'' * ''[[Euphorbia trigona]]'' – африканско млечно дрво, катедралски кактус, абисиниска млечка [[Податотека:Euphorbia trigona - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|мини|180п|''Euphorbia trigona'']] * ''[[Euphorbia tuberosa]]'' * ''[[Euphorbia virosa]]'' ===Подродови=== * '''''Esula''''' <gallery> Податотека:Light green flowers.jpg|''Euphorbia amygdaloides'' Податотека:Zypressenwolfsmilch01.jpg|''Euphorbia cyparissias'' Податотека:Euphorbia esula.jpeg|''Euphorbia esula'' Податотека:Euphorbia myrsinites.JPG|''Euphorbia myrsinites'' </gallery> * '''''Chamaesyce''''' <gallery> Податотека:Chamaesyce cyathia.jpg|''[[Euphorbia celastroides]]'' Податотека:Euphorbia heterophylla with cyathia.JPG|[[Обоена млечка]]<br />''Euphorbia heterophylla'' Податотека:E pulcherrima ies.jpg|''Euphorbia pulcherrima'' Податотека:E rivae ies.jpg|''[[Euphorbia rivae]]'' </gallery> * '''''Rhizanthium''''' <gallery> Податотека:Euphorbia ferox2 ies.jpg|''[[Euphorbia ferox]]'' Податотека:E flanaganii ies.jpg|''[[Euphorbia flanaganii]]'' Податотека:E meloformis valida ies.jpg|[[Euphorbia meloformis|''Euphorbia meloformis'' ssp. ''валида'']] Податотека:E obesa symmetrica ies.jpg|[[Euphorbia obesa|''Euphorbia obesa'' ssp. ''симетрични'']] </gallery> * '''''Euphorbia''''' <gallery> Image:E actinoclada ies.jpg|''[[Euphorbia actinoclada]]'' Image:E attastoma attastoma ies.jpg|[[Euphorbia attastoma|''Euphorbia attastoma'' var. ''attastoma'']] Image:E confinalis rhodesica ies.jpg|[[Euphorbia confinalis|''Euphorbia confinalis'' ssp. ''rhodesica'']] Image:E lupulina ies.jpg|''[[Euphorbia lupulina]]'' Image:Euphorbia neriifolia Hong Kong.jpg|''[[Euphorbia neriifolia]]'' </gallery> == Галерија == <gallery> Податотека:Euphorbia - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|''Euphorbia'' во [[Ботаничка градина - Скопје|Ботаничката градина]] на [[ПМФ]] во [[Скопје]]. Податотека:Euphorbia - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Euphorbia'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia aeruginosa - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Euphorbia aeruginosa'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia fimbriata - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Euphorbia fimbriata'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia fimbriata - Ботаничка градина Скопје (3).jpg|''Euphorbia fimbriata'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia fimbriata - Ботаничка градина Скопје (4).jpg|''Euphorbia fimbriata'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia milii - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|''[[Христов трн|Euphorbia milii]]''' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia milii - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Euphorbia milii''' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia tirucalli - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Euphorbia tirucalli''' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia tirucalli - Ботаничка градина Скопје (3).jpg|''Euphorbia tirucalli'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia trigona - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Euphorbia trigona''' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia trigona - Ботаничка градина Скопје (3).jpg|''Euphorbia trigona'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. </gallery> == Поврзано == * [[Euphorbia подвид Poinsettia|''Euphorbia'' подвид ''Poinsettia'']] == Наводи == {{Наводи|32em}} == Дополнителна литература == {{refbegin}} *{{Cite book|url=http://www.cactus-mall.com/cdrom/euphorbia.html|title=Succulent Euphorbia plus|last=Buddensiek|first=Volker|publisher=Volker Buddensiek Verlag|year=2005|type=CD-ROM|name-list-style=vanc|access-date=2022-05-11|archive-date=2017-07-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20170727075601/http://www.cactus-mall.com/cdrom/euphorbia.html|url-status=dead}} *{{Cite book|title=New Succulent Spiny Euphorbias from East Africa|last=Carter|first=Susan|publisher=[[Кралски ботанички градини (Кју)]]|year=1982|isbn=9781878762726|series=Hooker's Icones plantarum|name-list-style=vanc}} *{{Cite book|title=The CITES Checklist of Succulent Euphorbia Taxa (Euphorbiaceae)|vauthors=Carter S, Eggli U|publisher=German Federal Agency for Nature Conservation|year=1997|isbn=9783896246097|location=Germany}} *{{Cite book|title=Flora of Tropical East Africa|vauthors=Carter S, Smith AL|publisher=[[Кралски ботанички градини (Кју)]]|year=1988|chapter=Euphorbiaceae|title-link=Flora of Tropical East Africa}} *{{Cite book|url=http://www.cactus-mall.com/cdrom/fn.html|title=Succulents in the wild and in cultivation, Part 2 Euphorbia to Juttadinteria|last=Noltee|first=Frans|year=2001|type=CD-ROM|name-list-style=vanc|access-date=2022-05-11|archive-date=2019-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20190202042220/http://www.cactus-mall.com/cdrom/fn.html|url-status=dead}} *{{Cite book|title=Sukkulenten-Lexikon|publisher=Eugen Ulmer Verlag|year=2002|isbn=9783800139156|veditors=Urs E|volume=2: Zweikeimblättrige Pflanzen (Dicotyledonen)|language=de}} *{{cite journal|title=Euphorbia grandicornis Sap Keratouveitis: A Case Report|journal=[[Case Reports in Ophthalmology|Case Rep. Ophthalmol.]]|vauthors=Gómez-Valcárcel M, Fuentes-Páez G|year=2016|volume=7|issue=1|pages=125–129|doi=10.1159/000444438|pmid=27293414|pmc=4899636}} *{{Cite book|last1=Everitt|first1=J.H.|last2=Lonard|first2=R.L.|last3=Little|first3=C.R.|publisher=Texas Tech University Press|year=2007|title=Weeds in South Texas and Northern Mexico|url=https://archive.org/details/weedsinsouthtexa0000ever|location=Lubbock|name-list-style=vanc|isbn=9780896726147}} *{{Cite book|title=Introduction to the Euphorbiaceae|last=Pritchard|first=Albert|publisher=Cactus & Co.|year=2003|isbn=9788890051142|language=it|name-list-style=vanc}} *{{Cite book|title=The Euphorbia Journal|publisher=Strawberry Press|year=1983|veditors=Schwartz H|location=Mill Valley, CA}} *{{Cite book|title=Succulent Euphorbiaceae of India|vauthors=Singh M|publisher=Meena Singh (self published)|year=1994|location=India|asin=B004PFR2G6}} *{{Cite book|title=Euphorbias: A Gardeners' Guide|vauthors=Turner R|publisher=Timber Press, Inc.|year=1995|isbn=9780881923308|location=Bastford|author-link=Роџер Тарнер (градинарски дизајнер)}} *{{Cite journal|vauthors=Soumen A|date=2010|title=A revision of geophytic euphorbia species from India|url=https://www.euphorbia-international.org/journal/pdf_files/EW6-1-sample.pdf|journal=Euphorbia World|volume=6|issue=1|pages=18–21|issn=1746-5397}}{{Мртва_врска|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *{{Cite book|title=Monadenium|vauthors=Pritchard A|publisher=Cactus & Co.|year=2010|isbn=9788895018027|location=Венегоно Супериоре}} {{refend}} == Надворешни врски == * {{Ризница|Category:Euphorbia}} * {{cite EB1911|wstitle=Euphorbia |volume=9 |short=x}} * [http://www.euphorbia-international.org/ Меѓународно здружение за млечки (род)] * [http://www.ipni.org/ipni/plantsearch?request_type=search&output_format=query&ret_defaults=on ИПНИ] {{Taxonbar|from1=Q146567|from2=Q14931578}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Млечка]] [[Категорија:Статии со извори на италијански (it)]] [[Категорија:Статии со извори на германски (de)]] [[Категорија:CS1: долга вредност за volume]] [[Категорија:Статии со таксокутија за разновидност]] [[Категорија:Отровни растенија]] [[Категорија:Euphorbiaceae genera]] 3lrndxtbb1gl6udt8vzz2rqbgztnm6r 5602495 5602486 2026-07-31T09:42:35Z Bjankuloski06 332 5602495 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | name = Млечка | image = Euphorbia February 2008-2.jpg | image_caption = ''Euphorbia serrata'' | display_parents = 3 | parent_authority = [[Август Гризебах|Griseb.]] | taxon = Euphorbia | authority = [[Карл Линеј|L.]] | diversity = {{circa|2008}} видови | diversity_link = Список на видови млечка | type_species = ''[[Euphorbia antiquorum]]'' | type_species_authority = [[Карл Линеј|L.]] | subdivision_ranks = Подродови | subdivision = ''Chamaesyce''<br /> ''Esula''<br /> ''Euphorbia''<br /> ''Rhizanthium''<br /> и вид. [[#Подродови|подолу]] | synonyms = {{collapsible list | *''Adenopetalum'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Adenorima'' <small>Raf.</small> *''Agaloma'' <small>Raf.</small> *''Aklema'' <small>Raf.</small> *''Alectoroctonum'' <small>Schltdl.</small> *''Allobia'' <small>Raf.</small> *''Anisophyllum'' <small>Haw.</small> *''Anthacantha'' <small>Lem.</small> *''Aplarina'' <small>Raf.</small> *''Arthrothamnus'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Athymalus'' <small>Neck.</small> *''Chamaesyce'' <small>Gray</small> *''Characias'' <small>Gray</small> *''Chylogala'' <small>Fourr.</small> *''Crepidaria'' <small>Haw.</small> *''Ctenadena'' <small>Prokh.</small> *''Cubanthus'' <small>Millsp.</small> *''Cyathophora'' <small>Raf.</small> *''Cystidospermum'' <small>Prokh.</small> *''Dactylanthes'' <small>Haw.</small> *''Dematra'' <small>Raf.</small> *''Desmonema'' <small>Raf.</small> *''Diadenaria'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Dichylium'' <small>Britton</small> *''Diplocyathium'' <small>Heinr.Schmidt</small> *''Ditritra'' <small>Raf.</small> *''Elaeophorbia'' <small>Stapf</small> *''Endadenium'' <small>L.C.Leach</small> *''Endoisila'' <small>Raf.</small> *''Epurga'' <small>Fourr.</small> *''Esula'' <small>(Pers.) Haw.</small> *''Eumecanthus'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Euphorbiastrum'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Euphorbiodendron'' <small>Millsp.</small> *''Euphorbion'' <small>St.-Lag.</small> *''Euphorbium'' <small>Hill</small> *''Galarhoeus'' <small>Haw.</small> *''Galorhoeus'' <small>Endl.</small> *''Hexadenia'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Kanopikon'' <small>Raf.</small> *''Keraselma'' <small>Neck. ex Juss.</small> *''Kobiosis'' <small>Raf.</small> *''Lacanthis'' <small>Raf.</small> *''Lepadena'' <small>Raf.</small> *''Leptopus'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Lophobios'' <small>Raf.</small> *''Lortia'' <small>Rendle</small> *''Lyciopsis'' <small>(Boiss.) Schweinf.</small> *''Medusea'' <small>Haw.</small> *''Monadenium'' <small>Pax</small> *''Murtekias'' <small>Raf.</small> *''Nisomenes'' <small>Raf.</small> *''Peccana'' <small>Raf.</small> *''Pedilanthus'' <small>Neck. ex Poit.</small> *''Petaloma'' <small>Raf. ex Boiss.</small> *''Pleuradena'' <small>Raf.</small> *''Poinsettia'' <small>Graham</small> *''Pythius'' <small>Raf.</small> *''Sclerocyathium'' <small>Prokh.</small> *''Stenadenium'' <small>Pax</small> *''Sterigmanthe'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Synadenium'' <small>Boiss.</small> *''Tirucalia'' <small>Raf.</small> *''Tithymalodes'' <small>Ludw. ex Kuntze</small> *''Tithymaloides'' <small>Ortega</small> *''Tithymalopsis'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Tithymalus'' <small>Gaertn.</small> *''Tithymalus'' <small>Ség.</small> *''Tithymalus'' <small>Mill.</small> *''Torfasadis'' <small>Raf.</small> *''Treisia'' <small>Haw.</small> *''Trichosterigma'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Tumalis'' <small>Raf.</small> *''Vallaris'' <small>Raf.</small> *''Ventenatia'' <small>Tratt.</small> *''Xamesike'' <small>Raf.</small> *''Zalitea'' <small>Raf.</small> *''Zygophyllidium'' <small>Small</small> }} | synonyms_ref =<ref>{{cite web |url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:327729-2#synonyms |title=Euphorbia L. |author=<!--Not stated--> |date=2017 |website=Plants of the World Online |publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=7 July 2020 }}</ref> }} [[Податотека:Euphorbia_dendroides3-Corsica~2011_04_30.jpg|десно|мини|Млечка како мало дрво: ''Euphorbia dendroides'']] '''Млечка''' ({{науч|Euphorbia}}) ― голем и разновиден [[Род (биологија)|род]] на [[скриеносеменици]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[млечки]] (Euphorbiaceae). Некои млечки се комерцијално широко достапни, како што се божиќните ѕвезди. Некои најчесто се одгледуваат како украсни растенија, или се собираат и се високо ценети поради естетскиот изглед на нивните уникатни цветни структури, како што е растението ''[[Христов трн|Euphorbia milii]]''. Млечките од пустините на [[Јужна Африка (регион)|Јужна Африка]] и [[Мадагаскар]] еволуирале физички особености и облици слични на [[кактуси]]те од [[Северна Америка|Северна]] и [[Јужна Америка]], така што тие (заедно со разни други видови растенија) честопати погрешно се нарекувани кактуси.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://cactiguide.com/cactiornot/|title=Cacti or Not? Many succulents look like cacti, but are not|work=CactiGuide.com|accessdate=9 мај 2022}}</ref> Некои се користени како украсни растенија во уредувањето на површината, поради убавите или впечатливи блици и отпороност на суша и топлина.<ref name="EPBIP">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.euphorbiaceae.org/pages/project.html|title=Euphorbia PBI - Project Description|publisher=Planetary Biodiversity Inventory (PBI)|accessdate=9 мај 2022|archive-date=2022-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331004831/https://euphorbiaceae.org/pages/project.html|url-status=dead}}</ref><ref name=":0">{{Наведени вести|url=https://www.finegardening.com/genus/euphorbia|title=Euphorbia|work=Fine Gardening|publisher=The Taunton Press, Inc.}}</ref> Еуфорбиите може да бидат во облик на мали [[Едногодишно растение|годишни растенија]] до големи и долговечни дрвја.<ref name=":0"/> Родот има над<ref name="EPBIP"/> или околу 2.000 членови,<ref name="WCSP">{{Наведена мрежна страница|url=http://apps.kew.org/wcsp/reportbuilder.do|title=World Checklist of Selected Plant Families (WCSP)|work=Kew Science|publisher=[[Кралски ботанички градини (Кју)]]|accessdate=9 мај 2022}}</ref> што го прави еден од најголемите родови на цветни растенија.<ref name="doi10.1007/BF00986147">{{Наведено списание|year=1976|title=Species diversity, ecology and evolution in a primitive Angiosperm genus:Hibbertia (Dilleniaceae)|journal=[[Plant Systematics and Evolution|Plant Syst. Evol.]]|volume=125|issue=3|pages=139–154|doi=10.1007/BF00986147}}</ref><ref name="EBL">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.houzz.com/discussions/1795347/euphorbia-botany-lesson|title=Euphorbia botany lesson|date=30 јуни 2010|work=Houzz|accessdate=9 мај 2022}}</ref> Исто така, има еден од најголемите опсези на [[Плоидност|бројот на хромозоми]], заедно со ''Rumex'' и ''Senecio''.<ref name="doi10.1007/BF00986147" /> ''Euphorbia antiquorum'' е типски вид во родот млечки.<ref>{{Наведена книга|title=Dicotyledons|last=Carter|first=S.|publisher=Springer|year=2002|isbn=978-3-540-41966-2|editor-last=Eggli|editor-first=U.|series=Illustrated Handbook of Succulent Plants|volume=5|pages=102|chapter=''Euphorbia''|chapter-url=https://books.google.com/books?id=ffBRAyZLuh0C&pg=PA102}}</ref> За прв пат биле опишани од [[Карл Линеј]] во 1753 година во ''Species Plantarum''. Растенијата имаат заеднички особености, како отровен, млечен, бел сок кој личи на [[латекс]] и необични и уникатни цветни структури.<ref name="EPBIP"/> Родот може да се опише според својствата на генските секвенци на неговите членови или според обликот и обликот ([[Морфологија (биологија)|морфологија]]) на неговите соцветија или цветови. Кога се гледа како целина, соцветието изгледа како еден цвет (псеуданциум).<ref name="EPBIP" /> Има уникатен вид псеуданциум, наречен цијатиум, каде што секое цвеќе во соцветието е смалено на најголиот суштински дел потребен за полово размножување.<ref name="EPBIP" /> Поединечните цвеќиња се или машки или женски, при што машките цвеќиња се сведени само на [[прашник]], а женките на [[Толчник (ботаника)|толчник]].<ref name="EPBIP" /> Овие цвеќиња немаат [[Чашкино ливче|чашкини ливчиња]] или други делови што се типични за цвеќиња во други видови растенија.<ref name="EPBIP" /> Структурите што го поддржуваат соцветието и другите структури под нив еволуирале за да ги привлечат опрашувачите со нектар или со облици и бои што е особено и кај други цвеќиња. Тоа е единствениот род на растенија што ги има сите три вида [[фотосинтеза]], CAM, C3 и C4.<ref name="EPBIP" /> == Опис == Растенијата се [[Едногодишно растение|едногодишни]], [[Двегодишно растение|двегодишни]] или [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] тревести, дрвенести грмушки или дрвја со отровен млечен латекс. [[Корен]]ите се фини или дебели и месести или тубуларни. Многу видови се повеќе или помалку месести, трнливи или голи. Главното стебло, а најчесто и страничните на месестите видови се дебели и 15-19 см високи. Листопадните  [[лист]]овите може да бидат [[Лист|наспрамни]], [[Лист|наизменични]] или спирално поставени. Кај месестите видови, листовите се претежно мали и краткотрајни. Стипулите се претежно мали, делумно трансформирани во боцки или [[Жлезда|жлезди]], или недостасуваат. == Избрани видови == Видете [[Список на видови млечка]] за целосен список. * ''[[Euphorbia albomarginata]]'' * ''[[Euphorbia aeruginosa]]'' [[Податотека:Euphorbia aeruginosa - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|мини|180п|''Euphorbia aeruginosa'']] * ''[[Euphorbia amygdaloides]]'' * ''[[Euphorbia antisyphilitica]]'' * ''[[Euphorbia balsamifera]]'' – (Канарски Острови)<ref>{{Cite web|url=http://www.floradecanarias.com/euphorbia_balsamifera.html|title=''Euphorbia balsamifera''|website=Flora de Canarias|access-date=9 мај 2022|archive-date=2015-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924013956/http://www.floradecanarias.com/euphorbia_balsamifera.html|url-status=dead}}</ref> * ''[[Euphorbia bulbispina]]'' * ''[[Euphorbia caducifolia]]''<ref>{{cite web |url=https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Leafless%20Milk%20Hedge.html |title=Leafless milk hedge |publisher=Flowers of India |accessdate=9 мај 2022}}</ref> * ''[[Euphorbia canariensis]]'' – (Канарски Острови)<ref>{{Cite web|url=http://www.floradecanarias.com/euphorbia_canariensis.html|title=''Euphorbia canariensis''|website=Flora de Canarias|access-date=9 мај 2022|archive-date=2011-07-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20110711013240/http://www.floradecanarias.com/euphorbia_canariensis.html|url-status=dead}}</ref> * ''[[Euphorbia caput-medusae]]'' – медузова глава (Јужна Африка) * ''[[Euphorbia ceratocarpa]]'' – ([[Сицилија]] и [[Јужна Италија]]) * ''[[Euphorbia characias]]'' – * ''[[:species:Euphorbia coerulescens|Euphorbia coerulescens]]'' - сина млечка<ref>[https://www.cactus-art.biz/schede/EUPHORBIA/Euphorbia_coerulescens/Euphorbia_coerulescens/Euphorbia_coerulescens.htm Euphorbia coerulescens]</ref> * ''[[Euphorbia cotinifolia]]'' – бакарно дрво * ''[[Euphorbia cyathophora]]'' – „оган на планина“ * ''[[Euphorbia cyparissias]]'' * ''[[Euphorbia decidua]]'' * ''[[Euphorbia dendroides]]'' * ''[[Euphorbia epithymoides]]'' * ''[[Euphorbia esula]]'' * ''[[Euphorbia fimbriata]]'' [[Податотека:Euphorbia fimbriata - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|мини|''Euphorbia fimbriata'']] * ''[[Euphorbia franckiana]]'' * ''[[Euphorbia fulgens]]'' * ''[[Euphorbia grantii]]'' – африканска млечна грмушка * ''[[Euphorbia gregersenii]]'' * ''[[Euphorbia griffithii]]'' * ''[[Euphorbia helioscopia]]'' * ''[[Euphorbia heterophylla]]'' * ''[[Euphorbia hirta]]'' * ''[[Euphorbia hispida]]'' * ''[[Euphorbia horrida]]'' – африканско млечно буре * ''[[Euphorbia ingens]]'' – канделаброво дрво * ''[[Euphorbia labatii]]'' * ''[[Euphorbia lactea]]'' * ''[[Euphorbia lathyris]]'' * ''[[Euphorbia leuconeura]]'' – мадагаскарски накит * ''[[Euphorbia maculata]]'' * ''[[Euphorbia marginata]]'' – „снег на планина“ * ''[[Euphorbia mammillaris]]'' * ''[[Euphorbia maritae]]'' * ''[[Христов трн|Euphorbia milii]]'' – христов трн, „круна на трњата“, христово растение [[Податотека:Euphorbia_milii_-_flower_view01.jpg|десно|мини|180п|''Euphorbia milii'']] * ''[[Euphorbia misera]]'' – [[Долна Калифорнија]], јужна [[Калифорнија]] * ''[[Euphorbia myrsinites]]'' * ''[[Euphorbia nivulia]]''<ref>{{cite web |url=https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Leafy%20Milk%20Hedge.html |title=Leafy milk hedge |publisher=Flowers of India |accessdate=9 мај 2022}}</ref> * ''[[Euphorbia obesa]]'' [[Податотека:Euphorbia_obesa_222.JPG|десно|мини|180п|''Euphorbia obesa'']] * ''[[Euphorbia paralias]]'' * ''[[Euphorbia pekinensis]]'' * ''[[Euphorbia peplis]]'' * ''[[Euphorbia peplus]]'' * ''[[Euphorbia polychroma]]'' * ''[[Euphorbia psammogeton]]'' * ''[[Euphorbia pulcherrima]]'' * ''[[Euphorbia purpurea]]'' * ''[[Euphorbia resinifera]]'' * ''[[Euphorbia rigida]]'' * ''[[Euphorbia serrata]]'' * ''[[Euphorbia tirucalli]]'' [[Податотека:Euphorbia tirucalli - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|мини|180п|''Euphorbia tirucalli'']] * ''[[Euphorbia tithymaloides]]'' * ''[[Euphorbia trigona]]'' – африканско млечно дрво, катедралски кактус, абисиниска млечка [[Податотека:Euphorbia trigona - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|мини|180п|''Euphorbia trigona'']] * ''[[Euphorbia tuberosa]]'' * ''[[Euphorbia virosa]]'' ===Подродови=== * '''''Esula''''' <gallery> Податотека:Light green flowers.jpg|''Euphorbia amygdaloides'' Податотека:Zypressenwolfsmilch01.jpg|''Euphorbia cyparissias'' Податотека:Euphorbia esula.jpeg|''Euphorbia esula'' Податотека:Euphorbia myrsinites.JPG|''Euphorbia myrsinites'' </gallery> * '''''Chamaesyce''''' <gallery> Податотека:Chamaesyce cyathia.jpg|''[[Euphorbia celastroides]]'' Податотека:Euphorbia heterophylla with cyathia.JPG|[[Обоена млечка]]<br />''Euphorbia heterophylla'' Податотека:E pulcherrima ies.jpg|''Euphorbia pulcherrima'' Податотека:E rivae ies.jpg|''[[Euphorbia rivae]]'' </gallery> * '''''Rhizanthium''''' <gallery> Податотека:Euphorbia ferox2 ies.jpg|''[[Euphorbia ferox]]'' Податотека:E flanaganii ies.jpg|''[[Euphorbia flanaganii]]'' Податотека:E meloformis valida ies.jpg|[[Euphorbia meloformis|''Euphorbia meloformis'' ssp. ''валида'']] Податотека:E obesa symmetrica ies.jpg|[[Euphorbia obesa|''Euphorbia obesa'' ssp. ''симетрични'']] </gallery> * '''''Euphorbia''''' <gallery> Image:E actinoclada ies.jpg|''[[Euphorbia actinoclada]]'' Image:E attastoma attastoma ies.jpg|[[Euphorbia attastoma|''Euphorbia attastoma'' var. ''attastoma'']] Image:E confinalis rhodesica ies.jpg|[[Euphorbia confinalis|''Euphorbia confinalis'' ssp. ''rhodesica'']] Image:E lupulina ies.jpg|''[[Euphorbia lupulina]]'' Image:Euphorbia neriifolia Hong Kong.jpg|''[[Euphorbia neriifolia]]'' </gallery> == Галерија == <gallery> Податотека:Euphorbia - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|''Euphorbia'' во [[Ботаничка градина - Скопје|Ботаничката градина]] на [[ПМФ]] во [[Скопје]]. Податотека:Euphorbia - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Euphorbia'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia aeruginosa - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Euphorbia aeruginosa'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia fimbriata - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Euphorbia fimbriata'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia fimbriata - Ботаничка градина Скопје (3).jpg|''Euphorbia fimbriata'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia fimbriata - Ботаничка градина Скопје (4).jpg|''Euphorbia fimbriata'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia milii - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|''[[Христов трн|Euphorbia milii]]''' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia milii - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Euphorbia milii''' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia tirucalli - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Euphorbia tirucalli''' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia tirucalli - Ботаничка градина Скопје (3).jpg|''Euphorbia tirucalli'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia trigona - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Euphorbia trigona''' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia trigona - Ботаничка градина Скопје (3).jpg|''Euphorbia trigona'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. </gallery> == Поврзано == * [[Euphorbia подвид Poinsettia|''Euphorbia'' подвид ''Poinsettia'']] == Наводи == {{наводи|32em}} == Надворешни врски == * {{рвр|Category:Euphorbia}} * {{cite EB1911|wstitle=Euphorbia |volume=9 |short=x}} * [http://www.euphorbia-international.org/ Меѓународно здружение за млечки (род)] * [http://www.ipni.org/ipni/plantsearch?request_type=search&output_format=query&ret_defaults=on ИПНИ] {{Таксонска лента|from1=Q146567|from2=Q14931578}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Млечка| ]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Статии со извори на италијански (it)]] [[Категорија:Статии со извори на германски (de)]] [[Категорија:CS1: долга вредност за volume]] [[Категорија:Статии со таксокутија за разновидност]] [[Категорија:Отровни растенија]] [[Категорија:Euphorbiaceae genera]] impigjc289g4lr9nn2eguivspfnw2td 5602496 5602495 2026-07-31T09:42:48Z Bjankuloski06 332 5602496 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | name = Млечка | image = Euphorbia February 2008-2.jpg | image_caption = ''Euphorbia serrata'' | display_parents = 3 | parent_authority = [[Август Гризебах|Griseb.]] | taxon = Euphorbia | authority = [[Карл Линеј|L.]] | diversity = {{circa|2008}} видови | diversity_link = Список на видови млечка | type_species = ''[[Euphorbia antiquorum]]'' | type_species_authority = [[Карл Линеј|L.]] | subdivision_ranks = Подродови | subdivision = ''Chamaesyce''<br /> ''Esula''<br /> ''Euphorbia''<br /> ''Rhizanthium''<br /> и вид. [[#Подродови|подолу]] | synonyms = {{collapsible list | *''Adenopetalum'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Adenorima'' <small>Raf.</small> *''Agaloma'' <small>Raf.</small> *''Aklema'' <small>Raf.</small> *''Alectoroctonum'' <small>Schltdl.</small> *''Allobia'' <small>Raf.</small> *''Anisophyllum'' <small>Haw.</small> *''Anthacantha'' <small>Lem.</small> *''Aplarina'' <small>Raf.</small> *''Arthrothamnus'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Athymalus'' <small>Neck.</small> *''Chamaesyce'' <small>Gray</small> *''Characias'' <small>Gray</small> *''Chylogala'' <small>Fourr.</small> *''Crepidaria'' <small>Haw.</small> *''Ctenadena'' <small>Prokh.</small> *''Cubanthus'' <small>Millsp.</small> *''Cyathophora'' <small>Raf.</small> *''Cystidospermum'' <small>Prokh.</small> *''Dactylanthes'' <small>Haw.</small> *''Dematra'' <small>Raf.</small> *''Desmonema'' <small>Raf.</small> *''Diadenaria'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Dichylium'' <small>Britton</small> *''Diplocyathium'' <small>Heinr.Schmidt</small> *''Ditritra'' <small>Raf.</small> *''Elaeophorbia'' <small>Stapf</small> *''Endadenium'' <small>L.C.Leach</small> *''Endoisila'' <small>Raf.</small> *''Epurga'' <small>Fourr.</small> *''Esula'' <small>(Pers.) Haw.</small> *''Eumecanthus'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Euphorbiastrum'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Euphorbiodendron'' <small>Millsp.</small> *''Euphorbion'' <small>St.-Lag.</small> *''Euphorbium'' <small>Hill</small> *''Galarhoeus'' <small>Haw.</small> *''Galorhoeus'' <small>Endl.</small> *''Hexadenia'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Kanopikon'' <small>Raf.</small> *''Keraselma'' <small>Neck. ex Juss.</small> *''Kobiosis'' <small>Raf.</small> *''Lacanthis'' <small>Raf.</small> *''Lepadena'' <small>Raf.</small> *''Leptopus'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Lophobios'' <small>Raf.</small> *''Lortia'' <small>Rendle</small> *''Lyciopsis'' <small>(Boiss.) Schweinf.</small> *''Medusea'' <small>Haw.</small> *''Monadenium'' <small>Pax</small> *''Murtekias'' <small>Raf.</small> *''Nisomenes'' <small>Raf.</small> *''Peccana'' <small>Raf.</small> *''Pedilanthus'' <small>Neck. ex Poit.</small> *''Petaloma'' <small>Raf. ex Boiss.</small> *''Pleuradena'' <small>Raf.</small> *''Poinsettia'' <small>Graham</small> *''Pythius'' <small>Raf.</small> *''Sclerocyathium'' <small>Prokh.</small> *''Stenadenium'' <small>Pax</small> *''Sterigmanthe'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Synadenium'' <small>Boiss.</small> *''Tirucalia'' <small>Raf.</small> *''Tithymalodes'' <small>Ludw. ex Kuntze</small> *''Tithymaloides'' <small>Ortega</small> *''Tithymalopsis'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Tithymalus'' <small>Gaertn.</small> *''Tithymalus'' <small>Ség.</small> *''Tithymalus'' <small>Mill.</small> *''Torfasadis'' <small>Raf.</small> *''Treisia'' <small>Haw.</small> *''Trichosterigma'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Tumalis'' <small>Raf.</small> *''Vallaris'' <small>Raf.</small> *''Ventenatia'' <small>Tratt.</small> *''Xamesike'' <small>Raf.</small> *''Zalitea'' <small>Raf.</small> *''Zygophyllidium'' <small>Small</small> }} | synonyms_ref =<ref>{{cite web |url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:327729-2#synonyms |title=Euphorbia L. |author=<!--Not stated--> |date=2017 |website=Plants of the World Online |publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=7 July 2020 }}</ref> }} [[Податотека:Euphorbia_dendroides3-Corsica~2011_04_30.jpg|десно|мини|Млечка како мало дрво: ''Euphorbia dendroides'']] '''Млечка''' ({{науч|Euphorbia}}) ― голем и разновиден [[Род (биологија)|род]] на [[скриеносеменици]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[млечки]] (Euphorbiaceae). Некои млечки се комерцијално широко достапни, како што се божиќните ѕвезди. Некои најчесто се одгледуваат како украсни растенија, или се собираат и се високо ценети поради естетскиот изглед на нивните уникатни цветни структури, како што е растението ''[[Христов трн|Euphorbia milii]]''. Млечките од пустините на [[Јужна Африка (регион)|Јужна Африка]] и [[Мадагаскар]] еволуирале физички особености и облици слични на [[кактуси]]те од [[Северна Америка|Северна]] и [[Јужна Америка]], така што тие (заедно со разни други видови растенија) честопати погрешно се нарекувани кактуси.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://cactiguide.com/cactiornot/|title=Cacti or Not? Many succulents look like cacti, but are not|work=CactiGuide.com|accessdate=9 мај 2022}}</ref> Некои се користени како украсни растенија во уредувањето на површината, поради убавите или впечатливи блици и отпороност на суша и топлина.<ref name="EPBIP">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.euphorbiaceae.org/pages/project.html|title=Euphorbia PBI - Project Description|publisher=Planetary Biodiversity Inventory (PBI)|accessdate=9 мај 2022|archive-date=2022-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331004831/https://euphorbiaceae.org/pages/project.html|url-status=dead}}</ref><ref name=":0">{{Наведени вести|url=https://www.finegardening.com/genus/euphorbia|title=Euphorbia|work=Fine Gardening|publisher=The Taunton Press, Inc.}}</ref> Еуфорбиите може да бидат во облик на мали [[Едногодишно растение|годишни растенија]] до големи и долговечни дрвја.<ref name=":0"/> Родот има над<ref name="EPBIP"/> или околу 2.000 членови,<ref name="WCSP">{{Наведена мрежна страница|url=http://apps.kew.org/wcsp/reportbuilder.do|title=World Checklist of Selected Plant Families (WCSP)|work=Kew Science|publisher=[[Кралски ботанички градини (Кју)]]|accessdate=9 мај 2022}}</ref> што го прави еден од најголемите родови на цветни растенија.<ref name="doi10.1007/BF00986147">{{Наведено списание|year=1976|title=Species diversity, ecology and evolution in a primitive Angiosperm genus:Hibbertia (Dilleniaceae)|journal=[[Plant Systematics and Evolution|Plant Syst. Evol.]]|volume=125|issue=3|pages=139–154|doi=10.1007/BF00986147}}</ref><ref name="EBL">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.houzz.com/discussions/1795347/euphorbia-botany-lesson|title=Euphorbia botany lesson|date=30 јуни 2010|work=Houzz|accessdate=9 мај 2022}}</ref> Исто така, има еден од најголемите опсези на [[Плоидност|бројот на хромозоми]], заедно со ''Rumex'' и ''Senecio''.<ref name="doi10.1007/BF00986147" /> ''Euphorbia antiquorum'' е типски вид во родот млечки.<ref>{{Наведена книга|title=Dicotyledons|last=Carter|first=S.|publisher=Springer|year=2002|isbn=978-3-540-41966-2|editor-last=Eggli|editor-first=U.|series=Illustrated Handbook of Succulent Plants|volume=5|pages=102|chapter=''Euphorbia''|chapter-url=https://books.google.com/books?id=ffBRAyZLuh0C&pg=PA102}}</ref> За прв пат биле опишани од [[Карл Линеј]] во 1753 година во ''Species Plantarum''. Растенијата имаат заеднички особености, како отровен, млечен, бел сок кој личи на [[латекс]] и необични и уникатни цветни структури.<ref name="EPBIP"/> Родот може да се опише според својствата на генските секвенци на неговите членови или според обликот и обликот ([[Морфологија (биологија)|морфологија]]) на неговите соцветија или цветови. Кога се гледа како целина, соцветието изгледа како еден цвет (псеуданциум).<ref name="EPBIP" /> Има уникатен вид псеуданциум, наречен цијатиум, каде што секое цвеќе во соцветието е смалено на најголиот суштински дел потребен за полово размножување.<ref name="EPBIP" /> Поединечните цвеќиња се или машки или женски, при што машките цвеќиња се сведени само на [[прашник]], а женките на [[Толчник (ботаника)|толчник]].<ref name="EPBIP" /> Овие цвеќиња немаат [[Чашкино ливче|чашкини ливчиња]] или други делови што се типични за цвеќиња во други видови растенија.<ref name="EPBIP" /> Структурите што го поддржуваат соцветието и другите структури под нив еволуирале за да ги привлечат опрашувачите со нектар или со облици и бои што е особено и кај други цвеќиња. Тоа е единствениот род на растенија што ги има сите три вида [[фотосинтеза]], CAM, C3 и C4.<ref name="EPBIP" /> == Опис == Растенијата се [[Едногодишно растение|едногодишни]], [[Двегодишно растение|двегодишни]] или [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] тревести, дрвенести грмушки или дрвја со отровен млечен латекс. [[Корен]]ите се фини или дебели и месести или тубуларни. Многу видови се повеќе или помалку месести, трнливи или голи. Главното стебло, а најчесто и страничните на месестите видови се дебели и 15-19 см високи. Листопадните  [[лист]]овите може да бидат [[Лист|наспрамни]], [[Лист|наизменични]] или спирално поставени. Кај месестите видови, листовите се претежно мали и краткотрајни. Стипулите се претежно мали, делумно трансформирани во боцки или [[Жлезда|жлезди]], или недостасуваат. == Избрани видови == Видете [[Список на видови млечка]] за целосен список. * ''[[Euphorbia albomarginata]]'' * ''[[Euphorbia aeruginosa]]'' [[Податотека:Euphorbia aeruginosa - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|мини|180п|''Euphorbia aeruginosa'']] * ''[[Euphorbia amygdaloides]]'' * ''[[Euphorbia antisyphilitica]]'' * ''[[Euphorbia balsamifera]]'' – (Канарски Острови)<ref>{{Cite web|url=http://www.floradecanarias.com/euphorbia_balsamifera.html|title=''Euphorbia balsamifera''|website=Flora de Canarias|access-date=9 мај 2022|archive-date=2015-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924013956/http://www.floradecanarias.com/euphorbia_balsamifera.html|url-status=dead}}</ref> * ''[[Euphorbia bulbispina]]'' * ''[[Euphorbia caducifolia]]''<ref>{{cite web |url=https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Leafless%20Milk%20Hedge.html |title=Leafless milk hedge |publisher=Flowers of India |accessdate=9 мај 2022}}</ref> * ''[[Euphorbia canariensis]]'' – (Канарски Острови)<ref>{{Cite web|url=http://www.floradecanarias.com/euphorbia_canariensis.html|title=''Euphorbia canariensis''|website=Flora de Canarias|access-date=9 мај 2022|archive-date=2011-07-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20110711013240/http://www.floradecanarias.com/euphorbia_canariensis.html|url-status=dead}}</ref> * ''[[Euphorbia caput-medusae]]'' – медузова глава (Јужна Африка) * ''[[Euphorbia ceratocarpa]]'' – ([[Сицилија]] и [[Јужна Италија]]) * ''[[Euphorbia characias]]'' – * ''[[:species:Euphorbia coerulescens|Euphorbia coerulescens]]'' - сина млечка<ref>[https://www.cactus-art.biz/schede/EUPHORBIA/Euphorbia_coerulescens/Euphorbia_coerulescens/Euphorbia_coerulescens.htm Euphorbia coerulescens]</ref> * ''[[Euphorbia cotinifolia]]'' – бакарно дрво * ''[[Euphorbia cyathophora]]'' – „оган на планина“ * ''[[Euphorbia cyparissias]]'' * ''[[Euphorbia decidua]]'' * ''[[Euphorbia dendroides]]'' * ''[[Euphorbia epithymoides]]'' * ''[[Euphorbia esula]]'' * ''[[Euphorbia fimbriata]]'' [[Податотека:Euphorbia fimbriata - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|мини|''Euphorbia fimbriata'']] * ''[[Euphorbia franckiana]]'' * ''[[Euphorbia fulgens]]'' * ''[[Euphorbia grantii]]'' – африканска млечна грмушка * ''[[Euphorbia gregersenii]]'' * ''[[Euphorbia griffithii]]'' * ''[[Euphorbia helioscopia]]'' * ''[[Euphorbia heterophylla]]'' * ''[[Euphorbia hirta]]'' * ''[[Euphorbia hispida]]'' * ''[[Euphorbia horrida]]'' – африканско млечно буре * ''[[Euphorbia ingens]]'' – канделаброво дрво * ''[[Euphorbia labatii]]'' * ''[[Euphorbia lactea]]'' * ''[[Euphorbia lathyris]]'' * ''[[Euphorbia leuconeura]]'' – мадагаскарски накит * ''[[Euphorbia maculata]]'' * ''[[Euphorbia marginata]]'' – „снег на планина“ * ''[[Euphorbia mammillaris]]'' * ''[[Euphorbia maritae]]'' * ''[[Христов трн|Euphorbia milii]]'' – христов трн, „круна на трњата“, христово растение [[Податотека:Euphorbia_milii_-_flower_view01.jpg|десно|мини|180п|''Euphorbia milii'']] * ''[[Euphorbia misera]]'' – [[Долна Калифорнија]], јужна [[Калифорнија]] * ''[[Euphorbia myrsinites]]'' * ''[[Euphorbia nivulia]]''<ref>{{cite web |url=https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Leafy%20Milk%20Hedge.html |title=Leafy milk hedge |publisher=Flowers of India |accessdate=9 мај 2022}}</ref> * ''[[Euphorbia obesa]]'' [[Податотека:Euphorbia_obesa_222.JPG|десно|мини|180п|''Euphorbia obesa'']] * ''[[Euphorbia paralias]]'' * ''[[Euphorbia pekinensis]]'' * ''[[Euphorbia peplis]]'' * ''[[Euphorbia peplus]]'' * ''[[Euphorbia polychroma]]'' * ''[[Euphorbia psammogeton]]'' * ''[[Euphorbia pulcherrima]]'' * ''[[Euphorbia purpurea]]'' * ''[[Euphorbia resinifera]]'' * ''[[Euphorbia rigida]]'' * ''[[Euphorbia serrata]]'' * ''[[Euphorbia tirucalli]]'' [[Податотека:Euphorbia tirucalli - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|мини|180п|''Euphorbia tirucalli'']] * ''[[Euphorbia tithymaloides]]'' * ''[[Euphorbia trigona]]'' – африканско млечно дрво, катедралски кактус, абисиниска млечка [[Податотека:Euphorbia trigona - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|мини|180п|''Euphorbia trigona'']] * ''[[Euphorbia tuberosa]]'' * ''[[Euphorbia virosa]]'' ===Подродови=== * '''''Esula''''' <gallery> Податотека:Light green flowers.jpg|''Euphorbia amygdaloides'' Податотека:Zypressenwolfsmilch01.jpg|''Euphorbia cyparissias'' Податотека:Euphorbia esula.jpeg|''Euphorbia esula'' Податотека:Euphorbia myrsinites.JPG|''Euphorbia myrsinites'' </gallery> * '''''Chamaesyce''''' <gallery> Податотека:Chamaesyce cyathia.jpg|''[[Euphorbia celastroides]]'' Податотека:Euphorbia heterophylla with cyathia.JPG|[[Обоена млечка]]<br />''Euphorbia heterophylla'' Податотека:E pulcherrima ies.jpg|''Euphorbia pulcherrima'' Податотека:E rivae ies.jpg|''[[Euphorbia rivae]]'' </gallery> * '''''Rhizanthium''''' <gallery> Податотека:Euphorbia ferox2 ies.jpg|''[[Euphorbia ferox]]'' Податотека:E flanaganii ies.jpg|''[[Euphorbia flanaganii]]'' Податотека:E meloformis valida ies.jpg|[[Euphorbia meloformis|''Euphorbia meloformis'' ssp. ''валида'']] Податотека:E obesa symmetrica ies.jpg|[[Euphorbia obesa|''Euphorbia obesa'' ssp. ''симетрични'']] </gallery> * '''''Euphorbia''''' <gallery> Image:E actinoclada ies.jpg|''[[Euphorbia actinoclada]]'' Image:E attastoma attastoma ies.jpg|[[Euphorbia attastoma|''Euphorbia attastoma'' var. ''attastoma'']] Image:E confinalis rhodesica ies.jpg|[[Euphorbia confinalis|''Euphorbia confinalis'' ssp. ''rhodesica'']] Image:E lupulina ies.jpg|''[[Euphorbia lupulina]]'' Image:Euphorbia neriifolia Hong Kong.jpg|''[[Euphorbia neriifolia]]'' </gallery> == Галерија == <gallery> Податотека:Euphorbia - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|''Euphorbia'' во [[Ботаничка градина - Скопје|Ботаничката градина]] на [[ПМФ]] во [[Скопје]]. Податотека:Euphorbia - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Euphorbia'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia aeruginosa - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Euphorbia aeruginosa'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia fimbriata - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Euphorbia fimbriata'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia fimbriata - Ботаничка градина Скопје (3).jpg|''Euphorbia fimbriata'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia fimbriata - Ботаничка градина Скопје (4).jpg|''Euphorbia fimbriata'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia milii - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|''[[Христов трн|Euphorbia milii]]''' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia milii - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Euphorbia milii''' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia tirucalli - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Euphorbia tirucalli''' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia tirucalli - Ботаничка градина Скопје (3).jpg|''Euphorbia tirucalli'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia trigona - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Euphorbia trigona''' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia trigona - Ботаничка градина Скопје (3).jpg|''Euphorbia trigona'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. </gallery> == Поврзано == * [[Euphorbia подвид Poinsettia|''Euphorbia'' подвид ''Poinsettia'']] == Наводи == {{наводи|32em}} == Надворешни врски == * {{рвр|Category:Euphorbia}} * {{cite EB1911|wstitle=Euphorbia |volume=9 |short=x}} * [http://www.euphorbia-international.org/ Меѓународно здружение за млечки] * [http://www.ipni.org/ipni/plantsearch?request_type=search&output_format=query&ret_defaults=on ИПНИ] {{Таксонска лента|from1=Q146567|from2=Q14931578}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Млечка| ]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Статии со извори на италијански (it)]] [[Категорија:Статии со извори на германски (de)]] [[Категорија:CS1: долга вредност за volume]] [[Категорија:Статии со таксокутија за разновидност]] [[Категорија:Отровни растенија]] [[Категорија:Euphorbiaceae genera]] 7whnhdrxw9o5a23l1dm2a8nccwkrimb 5602497 5602496 2026-07-31T09:42:59Z Bjankuloski06 332 отстранета [[Категорија:Euphorbiaceae genera]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5602497 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | name = Млечка | image = Euphorbia February 2008-2.jpg | image_caption = ''Euphorbia serrata'' | display_parents = 3 | parent_authority = [[Август Гризебах|Griseb.]] | taxon = Euphorbia | authority = [[Карл Линеј|L.]] | diversity = {{circa|2008}} видови | diversity_link = Список на видови млечка | type_species = ''[[Euphorbia antiquorum]]'' | type_species_authority = [[Карл Линеј|L.]] | subdivision_ranks = Подродови | subdivision = ''Chamaesyce''<br /> ''Esula''<br /> ''Euphorbia''<br /> ''Rhizanthium''<br /> и вид. [[#Подродови|подолу]] | synonyms = {{collapsible list | *''Adenopetalum'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Adenorima'' <small>Raf.</small> *''Agaloma'' <small>Raf.</small> *''Aklema'' <small>Raf.</small> *''Alectoroctonum'' <small>Schltdl.</small> *''Allobia'' <small>Raf.</small> *''Anisophyllum'' <small>Haw.</small> *''Anthacantha'' <small>Lem.</small> *''Aplarina'' <small>Raf.</small> *''Arthrothamnus'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Athymalus'' <small>Neck.</small> *''Chamaesyce'' <small>Gray</small> *''Characias'' <small>Gray</small> *''Chylogala'' <small>Fourr.</small> *''Crepidaria'' <small>Haw.</small> *''Ctenadena'' <small>Prokh.</small> *''Cubanthus'' <small>Millsp.</small> *''Cyathophora'' <small>Raf.</small> *''Cystidospermum'' <small>Prokh.</small> *''Dactylanthes'' <small>Haw.</small> *''Dematra'' <small>Raf.</small> *''Desmonema'' <small>Raf.</small> *''Diadenaria'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Dichylium'' <small>Britton</small> *''Diplocyathium'' <small>Heinr.Schmidt</small> *''Ditritra'' <small>Raf.</small> *''Elaeophorbia'' <small>Stapf</small> *''Endadenium'' <small>L.C.Leach</small> *''Endoisila'' <small>Raf.</small> *''Epurga'' <small>Fourr.</small> *''Esula'' <small>(Pers.) Haw.</small> *''Eumecanthus'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Euphorbiastrum'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Euphorbiodendron'' <small>Millsp.</small> *''Euphorbion'' <small>St.-Lag.</small> *''Euphorbium'' <small>Hill</small> *''Galarhoeus'' <small>Haw.</small> *''Galorhoeus'' <small>Endl.</small> *''Hexadenia'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Kanopikon'' <small>Raf.</small> *''Keraselma'' <small>Neck. ex Juss.</small> *''Kobiosis'' <small>Raf.</small> *''Lacanthis'' <small>Raf.</small> *''Lepadena'' <small>Raf.</small> *''Leptopus'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Lophobios'' <small>Raf.</small> *''Lortia'' <small>Rendle</small> *''Lyciopsis'' <small>(Boiss.) Schweinf.</small> *''Medusea'' <small>Haw.</small> *''Monadenium'' <small>Pax</small> *''Murtekias'' <small>Raf.</small> *''Nisomenes'' <small>Raf.</small> *''Peccana'' <small>Raf.</small> *''Pedilanthus'' <small>Neck. ex Poit.</small> *''Petaloma'' <small>Raf. ex Boiss.</small> *''Pleuradena'' <small>Raf.</small> *''Poinsettia'' <small>Graham</small> *''Pythius'' <small>Raf.</small> *''Sclerocyathium'' <small>Prokh.</small> *''Stenadenium'' <small>Pax</small> *''Sterigmanthe'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Synadenium'' <small>Boiss.</small> *''Tirucalia'' <small>Raf.</small> *''Tithymalodes'' <small>Ludw. ex Kuntze</small> *''Tithymaloides'' <small>Ortega</small> *''Tithymalopsis'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Tithymalus'' <small>Gaertn.</small> *''Tithymalus'' <small>Ség.</small> *''Tithymalus'' <small>Mill.</small> *''Torfasadis'' <small>Raf.</small> *''Treisia'' <small>Haw.</small> *''Trichosterigma'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Tumalis'' <small>Raf.</small> *''Vallaris'' <small>Raf.</small> *''Ventenatia'' <small>Tratt.</small> *''Xamesike'' <small>Raf.</small> *''Zalitea'' <small>Raf.</small> *''Zygophyllidium'' <small>Small</small> }} | synonyms_ref =<ref>{{cite web |url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:327729-2#synonyms |title=Euphorbia L. |author=<!--Not stated--> |date=2017 |website=Plants of the World Online |publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=7 July 2020 }}</ref> }} [[Податотека:Euphorbia_dendroides3-Corsica~2011_04_30.jpg|десно|мини|Млечка како мало дрво: ''Euphorbia dendroides'']] '''Млечка''' ({{науч|Euphorbia}}) ― голем и разновиден [[Род (биологија)|род]] на [[скриеносеменици]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[млечки]] (Euphorbiaceae). Некои млечки се комерцијално широко достапни, како што се божиќните ѕвезди. Некои најчесто се одгледуваат како украсни растенија, или се собираат и се високо ценети поради естетскиот изглед на нивните уникатни цветни структури, како што е растението ''[[Христов трн|Euphorbia milii]]''. Млечките од пустините на [[Јужна Африка (регион)|Јужна Африка]] и [[Мадагаскар]] еволуирале физички особености и облици слични на [[кактуси]]те од [[Северна Америка|Северна]] и [[Јужна Америка]], така што тие (заедно со разни други видови растенија) честопати погрешно се нарекувани кактуси.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://cactiguide.com/cactiornot/|title=Cacti or Not? Many succulents look like cacti, but are not|work=CactiGuide.com|accessdate=9 мај 2022}}</ref> Некои се користени како украсни растенија во уредувањето на површината, поради убавите или впечатливи блици и отпороност на суша и топлина.<ref name="EPBIP">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.euphorbiaceae.org/pages/project.html|title=Euphorbia PBI - Project Description|publisher=Planetary Biodiversity Inventory (PBI)|accessdate=9 мај 2022|archive-date=2022-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331004831/https://euphorbiaceae.org/pages/project.html|url-status=dead}}</ref><ref name=":0">{{Наведени вести|url=https://www.finegardening.com/genus/euphorbia|title=Euphorbia|work=Fine Gardening|publisher=The Taunton Press, Inc.}}</ref> Еуфорбиите може да бидат во облик на мали [[Едногодишно растение|годишни растенија]] до големи и долговечни дрвја.<ref name=":0"/> Родот има над<ref name="EPBIP"/> или околу 2.000 членови,<ref name="WCSP">{{Наведена мрежна страница|url=http://apps.kew.org/wcsp/reportbuilder.do|title=World Checklist of Selected Plant Families (WCSP)|work=Kew Science|publisher=[[Кралски ботанички градини (Кју)]]|accessdate=9 мај 2022}}</ref> што го прави еден од најголемите родови на цветни растенија.<ref name="doi10.1007/BF00986147">{{Наведено списание|year=1976|title=Species diversity, ecology and evolution in a primitive Angiosperm genus:Hibbertia (Dilleniaceae)|journal=[[Plant Systematics and Evolution|Plant Syst. Evol.]]|volume=125|issue=3|pages=139–154|doi=10.1007/BF00986147}}</ref><ref name="EBL">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.houzz.com/discussions/1795347/euphorbia-botany-lesson|title=Euphorbia botany lesson|date=30 јуни 2010|work=Houzz|accessdate=9 мај 2022}}</ref> Исто така, има еден од најголемите опсези на [[Плоидност|бројот на хромозоми]], заедно со ''Rumex'' и ''Senecio''.<ref name="doi10.1007/BF00986147" /> ''Euphorbia antiquorum'' е типски вид во родот млечки.<ref>{{Наведена книга|title=Dicotyledons|last=Carter|first=S.|publisher=Springer|year=2002|isbn=978-3-540-41966-2|editor-last=Eggli|editor-first=U.|series=Illustrated Handbook of Succulent Plants|volume=5|pages=102|chapter=''Euphorbia''|chapter-url=https://books.google.com/books?id=ffBRAyZLuh0C&pg=PA102}}</ref> За прв пат биле опишани од [[Карл Линеј]] во 1753 година во ''Species Plantarum''. Растенијата имаат заеднички особености, како отровен, млечен, бел сок кој личи на [[латекс]] и необични и уникатни цветни структури.<ref name="EPBIP"/> Родот може да се опише според својствата на генските секвенци на неговите членови или според обликот и обликот ([[Морфологија (биологија)|морфологија]]) на неговите соцветија или цветови. Кога се гледа како целина, соцветието изгледа како еден цвет (псеуданциум).<ref name="EPBIP" /> Има уникатен вид псеуданциум, наречен цијатиум, каде што секое цвеќе во соцветието е смалено на најголиот суштински дел потребен за полово размножување.<ref name="EPBIP" /> Поединечните цвеќиња се или машки или женски, при што машките цвеќиња се сведени само на [[прашник]], а женките на [[Толчник (ботаника)|толчник]].<ref name="EPBIP" /> Овие цвеќиња немаат [[Чашкино ливче|чашкини ливчиња]] или други делови што се типични за цвеќиња во други видови растенија.<ref name="EPBIP" /> Структурите што го поддржуваат соцветието и другите структури под нив еволуирале за да ги привлечат опрашувачите со нектар или со облици и бои што е особено и кај други цвеќиња. Тоа е единствениот род на растенија што ги има сите три вида [[фотосинтеза]], CAM, C3 и C4.<ref name="EPBIP" /> == Опис == Растенијата се [[Едногодишно растение|едногодишни]], [[Двегодишно растение|двегодишни]] или [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] тревести, дрвенести грмушки или дрвја со отровен млечен латекс. [[Корен]]ите се фини или дебели и месести или тубуларни. Многу видови се повеќе или помалку месести, трнливи или голи. Главното стебло, а најчесто и страничните на месестите видови се дебели и 15-19 см високи. Листопадните  [[лист]]овите може да бидат [[Лист|наспрамни]], [[Лист|наизменични]] или спирално поставени. Кај месестите видови, листовите се претежно мали и краткотрајни. Стипулите се претежно мали, делумно трансформирани во боцки или [[Жлезда|жлезди]], или недостасуваат. == Избрани видови == Видете [[Список на видови млечка]] за целосен список. * ''[[Euphorbia albomarginata]]'' * ''[[Euphorbia aeruginosa]]'' [[Податотека:Euphorbia aeruginosa - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|мини|180п|''Euphorbia aeruginosa'']] * ''[[Euphorbia amygdaloides]]'' * ''[[Euphorbia antisyphilitica]]'' * ''[[Euphorbia balsamifera]]'' – (Канарски Острови)<ref>{{Cite web|url=http://www.floradecanarias.com/euphorbia_balsamifera.html|title=''Euphorbia balsamifera''|website=Flora de Canarias|access-date=9 мај 2022|archive-date=2015-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924013956/http://www.floradecanarias.com/euphorbia_balsamifera.html|url-status=dead}}</ref> * ''[[Euphorbia bulbispina]]'' * ''[[Euphorbia caducifolia]]''<ref>{{cite web |url=https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Leafless%20Milk%20Hedge.html |title=Leafless milk hedge |publisher=Flowers of India |accessdate=9 мај 2022}}</ref> * ''[[Euphorbia canariensis]]'' – (Канарски Острови)<ref>{{Cite web|url=http://www.floradecanarias.com/euphorbia_canariensis.html|title=''Euphorbia canariensis''|website=Flora de Canarias|access-date=9 мај 2022|archive-date=2011-07-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20110711013240/http://www.floradecanarias.com/euphorbia_canariensis.html|url-status=dead}}</ref> * ''[[Euphorbia caput-medusae]]'' – медузова глава (Јужна Африка) * ''[[Euphorbia ceratocarpa]]'' – ([[Сицилија]] и [[Јужна Италија]]) * ''[[Euphorbia characias]]'' – * ''[[:species:Euphorbia coerulescens|Euphorbia coerulescens]]'' - сина млечка<ref>[https://www.cactus-art.biz/schede/EUPHORBIA/Euphorbia_coerulescens/Euphorbia_coerulescens/Euphorbia_coerulescens.htm Euphorbia coerulescens]</ref> * ''[[Euphorbia cotinifolia]]'' – бакарно дрво * ''[[Euphorbia cyathophora]]'' – „оган на планина“ * ''[[Euphorbia cyparissias]]'' * ''[[Euphorbia decidua]]'' * ''[[Euphorbia dendroides]]'' * ''[[Euphorbia epithymoides]]'' * ''[[Euphorbia esula]]'' * ''[[Euphorbia fimbriata]]'' [[Податотека:Euphorbia fimbriata - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|мини|''Euphorbia fimbriata'']] * ''[[Euphorbia franckiana]]'' * ''[[Euphorbia fulgens]]'' * ''[[Euphorbia grantii]]'' – африканска млечна грмушка * ''[[Euphorbia gregersenii]]'' * ''[[Euphorbia griffithii]]'' * ''[[Euphorbia helioscopia]]'' * ''[[Euphorbia heterophylla]]'' * ''[[Euphorbia hirta]]'' * ''[[Euphorbia hispida]]'' * ''[[Euphorbia horrida]]'' – африканско млечно буре * ''[[Euphorbia ingens]]'' – канделаброво дрво * ''[[Euphorbia labatii]]'' * ''[[Euphorbia lactea]]'' * ''[[Euphorbia lathyris]]'' * ''[[Euphorbia leuconeura]]'' – мадагаскарски накит * ''[[Euphorbia maculata]]'' * ''[[Euphorbia marginata]]'' – „снег на планина“ * ''[[Euphorbia mammillaris]]'' * ''[[Euphorbia maritae]]'' * ''[[Христов трн|Euphorbia milii]]'' – христов трн, „круна на трњата“, христово растение [[Податотека:Euphorbia_milii_-_flower_view01.jpg|десно|мини|180п|''Euphorbia milii'']] * ''[[Euphorbia misera]]'' – [[Долна Калифорнија]], јужна [[Калифорнија]] * ''[[Euphorbia myrsinites]]'' * ''[[Euphorbia nivulia]]''<ref>{{cite web |url=https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Leafy%20Milk%20Hedge.html |title=Leafy milk hedge |publisher=Flowers of India |accessdate=9 мај 2022}}</ref> * ''[[Euphorbia obesa]]'' [[Податотека:Euphorbia_obesa_222.JPG|десно|мини|180п|''Euphorbia obesa'']] * ''[[Euphorbia paralias]]'' * ''[[Euphorbia pekinensis]]'' * ''[[Euphorbia peplis]]'' * ''[[Euphorbia peplus]]'' * ''[[Euphorbia polychroma]]'' * ''[[Euphorbia psammogeton]]'' * ''[[Euphorbia pulcherrima]]'' * ''[[Euphorbia purpurea]]'' * ''[[Euphorbia resinifera]]'' * ''[[Euphorbia rigida]]'' * ''[[Euphorbia serrata]]'' * ''[[Euphorbia tirucalli]]'' [[Податотека:Euphorbia tirucalli - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|мини|180п|''Euphorbia tirucalli'']] * ''[[Euphorbia tithymaloides]]'' * ''[[Euphorbia trigona]]'' – африканско млечно дрво, катедралски кактус, абисиниска млечка [[Податотека:Euphorbia trigona - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|мини|180п|''Euphorbia trigona'']] * ''[[Euphorbia tuberosa]]'' * ''[[Euphorbia virosa]]'' ===Подродови=== * '''''Esula''''' <gallery> Податотека:Light green flowers.jpg|''Euphorbia amygdaloides'' Податотека:Zypressenwolfsmilch01.jpg|''Euphorbia cyparissias'' Податотека:Euphorbia esula.jpeg|''Euphorbia esula'' Податотека:Euphorbia myrsinites.JPG|''Euphorbia myrsinites'' </gallery> * '''''Chamaesyce''''' <gallery> Податотека:Chamaesyce cyathia.jpg|''[[Euphorbia celastroides]]'' Податотека:Euphorbia heterophylla with cyathia.JPG|[[Обоена млечка]]<br />''Euphorbia heterophylla'' Податотека:E pulcherrima ies.jpg|''Euphorbia pulcherrima'' Податотека:E rivae ies.jpg|''[[Euphorbia rivae]]'' </gallery> * '''''Rhizanthium''''' <gallery> Податотека:Euphorbia ferox2 ies.jpg|''[[Euphorbia ferox]]'' Податотека:E flanaganii ies.jpg|''[[Euphorbia flanaganii]]'' Податотека:E meloformis valida ies.jpg|[[Euphorbia meloformis|''Euphorbia meloformis'' ssp. ''валида'']] Податотека:E obesa symmetrica ies.jpg|[[Euphorbia obesa|''Euphorbia obesa'' ssp. ''симетрични'']] </gallery> * '''''Euphorbia''''' <gallery> Image:E actinoclada ies.jpg|''[[Euphorbia actinoclada]]'' Image:E attastoma attastoma ies.jpg|[[Euphorbia attastoma|''Euphorbia attastoma'' var. ''attastoma'']] Image:E confinalis rhodesica ies.jpg|[[Euphorbia confinalis|''Euphorbia confinalis'' ssp. ''rhodesica'']] Image:E lupulina ies.jpg|''[[Euphorbia lupulina]]'' Image:Euphorbia neriifolia Hong Kong.jpg|''[[Euphorbia neriifolia]]'' </gallery> == Галерија == <gallery> Податотека:Euphorbia - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|''Euphorbia'' во [[Ботаничка градина - Скопје|Ботаничката градина]] на [[ПМФ]] во [[Скопје]]. Податотека:Euphorbia - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Euphorbia'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia aeruginosa - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Euphorbia aeruginosa'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia fimbriata - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Euphorbia fimbriata'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia fimbriata - Ботаничка градина Скопје (3).jpg|''Euphorbia fimbriata'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia fimbriata - Ботаничка градина Скопје (4).jpg|''Euphorbia fimbriata'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia milii - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|''[[Христов трн|Euphorbia milii]]''' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia milii - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Euphorbia milii''' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia tirucalli - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Euphorbia tirucalli''' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia tirucalli - Ботаничка градина Скопје (3).jpg|''Euphorbia tirucalli'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia trigona - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Euphorbia trigona''' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia trigona - Ботаничка градина Скопје (3).jpg|''Euphorbia trigona'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. </gallery> == Поврзано == * [[Euphorbia подвид Poinsettia|''Euphorbia'' подвид ''Poinsettia'']] == Наводи == {{наводи|32em}} == Надворешни врски == * {{рвр|Category:Euphorbia}} * {{cite EB1911|wstitle=Euphorbia |volume=9 |short=x}} * [http://www.euphorbia-international.org/ Меѓународно здружение за млечки] * [http://www.ipni.org/ipni/plantsearch?request_type=search&output_format=query&ret_defaults=on ИПНИ] {{Таксонска лента|from1=Q146567|from2=Q14931578}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Млечка| ]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Статии со извори на италијански (it)]] [[Категорија:Статии со извори на германски (de)]] [[Категорија:CS1: долга вредност за volume]] [[Категорија:Статии со таксокутија за разновидност]] [[Категорија:Отровни растенија]] 75kc3522v3qpjptacqk1nftgcl9ftyy 5602499 5602497 2026-07-31T09:43:24Z Bjankuloski06 332 [[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Млечка]] → [[Категорија:Млечка (растение)]] 5602499 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | name = Млечка | image = Euphorbia February 2008-2.jpg | image_caption = ''Euphorbia serrata'' | display_parents = 3 | parent_authority = [[Август Гризебах|Griseb.]] | taxon = Euphorbia | authority = [[Карл Линеј|L.]] | diversity = {{circa|2008}} видови | diversity_link = Список на видови млечка | type_species = ''[[Euphorbia antiquorum]]'' | type_species_authority = [[Карл Линеј|L.]] | subdivision_ranks = Подродови | subdivision = ''Chamaesyce''<br /> ''Esula''<br /> ''Euphorbia''<br /> ''Rhizanthium''<br /> и вид. [[#Подродови|подолу]] | synonyms = {{collapsible list | *''Adenopetalum'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Adenorima'' <small>Raf.</small> *''Agaloma'' <small>Raf.</small> *''Aklema'' <small>Raf.</small> *''Alectoroctonum'' <small>Schltdl.</small> *''Allobia'' <small>Raf.</small> *''Anisophyllum'' <small>Haw.</small> *''Anthacantha'' <small>Lem.</small> *''Aplarina'' <small>Raf.</small> *''Arthrothamnus'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Athymalus'' <small>Neck.</small> *''Chamaesyce'' <small>Gray</small> *''Characias'' <small>Gray</small> *''Chylogala'' <small>Fourr.</small> *''Crepidaria'' <small>Haw.</small> *''Ctenadena'' <small>Prokh.</small> *''Cubanthus'' <small>Millsp.</small> *''Cyathophora'' <small>Raf.</small> *''Cystidospermum'' <small>Prokh.</small> *''Dactylanthes'' <small>Haw.</small> *''Dematra'' <small>Raf.</small> *''Desmonema'' <small>Raf.</small> *''Diadenaria'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Dichylium'' <small>Britton</small> *''Diplocyathium'' <small>Heinr.Schmidt</small> *''Ditritra'' <small>Raf.</small> *''Elaeophorbia'' <small>Stapf</small> *''Endadenium'' <small>L.C.Leach</small> *''Endoisila'' <small>Raf.</small> *''Epurga'' <small>Fourr.</small> *''Esula'' <small>(Pers.) Haw.</small> *''Eumecanthus'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Euphorbiastrum'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Euphorbiodendron'' <small>Millsp.</small> *''Euphorbion'' <small>St.-Lag.</small> *''Euphorbium'' <small>Hill</small> *''Galarhoeus'' <small>Haw.</small> *''Galorhoeus'' <small>Endl.</small> *''Hexadenia'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Kanopikon'' <small>Raf.</small> *''Keraselma'' <small>Neck. ex Juss.</small> *''Kobiosis'' <small>Raf.</small> *''Lacanthis'' <small>Raf.</small> *''Lepadena'' <small>Raf.</small> *''Leptopus'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Lophobios'' <small>Raf.</small> *''Lortia'' <small>Rendle</small> *''Lyciopsis'' <small>(Boiss.) Schweinf.</small> *''Medusea'' <small>Haw.</small> *''Monadenium'' <small>Pax</small> *''Murtekias'' <small>Raf.</small> *''Nisomenes'' <small>Raf.</small> *''Peccana'' <small>Raf.</small> *''Pedilanthus'' <small>Neck. ex Poit.</small> *''Petaloma'' <small>Raf. ex Boiss.</small> *''Pleuradena'' <small>Raf.</small> *''Poinsettia'' <small>Graham</small> *''Pythius'' <small>Raf.</small> *''Sclerocyathium'' <small>Prokh.</small> *''Stenadenium'' <small>Pax</small> *''Sterigmanthe'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Synadenium'' <small>Boiss.</small> *''Tirucalia'' <small>Raf.</small> *''Tithymalodes'' <small>Ludw. ex Kuntze</small> *''Tithymaloides'' <small>Ortega</small> *''Tithymalopsis'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Tithymalus'' <small>Gaertn.</small> *''Tithymalus'' <small>Ség.</small> *''Tithymalus'' <small>Mill.</small> *''Torfasadis'' <small>Raf.</small> *''Treisia'' <small>Haw.</small> *''Trichosterigma'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Tumalis'' <small>Raf.</small> *''Vallaris'' <small>Raf.</small> *''Ventenatia'' <small>Tratt.</small> *''Xamesike'' <small>Raf.</small> *''Zalitea'' <small>Raf.</small> *''Zygophyllidium'' <small>Small</small> }} | synonyms_ref =<ref>{{cite web |url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:327729-2#synonyms |title=Euphorbia L. |author=<!--Not stated--> |date=2017 |website=Plants of the World Online |publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=7 July 2020 }}</ref> }} [[Податотека:Euphorbia_dendroides3-Corsica~2011_04_30.jpg|десно|мини|Млечка како мало дрво: ''Euphorbia dendroides'']] '''Млечка''' ({{науч|Euphorbia}}) ― голем и разновиден [[Род (биологија)|род]] на [[скриеносеменици]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[млечки]] (Euphorbiaceae). Некои млечки се комерцијално широко достапни, како што се божиќните ѕвезди. Некои најчесто се одгледуваат како украсни растенија, или се собираат и се високо ценети поради естетскиот изглед на нивните уникатни цветни структури, како што е растението ''[[Христов трн|Euphorbia milii]]''. Млечките од пустините на [[Јужна Африка (регион)|Јужна Африка]] и [[Мадагаскар]] еволуирале физички особености и облици слични на [[кактуси]]те од [[Северна Америка|Северна]] и [[Јужна Америка]], така што тие (заедно со разни други видови растенија) честопати погрешно се нарекувани кактуси.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://cactiguide.com/cactiornot/|title=Cacti or Not? Many succulents look like cacti, but are not|work=CactiGuide.com|accessdate=9 мај 2022}}</ref> Некои се користени како украсни растенија во уредувањето на површината, поради убавите или впечатливи блици и отпороност на суша и топлина.<ref name="EPBIP">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.euphorbiaceae.org/pages/project.html|title=Euphorbia PBI - Project Description|publisher=Planetary Biodiversity Inventory (PBI)|accessdate=9 мај 2022|archive-date=2022-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331004831/https://euphorbiaceae.org/pages/project.html|url-status=dead}}</ref><ref name=":0">{{Наведени вести|url=https://www.finegardening.com/genus/euphorbia|title=Euphorbia|work=Fine Gardening|publisher=The Taunton Press, Inc.}}</ref> Еуфорбиите може да бидат во облик на мали [[Едногодишно растение|годишни растенија]] до големи и долговечни дрвја.<ref name=":0"/> Родот има над<ref name="EPBIP"/> или околу 2.000 членови,<ref name="WCSP">{{Наведена мрежна страница|url=http://apps.kew.org/wcsp/reportbuilder.do|title=World Checklist of Selected Plant Families (WCSP)|work=Kew Science|publisher=[[Кралски ботанички градини (Кју)]]|accessdate=9 мај 2022}}</ref> што го прави еден од најголемите родови на цветни растенија.<ref name="doi10.1007/BF00986147">{{Наведено списание|year=1976|title=Species diversity, ecology and evolution in a primitive Angiosperm genus:Hibbertia (Dilleniaceae)|journal=[[Plant Systematics and Evolution|Plant Syst. Evol.]]|volume=125|issue=3|pages=139–154|doi=10.1007/BF00986147}}</ref><ref name="EBL">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.houzz.com/discussions/1795347/euphorbia-botany-lesson|title=Euphorbia botany lesson|date=30 јуни 2010|work=Houzz|accessdate=9 мај 2022}}</ref> Исто така, има еден од најголемите опсези на [[Плоидност|бројот на хромозоми]], заедно со ''Rumex'' и ''Senecio''.<ref name="doi10.1007/BF00986147" /> ''Euphorbia antiquorum'' е типски вид во родот млечки.<ref>{{Наведена книга|title=Dicotyledons|last=Carter|first=S.|publisher=Springer|year=2002|isbn=978-3-540-41966-2|editor-last=Eggli|editor-first=U.|series=Illustrated Handbook of Succulent Plants|volume=5|pages=102|chapter=''Euphorbia''|chapter-url=https://books.google.com/books?id=ffBRAyZLuh0C&pg=PA102}}</ref> За прв пат биле опишани од [[Карл Линеј]] во 1753 година во ''Species Plantarum''. Растенијата имаат заеднички особености, како отровен, млечен, бел сок кој личи на [[латекс]] и необични и уникатни цветни структури.<ref name="EPBIP"/> Родот може да се опише според својствата на генските секвенци на неговите членови или според обликот и обликот ([[Морфологија (биологија)|морфологија]]) на неговите соцветија или цветови. Кога се гледа како целина, соцветието изгледа како еден цвет (псеуданциум).<ref name="EPBIP" /> Има уникатен вид псеуданциум, наречен цијатиум, каде што секое цвеќе во соцветието е смалено на најголиот суштински дел потребен за полово размножување.<ref name="EPBIP" /> Поединечните цвеќиња се или машки или женски, при што машките цвеќиња се сведени само на [[прашник]], а женките на [[Толчник (ботаника)|толчник]].<ref name="EPBIP" /> Овие цвеќиња немаат [[Чашкино ливче|чашкини ливчиња]] или други делови што се типични за цвеќиња во други видови растенија.<ref name="EPBIP" /> Структурите што го поддржуваат соцветието и другите структури под нив еволуирале за да ги привлечат опрашувачите со нектар или со облици и бои што е особено и кај други цвеќиња. Тоа е единствениот род на растенија што ги има сите три вида [[фотосинтеза]], CAM, C3 и C4.<ref name="EPBIP" /> == Опис == Растенијата се [[Едногодишно растение|едногодишни]], [[Двегодишно растение|двегодишни]] или [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] тревести, дрвенести грмушки или дрвја со отровен млечен латекс. [[Корен]]ите се фини или дебели и месести или тубуларни. Многу видови се повеќе или помалку месести, трнливи или голи. Главното стебло, а најчесто и страничните на месестите видови се дебели и 15-19 см високи. Листопадните  [[лист]]овите може да бидат [[Лист|наспрамни]], [[Лист|наизменични]] или спирално поставени. Кај месестите видови, листовите се претежно мали и краткотрајни. Стипулите се претежно мали, делумно трансформирани во боцки или [[Жлезда|жлезди]], или недостасуваат. == Избрани видови == Видете [[Список на видови млечка]] за целосен список. * ''[[Euphorbia albomarginata]]'' * ''[[Euphorbia aeruginosa]]'' [[Податотека:Euphorbia aeruginosa - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|мини|180п|''Euphorbia aeruginosa'']] * ''[[Euphorbia amygdaloides]]'' * ''[[Euphorbia antisyphilitica]]'' * ''[[Euphorbia balsamifera]]'' – (Канарски Острови)<ref>{{Cite web|url=http://www.floradecanarias.com/euphorbia_balsamifera.html|title=''Euphorbia balsamifera''|website=Flora de Canarias|access-date=9 мај 2022|archive-date=2015-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924013956/http://www.floradecanarias.com/euphorbia_balsamifera.html|url-status=dead}}</ref> * ''[[Euphorbia bulbispina]]'' * ''[[Euphorbia caducifolia]]''<ref>{{cite web |url=https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Leafless%20Milk%20Hedge.html |title=Leafless milk hedge |publisher=Flowers of India |accessdate=9 мај 2022}}</ref> * ''[[Euphorbia canariensis]]'' – (Канарски Острови)<ref>{{Cite web|url=http://www.floradecanarias.com/euphorbia_canariensis.html|title=''Euphorbia canariensis''|website=Flora de Canarias|access-date=9 мај 2022|archive-date=2011-07-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20110711013240/http://www.floradecanarias.com/euphorbia_canariensis.html|url-status=dead}}</ref> * ''[[Euphorbia caput-medusae]]'' – медузова глава (Јужна Африка) * ''[[Euphorbia ceratocarpa]]'' – ([[Сицилија]] и [[Јужна Италија]]) * ''[[Euphorbia characias]]'' – * ''[[:species:Euphorbia coerulescens|Euphorbia coerulescens]]'' - сина млечка<ref>[https://www.cactus-art.biz/schede/EUPHORBIA/Euphorbia_coerulescens/Euphorbia_coerulescens/Euphorbia_coerulescens.htm Euphorbia coerulescens]</ref> * ''[[Euphorbia cotinifolia]]'' – бакарно дрво * ''[[Euphorbia cyathophora]]'' – „оган на планина“ * ''[[Euphorbia cyparissias]]'' * ''[[Euphorbia decidua]]'' * ''[[Euphorbia dendroides]]'' * ''[[Euphorbia epithymoides]]'' * ''[[Euphorbia esula]]'' * ''[[Euphorbia fimbriata]]'' [[Податотека:Euphorbia fimbriata - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|мини|''Euphorbia fimbriata'']] * ''[[Euphorbia franckiana]]'' * ''[[Euphorbia fulgens]]'' * ''[[Euphorbia grantii]]'' – африканска млечна грмушка * ''[[Euphorbia gregersenii]]'' * ''[[Euphorbia griffithii]]'' * ''[[Euphorbia helioscopia]]'' * ''[[Euphorbia heterophylla]]'' * ''[[Euphorbia hirta]]'' * ''[[Euphorbia hispida]]'' * ''[[Euphorbia horrida]]'' – африканско млечно буре * ''[[Euphorbia ingens]]'' – канделаброво дрво * ''[[Euphorbia labatii]]'' * ''[[Euphorbia lactea]]'' * ''[[Euphorbia lathyris]]'' * ''[[Euphorbia leuconeura]]'' – мадагаскарски накит * ''[[Euphorbia maculata]]'' * ''[[Euphorbia marginata]]'' – „снег на планина“ * ''[[Euphorbia mammillaris]]'' * ''[[Euphorbia maritae]]'' * ''[[Христов трн|Euphorbia milii]]'' – христов трн, „круна на трњата“, христово растение [[Податотека:Euphorbia_milii_-_flower_view01.jpg|десно|мини|180п|''Euphorbia milii'']] * ''[[Euphorbia misera]]'' – [[Долна Калифорнија]], јужна [[Калифорнија]] * ''[[Euphorbia myrsinites]]'' * ''[[Euphorbia nivulia]]''<ref>{{cite web |url=https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Leafy%20Milk%20Hedge.html |title=Leafy milk hedge |publisher=Flowers of India |accessdate=9 мај 2022}}</ref> * ''[[Euphorbia obesa]]'' [[Податотека:Euphorbia_obesa_222.JPG|десно|мини|180п|''Euphorbia obesa'']] * ''[[Euphorbia paralias]]'' * ''[[Euphorbia pekinensis]]'' * ''[[Euphorbia peplis]]'' * ''[[Euphorbia peplus]]'' * ''[[Euphorbia polychroma]]'' * ''[[Euphorbia psammogeton]]'' * ''[[Euphorbia pulcherrima]]'' * ''[[Euphorbia purpurea]]'' * ''[[Euphorbia resinifera]]'' * ''[[Euphorbia rigida]]'' * ''[[Euphorbia serrata]]'' * ''[[Euphorbia tirucalli]]'' [[Податотека:Euphorbia tirucalli - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|мини|180п|''Euphorbia tirucalli'']] * ''[[Euphorbia tithymaloides]]'' * ''[[Euphorbia trigona]]'' – африканско млечно дрво, катедралски кактус, абисиниска млечка [[Податотека:Euphorbia trigona - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|мини|180п|''Euphorbia trigona'']] * ''[[Euphorbia tuberosa]]'' * ''[[Euphorbia virosa]]'' ===Подродови=== * '''''Esula''''' <gallery> Податотека:Light green flowers.jpg|''Euphorbia amygdaloides'' Податотека:Zypressenwolfsmilch01.jpg|''Euphorbia cyparissias'' Податотека:Euphorbia esula.jpeg|''Euphorbia esula'' Податотека:Euphorbia myrsinites.JPG|''Euphorbia myrsinites'' </gallery> * '''''Chamaesyce''''' <gallery> Податотека:Chamaesyce cyathia.jpg|''[[Euphorbia celastroides]]'' Податотека:Euphorbia heterophylla with cyathia.JPG|[[Обоена млечка]]<br />''Euphorbia heterophylla'' Податотека:E pulcherrima ies.jpg|''Euphorbia pulcherrima'' Податотека:E rivae ies.jpg|''[[Euphorbia rivae]]'' </gallery> * '''''Rhizanthium''''' <gallery> Податотека:Euphorbia ferox2 ies.jpg|''[[Euphorbia ferox]]'' Податотека:E flanaganii ies.jpg|''[[Euphorbia flanaganii]]'' Податотека:E meloformis valida ies.jpg|[[Euphorbia meloformis|''Euphorbia meloformis'' ssp. ''валида'']] Податотека:E obesa symmetrica ies.jpg|[[Euphorbia obesa|''Euphorbia obesa'' ssp. ''симетрични'']] </gallery> * '''''Euphorbia''''' <gallery> Image:E actinoclada ies.jpg|''[[Euphorbia actinoclada]]'' Image:E attastoma attastoma ies.jpg|[[Euphorbia attastoma|''Euphorbia attastoma'' var. ''attastoma'']] Image:E confinalis rhodesica ies.jpg|[[Euphorbia confinalis|''Euphorbia confinalis'' ssp. ''rhodesica'']] Image:E lupulina ies.jpg|''[[Euphorbia lupulina]]'' Image:Euphorbia neriifolia Hong Kong.jpg|''[[Euphorbia neriifolia]]'' </gallery> == Галерија == <gallery> Податотека:Euphorbia - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|''Euphorbia'' во [[Ботаничка градина - Скопје|Ботаничката градина]] на [[ПМФ]] во [[Скопје]]. Податотека:Euphorbia - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Euphorbia'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia aeruginosa - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Euphorbia aeruginosa'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia fimbriata - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Euphorbia fimbriata'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia fimbriata - Ботаничка градина Скопје (3).jpg|''Euphorbia fimbriata'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia fimbriata - Ботаничка градина Скопје (4).jpg|''Euphorbia fimbriata'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia milii - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|''[[Христов трн|Euphorbia milii]]''' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia milii - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Euphorbia milii''' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia tirucalli - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Euphorbia tirucalli''' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia tirucalli - Ботаничка градина Скопје (3).jpg|''Euphorbia tirucalli'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia trigona - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Euphorbia trigona''' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia trigona - Ботаничка градина Скопје (3).jpg|''Euphorbia trigona'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. </gallery> == Поврзано == * [[Euphorbia подвид Poinsettia|''Euphorbia'' подвид ''Poinsettia'']] == Наводи == {{наводи|32em}} == Надворешни врски == * {{рвр|Category:Euphorbia}} * {{cite EB1911|wstitle=Euphorbia |volume=9 |short=x}} * [http://www.euphorbia-international.org/ Меѓународно здружение за млечки] * [http://www.ipni.org/ipni/plantsearch?request_type=search&output_format=query&ret_defaults=on ИПНИ] {{Таксонска лента|from1=Q146567|from2=Q14931578}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Млечка (растение)| ]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Статии со извори на италијански (it)]] [[Категорија:Статии со извори на германски (de)]] [[Категорија:CS1: долга вредност за volume]] [[Категорија:Статии со таксокутија за разновидност]] [[Категорија:Отровни растенија]] 4dnvkt9doc1wx5cm1iyddk9vyonyiyb 5602544 5602499 2026-07-31T10:45:12Z Bjankuloski06 332 5602544 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | name = Млечка | image = Euphorbia February 2008-2.jpg | image_caption = Запчеста млечка (''Euphorbia serrata'') | display_parents = 3 | parent_authority = [[Август Гризебах|Griseb.]] | taxon = Euphorbia | authority = [[Карл Линеј|L.]] | diversity = {{circa|2008}} видови | diversity_link = Список на видови млечка | type_species = Древна млечка (''Euphorbia antiquorum'') | type_species_authority = [[Карл Линеј|L.]] | subdivision_ranks = Подродови | subdivision = ''Chamaesyce''<br /> ''Esula''<br /> ''Euphorbia''<br /> ''Rhizanthium''<br /> и вид. [[#Подродови|подолу]] | synonyms = {{collapsible list | *''Adenopetalum'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Adenorima'' <small>Raf.</small> *''Agaloma'' <small>Raf.</small> *''Aklema'' <small>Raf.</small> *''Alectoroctonum'' <small>Schltdl.</small> *''Allobia'' <small>Raf.</small> *''Anisophyllum'' <small>Haw.</small> *''Anthacantha'' <small>Lem.</small> *''Aplarina'' <small>Raf.</small> *''Arthrothamnus'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Athymalus'' <small>Neck.</small> *''Chamaesyce'' <small>Gray</small> *''Characias'' <small>Gray</small> *''Chylogala'' <small>Fourr.</small> *''Crepidaria'' <small>Haw.</small> *''Ctenadena'' <small>Prokh.</small> *''Cubanthus'' <small>Millsp.</small> *''Cyathophora'' <small>Raf.</small> *''Cystidospermum'' <small>Prokh.</small> *''Dactylanthes'' <small>Haw.</small> *''Dematra'' <small>Raf.</small> *''Desmonema'' <small>Raf.</small> *''Diadenaria'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Dichylium'' <small>Britton</small> *''Diplocyathium'' <small>Heinr.Schmidt</small> *''Ditritra'' <small>Raf.</small> *''Elaeophorbia'' <small>Stapf</small> *''Endadenium'' <small>L.C.Leach</small> *''Endoisila'' <small>Raf.</small> *''Epurga'' <small>Fourr.</small> *''Esula'' <small>(Pers.) Haw.</small> *''Eumecanthus'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Euphorbiastrum'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Euphorbiodendron'' <small>Millsp.</small> *''Euphorbion'' <small>St.-Lag.</small> *''Euphorbium'' <small>Hill</small> *''Galarhoeus'' <small>Haw.</small> *''Galorhoeus'' <small>Endl.</small> *''Hexadenia'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Kanopikon'' <small>Raf.</small> *''Keraselma'' <small>Neck. ex Juss.</small> *''Kobiosis'' <small>Raf.</small> *''Lacanthis'' <small>Raf.</small> *''Lepadena'' <small>Raf.</small> *''Leptopus'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Lophobios'' <small>Raf.</small> *''Lortia'' <small>Rendle</small> *''Lyciopsis'' <small>(Boiss.) Schweinf.</small> *''Medusea'' <small>Haw.</small> *''Monadenium'' <small>Pax</small> *''Murtekias'' <small>Raf.</small> *''Nisomenes'' <small>Raf.</small> *''Peccana'' <small>Raf.</small> *''Pedilanthus'' <small>Neck. ex Poit.</small> *''Petaloma'' <small>Raf. ex Boiss.</small> *''Pleuradena'' <small>Raf.</small> *''Poinsettia'' <small>Graham</small> *''Pythius'' <small>Raf.</small> *''Sclerocyathium'' <small>Prokh.</small> *''Stenadenium'' <small>Pax</small> *''Sterigmanthe'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Synadenium'' <small>Boiss.</small> *''Tirucalia'' <small>Raf.</small> *''Tithymalodes'' <small>Ludw. ex Kuntze</small> *''Tithymaloides'' <small>Ortega</small> *''Tithymalopsis'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Tithymalus'' <small>Gaertn.</small> *''Tithymalus'' <small>Ség.</small> *''Tithymalus'' <small>Mill.</small> *''Torfasadis'' <small>Raf.</small> *''Treisia'' <small>Haw.</small> *''Trichosterigma'' <small>Klotzsch & Garcke</small> *''Tumalis'' <small>Raf.</small> *''Vallaris'' <small>Raf.</small> *''Ventenatia'' <small>Tratt.</small> *''Xamesike'' <small>Raf.</small> *''Zalitea'' <small>Raf.</small> *''Zygophyllidium'' <small>Small</small> }} | synonyms_ref =<ref>{{cite web |url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:327729-2#synonyms |title=Euphorbia L. |author=<!--Not stated--> |date=2017 |website=Plants of the World Online |publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=7 July 2020 }}</ref> }} [[Податотека:Euphorbia_dendroides3-Corsica~2011_04_30.jpg|десно|мини|Млечка како мало дрво: ''Euphorbia dendroides'']] '''Млечка''' ({{науч|Euphorbia}}) ― голем и разновиден [[Род (биологија)|род]] на [[скриеносеменици]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[млечки]] (Euphorbiaceae). Некои млечки се комерцијално широко достапни, како што се божиќните ѕвезди. Некои најчесто се одгледуваат како украсни растенија, или се собираат и се високо ценети поради естетскиот изглед на нивните уникатни цветни структури, како што е растението ''[[Христов трн|Euphorbia milii]]''. Млечките од пустините на [[Јужна Африка (регион)|Јужна Африка]] и [[Мадагаскар]] еволуирале физички особености и облици слични на [[кактуси]]те од [[Северна Америка|Северна]] и [[Јужна Америка]], така што тие (заедно со разни други видови растенија) честопати погрешно се нарекувани кактуси.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://cactiguide.com/cactiornot/|title=Cacti or Not? Many succulents look like cacti, but are not|work=CactiGuide.com|accessdate=9 мај 2022}}</ref> Некои се користени како украсни растенија во уредувањето на површината, поради убавите или впечатливи блици и отпороност на суша и топлина.<ref name="EPBIP">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.euphorbiaceae.org/pages/project.html|title=Euphorbia PBI - Project Description|publisher=Planetary Biodiversity Inventory (PBI)|accessdate=9 мај 2022|archive-date=2022-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331004831/https://euphorbiaceae.org/pages/project.html|url-status=dead}}</ref><ref name=":0">{{Наведени вести|url=https://www.finegardening.com/genus/euphorbia|title=Euphorbia|work=Fine Gardening|publisher=The Taunton Press, Inc.}}</ref> Еуфорбиите може да бидат во облик на мали [[Едногодишно растение|годишни растенија]] до големи и долговечни дрвја.<ref name=":0"/> Родот има над<ref name="EPBIP"/> или околу 2.000 членови,<ref name="WCSP">{{Наведена мрежна страница|url=http://apps.kew.org/wcsp/reportbuilder.do|title=World Checklist of Selected Plant Families (WCSP)|work=Kew Science|publisher=[[Кралски ботанички градини (Кју)]]|accessdate=9 мај 2022}}</ref> што го прави еден од најголемите родови на цветни растенија.<ref name="doi10.1007/BF00986147">{{Наведено списание|year=1976|title=Species diversity, ecology and evolution in a primitive Angiosperm genus:Hibbertia (Dilleniaceae)|journal=[[Plant Systematics and Evolution|Plant Syst. Evol.]]|volume=125|issue=3|pages=139–154|doi=10.1007/BF00986147}}</ref><ref name="EBL">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.houzz.com/discussions/1795347/euphorbia-botany-lesson|title=Euphorbia botany lesson|date=30 јуни 2010|work=Houzz|accessdate=9 мај 2022}}</ref> Исто така, има еден од најголемите опсези на [[Плоидност|бројот на хромозоми]], заедно со ''Rumex'' и ''Senecio''.<ref name="doi10.1007/BF00986147" /> ''Euphorbia antiquorum'' е типски вид во родот млечки.<ref>{{Наведена книга|title=Dicotyledons|last=Carter|first=S.|publisher=Springer|year=2002|isbn=978-3-540-41966-2|editor-last=Eggli|editor-first=U.|series=Illustrated Handbook of Succulent Plants|volume=5|pages=102|chapter=''Euphorbia''|chapter-url=https://books.google.com/books?id=ffBRAyZLuh0C&pg=PA102}}</ref> За прв пат биле опишани од [[Карл Линеј]] во 1753 година во ''Species Plantarum''. Растенијата имаат заеднички особености, како отровен, млечен, бел сок кој личи на [[латекс]] и необични и уникатни цветни структури.<ref name="EPBIP"/> Родот може да се опише според својствата на генските секвенци на неговите членови или според обликот и обликот ([[Морфологија (биологија)|морфологија]]) на неговите соцветија или цветови. Кога се гледа како целина, соцветието изгледа како еден цвет (псеуданциум).<ref name="EPBIP" /> Има уникатен вид псеуданциум, наречен цијатиум, каде што секое цвеќе во соцветието е смалено на најголиот суштински дел потребен за полово размножување.<ref name="EPBIP" /> Поединечните цвеќиња се или машки или женски, при што машките цвеќиња се сведени само на [[прашник]], а женките на [[Толчник (ботаника)|толчник]].<ref name="EPBIP" /> Овие цвеќиња немаат [[Чашкино ливче|чашкини ливчиња]] или други делови што се типични за цвеќиња во други видови растенија.<ref name="EPBIP" /> Структурите што го поддржуваат соцветието и другите структури под нив еволуирале за да ги привлечат опрашувачите со нектар или со облици и бои што е особено и кај други цвеќиња. Тоа е единствениот род на растенија што ги има сите три вида [[фотосинтеза]], CAM, C3 и C4.<ref name="EPBIP" /> == Опис == Растенијата се [[Едногодишно растение|едногодишни]], [[Двегодишно растение|двегодишни]] или [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] тревести, дрвенести грмушки или дрвја со отровен млечен латекс. [[Корен]]ите се фини или дебели и месести или тубуларни. Многу видови се повеќе или помалку месести, трнливи или голи. Главното стебло, а најчесто и страничните на месестите видови се дебели и 15-19 см високи. Листопадните  [[лист]]овите може да бидат [[Лист|наспрамни]], [[Лист|наизменични]] или спирално поставени. Кај месестите видови, листовите се претежно мали и краткотрајни. Стипулите се претежно мали, делумно трансформирани во боцки или [[Жлезда|жлезди]], или недостасуваат. == Избрани видови == Видете [[Список на видови млечка]] за целосен список. * ''[[Euphorbia albomarginata]]'' * ''[[Euphorbia aeruginosa]]'' [[Податотека:Euphorbia aeruginosa - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|мини|180п|''Euphorbia aeruginosa'']] * ''[[Euphorbia amygdaloides]]'' * ''[[Euphorbia antisyphilitica]]'' * ''[[Euphorbia balsamifera]]'' – (Канарски Острови)<ref>{{Cite web|url=http://www.floradecanarias.com/euphorbia_balsamifera.html|title=''Euphorbia balsamifera''|website=Flora de Canarias|access-date=9 мај 2022|archive-date=2015-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924013956/http://www.floradecanarias.com/euphorbia_balsamifera.html|url-status=dead}}</ref> * ''[[Euphorbia bulbispina]]'' * ''[[Euphorbia caducifolia]]''<ref>{{cite web |url=https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Leafless%20Milk%20Hedge.html |title=Leafless milk hedge |publisher=Flowers of India |accessdate=9 мај 2022}}</ref> * ''[[Euphorbia canariensis]]'' – (Канарски Острови)<ref>{{Cite web|url=http://www.floradecanarias.com/euphorbia_canariensis.html|title=''Euphorbia canariensis''|website=Flora de Canarias|access-date=9 мај 2022|archive-date=2011-07-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20110711013240/http://www.floradecanarias.com/euphorbia_canariensis.html|url-status=dead}}</ref> * ''[[Euphorbia caput-medusae]]'' – медузова глава (Јужна Африка) * ''[[Euphorbia ceratocarpa]]'' – ([[Сицилија]] и [[Јужна Италија]]) * ''[[Euphorbia characias]]'' – * ''[[:species:Euphorbia coerulescens|Euphorbia coerulescens]]'' - сина млечка<ref>[https://www.cactus-art.biz/schede/EUPHORBIA/Euphorbia_coerulescens/Euphorbia_coerulescens/Euphorbia_coerulescens.htm Euphorbia coerulescens]</ref> * ''[[Euphorbia cotinifolia]]'' – бакарно дрво * ''[[Euphorbia cyathophora]]'' – „оган на планина“ * ''[[Euphorbia cyparissias]]'' * ''[[Euphorbia decidua]]'' * ''[[Euphorbia dendroides]]'' * ''[[Euphorbia epithymoides]]'' * ''[[Euphorbia esula]]'' * ''[[Euphorbia fimbriata]]'' [[Податотека:Euphorbia fimbriata - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|мини|''Euphorbia fimbriata'']] * ''[[Euphorbia franckiana]]'' * ''[[Euphorbia fulgens]]'' * ''[[Euphorbia grantii]]'' – африканска млечна грмушка * ''[[Euphorbia gregersenii]]'' * ''[[Euphorbia griffithii]]'' * ''[[Euphorbia helioscopia]]'' * ''[[Euphorbia heterophylla]]'' * ''[[Euphorbia hirta]]'' * ''[[Euphorbia hispida]]'' * ''[[Euphorbia horrida]]'' – африканско млечно буре * ''[[Euphorbia ingens]]'' – канделаброво дрво * ''[[Euphorbia labatii]]'' * ''[[Euphorbia lactea]]'' * ''[[Euphorbia lathyris]]'' * ''[[Euphorbia leuconeura]]'' – мадагаскарски накит * ''[[Euphorbia maculata]]'' * ''[[Euphorbia marginata]]'' – „снег на планина“ * ''[[Euphorbia mammillaris]]'' * ''[[Euphorbia maritae]]'' * ''[[Христов трн|Euphorbia milii]]'' – христов трн, „круна на трњата“, христово растение [[Податотека:Euphorbia_milii_-_flower_view01.jpg|десно|мини|180п|''Euphorbia milii'']] * ''[[Euphorbia misera]]'' – [[Долна Калифорнија]], јужна [[Калифорнија]] * ''[[Euphorbia myrsinites]]'' * ''[[Euphorbia nivulia]]''<ref>{{cite web |url=https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Leafy%20Milk%20Hedge.html |title=Leafy milk hedge |publisher=Flowers of India |accessdate=9 мај 2022}}</ref> * ''[[Euphorbia obesa]]'' [[Податотека:Euphorbia_obesa_222.JPG|десно|мини|180п|''Euphorbia obesa'']] * ''[[Euphorbia paralias]]'' * ''[[Euphorbia pekinensis]]'' * ''[[Euphorbia peplis]]'' * ''[[Euphorbia peplus]]'' * ''[[Euphorbia polychroma]]'' * ''[[Euphorbia psammogeton]]'' * ''[[Euphorbia pulcherrima]]'' * ''[[Euphorbia purpurea]]'' * ''[[Euphorbia resinifera]]'' * ''[[Euphorbia rigida]]'' * ''[[Euphorbia serrata]]'' * ''[[Euphorbia tirucalli]]'' [[Податотека:Euphorbia tirucalli - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|мини|180п|''Euphorbia tirucalli'']] * ''[[Euphorbia tithymaloides]]'' * ''[[Euphorbia trigona]]'' – африканско млечно дрво, катедралски кактус, абисиниска млечка [[Податотека:Euphorbia trigona - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|мини|180п|''Euphorbia trigona'']] * ''[[Euphorbia tuberosa]]'' * ''[[Euphorbia virosa]]'' ===Подродови=== * '''''Esula''''' <gallery> Податотека:Light green flowers.jpg|''Euphorbia amygdaloides'' Податотека:Zypressenwolfsmilch01.jpg|''Euphorbia cyparissias'' Податотека:Euphorbia esula.jpeg|''Euphorbia esula'' Податотека:Euphorbia myrsinites.JPG|''Euphorbia myrsinites'' </gallery> * '''''Chamaesyce''''' <gallery> Податотека:Chamaesyce cyathia.jpg|''[[Euphorbia celastroides]]'' Податотека:Euphorbia heterophylla with cyathia.JPG|[[Обоена млечка]]<br />''Euphorbia heterophylla'' Податотека:E pulcherrima ies.jpg|''Euphorbia pulcherrima'' Податотека:E rivae ies.jpg|''[[Euphorbia rivae]]'' </gallery> * '''''Rhizanthium''''' <gallery> Податотека:Euphorbia ferox2 ies.jpg|''[[Euphorbia ferox]]'' Податотека:E flanaganii ies.jpg|''[[Euphorbia flanaganii]]'' Податотека:E meloformis valida ies.jpg|[[Euphorbia meloformis|''Euphorbia meloformis'' ssp. ''валида'']] Податотека:E obesa symmetrica ies.jpg|[[Euphorbia obesa|''Euphorbia obesa'' ssp. ''симетрични'']] </gallery> * '''''Euphorbia''''' <gallery> Image:E actinoclada ies.jpg|''[[Euphorbia actinoclada]]'' Image:E attastoma attastoma ies.jpg|[[Euphorbia attastoma|''Euphorbia attastoma'' var. ''attastoma'']] Image:E confinalis rhodesica ies.jpg|[[Euphorbia confinalis|''Euphorbia confinalis'' ssp. ''rhodesica'']] Image:E lupulina ies.jpg|''[[Euphorbia lupulina]]'' Image:Euphorbia neriifolia Hong Kong.jpg|''[[Euphorbia neriifolia]]'' </gallery> == Галерија == <gallery> Податотека:Euphorbia - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|''Euphorbia'' во [[Ботаничка градина - Скопје|Ботаничката градина]] на [[ПМФ]] во [[Скопје]]. Податотека:Euphorbia - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Euphorbia'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia aeruginosa - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Euphorbia aeruginosa'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia fimbriata - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Euphorbia fimbriata'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia fimbriata - Ботаничка градина Скопје (3).jpg|''Euphorbia fimbriata'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia fimbriata - Ботаничка градина Скопје (4).jpg|''Euphorbia fimbriata'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia milii - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|''[[Христов трн|Euphorbia milii]]''' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia milii - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Euphorbia milii''' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia tirucalli - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Euphorbia tirucalli''' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia tirucalli - Ботаничка градина Скопје (3).jpg|''Euphorbia tirucalli'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia trigona - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Euphorbia trigona''' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Euphorbia trigona - Ботаничка градина Скопје (3).jpg|''Euphorbia trigona'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. </gallery> == Поврзано == * [[Euphorbia подвид Poinsettia|''Euphorbia'' подвид ''Poinsettia'']] == Наводи == {{наводи|32em}} == Надворешни врски == * {{рвр|Category:Euphorbia}} * {{cite EB1911|wstitle=Euphorbia |volume=9 |short=x}} * [http://www.euphorbia-international.org/ Меѓународно здружение за млечки] * [http://www.ipni.org/ipni/plantsearch?request_type=search&output_format=query&ret_defaults=on ИПНИ] {{Таксонска лента|from1=Q146567|from2=Q14931578}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Млечка (растение)| ]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Статии со извори на италијански (it)]] [[Категорија:Статии со извори на германски (de)]] [[Категорија:CS1: долга вредност за volume]] [[Категорија:Статии со таксокутија за разновидност]] [[Категорија:Отровни растенија]] 3jrvobjnsyfg9qy7fzch5y7m0tf1mws 0 1300972 5602456 5567110 2026-07-31T08:25:34Z Túrelio 10772 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:Duplicate|Duplicate]]: [[File:Venus Flytrap time lapse.webm]] → [[File:Venus Flytrap (time lapse).webm]] Exact or scaled-down duplicate: [[c::File:Venus Flytrap (time lapse).webm]] 5602456 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | status = VU | status_system = IUCN2.3 | status_ref = <ref name="iucn status 19 November 2021">{{cite iucn |author=Schnell, D. |author2=Catling, P. |author3=Folkerts, G. |author4=Frost, C. |author5=Gardner, R. |display-authors=etal| |date=2000 |title=''Dionaea muscipula'' |volume=2000 |page=e.T39636A10253384 |doi=10.2305/IUCN.UK.2000.RLTS.T39636A10253384.en |access-date=13 мај 2022}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite web|title=Appendices {{!}} CITES|url=https://cites.org/eng/app/appendices.php|access-date=2022-01-14|website=cites.org}}</ref> | image = VFT_ne1.JPG | image_caption = Лист | regnum=[[Растенија]] | ordo=[[Каранфиловидни]] | familia=Droseraceae | genus = Dionaea | genus_authority = [[Даниел Соландер|Д. Соландер]] ''ex'' [[Џон Елис (природонаучник)|Џ. Елис]] 1768 | species= '''''D. muscipula''''' | binomial= Dionaea muscipula | binomial_authority = Џ. Елис | range_map = Dionaea distribution (revised).svg | range_map_caption = Распространетост | synonyms = *''Dionea'' <small>Raf., spelling variant</small> *''Dionaea corymbosa''<br/><small>(Raf.) Steud. (1840)</small> *''Dionaea crinita''<br/><small>Sol. (1990) as synonym</small> *''Dionaea dentata''<br/><small>[[Питер Д'Амато|П. Д'Амато]] (1998) име објавено без опис</small> *''Dionaea heterodoxa''<br/><small>D'Amato (1998) ''nom.nud.''</small> *''Dionaea muscicapa''<br/><small>St.Hil. (1824) ''sphalm.typogr.''</small> *''Dionaea sensitiva''<br/><small>Salisb. (1796)</small> *''Dionaea sessiliflora''<br/><small>(Raf.) Steud. (1840)</small> *''Dionaea uniflora''<br/><small>(Raf.) Steud. (1840)</small> *''Drosera corymbosa''<br/><small>Raf. (1833)</small> *''Drosera sessiliflora''<br/><small>Raf. (1833)</small> *''Drosera uniflora''<br/><small>Raf. (1833)</small> | synonyms_ref = <ref>Schlauer, J. (N.d.) [http://www.omnisterra.com/bot/cp_home.cgi?name=Dionaea+muscipula ''Dionaea muscipula''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200724175243/http://www.omnisterra.com/bot/cp_home.cgi?name=Dionaea+muscipula |date=2020-07-24 }}. Carnivorous Plant Database.</ref> }} '''Венерината муволовка''' (''Dionaea muscipula'') ― [[Месојадно растение|инсективорно растение]] кое потекнува од суптропските влажни страништа на источниот брег на [[Соединетите Држави]], поточно во [[Северна Каролина]] и [[Јужна Каролина]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://apps.kew.org/wcsp/namedetail.do?name_id=62109 |title=Kew World Checklist of Selected Plant Families |accessdate=2022-05-13 |archive-date=2015-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151018043641/http://apps.kew.org/wcsp/namedetail.do?name_id=62109 |url-status=dead }}</ref> Го фаќа својот плен - главно [[инсекти]] и [[пајаци]] - со структура за заробување створена од завршниот дел од секој од листовите на растението, што се активира од ситни влакна (наречени „влакна за активирање“ или „чувствителни влакна“) на нивните внатрешни површини. Кога инсектот или пајакот што ползи по листовите ќе дојде во контакт со влакно, стапицата се подготвува да се затвори и се затвора само ако се случи друг контакт во рок од приближно дваесет секунди од првиот удар. Активирањето може да се појави по десетина секунди од контактот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.insidescience.org/news/investigating-venus-flytraps-speedy-snap|title=Investigating the Venus Flytrap|last=Sumner|first=Thomas|date=20 ноември 2012|publisher=insidescience.com|accessdate=13 мај 2022}}</ref> Барањето за непотребно активирање во овој механизам служи како заштита од трошење енергија со заробување на предмети без [[хранлива вредност]], а растението ќе започне со варење дури по уште пет стимулации за да се осигура дека фатила жива бубачка достојна за „консумирање“. ''Dionaea'' е монотипичен [[Род (биологија)|род]], тесно поврзан со растенијата [[водениче]] (''Aldrovanda vesiculosa'') и росичка (''Drosera''), од фамилијата Droseraceae. Иако широко се одгледува за продажба, популацијата на венерината муволовка рапидно се намалува во нејзиниот природен ареал.<ref name=":0"/> Видот моментално е под ревизија на Законот за загрозени видови од страна на американската служба за риби и диви животни .<ref name=":4">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fws.gov/southeast/pdf/fact-sheet/venus-flytrap.pdf|title=Venus Flytrap: Under Endangered Species Act review|date=јуни 2017|work=U.S. Fish & Wildlife Service|accessdate=13 мај 2022|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521092428/https://www.fws.gov/southeast/pdf/fact-sheet/venus-flytrap.pdf|url-status=dead}}</ref> == Етимологија == Народното име на растението (оригинално „Венерина муволовка“) се однесува на [[Венера (божица)|Венера]], римската божица на љубовта. Името на родот, ''Dionaea'' („ќерка на Диона “), се однесува на грчката божица [[Афродита]], додека името на видот, ''muscipula'', е латински и се означува „стапица за глувци“ и за „стапица за муви“.<ref name="Matt">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.flytrapcare.com/venus-fly-trap-background-information.html?start=3|title=Background Information on Venus Fly Traps – Venus Fly Trap naming and history|date=4 април 2008|publisher=FlyTrapCare.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20081217021417/http://www.flytrapcare.com/venus-fly-trap-background-information.html?start=3|archive-date=17 декември 2008}}</ref><ref name=":7">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=xPoRAAAAYAAJ&pg=PA523|title=The London Magazine, Or, Gentleman's Monthly Intelligencer|last=Ellis|first=John|date=1768|publisher=R. Baldwin|volume=October 1768|page=523|language=en}}</ref> Латинскиот збор ''muscipula'' е изведен од <nowiki><i id="mwOw">mus</i></nowiki> („глувче“) и ''decipula'' („стапица“), додека [[хомоним]]ниот збор ''muscipula'' е изведен од ''[[Мува (соѕвездие)|musca]]'' („мува“) и ''decipula'' („стапица“ ").<ref name=":7" /><ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/cu31924021611466|title=Varronianus: A Critical and Historical Introduction to the Ethnography of Ancient Italy and to the Philological Study of the Latin Language|last=Donaldson|first=John William|date=1852|publisher=J. W. Parker & Son|pages=[https://archive.org/details/cu31924021611466/page/n467 431]|language=en|quote=cipula.}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=cIBFAAAAcAAJ&q=muscipula&pg=PT76|title=Dictionarium Minus: A Compendious Dictionary English-Latin and Latin-English|last=Wase|first=Christopher|date=1662|publisher=Maxwell|language=en}}</ref> == Откритие == На 2 април 1759 година, колонијалниот гувернер на Северна Каролина, Артур Добс, го напишал првиот писмен опис на растението во писмо до англискиот ботаничар Питер Колинсон.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=ctJXhT6UynYC&q=kind%20of%20catch%20fly%20sensitive|title=The Poetics of Natural History: From John Bartram to William James|last=Irmscher|first=Christoph|date=1999|publisher=Rutgers University Press|isbn=978-0-8135-2615-7|page=31|language=en}}</ref> Во писмото тој напишал: „Имаме еден вид чувствителен на муви кој се затвора на сè што ќе го допре. Расте на ГШ 34, но не и во 35. Ќе се обидам да го спасам семето овде.“ <ref name=":8">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=KPZ1CQAAQBAJ&q=catch+fly+sensitive|title=The Cabaret of Plants: Forty Thousand Years of Plant Life and the Human Imagination|last=Mabey|first=Richard|date=2016|publisher=W. W. Norton & Company|isbn=978-0-393-24877-7|language=en|chapter=The Challenge of Carnivorous Plants: The Tipitiwitchet (Chapter 16)}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Diary of a journey through the Carolinas, Georgia and Florida : From July 1, 1765 to April 10, 1766|last=Bartram|first=John|date=1942|publisher=American Philosophical Society|pages=104|hdl=2027/uc1.32106020417272}}</ref> [[Карл Линеј]] на 23 септември 1768 година,<ref>{{Наведена книга|url=http://urn.kb.se/resolve?urn=urn:nbn:se:alvin:portal:record-232608|title=Letter 23 September 1768, London to Carl Linnaeus|last=Ellis|first=John|date=23 септември 1768}}</ref> го опишал растението и го предложил неговото англиско име ''Venus Flytrap'' и научното име. ''Dionaea muscipula''.<ref>[http://www.huntbotanical.org/library/show.php?4 Directions for Bringing over Seeds and Plants, from the East Indies and Other Distant Countries, in a State of Vegetation]: Together with a Catalogue of Such Foreign Plants as Are Worthy of Being Encouraged in Our American Colonies, for the Purposes of Medicine, Agriculture, and Commerce.</ref> == Опис == Венерината муволовка е мало растение чија структура може да се опише како розета од четири до седум листови, кои произлегуваат од кратко подземно стебло, кое всушност има облик на светилка. Секое стебло достигнува максимална големина од околу три до десет сантиметри, во зависност од годишното време;<ref name="Sarraceniacom">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sarracenia.com/faq/faq2000.html|title=Venus flytraps|work=The Carnivorous Plant FAQ|accessdate=13 мај 2022}}</ref> подолги листови со робусни стапици обично се формираат по цветањето. Замките за муви кои имаат повеќе од седум лисја се колонии формирани од розети кои се поделени под земјата. [[Податотека:Drawing_of_Venus_Flytrap.jpg|лево|мини| Илустрација од ''Ботаничкото списание'' на Кертис од [[:en:William Curtis|Вилијам Куртис]] (1746–1799)]] Лисната плоча е поделена на два региони: рамна, во облик на срце, способна за [[фотосинтеза]], и пар завршни лобуси кои ја формираат замката. Горната површина на овие лобуси содржи црвени антоцијанински пигменти и нејзините рабови лачат слуз. Лобусите покажуваат брзи движења на растенијата, се затвораат кога се стимулираат од „плен“. Механизмот за фаќање се исклучува кога пленот контактира со еден од трите влакненца кои се наоѓаат на горната површина на секој од лобусите. Механизмот е толку високо специјализиран што може да направи разлика помеѓу живиот плен и дразбите што не се плен, како што се капките дожд што паѓаат;<ref name="PRS">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/biologyofplants00rave_0|title=Biology of Plants|last=Raven|first=Peter H.|last2=Evert|first2=Ray Franklin|last3=Eichhorn|first3=Susan E.|publisher=W.H. Freeman and Company|year=2005|isbn=978-0-7167-1007-3|edition=7|url-access=registration}}</ref> две влакна за активирање мора да се допрат последователно во рок од 20 секунди една од друга или едно влакно да се допре двапати брзо едноподруго,<ref name="PRS" /> при што лобусите на стапицата ќе се затворат, обично за околу една десетина од секундата.<ref name="how">{{Наведено списание|last=Forterre|first=Yoël|last2=Skotheim|first2=Jan M.|last3=Dumais|first3=Jacques|last4=Mahadevan|first4=L.|date=27 јануари 2005|title=How the Venus flytrap snaps|url=http://www.oeb.harvard.edu/faculty/dumais/Publications/Nature2005.pdf|journal=Nature|volume=433|issue=7024|pages=421–425|bibcode=2005Natur.433..421F|doi=10.1038/nature03185|pmid=15674293|archive-url=https://web.archive.org/web/20071202201809/http://www.oeb.harvard.edu/faculty/dumais/Publications/Nature2005.pdf|archive-date=2 декември 2007}}</ref> Рабовите на лобусите се реси со крути испакнатини или трепки слични на влакна, кои се спојуваат и спречуваат бегство на големиот плен. Овие трепки и влакната за активирање (исто така познати како чувствителни влакна) се веројатно [[Хомологија (биологија)|хомологни]] со пипалата кои се наоѓаат кај росичките кои припаѓаат во истата фамилија. Растението има и цвет на врвот цветна дршка долга околу 15&nbsp;cm. Цветот се опрашува од различни летечки инсекти.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.washingtonpost.com/news/speaking-of-science/wp/2018/02/07/venus-flytraps-give-insects-that-pollinate-their-flowers-a-break-they-dont-eat-them/|title=Venus flytraps give insects that pollinate their flowers a break. They don't eat them.|last=Guarino|first=Ben|date=7 февруари 2018|work=Washington Post|access-date=2 August 2020|language=en}}</ref> {{Gallery|File:Flowering Venus flytrap plant.jpg|Flowering Venus flytrap showing its long flower stem|File:Dionaea muscipula flower 1-2.jpg|Closeup of flower ({{circa}} 20 mm in diameter)|File:Dionaea muscipula seeds.jpg|The species produces small, shiny black seeds|width=220|height=170|lines=2|align=center}} == Живеалиште и распространување == === Живеалиште === [[Податотека:Venus_flytrap_Map.gif|мини|Карта на природно распространување на венерината муволовка]] Венерината муволовка се наоѓа во средини сиромашни со [[азот]] и фосфор, како што се мочуриштата и влажните савани. Таа е мала по раст, бавно расте, може да толерира оган и зависи од периодично горење за да ја потисне конкуренцијата.<ref name=":1">{{Наведено списание|last=W. Schulze|last2=E.D. Schulze|last3=I. Schulze|last4=R. Oren|year=2001|title=Quantification of insect nitrogen utilization by the Venus flytrap Dionaea muscipula catching prey with highly variable isotope signatures|journal=Journal of Experimental Botany|volume=52|issue=358|pages=1041–1049|doi=10.1093/jexbot/52.358.1041|pmid=11432920|doi-access=free}}</ref> Преживува во влажни песочни и тресетени почви. Иако е успешно одгледувана на многу места низ светот, таа природно се наоѓа во крајбрежните мочуришта на Северна и Јужна Каролина во Соединетите Држави, особено на 100&nbsp;km полупречник на Вилмингтон, Северна Каролина.<ref>Darwin, C. R. 1875.</ref> Едно такво место е Зеленото мочуриште во Северна Каролина. Исто така, се чини дека има одомаќинета популација на Венерината муволовка во северна [[Флорида]], како и воведена популација во западен [[Вашингтон (сојузна држава)|Вашингтон]].<ref name="Schnell 2002">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=z2SzHmAjUZcC|title=Carnivorous Plants of the United States and Canada|last=Schnell|first=D. E.|publisher=Timber Press|year=2002|isbn=978-0-88192-540-1|edition=2}}</ref><ref name="Burke Museum">Giblin, D. Nd. [http://biology.burke.washington.edu/herbarium/imagecollection.php?Genus=Dionaea&Species=muscipula ''Dionaea muscipula''.]</ref> Сиромашна почва со хранливи материи е причината поради која растението се потпира на такви сложени замки: пленот од инсекти обезбедува азот за формирање на [[Белковина|белковини]]. Тие поднесуваат благи зими, а венерините муволовки кои не поминуваат низ период на зимско мирување ќе ослабат и ќе умрат по одреден временски период.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.carnivorousplants.org/seedbank/species/Dionaea.htm|title=International Carnivorous Plant Society|publisher=Carnivorousplants.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20140728025308/http://www.carnivorousplants.org/howto/GrowingGuides/Dionaea.php|archive-date=28 јули 2014|accessdate=13 мај 2022}}</ref> === Распространување === ''Dionaea muscipula'' природно се јавува само долж крајбрежната рамнина на Северна и Јужна Каролина во САД, со сите познати моментални локации во рок од 90&nbsp;km од Вилмингтон, Северна Каролина.<ref name=":5">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fws.gov/southeast/pdf/fact-sheet/venus-flytrap.pdf|title=Venus Flytrap: Under Endangered Species Act review|date=јуни 2017|work=U.S. Fish & Wildlife Service|accessdate=13 мај 2022|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521092428/https://www.fws.gov/southeast/pdf/fact-sheet/venus-flytrap.pdf|url-status=dead}}</ref> Истражувањето од 1958 година на примероци од хербариуми и стари документи открило 259 локации каде што историскиот запис го документирал присуството на ''D. muscipula'', во 21 држава во Северна и Јужна Каролина.<ref name=":6">{{Наведено списание|last=Roberts|first=Patricia R.|last2=Oosting|first2=H. J.|date=1958|title=Responses of Venus Fly Trap (Dionaea muscipula) to Factors Involved in Its Endemism|journal=Ecological Monographs|language=en|volume=28|issue=2|pages=193–218|doi=10.2307/1942208|issn=1557-7015|jstor=1942208}}</ref> Почнувајќи од 2019 година, се сметаше за исчезнат во Северна Каролина во внатрешноста на Мур, Робесон и Леноар, како и во крајбрежните делови на Чарлстон и Џорџтаун во Јужна Каролина. Преостанатите популации постојат во Северна Каролина во Бофор, Крејвен, Памлико, Картерет, Џонс, Онслоу, Даплин, Пендер, Њу Хановер, Бранзвик, Колумбус, Блејден, Сампсон, Камберленд и Хок, и во Јужна Каролина во округот Хори.<ref name=":5" /> === Популација === Едно големо истражување во 2019 година, спроведено од Програмата за природно наследство на Северна Каролина, изброи вкупно 163.951 поединечни венерини муволовки во Северна Каролина и 4.876 во Јужна Каролина, проценувајќи дека вкупно 302.000 единки останале во дивината во нејзиниот природен опсег.<ref name=":2">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ncdcr.gov/blog/2019/05/21/biodiversity-day-venus-flytrap-preservation|title=Biodiversity Day: Venus Flytrap Preservation {{!}} NC DNCR|work=www.ncdcr.gov|language=en|accessdate=13 мај 2022}}</ref> Ова претставува намалување за повеќе од 93% од проценката од 1979 година од приближно 4.500.000 единки.<ref name=":0"/> Студијата од 1958 година открила 259 потврдени постоечки или историски места.<ref name=":6"/> Од 2016 година, имало 71 познато место каде растението можело да се најде во дивината. Од овие 71 местоположба, само 20 биле класифицирани како со одлична или добра долгорочна одржливост.<ref name=":4"/> [[Податотека:Dionaea_muscipula_closing_trap_animation.gif|лево|мини|300x300пкс|Затворање на замката.]] [[Податотека:Venus Flytrap (time lapse).webm|мини|Фаќање на плен (види [[c:Category:Videos of Dionaea muscipula|повеќе видеа тука]]).]] Повеќето месојадни растенија селективно се хранат со специфичен плен. Овој избор се должи на расположливиот плен и видот на стапицата што ја користи организмот. Кај венерината стапица, пленот е ограничен на бубачки, пајаци и други ползечки членконоги.<ref name="Ellison">{{Наведено списание|last=Ellison|first=DM|last2=Gotelli|first2=NJ|year=2009|title=Energetics and the evolution of carnivorous plants – Darwin's 'Most Wonderful plants in the world'|journal=Journal of Experimental Botany|volume=60|issue=1|pages=19–42|doi=10.1093/jxb/ern179|pmid=19213724|doi-access=free}}</ref> === Механизам на заробување === [[Податотека:Snap,_Digest,_Absorb_-_How_the_Venus_flytrap_processes_prey_01.png|мини|Фази и времетраење на процесот на ''дигестија на венерината муволовка, списание Knowable''<ref name="Pain">{{Наведено списание|last=Pain|first=Stephanie|date=2 март 2022|title=How plants turned predator|url=https://knowablemagazine.org/article/living-world/2022/how-plants-turned-predator|journal=Knowable Magazine|doi=10.1146/knowable-030122-1|access-date=13 мај 2022|doi-access=free}}</ref>]] [[Податотека:Dionaea-muscipula-Ausloeseborste-Mikroskopaufnahme.jpg|мини|Зголеме приказ на едно од влакната за активација]] Венерината муволовка е една од многу малата група на растенија способни за брзо движење, како што е ''Mimosa pudica.'' Механизмот со кој стапицата се затвора вклучува сложена интеракција помеѓу [[Растегливост|еластичноста]], тургорниот притисок и растот. Замката се затвора само кога има две стимулации на влакната на активирањето; ова е за да се избегне ненамерно активирање на механизмот од прашина и други отпадоци што се пренесуваат од ветерот. Во отворена, „несопната“ состојба, лобусите се [[wiktionary:convex|конвексни]] (свиткани нанадвор), но во затворена состојба, лобусите се [[wiktionary:concave|конкавни]] (формирајќи празнина). Брзото превртување на оваа бистабилна состојба е она што ја затвора стапицата,<ref name="how"/> но механизмот со кој тоа се случува сè уште е слабо разбран. Кога влакната за активирање се стимулираат, се генерира [[дејствен потенцијал]] (најчесто вклучува јони на калциум - видете калциум во биологијата ), кој се шири низ лобусите и ги стимулира клетките во лобусите.<ref>{{Наведено списание|last=Hodick|first=Dieter|last2=Sievers|first2=Andreas|year=1989|title=The action potential of ''Dionaea muscipula'' Ellis|journal=Planta|volume=174|issue=1|pages=8–18|doi=10.1007/BF00394867|pmid=24221411}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Suda|first=Hiraku|last2=Mano|first2=Hiroaki|last3=Toyota|first3=Masatsugu|last4=Fukushima|first4=Kenji|last5=Mimura|first5=Tetsuro|last6=Tsutsui|first6=Izuo|last7=Hedrich|first7=Rainer|last8=Tamada|first8=Yosuke|last9=Hasebe|first9=Mitsuyasu|year=2020|title=Calcium dynamics during trap closure visualized in transgenic Venus flytrap|journal=Nature Plants|volume=6|issue=10|pages=1219–1224|doi=10.1038/s41477-020-00773-1|pmid=33020606|doi-access=free}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2020/10/12/science/venus-flytraps-close.html|title=Why Scientists Made Venus Flytraps That Glow|last=Giaimo|first=Cara|date=12 октомври 20222020-10-12|work=The New York Times|access-date=13 мај 2022|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> [[Податотека:Dionaea,_muscoid_fly.jpg|мини|Заробен инсект.]] === Варење === Ако пленот не може да избега, тој ќе продолжи да ја стимулира внатрешната површина на лобусите, а тоа предизвикува дополнителен одговор на растот што ги принудува рабовите на лобусите заедно, на крајот херметички затворајќи ја стапицата и формирајќи „стомак“. Ослободувањето на дигестивните ензими е контролирано од хормонот јасмонска киселина, истиот хормон кој предизвикува ослободување на токсини како одбранбен механизам против тревопасни животни кај немесојадните растенија. (Види Еволуција подолу)<ref name="BöhmScherzer2016">{{Наведено списание|last=Böhm|first=J.|last2=Scherzer|first2=S.|last3=Krol|first3=E.|last4=Kreuzer|first4=I.|last5=von Meyer|first5=K.|last6=Lorey|first6=C.|last7=Mueller|first7=T. D.|last8=Shabala|first8=L.|last9=Monte|first9=I.|year=2016|title=The Venus Flytrap Dionaea muscipula Counts Prey-Induced Action Potentials to Induce Sodium Uptake|journal=Current Biology|volume=26|issue=3|pages=286–295|doi=10.1016/j.cub.2015.11.057|issn=0960-9822|pmc=4751343|pmid=26804557}}</ref><ref name="Venus flytrap carnivorous lifestyle builds on herbivore defense strategies">{{Наведено списание|last=Bemm|first=Felix|last2=Becker|first2=Dirk|last3=Larisch|first3=Christina|last4=Kreuzer|first4=Ines|last5=Escalante-Perez|first5=Maria|last6=Schulze|first6=Waltraud X.|last7=Ankenbrand|first7=Markus|last8=Weyer|first8=Anna-Lena Van de|last9=Krol|first9=Elzbieta|date=4 мај 2016|title=Venus flytrap carnivorous lifestyle builds on herbivore defense strategies|url=http://genome.cshlp.org/content/early/2016/04/28/gr.202200.115|journal=Genome Research|language=en|volume=26|issue=6|pages=812–825|doi=10.1101/gr.202200.115|issn=1088-9051|pmc=4889972|pmid=27197216|access-date=13 мај 2022}}</ref> Откако ќе се активираат дигестивните жлезди во лобусите на листот, варењето се [[Катализа|катализира]] од ензимите на хидролаза кои се излачуваат од жлездите. Еден од овие ензими вклучува GH18 хитиназа, која го разградува егзоскелетот на заробените инсекти што содржи хитин. Синтезата на овој ензим започнува со најмалку 5 дејствени потенцијали, кои ќе ја стимулираат транскрипцијата на хитиназата.<ref>{{Наведено списание|last=Hedrich|first=Rainer|last2=Fukushima|first2=Kenji|date=17 јуни 2021|title=On the Origin of Carnivory: Molecular Physiology and Evolution of Plants on an Animal Diet|url=https://www.annualreviews.org/doi/10.1146/annurev-arplant-080620-010429|journal=Annual Review of Plant Biology|volume=72|issue=1|pages=133–153|doi=10.1146/annurev-arplant-080620-010429|issn=1543-5008|access-date=2022-05-13|archive-date=2022-05-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220507221318/https://www.annualreviews.org/doi/10.1146/annurev-arplant-080620-010429|url-status=dead}}</ref> Процесот трае околу десет дена, по што пленот се сведува на лушпа од хитин . Замката потоа се отвора повторно и е подготвена за повторна употреба.<ref name="bbc-episode-9">{{Cite episode|title=Plants|url=http://www.bbc.co.uk/programmes/b00p90d6}}</ref> == Еволуција == [[Податотека:Drosera_falconeri_Darwiniana.jpg|мини|''Drosera falconeri'', со кратки, широки, лепливи стапици]] Јадењето месо кај растенијата е многу специјализиран облик на „хранење“ со листови и е прилагодување која се наоѓа кај неколку растенија кои растат во почва сиромашна со хранливи материи. Месојадните стапици биле природно избрани за да им овозможат на овие организми да ги надокнадат недостатоците на хранливи материи во нивните сурови средини и да компензираат за намалената корист од фотосинтезата.<ref>{{Наведено списание|last=AM Ellison|year=2006|title=Nutrient limitation and stoichiometry of carnivorous plants|url=http://harvardforest.fas.harvard.edu/publications/pdfs/ellison_PlantBio_2006.pdf|journal=Plant Biology|volume=8|issue=6|pages=740–747|doi=10.1055/s-2006-923956|pmid=17203429}}</ref> Филогенетските студии покажаа дека ваквиот начин на функционирање кај растенијата е вообичаена адаптација во живеалиштата со изобилство сончева светлина и вода, но со малку хранливи материи.<ref name="Gibson">{{Наведено списание|last=Gibson|first=TC|last2=Waller|first2=DM|year=2009|title=Evolving Darwin's 'most wonderful' plant: ecological steps to a snap-trap|journal=New Phytologist|volume=183|issue=1|pages=575–587|doi=10.1111/j.1469-8137.2009.02935.x|pmid=19573135|doi-access=free}}</ref> == Одгледување == [[Податотека:Dionaea_muscipula_akai_ryu.jpg|мини|''Dionaea muscipula'' „Akai Ryu“, „Црвен змеј“]] Растенијата може да се размножуваат со семе, а потребни се околу четири до пет години за да достигнат зрелост. Почесто, тие се размножуваат со клонална поделба во пролет или лето. Венерините стапици може да се размножуваат ''и ин витро'' со помош на култура на растително ткиво.<ref>{{Наведено списание|last=Jang|first=Gi-Won|last2=Kim|first2=Kwang-Soo|last3=Park|first3=Ro-Dong|date=2003|title=Micropropagation of Venus fly trap by shoot culture|journal=Plant Cell, Tissue and Organ Culture|volume=72|issue=1|pages=95–98|doi=10.1023/A:1021203811457}}</ref> Повеќето растенија кои се наоѓаат на продажба се произведени со овој метод, бидејќи ова е најисплатливиот начин за нивно размножување во голем обем. Без оглед на користениот метод на размножување, растенијата ќе живеат од 20 до 30 години доколку се одгледуваат во соодветни услови.<ref name="D'Amato">{{Наведена книга|title=The Savage Garden: Cultivating Carnivorous Plants|title-link=The Savage Garden: Cultivating Carnivorous Plants|last=D'Amato|first=Peter|publisher=Ten Speed Press|year=1998|isbn=978-0-89815-915-8|location=Berkeley, California}}</ref> == Заштита == Иако широко се одгледува за продажба како домашно растение, ''D. muscipula'' се соочува со значително намалување на популацијата во дивината. Населението во неговиот роден опсег се проценува дека е намалено за 93% од 1979 година.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.researchgate.net/publication/310766408|title=Petition to list the Venus flytrap (Dionaea muscipula Ellis) as Endangered under the 1973 Endangered Species Act|last=Waller|first=Donald|date=21 октомври 2016|work=USFWS|accessdate=13 мај 2022}}</ref><ref name=":2"/> === Статус === Видот е под ревизија на Законот за загрозени видови од страна на американската служба за риби и диви животни.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.govinfo.gov/content/pkg/FR-2017-12-20/pdf/2017-27389.pdf#page=1|title=Federal Register / Vol. 82 / December 20, 2017 / Proposed Rules|date=20 декември 2017|work=Government Publishing Office (US)|accessdate=14 December 2019}}</ref> [[Црвен список на МСЗП|Црвената листа на IUCN]] го класифицира видот како „ранлив“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.iucnredlist.org/en|title=The IUCN Red List of Threatened Species|work=IUCN Red List of Threatened Species|accessdate=15 December 2019}}</ref> Државата Северна Каролина ја наведува ''Dionaea muscipula'' како вид на „Посебна загриженост-ранлива“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://plants.usda.gov/java/threat?stateSelect=US37&statelist=states|title=Threatened Search Results|work=plants.usda.gov|accessdate=15 December 2019}}</ref> Во 2010 година, [[Конвенција за меѓународна трговија со загрозени видови на дива флора и фауна|CITES]] го наведе како вид на Додаток II.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cites.org/eng/app/appendices.php#_ftn3|title=Appendices {{!}} CITES|work=www.cites.org|accessdate=15 December 2019}}</ref>&nbsp;NatureServe го класифицираше како „Загрозен“ (G2) во преглед од 2018 година.<ref name=":3">{{Наведена мрежна страница|url=http://explorer.natureserve.org/servlet/NatureServe?searchName=Dionaea+muscipula|title=Comprehensive Report Species – Dionaea muscipula|work=explorer.natureserve.org|accessdate=13 мај 2022}}</ref> Службата за риби и диви животни на САД не посочи временска рамка за да го заврши својот тековен преглед на ''Dionaea muscipula''. Законот за загрозени видови одредува двегодишен временски рок за преглед на видовите. Сепак, процесот на наведување на видовите во просек трае 12,1 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sciencedaily.com/releases/2016/08/160810181029.htm|title=Many endangered species face long waits for protection: Scientists concerned about decreasing global diversity as a result|work=ScienceDaily|language=en|accessdate=15 December 2019}}</ref> === Закани === Венерината стапица се наоѓа само во дивината во многу специфичен сет на услови, барајќи рамно земјиште со влажни, кисели, сиромашни со хранливи материи почви кои примаат целосно сонце и често горат при шумски пожари, и затоа е чувствителна на многу видови на нарушувања.<ref name=":0"/> Прегледот од 2011 година идентификуваше пет категории на закани за видот: земјоделство, изградба на патишта, употреба на биолошки ресурси, модификации на природните системи (одводнување и сузбивање пожар) и загадување (ѓубриво).<ref>{{Наведено списание|last=Jennings|first=David E.|last2=Rohr|first2=Jason R.|date=1 мај 2011|title=A review of the conservation threats to carnivorous plants|journal=Biological Conservation|series=Ecoregional-scale monitoring within conservation areas, in a rapidly changing climate|volume=144|issue=5|pages=1356–1363|doi=10.1016/j.biocon.2011.03.013|issn=0006-3207}}</ref> Губењето на живеалиштата е голема закана за видот. Човечката популација на крајбрежните Каролина брзо се шири. На пример, округот Бранзвик, Северна Каролина, кој има најголем број популации на венерината муволовка, забележа пораст од 27% во неговата човечка популација од 2010 до 2018 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.census.gov/quickfacts/brunswickcountynorthcarolina|title=U.S. Census Bureau QuickFacts: Brunswick County, North Carolina|work=www.census.gov|language=en|accessdate=15 December 2019}}</ref> Како што расте популацијата, станбениот и комерцијалниот развој и изградбата на патишта директно го елиминираат живеалиштето на растението, додека подготовката на местоположбата која повлекува ровови и одводнување може да ја исуши почвата во околните области, уништувајќи ја одржливоста на видот.<ref name=":3"/><ref>{{Наведено списание|last=Luken|first=James O.|date=2012|title=Long-Term Outcomes of Venus Flytrap (Dionaea muscipula) Establishment|journal=Restoration Ecology|language=en|volume=20|issue=6|pages=669–670|doi=10.1111/j.1526-100X.2012.00888.x|issn=1526-100X}}</ref> Дополнително, зголемената рекреативна употреба на природните површини во населените места директно ги уништува растенијата со нивно дробење или искоренување.<ref name=":0"/> == Ознаки == Во 2005 година, венерината муволовка била означена како државно инсективорно растение во [[Северна Каролина]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://statesymbolsusa.org/symbol-official-item/north-carolina/state-plant/venus-flytrap|title=Venus Flytrap State Carnivorous Plant {{!}} State Symbols USA|work=statesymbolsusa.org|accessdate=13 мај 2022}}</ref> == Во алтернативната медицина == Екстрактот од венерината муволовка е достапен на пазарот како хербален лек, понекогаш како главна состојка на патентираниот лек наречен „Carnivora“. Според Американското здружение за заболени од рак, овие производи се промовираат во алтернативната медицина како третман за различни човечки заболувања, вклучително и [[ХИВ]], [[Кронова болест]] и рак на кожата, но достапните научни докази не ги поддржуваат здравствените тврдења направени за екстрактот од венерината муволовка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cancer.org/treatment/treatmentsandsideeffects/complementaryandalternativemedicine/herbsvitaminsandminerals/venus-flytrap|title=Venus Flytrap|date=ноември 2008|publisher=American Cancer Society|archive-url=https://web.archive.org/web/20150218163555/http://www.cancer.org/treatment/treatmentsandsideeffects/complementaryandalternativemedicine/herbsvitaminsandminerals/venus-flytrap|archive-date=18 февруари 2015|accessdate=22 септември 2013}}</ref> == Галерија == <gallery> Податотека:Dionaea muscipula - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|''Dionaea muscipula'' во [[Ботаничка градина - Скопје|Ботаничката градина]] на [[ПМФ]] во [[Скопје]]. Податотека:Dionaea muscipula - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Dionaea muscipula'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. </gallery> == Поврзано == * [[Месојадни растенија од Северна Америка]] * [[Список на неефикасни третмани за рак]] == Наводи == {{Наводи|30em}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20110701183833/http://www.arkive.org/venus-flytrap/dionaea-muscipula/ Слики и филмови од венерина муволовка ''(Dionaea muscipula)''] во ARKive * [https://www.carnivorousplants.co.uk/resources/venus-flytrap-complete-guide/ Водич за растење на венерина муволовка и карта на распространување] * [http://www.sarracenia.com/faq/faq2000.html Најчесто поставувани прашања за месојадните растенија: стапици за муви] * [http://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_8151000/8151644.stm Откриено потеклото на венерината муволовка – Би-Би-Си] * [http://cpphotofinder.com/Dionaea.html Пронаоѓач на фотографии на КП: „Дионаеа“] * [http://www.botany.org/Carnivorous_Plants/venus_flytrap.php ''Dionaea muscipula'' - венерина стапица (муволовка)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110927185040/http://www.botany.org/Carnivorous_Plants/venus_flytrap.php |date=2011-09-27 }} во Ботаничкото друштво на Америка * [http://thisiscriminal.com/episode-five-dropping-like-flies-4-24-2014/ Криминален подкаст петта епизода: Паѓање како муви] {{Таксонска лента}}{{Нормативна контрола}} [[Категорија:Ранливи растенија]] [[Категорија:Симболи на Северна Каролина]] [[Категорија:Растенија опишани во 1768]] [[Категорија:Флора на Јужна Каролина]] [[Категорија:Ендемска флора на САД]] [[Категорија:Dionaea (растение)]] [[Категорија:Флора на Северна Каролина]] [[Категорија:Инсективорни растенија од Северна Америка]] [[Категорија:Статии што содржат видео клипови]] [[Категорија:Растенија опишани во 1768 година]] 1np480rliap0m0vvnu0yds2h1olmg42 0 1301474 5602436 4772755 2026-07-31T06:36:52Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602436 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Our Daily Bread (1934 film poster).jpg|мини|Нашиот леб секојдневен (филмски постер од 1934 година)]] '''„Нашиот секојдневен леб“''' (англиски: ''Our Daily Bread'') — [[Филм|филм]] на [[Режисер|режисерот]] [[Кинг Видор]] (King Vidor) од 1934 година. Исто така, Видор е и автор на [[Сценарио|сценариото]], заедно со Елизабет Хил (Elizabeth Hill). Главните улоги ги играат: Карен Морли (Karen Morley), Том Кин (Tom Keene) и Џон Кволен (John Qualen).<ref>[https://raspored.hrt.hr/?mreza=4&datum=2022-05-15 HRT, Kruh naš svagdašnji, američki film (пристапено на 15.5.2022)]</ref> ==Синопсис== Во филмот се прикажува група работници кои за да ја победат сиромаштијата се здружуваат во еден вид земјоделска задруга... == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Црно-бели филмови]] [[Категорија:Филмови од 1934 година]] [[Категорија:Филмови на Кинг Видор]] [[Категорија:Филмови со Карен Морли]] [[Категорија:Филмови со Том Кин]] [[Категорија:Филмови со Џон Кволен]] nsn8jduzcixompc55bc3utqd4iqjix1 0 1302185 5602185 5258758 2026-07-30T12:42:37Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5602185 wikitext text/x-wiki {{Infobox Military Conflict | conflict = Битка кај Дарданелите (1657) |partof =[[Критска војна (1645–1669)]] | image =[[Податотека:Giuseppe-gatteri-1657-morte-di-lazzaro-mocenigo.jpg|250px]] | caption =Смртта на Лазаро Мочениго, од [[Џузепе Лоренцо Гатери]] | date = 17–19 јули [[1657]] | place = во близина на [[Дарданели]], [[Отоманско Царство]] | coordinates = {{Coord|40.2|26.4|display=inline,title}} | result = Отоманска победа | combatant1 = {{flag|Republic of Venice}}<br>{{знамеикона|SMOM}} [[Болничари|Малтешки ред]]<br>{{flag|Papal States|old}} | combatant2 = [[File:Flag of the Ottoman Empire (1453-1844).svg|24px]] [[Отоманско Царство]] | commander1 = {{знамеикона|Republic of Venice}} [[Лазаро Мочениго]] {{KIA}} | commander2 = [[File:Flag of the Ottoman Empire (1453-1844).svg|24px]] Топал Мехмед-паша | strength1 = 29 едрени бродови<br>7 галеаси<br>31 галии | strength2 = 28 едрени бродови<br> 9 галеаси<br>10 галии }} {{Критска војна (1645–1669)}} '''Четвртата битка кај Дарданелите''' — поморска битка на [[Отоманско Царство|Отоманската]] [[Отоманска морнарица|морнарица]] под команда на адмирал Топал Мехмед-паша со морнарицата на [[Венецијанска Република|Република Венеција]] на 17–19 јули [[1657]] година пред теснецот [[Дарданели]], како дел од [[Отоманско-венецијанска војна (1645–1669)|Отоманско-венецијанската војна (1645–1669)]]. Отоманската морнарица под команда на адмиралот Топал Мехмед-паша, со поддршка на големиот везир [[Ќопрулу Мехмед-паша]], победила во поморската битка со [[Венецијанска Република|венецијанската]] флота пред [[Дарданели]]те на 17-19 јули 1657 година. == Заднина == Лазаро Мочениго ја презел командата со [[Венецијанска Република|венецијанската]] флота во февруари 1657 година. На [[19 март]] [[1657]] година, слетувањето на турската флота составена од 40 мали бродови од [[Дарданели]]те во [[Тенедос]] не било успешно. Од друга страна, венецијанската морнарица се собрала околу островот [[Делос]], најпрво напредувала кон [[Лезбос]], а потоа и кон [[Хиос]], но не можела да ја фати турската флота што одела кон [[Родос]]. На 3 мај, таа се судрила со [[Отомански Алжир|алжирската]] флота, која дошла да и помогне на Отоманската морнарица, околу [[Хиос]], и, свртувајќи се кон север, се закотвила уште еднаш пред теснецот [[Дарданели]] на 24 јуни. == Битка == Сакајќи конечно да ја пробие блокадата на [[Дарданели]]те од страна на Венецијанците, отоманската морнарица се појавила во Босфор на 3 јули со 48 воени бродови и голем број транспортери (за планираното пристигнување на [[Тенедос|Бозџа-ада]]). Отоманската морнарица, која ја започнала пробивната операција на [[17 јули]], изгубила 9 бродови на почетокот. == Поврзано== * [[Отоманско-венецијанска војна (1645–1669)|Критска војна (1645-1669)]] * [[Битка кај Дарданелите (1654)]] * [[Битка кај Дарданелите (1655)]] * [[Битка кај Дарданелите (1656)]] == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Дарданелите}} [[Категорија:Судири во 1657 година]] [[Категорија:Поморски битки во Османлиско-венецијанските војни]] [[Категорија:Дарданели]] [[Категорија:Поморски битки на Венецијанската Република]] [[Категорија:Поморски битки на Отоманското Царство]] [[Категорија:Критска војна (1645–1669)]] [[Категорија:Поморски битки на Малтешкиот ред]] 0k7su6o8atl6qgbaz35ic1tb69tiekt 0 1302648 5602186 5258567 2026-07-30T12:46:21Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5602186 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Вооружен судир |conflict=Битка кај Андрос |partof=[[Морејска војна]] |image=[[Податотека:Andros_Island-1844.jpg|250px]] |captionОстровот Андрос и пристаништето Гаврион каде што се засолнила венецијанската флота. |date=22 август 1696|place=Југоисточно од грчкиот остров [[Андрос]]|coordinates=|map_type=|latitude=|longitude=|map_size=|map_marksize=|map_caption=|map_label=|territory=|result=|status=|combatant1=|combatant2=|combatant3=|commander1=|commander2=|commander3=|units1=|units2=|units3=|strength1=|strength2=|strength3=|casualties1=|casualties2=|casualties3=|notes=|campaignbox={{Голема турска војна}}}} '''Битката кај Андрос''' — битка која се одвила на [[22 август]] [[1696]] година југоисточно од грчкиот остров [[Андрос]] помеѓу флотите на [[Венецијанска Република|Република Венеција]] и [[Папска Држава|Папските држави]] под водство на [[Бартоломео Контарини]] <ref>Damiani, Roberto. [http://www.corsaridelmediterraneo.it ''Pirati, Corsari e loro Cacciatori nel Mediterraneo (XIII secolo - XVII secolo) - Dizionario Biografico.''] [http://www.corsaridelmediterraneo.it/corsari/m/mezzomorto-hassan.html "Hassan Mezzomorto." Accessed 16 Jun 2010. (Italian.)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130502060028/http://www.corsaridelmediterraneo.it/corsari/m/mezzomorto-hassan.html|date=May 2, 2013}}</ref> од една страна и [[Отоманска морнарица|Отоманската морнарица]], на чело со под [[Мецо Морто Хусеин-паша]] и сојузничките варварски сили. Битката била неодлучна, а ниту еден брод не бил изгубен од двете страни. == Заднина == Контарини, со 22 едрени бродови, го напуштил Порто Поро на [[28 јули]] и пристигнал во пристаништето Гаврион, на западниот брег на [[Андрос]], на 3 август, додека силите под команда на Алесандро Молин заминале во Кехриос, на континентална Грција, подготвени за напад на [[Теба]]. На [[6 август]] муслиманската флота од 20 отомански и 15 африкански бродови била забележана северно од Андрос. Контарини имал наредба да не се впушта во битка, освен ако нема временска предност од ветрот, па дури и откако Османлиите испратиле галии и копнените трупи тој единствено што направил било нивно отргнување од нападот. Османлиите заминале на запад. Десет дена ништо не се случило, освен еден француски трговец кој влегол во пристаништето и бил застрелан од Венецијанците, кои го помешале со пожарникарски брод. == Битка == На 20 август северниот ветер започнал и во 17:00 часот османлиската флота повторно се појавила надвор од градот и отворила оган, со мал резултат, пред да се смири на југ во текот на ноќта. На 21 август ветрот повторно дувал од север и Контарини, гледајќи ја својата шанса, отпловил, но ветрот паднал околу 12:00 часот и тој тргнал кон југоисточниот крај на Андрос, а таму му се придружила галијата која штотуку пристигнала од запад, рано на [[22 август]]. Благ источен ветер му дала уште една шанса на Контарини и тој отпловил на запад, галиите ги влечеле едриличарските бродови, кон јужниот крај на Османлиите, кои биле нејасно распоредени во источна османлиска и западна африканска линија, но главно во групна формација свртени кон север. Околу 14:00 часот веслачките пловила се откачиле и формирале линија јужно од Османлиите. Едриличарските бродови на двете страни се формирале повеќе или помалку во линии, а османлиската флота постепено се оддалечила. Во 16:00 часот ветрот паднал и венецијанските галии, кои ја пресечеле линијата, потоа повторно се појавиле и ги нападнале Османлиите во една линија. Турците се повлекле по околу два часа, на крајот тргнале на југ до островот Сирос, додека Венецијанците на крајот отпловиле назад кон пристаништето Гаврион. До 1 декември, Венецијанците пловеле наоколу барајќи ја османлиската флота, кога слушнаале дека таа отпловила назад во Дарданелите скоро еден месец порано. Христијанските жртви биле 56 убиени и 125 ранети во едрилиците и околу 19 жртви во веслачките бродови. == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Андрос }} [[Категорија:Судири во 1696 година]] [[Категорија:Европа во 1696 година]] [[Категорија:Поморски битки во Османлиско-венецијанските војни]] [[Категорија:Поморски битки на Папската Држава]] [[Категорија:Битки во Големата турска војна]] [[Категорија:Андрос]] 7vknqlw60tuvtb5raofejve5k9bfq6h 0 1307330 5602515 5567131 2026-07-31T09:44:23Z Bjankuloski06 332 [[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Млечка]] → [[Категорија:Млечка (растение)]] 5602515 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox||image=Euphorbia margalidiana (3382308057).jpg|status=VU|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name="iucn status 16 November 2021">{{cite iucn |author=Torres, N. |author2=Rosselló, J.A. |author3=Sáez Goñalons, L. |author4=Fraga i Arquimbau, P. |date=2017 |title=''Euphorbia margalidiana'' |volume=2017 |page=e.T61649A3106569 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T61649A3106569.en |access-date=16 November 2021}}</ref>|genus=Euphorbia|species=margalidiana|authority=Kühbier & Lewej<ref>{{cite web | url= http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-80772 | title = ''Euphorbia margalidiana'' | publisher = The Plant List | access-date = 25 February 2018}}</ref>}} '''''Euphorbia margalidiana''''' е [[Вид (биологија)|вид]] на [[Скриеносеменици|скриеносеменица]] од фамилијата [[Млечки]], [[Ендемизам|ендемско]] на [[Балеарски Острови|Балеарските Острови]], каде што неговите природни [[Живеалиште (екологија)|живеалишта]] се средоземна грмушеста вегетација и карпести брегови. [[Зимзелено растение|Зимзелена]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишна]] билка која расте до 1,2 метри висока и широка, носи жолто-зелени цветови во текот на долг период во лето. Таа е особено ценета во одгледувањето поради нејзината толеранција на широк спектар на услови, вклучително и суша. Иако е издржлива до -10 степени целзиусови најдобро расте во благи области. Како и сите еуфорбии, произведува иритирачки млечен сок кога се сече или скрши. Сите делови на растението се токсични кога се голтаат. Ја има добиено наградата за заслуги на градината на Кралското хортикултурно друштво.<ref name="RHSPF">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/196699/i-Euphorbia-margalidiana-i/Details|title=RHS Plantfinder - ''Euphorbia margalidiana''|accessdate=16 February 2018}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/pdfs/agm-lists/agm-ornamentals.pdf|title=AGM Plants - Ornamental|date=July 2017|publisher=Royal Horticultural Society|page=38|accessdate=25 February 2018}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Млечка (растение)]] [[Категорија:Ранливи видови според МСЗП]] 7g4p39do5a10fq2d9565qkic52oof57 0 1309175 5602502 5590905 2026-07-31T09:43:36Z Bjankuloski06 332 [[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Млечка]] → [[Категорија:Млечка (растение)]] 5602502 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 19 November 2021">{{cite iucn |author=Razanajatovo, H. |date=2020 |title=''Euphorbia milii'' |volume=2020 |page=e.T44389A153299391 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-1.RLTS.T44389A153299391.en |access-date=7 ноември 2022}}</ref> | image = Euphorbia Milii flowers.jpg | image2 = Christ thorn flowers in full bloom, with new leaves emerging.jpg | image2_caption = Обраснат христов трн | regnum = [[Растенија]] | ordo = [[Малпигиовидни]] | familia = [[Млечки]] | genus = [[Млечки (род)|Млечки]] | species = '''Христов трн''' | binomial= ''Euphorbia milii'' | binomial_authority = [[Шарл де Мулен|де Мул.]] }} '''Христов трн''' ([[Биномна номенклатура|научно]]: ''Euphorbia milii''), наречено и '''круна од трње''', '''христово растение''', ― [[Вид (биологија)|вид]] на [[Скриеносеменици|скриеносеменик]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[млечки]] (Euphorbiaceae), доморороден во [[Мадагаскар]]. Научното име на видот го комеморира [[:fr:Pierre Bernard Milius|баронот Милиус]], некогашен управник на [[Реинион]], кој го вовел видот во Франција во 1821 година.<ref name="TO">{{Наведување|last=Ombrello|first=Dr T.|title=Crown of Thorns, Plant of the Week, UCC Biology Department|url=http://faculty.ucc.edu/biology-ombrello/POW/crown_of_thorns.htm|access-date=7 ноември 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090917022506/http://faculty.ucc.edu/biology-ombrello/pow/crown_of_thorns.htm|archivedate=17 септември 2009}}</ref> Се замислува дека овој вид бил воведен на [[Блискиот Исток]] во [[античко време]], а [[легенда]]та го поврзува со трновиот венец што бил носен од [[Христос]].<ref>{{Наведено списание|last=Chudasama|first=C.A.M.|date=2018|title=Molecular marker study in ornamental plant Euphorbia milii|url=https://www.researchgate.net/publication/327035448|journal=Journal of Pharmacognosy and Phytochemistry|volume=7|issue=3|access-date=7 ноември 2022}}</ref> Најчесто е користено како украсно домашно растение кое може да се одгледува во потопли клими. Народното име<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britannica.com/plant/crown-of-thorns-plant|title=Crown of Thorns|accessdate=7 ноември 2022}}</ref> се должи на трњето и длабоките црвени бракти кои се однесуваат на трнот на круната што Исус морал да го носи за време на неговото распнување и неговата крв. == Опис == Тоа е дрвенеста сочна [[полугрмушка]] или [[грмушка]] која расте до 1,8 м во висина, со густо шилести стебла. Прави, тенки боцки, до 3 см во должина, кои му помогаат да се преплетка над други растенија. Месести, зелени [[лист]]ови се наоѓаат главно на нов раст,<ref name="TO"/> и сè до 3,5 см во должина и 1,5 см во ширина. [[Цвет]]овите се мали, обложени со еден пар видливи гранчиња слични на ливчиња, променливо црвени, розови или бели, до 12 мм во ширина.<ref name="rhs">{{Наведена книга|title=New RHS Dictionary of Gardening|date=1992|isbn=978-0-333-47494-5|editor-last=Huxley, A.}}</ref> Ват Прик во [[Тајланд]] тврди дека е дом на највисокото растение христов трн во светот.<ref name="ThaiTambon.com">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.thaitambon.com/tambon/ttambon.asp?ID=650104 |title=ThaiTambon.com |accessdate=2022-11-07 |archive-date=2016-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417095628/http://www.thaitambon.com/tambon/ttambon.asp?ID=650104 |url-status=dead }}</ref> Растението напредува помеѓу [[пролет]] и [[лето]], но дава цветови во текот на целата година. [[Податотека:Mutation_in_Crown_of_thorns.jpg|мини| [[Мутација]] во христов трн.]] == Отровност == Сокот е умерено отровен и предизвикува надразнување при допир со [[кожа]]та или [[очи]]те. Ако се проголта, предизвикува силна болка во [[стомак]]от, надразнување на грлото и [[уста]]та и [[повраќање]]. Отровните состојки се идентификувани како форболски естри.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.library.illinois.edu/vex/toxic/crown/crown.htm|title=Crown-of-Thorns (''Euphorbia milii'')|work=Veterinary Medicine Library|publisher=University Library, University of Illinois at Urbana-Champaign|archive-url=https://web.archive.org/web/20170323043612/http://www.library.illinois.edu/vex/toxic/crown/crown.htm|archive-date=23 март 2017|accessdate=7 ноември 2022}}</ref> Тој е многу отровен за [[припитомени животни]] како [[коњи]], [[овци]], [[Домашна мачка|домашни мачки]] и [[Куче|кучиња]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://guides.library.illinois.edu/plantstoxictoanimals|title=Plants Toxic to Animals|accessdate=7 ноември 2022}}</ref> За луѓето е благо отровен и делува само како надразнување. == Употреби == === Пестицид === Самото растение се покажало како ефикасен мекоцицид и природна алтернатива за контрола на штетници. [[Светска здравствена организација|Светската здравствена организација]] (СЗО) препорача употребала на ''Euphorbia milii'' за помагање во контролата на [[полжави]]те.<ref>{{Наведено списание|last=Souza|first=C.A.M.|date=ноември 1997|title=Study of the embryofeto-toxicity of Crown-of-Thorns (Euphorbia milii) latex, a natural molluscicide|journal=Brazilian Journal of Medical and Biological Research|volume=30|issue=11|pages=1325–32|doi=10.1590/S0100-879X1997001100011|pmid=9532242|doi-access=free}}</ref> Особено во ендемските земји. Шистозомијазата е заразна болест од слатководни [[паразити]], кои ги носат полжавите. Екстрактите од растението се користат за контрола на населението на полжави за да се избегне инфицирање од паразити.<ref>{{Наведено списание|last=de Carvalho Augusto|first=Ronaldo|displayauthors=etal|date=28 јули 2017|title=Double impact: natural molluscicide for schistosomiasis vector control also impedes development of Schistosoma mansoni cercariae into adult parasites|journal=PLOS Neglected Tropical Diseases}}</ref> == Сорти == ''E. milii'' е променлив вид и опишани се неколку сорти; некои од нив се третирани како посебни видови од некои автори.<ref name="rhs"/> ''E. milii var. splendens'' (syn. ''E. splendens'') се смета за живо олицетворение на врховното божество во батуизмот, малцинска религија практикувана од народот Бодо од Источна [[Индија]] и [[Непал]]. * ''Euphorbia milii'' var. ''bevilaniensis'' <small>(Croizat) Ursch и Leandri 1955</small> * ''Euphorbia milii'' var. ''hislopii'' <small>(NEBr.) Ursch & Leandri 1955</small> (syn. ''E. hislopii'') * ''Euphorbia milii'' var. ''imperatae'' <small>(Leandri) Ursch & Leandri 1955</small> * ''Euphorbia milii'' var. ''longifolia'' <small>Rauh 1967 година</small> * ''Euphorbia milii'' var. ''milli'' * ''Euphorbia milii'' var. ''roseana'' <small>Марн.</small><small>-Лап. 1962</small> * ''Euphorbia milii'' var. ''splendens'' <small>(Бојер ex Хук.</small><small>) Урш и Леандри 1955</small> * ''Euphorbia milii'' var. ''tananarivae'' <small>(Леандри) Урш и Леандри 1955</small> * ''Euphorbia milii'' var. ''tenuispina'' <small>Раух и Разаф. 1991</small> * ''Euphorbia milii'' var. ''tulearensis Ursch'' <small>и Leandri 1955</small> * ''Euphorbia milii'' var. ''vulcanii'' <small>(Леандри) Урш и Леандри 1955</small> == Одгледување == ''Euphorbia milii'' може да се размножува преку пресекување.<ref>{{Наведена книга|title=Complete Guide to Houseplants|publisher=Meredith Publishing Group}}</ref> ''E. milii'' не е издржлив и не поднесува температури под 10&nbsp;°C. Во умерените области треба да се одгледува под стакло на полно [[сонце]]. Во текот на [[лето]]то може да се стави надвор на заштитено место, кога не постои секаков ризик од [[мраз]]. Видот<ref name="RHSPF">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/32739/i-Euphorbia-milii-i/Details|title=RHS Plantfinder - ''Euphorbia milii''|accessdate=7 ноември 2022}}</ref> и сортата ''E. milii'' var. ''splendens''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/7072/i-Euphorbia-milii-i-var-i-splendens-i/Details|title=RHS Plantfinder - ''Euphorbia milii'' var. ''splendens''|accessdate=7 ноември 2022}}</ref> и двете ја добиле Наградата за градинарски заслуги на Кралското хортикултурно друштво.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/pdfs/agm-lists/agm-ornamentals.pdf|title=AGM Plants - Ornamental|date=јули 2017|publisher=Royal Horticultural Society|page=35|accessdate=7 ноември 2022}}</ref> == Галерија == <gallery> Податотека:Euphorbia Milii-crown of Thorns.jpg|''Euphorbia milii'', круна од трње Податотека:Christ thorn flowers just opening.jpg|Отворање на [[соцветие]] на христов трн Податотека:Emerging stem.jpg|Стебло во растење Податотека:Christ thorn flower close up view.jpg|Соцветие на христов трн поглед одблиску Податотека:Euphorbiamilli.jpg|''Euphorbia milii'' var ''splendens'' Податотека:Euphorbia sp 01.jpg|''Euphorbia milii'' Податотека:E milii vulcanii ies.jpg|''Euphorbia milii'' var ''. vulcanii'' Податотека:Cyathium cross1 ies.jpg|Надолжен пресек на цијатиум Податотека:Mahkota duri.jpg|Растено во [[Malaysia|Малезија]] Податотека:Euphorbia milii buds.jpg|Цветни пупки од круна од трње (''Euphorbia milii''). Податотека:Infected euphorbia flower.jpg|Инфицирани соцветија на euphorbia milli Податотека:Euphorbia milii in Malaysia.jpg|Поглед одблиску на ''Euphorbia milii'' Податотека:Euphorbia milii Prague 2011 1.jpg|Во ботаничката градина во Прага Податотека:EUPHORBIAMILII.jpg|''Euphorbia milii'' од Керала, Индија Податотека:Euphorbia milii-1.jpg|''Euphorbia milii'' во Пакистан Податотека:Euphorbia milii bd2.jpg|''Euphorbia milii'' во Бангладеш. Податотека:Euphorbia milii bd3.jpg|Трње на ''Euphorbia milii'' . Податотека:Leaf of Euphorbia milii.jpg|Лист од ''Euphorbia milii'' од задната страна. Податотека:Euphorbia milii bd.jpg|Лист од ''Euphorbia milii'' од задната страна. Податотека:Euphorbia milii - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|''Euphorbia milii''' во [[Ботаничка градина - Скопје|Ботаничката градина]] на [[ПМФ]] во [[Скопје]]. Податотека:Euphorbia milii - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Euphorbia milii''' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. 57. Прости скробни зрнца на млечка (Euphorbia milii).ogv|Прости [[скроб]]ни зрнца на ''Euphorbia milii'' под [[микроскоп]] </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons|Euphorbia milii}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Млечка (растение)]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Таксони именувани од Шарл де Мулин]] [[Категорија:Растенија со недостаток на податоци]] [[Категорија:Ендемска флора од Мадагаскар]] qcvs0vaugslqxdnq0ooc6rtuf9xneyp 0 1309229 5602565 5600315 2026-07-31T11:28:54Z Виолетова 1975 /* Распространетост и живеалиште */ 5602565 wikitext text/x-wiki {{speciesbox |image = Caltha palustris plant.JPG |genus = Caltha |species = palustris |authority = [[Карл Линеј|L.]] |synonyms = ''Trollius paluster'' E.H.L.Krause |subdivision_ranks = Разновидности |subdivision = {{Specieslist |C. p. ''var.'' palustris| |C. p. ''var.'' alba|(Cambess.) [[Џозеф Далтон Хукер|Hook.f.]] & Thomson |C. p. ''var.'' purpurea|Spare & Fischer |C. p. ''var.'' radicans|(Forst.) Beck |C. p. ''var.'' araneosa|Steenis }} }} '''Жабјак''' или '''блатник''' ({{науч|Caltha palustris}}) ― [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Тревесто растение|зелјетсто]] [[Скриеносеменици|растение]] со мала до средна големина од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[лутичиња]], домородно во мочуриштата, мирогените тресетишта, рововите и влажните шуми во [[Умерена клима|умерените]] региони на [[Северна полутопка|северната полутопка]]. Цвета помеѓу [[април]] и [[август]], во зависност од [[надморската височина]] и географската широчина, но повремени цветови може да се појават во други времиња. == Име == Латинското име на жабјакот е ''caltha palusris''. На македонското јазично подрачје растението е познато и како ''жолтеница'', бело зелје, кувачови м'ди (Горно Броди, Сер), водњаче (Балотинци, Неврокоп) или жабји очи (Караџово, Сер).<ref>''Билтен на одборот за изработување на македонската терминологија, МАНУ, Скопје, 1974, стр. 6''</ref> == Опис == [[Податотека:61. Радијално спроводно снопче во корен на Caltha palustris.ogg|мини|лево|250п|Радијално спроводно снопче во [[корен]] на жабјак под [[микроскоп]].]] Ова растение е безвлакнесто, месесто, повеќегодишно, тревно растение високо 10-80 см кое умира наесен и презимува со пупки во близина на површината на мочурливата почва. Растенијата имаат многу, 2-3 мм дебели силно разгранети [[корен]]и. Нејзините цветни стебла се шупливи, исправени или повеќе или помалку легнати. Непарно обраснатите вистински [[Лист|лисја]] се во розета, од кои секоја се состои од стебло на лист што е околу четири пати долго како што лисното сечило во [[wiktionary:Reniform|облик на бубрег]], самото помеѓу 3-25 см долги и 3-20 см широки, со стапало во облик на срце, тап врв и кружни и остри краеви, понекогаш речиси на цела маргина особено кон врвот. Во нивната младост листовите се заштитени со мембранозна обвивка, која може да биде до 3 см долга кај целосно пораснатите растенија.<ref name="Smit">{{Наведено списание|last=Petra G. Smit|year=1973|title=A Revision of Caltha (Ranunculaceae)|url=http://www.repository.naturalis.nl/document/566337|journal=Blumea|volume=21|pages=119–150|access-date=8 ноември 2022}}</ref> === Соцветие === Жебјакот најчесто има неколку цветни стебла до 80 см долги, носејќи претежно неколку сесилни стипули налик на лист, иако долните може да се на кратка петиола; и помеѓу четири и шест (но повремено и по едно или дури 25) цвеќиња. Цветовите се приближно 4 см но се движи помеѓу 2-5.5 см во дијаметар. Има четири до девет (најчесто пет) како ливчиња, светло обоени (боја на жолчка, [[бела]] или [[магента]]), превртени [[Чашкино ливче|чашкини ливчиња]] во облик на јајце, секои околу 1.75 см но се движат од 1-2.5 см во должина, и околу 1.33 см, кои се движат од 0.75-1.75 во ширина; тие имаат тап или понекогаш акутен врв. Недостасуваат вистински петали и [[нектар]]и. Помеѓу 50 и 120 [[Прашник|прашници]] со зарамнети жолти нишки и жолт [[Евдикоти|триколпатски]] или понекогаш пантопоратски [[полен]] заобиколуваат 5-25 слободни, срамнети со земја, линеарно-издолжени, жолти до зелени [[Толчник (ботаника)|толчници]], со двослојна, косо поставена стигма, и секоја со многу овуло. Ова подоцна се развива во седечко овошје во облик на инка (т.н. фоликул) од 0.75-2 см во должина и 0.25-0.5 см во ширина, што се отвора кај една спојка на страната на оската и содржи 7-20 јајцевидни, кафеави до црни семиња од околу 2.5 мм × 1.5 мм.<ref name="Smit"/> == Таксономија == === Таксономска историја === Најстариот опис што е општо прифатен во ботаничката книжевност датира од 1700 година под името ''Populago'' од [[Жозеф Питон де Турнефор]] во [https://books.google.nl/books/reader?id=2BkOAAAAQAAJ&hl=nl&printsec=frontcover&output=reader&source=gbs_atb_hover&pg=GBS.PA273 дел 1 од неговите „Методи за распознавање на растенијата“] (''Institutiones rei herbariae''). Тој направил разлика помеѓу ''P. flore major'', ''P. flore minor'' и ''P. flore plena'', и веќе вели дека сите овие се синоними за ''Caltha palustris'', без да споменува ниту еден претходен автор. Како име на растението објавено пред 1 мај 1753 година, ''Populago'' (<small>Турн.)</small> е неважечки. Така е и првиот опис како ''Caltha palustris'' од [[Карл Линеј]] во неговата “<nowiki><i>Genera Plantarum</i></nowiki>“ од 1737 година. Но, Линеј повторно го опишал видот под истото име во „Species Plantarum“ од 1 мај 1753 година, со што го дава точното име.<ref>{{Наведена книга|title=The Cambridge British Flora|last=Moss|first=C.E.|publisher=CUP Archive|year=1920|volume=III|pages=104–105}}</ref> Научното име ''Caltha'' потекнува од [[Старогрчки јазик|старогрчкиот]] збор {{Јаз|grc|κάλαθος}} (калатос), што значи „пехар“ и се вели дека се однесува на обликот на цветот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nzpcn.org.nz/flora_details.aspx?ID=1203|title=Caltha novae-zelandiae|last=P.J. de Lange|work=New Zealand Plant Conservation Network|accessdate=8 ноември 2022}}</ref> [[Епитет]]от на видот ''palustris'' е [[латински]] за „од мочуриштето“ и го означува неговото вообичаено живеалиште.<ref>Archibald William Smith {{Google books|ahNMkgoNJ7IC|A Gardener's Handbook of Plant Names: Their Meanings and Origins}}</ref> == Распространетост и живеалиште == Видот е домороден во мочуриштата, мирогените тресетишта, рововите и влажните шуми во [[Умерена клима|умерените]] региони на [[Северна полутопка|северната полутопка]]. Може да биде најден во поголемиот дел од североисточниот дел на [[Соединетите Држави]].<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/277203364|title=The Complete Guide to Edible Wild Plants|publisher=Skyhorse Publishing|othersUnited States Department of the Army|year=2009|isbn=978-1-60239-692-0|location=New York|pages=68|language=en-US|oclc=277203364}}</ref> Во [[Македонија]] растат неколку варијанти од ова растение, а го има во Прилеп, Дудица, Крива Паланка, Шар Планина, Кораб, Дешат, Јакупица, Пелистер, Скопско Поле и други места. Единствено подвидот ''subsp. cornuta'' засега е познат само за еден локалитет: село [[Петровец]]. ''<ref name="Флора на Македонија222222">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 97, МАНУ, Скопје, 1985</ref>'' == Токсичност == ''Calthа'' содржи неколку активни супстанции од кои најважен од токсиколошка гледна точка е протоанемонин. Поголеми количини од растението може да предизвикаат конвулзии, печење на грлото, [[повраќање]], крвав [[пролив]], [[вртоглавица]] и несвестица. Допирот со кожата или мукозните мембрани со соковите може да предизвика појава на меури или воспаление и гастрично заболување доколку се проголта. Се чини дека помладите делови содржат помалку токсични материи и загревањето ги разградува овие супстанции. Мали количества на жабјак во [[сено]]то не предизвикуваат проблеми кога се хранат за одгледување, но поголемите количини доведуваат до гастрични заболувања.<ref name="NPDB">{{NPIN|CAPA5|Caltha palustris|access-date=2016-01-17}}</ref> Дополнително, растенијата кои живеат во сурова вода може да носат токсични организми кои може да бидат неутрализирани со готвење.<ref name=":0"/> == Употреби == Раните пролетни зеленила и пупките на жабјакот се јадат кога се готват (но се отровни кога се сурови).<ref>{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/244766414|title=Edible Wild Plants: A North American Field Guide to Over 200 Natural Foods|last=Elias|first=Thomas S.|last2=Dykeman|first2=Peter A.|publisher=Sterling|year=2009|isbn=978-1-4027-6715-9|location=New York|pages=100|oclc=244766414|orig-year=1982}}</ref> Младите листови или пупки треба да се потопат неколку пати во свежа зовриена вода додека едвај не омекнат, да се исечат на парчиња со големина на залак, малку да се посолат и да се послужат со стопен [[путер]] и оцет. Многу млади цветни пупки се подготвени како капари и се користат како [[зачин]].<ref name="Weeda">{{Наведена книга|title=Nederlandse Oecologische Flora|last=E.J. Weeda|last2=R. Westra|last3=C. Westra|last4=T. Westra|publisher=IVN|year=1985|volume=1|pages=226–229}}</ref> Жабјакот се сади како украсно растение низ умерените региони во светот, а понекогаш се препорачува за градини со диви животни со слабо одржување.<ref name="RHS">{{Наведена мрежна страница|url=http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=295|title=RHS Plant Selector – ''Caltha palustris''|accessdate=8 ноември 2022}}{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Двојно цветната сорта 'Flore Pleno' ја освоила Наградата за градинарски заслуги на Кралското хортикултурно друштво.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/2805/Caltha-palustris-Flore-Pleno-(d)/Details|title=''Caltha palustris'' 'Flore Pleno'|publisher=RHS|accessdate=8 ноември 2022}}</ref> == Култура == Жабјакот е растение кое најчесто се споменува во [[книжевност]]а, вклучувајќи го и [[Вилијам Шекспир|Шекспир]]: :: ''Winking '''Marybuds''' begin'' :: ''To open their golden eyes'' (''Симбелин'', II. 3). Се појавува и во „''Ширли''“ на [[Шарлот Бронте]]: : ''They both halted on the green brow of the Common: they looked down on the deep valley robed in May raiment; on varied meads, some pearled with daisies, and some golden with '''king-cups''': to-day all this young verdure smiled clear in sunlight; transparent emerald and amber gleams played over it''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://books.google.com/books?id=x3VbAAAAQAAJ|title=Shirley, by Currer Bell|last=Brontë|first=Charlotte|date=8 јули 2018}}</ref> и во песната на [[Томас Харди]] „Надгледувајќи ја реката Стаур“: : ''Closed were the '''kingcups'''; and the mead/Dripped in monotonous green,/Though the day's morning sheen/Had shown it golden and honeybee'd''. ''Kingcup Cottage'' од Рејси Хелпс е детска книга која го прикажува растението. Во [[Латвија]], жабјакот е исто така познат како ''гундега'', што се користи и како женско име и симболизира [[оган]]. Зборот гундега е направен од 2 збора – угунс (оган) и дега (изгорено). Ова се однесува на реакцијата на горење што некои луѓе ја доживуваат од допир со сокот на жабјакот. == Наводи == {{Наводи}} == Наводи == * Clapham, AR, Tutin, TG, and Warburg, EF, 1962, ''Flora of the British Islands'' Cambridge University Press * Лорд, Тони (ед), 2006, ''RHS Plant Finder 2006–2007'' Лондон: RHS/Dorling Kindersley{{ISBN|1-4053-1455-9}} * Мејби, Ричард, 1997 година, ''Флора Британика'' Лондон: Чато и Виндус * Роуз, Френсис, 2006 година, ''Клучот на дивиот цвет'' (издание ревидирано и проширено од Клер О'Рајли) Лондон: Фредерик Ворн{{ISBN|0-7232-5175-4}} *{{Наведена книга|url=https://www.gutenberg.org/ebooks/11892|title=Gardening for the Million|last=Pink, A.|publisher=[[Проект Гутенберг|Project Gutenberg Literary Archive Foundation]]|year=2004}} <cite class="citation book cs1" id="CITEREFPink,_A.2004">[[gutenberg:11892|''Градинарство за милионот'']] .</cite> <cite class="citation book cs1" id="CITEREFPink,_A.2004">[[Проект „Гутенберг“|Проект Гутенберг Фондација за литературна архива]] .</cite> * == Надворешни врски == * [https://www.paenflowered.org/apgii/ranunculales/ranunculaceae/caltha/caltha-palustris Флора на Пенсилванија] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Лутичиња]] [[Категорија:Флора на Азија]] [[Категорија:Флора на Обединетото Кралство]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Северна Америка]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] 3bspcbpf164t15tnuo0qps9yl2fs0nb 0 1310394 5602444 5601820 2026-07-31T07:55:31Z Atricapilus 94480 5602444 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Франко Барези | image = [[Податотека:Franco Baresi 2012.jpg|300п]] | caption = Франко Барези во 2012 година | fullname = Франчино Барези<ref>{{cite web |url=https://www.quirinale.it/onorificenze/insigniti/208909 |title=Baresi Sig. Franchino |trans-title=Baresi Mr. Franchino |website=Quirinale |publisher=Presidenza della Repubblica Italiana |access-date=11 December 2020 |language=it}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1960|5|8|df=y}} | birth_place = [[Траваглијато]], Италија | height = 1.76 м | position = [[одбрана (фудбал)|одбрана]] | currentclub = | youthyears1 = 1972–1977 | youthclubs1 = {{Fb team Milan}} | years1 = 1977–1997 | clubs1 = {{Fb team Milan}} | caps1 = 532 | goals1 = 16 | nationalyears1 = 1982–1994 | nationalteam1 = {{flagsport|ITA}} [[Фудбалска репрезентација на Италија|Италија]] | nationalcaps1 = 81 | nationalgoals1 = 1 | manageryears1 = 2002–2006 | managerclubs1 = [[ФК Милан Примавера|Милан Примавера]] | manageryears2 = 2006–2008 | managerclubs2 = Милан Примавера | medaltemplates = {{Medal|Country|{{fb|Italy}}}} {{Medal|Comp|[[Светско првенство во фудбал ]]}} {{Medal|W|[[Светско првенство во фудбал 1982|Шпанија 1982]]|}} {{Medal|3rd|[[Светско првенство во фудбал 1990|Италија 1990]]|}} {{Medal|RU|[[Светско првенство во фудбал 1994|САД 1994]]|}} }} '''Франко Барези''' (роден на {{роден на|8|мај|1960}} година – [[31 јули]] [[2026]]) — италијански тренер на младинската [[фудбал]]ска репрезентација на Италија и поранешен играч и менаџер. Тој главно играл како [[Одбрана (фудбал)|стопер]] или како [[Одбрана (фудбал)|централен дефанзивец]], а целата своја 20-годишна кариера ја поминал со клубот од [[Серија А]], [[ФК Милан|Милан]], и бил капитен на клубот 15 сезони. Тој се смета за еден од најголемите дефанзивци на сите времиња и бил рангиран на 19-тото место на списокот на 100-те најдобри играчи на [[20 век]] на списанието ''World Soccer''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.englandfootballonline.com/TeamHons/HonsWldSocPlyrsCent.html|title=World Soccer 100 Players of the Century|accessdate=25 July 2014}}</ref> Со Милан освоил три титули во [[Лига на шампиони во фудбал|Лигата на шампионите]], шест титули во [[Серија А]], четири титули во [[Суперкуп на Италија|Суперкупот на Италија]], два Суперкупа на [[Суперкуп на УЕФА|Европа]] и два Интерконтинентални купа. Со [[Фудбалска репрезентација на Италија|репрезентацијата на Италија]], тој бил член на италијанската екипа која го освоила [[Светско првенство во фудбал 1982|Светското првенство]] во фудбал во 1982 година. Тој, исто така, играл на [[Светско првенство во фудбал 1990|Светското првенство во 1990 година]], каде што бил именуван во Ол-стар тимот на Светскиот куп на ФИФА, завршувајќи трет во натпреварувањето. На [[Светско првенство во фудбал 1994|Светското првенство во 1994 година]], тој бил именуван за капитен на Италија и бил дел од тимот што стигнал до финалето, иако во самата пенал-серија тој го промашил изведениот пенал а [[Фудбалска репрезентација на Бразил|Бразил]] го подигнал трофејот. Барези, исто така, ја претставувал Италија на две Европски првенства на УЕФА, во 1980 и 1988 година, и на Олимписките игри во [[Фудбал на Летните олимписки игри 1984|1984 година]], стигнувајќи до полуфиналето во секоја прилика. Како помал брат на поранешниот фудбалер [[Џузепе Барези]], Франко откако се приклучил на сениорскиот тим на Милан, првично го добил прекарот „Писцинин“, односно „малиот“. Поради неговата вештина и успех, подоцна бил познат како „Кајзер Франц“, повикувајќи се на колегата [[Франц Бекенбауер]] .<ref name="Storie di Calcio: Franco Baresi">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.storiedicalcio.altervista.org/franco-baresi.html|title=Storie di Calcio: FRANCO BARESI – Calcio, tackle e fantasia|work=Storie di Calcio|language=it|accessdate=9 April 2015}}</ref> Во 1999 година, тој бил избран за играч на векот на Милан. По неговата последна сезона во Милан во 1997 година, клубот го повлекол дресот со број 6 на Барези.<ref name="Franchino (detto Franco) BARESI (II)">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.magliarossonera.it/protagonisti/Gioc-Baresi.html|title=Franchino (detto Franco) BARESI (II)|work=magliarossonera.it|publisher=Maglia Rossonera|language=it|accessdate=9 April 2015|archive-date=2019-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20190512161807/http://www.magliarossonera.it/protagonisti/Gioc-Baresi.html|url-status=dead}}</ref> Тој бил прогласен од [[Пеле]] за еден од 125-те најголеми живи фудбалери на церемонијата на доделување на стогодишнината од [[ФИФА]] во 2004 година.<ref>{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/3533891.stm|title=Pele's list of the greatest|date=4 March 2004|work=BBC Sport|access-date=22 November 2013}}</ref> Барези бил примен во [[Куќа на славните на италијанскиот фудбал|Куќата на славните на италијанскиот фудбал]] во 2013 година. == Клупска кариера == Првично како младински производ на [[ФК Милан|Милан]], Барези ја поминал целата своја 20-годишна професионална кариера во Милан, правејќи го своето деби во [[Серија А]] на 17-годишна возраст за време на сезоната 1977-78 на [[23 април]] [[1978]] година.<ref name="A.C. Milan Hall of Fame: Franco Baresi">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.acmilan.com/en/franco-baresi|title=A.C. Milan Hall of Fame: Franco Baresi|work=acmilan.com|publisher=A.C. Milan|accessdate=31 March 2015}}</ref><ref name="cinquantamila">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cinquantamila.it/storyTellerThread.php?threadId=BARESI%20Franco|title=Biografia di Franco Baresi|last=Giorgio Dell'Arti|date=2 October 2013|work=Il Corriere della Sera|language=it|accessdate=12 May 2017|archive-date=2017-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20171014133003/http://www.cinquantamila.it/storyTellerThread.php?threadId=BARESI%20Franco|url-status=dead}}</ref> Тој првично бил одбиен од младинскиот тим на [[ФК Интер|Интер]], кој наместо него го избрал неговиот брат Џузепе, па оттука младинскиот тим на Милан потпишал со Франко Барези. Двајцата браќа набргу потоа завршиле како капитени на своите тимови, а нивниот имиџ додека си разменувале знаменца станал заштитен знак на миланското ''дерби Дела Мадонина'' во текот на 80-тите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://it.blastingnews.com/calcio/2018/10/inter-milan-quando-era-un-affare-di-famiglia-tutti-i-derby-dei-fratelli-baresi-002746305.html|title=FC Inter-AC Milan when it used to be a family affair|last=Michele Caltagirone|date=15 October 2018|work=it.blastingnews.com|language=it|accessdate=10 May 2020}}</ref> Следната сезона, тој станал член на стартните 11, играјќи како [[Одбрана (фудбал)|чистач]] или како центар, освојувајќи ја титулата во Серија А во периодот 1978–79, вкупно десетта за Милан, играјќи заедно со [[Фабио Капело]] и [[Џани Ривера]].<ref name="A.C. Milan Hall of Fame: Franco Baresi"/> [[Податотека:Franco_baresi_panini_card_1979.jpg|мини|Барези со Милан во 1979 година]] Овој успех набрзо бил проследен со мрачен период во историјата на клубот, кога Милан двапати испаднал во [[Серија Б]] во текот на раните 1980-ти. Милан бил исфрлен во [[1980]] година поради учество во скандалот со местење натпревари во 1980 година, и уште еднаш откако завршил на третото место во [[ФК Милан сезона 1981-1982|сезоната 1981-82]], откако штотуку се вратил во Серија А претходната сезона, откако ја освоил Серија Б во [[ФК Милан сезона 1980-1981|сезоната 1980-81]]. И покрај тоа што бил член на репрезентацијата на Италија од Евро 1980, која завршила на четвртото место, и на тимот кој го освоил Светското првенство во 1982 година, Барези избрал да остане во Милан, освојувајќи ја титулата во Серија Б по втор пат во текот на сезоната 1982-1983 и го вратил Милан до Серија А. Откако Алдо Малдера и Фулвио Коловати го напуштиле клубот во 1982 година, Барези бил назначен за капитен на Милан, на 22-годишна возраст, и ја држел оваа позиција поголем дел од своето време во клубот, станувајќи симбол и лидер за тимот. За време на овој мрачен период за Милан, Барези успеал да го освои Митропа Купот во 1982 година и стигнал до финалето на [[Фудбалски куп на Италија|Купот на Италија]] во текот на сезоната 1984-85, иако тимот не успеал да доминира во Серија А.<ref name="Storie di Calcio: Franco Baresi"/><ref name="Franchino (detto Franco) BARESI (II)"/> Во текот на крајот на 1980-тите и првата половина на 1990-тите, Барези бил во срцето на значајната целосно италијанска одбрана заедно со [[Паоло Малдини]], [[Алесандро Костакурта]], [[Мауро Тасоти]] и подоцна [[Кристијан Панучи]], под раководството на менаџерите [[Ариго Саки]] и [[Фабио Капело]]. кој многумина го сметаат за еден од најголемите на сите времиња. {{Efn|See<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/club/juventus/111/blog/post/2834534/gianluigi-buffon-record-cements-his-legacy-greatest-keeper|title=Gianluigi Buffon record cements his legacy as greatest keeper of all-time|publisher=ESPN FC|author1=James Horncastle|access-date=21 March 2016|date=21 March 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/blog/2016/mar/21/gianluigi-buffon-clean-sheet-record-juventus-torino-sebastiano-rossi|title=Gianluigi Buffon humble as clean sheet record tumbles, but delight not universal|work=The Guardian|author1=Paolo Bandini|date=21 March 2016|access-date=21 March 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/blog/2009/may/08/joy-of-six-great-defences|title=The Joy of Six: Great defences|work=The Guardian|author1=Rob Smyth|date=8 May 2009|access-date=9 March 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/nazionale/2013/11/19/news/rivoluzione_filosofica_prandelli-71352856/?refresh_ce|title=Nazionale: 2013, addio al catenaccio. Balotelli-Rossi coppia mondiale|work=La Repubblica|language=it|date=19 November 2013|access-date=9 March 2016}}</ref><ref>{{cite book|last1=Foot|first1=John|title=Winning at All Costs: A Scandalous History of Italian Soccer|url=https://archive.org/details/winningatallcost0000foot|date=2006|publisher=Nation Books|location=New York|page=[https://archive.org/details/winningatallcost0000foot/page/228 228]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://it.eurosport.com/calcio/la-storia-della-tattica-da-sacchi-a-guardiola_sto4735853/story.shtml|title=La storia della tattica: da Sacchi a Guardiola|publisher=Eurosport|language=it|author1=Mattia Fontana|date=19 August 2014|access-date=10 March 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.storiedicalcio.altervista.org/milan_sacchi_capello.html|title=MILAN 1988–1994: 6 ANNI DA CAMPIONI|work=Storie di Calcio|language=it|author1=Corrado Sannucci|date=28 November 2015 |access-date=10 March 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.calciomercato.it/news/162238/VIDEO---Speciale-squadre-nella-leggenda-Milan-93-94-vs-Inter-09-10.html|title=Speciale squadre nella leggenda, Milan '93–'94 vs Inter '09–'10|publisher=Calciomercato.it|language=it|author1=Jonathan Terreni|date=19 June 2012|access-date=10 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310140544/http://www.calciomercato.it/news/162238/VIDEO---Speciale-squadre-nella-leggenda-Milan-93-94-vs-Inter-09-10.html|archive-date=10 March 2016|url-status=dead}}</ref>}} Кога напаѓачката холандска тројка [[Марко ван Бастен]], [[Руд Гулит]] и [[Франк Рајкард]] пристигнале во клубот кон крајот на 1980-тите, Милан започнал период на домашни и меѓународни триумфи, а помеѓу 1987 и 1996 година, во екот на успехот на клубот, тимот на Милан содржел многу италијански и меѓународни ѕвезди, како Роберто Донадони, [[Карло Анчелоти]], [[Марко ван Бастен]], [[Руд Гулит]], [[Франк Рајкард]] и подоцна [[Деметрио Албертини]], [[Дејан Савичевиќ|Дејан Савиќевиќ]], [[Звонимир Бобан]], [[Марсел Десаи]]ли, Жорж Веа, [[Жан-Пјер Папен|Жан]] [[Жан-Пјер Папен|Пјер Папен]], [[Бријан Лаудруп|Брајан Лаудруп]] и Роберто Баџо. Под водство на Саки, Милан ја освоил титулата во Серија А во 1987-88 година, при што Барези му помогнал на Милан да прими само 14 гола. Оваа титула била веднаш проследена со [[Суперкуп на Италија]] во 1988 година следната сезона, и едноподруго [[Лига на шампиони во фудбал|европски купови]] во [[Куп на шампиони 1988/89|1988–89]] и [[Куп на шампиони 1989/90|1989–90]];<ref name="A.C. Milan Hall of Fame: Franco Baresi"/> Во финалето на Европскиот куп во 1990 година, Барези имал доминантен настап како капитен на тимот, помагајќи му на Милан да ја одбрани титулата во Европскиот куп и да ја зачува мрежата во победата од 1–0 над [[ФК Бенфика|Бенфика]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fourfourtwo.com/features/milan-88-inside-story-sacchis-all-conquering-kings-told-them|title=Milan '88: The inside story of Sacchi's all-conquering kings, as told by them|last=Barker|first=Matt|date=28 October 2016|publisher=FourFourTwo|accessdate=3 November 2019}}</ref> Барези, исто така, бил вицешампион од соиграчот Ван Бастен за [[Златна топка|Златната топка]] во 1989 година, завршувајќи пред неговиот друг соиграч [[Франк Рајкард]], и бил прогласен за фудбалер на годината во Серија А во 1989-90. Милан, исто така, стигнал до финалето на Купот на Италија за време на сезоната 1989-1990.<ref name="Storie di Calcio: Franco Baresi"/><ref name="Franchino (detto Franco) BARESI (II)"/> Барези освоил уште четири титули во [[Серија А]] со Милан под водство на [[Фабио Капело]], вклучувајќи три последователни титули во [[ФК Милан сезона 1991-1992|1991-92]], [[ФК Милан сезона 1992-1993|1992-93]]и сезоните [[ФК Милан сезона 1993-1994|1993-94]]. Барези му помогнак на Милан да ја освои титулата во сезоната 1991-92 без пораз, помагајќи му на Милан да остане непоразен за италијански рекорд од 58 натпревари. Милан исто така постигнак рекордни 74 гола таа сезона. Во текот на сезоната [[ФК Милан сезона 1993-1994|1993-94]], Барези му помогнал на Милан да прими само 15 гола во Серија А, помагајќи му на клубот да ја заврши сезоната со најдобра одбрана. Барези, исто така, освоил три последователни Суперкупа на Италија под водство на Капело, во [[Суперкуп на Италија 1992|1992]], [[Суперкуп на Италија 1993|1993]] и [[Суперкуп на Италија 1994|1994]] година. Милан, исто така, стигнал до три последователни финалиња на УЕФА Лигата на шампионите за време на сезоните [[УЕФА Лига на шампиони 1992/93|1992-93]], [[УЕФА Лига на шампиони 1993/94|1993-94]] и [[УЕФА Лига на шампиони 1994/95|1994-95]], губејќи од [[ФК Олимпик Марсеј|Марсеј]] во 1992-93 и [[ФК Ајакс|Ајакс]] во 1994-95. Барези го освоил третиот Европски куп/Лига на шампиони на УЕФА во неговата кариера во 1993–94 година кога Милан ја победил [[ФК Барселона|Барселона]] на [[Јохан Кројф]] со 4–0 во финалето. Барези, исто така, успеал да го освои Суперкупот на Европа во 1994 година, иако Милан бил поразен во Интерконтиненталниот куп во 1994 година, во Суперкупот на Европа во 1993 година и во Интерконтиненталниот куп во 1993 година. Под водство на Капело, Милан и Барези можеле да освојат уште една титула во Серија А во текот на сезоната 1995-1996, шеста за Барези.<ref name="Storie di Calcio: Franco Baresi"/><ref name="Franchino (detto Franco) BARESI (II)"/> Барези се пензионирал на крајот на сезоната [[ФК Милан сезона 1996-1997|1996-97]] во Серија А, на 37-годишна возраст. Во неговите 20 сезони со Милан, тој освоил шест титули во Серија А, три титули во Европскиот куп/УЕФА Лигата на шампионите (стигнувајќи вкупно пет финалиња), два Интерконтинентални купа (вкупно четири финалиња), четири европски суперкупа (вкупно пет финалиња), четири Суперкуп на Италија (вкупно пет финалиња), две титули во Серија Б и еден Митропа куп.<ref name="A.C. Milan Hall of Fame: Franco Baresi"/> Тој постигнал 31 голови за Милан, од кои 21 на пенали, и покрај тоа што бил дефанзивец, тој бил и најдобар стрелец на Купот на Италија во сезоната 1989-1990, единствениот трофеј што не успеал да го освои со Милан, стигнувајќи двапати до финалето во текот на кариерата. Неговиот последен гол за Милан бил постигнат во победата од 2-1 против Падова на 27 август 1995 година. Во негова чест, Милан го повлекол дресот со број 6, кој го носел во текот на неговата кариера.<ref name="A.C. Milan Hall of Fame: Franco Baresi" /> Капитенската лента, која ја носел 15 сезони, му била предадена на [[Паоло Малдини]]. Милан организирал славенички натпревар во негова чест, кој се одиграл на 28 октомври 1997 година на [[Сан Сиро]], на кој настапиле многу фудбалски ѕвезди.<ref name="Storie di Calcio: Franco Baresi"/><ref name="Franchino (detto Franco) BARESI (II)"/> == Меѓународна кариера == На 20-годишна возраст, додека сè уште настапувал во [[Фудбалска репрезентација на Италија под 21 година|репрезентацијата на Италија до 21]] година, Барези бил именуван во тимот од 22 играчи на [[Фудбалска репрезентација на Италија|Италија]] за Европското првенство 1980 година (заедно со неговиот постар брат Џузепе) од менаџерот [[Енцо Беарцот]]. Турнирот се одржал на домашен терен, а Италија завршила на четвртото место. Сепак, за разлика од неговиот брат, Франко Барези не одиграл ниту еден натпревар на турнирот. [[Европско првенство во фудбал 1980|Евро 1980]] година ќе биде единствениот пат кога двајцата браќа биле заедно во тимот на Италија на голем турнир. На 22-годишна возраст, Барези бил именуван во тимот на Италија за [[Светско првенство во фудбал 1982|Светското првенство во фудбал во 1982 година]].<ref name="imperial">{{Наведени вести|url=https://www.fifa.com/classicfootball/players/player=174375/|title=Milan and Italy's imperial sweeper|work=FIFA|access-date=17 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140110162108/http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=174375/|archive-date=10 January 2014}}</ref> „ ''Аѕурите'' “ го освоиле својот трет [[Светско првенство во фудбал|Светски куп]], победувајќи ја [[Фудбалска репрезентација на Германија|Западна Германија]] во финалето, но Барези, уште еднаш, не беил избран да игра натпревар во текот на турнирот.<ref name="baresi">{{Наведени вести|url=https://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=174375/|title=Franco BARESI|work=FIFA|access-date=17 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140317105752/http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=174375/|archive-date=17 March 2014}}</ref> Барези исто така бил член на репрезентацијата на Италија која учествувала на Олимпијадата во 1984 година. Италија завршила на четвртото место по поразот во полуфиналето од Бразил, и поразот на мечот за бронзениот медал од [[Фудбалска репрезентација на Југославија|Југославија]]. Барези постигнал гол против [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]] за време на групната фаза. Барези го освоил својот прв репрезентативен натпревар во квалификацискиот натпревар за УЕФА првенството во 1984 година против Романија во [[Фиренца]], на 14 декември 1982 година, кој завршил нерешено 0-0.<ref name="imperial"/> Италија, сепак, на крајот не успеала да се квалификува на завршниот турнир.<ref name="Storie di Calcio: Franco Baresi"/><ref name="Nazionale in cifre: Convocazioni e presenze in campo – Franco Baresi">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato=19&squadra=1|title=Nazionale in cifre: Convocazioni e presenze in campo – Franco Baresi|work=figc.it|publisher=FIGC|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20090410014649/http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato=19&squadra=1|archive-date=10 April 2009|accessdate=10 April 2015}}</ref> Барези не бил вклучен во тимот на Италија за [[Светско првенство во фудбал 1986|Светското првенство во 1986]] година од страна на селекторот Енцо Беарцот, кој сметал дека тој е повеќе играч од средниот ред отколку дефанзивец (иако неговиот брат Џузепе бил избран за дефанзивец за Светското првенство, како и Роберто Тричела). Тој се вратил во тимот за [[Европско првенство во фудбал 1988|Европското првенство 1988]] година, играјќи одбрана, каде Италија стигнала до полуфиналето под водство на Азељо Вичини, станувајќи неприкосновен првотимец и играјќи на секој натпревар. Тој го имал својот прв настап во финалето на [[Светско првенство во фудбал 1990|Светското првенство]] на турнирот во 1990 година, кој се одржал на домашен терен, и на секој натпревар играл како еден од почетните централни бекови, а Италија завршила на третото место, откако била елиминирана од бранителот на титулата Аргентина во пенали во полуфиналето. Барези ѝ помогнал на италијанската одбрана да ги задржи петте последователни чисти голови, примила само два гола и останала непоразена на Светското првенство од 518 минути, додека не биле поразени со израмнување на Аргентина во полуфиналето. Неговите настапи му донеле место на идеалниор тим на турнирот од Светското првенство во 1990 година. Откако го заменил Џузепе Бергоми како капитен на [[Светско првенство во фудбал 1994|Светското првенство во 1994 година]] под неговиот поранешен менаџер во Милан, [[Ариго Саки]], Барези заработил повреда на менискусот во вториот натпревар од групата на Италија, победата со 1-0 против [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|Норвешка]], и го пропуштил поголемиот дел од турнирот.<ref name="baresi"/> Тој се вратил во тимот 25 дена подоцна, на време за финалето, со доминантна дефанзивна изведба, помагајќи ѝ на Италија да ја зачува мрежата против [[Фудбалска репрезентација на Бразил|Бразил]], и покрај клучните дефанзивни отсуства на неговите соиграчи од Милан, [[Алесандро Костакурта]] и [[Мауро Тасоти]]. По ќор-сокакот 0-0 по продолженијата, мечот отидел во пенали, а Барези потоа го промашил пеналот, страдајќи од сериозни грчеви и замор. По промашувањата на [[Даниеле Масаро]] и [[Роберто Баџо]], Италија била поразена од Бразил во [[Изведување пенали (фудбал)|пенал-рулетот]].<ref name="imperial"/> По поразот на Светското првенство, Барези имал уште еден настап за Италија, во квалификацискиот натпревар за УЕФА Еуро 1996 на гости против [[Фудбалска репрезентација на Словенија|Словенија]] на 7 септември 1994 година, кој завршил нерешено 1-1. Барези потоа се повлекол од државната репрезентација на 34-годишна возраст, предавајќи му ја капитенската лента на неговиот соиграч од Милан, [[Паоло Малдини]]. Барези има 81 натпревари за Италија, постигнувајќи еден гол во пријателската победа против [[Фудбалска репрезентација на Советскиот Сојуз|Советскиот Сојуз]], и тој е еден од седумте играчи кои го постигнале реткиот подвиг со освојување златни, сребрени и бронзени медали на Светскиот куп на ФИФА за време на неговата меѓународна кариера.<ref name="imperial"/><ref name="Nazionale in cifre: Convocazioni e presenze in campo – Franco Baresi"/> == Стил на игра == Барези се смета за еден од најголемите бранители на сите времиња.<ref name="telegraph.co.uk">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/8481543/Worlds-greatest-XI-the-best-ever-football-team-in-pictures.html?image=4|title=World's greatest XI: the best ever football team in pictures|work=The Telegraph|accessdate=21 July 2014}}</ref> Целата 20-годишна кариера ја одиграл во Милан, станувајќи легенда на клубот.<ref name="fifa.com">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fifa.com/classicfootball/players/player=174375/|title=Franco Baresi: Milan and Italy's imperial sweeper|publisher=FIFA|archive-url=https://web.archive.org/web/20140110162108/http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=174375/|archive-date=10 January 2014|accessdate=21 July 2014}}</ref> Во Милан, тој формирал една од најзастрашувачките одбранбени единици на сите времиња, заедно со [[Паоло Малдини]], [[Алесандро Костакурта]], [[Мауро Тасоти]], [[Филипо Гали]] и подоцна [[Кристијан Панучи]].<ref name="telegraph.co.uk" /><ref name="fifa.com" /> Тој бил комплетен и конзистентен дефанзивец кој комбинирал моќ со елеганција и бил надарен со извонредни физички и ментални атрибути, како што се темпото, силата, истрајноста, концентрацијата и издржливоста, што го направил ефикасен во воздухот, и покрај недостатокот на забележителна висина за централен бек.<ref name="ricerca.repubblica.it">{{Наведени вести|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1992/01/03/il-furore-sportivo-sovietico-ci-manchera.html|title=IL FURORE SPORTIVO SOVIETICO CI MANCHERA'|last=Gianni Brera|date=3 January 1992|work=La Repubblica|access-date=27 January 2010|language=it}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.corriere.it/sport/calcio/serie-a/2016-2017/cards/volo-bonucci-classifica-8-migliori-difensori-italiani-sempre/quinto-baresi.shtml|title=Il volo di Bonucci e la classifica degli 8 migliori difensori italiani di sempre|last=Mario Sconcerti|date=23 November 2016|work=Il Corriere della Sera|language=it|accessdate=27 December 2016}}</ref><ref name="One-on-One">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fourfourtwo.com/features/franco-baresi-one-one|title=Franco Baresi: One-on-One|last=James Richardson|date=1 November 2009|work=FourFourTwo|accessdate=28 September 2017}}</ref> [[Податотека:Jerseys_of_Franco_Baresi_&_Paolo_Maldini.jpg|десно|мини| Дресот на Италија на Барези (6) до дресот на [[Паоло Малдини]] во музејот [[Сан Сиро]], септември 2018 година]] Иако Барези бил способен да игра насекаде по должината на задната линија, тој првенствено бил одличен како централен бек, каде што ги комбинирал неговите одбранбени атрибути и неговата способност да ја чита играта, со неговата одлична визија, техника, дистрибуција и вештини со топка.<ref name="BARESI, Franco">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.treccani.it/enciclopedia/franco-baresi_(Enciclopedia-dello-Sport)/|title=BARESI, Franco|last=Alberto Costa|date=2002|work=Enciclopedia dello Sport|location=Treccani|language=it|accessdate=12 December 2015}}</ref> Овие квалитети, исто така, му овозможиле да се истакне во зоналниот систем за обележување, да одржува висока одбранбена линија и да игра на офсајд замката, особено за време на неговиот престој во Милан под водство на Саки;<ref>{{Наведени вести|url=https://www.vice.com/en_ca/article/wnm84n/game-changers-arrigo-sacchi-ac-milan|title=Game Changers: Arrigo Sacchi & AC Milan|last=Storey|first=Daniel|date=2 March 2016|work=Vice|access-date=17 October 2019}}</ref> , Барези станал познат по тоа што често ја кревал раката кон линискиот играч секогаш кога неговиот тим се обидувал да игра стапица за офсајд.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/calcio/il-fuorigioco-fa-90-anni-oggi-e-piu-difficile-ma-per-farlo-serve-mentalita-offensiva-_1055921-201502a.shtml|title=Il fuorigioco fa 90 anni: "Oggi è più difficile, ma per farlo serve mentalità offensiva"|last=Cristina|first=Max|date=15 January 2015|publisher=www.sportmediaset.mediaset.it|language=it|accessdate=17 October 2019}}</ref> Досегот на додавања, техничката способност и контролата на топката на Барези му овозможиле да напредува напред во средниот ред за да започне со напади од задната страна, овозможувајќи му да функционира како секундарен плејмејкер за неговиот тим, а исто така да игра како [[Среден ред (фудбал)|дефанзивен]] или [[Среден ред (фудбал)|централен играч]] за врска кога е потребно.<ref name="fifa.com"/><ref name="ricerca.repubblica.it"/> И покрај тоа што бил дефанзивец, тој бил и прецизен изведувач на [[Пенал (фудбал)|пенали]]. Барези е познат по тоа што бил силен и прецизен таклер, многу добар во враќањето на поседот и во предвидувањето и пресретнувањето на игрите, поради неговата акутна тактичка интелигенција, брзина на размислување, способност за обележување и позиционирање.<ref name="fifa.com" /><ref name="One-on-One"/><ref name="BARESI, Franco" /> Препознаен како талент во младоста,<ref>{{Наведени вести|url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,25/articleid,1412_02_1982_0122_0025_20131431/|title=F. Baresi: Esordienti al "Pozzo"|date=21 May 1982|work=La Stampa|access-date=17 December 2018|page=25|language=it}}</ref> во текот на неговата кариера, тој се истакнал и по својата професионалност, атлетизам, долговечност и дисциплина на тренинзите, како и неговото извонредно лидерство, командувачко присуство на теренот и неговите организациски вештини, па бил капитен и на Милан и на репрезентацијата на Италија.<ref name="fifa.com" /><ref name="corriere2">{{Наведени вести|url=http://archiviostorico.corriere.it/1995/giugno/05/Vialli_Rambo_Tarzan_Pagliuca_ecco_co_0_95060511464.shtml|title=Vialli Rambo, Tarzan Pagliuca: ecco la nazionale della Forza|last=Giorgio Rondelli|date=5 June 1995|work=Corriere della Sera|access-date=7 September 2015|language=it}}</ref> Барези го дели и рекордот на најмногу постигнати автоголови во историјата на Серија А (осум, заедно со Рикардо Фери).<ref>{{Наведени вести|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2004/gennaio/10/chi_detiene_record_autoreti_nella_sw_0_040110585.shtml|title=chi detiene il record di autoreti nella storia della serie a ?|date=10 January 2004|work=La Gazzetta dello Sport|access-date=2 September 2019|language=it}}</ref> == Тренерска кариера == На 1 јуни 2002 година, Барези бил официјално назначен за директор на[[ФК Фулам|Фулам]], но тензиите меѓу Барези и тогашниот менаџер на Фулам, [[Жан Тигана]], довеле до оставка од клубот во август.<ref>{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/f/fulham/2206573.stm|title=Baresi quits Fulham|date=21 August 2002|work=BBC News}}</ref> Тој бил назначен за главен тренер на тимот на Милано, ''Примавера'' до 20 години. Во 2006 година, тој бил преместен од клубот станувајќи тренер на тимот на ''Берети'' до 19 години, а неговиот поранешен соиграч Филипо Гали го заменил на кормилото на тимот на Примавера. Тој се повлекол од тренерската работа, а на негово место дошол Роберто Бертуцо. == Личен живот == Франко Барези е помладиот брат на легендарниот дефанзивец на [[ФК Интер|Интер]], [[Џузепе Барези]]. Како млади, двајцата играчи имале обиди во Интер, но Франко бил одбиен и купен од локалниот ривал Милан. Бидејќи бил помлад играч, Франко првично бил познат како „Барези 2“.<ref name="Franchino (detto Franco) BARESI (II)"/> Сепак, поради евентуалниот голем успех и популарност на Франко во текот на неговата кариера, која ја надминала дури и онаа на неговиот постар брат, Џузепе подоцна станал познат како „''другиот Барези''“, и покрај тоа што исто така постигнал забележителен успех.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pianeta-calcio.it/?page=vedi_incontri_vip&id=228|title=L'ALTRO BARESI|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129022756/http://www.pianeta-calcio.it/?page=vedi_incontri_vip&id=228|archive-date=29 November 2014|accessdate=1 January 2015}}</ref> == Медиуми == Барези е прикажан во серијата EA Sports на фудбалската видео игри ''FIFA 14'' 's Classic XI во мултинационален тим со ѕвезди, заедно со сонародниците Бруно Конти, Џани Ривера и Џакинто Факети.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fifa-almanac.com/team/fifa13w/111205|title=FIFA 14 Classic XI|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930102150/http://www.assocalciatori.it/Aicstruttura/Lastoria/tabid/64/language/it-IT/Default.aspx|archive-date=30 September 2011|accessdate=17 March 2015}}</ref> Тој исто така бил именуван во легендите на Ultimate Team во ''ФИФА 15''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.easports.com/fifa/news/2014/fifa-15-player-ratings-fut-legends|title=FIFA 15 Player Ratings – FIFA Ultimate Team Legends|date=10 September 2015|work=easports.com|publisher=EA Sports|accessdate=17 March 2015}}</ref> == Статистика == === Клупска === {| class="wikitable" style="text-align:center" |+Настапи и голови по клуб, сезона и натпреварување !rowspan="2"|Клуб !rowspan="2"|Сезона !colspan="3"|Лига !colspan="2"|Куп !colspan="2"|Европа !colspan="2"|Останато !colspan="2"|Вкупно |- !Лига!!Нат!!Гол!!Нат!!Гол!!Нат!!Гол!!Нат!!Гол!!Нат!!Гол |- | rowspan="20" |[[ФК Милан|Милан]] |[[ФК Милан сезона 1977-1978|1977–78]] |[[Серија А]] |1 |0 |2 |0 | colspan="2" |– | colspan="2" |– |3 |0 |- |[[ФК Милан сезона 1979-1970|1979–70]] |Серија А |30 |0 |4 |0 |6 |0 | colspan="2" |– |40 |0 |- ||[[ФК Милан сезона 1979-1980|1979–80]] |Серија А |28 |0 |6 |0 |1 |0 | colspan="2" |– |35 |0 |- |[[ФК Милан сезона 1980-1981|1980–81]] |[[Серија Б]] |31 |0 |4 |1 |0 |0 | colspan="2" |– |35 |1 |- |[[ФК Милан сезона 1981-1982|1981–82]] |Серија А |18 |2 |4 |0 | colspan="2" |– |3 |2 |25 |4 |- |[[ФК Милан сезона 1982-1983|1982–83]] |Серија Б |30 |4 |9 |2 | colspan="2" |– | colspan="2" |– |39 |6 |- |[[ФК Милан сезона 1983-1984|1983–84]] |Серија А |21 |3 |9 |2 | colspan="2" |– | colspan="2" |– |30 |5 |- |[[ФК Милан сезона 1984-1985|1984–85]] |Серија А |26 |0 |10 |0 | colspan="2" |– | colspan="2" |– |36 |0 |- |[[ФК Милан сезона 1985-1986|1985–86]] |Серија А |20 |0 |4 |0 |3 |0 |3 |0 |30 |0 |- |[[ФК Милан сезона 1986-1987|1986–87]] |Серија А |29 |2 |6 |3 | colspan="2" |– | colspan="2" |– |35 |5 |- |[[ФК Милан сезона 1987-1988|1987–88]] |Серија А |27 |1 |6 |0 |3 |0 | colspan="2" |– |36 |1 |- |[[ФК Милан сезона 1988-1989|1988–89]] |Серија А |33 |2 |8 |2 |8 |0 |1 |0 |50 |4 |- |[[ФК Милан сезона 1989-1990|1989–90]] |Серија А |30 |1 |7 |4 |8 |0 |1 |0 |46 |5 |- |[[ФК Милан сезона 1990-1991|1990–91]] |Серија А |31 |0 |1 |0 |5 |0 |1 |0 |38 |0 |- |[[ФК Милан сезона 1991-1992|1991–92]] |Серија А |33 |0 |6 |1 | colspan="2" |– | colspan="2" |– |39 |1 |- |[[ФК Милан сезона 1992-1993|1992–93]] |Серија А |29 |0 |7 |0 |8 |0 |1 |0 |45 |0 |- |[[ФК Милан сезона 1993-1994|1993–94]] |Серија А |31 |0 |0 |0 |11 |0 |2 |0 |44 |0 |- |[[ФК Милан сезона 1994-1995|1994–95]] |Серија А |28 |0 |0 |0 |13 |0 |2 |0 |43 |0 |- |[[ФК Милан сезона 1995-1996|1995–96]] |Серија А |30 |1 |3 |0 |7 |0 | colspan="2" |– |40 |1 |- |[[ФК Милан сезона 1996-1997|1996–97]] |Серија А |26 |0 |1 |0 |2 |0 |1 |0 |30 |1 |- ! colspan="3" |Вкупно !532 !16 !97 !15 !75 !0 !15 !2 !719 !33 |} === Меѓународна === {| class="wikitable" style="text-align:center" |+Настапи и голови по репрезентација и година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/fbaresi-intl.html|title=Franco Baresi – International Appearances|work=www.rsssf.com}}</ref> !Репрезентација ! Година ! Натпревари ! Голови |- | rowspan="13" | [[Фудбалска репрезентација на Италија|Италија]] | 1982 | 1 | 0 |- | 1983 | 3 | 0 |- | 1984 | 5 | 0 |- | 1985 | 0 | 0 |- | 1986 | 3 | 0 |- | 1987 | 5 | 0 |- | 1988 | 11 | 1 |- | 1989 | 10 | 0 |- | 1990 | 11 | 0 |- | 1991 | 9 | 0 |- | 1992 | 7 | 0 |- | 1993 | 7 | 0 |- | 1994 | 9 | 0 |- ! colspan="2" | Вкупно ! 81 ! 1 |} {| class="wikitable sortable" |+Список на меѓународни голови постигнати од Франко Барези ! scope="col" | бр. ! scope="col" | Датум ! scope="col" | Место на одржување ! scope="col" | Противник ! scope="col" | Резултат ! scope="col" | Резултат ! scope="col" | Конкуренција |- | align="center" | 1 | 20 февруари 1988 година | Стадио дела Виторија, [[Бари]], Италија |{{Fb|Soviet Union}} | align="center" | 1–0 | align="center" | 4–1 | [[Пријателски натпревар|Пријателски]] |} == Почести == * [[Серија А]] : 1978–79, 1987–88, 1991–92, 1992–93, 1993–94, 1995–96 * [[Серија Б]] : 1980–81, 1982–83 * [[Суперкуп на Италија]] : 1988, 1992, 1993, 1994 година * [[Лига на шампиони во фудбал|Европски куп/Лига на шампиони на УЕФА]] : [[Куп на шампиони 1988/89|1988–89]], [[Куп на шампиони 1989/90|1989–90]], [[УЕФА Лига на шампиони 1993/94|1993–94]] * [[Суперкуп на УЕФА|Суперкуп на Европа]] : 1990, 1994 година * Интерконтинентален куп : 1989, 1990 година ; Италија <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lequipe.fr/Football/FootballFicheJoueur10187.html|title=Franco Baresi|work=L'Èquipe|language=fr|accessdate=10 December 2015}}</ref> * [[Светско првенство во фудбал|Светско првенство на ФИФА]] : [[Светско првенство во фудбал 1982|1982 година]] ; второ место: [[Светско првенство во фудбал 1994|1994 година]] ; трето место: [[Светско првенство во фудбал 1990|1990 година]] '''Индивидуален''' * [[Златна топка]] : вицешампион 1989 година <ref name="BARESI, Franco"/> * Најдобар стрелец во Копа Италија: 1989–90 <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rsssf.com/tablesi/italcuptops.html|title=Italy – Coppa Italia Top Scorers|work=rsssf.com|publisher=RSSSF|archive-url=https://web.archive.org/web/20151029033413/http://www.rsssf.com/tablesi/italcuptops.html|archive-date=29 October 2015|accessdate=10 April 2015}}</ref> * Guerin d'Oro : 1989–90 <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/italpoy.html|title=Italy – Footballer of the Year|work=rsssf.com|publisher=RSSSF|archive-url=https://web.archive.org/web/20150121013030/http://www.rsssf.com/miscellaneous/italpoy.html|archive-date=21 January 2015|accessdate=10 April 2015}}</ref> * Ол-стар тим на Светското првенство на ФИФА : 1990 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://football.sporting99.com/fifa-world-cup-all-star-team.html|title=FIFA World Cup Awards: All-Star Team|archive-url=https://web.archive.org/web/20160630203237/http://football.sporting99.com/fifa-world-cup-all-star-team.html|archive-date=30 June 2016|accessdate=22 March 2015}}</ref> * [[Награда „Гаетано Ширеја“|Premio Nazionale Carriera Esemplare "Gaetano Scirea"]] : 1994 <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.comune.cinisello-balsamo.mi.it/spip.php?article3932|title=Premio Nazionale Carriera Esemplare "Gaetano Scirea": Alba d'Oro|accessdate=21 January 2015}}</ref> * Светски фудбал Најголемите играчи на 20 век #19 <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.topendsports.com/world/lists/greatest-all-time/soccer-worldsoccer100.htm|title=World Soccer 100 Players of the Century|work=topendsports.com|accessdate=10 April 2015}}</ref> * Играч на векот: 1999 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.goldenfoot.com/legend-details.php?l=en&WinnerID=10&Title=franco-baresi|title=Golden Foot Legend Franco Baresi|publisher=Golden Foot|archive-url=https://web.archive.org/web/20150926152419/http://www.goldenfoot.com/legend-details.php?l=en&WinnerID=10&Title=franco-baresi|archive-date=26 September 2015|accessdate=5 October 2015}}</ref> * АИЦ Серија А играч на векот : 2000 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hurriyetdailynews.com/default.aspx?pageid=438&n=totti-named-player-of-year-baresi-the-player-of-century-2000-10-05|title=Totti named Player of Year, Baresi the Player of Century|date=10 May 2000|work=Hurriyet Daily News|accessdate=5 October 2015}}</ref> * ФИФА 100: 2004 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/international/2374252/Pele-open-to-ridicule-over-top-hundred.html|title=Pele open to ridicule over top hundred|last=Christopher Davies|date=5 March 2004|work=The Telegraph|url-access=subscription|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/sport/football/international/2374252/Pele-open-to-ridicule-over-top-hundred.html|archive-date=12 January 2022|accessdate=10 April 2015}}</ref> * Анкета за Златен јубилеј на УЕФА : #17-ти <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.uefa.com/newsfiles/171606.pdf|title=Zinedine Zidane voted top player by fans|work=uefa.com|publisher=UEFA|accessdate=24 July 2014}}</ref> * Куќата на славните на Милан <ref name="A.C. Milan Hall of Fame: Franco Baresi"/> * FICTS Куќа на славните и Guirlande d'Honneur * Златно стапало: 2012 година (под категоријата „ Фудбалска легенда “) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.goldenfoot.com/en/legends.html|title=Golden Foot Legends|work=goldenfoot.com|publisher=Golden Foot|archive-url=https://web.archive.org/web/20150416024500/http://www.goldenfoot.com/en/legends.html|archive-date=16 April 2015|accessdate=27 March 2015}}</ref> * [[Куќа на славните на италијанскиот фудбал|Куќа на славните во италијанскиот фудбал]]: 2013 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.football-italia.net/41221/baresi-and-batistuta-hall-fame|title=Baresi and Batistuta in Hall of Fame|date=31 October 2013|work=Football Italia|accessdate=10 April 2015}}</ref> * Дрим тим за Златна топка (сребрена): 2020 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.marca.com/en/football/international-football/2020/12/14/5fd7bc8522601d53598b45b2.html|title=The other two Ballon d'Or Dream Team XIs: Zidane, Cruyff, Iniesta, Di Stefano... but no Casillas|date=15 December 2020|work=[[MARCA]]|accessdate=15 December 2020}}</ref> * IFFHS за сите времиња машки сон тим : 2021 година <ref name="IFFHS Dream Team">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.iffhs.com/posts/1110|title=IFFHS ALL TIME WORLD MEN'S DREAM TEAM|date=22 May 2021|work=IFFHS|accessdate=2022-11-27|archive-date=2021-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20210602213838/https://www.iffhs.com/posts/1110|url-status=dead}}</ref> :* [[Податотека:Ufficiale_OMRI_BAR.svg|лево|50x50пкс]] 4-ти класа / офицер: ''Ufficiale Ordine al Merito della Repubblica Italiana'' : 1991 <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.quirinale.it/elementi/DettaglioOnorificenze.aspx?decorato=208909|title=Ufficiale Ordine al Merito della Repubblica Italiana Sig. Franchino Baresi|publisher=Quirinale.it|language=it|accessdate=12 December 2015}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Состав на Италија на ЕП фудбал 1980}} {{Состав на Италија на ЕП фудбал 1988}} {{Состав на Италија на СП фудбал 1990}} {{Состав на Италија на СП фудбал 1994}} {{Premio Scirea}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Барези, Франко}} [[Категорија:Родени во 1960 година]] [[Категорија:Починати во 2026 година]] [[Категорија:Италијански фудбалски тренери]] [[Категорија:Фудбалери освојувачи на Светско првенство]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 1994]] [[Категорија:ФИФА 100]] [[Категорија:Фудбалери во Серија Б]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Фудбалери на Милан]] [[Категорија:Италијански фудбалери]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Статии со извори на италијански (it)]] 09axsu59qasvlwgt0fv1sy724apzhq7 0 1311880 5602429 5388983 2026-07-31T06:10:39Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602429 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Elisabeth Tible à Lyon le 4 juin 1784 par Boily.jpg|мини|Цртеж од Чарлс-Анж Боили, 1784 година Елизабет Тибл ]] '''Елизабет Тибл''' или '''Елизабет Тибл'''<ref>{{Наведено списание|last=Tible|first=Elizabeth|date=1784|title=Lettre à Mme ***[relatant les détails du voyage que j'ai fait dans les airs le 4 juin]|trans-title=Letter to Mrs *** [about my air travel the 4th of June]|url=https://books.google.com/books?id=0zBn0Dkmqa0C&q=elisabeth+estrieux+lyon&pg=PA289|journal=Journal encyclopédique ou universel, dédié à Son Alt. Sérénissime MGR. Le Duc de Bouillon Etc. Etc. Etc.|language=fr|volume=7|issue=1|pages=289–294|access-date=10 August 2018}}</ref> (8 март 1757 година - по 1784 година) била француска авијатичарка која била првата жена што летала во неврзан балон со топол воздух.<ref>Gene Nora Jessen, ''The Powder Puff Derby of 1929'', pg xi</ref><ref>Ernst Probst, – ''Königinnen der Lüfte in Frankreich '' (''Queens of the skies''), France 2010, Page 61 "Élisabeth Thible (Tible) The first passenger of a Montgolfier"</ref><ref>Justin D. Murphy -''Military Aircraft, Origins To 1918'' 2005 – Page 6 "In February 1784, Paolo Andreani, Agostino Gerli, and Carlo Gerli ascended in a Montgolfière outside Milan. On 4 June 1784, Élisabeth Thible became the first female aeronaut when she ascended over Lyons."</ref> Била родена во [[Лион]] на 8 март 1757 година. На 4 јуни 1784 година, осум месеци по првиот лет со балон со екипаж, Тибл полетала со г. Флеран на балон со топол воздух наречен ''Ла Густав'' во чест на посетата на шведскиот крал Густав III на Лион. == Балонирање == Господинот Флеран првично планирал да лета со балонот со грофот Жан-Батист де Лоренсин, но грофот и го дал своето место на ''Густав'' на Елизабет Тибл.<ref name="Amsterdam 1784">Gazette d’Amsterdam, 25 June 1784 and Journal des savants, November 1784, pp. 760–762</ref> <ref group="Note">Грофот Жан-Батист де Лоренсен (1740–1812) бил еден од шесте патници на трауматичниот лет на балонот Монголфје Флесел на 19 јануари 1784 година. Дванаесетминутниот лет, управуван од Жозеф Монголфје, завршил драматично кога балонот почнал да се кине и да тлее. Иако сите патници биле неповредени, некои ја припишуваат несреќата како причина зошто грофот де Лоренсен ѝ го дал неговото место на Елизабет Тибл.</ref> Кога балонот го напуштил теренот, Тибл, била облечен како римската божица [[Минерва]], и заедно со Флоран отпеале два дуети од славната опера на Монсињи, ''Прекрасниот Арсен'', во тоа време. Летот траел 45 минути, поминал четири километри и достигнал проценета висина од 1.500 метри. За тоа сведочел шведскиот крал Густав III во чија чест бил именуван балонот. За време на трнливото слетување, Тибл го ишчашила глуждот додека кошот удрил во земјата. Флерент сметал дека е Тибл заслужна за успехот на летот и затоа што ја хранела пожарната кутија на балонот на патот и поради тоа што ја покажала својата извонредна храброст.<ref name="Amsterdam 1784"/> == Приватен живот == Малку се знае за Мадам Тибл; таа е опишана како напуштена сопруга на трговец од Лион.<ref>Philippe Buron Pilâtre ''Pilâtre de Rozier: un Lorrain d'exception, 1754–1785'' 2006 – "Visiblement encore choqué par sa première expérience, Laurencin trouve habile de proposer à la très belle Madame Elisabeth Thible, épouse délaissée d'un grand commerçant de Lyon, de devenir la première femme aéronaute."</ref> Ниту еден запис за неа не опстојува како професионална оперска пејачка. Таа починала во одреден момент помеѓу завршувањето на нејзиниот лет со балон на топол воздух и 1800 година. == Филм == * Венера во облакот-брод) – филм од А. Рикер со Анук Плани како Елизабет Тибл<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://kinematoscope.org/Corpus/Films?ID=2319|title=Venus im Wolkenschiff. Ein Frauen-Traum vom Fliegen {{!}} Film|work=kinematoscope.org|accessdate=2022-06-04}}</ref> == Белешки == <references group="Note" responsive="1"></references> == Наводи == <references responsive="1"></references> === Литература === * Jutta Rebmann: ''Als Frau во die Luft ging.'' ''Die Geschichte der frühen Pilotinnen'' ( ''Жените влегоа во воздух.'' ''Историјата на раните пилоти.'' ) Зиглиц. Областа.{{ISBN|3-7987-0361-2}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/3-7987-0361-2|3-7987-0361-2]] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Тибл, Елизабет}} [[Категорија:Родени во непозната година]] [[Категорија:Починати во непозната година]] [[Категорија:Родени во 1757 година]] [[Категорија:Авијатичарки]] hwmwh4ph3n0kifbdcco20s3cdy2mmhk 0 1312736 5602450 5328886 2026-07-31T08:14:32Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602450 wikitext text/x-wiki [[Податотека:William of Orange III and his Dutch army land in Brixham, 1688.jpg|мини|Вилијам Орански III и неговата холандска војска се истоваруваат во Бриксам, 1688 година]] '''Славна револуција''' ― низа настани кои кулминирале со државен удар во Англија во ноември 1688 година по кој бил соборен кралот [[Џејмс II|Џејмс II Стјуарт]] од [[Англија]] и [[Шкотска]]. Во пучот учествувале холандски експедициски сили под команда на владетелот на Холандија, Вилем Орински, кој станал нов крал на Англија под името [[Вилијам III]] (кој владеел заедно со неговата сопруга [[Марија II|Марија II Стјуарт]], ќерка на Џејмс II). Пучот имал широка поддршка од најшироките слоеви од англиското општество. [[Томас Бабингтон Маколеј|Меколеј]] сметал дека ова е централен настан во целата англиска историја. Овој настан во историската литература се среќава и под имињата „'''Револуција од 1688'''“ и „'''Бескрвна револуција'''“; второто име, сепак, ја одразува само транзицијата на моќта во Англија и не ги зема предвид [[Војна на два крала|војните]] со [[Јакобитизам|Јакобитите]] во [[Кралство Ирска|Ирска]] и Шкотска. Терминот „Славна револуција“ првпат го употребил Џон Хемпден кон крајот на 1689 година.{{Sfn|Schwoerer|2004}} == Причини == И покрај тоа што бил [[Римокатоличка црква|католик]], Џејмс со широка народна поддршка станал крал во 1685 година, а за помалку од четири години потоа бил принуден на егзил. {{Sfn|Miller|1978}} Огромно мнозинство од благородниците во [[Кралство Англија|Англија]] и [[Кралството Шкотска|Шкотска]] биле [[Протестантство|протестанти]]. Иако биле подготвени да ги прифатат личните религиозни убедувања на Џејмс, тој имал поддршка додека го задржувал приматот на Протестантската [[црква на Англија]] и [[Црква на Шкотска|црквата на Шкотска]]. Кога се увидело дека неговата политика го поткопува постојниот политички и религиозен поредок, неговите англиски и шкотски поддржувачи почнале да го напуштаат, а Ирска била дестабилизирана.{{Sfn|Harris|1999}} [[Податотека:King_James_II_by_Sir_Godfrey_Kneller,_Bt.jpg|мини|Џејмс II и VII, крал на Англија, Шкотска и Ирска. Слика од Годфри Кнелер. Национална галерија на портрети, Лондон]] Во 1685 година, по смртта на англискиот крал [[Чарлс II]], кој немал законски деца, престолот на Англија и Шкотска го презел неговиот помлад брат Џејмс II, вујко и свекор на Вилијам Орански. Прво, англиското општество, сѐ незакрепнато од [[Англиска граѓанска војна|неодамнешната револуција]], се однесувало лојално кон него. Избраниот парламент се состоело претежно од конзервативци ([[ториевци]]). Сепак, само неколку месеци по крунисувањето, Џејмс, кој отворено ја проповедал католичката вера, почнал да води политика која предизвикала крајно незадоволство кај протестантското мнозинство (според проценките, католиците сочинувале околу 2-3% од населението на Англија). Под изговор дека се бори против ситни бунтови, кралот создал постојана војска, чија големина брзо пораснала на 40.000 војници и ја вооружил со моќна артилерија, а предност при регрутирање војници им била дадена на католиците од Ирска. Во ноември 1685 година, бил распуштен Парламентот и не се состанал повторно во текот на целиот период на владеење на Џејмс II.{{sfn|У. Черчилль. Британия в Новое время|2006|с=392—395}} Политиката на „верска толеранција“ кон католиците предизвикаla остар протест кај англиканските епископи, како и кај јавноста која била огорчена од протерувањето на протестантите од соседна Франција по укинувањето на [[Едикт од Нант|Нантскиот едикт]] (1685).{{Sfn|Spielvogel|1980}} Кралот по протестите наредил 10 епископи да бидат затворени во кулата. Во 1687 година, кралот издал „Декларација за религиозна толеранција“ во корист на католиците, кој сепак имал неочекуван ефект затоа што многу претходно прогонети неистомисленици пуритани престанале да се кријат. Поради страв од возобновување на католицизмот во земјата и нова прераспределба на имотот, кралот ја загубил поддршката од неговите природните поддржувачи - ториевците. Католичките монашки редови - [[Бенедиктинци]]те, [[Кармелити]]те, [[Францискани]] - масовно се вратиле во Англија, а [[Језуити]]те отвориле католичко училиште во Лондон. Кралот ги назначил католиците на сите клучни позиции во земјата, а пет католици станале членови на Тајниот совет (анг: ''Privy Council of England''). За време на своето владеење, Џејмс II заменил околу девет десетини од цивилните судии во секоја грофовија, а на нивни места секогаш доаѓале католици. Сите оние кои ќе покажеле и најмало незадоволство или непослушност биле веднаш отстранувани од своите работни места. Дел од опозицијата емигрирала во Холандија. Англиканците биле особено загрижени поради дозволата од кралот католиците да имаат офицерски позиции во армијата. Моќниот француски крал [[Луј XIV]] на Џејмс II му ја искажал неговата целосна поддршка. Папата [[Инокенти|Инокентиј XI]] , претпазлив и остроумен човек, го советувал Џејмс II да не ги форсира работите, но Џејмс II не го послушал неговиот совет. Одредено време, противниците на Џејмс II се надевале дека кралот кој бил во поодминати години наскоро ќе почине, и ќе го наследи неговата ќерка [[Марија II|Марија]] која била протестантка. Но, во 1688 година, на 55-годишниот Џејмс II неочекувано му се родил син и овој настан послужи како поттик за државниот удар. Раѓањето на престолонаследникот предизвикало изненадување и недоверба кај многумина, тие се сомневале во „папистичка измама“ - пред тоа, сите десет бремености на кралицата Марија од Модена завршувале со спонтан абортус, раѓање на мртво дете или негова непосредна смрт. Се ширеле гласини дека „чудно дете“ е тајно донесено во палатата Сент Џејмс. Гласините биле поттикнати од фактот дека при раѓањето на наследникот, присутни биле претежно католици. Противниците на кралот (ториевците и виговците) стапиле во тајна опозиција, чие умерено крило било предводено од Маркизата од Халифакс, а порадикалното од Ерлот од Данби (Томас Озборн). Многу армиски офицери, исто така, учествувале во заговорот, меѓу кои бил и командантот на армијата Џон Черчил. Заедно одлучиле да разговараат со опцијата за смена на „тиранинот-папист“ и на престолот во Англија да ја доведат холандската двојка - Марија и Вилхелм. Принцот Вилијам Орански бил највлијателна фигура меѓу протестантските владетели во цела Европа и како владетел на Холандија, бил вознемирен од зајакнувањето на англиската армија и морнарица од страна на Џејмс II, особено поради можноста за Англо-францускиот сојуз и очекуваната нова француска инвазија на Холандија. Затоа, Вилијам многу посакувал Џејмс II да биде отстранет од власт, без оглед на можноста тој самиот да стане владетел на Англија. Во тоа време, Вилијам неколкупати ја посетил Англија и таму стекнал голема популарност. == Револуција == [[Податотека:William_III_Landing_at_Brixham,_Torbay,_5_November_1688.jpg|десно|мини| Портрет на Вилијам III од Јан Вик, во чест на истоварањето во Бриксам, 5 ноември 1688 година]] Во 1688 година, Џејмс II го интензивирал прогонот на англиканското свештенство и конечно стапил во конфликт со ториевците. Фактички немало кој да го брани (Луј XIV бил зафатен со војната за наследување на Пфалц). Во јуни, седум истакнати англиски политичари кои ја претставувале радикалната опозиција напишале тајна покана до Вилијам, во која го уверувале дека 19 од 20 Англичани ќе бидат многу среќни со државен удар по кој на чело на Англија ќе застане протестантски крал. Адмирал Херберт, преправен во морнар, ја однел пораката до Хаг. Останатите заговорници се распрснале низ целата земја за да соберат следбеници и пари за претстојната војна со кралот. Во август, генералот Џон Черчил писмено му ветил поддршка на Вилијам. Вилијам чекал неколку месеци, во страв дека Луј XIV ќе испрати војници во Холандија, но францускиот крал избрал да ја нападне Германија. Ова било пресудно за почеток на операцијата. Целта и обемот на воените подготовки на Вилијам било невозможно да се сокријат, а во октомври кралот Џејмс II се обидел да го ублажи непријателскиот однос кон своите поданици. Конкретно, најавил реставрација на неколку отпуштени протестантски лордови, затворање на католичките училишта и исклучување на католиците од идниот парламент. Но, веќе било доцна. Кралот ги повикал англиските епископи да потпишат протест против инвазијата, но, на негово изненадување и вознемиреност, тие категорично одбиле да го сторат тоа. Во исто време, кралот набрзина презел многу мерки за организирање на одбраната: најавил дополнително регрутирање војници и морнари, префрлил пешадиски баталјони и коњанички полкови од Ирска и Шкотска во Англија и собрал морнарица од триесет и три големи бродови и шеснаесет заштитни ѕидови. Сојузничката француска флота во тоа време била ангажирана во Средоземно Море. Џејмс II очекувал истоварање на војски во северна или источна Англија, каде што омразата кон „папистите“ била особено силна, но, Вилијам ја претпочитал југозападна Англија (близу Торбеј). На <abbr>5</abbr> ноември 1688 година, војската на Вилијам составена од 40 илјадна пешадија (меѓу кои и морнари) и 5 ​​илјади коњаници се истоварила на англиско тло. Речиси сите биле протестанти, а имало и англиски емигранти Виг и пруски сојузници. Слоганот на армијата бил испишан со зборовите: „Ќе го поддржам протестантството и слободата на Англија“. Низ целата земја започнале вооружени востанија против кралот - буржоазијата, протестантското свештенство, истакнати парламентарци, па дури и кралските министри активно го поддржале пучот. Најмладата ќерка на кралот Ана, по совет на Сара, нејзина доверлива личност и сопруга на Џон Черчил, заминала во логорот на Вилијам. Армијата на Џејмс II, ослабена од масовно дезертирање, се сконцентрирала во Солсбери, но немало ниту една сериозна битка; повеќето воени водачи веднаш преминале на страната на Вилијам, меѓу кои бил и генерал-полковник Џон Черчил. Во суштина, единствениот судир помеѓу силите на Вилијам и Џејмс (најчесто Ирци, командувани од Патрик Сарсфилд) се случил на 8 декември 1688 година во близина на градот Рединг. Победиле поддржувачите на Вилијам, принудувајќи ги Јакобитите да се повлечат со мали загуби од 20 до 50 војници и еден офицер. Откако загубил надеж дека може воено да се спротивстави, Џејмс II се вратил во Лондон, каде наишол на речиси празен двор. Ги испратил сопругата и синот во Франција, прогласил општа амнестија за бунтовниците и се обидел да стапи во преговори со Орански. На 11 декември, кралот, напуштен од сите и сериозно исплашен за својот живот, се обидел да избега, но бил фатен и вратен во Лондон, каде му се заколнал на верност на Вилијам. На крајот од декември, Вилијам му помогнал на Џејмс да побегне во Франција, од каде што се обидел да ја врати Ирска, но безуспешно. == Значење == Според Дарон Ацемоглу и Џејмс Робинсон во „Зошто некои земји се богати, а други сиромашни “, Славната револуција ставила крај на речиси едновековната борба на широката јавна коалиција во Парламентот и монарсите од династијата Стјуарт, и на тој начин го означила почетокот на првата држава со плуралистичко-политички институции, заштита на правата на сопственост на широките слоеви од општеството (а не само на елитата), во кои сите граѓани би можеле да учествуваат во економските односи за остварување профит. Победата ја извојувала широката коалиција од различни слоеви на општеството, па узурпацијата на власта од страна на тесна група на луѓе станала многу потешка, а потенцијалните придобивки од оваа узурпација биле помали, бидејќи монополите кои служеле како извор на приходи за елитата биле укинати. Како резултат на тоа, Славната револуција била причина за индустриската револуција во Англија и британското управување со светот во XVIII и XIX век. == Подоцнежни настани == Вилијам го отфрлил предлогот на ториевците Марија да го преземе престолот, а Вилијам да остане само нејзин сопруг-крал. Во јануари 1689 година, Парламентот ги прогласил Вилијам и неговата сопруга за рамноправни монарси на Англија и Шкотска. На 9 септември 1689 година, Вилијам III се приклучил на Лигата на Аугсбург против Франција. По 5 години, Марија починала и оттогаш Вилијам сам управувал со земјата. За време на владеењето на Вилијам III, биле спроведени длабоки реформи кои ги поставиле темелите на политичкиот и економскиот систем на земјата. Во текот на овие години започнува брзиот подем на Англија и нејзината трансформација во моќна светска сила. Во исто време, се поставила традиција, според која моќта на монархот е ограничена со голем број законски одредби утврдени со фундаменталниот „Бил на правата“. Така, во земјата дошло до конечна промена од [[апсолутна монархија]] во [[Уставна монархија|уставна]], која постои и денес. Дискриминацијата против протестантските малцинства се намалила (Закон за верска толеранција), но дискриминацијата против католиците и понатаму траела, а потоа и се засилила - тие не можеле да бидат на престолот и биле лишени од правото на глас, види Акт за наследување. == Наводи == {{Наводи|20em}} == Надворешни врски == * {{Наведен нестручен часопис|location=New York}} * {{In Our Time|Glorious Revolution|p00547fk|Glorious_Revolution}} * {{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/charles_ii_king.shtml|title=Charles II (1630–1685)|publisher=BBC History|accessdate=15 August 2010}} *   * {{Наведена мрежна страница|url=http://www.open2.net/civilwar/6.3.aftershocks.html|title=Aftershocks – The Glorious Revolution|last=The Civil War team, presented by Tristram Hunt|date=7 January 2001|publisher=open2.net ([[BBC]] & [[Open University]])}} * {{Наведена книга|url=http://eh.net/about|title=EH.Net Encyclopedia|last=Quinn|first=Stephen|date=17 April 2003|editor-last=Whaples|editor-first=Robert|chapter=The Glorious Revolution of 1688|chapter-url=http://eh.net/encyclopedia/article/quinn.revolution.1688}} * {{Наведена мрежна страница|url=http://www.royal.gov.uk/HistoryoftheMonarchy/KingsandQueensoftheUnitedKingdom/TheStuarts/MaryIIWilliamIIIandTheActofSettlement/MaryIIWilliamIII.aspx|title=History of the Monarchy >United Kingdom Monarchs (1603–present) >The Stuarts >Mary II, William III and The Act of Settlement > William III (r. 1689–1702) and Mary II (r. 1689–1694)|date=2008–2009|editor-last=Royal Household at Buckingham Palace|publisher=Official web site of the British Monarchy}} * {{Наведена мрежна страница|url=http://www.thegloriousrevolution.org/|title=The Glorious Revolution of 1688|last=Wilkes|first=Donald E. Jr.|last2=Kramer|first2=Matthew|accessdate=15 August 2010|archive-date=2019-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20190309163903/http://www.thegloriousrevolution.org/|url-status=dead}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Стјуартска Англија]] [[Категорија:Британско-холандски односи]] [[Категорија:Инвазии на Англија]] [[Категорија:Судири во 1688 година]] [[Категорија:Граѓански војни во Англија]] [[Категорија:Британска монархија]] [[Категорија:Статии со текст на шкотски]] [[Категорија:Востанија во Англија]] [[Категорија:Воени удари во Англија]] [[Категорија:Востанија во 17 век]] d8iv1pczznzh1kh9xnhysiggroso2at 0 1313666 5602479 5472469 2026-07-31T09:25:30Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602479 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Robert Shayne (1930s).jpg|мини|Роберт Шајн]] '''Роберт Шејн''' (роден '''Роберт Шејн Доу''', 4 октомври 1900 &ndash; 29 ноември 1992 година) е американски актер чија кариера траела повеќе од 60 години.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://explore.bfi.org.uk/4ce2ba1b59eb1|title=Robert Shayne|work=BFI|archive-url=https://web.archive.org/web/20120711193603/http://explore.bfi.org.uk/4ce2ba1b59eb1|archive-date=2012-07-11}}</ref><ref name="tcm">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tcm.com/tcmdb/person/175502%7C132594/Robert-Shayne/|title=Overview for Robert Shayne|work=Turner Classic Movies}}</ref> Тој е најпознат по портретирањето на инспекторот Бил Хендерсон во американската телевизиска серија ''Авантурите на Супермен.''<ref name="clac">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=ZraJCgAAQBAJ&q=%22Robert+Shaen+Dawe%22&pg=PA97|title=Celebrities in Los Angeles Cemeteries: A Directory|last=Ellenberger|first=Allan R.|date=2001|publisher=McFarland|isbn=9780786450190|page=97|language=en|access-date=20 December 2017}}</ref> == Раните години == Шејн е роден во Јонкерс, Њујорк.<ref name="clac"/> Тој бил син на г-дин и г-ѓа. Гросвенор Доу, и имал брат, Ален Шаен Доу.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.newspapers.com/clip/15898020/robert_shayne/|title=(untitled brief)|date=28 May 1927|work=Tallahassee Democrat|access-date=December 20, 2017|location=Florida, Tallahassee|page=2|via=[[Newspapers.com]]}} {{Отворен пристап}}</ref> Неговиот татко бил еден од основачите на Стопанската комора на Соединетите Американски Држави.<ref name="ci"/> Шејн го напуштил Универзитетот во Бостон во последната година за да може неговиот брат да оди на колеџ.<ref name="ci"/> Извесно време живеел во Бирмингем, Алабама, пишувајќи реклами за продавница за женска облека дење и глумејќи во берзанска театарска компанија ноќе. Кога продавницата затворила, тој почнал да глуми со полно работно време.<ref name="tbt">{{Наведени вести|url=https://www.newspapers.com/clip/15917321/robert_shayne/|title=Handsome Robert Shayne A 'Comer' in Hollywood|last=MacPherson|first=Virginia|date=9 August 1945|work=Tampa Bay Times|access-date=December 21, 2017|agency=United Press|location=Florida, St. Petersburg|page=6|via=[[Newspapers.com]]}} {{Отворен пристап}}</ref> == Кариера == Шејн станал актер откако работел како репортер во ''Illustrated Daily Tab'' во Мајами, Флорида.<ref name="mn">{{Наведени вести|url=https://www.newspapers.com/clip/15898324/robert_shayne/|title=Robert Shayne, Film Star, Was Once Miami Reporter|last=Raymer|first=Dorothy|date=13 October 1945|work=The Miami News|access-date=December 20, 2017|location=Florida, Miami|page=12|via=[[Newspapers.com]]}} {{Отворен пристап}}</ref> Неговото првично актерско искуство дојде со репертоарските компании во Алабама,<ref name="lat">{{Наведени вести|url=https://www.newspapers.com/clip/15884607/robert_shayne/|title=Robert Shayne, Broadway and Movie Actor|last=Folkart|first=Burt A.|date=2 December 1992|work=The Los Angeles Times|access-date=December 19, 2017|location=California, Los Angeles|page=A 28|via=[[Newspapers.com]]}} {{Отворен пристап}}</ref> вклучувајќи ги и Бирмингем Плеерс.<ref name="ci">{{Наведено списание|last=Laura|first=Wagner|date=November 2017|title=Robert Shayne|journal=Classic Images|issue=509|pages=72–74}}</ref> === Фаза === Првото појавување на Шејн на Бродвеј се случило во 1931 година во ''Рап.''<ref name="lat"/> Неговите други претстави на Бродвеј ги вклучуваат ''Жолт Џек'' (1934), ''Мачката и Канаринот'' (1935), ''Вајтукс'' (1938), со Етел Баримор и ''Без љубов'' (1942), со [[Кетрин Хепберн]].<ref name="tcm"/><ref name="NYT">{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/1992/12/03/obituaries/robert-shayne-actor-92.html|title=Robert Shayne Actor, 92|date=December 3, 1992|work=The New York Times|access-date=20 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171220030724/http://www.nytimes.com/1992/12/03/obituaries/robert-shayne-actor-92.html|archive-date=20 December 2017}}</ref> === Филм === [[Податотека:Robert_Shayne_in_Smash-Up,_the_Story_of_a_Woman.jpg|лево|мини|184x184пкс| Шејн во ''Smash-Up: The Story of a Woman'' (1947)]] Шејн ја започнал својата филмска кариера во 1934 година, појавувајќи се во два филма. Во 1942 година, тој стана актер со договор со [[Warner Bros.|Ворнер Брос.]]<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=L8PK4jszVDoC&q=%22Robert+Shaen+Dawe%22&pg=RA1-PA356|title=Return of the B Science Fiction and Horror Heroes: The Mutant Melding of Two Volumes of Classic Interviews|last=Weaver|first=Tom|date=2000|publisher=McFarland|isbn=9780786407552|page=356|language=en|access-date=20 December 2017}}</ref> Тој играл многу карактерни улоги во филмови и телевизија, вклучително и филмска серија на филмови од Ворнер Брос наречена „Патека на Санта Фе“ како што е ''[[Wagon Wheels West]]'',<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.b-westerns.com/shayne.htm|title=Warner Bros. Featurettes "Santa Fe Trail" series|work=The Old Corral|publisher=b-westerns.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20171220033658/http://www.b-westerns.com/shayne.htm|archive-date=20 December 2017|accessdate=20 December 2017}}</ref> и како луд научник во хорор филмот од 1953 година '',Човекот од неандерталецот''. [[Податотека:Indestructible_Man_(1956)_still_1.jpg|десно|мини|275x275пкс| Од ''неуништлив човек'' (1956), ЛР: Лон Чејни, Џуниор, Џо Флин и Роберт Шејн]] Накратко се појавувил во ''[[Север-Северозапад (филм од 1959)|Северот на северозападот]]'' на Алфред Хичкок, седнат на штанд во хотелски бар, каде што неговиот лик се среќава со ликот на [[Кери Грант]], токму во моментот кога вториот ќе биде киднапиран.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://the.hitchcock.zone/wiki/Robert_Shayne|title=Robert Shayne|work=hitchcock.zone}}</ref> Тој, исто така, имаше мала, но клучна улога во научнофанатастичниот класик „''Напаѓачи од Марс''“ од 1953 година како научник.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.radiotimes.com/film/mqsmm/invaders-from-mars|title=Invaders from Mars|last=Alan Jones|work=RadioTimes|accessdate=2023-01-15|archive-date=2016-05-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20160502215742/http://www.radiotimes.com/film/mqsmm/invaders-from-mars|url-status=dead}}</ref> Шејн уживаше во краткото повторно раѓање во неговата кариера кога беше избран како слеп продавач на весници во телевизиското шоу ''Флеш'';<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.allmovie.com/artist/robert-shayne-p64994|title=Robert Shayne movies, photos, movie reviews, filmography, and biography - AllMovie|work=AllMovie}}</ref> тој дотогаш всушност бил слеп и ги научил своите редови така што неговата сопруга му ги читала, а потоа вежбала додека не ги запамети. === Телевизија === Шејн го играл полицискиот инспектор Вилијам „Бил“ Хендерсон во ТВ серијата ''Авантурите на Супермен'' од 1950-тите. Тој се појавил спорадично во раните епизоди на серијата, делумно затоа што беше обвинет од неговата втора сопруга Мери Шефилд,<ref name="qct">{{Наведени вести|url=https://qctimes.com/robert-shayne/article_07745e5b-9401-5d06-942a-935fbd890c32.html|title=Robert Shayne|last=Wagner|first=Laura|date=October 11, 2017|work=Quad-City Times|access-date=July 8, 2020|archive-url=https://archive.today/20200708010355/https://qctimes.com/robert-shayne/article_07745e5b-9401-5d06-942a-935fbd890c32.html|archive-date=July 8, 2020|location=Iowa, Davenport}}</ref> и беше под лупа на HUAC и накратко беше ставен на црната листа на недокажани и неспецифични обвиненија за поврзаност со [[Комунизам|комунизмот]].<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=frMItrIKpS8C&q=robert+shayne+communism&pg=PA157|title=Only Victims|last=Vaughn|first=Robert|year=1996|isbn=9780879100810}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=wOsGOm3YwokC&q=robert+shayne+communism&pg=PA357|title=Science Fiction Stars and Horror Heroes|last=Weaver|first=Tom|date=28 September 2006|isbn=9780786428571}}</ref> Како што се развивала програмата, особено во епизодите во боја, тој беше внесен во се повеќе и повеќе од нив, до точка каде што беше редовен во серијата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.supermanhomepage.com/tv/tv.php?topic=cast-crew/robert-shayne|title=Superman Homepage - Superman on Television|work=supermanhomepage.com}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nytimes.com/movies/person/64994/Robert-Shayne/biography|title=Robert Shayne - Biography - Movies & TV - NYTimes.com|last=Hal Erickson|authorlink=Hal Erickson (author)|date=2013|work=[[The New York Times]]|publisher=[[Baseline (database)|Baseline]] & [[All Movie Guide]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131216002008/http://www.nytimes.com/movies/person/64994/Robert-Shayne/biography|archive-date=2013-12-16}}</ref> == Личен живот == Шејн се оженил за Мери Крауч во 1925 година.<ref>see the Brooklyn Daily Eagle, NY 12/19/1925, page 7</ref> Тие се развеле во 1933 година. Имале една ќерка.<ref name="ci"/> Во 1933 година се оженил со Мери Шефилд. Тие се разведоа во 1943 година<ref>{{Наведени вести|url=https://www.newspapers.com/clip/15918804/robert_shayne/|title=Actor Shayne Divorced|date=19 July 1946|work=The Los Angeles Times|access-date=December 22, 2017|location=California, Los Angeles|page=2 - Part II|via=[[Newspapers.com]]}} {{Отворен пристап}}</ref> и добија една ќерка.<ref name="ci"/> Во 1943 година се оженил со Елизабет Мекдоналд, со која имал уште 2 деца. Тие останале во брак се до неговата смрт во 1992 година. == Смртта == Шејн починал во 1992 година од рак на белите дробови во болницата за филм во Вудленд Хилс, Калифорнија, на 92 години.<ref name="NYT"/> Шејн бил погребан во Меморијалниот парк Форест Лан, Холивуд Хилс, Калифорнија.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=FOHgDAAAQBAJ&q=%22Robert+Shaen+Dawe%22&pg=PA681|title=Resting Places: The Burial Sites of More Than 14,000 Famous Persons, 3d ed.|last=Wilson|first=Scott|date=2016|publisher=McFarland|isbn=9781476625997|page=681|language=en|access-date=20 December 2017}}</ref>{{Div col}} * ''[[Keep 'Em Rolling]]'' (1934) - Major James Parker * ''[[Wednesday's Child (film)|Wednesday's Child]]'' (1934) - Howard Benson * ''[[The People's Enemy]]'' (1935) - First Department of Justice Representative (uncredited) * ''[[Mission to Moscow]]'' (1943) - Engineer (uncredited) * ''[[Shine On, Harvest Moon (1944 film)|Shine On Harvest Moon]]'' (1944) - Dan Costello * ''[[Mr. Skeffington]]'' (1944) - MacMahon * ''[[Make Your Own Bed]]'' (1944) - Lester Knight * ''[[Hollywood Canteen (film)|Hollywood Canteen]]'' (1944) - Busboy (uncredited) * ''[[Escape in the Desert]]'' (1945) - Radio Newscaster (voice, uncredited) * ''[[Rhapsody in Blue (film)|Rhapsody in Blue]]'' (1945) - Christine's Escort (uncredited) * ''[[Christmas in Connecticut]]'' (1945) - Dudley Beecham * ''[[San Antonio (film)|San Antonio]]'' (1945) - Captain Morgan * ''[[The Face of Marble]]'' (1946) - Dr. David Cochran * ''[[Three Strangers]]'' (1946) - Bertram Fallon * ''[[I Ring Doorbells]]'' (1946) - Dick Meadows * ''[[Behind the Mask (1946 film)|Behind the Mask]]'' (1946) - Brad Thomas * ''[[Nobody Lives Forever (1946 film)|Nobody Lives Forever]]'' (1946) - Chet King * ''[[Wife Wanted (1946 film)|Wife Wanted]]'' (1946) - Bill Tyler * ''[[I Cover Big Town]]'' (1947) - Chief Tom Blake * ''[[Smash-Up: The Story of a Woman]]'' (1947) - Mr. Gordon * ''[[Backlash (1947 film)|Backlash]]'' (1947) - James O'Neil * ''[[Welcome Stranger (1947 film)|Welcome Stranger]]'' (1947) - Roy Chesley * ''[[The Spirit of West Point]]'' (1947) - Col. Earl 'Red' Blaik * ''[[The Swordsman (1948 film)|The Swordsman]]'' (1948) - Ronald MacArden * ''[[The Inside Story (film)|The Inside Story]]'' (1948) - T.W. 'Tom' O'Connor * ''[[Best Man Wins]]'' (1948) - Judge Leonidas K. Carter * ''[[Shaggy (film)|Shaggy]]'' (1948) - Bob Calvin * ''[[The Strange Mrs. Crane]]'' (1948) - Floyd Durant * ''[[Let's Live a Little]]'' (1948) - Dr. Richard Field * ''[[Loaded Pistols]]'' (1948) - Don Mason * ''Law of the Barbary Coast'' (1949) - Michael Lodge * ''[[Forgotten Women (1949 film)|Forgotten Women]]'' (1949) - Richard Marshall * ''[[The Threat (1949 film)|The Threat]]'' (1949) - Police Insp. Murphy * ''[[Dynamite Pass]]'' (1950) - Jay Wingate * ''[[Customs Agent]]'' (1950) - West Coast Chief Agent J.G. Goff * ''Rider from Tucson'' (1950) - John Avery * ''[[State Penitentiary (film)|State Penitentiary]]'' (1950) - Stanley Brown * ''[[Federal Man]]'' (1950) - Chief Agent Charles Stuart * ''[[When You're Smiling (film)|When You're Smiling]]'' (1950) - Jack Lacey * ''[[Big Timber (1950 film)|Big Timber]]'' (1950) - Dixon * ''[[Experiment Alcatraz]]'' (1950) - Barry Morgan * ''[[Missing Women (film)|Missing Women]]'' (1951) - Cincotta * ''[[The Dakota Kid]]'' (1951) - Ace Crandall * ''[[Criminal Lawyer (1951 film)|Criminal Lawyer]]'' (1951) - Clark P. Sommers * ''[[Indian Uprising (film)|Indian Uprising]]'' (1952) - Maj. Nathan Stark * ''[[Without Warning!]]'' (1952) - Dr. Werner, Police Psychiatrist * ''[[And Now Tomorrow]]'' (1952) * ''[[The Ring (1952 film)|The Ring]]'' (1952) - Jimmy - Aragon's Manager * ''[[Mr. Walkie Talkie]]'' (1952) - Capt. Burke * ''[[Marshal of Cedar Rock]]'' (1953) - Paul Jackson / Fake John Harper * ''[[Prince of Pirates]]'' (1953) - Prime Minister Treeg * ''[[The Blue Gardenia]]'' (1953) - Doctor (uncredited) * ''[[The Lady Wants Mink]]'' (1953) - Cecil * ''[[Invaders from Mars (1953 film)|Invaders from Mars]]'' (1953) - Dr. Bill Wilson (uncredited) * ''[[The Neanderthal Man]]'' (1953) - Prof. Clifford Groves * ''[[Sea of Lost Ships]]'' (1953) - Executive Officer (uncredited) * ''[[Flight Nurse (film)|Flight Nurse]]'' (1953) - Surgeon (uncredited) * ''[[Trader Tom of the China Seas]]'' (1954) - Maj. Conroy * ''The Desperado'' (1954) - Prosecutor (uncredited) * ''[[Tobor the Great]]'' (1954) - General #1 (uncredited) * ''[[Murder Is My Beat]]'' (1955) - Police Captain Bert Rawley * ''[[The Eternal Sea]]'' (1955) - Cmdr. Dean (uncredited) * ''[[Double Jeopardy (1955 film)|Double Jeopardy]]'' (1955) - Mr. Ross (uncredited) * ''[[King of the Carnival]]'' (1955) - Jess Carter * ''[[Indestructible Man]]'' (1956) - Prof. Bradshaw * ''[[Rumble on the Docks]]'' (1956) - Judge (uncredited) * ''[[Accused of Murder]]'' (1956) - Doctor (uncredited) * ''[[Dance with Me, Henry]]'' (1956) - Proctor * ''[[Hot Shots (1956 film)|Hot Shots]]'' (1956) - Pierre M. Morley * ''[[Kronos (film)|Kronos]]'' (1957) -Air Force General * ''[[Footsteps in the Night (film)|Footsteps in the Night]]'' (1957) - Fred Horner * ''[[The Giant Claw]]'' (1957) - Gen. Van Buskirk * ''[[Spook Chasers]]'' (1957) - Police Lt. Harris * ''[[Death in Small Doses (1957 film)|Death in Small Doses]]'' (1957) - FDA Chief Insp. Frank Ainsley (uncredited) * ''[[Adventures of Superman (TV series)|Adventures of Superman]]'' (1951-1958, TV Series) - Inspector Launay / Police Inspector Bill Henderson * ''[[War of the Satellites]]'' (1958) - Cole Hotchkiss * ''[[Teenage Caveman (1958 film)|Teenage Cave Man]]'' (1958) - The Fire Maker * ''[[How to Make a Monster (1958 film)|How to Make a Monster]]'' (1958) - Gary Droz * ''[[The Lost Missile]]'' (1958) - Air Force General (uncredited) * ''[[Revolt in the Big House]]'' (1958) - Mickey (uncredited) * ''[[I Mobster]]'' (1958) - Senator * ''[[The Rebel Set]]'' (1959) - Lt. Cassidy * ''[[North by Northwest]]'' (1959) - Larry Wade (uncredited) * ''[[Battle Flame]]'' (1959) - Lt. Norris * ''[[Toby Tyler]]'' (1960) - Husband in Audience (uncredited) * ''[[Valley of the Redwoods]]'' (1960) - Capt. Sid Walker * ''[[Why Must I Die?]]'' (1960) - Charlie Munro * ''[[Cage of Evil]]'' (1960) - Victor Delmar * ''[[From the Terrace]]'' (1960) - Partner (uncredited) * ''[[20,000 Eyes]]'' (1961) - Police Lieutenant * ''[[Son of Flubber]]'' (1963) - Defense Secretary's Assistant (uncredited) * ''[[A Tiger Walks]]'' (1964) - Governor's Adviser (uncredited) * ''[[Runaway Girl (film)|Runaway Girl]]'' (1965) - Walter Quillen * ''[[Winning (film)|Winning]]'' (1969) - Well-Wisher at Indy Victory (uncredited) * ''[[The Arrangement (1969 film)|The Arrangement]]'' (1969) - Board Member (uncredited) * ''[[Tora! Tora! Tora!]]'' (1970) - Cmdr. [[William H. Buracker]] - Halsey's Operations Officer (uncredited) * ''[[The Yin and the Yang of Mr. Go]]'' (1970) - U.S. Senator (uncredited) * ''[[The Barefoot Executive]]'' (1971) - Sponsor * ''[[The Million Dollar Duck]]'' (1971) - Refinery Executive (uncredited) * ''[[Cool Breeze (film)|Cool Breeze]]'' (1972) - Dr. Fields, Gynocologist (uncredited) * ''[[The Specialist (1975 film)|The Specialist]]'' (1975) - Chairman Hopkins * ''[[The Four Deuces]]'' (1975) - Vince {{div col end}} == Наводи == <references responsive="1"></references> == Надворешни врски == * {{Imdb име|0790171}} * Robert Shayne at the Internet Broadway Database * {{Find a Grave|6338}} * [https://digitalcollections.nypl.org/search/index?utf8=%E2%9C%93&keywords=robert+shayne Robert Shayne as a young stage actor](New York Public Library, Billy Rose Collection) [[Категорија:Починати во 1992 година]] [[Категорија:Родени во 1900 година]] 92qjewvbopu15dsumgvwa7qkbbmc618 0 1318040 5602534 5403970 2026-07-31T10:07:56Z Carsten Steger 96141 Aerial image of Chioggia that depicts the Canal Vena inserted. 5602534 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Општина во Италија|name=Кјоџа|official_name=Città di Chioggia|native_name={{native name|vec|Cióxa}}|image_skyline=Aerial image of Chioggia (view from the south).jpg|imagesize=|image_alt=|image_flag=|image_caption=Поглед на Кјоџа|image_shield=CoA Chioggia.svg|shield_alt=|image_map=Map of comune of Chioggia (province of Venice, region Veneto, Italy).svg|map_alt=|map_caption=Chioggia within the Metropolitan City of Venice|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45.219643|N|12.278885|E|format=dms|display=inline, title}}|coordinates_footnotes=|area_footnotes=|area_total_km2=185|population_footnotes=|population_total=49744|population_as_of=31 July 2015|population_demonym=Chioggiotti or Clodiensi|elevation_footnotes=|elevation_m=2|postal_code=30015|area_code=041|website={{official website|http://www.chioggia.org}}|footnotes=}} [[Податотека:Chioggia_Palazzo_Municipale_R01.jpg|десно|мини| Градско собрание Општина Палацо]] [[Податотека:Chioggia_Cattedrale_R07.jpg|десно|мини| Катедрала]] [[Податотека:Chioggia_Porta_Santa_Maria_R03.jpg|десно|мини| Портата Санта Марија или Гарибалди]] [[Податотека:Canal_Vena_in_Chioggia.jpg|десно|мини| Канал Вена]] [[Податотека:Canal_Scene_in_Chioggia_by_Bauernfeind.jpeg|десно|мини| Сцена на каналот во Кјоџа од крајот на 19 век, од Густав Бауернфајнд]] '''Кјоџа''' ({{langx|it|Chioggia}}; {{Langx|vec|Cióxa}}, ''Џоза'' ; {{Langx|la|Clodia}}) — еден од крајбрежните градови во Италија. Исто така тој е и ''[[Италијанска комуна|комуна]]'' на Митрополитот Венеција во регионот [[Венето]] во северна [[Италија]]. == Географија == Овој град се наоѓа на мал остров на јужниот влез на венецијанската лагуна на околу 25км јужно од [[Венеција]] (50км по пат); насипи го поврзуваат со копното и со неговата ''[[Поделок (Италија)|област]]'', денес една четвртина од Сотомарина. Населението на оваа општина е околу 50.000, при што градот сочинува околу половина од тоа, а Сотомарина поголемиот дел од остатокот. Кјоџа е сместена јужно од покраината, блиску до провинциите Падова и Ровиго, таа се граничи со Кампања Лупија, Каварѕере, Кодевиго, Кона, Корецола, Лорео, Росолина и [[Венеција]]. == Историја == Кјоџа и Сотомарина не биле истакнати во антиката, иако за прв пат се споменуваат во [[Плиниј Постариот|Плиниј]]<ref>[https://penelope.uchicago.edu/Thayer/L/Roman/Texts/Pliny_the_Elder/3*.html#121 NH III.xvi.121]</ref> како ''фоса Клодија''. Локалната легенда го припишува ова име на неговото основање од ''Клодиј'', но потеклото на ова верување не е познато. Името на овој град е често менувано, како Клодија, Клуза, Клуџа, Чиоза, Чиоцо,<ref name="EB1">{{Наведување|last=|first=|editor-last=Smellie|editor-first=William|editor-link=William Smellie|contribution=[[:s:Encyclopædia Britannica, First Edition/Chiozzo|Chiozzo]]|title=[[:s:EB1|Encyclopaedia Britannica]]|edition=1|volume=II|date=1771|place=Edinburgh|publisher=[[Colin Macfarquhar]]}}</ref> Чиоџо,<ref name="EB1" /> и Кјоџа.<ref>[http://www.sottomarina.net/storia.htm History of Chioggia]</ref> Најстарите документи кои го именуваат градот Кјоџа датираат дури од 6 век од нашата ера, кога таа била дел од [[Византија|Византиската империја]]. Кјоџа била уништена од италијанскиот крал Пипин во 9 век, но повторно била изградена околу нова индустрија заснована на тави за сол. Во средниот век, Кјоџа била позната како ''Клугија мајор'', додека ''Клуџа мала'' била шипка со песок околу 600&nbsp;m понатаму во Јадранот. Слободна комуна и епископско седиште од 1110 година, таа подоцна имала важна улога во таканаречената војна на Киоџа помеѓу Џенова и Венеција, која била освоена од Џенова во 1378 година и конечно од Венеција во јуни 1380 година. Иако градот останал главно автономен, потоа секогаш бил подреден на Венеција. На 14 март 1381 година, Кјоџа склучил сојуз со [[Задар]] и [[Трогир]] против Венеција, и конечно Кјоџа станала подобро заштитена од Венеција во 1412 година, бидејќи [[Шибеник]] во 1412 година станал седиште на главната [[царина]]рница и седиште на канцеларијата за потрошувачи на сол со [[монопол]] за трговијата со сол во Кјоџа и на целото [[Јадранско Море]]. == Култура == До 19 век, жените кои што живееле во Кјоџа носеле облека заснована на престилка која можела да се подигне за да служи како превез . Кјоџа исто така е позната по производство на чипка ; како Пелестрина, но за разлика од [[Бурано]], оваа чипка е направена со помош на бобини . Кјоџа му служела [[Карло Голдони|на Карло Голдони]] како поставка за на неговата драма ''Le baruffe chiozzotte'', еден од класиците на италијанската литература: ''баруфа'' била гласна тепачка, а ''chiozzotto'' (денес почесто ''chioggiotto'' на [[Италијански јазик|италијански]], или ''cioxoto'' на венецијански ) претставува [[Демоним|демонот]] за Кјоџа. Голдони сериозно го сфатил својот амбиент: претставата изобилува со чипки, рибари и други локални бои. == Главни знаменитости == Кјоџа често е наречена „ ''Мала [[Венеција]]'' “, таа е со неколку канали, меѓу кои главен е Канал Вена и карактеристичните тесни улички. Кјоџа исто така има неколку средновековни цркви, многу преработени во периодот на нејзиниот најголем просперитет во 16-тиот и 17-тиот век. Црквата која што е посветена на Света Богородица Успение, основана во единаесеттиот век, станала катедрала во 1110 година, а потоа била обновена како катедрала Кјоџа од 1623 година од [[Балдасаре Лонгена]]. Црквата посветена за Свети Андреј (18 век) има камбанарија од 11-12 век, најстариот часовник со кули во светот. Внатрешноста има ''Распетие'' од Палма Постарата . == Економија == Риболовот во Италија историски е егзистенција на пристаништето и останува значаен економски сектор. Други важни современи индустрии вклучуваат текстил, тули и челик; и Сотомарина, со 60 хотели и 17 кампови, речиси целосно е предаден на туризмот покрај морето. == Демографија == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:373 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:55000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 bar:2011 text:2011 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from:0 till: 0 bar:1871 from:0 till: 28051 bar:1881 from:0 till: 29236 bar:1901 from:0 till: 31218 bar:1911 from:0 till: 35052 bar:1921 from:0 till: 36427 bar:1931 from:0 till: 40252 bar:1936 from:0 till: 42569 bar:1951 from:0 till: 49528 bar:1961 from:0 till: 47151 bar:1971 from:0 till: 49885 bar:1981 from:0 till: 53470 bar:1991 from:0 till: 53179 bar:2001 from:0 till: 51779 bar:2011 from:0 till: 49735 PlotData= bar:1861 at: 0 fontsize:S text: n.d. shift:(-8,5) bar:1871 at: 28051 fontsize:S text: 28.051 shift:(-10,5) bar:1881 at: 29236 fontsize:S text: 29.236 shift:(-10,5) bar:1901 at: 31218 fontsize:S text: 31.218 shift:(-10,5) bar:1911 at: 35052 fontsize:S text: 35.052 shift:(-10,5) bar:1921 at: 36427 fontsize:S text: 36.427 shift:(-10,5) bar:1931 at: 40252 fontsize:S text: 40.252 shift:(-10,5) bar:1936 at: 42569 fontsize:S text: 42.569 shift:(-10,5) bar:1951 at: 49528 fontsize:S text: 49.528 shift:(-10,5) bar:1961 at: 47151 fontsize:S text: 47.151 shift:(-10,5) bar:1971 at: 49885 fontsize:S text: 49.885 shift:(-10,5) bar:1981 at: 53470 fontsize:S text: 53.470 shift:(-10,5) bar:1991 at: 53179 fontsize:S text: 53.179 shift:(-10,5) bar:2001 at: 51779 fontsize:S text: 51.779 shift:(-10,5) bar:2011 at: 49735 fontsize:S text: 49.735 shift:(-10,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Source ISTAT </timeline> == Традиции и фолклор == Во текот на третата недела на крајот на јули секоја година, се одржува фестивалот на Палио дела Марцилијана. === Особеноста на презимињата === Кјоџа претставува речиси единствен демографски случај во Италија: најчестото презиме меѓу жителите на Кјоџа е Зенаро, додека најчестите презимиња на Сотомарина се Босколо и Тиоцо. Поради големиот број луѓе со исто презиме, [[Италијанска комуна|општината]] го официјализирала она што е познато како detto (популарни прекари кои се користат за разликување на различните гранки на истото семејство). Овие „трети имиња“ биле вметнати во секој официјален документ, вклучително и возачка дозвола и лична карта. == Забележителни луѓе == * Јакопо Де Донди (1290–1359), доктор, астроном и изработувач на часовници * Џовани Де Донди (околу 1330 – 1388), италијански лекар, астроном и машински инженер * Николо де Конти (околу 1395–1469), италијански трговец, истражувач и писател.<ref>{{Cite EB1911|wstitle=Conti, Nicolo de'|volume=7|last=Beazley|first=Charles Raymond|pages=28-29|short=1}}</ref> * [[Џон Кабот]] (1450 – околу 1500), италијански морепловец и истражувач.<ref>{{Cite EB1911|wstitle=Cabot, John|volume=4|pages=921&ndash;923|short=1}}</ref> * Џозефо Зарлино (1517–1590), италијански музички теоретичар.<ref>{{Cite EB1911|wstitle=Zarlino, Gioseffo|volume=28|pages=960-961|short=1}}</ref> * Розалба Кариера (1673–1757), венецијанска сликарка од рококо. * Стефано Андреа Рение (1759–1830), италијански натуралист, зоолог и научник * Џузепе Оливи (1769–1795), италијански игумен и натуралист. * Лујџи Такео (1849–1940) италијански пијанист и композитор * Аристид Кавалари (1849–1914), кардинал на Римокатоличката црква и патријарх на Венеција . * Џузепе Веронезе (1854–1917), италијански математичар. * Еугенио Бонивенто (1880–1956), италијански сликар. * Лина Мерлин (1887–1979), италијанска политичарка, го промовираше „ Законот Мерлин “ * Бруно Мадерна (1920–1973), италијански диригент и композитор. == Меѓународни односи == === Збратимени градови — збратимени градови === Кјоџа е [[Збратимени градови|збратимена]] со: * {{Знамеикона|GRE}} '''[[Ламија (град)|Ламија]]''' ([[Грција]], 2007) * {{Знамеикона|FRA}} '''[[Сен Тропе]]''' ([[Франција]], 2008) == Занимливости == По Кјоџа се именувани различни видови [[цвекло]], радикио (италијанска цикорија) и [[тиква]] (Marina di Chioggia) == Наводи == {{Наводи|50em}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска}} * {{Матична|http://www.chioggia.org/}} * [http://www.portodichioggia.it/ Пристаните Кјоџа] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110717113923/http://www.portodichioggia.it/ |date=2011-07-17 }} {{Метрополски Град Венеција}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Кјоџа| ]] [[Категорија:Општини во Метрополскиот Град Венеција]] [[Категорија:Градови во Венето]] 203lprbx4unfn2d94ax84oldsrax19f 0 1318799 5602549 5428638 2026-07-31T11:00:19Z Redaktor GLAM 92835 Better quality version of image 5602549 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Археолошко наоѓалиште|coordinates=41.891943°N 12.486246°E|name=Храмот на Божествениот Јулиј|image=Temple of Caesar 3D.jpg|map=Roma PlanFXD.jpg|location=Регион 8 Римски форум}} '''Храм на Цезар''' или '''Храм на обожениот Јулиј''' ({{langx|la|Aedes Divi Iuli}}) — [[римски храм|храм]] во [[Римски форум|Римскиот форум]] во [[Рим]], [[Италија]], сместена во близина на ''Регија'' и храмот Веста. [[Податотека:RomaForoRomanoTempioDivoGiulio.JPG|десно|мини| Остатоци од храмот, гледани од задната страна.]] [[Податотека:Temple_of_Julius_Caesar.jpg|десно|мини| Храмот на Јулиј Цезар]] [[Податотека:ForumRomanumTemplumDiviIuliPlan.jpg|десно|мини| План на [[Римски форум|Римскиот форум]]. Храмот на Дивус Јулиј и Ростра Диоклетијани се обајцата во црвено.]] == Историја == Храмот бил уреден од триумвирите [[Октавијан Август|Октавијан]], Антониј и Лепид во 42 п.н.е. откако сенатот постхумно го обожел [[Гај Јулиј Цезар|Јулиј Цезар]]. Сепак, тој го довршил сам Октавијан: тој го посветил простилниот храм (сè уште не било познато дали неговиот ред бил јонски, коринтски или [[Сложен ред|композитен]] ) на Цезар, неговиот посвоител, на 18 август 29 п.н.е., како дел од тројниот [[Римски триумф|триумф]] со кој се славела неговата победа над Антониј и Клеопатра.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ancient-history-blog.mq.edu.au/cityOfRome/Temple-Deified-Julius|title=AEDES DIVI IVLII: The Temple of the Deified Julius|work=MQ Ancient History: City of Rome Blog|language=en|accessdate=2021-11-17}}</ref> Стоело на источната страна на главниот плоштад на [[Римски форум|Римскиот форум]], помеѓу Регија, храмот на Кастор и Полукс и базиликата Аемилија, на местото на кремирањето на Цезар.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Gazetteer/Places/Europe/Italy/Lazio/Roma/Rome/_Texts/PLATOP*/Aedes_Divi_Juli.html|title=Temple of Caesar|work=penelope.uchicago.edu|accessdate=2021-11-17}}</ref> Античките извештаи за кремирањето на Цезар по неговата смрт во 44 п.н.е. биле малку збунети. Според [[Светониј]], бил планиран конвенционален погреб за кампусот Мартиус,<ref>{{Наведување|last=Suetonius|title=Divus Julius|url=http://dx.doi.org/10.1093/oseo/instance.00233689|journal=Oxford Classical Texts: C. Suetoni Tranquilli: De Vita Caesarum Libros VIII et De Grammaticis et Rhetoribus Librum|publisher=Oxford University Press|access-date=2021-11-17}}</ref> но вистинското кремирање, според сите извештаи, се одржало на [[Римски форум|Форумот]] по возбудлив говор на Марк Антониј.<ref>Variously reported in Cassius Dio, 44.36ff; Suetonius, 84; and Appian, 2.144. Appian's example: In this inspired frenzy [Antony] said much else, altering his voice from clarion-clear to dirge-like, grieving for Caesar as for a friend who had suffered injustice, weeping, and vowing that he desired to give his life for Caesar's. Then, swept very easily on to passionate emotion, he stripped the clothes from Caesar's body, raised them on a pole and waved them about, rent as they were by the stabs and befouled with the dictator's blood. At this the people, like a chorus, joined him in the most sorrowful lamentation and after this expression of emotion were again filled with anger.</ref> Телото на Цезар било донесено на Форумот од неговите политички поддржувачи и ставено пред Регијата, која била лично седиште на Цезар како ''[[Понтифекс максимус|Понтифекс Максимус]].'' Регијата, исто така, традиционално била резиденција на римските кралеви: изборот на локација можело да ја одрази и популарната поддршка за „кралскиот“ статус на Цезар како ''Диктатор во вечност.''<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.academia.edu/11096308/Topography_and_Ideology_Caesars_Monument_and_the_Aedes_Divi_Julii_in_Augustan_Rome|title=TOPOGRAPHY AND IDEOLOGY: CAESAR’SMONUMENT AND THE AEDES DIVI IVLII INAUGUSTAN ROME|last=Sumi|first=Geoffrey|date=2011}}</ref> Изворите не се согласувале околу прецизната низа на настаните. [[Касиј Дион]] велел дека толпата сакала да го запали телото на Цезар на Капитолиумот:<blockquote>Потоа, фаќајќи го неговото тело, некои сакале да го пренесат во просторијата во која бил заклан, а други во Капитол и таму да бил запален; но биле спречени од војниците, кои се плашеле дека театарот и храмовите ќе биле изгорени до темел во исто време, тие го поставиле на клада таму во Форумот, без понатамошно одложување.<ref>Cassius Dio, 44.50</ref></blockquote>Но, Светониј предлага „божествена“ интервенција со навестувања за поприземна популарна демонстрација:<blockquote>Поставата на рострата била донесена во Форумот од страна на судии и поранешни судии; и додека некои барале да се запали во храмот на Јупитер на Капитол, а други во Салата на Помпеј, одеднаш две суштества со мечеви покрај своите страни и мафтајќи со пар пикадо го запалиле со запалени факели, и веднаш групата на случајни минувачи натрупала врз суви гранки, судските столчиња со клупите и сè што друго можело да послужи како жртва. Тогаш музичарите и актерите им ги скинале наметките што ги одзеле од опремата на неговите триумфи и ги облекле за таа прилика, ги изнајмиле на парчиња и ги фрлиле во пламенот, а ветераните на легиите рацете со кои ги имале се украсиле за погребот; и многу од жените го понудиле накитот што го носеле и амајлиите и наметките на нивните деца.<ref>Suetonius, Life of Caesar, 84</ref></blockquote>Аријан додал механизиран восочен ликот на Цезар на кој биле прикажани сите рани на Цезар.<ref>Appian, Bellum Civile, 2.147: "When the crowd were in this state, and near to violence, someone raised above the bier a wax effigy of Caesar - the body itself, lying on its back on the bier, not being visible. The effigy was turned in every direction, by a mechanical device, and twenty-three wounds could be seen, savagely inflicted on every part of the body and on the face. This sight seemed so pitiful to the people that they could bear it no longer. "</ref> Кремирањето во церемонијалното срце на градот било и необично и политички наполнето: импровизирана клада на Цезар потсетувала на кремирањето на популистичкиот огнот Публиус Клодиус Пулчер во Кура Хостилија во 52 п.н.е.<ref name=":0"/> Народниот ентузијазам довел до создавање на неофицијален споменик на источната страна на Форумот, спроти Регијата, која била место на заклетви и жртви. Се чинело дека имало најмалку два споменика во различни времиња: почетниот кој бил отстранет од конзулите во рок од шест недели по смртта на Цезар<ref>Cicero, ''Ad Atticum'' 14.15.1 records the removal on 1 May 44 BC</ref> и друг кој бил повторно изграден во летото 44 п.н.е.<ref>Cicero, ''Ad Familiares'' 11.2.2, June of 44 BC, where Brutus and Cassius are upset by rumors that Caesar's veterans are already planning on replacing the destroyed shrine</ref> До есента таа година местото станало физички епицентар на движењето на Цезар: Октавијан одржал јавен митинг на ветераните на Цезар во ноември и јавно се заколнал на својата верност на споменот на Цезар со подадена рака кон колоната, на врвот со статуа, која сега го означувало местото на кладата.<ref name=":0" /> До крајот на 43 п.н.е., Октавијан, Антониј и Лепид се обединиле за да го формирале [[Втор триумвират|Вториот триумвират]], со цврсто јадро на Цезарската поддршка. Новиот режим формално го обожел Цезар во 42 година, а со декрет на племенското собрание презело создавање на храм како признание за неговата божественост: моќно тврдење на популистичката надмоќ.<ref name=":0"/> Потерата по атентаторите на Цезарот, сепак, била поитна работа, а работата се одвивала бавно, ако воопшто: Веројатно триумвиралните партнери на Октавијан не го делеле неговиот ентузијазам за култот на Цезар, што му обезбедил моќна политичка основа. Изградбата можеби не започнала сериозно до 32 или 31 п.н.е.<ref name=":0" /> Во секој случај, храмот бил официјално посветен дури на 29, откако Октавијан го победил својот поранешен партнер Антониј и го презел единственото владеење со римскиот свет. Храмот конечно бил осветен како дел од „тројниот триумф“ на Октавијан во 29, славејќи ги неговите победи во [[Далмација]], [[Египет]] и во [[Битка кај Акциум|Битката кај Актиум]]. Корените на храмот во цезарската популарна политика биле видливи во неговиот дизајн. Нејзиниот висок подиум обезбедил одлична платформа за говорници, или ростра (позната како ''Rostra ad divi Iuli'' за да се разликувала од ''rostra augusti'' на спротивниот крај на Форумот). Како и постарата ростра, таа била украсена со клунови на бродови, во овој случај оние земени во [[Битка кај Акциум|Битката кај Актиум]]. Се соочувал со долгиот отворен простор на централниот форум, кој во времето на неговата изградба нудел многу простор за народни собири и подигање на трибини. Оваа платформа најчесто ќе се користела за империјални пофалби, политички обраќања и говори. Друс и Тибериј одржале двоен говор на Форумот; Друс го читал својот говор од ''Ростра Августи'', а Тибериј од ''Ростра ад Диви Јули'', еден пред друг. Императорот Адријан го одржал можеби погребниот говор од ''Ростра ад Диви Јули'' во 125 н.е., како што можело да се види на серијата монети отпечатени за таа прилика. Храмот, исто така, бил домаќин на законодавно гласачко собрание. Политичките и религиозните пораки беспрекорно се мешале: рострата стоела над кружниот олтар кој бил во фокусот на култот на Цезар и кој го означил местото на кремирање на Цезар. Така, храмот ја отелотвори августанската „обнова на Републиката“ во амбиент што гласачите можело само да ги потсети на Цезарската партија и нејзиниот лидер.<ref>{{Наведено списание|last=Phillips|first=D. A.|date=2011|title=THE TEMPLE OF DIVUS IULIUS AND THE RESTORATION OF LEGISLATIVE ASSEMBLIES UNDER AUGUSTUS|url=https://www.jstor.org/stable/41497569|journal=Phoenix|volume=65|via=JSTOR}}</ref> Храмот функционирал како култен центар за култот на обожениот Јулиј Цезар. Август го посветувал воениот плен во овој храм.<ref>''Monumentum Ancyranum: Res Gestae''</ref> Олтарот и светилиштето го пренел реткото право на азил.<ref name="Dio Cassius">Dio Cassius</ref> По смртта на Август, на секои четири години се одржувал фестивал пред ''Rostra ad Divi Iuli'' во чест на Август.<ref name="Dio Cassius" /> Декорациите вклучувале позната слика од [[Апел од Кос|Апел]] на која била прикажана Венера како излегувала од морето, знак на тврдењето на ''родот'' Јулијан дека потекнувал од божицата<ref>Pliny, Historia Naturalis, 35.91</ref> - планот на храмот во целина потсетувал на планот на Цезаровиот храм на Венера Генетрикс. зајакнување на „семејната“ врска. Се чинело дека токму на тоа место постоел ''tribunal pretoris sub divo'' со ''gradus'' познат како ''tribunal Aurelium'', [[Структура|градба]] изградена од C. Aurelius Cotta околу 80 п.н.е. во близина на таканаречениот ''Puteal Libonis'', ''бидентал што'' се користел за свети заклетви пред судењата.<ref>Mario Torelli, ''Typology and structure of Roman Historical reliefs''</ref> По погребот на Цезар и изградбата на храмот, овој трибунал потоа бил преместен пред храмот на Цезар, веројатно на локацијата на т.н. ''Ростра Диоклетијани''. Храмот останал главно недопрен до крајот на 15 век, кога неговиот мермер и камења биле повторно искористени за изградба на нови цркви и палати. Зачувани се само делови од цементното јадро на платформата. == Иконографија == Неколку месеци по смртта на Цезар, на небото над Рим се појавила комета. Кометата била доволно светла за да биде видлива на дневна светлина, а се појавувала еден час пред зајдисонце седум последователни дена. Појавата на кометата се совпаднало со погребните игри спонзорирани од Октавијан во име на убиениот диктатор; популарното мислење (помогнато, обично се верува, од Октавијан и Цезарската партија) го видел ова привидување како доказ дека Цезар се вознесел на небесата заедно со боговите.<ref>{{Наведено списание|last=Pandey|first=Nandini|date=2013|title=Caesar's Comet, the Julian Star, and the Invention of Augustus|url=https://www.jstor.org/stable/43830268|journal=[[Transactions of the American Philological Association]]|volume=143|pages=405-449|via=JSTOR}}</ref> Неизбежно, кометата станала позната како ''sidus Iulium'' или, на англиски, „ Цезаровата комета “. Кометата брзо станала клучен дел од иконографијата на обожениот Цезар. Плиниј, во својата ''Природна историја,'' го цитирала Август како<blockquote>За време на овие мои игри, седум дена се гледала влакнеста ѕвезда [= комета], во делот од небесата што бил под Големата мечка. Се издигнала околу единаесеттиот час од денот, било многу светло и било забележливо на сите делови на земјата. Обичните луѓе претпоставувале дека ѕвездата покажувала дека душата на Цезар била примена меѓу бесмртните богови; под која ознака била поставена ѕвездата на бистата која неодамна била осветена на форумот.<ref>Pliny, Natural History, 2.23 (translated from: http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.02.0137%3Abook%3D2%3Achapter%3D23)</ref></blockquote> [[Податотека:Roman_coin_(Comet_Caesar)_4.jpg|мини|Цезаровата комета како што се појавила на монетата на Август од Хиспанија, ок. 18 п.н.е]] Октавијан додал ѕвезда на статуата на Цезар, за која бил во процес на подигнување на местото на идниот храм, и оттогаш ѕвездата станала вообичаен графички мотив во алузии на божественоста на Цезар. Ѕвездата обично била прикажана како ѕвезда со зрачење со осум краци, понекогаш со дополнителен „пламен“ што ја означувал како комета. Монетите со оваа слика биле доста вообичаени за време на Август, но сликата продолжила да се користи барем до првиот век: последниот познат пример бил осамено издание од легиите на Рајна за време на конфузијата на Годината на четворицата императори.<ref>This coin has not been published apart from its appearance in auction catalogs. Its most recent outing is here:https://www.coinarchives.com/a/lotviewer.php?LotID=1897319&AucID=4447&Lot=1152&Val=8ded2d4cd4b1c7181a24f0baf107b244</ref> [[Податотека:RSC_0090.2.jpg|мини|Монета на Октавијан, 36 п.н.е., која прикажувала ран дизајн на ''Aedes Divi Iulii.'' Последната зграда имала шест, наместо четири колони на нејзината фасада, но ја вклучила Цезаровата комета на својот архитрав. Фигурата внатре во храмот била облечена како римски аугур: можеби го претставувал самиот Август, а не Јулиј Цезар. Олтарот лево го претставувал оригиналниот олтар изграден на местото на создавањето на Цезар, чијшто темел сè уште бил видлив на римскиот форум.]] За визуелниот идентитет на ''Aedes Divi Iulii'' било доволно важно што Плиниј ја опишал зградата како „храм посветен на комета“<ref>Pliny, ''Natural History'', 2.23</ref> Монета издадена во 36 п.н.е. (седум години пред осветувањето на храмот, веројатно претставувајќи ран дизајн) покажала тетрастилски храм со почеток во својот фронтон и натпис ''DIVO IUL'' на неговиот тимпан.<ref name=":0"/> Конечната верзија на храмот вклучувала статуа на Цезар придружена со ѕвезда: ова можеби била статуата за прв пат подигната во 44 година или нова што одразувала слична иконографска програма. Положбата на храмот на неговиот висок пиедестал, гледајќи надолу кон форумот и симболично прогласувајќи го присуството на обожениот Јулиј, бил остар потсетник за толпата на форумот за врската помеѓу новиот царски поредок и наследството на Цезар. [[Податотека:Caesar_hh.jpg|десно|мини| Комеморативна плоча покрај олтарот на Цезар.]] == Архитектура == Планот на овој храм недостасувал во царската форма Урбис. Останатите фрагменти за оваа област на Римскиот форум биле на плочите V-11, VII-11, VI-6<ref>[[Stanford University]] #17, #18a, #18bc, #18d, #18e, #18fg, #19</ref> и ги прикажувале плановите на ''Регија'', Храмот на Кастор и Полукс, ''Фонс и Лакус Иутурна'', ''Базиликата Јулија'' и ''базиликата Аемилија''. [[Витрувиј]]<ref>''[[De Architectura]]'', 3.3.2</ref> напишал дека храмот бил пример за преден трем ''со пикностил'', со шест тесно распоредени столбови на предната страна. Сепак, распоредот на столбовите бил неизвесен, бидејќи можел да биде или ''простилен''<ref>C. Hülsen, ''Bretschneider und Regenberg'', 1904; J. W. Stamper, ''Cambridge University Press'', 2005; B. Frischer, D. Favro and D. Abernathy, ''University of California Los Angeles'', 2005</ref> или ''периперален''.<ref>''Oxford Archaeological Guide''; based on Hadrian coins from 125–128 AD</ref> Редоследот на колоните првично користен за овој храм бил неизвесен. Античките монети со претстави на храмот на Дивус Јулиј сугерирале дека колоните биле или јонски или [[Сложен ред|композитни]], но фрагменти од коринтските пиластри капители биле пронајдени на локацијата од страна на археолозите. Некои научници претпоставувале дека храмот имал јонски [[Портик|пронаос]] во комбинација со коринтски пиластри на ѕидовите на ќелиите, т.е. на аглите на ќелијата; други научници сметале дека храмот бил целосно коринтски, а доказите за монетите како лоши претстави на коринтските столбови. Разликата меѓу коринтските и композитните столбови била ренесансна, а не античка римска. Во Стариот Рим коринтскиот и композитот биле дел од истиот ред. Се чинело дека композитниот стил бил вообичаен за цивилните згради и надворешните делови на Триумфалната порта и поретко на надворешноста на храмовите. Многу храмови и религиозни објекти од Августанската ера биле коринтски, како што биле Храмот на Марс Ултор, ''Квадратна куќа'' во Ним и други.<ref>[[Christian Hülsen|C. Hülsen]], ''Bretschneider und Regenberg'', 1904</ref><ref>J. W. Stamper, [[Cambridge University]] Press, 2005</ref><ref>B. Frischer, D. Favro and D. Abernathy, [[UCLA|University of California Los Angeles]], 2005</ref><ref>C.F. Giuliani, P. Verduchi, ''L'Area Centrale del Foro Romano''. Florence 1987</ref> Храмот бил уништен од пожар за време на владеењето на [[Септимиј Север]]ус и потоа обновен. Споредби со монети од Времето На Август и [[Адријан]] ја предложиле можноста редоследот на храмот да бил променет за време на реставрацијата Од Септимиј Северус. На [[Перваз|enаблатура]] и [[Корниз (архитектура)|корниз]] пронајдени на сајтот имале модилиони и рози структура типична за Коринтскиот ред. [[Податотека:Temple of Divus (141306750).jpg|лево|мини|250x250пкс| Реконструкција на храмот на Дивус Јулиј според Кристијан Хулсен]] Оригиналната положба на скалите на подиумот останала неизвесна. Можеби се наоѓал на предниот и на страните на подиумот,<ref name="ReferenceB">C. Hülsen, ''Bretschneider und Regenberg'', 1904</ref> или на задниот дел и од страните на подиумот.<ref>J. W. Stamper, ''Cambridge University Press'', 2005; B. Frischer, D. Favro and D. Abernathy, ''University of California Los Angeles'', 2005; ''Oxford Archaeological Guide''</ref> Позицијата одзади бил модел за реконструкција заснован на хипотезираната сличност помеѓу овој храм и Храмот на Венера Генетрикс во Форумот на Цезар. Оваа сличност не била докажана и само се засновала на фактот дека за време на јавниот погреб и говорот на Марко Антониo телото на Јулиј Цезар било поставено на кревет од слонова коска и во позлатено светилиште по примерот на Храмот на Венера Генетрикс. Предната позиција се засновала на некои докази од ископувањата од 19 век и на севкупниот впечаток за вистинското место и на приказите на античките монети. === Ростра === [[Податотека:HadrianCoin125128ADTemplumDiviIuli.jpg|десно|мини|150x150пкс| [[Адријан]]ска монета од 125 н.е. – 128 н.е., со претстава на храмот на Дивус Јулиј. Видливи биле Rostra ad Divi Iuli, распоредот на подиумот и храмот.]] [[Касиј Дион]] известувал за прикачување на ростра од Битката кај Актиум на подиумот. Таканаречената ''Rostra ad Divi Iuli'' бил подиум што го користеле ораторите за официјални и граѓански говори, а особено за царските погребни говори. Подиумот бил јасно видлив на монетите од периодот на Адријан и во ''Анаглифа Трајани'', но врската помеѓу подиумот на ростра и структурата на храмот не била очигледна. Исто така во овој случај имало многу различни хипотетички реконструкции на општата поставеност на градбите од овој дел од Римскиот форум. Според еден, подиумот на Ростра бил прикачен на храмот на Дивус Јулиј и всушност бил подиумот на храмот на Дивус Јулиј со ростра (наклон на воен брод) прикачена во фронтална положба.<ref>C. Hülsen, ''Bretschneider und Regenberg'', 1904)</ref> Според други реконструкции, подиумот Ростра бил посебна платформа изградена западно од храмот на Дивус Јулиј и директно пред него, така што подиумот на ''храмот на Дивус Јулиј'' не била платформата што ја користеле ораторите за нивните говори, а не платформа која се користела за прицврстување на гребените на бродовите земени во Actium. Овој посебен и независен подиум или платформа, познат како ''Ростра до втори јули'' , се нарекувал уште и ''говорница на Диоклецијан'', поради конечното уредување на зградата.<ref>J. W. Stamper, ''Cambridge University Press'', 2005; B. Frischer, D. Favro and D. Abernathy, ''University of California Los Angeles'', 2005</ref> === Горна декорација на фронталниот педимент === Од анализа на антички монети можело да се утврдат две различни серии на украси за горниот дел од фронталниот фронтон на храмот. Огнените јазици (нивната идентификација била неизвесна) го украсувале педиментот, како кај етрурски украсени антефикси, слични на декорацијата на Храмот на Јупитер на ридот Капитолин. Огнените јазици можеби потсетиле на пламенот на кометата (ѕвездата) на монетите од периодот на август. Со ѕвезда како главна декорација на тимпанумот, како што можела да се види на монетите Август, целиот храм имал функција да ја претставувал кометата (ѕвездата) која го најавила обожението на Јулиј Цезар и владеењето на Август, како што пренесувал Плиниј Старецот. Статуа на темето на фронталниот фронтон и две статуи на крајните агли на фронтонот, класичната декорација за педиментите на римските храмови, датирале од владеењето на Адријан. Други градби од ерата на август со тој посебен тип на декорација во етрурски стил се појавувале на монетите, како и на претставата на фронталниот дел на Курија. [[Податотека:Altar_of_julius_caesar.jpg|десно|мини|200x200пкс| Цвеќе поставени на остатоците од олтарот на Јулиј Цезар.]] === Нишата и олтарот === Нишата и [[олтар]]от пред подиумот [[Храм|на храмот]] биле исто така проблем на толкување врз основа на оскудни податоци. Тие биле видливи во 29 п.н.е. кога храмот бил посветен и кога серијата монети на Август со храмот на Дивус Јулиј била откована од 37 п.н.е. до 34 п.н.е. За периодот по ковањето на таа серија немало јасни докази. Познато било дека во одредено време олтарот бил отстранет, а нишата била исполнета и затворена со камења за да се создадел континуиран ѕид на подиумот на храмот. Според различни хипотези ова било направено или во 14 п.н.е.,<ref>J. W. Stamper, ''Cambridge University Press'', 2005</ref> или веројатно пред 4 век од нашата ера,<ref>''Oxford Archaeological Guide''</ref> или по [[Константин Велики|Константин I]] или [[Теодосиј I]], поради религиозни грижи за [[Паганство|паганскиот]] култ на императорот.<ref name="ReferenceB"/> Ричардсон и други научници претпоставувале дека пополнетата ниша можеби не била олтарот на Јулиј Цезар, туку ''Puteal Libonis'', стариот ''бидентал'' што се користел за време на судењата во ''Трибуналот Аурелиум'' за јавни заклетви. Според C. Hülsen, кружната структура видлива под Лакот на Август не бил ''Puteal Libonis'', а другите кружни елементи покриени со травертин во близина на Храмот на Цезар и Arcus Augusti биле премногу скорешни за да припаѓале на ерата на август. === Мерења === Храмот бил измерен 29 метри во ширина и 30 метри во должина, што одговарало на 91 на 102 римски стапки. Областа на подиумот или платформата била висока најмалку 5,5 m (18 римски стапки), но само 3,5 m напред. Колоните, ако коринтските, веројатно биле високи 11,8 до 12,4 м, што одговарало на 40 или 42 римски стапки. [[Податотека:AugustusCoin3734BCTemplumDiviIuli.jpg|десно|мини|164x164пкс| Монета од ерата [[Октавијан Август|на август]] од 37 п.н.е. – 34 п.н.е. со претставала на храмот на Дивус Јулиј. Видливи биле олтарот, статуата на Цезар со превез и со ''литуус'' и ѕвезда во тимпанумот.]] === Материјали === * [[Туф]] (внатрешни делови на зградата) * ''Opus caementicium'' (внатрешни делови на зградата) * Травертин (ѕидови на подиумот и ќелијата) * [[Мермер]] (облога на подиумот, столбови, табла и фронтон на храмот; веројатно мермер од Луни, т.е. мермер од Карара ) === Декорација и положба на остатоците === [[Податотека:Aphrodite_Anadyomene_from_Pompeii_cropped.jpg|десно|мини|250x250пкс| [[Помпеја]]нска фреска на Венера Анадиомена, веројатно копија на [[Апел од Кос|Апеловиот]] приказ на љубовницата на [[Александар III Македонски|Александар Македонски]] Кампаспе како Венера, дело што се чувало во храмот на Дивус Јулиј откако [[Октавијан Август|Август]] го посветил на светилиштето на Цезар.]] [[Фриз]]от бил повторувачки свиток со женски глави, [[Горгона|горгони]] и крилести фигури. Тимпанумот, барем во првите години, веројатно покажал колосална ѕвезда, како што можела да се види на монетите на август. Корнизот имал заби и модилјони од типот на греда (еден од првите примери досега во архитектурата на римските храмови) и долната страна украсена со тесни правоаголни панели со цвеќиња, рози, дискови, [[Лаворов венец|ловорови круни]] и шишарки. Остатоци од украсите, вклучително и елементи на претстава на победата и цветни орнаменти, биле видливи на локацијата или во Музејот на Форумот ( ''Антиквариум Форенс'' ). === Внатрешност === Август го користел храмот за да ги посветил жртвите на воениот плен. Содржел колосална статуа на Јулиј Цезар, прекриена како ''[[Понтифекс максимус|Понтифекс Максимус]]'', со ѕвезда на главата и во десната рака го носел стапот на ''литуус''. Кога вратите на храмот биле оставени отворени, било можно да се види статуата од главниот плоштад на Римскиот форум. Во ќелијата на храмот имало познато сликарство на [[Апел од Кос|Апел]] од ''Венера Анадиомена''. За време на владеењето на Нерон Апелес сликарството се влошило и не можело да се обнови, па царот го заменил со друго од Доротеј. Исто така постоела и друга слика од Апел, која ги прикажувала Диоскурите со Викторија. == Поврзано == * Список на римски храмови == Наводи == <references responsive="1"></references> == Дополнителна литература == * Клериџ, Аманда. 2010 година. ''Рим: Археолошки водич во Оксфорд.'' второ издание, ревидирана и проширена. Оксфорд: Oxford University Press. * Горски, Гилберт и Џејмс Е. Пакер. 2015 година. ''Римскиот форум: Водич за реконструкција и архитектура.'' Њујорк: Cambridge University Press. * Коортбоџијан, Мајкл. 2008 година. „Двојниот идентитет на статуите со римски портрети: костимите и нивната симболика во Рим“. Во ''римска облека и ткаенини на римската култура'', уредено од Џонатан К. Едмондсон и Алисон М. Кит. Феникс. Дополнителен волумен; 46, 71-93. Торонто: Прес на Универзитетот во Торонто. * Филипс, Дерил Александар. 2011 година. „Храмот на Дивус Јулиј и обновувањето на законодавните собранија под Август“. ''Феникс'' 65,3-4: 371-388. * Вордл, Дејвид. 2002 година. „“ Деус» или « дивус » : Битие на римската терминологија за обожените императори и филозофски придонес“. Во ''Филозофија и моќ во грчко-римскиот свет: Есеи во чест на Миријам Грифин'', уредено од Кларк, Џилијан и Рајак, Теса, 181-191. Оксфорд: Oxford University Press. == Надворешни врски ==  {{Ризница-врска|Temple of Iulius Caesar (Rome)}} * [http://sights.seindal.dk/sight/171_Temple_of_Caesar.html Храмот на Цезар (општ опис и фотогалерија)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190917084501/http://sights.seindal.dk/sight/171_Temple_of_Caesar.html |date=2019-09-17 }} * [http://dlib.etc.ucla.edu/projects/Forum/reconstructions/IuliusDivusAedes_1 Дигитален римски форум на UCLA за археолошка дискусија и 3D реконструкција „Iulius Divus, Aedes“] * [http://dlib.etc.ucla.edu/projects/Forum/reconstructions/RostraDiocletiani_1 Страницата на Дигиталниот римски форум на UCLA за „Rostra Diocletiani“ т.е] [http://dlib.etc.ucla.edu/projects/Forum/reconstructions/RostraDiocletiani_1 „Rostra ad Divi Iuli“ Археолошка дискусија и 3Д реконструкција] * [https://ancient-history-blog.mq.edu.au/cityOfRome/Temple-Deified-Julius Смртта и погребот на Јулиј Цезар] * [http://formaurbis.stanford.edu/carettoni/largeimg//21.jpg Урбис Роми на Универзитетот Стенфорд: плочи на Форумската област со храмот на Дивус Јулиус (Храмот на Дивус Јулиус е дел што недостасува, видлив само како едноставен план од плочите)] * [https://www.academia.edu/11096308/Topography_and_Ideology_Caesars_Monument_and_the_Aedes_Divi_Julii_in_Augustan_Rome Топографија и идеологија: споменикот на Цезар и Aedes Divi Iulii во Август Рим] * [http://www.digitales-forum-romanum.de/gebaeude/caesartempel/?lang=en Храмот на Цезар во digitales Forum Romanum од Универзитетот Хумболт во Берлин] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211117052603/http://www.digitales-forum-romanum.de/gebaeude/caesartempel/?lang=en |date=2021-11-17 }} * [https://itunes.apple.com/no/app/roman-forum/id544211500?mt=8&ls=1 Ситуирана симулација на храмот на Цезар за мобилни телефони и таблети] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Врамена карта без назнака за OSM-однос на Википодатоците]] [[Категорија:Римски храмови]] [[Категорија:Римски форум]] jk5ywgaqg8czh5pfwf3nweva5aj3g2p 0 1320231 5602210 5576959 2026-07-30T15:28:48Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602210 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = Шангајска кула | native_name = {{lang|zh-hans|上海中心大厦}}<br>''Shànghǎi Zhōngxīn Dàshà'' | highest_prev = | highest_start = | highest_end = | highest_region = | highest_next = | former_names = Шангајски центар | status = {{green|Completed}} | image = Shanghai_Tower_2015.jpg | image_size = 200px | caption = Шангајската кула во 2015 | location = Јинченг мидл роуд 501, Луѓаѕуеј, Пудонг, Шангај | coordinates = {{coord|31.2355|121.501|format=dms|type:landmark_region:CN-31|display=inline,title}} | start_date = 21 ноември 2008 | completion_date = 2 септември 2014 | opened_date = 2 февруари 2015 | architect = [[Маршал Стабала]] & [[Ѓуен Сја (архитект)|Ѓуен Сја]] ([[Генслер]])<br/>ТЈАД | owner = Shanghai Tower Construction and Development | cost = 15,7 милијарди јуани | floor_area = {{convert|380000|m2|sqft|-2|abbr=on}} above grade<br>{{convert|170|m2|sqft|-2|abbr=on}} below grade | top_floor = 587,4 м (127. ниво)<ref>{{нмс|url=http://www.x-weibo.net/u/1947735540/2.html|title=Official Weibo Blog (use Google Translate and see status update dated 2013-11-29 14:35:44)|accessdate=2023-04-10|archive-date=2022-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20220923092717/http://www.x-weibo.net/u/1947735540/2.html|url-status=dead}}</ref> | floor_count = 128 над земја<br>5 под земја | references = <ref name=OwnersWSJ>{{нмс|url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052702304811904579588401794517002|title=Shanghai Tower Developer Casts a Wide Net|work=Wall Street Journal|date=27 May 2014|access-date=18 January 2015}}</ref><ref name=skyscraperCentre >{{нмс|url=http://skyscrapercentre.com/building/shanghai-tower/56|title=Shanghai Tower – The Skyscraper Centre|publisher=[[Council on Tall Buildings and Urban Habitat]]|year=2015|access-date=7 September 2014|archive-date=2016-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20160625210920/http://skyscrapercentre.com/building/shanghai-tower/56|url-status=dead}}</ref><ref>{{нмс|url=https://www.reuters.com/article/marketsNews/idUSSHA15207220081127|title=Shanghai defies slump with tallest building plan|publisher=[[Reuters]]|date=27 November 2008|access-date=28 November 2008}}</ref><ref name=gensler>{{нмс|title=Shanghai Tower News Release|url=http://www.gensler.com/uploads/documents/pr_081128_Shanghai_Tower_11_24_2008.pdf|publisher=Gensler|date=28 November 2008|access-date=28 November 2008|archive-date=2009-03-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20090315053529/http://www.gensler.com/uploads/documents/pr_081128_Shanghai_Tower_11_24_2008.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name=Forbes2013/><ref name=FT2013N>{{нмс|url=http://www.ft.com/cms/s/2/2b681036-4d17-11e3-bf32-00144feabdc0.html|title=Is China's Shanghai Tower the world's greenest super skyscraper?|work=[[Financial Times]]|date=22 November 2013|access-date=25 February 2015}}</ref><ref name=LATimesVideo/> | building_type = мешано користење | architectural = 632 м | tip = 632 м | observatory = 562 м (121. ниво)<ref name="ctbuh.org">{{нмс|url=http://www.ctbuh.org/Publications/CTBUHJournal/InNumbers/TBINObservationDecks/tabid/7043/language/en-US/Default.aspx|title=World's Highest Observation Decks|last=ctbuh|website=www.ctbuh.org|language=en-US|access-date=2018-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20181028225620/http://www.ctbuh.org/Publications/CTBUHJournal/InNumbers/TBINObservationDecks/tabid/7043/language/en-US/Default.aspx|archive-date=28 October 2018|url-status=dead}}</ref> | elevator_count = 97, обезбедени од [[Мицубиши електрик]] | main_contractor = Шангај констракшен груп | engineer = [[Торнтон Томазети]]<br>Cosentini Associates<br>I.DEA Ecological Solutions }} '''Шангајска кула''' ({{zh|s=上海中心大厦|t=上海中心大廈|p=Shànghǎi Zhōngxīn Dàshà''; <small>[[Шангајски дијалект|шангајски]]</small>:'' Zånhe Tsonshin Dasa|l=Шангајска централна зграда}}) — 128-катен [[облакодер]] висок 632 метри, кој се наоѓа во [[Шангај]].<ref name="uc">[http://www.luxist.com/2008/11/29/shanghai-tower-breaks-ground/ "Shanghai Tower Breaks Ground"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180212233511/http://www.luxist.com/2008/11/29/shanghai-tower-breaks-ground |date=2018-02-12 }}. Luxist.com. 29 November 2008. Retrieved 24 July 2013.</ref> Таа е втората [[Список на највисоките згради во светот|највисока зграда во светот]] и го дели рекордот (со Финансискиот центар Пинг Ан) за највисок светски видиковец, со висина од 562 метри.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ctbuh.org/Publications/CTBUHJournal/InNumbers/TBINObservationDecks/tabid/7043/language/en-US/Default.aspx|title=World's Highest Observation Decks|last=ctbuh|work=www.ctbuh.org|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20181028225620/http://www.ctbuh.org/Publications/CTBUHJournal/InNumbers/TBINObservationDecks/tabid/7043/language/en-US/Default.aspx|archive-date=28 октомври 2018|accessdate=2018-10-28}}</ref> Исто така, го држела рекордот за најбрз [[лифт]], достигнувајќи брзина до 20,5 метри во секунда (74 км/ч) до 2017 година,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://inhabitat.com/the-worlds-fastest-elevator-is-quicker-than-track-legend-usain-bolt/|title=The world's fastest elevator}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cnn.com/2016/10/05/asia/worlds-fastest-tower/|title=CNN: China unveils world's fastest elevator}}</ref> кога рекордот го презеле лифтовите на финансискиот центар Гуангџоу, со максимална брзина од 21 метар во секунда (76&nbsp;km/h).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.hitachi.com/New/cnews/month/2017/06/170602.html|title=Hitachi reaches 1,260 m/min, the World's Fastest*1 Speed with Ultra-High-Speed Elevator}}</ref> Зградата ја дизајнирало претпријатието Генслер, моментално е во сопственост на општинската управа на Шангај и е највисоката од првите светски трократно соседни супер-високи згради во областа Пудонг, додека другите две се [[Џин Мао кулата|кулата Јин Мао]] и [[Шангајски светски финансиски центар|Шангајскиот светски финансиски центар]]. Скалестата конструкција на зградата дизајнирана за висока енергетска ефикасност обезбедува девет посебни зони поделени помеѓу канцеларии, малопродажни објекти и објекти за забава.<ref name="Econ2015">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.economist.com/blogs/theworldin2014/2014/01/tall-towers|title=Tall towers: Signs in the sky|date=15 January 2014|work=[[The Economist]]|accessdate=9 February 2014}}</ref> Изградбата на кулата започнала во ноември 2008 година<ref name="uc"/> и го достигнала врвот на 3 август 2013 година. Надворешноста била завршена во летото 2015 година,<ref name="LATimesVideo">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.latimes.com/la-fg-shanghai-tower-in-china-video-20150612-premiumvideo.html|title=Shanghai Tower nears completion|date=12 June 2015|work=Los Angeles Times|accessdate=15 July 2015}}</ref><ref name="Econ2015"/> додека целокупната изградба била завршена во септември истата година. Иако првично било планирано зградата да биде отворена за јавноста во ноември 2014 година, конечниот датум на отворање постојано се одложувал. Видиковецот бил отворен за посетители во јули 2016 година; периодот од јули до септември 2016 година се сметал за „пробен“ или „период на пуштање во работа“.<ref name="guardian">[https://www.theguardian.com/cities/2016/aug/23/inside-shanghai-tower-china-tallest-building-green-skyscrapers Roxburgh, Helen. ''Inside Shanghai Tower'', The Guardian, 23 August 2016]</ref><ref>[https://www.travelchinaguide.com/attraction/shanghai/tower.htm ''Shanghai Tower'' Travel China Guide (January 2017)]</ref> Од 26 април 2017 година, видиковецот на 118. кат бил отворен за јавноста.<ref name="thejakartapost">[http://www.thejakartapost.com/travel/2017/04/28/shanghai-tower-offers-airy-city-views.html ''Shanghai Tower offers airy city views'', The Jakarta Post, 28 April 2017]</ref> Од отворањето на кулата имало значителни проблеми со одржувањето, додека најголемиот дел од просторот во внатрешноста на зградата останал непополнет. Шангајската кула ја освоила наградата Тиен-јоу Џем за градежно инженерство за 2018 година.<ref>[http://m.cnr.cn/news/20180603/t20180603_524256421.html 第十五届中国土木工程詹天佑奖颁发 上海中心大厦等30个项目获奖]. CNR. 2018-06-03.</ref> == Планирање и финансирање == Планираните модели за финансискиот округ Луѓаѕуеј од 1993 година покажуваат планови за блиска група од три супер-облакодери.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://sc.people.com.cn/news/HTML/2007/10/26/20071026091240.htm|date=26 October 2007|publisher=People.com.cn|language=zh|script-title=zh:上海浦东拟建世界第一高楼 外形酷似方尖碑|archive-url=https://web.archive.org/web/20071029211654/http://sc.people.com.cn/news/HTML/2007/10/26/20071026091240.htm|archive-date=29 October 2007|accessdate=17 May 2008}}</ref> Првиот од нив, [[Кула Јин Мао|кулата Јин Мао]], била завршена во 1999 година; Соседниот [[Шангајски светски финансиски центар]] (SWFC) бил отворен во 2008 година.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7585913.stm "China's tallest tower opens"]. BBC. 28 August 2008. Retrieved 31 January 2013.</ref> Шангајската кула е во сопственост на Yeti Construction and Development, конзорциум на државни развојни компании што ги вклучува Shanghai Chengtou Corp, Shanghai Lujiazui Finance & Trade Zone Development Co. и Шангајската градежна група.<ref name="Forbes2013">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.forbes.com/sites/russellflannery/2013/08/03/chinas-tallest-skyscraper-celebrates-big-step-toward-its-2015-finish/|title=China's Tallest Skyscraper Marks Big Step Toward Its 2015 Finish|date=3 August 2013|work=[[Forbes]]|accessdate=4 February 2015}}</ref> Финансирањето за изградбата на кулата било обезбедено од [[акционер]]ите, банкарски заеми и општинската влада во Шангај. Проценетите трошоци за изградба на кулата биле 2,4 милијарди американски долари. == Дизајн == Шангајската кула ја дизајнирала американската архитектонска фирма Gensler, а дизајнерскиот тим го предводел шангајскиот архитект Ѓуен Сја.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.metropolismag.com/June-2013/Genslers-Secret-Sauce/|title=Gensler's Secret Sauce|last=Ben Ikenson|date=July 2013|work=Metropolis Magazine|accessdate=3 November 2013}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ucdenver.edu/about/WhoWeAre/spotlight/alumni/Pages/Jun-Xia.aspx|title=Taking Education to New Heights: Alum Designs Tallest Building in China|year=2013|publisher=[[University of Colorado]] Alumni Spotlight|archive-url=https://web.archive.org/web/20131110221802/http://www.ucdenver.edu/about/WhoWeAre/spotlight/alumni/Pages/Jun-Xia.aspx|archive-date=10 ноември 2013|accessdate=3 November 2013}}</ref> Кулата има облик на девет цилиндрични згради наредени една врз друга, со вкупно 128 ката, од кои сите се затворени со внатрешен слој од стаклена [[фасада]]. Помеѓу тој и надворешниот слој, кој се извива додека се крева, девет затворени зони обезбедуваат јавен простор за посетителите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.shanghaidaily.com/sp/article/2008/200807/20080724/article_367915.htm|title=Tallest Chinese building features indoor gardens|date=24 July 2008|publisher=[[Shanghai Daily]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20081216075634/http://www.shanghaidaily.com/sp/article/2008/200807/20080724/article_367915.htm|archive-date=16 December 2008|accessdate=9 August 2008}}</ref> Секое од овие девет подрачја има свој [[Атриум (архитектура)|атриум]], кој содржи градини, кафулиња, ресторани и малопродажен простор и нуди панорамски поглед на градот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://gb.zinio.com/reader.jsp?o=int&pub=500430369&prev=sub&offer=500216011|title=Integrated design of technology and creative imagination on supertall building|last=Woo Seung-hyun|year=2010|work=Space Magazine|pages=32–33|archive-url=https://web.archive.org/web/20170217143521/http://gb.zinio.com/reader.jsp?o=int&pub=500430369&prev=sub&offer=500216011|archive-date=17 февруари 2017|accessdate=15 January 2012}}</ref> Двата слоја на фасадата се проѕирни, а во основата на кулата има простори за малопродажба и настани. Проѕирната фасада е единствена дизајнерска посебност, бидејќи повеќето згради имаат само една фасада која користи високорефлектирачко стакло за да ја намали апсорпцијата на топлина, но двојниот слој стакло на Шангајската кула ја елиминира потребата кој било слој да биде непроѕирен. Кулата може да прими дури 16.000 луѓе дневно. Шангајската кула им се придружува на кулата Јин Мао и ШСФЦ, кои заедно ја образуваат првата соседна група во светот од три супервисоки згради. Со хотелот од 258 соби во зградата, сместен помеѓу 84. и 110. кат, управува Jin Jiang International Hotels како Shanghai Tower J-Hotel, а по завршувањето, ова ќе биде највисокиот хотел во светот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.4hoteliers.com/4hots_nshw.php?mwi=8111|title=Shanghai Tower J Hotel on course to set the world record|date=20 December 2010|publisher=4Hoteliers.com|accessdate=15 January 2012|archive-date=2010-12-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20101229070205/http://www.4hoteliers.com/4hots_nshw.php?mwi=8111|url-status=dead}}</ref> Во кулата ќе биде сместен и музеј.<ref name="Lady2015">{{Наведена мрежна страница|url=http://en.yibada.com/news/shanghai-lady-gets-a-new-home-at-the-shanghai-tower-8813|title='Shanghai Lady' Gets a New Home at the Shanghai Tower|date=22 December 2014|publisher=YIBADA News|archive-url=https://web.archive.org/web/20141227221941/http://en.yibada.com/news/shanghai-lady-gets-a-new-home-at-the-shanghai-tower-8813|archive-date=27 декември 2014|accessdate=17 January 2015}}</ref> Поднивоата на кулата обезбедуваат паркирни места за 1.800 возила. === Вертикален превозен систем === Вертикалниот превозен систем на Шангајската кула е дизајниран од американската компанија Еџет Вилијамс Консалтинг Груп, со Стив Еџет како нејзин управен директор. Тесно соработувајќи со дизајнерските и инженерските тимови на Генслер за да создаде високо ефикасно јадро, Еџет создал систем лифтови каде канцелариските катови се опслужуваат од 4 небесни лобија, секое опслужувано со двокатни шатл-лифтови. Пристапот до хотелот е низ предворието на 5. лоби на нивоата 101/102. Секое небесно лоби на две нивоа служи како центар на заедницата за таа зона на зградата, со содржини како храна и пијалаци, како и конференциски сали. Месните зони ги опслужуваат еднокатни лифтови низ кулата, а видиковецот на врвот на кулата ја опслужуваат три ултра-брзи шатл-лифтови кои се движат со брзина од 18 метри во секунда, што е најголема брзина што се користи во комерцијални згради. Овие три шатл-лифтови се дополнети со три противпожарни лифтови, кои значително ќе ја зголемат пропусната моќ на посетителите до видиковецот за време на вршните периоди на употреба. Во случај на пожар или друг итен случај, шатл-лифтовите на зградата се дизајнирани да ги евакуираат жителите од специјално дизајнираните катови за прибежиште кои се наоѓаат на правилни интервали низ целата висина на кулата. [[Податотека:20191222上海中心阻尼器.jpg|мини|Прилагоден придушувач на маса на Шангајската кула]] Во септември 2011 година, Mitsubishi Electric објавил дека ја добил понудата за изградба на системот на лифтови во Шангајската кула. Mitsubishi ги испорачал сите 149 лифтови,<ref>[https://www.travelchinaguide.com/attraction/shanghai/tower.htm ''Shanghai Tower'' Travel China Guide]</ref> вклучувајќи три модели со голема брзина способни да поминат 1.080 метри во минута.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.mirror.co.uk/news/world-news/shanghai-tower-worlds-second-tallest-7553380|title=Shanghai Tower: World's second tallest skyscraper's lift opens travelling 18m a second|date=14 March 2016|work=Daily Mirror|location=London}}</ref> Кога биле поставени (2014), тие биле најбрзите еднокатни лифтови во светот (18 метри во секунда) и двокатни лифтови (10 метри во секунда).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://blogs.wsj.com/chinarealtime/2011/09/28/worlds-fastest-elevator-in-china-but-made-in-japan/?mod=google_news_blog|title=World's fastest elevator: in China, but made in Japan|date=28 September 2011|work=Wall Street Journal|accessdate=9 October 2011}}</ref> Во соопштението за печатот на Mitsubishi од 10 мај 2016 година се наведува дека еден од трите инсталирани шатл-лифтови се движел со брзина од 1.230 метри во минута - што е еквивалентно на 73,8 километри на час, што е најголемта брзина што некогаш ја постигнал патнички лифт инсталиран во функционална зграда.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.businesswire.com/news/home/20160509005599/en/Mitsubishi-Electric-Improves-Speed-Worlds-Fastest-Elevators|title=Mitsubishi Electric Improves Speed of World's Fastest Elevators to 1,230 Meters per Minute|date=10 May 2016|work=Business Wire}}</ref> Зградата, исто така, го соборила рекордот за најдалеку патувачки лифт во светот, со 578,5 метри, надминувајќи го рекордот што го држел [[Бурџ Халифа|Бурџ Калифа]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mitsubishielectric.com/news/2011/0928.html|title=Mitsubishi Electric to Install World's Fastest Elevators in Shanghai Tower|date=28 September 2011|publisher=Mitsubishi Electric|archive-url=https://web.archive.org/web/20170715050223/http://www.mitsubishielectric.com/news/2011/0928.html|archive-date=15 јули 2017|accessdate=15 April 2013}}</ref> Прилагодениот масен придушувач на Шангајската кула, дизајниран да го ограничи нишањето на врвот на градбата, бил најголемиот во светот во времето на неговото поставување.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.popularmechanics.com/technology/infrastructure/a14564/the-121-story-tower-that-never-sways/|title=The 121-Story Tower That Never Sways|last=Hefferman|first=Tim|date=18 March 2015|work=[[Popular Mechanics]]|access-date=18 March 2015}}</ref> === Одржливост === Шангајската кула содржи бројни елементи на зелена архитектура; неговите сопственици добиле сертификати од Кинескиот одбор за зелена градба и Американскиот совет за зелени згради за одржлив дизајн на згради.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://bulletin.pbworld.com/volumes/2014_01/sustainability.aspx|title=The Shanghai Tower: One of World's Most Sustainable Skyscrapers|date=January 2014|publisher=Parsons Brinckerhoff|archive-url=https://web.archive.org/web/20150328101110/http://bulletin.pbworld.com/volumes/2014_01/sustainability.aspx|archive-date=28. 03. 2015|accessdate=20 January 2015}}</ref> Во 2013 година, портпаролот на Генслер ја опишал кулата како „најзелената супервисока зграда на Земјата во моментов“. Зградата е дизајнирана да собира дождовница за внатрешна употреба и да рециклира дел од отпадната вода. [[Податотека:View_from_the_Shanghai_Tower_observatory_deck.jpg|мини|Поглед од видиковецот на Шангајската кула]] Дизајнот на стаклената фасада на кулата, која се ротира за 120° со зголемување на висината, е наменета да го намали оптоварувањето [[Ветар|од ветерот]] на зградата за 24%. Ова ја намали количината на потребен градежен материјал; Шангајската кула користела 25% помалку структурен челик од конвенционален дизајн со слична висина.<ref name="matternetwork">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.matternetwork.com/2010/3/shanghai-tower-beginnings-green-revolution.cfm|title=The Shanghai Tower: The Beginnings of a Green Revolution in China|last=CleanTechies|date=25 March 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110703152505/http://www.matternetwork.com/2010/3/shanghai-tower-beginnings-green-revolution.cfm|archive-date=3 јули 2011|accessdate=19 August 2011}}</ref> Како резултат на тоа, конструкторите на зградата заштедиле околу 58 милиони американски долари во материјални трошоци.<ref name="Huffington2012">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.huffingtonpost.com/2012/05/04/in-progress-shanghai-towe_n_1477289.html|title=In Progress: Shanghai Tower/Gensler|date=4 May 2012|work=[[Huffington Post]]|accessdate=7 May 2012}}</ref> Градежните практики беа исто така одржливи. Иако најголемиот дел од енергијата на кулата ќе биде обезбедена од конвенционалните електроенергетски системи, 270 [[Ветерна турбина|турбини на ветер]] со вертикална оска сместени на фасадата и во близина на врвот на кулата можат да произведат до 350.000 kWh дополнителна електрична енергија годишно,<ref name=":0">{{Наведени вести|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-12-11/world-s-second-tallest-building-opens-with-a-whimper-after-delay|title=World's Second-Tallest Building Opens With a Whimper After Delay|date=2017-12-11|work=Bloomberg.com|access-date=2017-12-19}}</ref><ref name="ThermosF">{{Наведени вести|url=http://www.cnngo.com/shanghai/life/shanghai-tower-shanghais-thermos-flask-sky-713890|title=Shanghai Tower: A 'thermos flask' to the sky|last=Beaton, Jessica|date=8 February 2011|access-date=19 August 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110824162754/http://www.cnngo.com/shanghai/life/shanghai-tower-shanghais-thermos-flask-sky-713890|archive-date=24 август 2011|publisher=CNN}}</ref> и се очекува да обезбедат 10% од електричните потреби на зградата. Двослојната изолациона стаклена фасада е дизајнирана да ја намали потребата за внатрешна [[климатизација]] и се состои од напредно армирано стакло со висока толеранција на температурни разлики.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.shanghaidaily.com/nsp/Metro/2012/08/03/Glass%2Bwalls%2Btechnological%2Bfirst%2Bfor%2Bnew%2Btallest%2Btower/|title=Glass walls technological first for new tallest tower|date=3 August 2012|work=Shanghai Daily|accessdate=17 August 2012}}</ref> Покрај тоа, системите за греење и ладење на зградата користат [[Геотермална енергија|геотермални извори на енергија]] .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.prc-magazine.com/shanghai-tower-future-living-today/|title=Shanghai Tower – future living today|date=27 February 2013|work=Pacific Rim Construction Magazine|accessdate=9 March 2013|archive-date=2013-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20130304224516/http://www.prc-magazine.com/shanghai-tower-future-living-today/|url-status=dead}}</ref> Дополнително, дождот и отпадните води се рециклираат за да се испуштат тоалетите и да се наводнуваат зелените површини на кулата. == Градба == Во 2008 година, местото - претходно полигон за возење<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://sh.news.sina.com.cn/20080424/094790484.shtml|date=24 April 2008|publisher=[[Sina.com]]|language=zh|script-title=zh:"上海中心"规划方案曝光 将成上海最高观光平台|accessdate=17 May 2008}}</ref> - било подготвено за градба.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.chinadaily.com.cn/bizchina/2008-02/19/content_6465401.htm|title=Shanghai draws up plan for nation's tallest building|date=19 February 2008|publisher=China Daily|accessdate=17 May 2008}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://news.xinhuanet.com/english/2008-02/17/content_7619421.htm|title=Construction of high-rise "Shanghai Center" to start|date=17 February 2008|publisher=Chinaview.cn|accessdate=17 May 2008}}</ref> Церемонијата на поставување на камен темелник била одржана на 29 ноември истата година, откако поминала студијата за влијанието на кулата врз животната средина. Главен изведувач на проектот била Шангај констракшн груп, член на конзорциумот кој е сопственик на кулата.<ref name="Forbes2013"/> Повторена постапка на обликување на лизгање бил користен за конструкција на јадрото на кулата од кат до кат. На крајот на април 2011 година, челичната арматура на кулата се издигнала на 18-ти кат, додека нејзиното бетонско јадро стигнало до 15-тиот кат, а врамувањето на катовите било завршено до четвртиот кат.<ref name="GenOn">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gensleron.com/cities/2011/5/25/construction-update-shanghai-tower.html|title=Construction Update: Shanghai Tower|date=25 May 2011|publisher=GenslerOn.com|accessdate=18 October 2011|archive-date=2017-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20170217142733/http://www.gensleron.com/cities/2011/5/25/construction-update-shanghai-tower.html|url-status=dead}}</ref> На крајот на декември 2011 година, темелот на кулата бил завршен, а нејзината челична конструкција била подигната над 30-тиот кат. На почетокот на февруари 2012 година, бетонското јадро на кулата се искачило на висина од 230 метри, со завршени педесет ката. Во првите месеци од 2012 година на патиштата во близина на градилиштето на кулата почнале да се јавуваат пукнатини. Тоа било предизвикано од слегнување на почвата, кое најверојатно било предизвикано од прекумерно извлекување на [[Подземни води|подземните води]] во подрачјето на Шангај, а не од тежината на Шангајската кула.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theguardian.com/world/2012/apr/03/china-cities-suffer-land-subsidence?newsfeed=true|title=Shifting foundations threaten to undermine China's cities|date=3 April 2012|work=[[The Guardian]]|accessdate=19 April 2012}}</ref> До мај 2012 година, јадрото на кулата било високо 250 метри, додека катовите биле врамени до висина од 200 метри. На почетокот на септември 2012 година, јадрото достигнало висина од 338 метри.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cnngo.com/shanghai/life/shanghai-skyscrapers-walking-tour-491775|title=Huge, huger, hugest: Shanghai skyscrapers walking tour|date=30 August 2012|publisher=CNNGo.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20120903022249/http://www.cnngo.com/shanghai/life/shanghai-skyscrapers-walking-tour-491775|archive-date=3 септември 2012|accessdate=7 September 2012}}</ref> До крајот на 2012 година, кулата достигнала 90 ката и висина од околу 425 метри.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.shanghaidaily.com/nsp/Metro/2012/12/27/Tallest%2BLujiazui%2Btower%2Breaches%2B425m%2Bstill%2Bgrowing/|title=Tallest Lujiazui tower reaches 425 m, still growing|date=27 December 2012|work=Shanghai Daily|accessdate=6 January 2013}}</ref> До 11 април 2013 година, кулата достигнала 108 ката, висина преку 500 метри, надминувајќи ја висината на двата соседни супервисоки облакодери, кулата Јин Мао и ШСФЦ.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://nextbigfuture.com/2013/04/shanghai-tower-construction-continues.html|title=Shanghai Tower Construction Continues Despite Rumors of salt in concrete sand|date=25 April 2013|publisher=NextBigFuture.com|accessdate=20 May 2013}}</ref> Градежните екипи ја поставиле последната конструктивна греда на зградата на 3 август 2013 година, правејќи ја кулата највисока зграда во Кина и втора највисока во светот.<ref name="ToppedOutAug2013">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-23559852|title=China tallest tower gets final beam|date=3 August 2013|publisher=[[BBC]]|accessdate=4 August 2013}}</ref><ref name="TopOut">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.chinanews.com/shipin/2013/08-03/news266060.shtml|date=3 August 2013|publisher=China News|language=zh|script-title=zh:上海中心大厦结构封顶|trans-title=Shanghai Tower topped out|accessdate=3 August 2013}}</ref> Свеченото завршување на изградбата се одржала на местото каде што била поставена последната греда.<ref name="ToppedOutAug2013" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://news.xinhuanet.com/english/china/2013-08/03/c_132599231.htm|title=Topping-out ceremony held for China's tallest building|date=3 August 2013|publisher=Xinhua|accessdate=4 August 2013}}</ref> За време на церемонијата, соосновачот на Генслер Арт Генслер изјавил: {{Цитат|Шангајската кула претставува нов начин на определување и создавање на градовите. Со примена на најдобрата практика во одржливоста и дизајнот на високи перформанси, со вткајување на зградата во урбаното ткиво на Шангај и со вовлекување на животот на заедницата во зградата, Шангајската кула ја редефинира улогата на високите згради во современите градови и ја подига мерката за следната генерација на супервисини.}} [[Податотека:View_on_the_observatory_level_of_Shanghai_Tower.jpg|мини|Поглед од видиковецот на Шангајската кула]] Главниот архитект на проектот Ѓуен Сја рекол: „Со завршувањето на Шангајската кула, триото Луѓаѕуеј ќе послужи како прекрасен приказ на нашето минато, нашата сегашност и безграничната иднина на Кина“.<ref name="AzoAug2013">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.azobuild.com/news.aspx?newsID=17107|title=Gensler Tops Out China's Tallest Tower in Shanghai|date=3 August 2013|publisher=AZoBuild.com|accessdate=4 August 2013}}</ref> Гу Џијанпинг, генерален директор на Шангај тауер констракшн, ја изразил желбата на компанијата „да обезбеди поквалитетен канцелариски и трговски простор, како и да придонесе за целосна функционалност на хоризонтот на градот и на целиот регион“. Во јануари 2014 година, крунската конструкција на кулата ја поминала висината од 600 метри додека нејзината конструкција влегла во последната фаза.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://english.eastday.com/e/140127/u1a7911367.html|title=Tower passes the 600-meter mark|date=27 January 2014|publisher=Eastday.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140225203132/http://english.eastday.com/e/140127/u1a7911367.html|archive-date=25 февруари 2014|accessdate=9 February 2014}}</ref> Крунската структура на кулата била завршена во август 2014 година, а фасадата била завршена недолго потоа.<ref name="Aug2014">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.shanghaitower.com.cn/enversion/show_news.asp?id=255&c_id=199|title=Shanghai Tower Reaches its Full Height of 632 Meters|date=8 August 2014|publisher=ShanghaiTower.com.cn|archive-url=https://web.archive.org/web/20150510054057/http://www.shanghaitower.com.cn/enversion/show_news.asp?id=255&c_id=199|archive-date=10 мај 2015|accessdate=20 October 2014}}</ref> Внатрешната конструкција и електричната опрема на кулата биле завршени на крајот на 2014 година. Отворањето било вршено постепено во текот на летото 2016 година. == Сегашна состојба == Кулата се соочила со проблеми во привлекувањето на станари поради немање на сите потребни дозволи од локалната противпожарна служба и неможноста да се добие официјална употребна дозвола (конечно добиена на крајот на јуни 2017 година).<ref>{{Наведени вести|url=https://www.wsj.com/articles/shanghai-tower-fails-to-meet-high-leasing-hopes-1483462332|title=Shanghai Tower Fails to Meet High Leasing Hopes|last=Dominique Fong|date=3 January 2017|work=Wall Street Journal|access-date=7 May 2020|language=en|quote=The tower’s slow leasing has been partly because the Shanghai government is still addressing fire safety concerns and hasn’t yet granted occupancy permits for the entire building.}}</ref> По извештајот од јуни 2017 година, приближно 60% од деловниот простор на зградата бил изнајмен, но само 33% од тие станари се вселиле, оставајќи празни цели катови од кулата; луксузниот Хотел Ј исто така сè уште не е отворен.<ref>[https://finance.yahoo.com/news/china-apos-tallest-skyscraper-facing-040046421.html China's tallest skyscraper is facing rental woes, reflecting wider issues in the market]. CNBC.</ref> Некои од компаниите кои имаат свои канцеларии во кулата се Alibaba, Intesa Sanpaolo и AllBright Law Offices.<ref>[http://m.21jingji.com/article/20170610/herald/796063812bd1ac411e3e30eaf4f0ed9c.html “中国第一高楼”引发美国人关注，却是因为...]. 每日经济新闻.</ref> Од 2019 година, 55 ката се слободни.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.commercialrealestate.com.au/news/shanghais-ghost-tower-55-vacant-floors-44753/ |title=архивска копија |accessdate=2023-04-10 |archive-date=2023-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230216113429/https://www.commercialrealestate.com.au/news/shanghais-ghost-tower-55-vacant-floors-44753/ |url-status=dead }}</ref> Во 2020 година имало големо истекување на вода од 60-ти до 9-ти кат од кулата при што е оштетена поголема количина на канцелариска опрема и електроника. Наведено е дека проблемот е решен и дека ќе биде извршена сеопфатна проверка на катот од каде започнало истекувањето. Некои кинески корисници на социјалните мрежи го критикувале истекувањето како типично за резултатите од проектите за тофу-дрег.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.taiwannews.com.tw/en/news/3963406|title=Video shows Shanghai Tower spring massive leak|last=Everington|first=Keoni|work=www.taiwannews.com.tw|publisher=Taiwan News|accessdate=9 July 2020}}</ref> Според локалниот весник „Шангај опсервер“, дезинформативни видеа на кои се гледа како таванот на кулата се урива кружеле на интернет, но тоа всушност биле снимки од трговски центар во [[Нанинг]] во 2016 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.shobserver.com/news/detail?id=267077|title="上海中心天花板坍塌""公交像开船"？关于上海暴雨，这些都是谣言|last=Lu|first=Bai|work=www.shobserver.com|publisher=Shanghai Observer|language=zh|accessdate=7 July 2020}}</ref> == Планови на катовите == [[Податотека:Yangtze_River_and_SWFC_from_Shanghai_Tower.jpg|мини|Поглед од видиковецот на 118. кат]] [[Податотека:Shanghai_Tower.stl|мини|3Д модел на Шангајската кула]] {| class="wikitable plainrowheaders" |+Приказ на содржината по кат на Шангајската кула ! scope="col" | Кат ! scope="col" | Цел |- ! scope="row" | 128. кат | Механички слој 9 |- ! scope="row" | 125-127. кат | Концертна сала <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.simonfranglen.com/spaces-credits/|title=Spaces Credits|archive-url=https://web.archive.org/web/20181025103730/http://www.simonfranglen.com/spaces-credits|archive-date=25 октомври 2018|accessdate=6 ноември 2020}}</ref><br />Изложбена сала<br />Прилагоден придушувач на маса <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.scmp.com/news/china/society/article/1938023/shanghai-tower-chinas-tallest-skyscraper-soars-record-books|title=Shanghai Tower, China's tallest skyscraper, soars into the record books|work=South China Morning Post}}</ref> |- ! scope="row" | 122-124. кат | Механички слој 8 |- ! scope="row" | 121. кат | Поглед |- ! scope="row" | 120. кат | Ресторани |- ! scope="row" | 118. и 119. кат | Поглед |- ! scope="row" | 116. и 117. кат | Механички слој 7 |- ! scope="row" | 111-115. кат | Продавници |- ! scope="row" | 110. кат | ВИП деловен центар |- ! scope="row" | 105-109. кат | Ј Хотел Претседателски апартман, Супер Делукс соба |- ! scope="row" | 104. кат | Ресторан, ВИП соба |- ! scope="row" | 103. кат | Тематски ресторани, Луксузен бутик винарска визба, сала за банкет |- ! scope="row" | 102. кат | Кафетерија |- ! scope="row" | 101. кат | Ј небесно лоби на хотелот, скај бар |- ! scope="row" | 99. и 100. кат | Механички слој 6 |- ! scope="row" | 86-98. кат | J хотелски стандардни соби, луксузни соби |- ! scope="row" | 85. кат | Спа центар, фитнес центар |- ! scope="row" | 84. кат | Базен, бар, рајски градини |- ! scope="row" | 82. и 83. кат | Механички слој 5 |- ! scope="row" | 70-81. кат | Канцелариска зона 5 |- ! scope="row" | 68 и 69. кат | Небесно лоби |- ! scope="row" | 66 и 67. кат | Механички слој 4 |- ! scope="row" | 54-65. кат | Канцелариска зона 4 |- ! scope="row" | 52. и 53. кат | Небесно лоби |- ! scope="row" | 50. и 51. кат | Механички слој 3 |- ! scope="row" | 39-49. кат | Канцелариска зона 3 |- ! scope="row" | 37. и 38. кат | Небесно лоби |- ! scope="row" | 35 и 36. кат | Механички слој 2 |- ! scope="row" | 24-34. кат | Канцелариска зона 2 |- ! scope="row" | 22. и 23. кат | Небесно лоби |- ! scope="row" | 20. и 21. кат | Механички слој 1 |- ! scope="row" | 8-19. кат | Канцелариска зона 1 |- ! scope="row" | 6. и 7. кат | Механички слој |- ! scope="row" | 5. кат | Конференциски центар |- ! scope="row" | 3. и 4. кат | Продавници и ресторани |- ! scope="row" | 2. кат | Сала за танц, канцелариско лоби во бутик, продавници и ресторани |- ! scope="row" | 1. кат | Канцелариско лоби, хотелски лоби, продавници и ресторани |- ! scope="row" | Б1 | Влез во кат за разгледување, продавници и ресторани |- ! scope="row" | Б2 | Влез во метро станица, продавници и ресторани |- ! scope="row" | Б3-Б5 | Паркинг, области за ракување со товар, хотелска логистика, механички слој |} == Поврзано == * [[Список на највисоките згради во светот]] == Наводи == {{наводи}} {{Почетна кутија}} {{S-ach|rec}} {{s-bef|before=[[Шангајски светски финансиски центар]]}} {{s-ttl|title=Највисока зграда во Кина|years=2013–<br /><small>{{convert|632|m|ft|sp=us}}</small>}} {{S-inc|rows=3}} {{S-break}} {{s-bef|before=[[Шангајски светски финансиски центар]]}} {{s-ttl|title=Највисока зграда во Шангај|years=2013–<br /><small>{{convert|632|m|ft|sp=us}}</small>}} {{S-break}} {{S-bef|before=[[Тајпеј 101]]<br /><small>{{convert|17|m/s|ft/s|2|abbr=on}} (61&nbsp;km/h, 38&nbsp;mi/h)</small>}} {{S-ttl|title=Најбрз лифт на светот<br /><small>{{convert|21|m/s|ft/s|2|abbr=on}} (74&nbsp;km/h, 46&nbsp;mi/h)</small>|years=2016–}} {{S-break}} {{Крајна кутија}} [[Категорија:Шангај]] [[Категорија:Статии со текст на традиционален кинески]] [[Категорија:Статии со текст на упростен кинески]] 1ekjil324ezrhyzmeqq4qema9odynz6 0 1321225 5602200 5588179 2026-07-30T14:25:07Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602200 wikitext text/x-wiki Владата на [[Белорусија]] е критикувана за кршењето на '''човековите права''' и прогонот на невладините организации, независните новинари, националните малцинства и опозициските политичари.<ref name="HRW">{{Наведена мрежна страница|url=http://hrw.org/english/docs/2005/01/13/belaru9878.htm|title=Essential Background&nbsp;– Belarus|year=2005|publisher=Human Rights Watch|accessdate=26 March 2006}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.amnesty.org/en/region/europe-and-central-asia/eurasia/belarus|title=Human rights by country&nbsp;– Belarus|year=2007|work=Amnesty International Report 2007|publisher=[[Amnesty International]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20071212011715/http://www.amnesty.org/en/region/europe-and-central-asia/eurasia/belarus|archive-date=12 December 2007|accessdate=22 December 2007}}</ref> Во сведочењето пред Комитетот за надворешни односи на Сенатот на Соединетите Американски Држави, поранешната [[Државен секретар на Соединетите Американски Држави|државна секретарка на Соединетите Американски Држави]] [[Кондолиза Рајс]] ја означила Белорусија како една од шесте светски „станици на тиранијата“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://foreign.senate.gov/testimony/2005/RiceTestimony050118.pdf|title=Opening Statement by Dr. Condoleezza Rice, Senate Foreign Relations Committee|date=18 January 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20060325002023/http://foreign.senate.gov/testimony/2005/RiceTestimony050118.pdf|archive-date=25 March 2006|accessdate=26 March 2006}}</ref> Како одговор на тоа, белоруската влада ја нарекла оценката дека е „''прилично далеку од реалноста''“.<ref>{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/4187361.stm|title=At-a-glance: 'Outposts of tyranny'|date=19 January 2005|access-date=26 March 2006|publisher=BBC News}}</ref> За време на претседателските избори и [[Протести во Белорусија (2020-2021)|протестите]] во Белорусија во 2020 година, бројот на политички затвореници признаени од Центарот за човекови права Вијасна драматично се зголемил на 1062 од 16 февруари 2022 година <ref name="prisoners">{{Наведена мрежна страница |url=https://prisoners.spring96.org/en |title=Political prisoners in Belarus |accessdate=2023-04-22 |archive-date=2019-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190927214654/http://spring96.org/en/news/49539 |url-status=dead }}</ref> Неколку луѓе загинале по употреба на незаконска и навредлива сила (вклучувајќи огнено оружје) од страна на службениците за спроведување на законот за време на протестите во 2020 година.<ref name="ai2021Bel" /> Според [[Амнести интернешенал|Амнести интернешенел]], властите не ги истражувале прекршувањата за време на протестите, туку ги малтретирале оние кои ја оспорувале нивната верзија на настаните.<ref name="ai2021Bel">[https://www.amnesty.org/download/Documents/EUR4935672021ENGLISH.PDF BELARUS: “YOU ARE NOT HUMAN BEINGS”]</ref> Во јули 2021 година, властите започнале кампања против преостанатите невладини организации, затворајќи најмалку 270 од нив до октомври, вклучувајќи ги и сите претходно регистрирани организации за човекови права во земјата.<ref name="no.more.h.r">[https://www.hrw.org/news/2021/10/07/belarus-authorities-purge-human-rights-defenders Belarus Authorities ‘Purge’ Human Rights Defenders]</ref> Претседателот [[Александар Лукашенко]] се опишал себеси како „''авторитарен стил на владеење''“.<ref>{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3882843.stm|title=Profile: Alexander Lukashenko|date=20 March 2006|access-date=26 March 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060427193138/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3882843.stm|archive-date=27 April 2006|publisher=BBC News}}</ref> Западните земји ја опишале [[Белорусија]] под Лукашенко како „''последната европска диктатура''“; владата ги обвинила истите западни сили за обид за промена на режимот.<ref>{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/116265.stm|title=Profile: Europe's last dictator?|last=Mulvey|first=Stephen|date=10 September 2001|work=BBC News|access-date=21 December 2007|publisher=British Broadcasting Corporation}}</ref> [[Совет на Европа|Советот на Европа]] ѝ забранил на Белорусија членство од 1997 година поради недемократско гласање и изборни нерегуларности на уставниот референдум во ноември 1996 година и на дополнителните избори за парламентот.<ref name="CoE">{{Наведена мрежна страница|url=http://press.coe.int/cp/97/11a(97).htm|title=Belarus suspended from the Council of Europe|date=17 January 1997|publisher=Press Service of the Council of Europe|archive-url=https://web.archive.org/web/20060426062531/http://press.coe.int/cp/97/11a%2897%29.htm|archive-date=26 April 2006|accessdate=26 March 2006}}</ref> Десетици белоруски владини функционери одговорни за [[Политички прогон|политички репресии]], принудни исчезнувања, [[пропаганда]] и [[Изборна измама|изборни измами]] се предмет на лични санкции од [[Соединети Американски Држави|Соединетите Американски Држави]] и од [[Европска Унија|Европската Унија]]. == Изборен процес == [[Податотека:Flag_of_Belarus_(1995-2012).svg|мини| Новото [[знаме на Белорусија]] воведено од Александар Лукашенко по контроверзниот референдум во 1995 година]] На 10 јули 1994 година [[Александар Лукашенко]] бил избран [[Претседател на Белорусија|за претседател на Белорусија]]. Тој освоил 80,3 отсто од гласовите. Од 2017 година, ниту еден друг претседателски или парламентарен избор или референдум одржан во Белорусија оттогаш не бил прифатен како слободен и фер од [[Организација за безбедност и соработка на Европа|ОБСЕ]], [[Обединети нации|Обединетите нации]], [[Европска Унија|Европската Унија]] или [[Соединети Американски Држави|Соединетите држави]]. Високите функционери одговорни за организацијата на изборите, вклучително и шефицата на Централната изборна комисија, Лидија Јермошина, биле предмет на меѓународни санкции за [[изборна измама]]: {| class="wikitable" |+Официјални изборни резултати на Лукашенко на претседателските избори ! 9 септември 2001 година ! 19 март 2006 година ! 19 декември 2010 година |- | 75,6% | 83% | 79,6% |} === Избори во 2010 година === Претседателските избори во 2010 година биле проследени со протест на опозицијата и нејзино насилно задушување од страна на полицијата. Група демонстранти се обиделе да упаднат во главната владина зграда, кршејќи ги прозорците и вратите пред полицијата да ги врати назад.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-12029814|title=Protesters try to storm government HQ in Belarus|date=2010-12-20|access-date=2010-12-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20101220044005/http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-12029814|archive-date=20 December 2010|publisher=BBC News}}</ref> По нападот на главната зграда, демонстрантите биле насилно потиснати. Неколку стотици активисти, вклучително и неколку претседателски кандидати, биле уапсени, тепани и измачувани од полицијата и КГБ. Лукашенко ги критикувал демонстрантите, обвинувајќи ги за „''бандитизам''“.<ref name="Russian">{{Наведени вести|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-12048520|title=Belarus jails 600 activists over election unrest|date=2010-12-21|access-date=2010-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20101223063614/http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-12048520|archive-date=23 December 2010|publisher=BBC News}}</ref> Полициското насилство за време на протестите и целокупното спроведување на изборите предизвикал бран остри критики од [[САД]] и [[ЕУ]]. Повеќе од 200 пропагандисти, службеници за државна безбедност, персонал на централниот изборен комитет и други функционери биле вклучени во списоците за санкции на Европската Унија: им бил забранет влезот во ЕУ и нивните средства во ЕУ, доколку ги има, требало да бидат замрзнати. === Избори во 2020 година === [[Податотека:Rally_in_support_of_Tsikhanouskaya_in_Minsk_(30_July_2020)_-_42.jpg|мини| [[Протести во Белорусија (2020-2021)|Белоруски протести во 2020 година]]]] Во јуни 2020 година, ''[[Амнести интернешенал|Амнести интернешенел]]'' го документирал казнувањето на човековите права, вклучително и правата на [[Слобода на говорот|слобода на изразување]] и мирно собирање и здружување, пред претседателските избори закажани за [[9 август]] [[2020]] година. Организацијата пријавила политички мотивирани гонења, заплашувања, вознемирувања и репресалии против кандидатите на опозицијата и нивните поддржувачи. Белоруските власти ги таргетирале и ги заплашиле активистите на граѓанското општество и независните медиуми. Двајца политичари, Сјергеј Тихановски и Виктар Бабарика, биле затворени и се соочиле со политички мотивирана кривична постапка. Стотици мирни демонстранти, вклучително и нивните поддржувачи, биле произволно уапсени и казнети со високи парични казни или задржани во „''административен притвор''“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2020/06/belarus-fullscale-attack-on-human-rights-ahead-of-presidential-election/|title=Belarus: Full-scale attack on human rights ahead of presidential election|date=29 June 2020|work=Amnesty International|accessdate=29 June 2020}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.amnesty.org/download/Documents/EUR4926202020ENGLISH.pdf|title=BELARUS: GROWING CRACKDOWN ON HUMAN RIGHTS AHEAD OF PRESIDENTIAL ELECTION|work=Amnesty International|accessdate=29 June 2020}}</ref> На [[14 август]] [[2020]] година, Европската Унија вовела санкции за поединечни белоруски функционери, по извештаите за систематско малтретирање и тортура на [[Белоруси]]<nowiki/>те во насилното задушување на демонстрантите. Белоруските безбедносни сили претепале и привеле мирни демонстранти, кои учествувале во демонстрациите против официјалниот исход на изборите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theguardian.com/world/2020/aug/14/eu-considers-sanctions-after-crackdown-on-protests-in-belarus|title=EU moves toward Belarus sanctions after crackdown on protests|date=14 August 2020|work=The Guardian|accessdate=14 August 2020}}</ref> == Слободи == === Слобода на печатот === Од 2000-тите, Репортери без граници ја рангирале Белорусија под сите други европски земји во својот [[Индекс на слободата на печатот|Индекс за слобода на печатот]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rsf.org/en/belarus|title=Reporters Without Borders: Belarus|accessdate=30 November 2017}}</ref> Фридом Хаус ја оценил Белорусија како „''неслободна''“ во сите нејзини глобални истражувања од 1998 година, „''Слобода во светот''“;<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://freedomhouse.org/report/freedom-world/1998/belarus|title=Belarus – Country report – Freedom in the World – 1998|work=www.freedomhouse.org|accessdate=2023-04-22|archive-date=2013-06-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20130623115739/https://freedomhouse.org/report/freedom-world/1998/belarus|url-status=dead}}</ref> Владата на Лукашенко ја ограничува слободата на печатот, според организацијата. Државните медиуми се подредени на претседателот. Вознемирувањето и цензурата на независните медиуми се рутина. За време на авторитарниот претседател [[Александар Лукашенко]], новинарите како Ирина Калип, Наталија Радина и Павел Шеремет биле уапсени поради нивната работа. Независните печатени медиуми како Наша Нива се исклучени од државните дистрибутивни мрежи. Во февруари 2021 година, две новинарки на ТВ Белсат, Катјарина Андреева и Дарја Чулцова, биле затворени две години поради [[Интернет-телевизија|стриминг]] за време на [[Протести во Белорусија (2020-2021)|протестите против Лукашенко]] во [[Минск]].<ref>[https://www.hrw.org/ru/news/2021/02/18/377916 В Беларуси двум журналисткам дали реальные сроки в отместку за их работу]</ref> Во мај 2021 година, познатата страница за вести tut.by, која ја читале околу 40% од интернет корисниците во Белорусија, била блокирана и неколку нејзини новинари биле приведени.<ref>[https://www.theguardian.com/global-development/2021/may/19/belarus-blocks-top-news-site-in-full-scale-assault-on-free-press Belarus blocks top news site in ‘full-scale assault’ on free press]</ref> Во јули 2021 година, сајтот за вести Наша Нива бил блокиран со истовремено притворање на уредниците.<ref>[https://www.svoboda.org/a/v-belarusi-obyski-u-zhurnalistov-izdaniya-nasha-niva/31347251.html В Беларуси обыски у журналистов издания "Наша Нива"]</ref> Редакцијата на [[Радио Слободна Европа]] во [[Минск]] била претресена по кое вратите биле искршени, а биле претресени и домовите на неколку негови новинари.<ref>[https://en.currenttime.tv/a/belarus-raids-rferl-journalists/31362535.html RFE/RL Raided As Belarusian Police Search Offices And Homes Of Journalists]</ref> Покривањето на овие напади врз независните медиуми од страна на државните ТВ канали се смета за обид за заплашување на луѓето. Според телевизијата Current Time, државните медиуми изнеле лажни обвинувања за активностите на новинарите и измислиле лажни докази за нивната вина без никакво судење.<ref>[https://www.currenttime.tv/a/belarus-journalists-repressions-crackdown-dictatorship/31373392.html Разгром "Свободы". Белорусские СМИ и соцмедиа – об очередной волне обысков у журналистов]</ref> [[Амнести интернешенал|Амнести интернешнал]] го осудил нападот врз невладините организации од страна на белоруските власти.<ref>[https://www.amnesty.org/en/latest/news/2021/07/belarus-sweeping-closure-of-dozens-of-ngos-as-the-crackdown-on-civil-society-continues/ Belarus: Sweeping closure of dozens of NGOs as the crackdown on civil society continues]</ref> Во јули 2021 година, регистрациите на Белоруското здружение на новинари, Клубот за печат Белорусија и белорускиот огранок на писателскиот ПЕН-центар биле отповикани како дел од нападот врз невладините организации<ref name="belsat.230721">[https://belsat.eu/news/23-07-2021-za-paudnya-minyust-likvidavau-bolsh-za-40-gramadskih-arganizatsyyau-syarod-ih-mova-nanova/ За паўдня Мінюст ліквідаваў больш за 40 грамадскіх арганізацыяў. Сярод іх – «Бізнес школа ІПМ», Press Club Belarus, «Мова Нанова»]</ref>. === Слобода на вероисповед === [[Евреи]]<nowiki/>те не се единственото малцинство за кое се тврди дека им биле прекршени човековите права во Белорусија. На [[25 март]] [[2004]] година, [[Associated Press|Асошиејтед прес]] објавил дека постои забрана за домашна богослужба во земјата и дека членовите на четири [[Протестантство|протестантски]] цркви неодамна побарале од владата да го укине законот од 2002 година кој им забранувал да служат од своите домови, иако биле членови на легално регистрирани религии.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fsumonitor.com/stories/032604Belarus.shtml|title=FSU Monitor|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927015225/http://www.fsumonitor.com/stories/032604Belarus.shtml|archive-date=27 September 2007|accessdate=20 September 2005}}</ref> ''Кристијан пост'' објавил во напис од [[21 април]] [[2005]] година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.christianpost.com/article/missions/1544/section/protestants.say.oppression.of.churches.continues.in.belarus/1.htm|title=Christian Post|accessdate=2023-04-22|archive-date=2005-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20050422040548/http://www.christianpost.com/article/missions/1544/section/protestants.say.oppression.of.churches.continues.in.belarus/1.htm|url-status=dead}}</ref> дека неконфесионалните, харизматични цркви биле во голема мера погодени од законот, бидејќи ниту една од овие цркви не поседувал згради. Протестантските организации се пожалиле и на цензура поради забраната за увоз на литература без одобрение од владини претставници. Според Форум 18, учебниците кои се широко користени во белоруските училишта (од 2002 година) содржат антирелигиозни ставови слични на оние кои се изулувале како во времето на [[СССР]]:<blockquote>Религијата не го учи верникот да се труди да води достоинствен живот, да се бори за својата слобода или против злото и угнетувањето. Сето ова треба да му го извршат [[Натприродно|натприродни]] сили, пред сè, [[бог]]. Сè што му преостанува на верникот е да биде негов патетичен молител, да се однесува како сиромашен или роб... Ветувањата на религијата дека на човекот ќе му даде сè што бара во неа се само илузија и измама“.</blockquote>Организацијата, исто така, објавила дека харизматичните протестантски цркви (како што е Целосното Евангелие) и грчко-католичките и независните [[Православна црква|православни цркви]] (како што се оние кои не се поврзани со [[Руска православна црква|Руската православна црква]]) наишле на потешкотии при регистрирањето на црквите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.forum18.org/Archive.php?article_id=478|title=Forum 18 Archive: BELARUS: Religious freedom survey, December 2004 – 16 December 2004|last=Forum 18 News Service|accessdate=6 March 2015}}</ref> Во 2003 година протестантските групи ја обвиниле владата на Белорусија дека води кампања за клеветење против нив, пренесувајќи ѝ на полската [[Римокатоличка црква|католичка]] информативна агенција [[Katolicka Agencja Informacyjna|КАИ]] дека биле обвинети дека се западни шпиони и дека жртвуваат луѓе.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://jmm.aaa.net.au/articles/11129.htm|title=John Mark Ministries – Belarus|date=2 August 2003|work=jmm.org.au/|accessdate=6 March 2015|archive-date=2004-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20041223220107/http://jmm.aaa.net.au/articles/11129.htm|url-status=dead}}</ref> Повелбата 97 објавила во јули 2004 година дека [[Баптизам|баптистите]] кои го славеле [[Велигден]] со пациенти во болницата во Мазир биле казнети и им се заканувале со конфискација на нивниот имот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.charter97.org/eng/news/2004/07/29/shtraf|title=Belarusian Baptists were fined and their propriety confiscated :: Charter'97 :: News :: 29/07/2004|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923202509/http://www.charter97.org/eng/news/2004/07/29/shtraf|archive-date=23 September 2015|accessdate=6 March 2015}}</ref> Само 4.000 муслимани живеат во Белорусија, главно етнички [[Татари-Липки|Липки Татари]] кои се потомци на имигранти и затвореници во 11 и 12 век.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.globalsecurity.org/military/library/report/1999/nis/o7belrel.pdf|title=globalsecurity.org}}</ref> Администрацијата за муслиманите во земјата, укината во 1939 година, била повторно воспоставена во 1994 година. Сепак, на [[Ахмадија]]-муслиманите (најчесто се сметаат за ненасилна секта) им е забрането отворено да ја практикуваат својата вера во Белорусија и имаат сличен статус на групи како [[Скиентологија]]та и [[Аум Шинрикјо]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.forum18.org/Archive.php?article_id=175|title=Forum 18 Archive: BELARUS: Ahmadiyya Muslims among banned religious organisations – 4 November 2003|last=Forum 18 News Service|accessdate=6 March 2015}}</ref> Немало големи извештаи за верски прогон на муслиманската заедница; сепак, поради ситуацијата во [[Чеченија]] и соседна [[Русија]], белоруските муслимани изразиле загриженост дека тие може да станат сè поранливи. Овие стравови биле зголемени на 16 септември 2005 година кога бомба била активирана пред автобуска постојка, при што биле повредени две лица. На 23 септември бомба експлодирала пред ресторан, при што беа повредени речиси 40 луѓе. Муслиманите не биле осомничени во последниот напад, кој бил означен како „''хулиганство''“.<ref>{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4273956.stm|title=Blast wounds 40 in Belarus city|date=23 September 2005|publisher=BBC News}}</ref> Во 2020 година, владата извршила притисок врз големите религиозни групи откако тие го осудиле насилството за време на [[Протести во Белорусија (2020-2021)|масовните протести]]. На 26 август 2020 година, белоруската полиција за немири ОМОН неколку часа ги блокирала демонстрантите и случајните верници во [[Римокатоличката црква]] во [[Минск]].<ref name="dw.rel" /> Водачот на Белоруската православна црква, митрополитот Павле бил принуден да поднесе оставка по критиките на полицијата и властите; неговиот наследник Венијамин се сметал за многу поудобна фигура за Лукашенко.<ref>[https://www.bbc.com/russian/features-54720488 "Вы подняли руку на Христа": как белорусские православные стали частью протестов, а церковь - нет]</ref><ref>[https://www.rfi.fr/ru/европа/20200825-рпц-сменила-главу-белорусской-православной-церкви-призывавшего-лукашенко-остановить-насилие РПЦ сменила главу Белорусской православной церкви, призывавшего Лукашенко остановить насилие]</ref> На водачот на Римокатоличката црква во Белорусија Тадевуш Кандрушиевиќ му било забрането да се врати во Белорусија од Полска на неколку месеци и бил принуден да поднесе оставка набргу по враќањето.<ref name="dw.rel">[https://www.dw.com/ru/karikatura-kotoraja-budet-dorogo-stoit-kak-belorusskij-rezhim-delaet-iz-katolikov-vragov-mnenie/a-59119879 Карикатура, которая будет дорого стоить: как белорусский режим делает из католиков врагов. Мнение]</ref><ref>[https://www.rferl.org/a/belarusian-catholic-leader-returns-forced-exile/31019176.html Belarusian Catholic Leader Returns After Forced Exile]</ref><ref>[https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2021-01/archbishop-minsk-kondrusiewicz-apostolic-administrator.html Pope accepts resignation of Minsk Archbishop and appoints Administrator]</ref> Во 2021 година, властите ја организирале „''себелоруската молитва''“ убедувајќи ги сите исповеди да направат молитва. Александар Лукашенко се обидел да ја запре изведбата на религиозната песна „Семоќниот Бог“ ( {{Langx|be|Магутны Божа}}) предупредувајќи ги католичките свештеници да не го извршуваат.<ref name="ref">[https://reform.by/238027-smotrite-narvetes-lukashenko-predostereg-ot-molitvy-pod-magutny-bozha Смотрите, нарветесь – Лукашенко предостерег от молитвы под «Магутны Божа»]</ref> Во 2021 година, официјален весник на [[Минска област]] објавил карикатура на која се прикажани римокатолички свештеници како нацисти кои носат свастика наместо крстови.<ref name="dw.rel"/><ref>[https://www.catholicregister.org/home/international/item/33464-belarus-church-denounces-anti-catholic-cartoon-depicting-priests-as-nazis Belarus church denounces anti-Catholic cartoon depicting priests as Nazis]</ref> === Слобода на здружување === Уставното право на слобода на здружување не секогаш се спроведува во пракса. Во 2013 година, [[Амнести интернешенал|Амнести интернешнал]] го окарактеризирало белоруското законодавство за регистрација на невладини организации како „препрописно“.<ref name="amnesty2013">[https://www.amnesty.org/en/documents/eur49/002/2013/be/ WHAT IS NOT PERMITTED IS PROHIBITED. SILENCING CIVIL SOCIETY IN BELARUS], ''[[Amnesty International]] report''</ref> Министерството за правда на Белорусија, кое е одговорно за регистрација на нови организации, користи двојни стандарди за комерцијални и други невладини организации, вклучително и политички партии.<ref name="z1" /> На првите им требало само изјава за да започнат со работа, на вторите требало да добијат дозвола.<ref name="z1" /> Политичките здруженија, вклучително и партиите, сепак, имале потешкотии да добијат дозвола. Последната нова партија била регистрирана во Белорусија во 2000 година, бидејќи подоцна Министерството негирало да регистрира нови партии од различни причини.<ref name="er" /> Белоруската Христијанска Демократија направила 7 обиди за регистрација, Партијата на слободата и напредокот — 4 обиди; Била спречена и регистрација и на партијата Народна Храмада.<ref name="er" /> Сите овие случаи министерството ги оправдало со причините за кои се смета дека се вештачки и слаби. На пример, министерството одбило да регистрира локален огранок на партијата BPF во регионот Хродна поради „''неправилно растојание меѓу линиите''“ во документите.<ref name="z1">{{Наведена мрежна страница |url=https://zautra.by/news/news-4675 |title=Эксперты: процедура регистрации партий в Беларуси реально не была упрощена |accessdate=2023-04-22 |archive-date=2021-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210303213036/https://zautra.by/news/news-4675 |url-status=dead }}</ref><ref name="er">{{Наведена мрежна страница|url=https://euroradio.fm/ru/kak-vlasti-20-let-podryad-otkazyvayut-v-registracii-novyh-partiy|title=Как власти 20 лет подряд отказывают в регистрации новых партий|work=Новости Беларуси {{!}} euroradio.fm|language=ru|accessdate=2021-11-22}}</ref> При уште еден обид за регистрација на оваа филијала, министерството ги побарало дополнителните документи кои не се наведени во законот.<ref name="lawtrend">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lawtrend.org/wp-content/uploads/2014/07/Cvoboda-assotsiatsij_Obzor_2012.pdf|title=СВОБОДА АССОЦИАЦИЙ И ПРАВОВОЕ ПОЛОЖЕНИЕ НЕКОММЕРЧЕСКИХ ОРГАНИЗАЦИЙ В БЕЛАРУСИ|accessdate=2021-11-22}}</ref> Едно од одбивањата добиено од белоруската Христијанска Демократија го навел недостатокот на информации за домашните или работните телефони за некои од основачите на партијата.<ref name="er" /> Другото одбивање било засновано на изјавата во повелбата на партијата дека нејзините членови треба да бидат „''поддржувачи на христијанскиот светоглед''“.<ref name="amnesty2013" /> [[Amnesty International]] пријавил и случаи на притисок за повлекување на потписите потребни за регистрација на политичка партија од страна на локалните власти и менаџерите (во државните организации).<ref name="amnesty2013" /> Неколку активисти (вклучувајќи го и Змисер Дашкевич) биле затворени за „''дејност на нерегистрирани здруженија''“.<ref name="amnesty2013" /> Според Центарот за правна трансформација, министерството исто така активно одбива да регистрира невладини организации. Во 2009 година, Министерството изјавило дека процесот на регистрација е поедноставен, но правните експерти на политичките партии се сомневале во оваа изјава тврдејќи дека се засегнати само незначителни прашања.<ref name="z1"/> Во 2012 година, Министерството започнало постапка за суспензија на невладина организација, наведувајќи погрешна голема буква на печат („Добраја Волја“ наместо „Добраја волја“) како една од причините; невладината организација набргу била суспендирана.<ref name="amnesty2013"/> Во 2011 и 2013 година, Министерството одбило да регистрира ЛГБТ организации; затоа Белорусија нема ЛГБТ здруженија.<ref name="amnesty2013" /> Организациите за човекови права, исто така, не се регистрираат, така што долго основаниот Белоруски Хелсиншки комитет е единствената регистрирана организација во оваа област на национално ниво.<ref name="amnesty2013" /> Во јули и август 2021 година, белоруското Министерство за правда ја започнало процедурата за затворање на неколку големи невладини организации, вклучително и Белоруски народен фронт, најстарата континуирано оперативна организација во Белорусија (основана во 1988 година, регистрирана во 1991 година),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://belsat.eu/en/news/19-08-2021-justice-ministry-seeks-to-close-down-one-of-the-oldest-socio-political-associations-in-belarus/|title=The Ministry of Justice wants to liquidate the NGO BNF|work=belsat.eu|language=en|accessdate=2021-11-22}}</ref> Белоруското здружение на новинари,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ifex.org/belarus-justice-ministry-files-lawsuit-seeking-the-closure-of-the-belarusian-association-of-journalists/|title=Belarus: Justice Ministry files lawsuit seeking the closure of the Belarusian Association of Journalists|date=2021-07-22|work=IFEX|language=en-US|accessdate=2021-11-22}}</ref> Белоруски ПЕН центар.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://pen.org/press-release/belarus-moves-to-shut-down-pen-belarus/|title=Belarus Moves to Shut Down PEN Belarus|date=2021-07-22|work=PEN America|language=en|accessdate=2021-11-22}}</ref> Затворањето на најстарата зелена група во Белорусија, Екохоме (Екодом), била осудена од 46 членки на Архуската конвенција и од Европскиот ЕКО форум. Останатите членови на конвенцијата гласале да и се даде шанса на белоруската влада да ја откаже ликвидацијата пред [[1 декември]] [[2021]] година, заканувајќи се дека во спротивно ќе го суспендира своето членство.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.politico.eu/article/belarus-united-nations-alexander-lukashenko-ngo-aarhus-convention-ecohome/|title=Belarus gets 'diplomatic slap on the wrist' by falling afoul of UN convention|last=|date=21 October 2021|work=|publisher=Politico Europe|language=|accessdate=6 November 2021}}</ref> == Судски систем == Белорускиот судски систем се одликува со висока стапка на пресуди: во 2020 година, 99,7% од кривичните случаи резултирале со осуда, а само 0,3% со ослободителна пресуда. Оваа стапка е стабилна неколку години.<ref>[https://belsat.eu/en/news/23-02-2021-99-7-of-verdicts-handed-down-by-belarusian-courts-in-2020-were-guilty/ 99.7% of verdicts handed down by Belarusian courts in 2020 were ‘guilty’]</ref> Судскиот систем е особено строг кон луѓето кои ги искажуваат своите ставови: меѓу обвинетите има новинари, граѓански активисти, луѓе кои прават политички коментари и шеги на социјалните мрежи и ставаат емотикони таму.<ref name="opdem">[https://www.opendemocracy.net/en/odr/terror-belarus-maria-kolesnikova/ No, the terror in Belarus is not going to stop]</ref> Меѓу најконтроверзните „''злосторства''“ се белите чорапи со црвена лента, белата и црвената коса, 70 лица уапсени во [[Брест]] поради танцување (некои од нив се осудени на 2 години затвор).<ref name="rferl">[https://www.rferl.org/a/belarus-socks-dancing-prison/31376192.html When Wearing The Wrong Socks Or Dancing Is A Crime In Belarus]</ref><ref>[https://belsat.eu/en/news/10-09-2021-minsk-police-detain-girl-with-white-red-dyed-hair-she-gets-hefty-fine-for-picketing/ Minsk police detain girl with white-red dyed hair. She gets hefty fine for ‘picketing’]</ref> Опозицискиот лидер, исто така, доживеал суров третман во судовите, што понекогаш се споредува со [[Сталинизам|сталинистичките]] судења.<ref name="opdem" /> === Смртна казна === {{Main|Смртна казна во Белорусија}} [[Image:Death Penalty laws in Europe.svg|thumb|right|400px|Европа има најголема концентрација на аболицирани држави (сина). Картата е актуелна од 2017 година<br /> {{Legend|#3f9bbb|Укината за сите кривични дела}} {{Legend|#cc7662|Ја задржува смртната казна}} ]] [[Белорусија]] е единствената европска земја која продолжува да користи смртна казна. САД и Белорусија биле единствените две од 56-те земји-членки на Организацијата за безбедност и соработка во Европа кои извршиле погубувања во текот на 2011 година<ref>[https://www.amnesty.org/en/documents/act50/001/2012/en/ Death sentences and executions in 2011] Amnesty International March 2012</ref>. === Политички неистомисленици и затвореници === Во декември 2010 година, белоруските специјални безбедносни сили нападнале демонстранти, претепале и повредиле многу активисти со палки и уапсиле повеќе од 600 луѓе по митингот во центарот на [[Минск]], кој протест бил против исходот од изборите, кои западните набљудувачи нашироко ги сметале за фалсификат. Во нивната заедничка изјава, [[Хилари Клинтон]] и Кетрин Ештон повикале на итно ослободување на демонстрантите (вклучувајќи најмалку седум опозициски претседателски кандидати) и остро ја осудиле, како што ја нарекле, „''несразмерната''“ употреба на сила против демонстрантите. Белорусија била нападната од Амнести Интернешнл поради нејзиниот третман кон [[Политички затвореник|политичките затвореници]],<ref name="Amnesty.org">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.amnesty.org/en/documents/eur49/024/2000/en/?open&of=ENG-2EU|title=Amnesty.org}}</ref> вклучувајќи ги и оние од младинското крило на Белорускиот народен фронт (продемократска партија). Во извештајот од [[26 април]] [[2005]] година, Амнести ја критикувала Белорусија за нејзиниот однос кон дисидентите, вклучително и една жена затворена поради објавување на [[Сатира|сатирична]] песна.<ref name="Amnesty.org" /> Друг политички затвореник кој бил во затвор четири години (јуни 2001 – август 2005 година) е Јури Бандажевски, научник кој бил затворен поради обвиненијата за земање мито од родителите на учениците, иако Амнести интернешенел на нивното официјално интернет [[мрежно место]] објавил дека „''Неговото убедување нашироко се верува дека е поврзано со неговото научно истражување за катастрофата во Чернобил и неговата отворена критика за официјалниот одговор на катастрофата на јадрениот реактор во Чернобил врз луѓето што живеат во регионот Гомељ''“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bellona.no/en/international/russia/envirorights/info_access/29685.html|title=Bellona.no|accessdate=2023-04-22|archive-date=2003-06-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20030609233339/http://www.bellona.no/en/international/russia/envirorights/info_access/29685.html|url-status=dead}}</ref> [[Стејт департмент|Стејт департментот на Соединетите Американски Држави]] издал извештај на [[14 април]] [[2005]] година, изразувајќи загриженост за исчезнувањето (и можно погубување) на политичките активисти Јуриј Захаранка, Виктар Ханчар и [[Анатол Красоуски]] во 1999 година и новинарот Димитриј Завадски во 2000 година, како и за континуираните инциденти на апсење и притвор без судење. Стејт департментот, исто така, апелирал до Белорусија јавно да обезбеди информации за поединци кои биле погубени. Во извештајот од [[31 август]] [[2005]] година на Амнести се тврди дека, покрај кризата со полското малцинство претходно истата година, тројца [[Грузија|Грузијци]] од младинското движење Кмара биле приведени додека биле во посета на Белорусија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.amnestyusa.org/countries/belarus/document.do?id=ENGEUR490102005|title=Countries – Amnesty International USA|accessdate=6 March 2015|archive-date=2005-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20051228050539/http://www.amnestyusa.org/countries/belarus/document.do?id=ENGEUR490102005|url-status=dead}}</ref> Активистите биле приведени на [[24 август]] заедно со Уладимир Кобец, од Зубр (белоруско опозициско движење). Според извештајот, тој бил ослободен по два часа откако му било кажано дека полициската операција била насочена кон „лица од [[Кавказ]]“. Следниве активисти и политички лидери се прогласени за политички затвореници во различни периоди: * [[Алес Бјаљацки]], Потпретседател на Меѓународната федерација за човекови права и раководител на Центарот за човекови права Вијасна <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://freeales.fidh.net/why-is-ales-bialiatski-in-jail/|title=WHY IS ALES BIALIATSKI IN JAIL? &#124; Belarus: Civil society under attack &#124; Freeales.fidh.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304063541/http://freeales.fidh.net/why-is-ales-bialiatski-in-jail/|archive-date=4 March 2016|accessdate=2016-01-24}}, Why Ales Bialiatski is in jail</ref> * Микола Статкевич * Владимир Неклјаев * Андреј Саников * Павал Сивијариниец * Змициер Дашкиевич * Андреј Ким * Наталија Радина * Ирина Калип * Александар Казулин * Микалај Аутхович * Цимафеи Дранчук * Сергеј Парсјукевич * Едуард Палчис Во 2017 година, Центарот за човекови права „Вијасна“ навел двајца политички затвореници притворени во Белорусија, што е помалку од 11 во 2016 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://spring96.org/en/news/49539|title=List of political prisoners &#124; The Human Rights Center "Viasna"|publisher=Spring96.org|accessdate=2013-03-26}}</ref> Почнувајќи од 3 јули 2021 година, бројот на политички затвореници признати од Вијасна се искачил на 529; од 22 февруари — до 1078 година.<ref name="prisoners"/> === Вонсудска употреба на судството === Како што е забележано во Извештајот на Стејт Департментот на САД од 2008 година, додека Уставот на Белорусија <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://russianlaw.org/Lukashenka/Constitution-Belarus.pdf|title=Constitution of Belarus}}</ref> предвидува поделба на власта, независно судство и непристрасни судови (членови 6 и 60), владата ги игнорира овие одредби кога одговара на нејзините непосредни потреби; корупцијата, неефикасноста и политичкото мешање се распространети во судството; владата осудува поединци по лажни и политички мотивирани обвиненија, а извршните и локалните власти ги диктираат резултатите од судењата; судската власт нема независност, а резултатите од судењето обично се однапред одредени; судиите зависат од службениците на извршната власт за домување; и кривично-правниот систем се користи како инструмент за замолчување на бранителите на човековите права преку политички мотивирани апсења, притвори, недостиг на правична постапка и затворени политички судења.<ref name="UN 2007">[http://russianlaw.org/Lukashenka/UN-Rapporteur-reports.pdf The United Nations Human Rights Council 2007 Report of the Special Rapporteur on the Situation of Human Rights in Belarus] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110722152828/http://russianlaw.org/Lukashenka/UN-Rapporteur-reports.pdf}} (GE.07-10197 (E) 190107)</ref> Иако членот 25 од Уставот на Белорусија забранува употреба на тортура, во пракса Белорусија ги мачи и малтретира затворениците; додека членот 26 предвидува пресумпција на невиност, обвинетите често мора да ја докажат својата невиност; додека членот 25 забранува произволно апсење, притвор и затворање, режимот на Лукашенко спроведува произволни апсења, притвори и затворања на поединци од политички причини; додека членот 210(1) од Законот за кривичната постапка предвидува дека мора да се добие налог за претрес пред секој претрес, во пракса властите претресуваат живеалишта и канцеларии од политички причини; додека членот 43 од Законот за кривичната постапка на обвинетите им дава право да присуствуваат на постапката, да се соочат со сведоци и да презентираат докази во свое име, во пракса овие права се занемаруваат. Обвинителите не се независни и дека недостатокот на независност ја прави бесмислена заштитата од соодветниот процес; овластувањата на обвинителот над обвинетите се „прекумерни и неурамнотежени“.<ref name="EC 2006">[http://russianlaw.org/Lukashenka/eu-sanctions.pdf Council Regulation (EC) No 765/2006 of 18 May 2006] concerning restrictive measures against President Lukashenko and certain officials of Belarus.</ref> :: „Продолжија и самоволните апсења, притворања и затворања на граѓани од политички причини, критикување функционери или за учество во демонстрации. Некои судски процеси се водеа зад затворени врати без присуство на независни набљудувачи. Судската гранка немаше независност и резултатите од судењето обично беа однапред определени.“ Делот од Извештајот насловен „''Произволно апсење или притвор''“ забележал дека иако „''[белорускиот] закон го ограничува произволниот притвор. .. Владата не ги почитуваше овие граници во пракса [и] властите продолжија да апсат поединци од политички причини''“. Понатаму забележува дека во текот на 2008 година „''Неказнувањето остана сериозен проблем''“; „''Полицијата често приведуваше и апсеше лица без налог''“; „''Властите произволно приведоа или уапсија голем број поединци, вклучително и опозициски фигури и членови на независните медиуми, од причини за кои нашироко се сметаше дека се политички мотивирани''“. Во делот насловен „''Негирање на правично јавно судење''“ било забележано: „''Уставот предвидува независно судство; сепак, владата во пракса не ја почитуваше судската независност.'' ''Корупцијата, неефикасноста и политичкото мешање беа распространети во судството. Имаше докази дека обвинителите и судовите осудувале поединци за лажни и политички мотивирани обвиненија, и дека извршната и локалната власт ги диктираат резултатите од судењата''“. :: „[Белоруските] судии зависеле од службениците на извршната власт за личното домување“. :: „Извештајот од 2006 година на специјалниот известувач на ОН за Белорусија го опиша авторитетот на обвинителите како „прекумерен и неурамнотежен“ и забележа „нерамнотежа на моќта меѓу обвинителството и одбраната“. :: „Адвокатите на одбраната не можат да ги испитуваат истражните досиеја, да бидат присутни за време на истрагите или да испитуваат докази против обвинетите додека обвинителот формално не го изнесе случајот на суд“; :: „на адвокатите им беше тешко да доведат во прашање некои докази бидејќи техничкото вештачење беше под контрола на обвинителството“; Овие нерамнотежи на моќта се засилиле на почетокот на годината „''особено во однос на политички мотивираните кривични и административни случаи''“. :: „Со претседателскиот декрет сите адвокати се подредени на Министерството за правда [и] законот им забранува на адвокатите да работат во приватна пракса“. :: „Законот предвидува пресумпција на невиност; сепак, во пракса обвинетите често мораа да ја докажат својата невиност; :: “ Законот предвидува и јавни судења; во пракса, ова често се занемаруваше; „обвинетите имаат право да присуствуваат на постапката, да се соочат со сведоци и да презентираат докази во свое име; меѓутоа, во пракса овие права не биле секогаш почитувани“; :: „Судовите често дозволуваа информациите добиени од присилните испрашувања да се користат против обвинетите“. Меѓународните документи одразуваат дека белоруските судови кои се предмет на авторитарен извршен апарат, рутински го занемаруваат владеењето на правото и постојат поради одлуките со гумени печати донесени надвор од судницата; ова е еднакво на ''де факто'' непостоење на судови како непристрасни судски форуми. „''Законот''“ во Белорусија не е задолжителен, туку изборен и предмет на дискреција. Номиналниот „закон“ кој во пракса не е обврзувачки е еднакво на непостоење на правото. === Справување со демонстрантите и планирана изградба на концентрациони логори === Неколку прекршувања на човековите права биле пријавени по почетокот на [[Протести во Белорусија (2020-2021)|белоруските протести во 2020 година]]. Според [[Амнести интернешенал|Амнести интернешенел]], експертите за човекови права на [[Обединети нации|Обединетите нации]] документирале 450 докази за тортура, сурово постапување, понижување, сексуална злоупотреба, ограничен пристап до вода, храна, медицинска помош и хигиенски производи. Забраната за контакти со адвокати и роднини станала вообичаена практика за уапсените.<ref name="amn">[https://www.amnesty.org/download/Documents/POL1032022021RUSSIAN.PDF Доклад Amnesty International 2020/21 Права человека в современном мире] (Amnesty International 2020/21 report), p. 79</ref> Белоруските власти потврдиле дека примиле речиси 900 жалби, но не се покренати кривични случаи.<ref name="amn" /> Наместо тоа, властите го зголемиле притисокот врз активистите за човекови права.<ref>[https://www.courthousenews.com/repression-rages-in-belarus-targeting-ever-more-lawyers-too/ Repression Rages in Belarus, Targeting Ever More Lawyers Too]</ref> Во јануари 2021 година, била објавена аудио снимка на која командантот на внатрешните трупи и заменик-министер за внатрешни работи на Белорусија Микалаи Карпијанку им кажува на безбедносните сили дека можат да ги тепаат, осакатуваат и убиваат демонстрантите за да ги натераат да ги разберат нивните постапки: „''Ова е оправдано бидејќи секој што ќе излезе на улица учествува во еден вид герилска војна“''. Дополнително, тој разговарал и за формирање кампови, опкружени со бодликава жица, каде што демонстрантите ќе бидат приведени додека не се смири ситуацијата. Портпаролката на МВР ставила печат на аудио-датотеката како лажна.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.reuters.com/article/us-belarus-election-recording-idUKKBN29K27I|title=Belarus authorities criticised over tape discussing internment camps for protesters|date=25 January 2021|work=[[Reuters]]|access-date=24 February 2021}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://meduza.io/en/feature/2021/01/15/use-your-weapon|title='Use your weapon' Leaked recording implicates Lukashenko in authorizing use of lethal force against Belarusian protesters|date=25 January 2021|work=[[Meduza]]|access-date=24 February 2021}}</ref> Сепак, фоноскопскиот преглед на аудио снимката потврдил дека гласот на снимката е на Карпијанку.<ref>{{Наведени вести|url=https://news.tut.by/society/717286.html|title=Кто говорил про "лагерь для острокопытных" на слитой аудиозаписи? Мы получили результаты экспертизы|date=25 January 2021|work=[[TUT.BY]]|access-date=24 February 2021|archive-date=2021-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20210202163122/https://news.tut.by/society/717286.html|url-status=dead}}</ref> [[Организација за безбедност и соработка на Европа|Организацијата за безбедност и соработка во Европа]] ја изразил својата загриженост за забелешките.<ref>{{Наведени вести|url=https://belsat.eu/en/news/03-02-2021-osce-demanding-release-of-political-prisoners-in-belarus/|title=OSCE demanding release of political prisoners in Belarus|date=3 February 2021|work=[[Belsat]]|access-date=24 February 2021}}</ref> Според [[Радио Слободна Европа|Радио Слободна Европа/Радио Либерти]], таков камп навистина бил користен во близина на градот Слуцк во деновите од 13 до 15 август 2020 година. Се вели дека многу од приведените таму биле донесени од затворот Окрестина во [[Минск]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.rferl.org/a/31076165.html|title=Detained Belarusian Protesters Describe August Stay In Internment Camp|date=29 January 2021|work=[[Radio Liberty]]|access-date=24 February 2021}}</ref> Белоруските власти објавиле голем број видеа со приведени лица кои признаваат и се каат пред камера; ова видео се претпоставува дека е направено под принуда.<ref name="kadyrovvideo">[https://nn.by/?c=ar&i=274062&lang=ru «Человек был готов на все, чтобы это прекратилось». Адвокат — о «разоблачительных» видео]</ref> Роман Протасевич изгледал претепано на неговото видео со исповед и имал исеченици или модринки на зглобовите.<ref>[https://www.theguardian.com/world/2021/jun/04/opposition-hostage-video-belarus-footage-detained-journalist-raman-pratasevich Belarus airs more footage of detained activist as family call it ‘hostage’ video]</ref><ref>[https://www.thetimes.co.uk/article/belarus-tv-shows-detained-activist-calling-protests-pointless-pmdkbz6rt Belarus TV shows activist Roman Protasevich calling protests ‘useless’]</ref> Се претпоставува дека девојката на Роман Софија Сапега била уапсена само за да се изврши притисок врз него.<ref>[https://echo.msk.ru/programs/repl/2846944-echo/ Сапега и торги]</ref> Директорката на Амнести интернешенел за Источна Европа и Средна Азија, Мари Струтерс, го осудила присилното признание на Протасевич и тврдела дека тоа е резултат на лошо постапување.<ref>[http://spring96.org/en/news/103729 Raman Pratasevich forced televised ‘confession’ amounts to ill-treatment, Amnesty International said]</ref> Било објавено дека про-Лукашенко новинарка на државниот весник „Советскаја Белорусија“ – белорускиот весник „Сегодња“, Људмила Гладкаја, ги испрашувала уапсените лица заедно со полицајци во неколку видеа со исповед.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://mediazona.by/article/2021/03/29/gladkaya |title=Журналист‑следователь. Корреспондент «СБ. Беларусь сегодня» Людмила Гладкая допрашивает задержанных вместе с силовиками |accessdate=2023-04-22 |archive-date=2022-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220426004042/http://mediazona.by/article/2021/03/29/gladkaya |url-status=dead }}</ref> Во 2020 година, белорускиот КГБ започнал да ги става белоруските граѓани на списокот на терористи (без судска одлука). Првите две биле основачите на каналот Nexta Telegram {{Меѓујазична врска|Stepan Putilo|ru|Путило, Степан Александрович}} и Роман Протасевич. Од мај 2021 година, бројот на белоруски луѓе на списокот изнесувал 37, вклучувајќи го и американецот со белоруско потекло [[Yuri Zenkovich|Јуриј Зенкович]].<ref name="kgblist">{{Наведена мрежна страница |url=http://mediazona.by/article/2021/05/13/by-terror |title=КГБ за полгода внес в список террористов уже 37 беларусов. Кто они и в чем их обвиняют? |accessdate=2023-04-22 |archive-date=2022-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220426004041/http://mediazona.by/article/2021/05/13/by-terror |url-status=dead }}</ref> Тероризмот може да биде казнив со [[смртна казна]] во Белорусија,<ref>[https://www.france24.com/en/europe/20210524-detained-journalist-roman-protasevich-from-teen-activist-to-belarusian-regime-bugbear Detained journalist Roman Protasevich: From teen activist to Belarusian regime bugbear]</ref> но барем некои од луѓето во списокот не биле обвинети за соодветниот член од Кривичниот законик.<ref>[https://focus.ua/politics/483471-vrag-rezhima-lukashenko-kto-takoj-roman-protasevich-i-chto-izvestno-o-ego-devushke Враг режима Лукашенко. Кто такой Роман Протасевич и что известно о его девушке]</ref> На 1 октомври 2021 година, генералот и член на долниот дом на белорускиот парламент Олег Белоконев повикал на убиство на 20-100 опозициски активисти како одмазда за смртта на службениците на државната безбедност.<ref>[https://belsat.eu/ru/news/04-10-2021-istorik-generalu-belokonevu-nravyatsya-metody-kotorye-ispolzovali-natsisty/ Историк: Генералу Белоконеву нравятся методы, которые использовали нацисты]</ref> === Притисок врз адвокатите === По почетокот на [[Протести во Белорусија (2020-2021)|белоруските протести во 2020 година]], голем број адвокати (застапници) кои ги бранеле опозициските активисти биле укинати (одземени од статусот застапник) од комисијата на Министерството за правда: Александар Пилченко (адвокат на Виктар Бабарика и Марија Калесникава ), Јулија Леванчук,<ref name="spr.pyl">[http://spring96.org/ru/news/99982 Адвокатов Александра Пыльченко и Юлию Леванчук лишают лицензии]</ref> Људмила Казак (адвокат на Марија Каленикава),<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.belrynok.by/2021/02/19/advokata-lyudmilu-kazak-lishili-litsenzii-ona-zashhishhala-mariyu-kolesnikovu/ |title=Адвоката Людмилу Казак лишили лицензии, она защищала Марию Колесникову |accessdate=2023-04-22 |archive-date=2022-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407114208/https://www.belrynok.by/2021/02/19/advokata-lyudmilu-kazak-lishili-litsenzii-ona-zashhishhala-mariyu-kolesnikovu/ |url-status=dead }}</ref> Сергеј Зикрачки (адвокат на Катсијарина Андреева).<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://officelife.media/news/20837-advokata-babariko-i-kolesnikovoy-mogut-lishit-litsenzii/part11/ |title=Адвоката Сергея Зикрацкого лишают лицензии |accessdate=2023-04-22 |archive-date=2022-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220426004043/https://officelife.media/news/20837-advokata-babariko-i-kolesnikovoy-mogut-lishit-litsenzii/part11/ |url-status=dead }}</ref> Најмалку тројца други адвокати биле отпуштени по апсењата за време на протести или коментари на социјалните мрежи.<ref>[https://reform.by/203176-eshhe-treh-advokatov-lishili-licenzii Еще трех адвокатов лишили лицензии]</ref> Оваа практика била критикувана како повреда на независноста на правната професија.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://officelife.media/news/20837-advokata-babariko-i-kolesnikovoy-mogut-lishit-litsenzii/part6/ |title=Лаевский: В Беларуси адвоката могут в любой момент лишить лицензии за мнение по правовым вопросам |accessdate=2023-04-22 |archive-date=2022-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220426004042/https://officelife.media/news/20837-advokata-babariko-i-kolesnikovoy-mogut-lishit-litsenzii/part6/ |url-status=dead }}</ref> Официјалните причини за отпуштање вклучуваат „''ниско ниво на знаење''“ и „''недостиг на квалификација''“.<ref>[https://reform.by/218907-eshhe-dva-advokata-ne-proshli-vneocherednuju-attestaciju Еще два адвоката не прошли внеочередную аттестацию]</ref> Опозициските активисти и адвокати Максим Знак и Илија Салеи (последниот бил поранешен адвокат на Марија Калесникава) биле уапсени во септември 2020 година и признати како затвореници на совеста од [[Амнести интернешенал|Амнести Интернешнл]].<ref>[https://www.amnesty.org/download/Documents/EUR4930402020ENGLISH.pdf Illia Salei is a prisoner of conscience]</ref> Шефот на белоруската републиканска адвокатска комора и член на белорускиот парламент Виктар Чајчиќ целосно ги поддржал властите и ги повикал адвокатите „''да не одат во политика''“.<ref>[https://taz.de/--/!5748148/ Давление и запугивание]</ref><ref name="ngru">[https://www.ng.ru/cis/2021-03-16/2_8103_belorussia.html Белорусские юристы нуждаются в защите]</ref><ref>[https://belmarket.by/news/2021/03/24/news-45029.html Независимость адвокатуры – под угрозой]</ref> На 2 март 2021 година, Американската адвокатска комора изразила „''длабока загриженост за ескалацијата на нападите врз владеењето на правото и независноста на правната професија во Белорусија''“.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.americanbar.org/news/abanews/aba-news-archives/2021/03/aba-president-s-statement-re-belarus/ |title=Statement of Patricia Lee Refo, president, American Bar Association Re: Independence of legal profession in Belarus |accessdate=2023-04-22 |archive-date=2022-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407114212/https://www.americanbar.org/news/abanews/aba-news-archives/2021/03/aba-president-s-statement-re-belarus/ |url-status=dead }}</ref> Во мај 2021 година, Центарот за човекови права на АБА анализирал 4 случаи на обесправување во Белорусија и заклучил дека овие дела претставуваат заплашување, попречување, вознемирување, несоодветно мешање во функциите на адвокатите и го поткопувале владеењето на правото во Белорусија.<ref>[https://www.courthousenews.com/wp-content/uploads/2021/05/aba-belarus-disbarment.pdf Belarus: Analysis of Arbitrary Disbarments]</ref> Во мај 2021 година, белорускиот парламент ги изменил законите за правната професија (законот 113-Z издаден на 27 мај 2021 година потпишан од Лукашенко на 28 мај и стапил на сила на 30 мај).<ref>[https://pravo.by/pravovaya-informatsiya/normativnye-dokumenty/ekspress-byulleten/zakonodatelstvo-respubliki-belarus/2021/june/64262/ Экспресс-бюллетень законодательства Республики Беларусь за период с 27 мая по 2 июня 2021 г.]</ref> Амандманите ги забраниле поединечните адвокати и адвокатските канцеларии (бироа), со што судските консултации регулирани од државата станаа единствена форма на обезбедување на адвокатски услуги.<ref name="mzona">{{Наведена мрежна страница |url=https://mediazona.by/article/2021/04/22/advokatura |title=Больше контроля, меньше независимости, зеленый свет силовикам. Что меняют поправки в закон об адвокатской деятельности |accessdate=2023-04-22 |archive-date=2022-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220426004039/https://mediazona.by/article/2021/04/22/advokatura |url-status=dead }}</ref> Министерството за правда добил право да ги одобрува кандидатите за президиуми на локалните адвокатски комори и нивните раководители.<ref name="mzona" /> Било забележано и дека еден од амандманите може да ја укине бесплатната („за 1 [[Белоруска рубља|рубља]] “) правна помош на уапсените демонстранти.<ref name="mzona" /> Амандманите биле многу критикувани од независни адвокати, активисти за човекови права и правни експерти.<ref name="ngru"/><ref name="mzona" /><ref name="def.sapelko">[https://www.defenders.by/news/tpost/f3rtsi7dj1-pavel-sapelko-o-vozmozhnih-izmeneniyah-v Павел Сапелко о возможных изменениях в закон об адвокатуре: "Это дискриминация чистой воды"]</ref><ref name="bm" /> Правникот Сергеј Гасојан тврдел дека измените „''го доведуваат во прашање постоењето на адвокатурата како институција која ги брани законите, правата и интересите на граѓаните''“.<ref name="bm">[https://belmarket.by/news/2021/05/27/news-45831.html Сергей Гасоян: Существование адвокатуры как института ставится под сомнение]</ref> Измените биле споредени со укинување на независното застапување.<ref name="ngru" /><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://officelife.media/news/25318-bnpa-predlozhila-obshchestvennoe-obsuzhdenie-izmeneniy-v-zakon-ob-advokature-/part2/ |title=В Беларуси упраздняется институт независимой адвокатуры |accessdate=2023-04-22 |archive-date=2022-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407114231/https://officelife.media/news/25318-bnpa-predlozhila-obshchestvennoe-obsuzhdenie-izmeneniy-v-zakon-ob-advokature-/part2/ |url-status=dead }}</ref> Законот не бил ставен на јавна дискусија, но најмалку 4.000 луѓе ја потпишале петицијата против амандманите.<ref name="ngru" /> Адвокатите на опозициските личности пријавиле неколку прекршувања на законите што ги оневозможиле да ја извршуваат својата должност. Во декември 2020 година, на адвокат му било забрането да присуствува на претрес во домот на неговиот клиент.<ref>[https://www.defenders.by/news/tpost/4vv89ttfm1-advokata-vitolkali-iz-kvartiri-klienta-v Адвоката вытолкали из квартиры клиента в момент проведения обыска]</ref> Адвокатката на Роман Протасевич не можела да се види со нејзиниот клиент 4 дена по приведувањето на аеродромот во Минск, а подоцна пријавила дека таа не може да се види со него цела недела.<ref>[https://www.defenders.by/news/tpost/f6f0c9adz1-advokat-protasevicha-inessa-olenskaya-ne Адвокат Протасевича Инесса Оленская не видела клиента уже неделю]</ref> На поранешниот истражител Евгениј Јушкевич, исто така, не му било дозволено да се сретне со својот адвокат во првите 4 дена по притворот.<ref>[https://www.defenders.by/news/tpost/6pzuhknrp1-advokata-mariyu-kolesova-gudilinu-ne-pus Адвоката Марию Колесова-Гудилину не пускают в СИЗО к клиенту 4-ый день]</ref> На 28 април 2021 година, државната телевизија ОНТ објавила дел од приватен разговор меѓу Сергеј Тихановски и неговата адвокатка Наталија Маккевич, која подоцна поднела жалба до јавниот обвинител за повреда на адвокатската привилегија.<ref>[https://www.kp.by/online/news/4282513/ Адвокат Сергея Тихановского подала жалобу в Генеральную прокуратуру по поводу публикации записи разговора с клиентом]{{Мртва_врска|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Притисок врз невладините организации === На 14 јули 2021 година, белоруските власти започнале напад врз невладини организации (НВО) со седиште во Белорусија, што резултирало со распуштање на речиси 40 од нив од страна на Министерството за правда и приведување на неколку активисти.<ref name="ct1" /> Оваа кампања била опишана како „''тотална чистка на граѓанското општество''“.<ref name="g230721">[https://www.theguardian.com/world/2021/jul/23/belarus-ngos-condemn-government-crackdown-after-black-week-of-raids Belarus NGOs condemn government crackdown after ‘black week’ of raids]</ref> Забележано е дека веднаш по средбата на Лукашенко и [[Владимир Путин]] е извршен напад врз невладини организации.<ref name="ct1">[https://en.currenttime.tv/a/without-any-guarantees-for-safety-independent-belarusian-media-carry-on/31367349.html Without ‘Any Guarantees’ For Safety, Independent Belarusian Media Carry On]</ref> Распуштените невладини организации вклучувале платформа за групно финансирање социјална и здравствена заштита „Имена“, неколку групи на активисти за човекови права (Центар за правна трансформација, Човечка Констанца, Младински работнички права, Род одговор и други), новинарски организации (Белоруско здружение на новинари и Клуб за печат Белорусија), неколку културни организации вклучувајќи курсеви за белоруски јазик „ Мова Нанова“ и организација „Веданта вада“ која промовира индиска култура и религија, белоруски огранок на писателскиот ПЕН центар, бизнис школа ИПМ <ref name="belsat.230721"/><ref name="g230721"/><ref>[https://belsat.eu/news/23-07-2021-ulady-belarusi-likvidavali-biznes-shkolu-ipm-yana-ladzila-forum-u-yakim-udzelnichali-urad-i-natsbank/ Улады Беларусі ліквідавалі Бізнес-школу ІПМ. Яна ладзіла форум, у якім удзельнічалі ўрад і Нацбанк]</ref> Белоруски ПЕН центар предводен од [[Нобелова награда за литература|нобеловата лауреатката]] [[Светлана Алексиевич]] била распуштена по налог на Врховниот суд на Белорусија на 9 август 2021 година <ref>[https://belsat.eu/news/09-08-2021-ulady-likvidavany-belaruski-pen-tsentr/ Улады ліквідавалі Беларускі ПЭН-цэнтр]</ref> На 23 јули 2021 година, Белорускиот Хелсиншки Комитет, Брјас Звоткај [[Barys Zvozskau Belarusian Human Rights House|Белоруската куќа за човекови права]], Центарот за човекови права Вијасна и 3 други активисти за човекови права, објавиле изјава за „''запирање на уривањето на белоруското граѓанско општество''“, тврдејќи дека се прекршуваат меѓународните обврски на Белорусија во областа на слободата на здружување и изразување.<ref>[http://spring96.org/en/news/104420 Stop demolition of Belarus's civil society!]</ref> На 24 септември 2021 година, Врховниот суд на Белорусија ја ликвидирал Светската асоцијација на Белорусите која работела со белоруските организации од дијаспората.<ref>[https://afn.by/news/i/291500 Белорусские власти ликвидировали "Згуртаванне беларусаў свету "Бацькаўшчына"]</ref> Властите исто така го распуштиле големиот синдикат на претприемачи „Перспектива“ <ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://marketing.by/novosti-rynka/v-belarusi-zakryli-obedinenie-predprinimateley-perspektiva/ |title=В Беларуси закрыли объединение предпринимателей "Перспектива" |accessdate=2023-04-22 |archive-date=2022-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407114210/https://marketing.by/novosti-rynka/v-belarusi-zakryli-obedinenie-predprinimateley-perspektiva/ |url-status=dead }}</ref> и го елиминирале [[Union of Belarusian Writers|Сојузот на белоруски писатели]] за кој се сметало дека е одмазда на Лукашенко за независната позиција на писателите.<ref>[https://www.dw.com/ru/s-kulturoj-kak-s-kolhozom-lukashenko-mstit-pisateljam-za-pismo/a-58968198 С культурой как с колхозом. Лукашенко мстит писателям за письмо?]</ref><ref>[https://charter97.org/ru/news/2021/10/1/439022/ Режим Лукашенко ликвидировал Союз белорусских писателей]</ref> На 1 октомври 2021 година, Белорускиот Хелсиншки комитет бил насилно ликвидиран од Врховниот суд. Судот употребил материјали од некој неодреден кривичен предмет (најверојатно без дотогаш донесена пресуда) за да го распушти БХК. БХК бил претходно регистрирана група за човекови права во Белорусија (последната е ''Правова иницијатива'' — Правната иницијатива, која исто така е во ликвидација).<ref>[https://novayagazeta.ru/articles/2021/10/01/v-belarusi-likvidirovali-belorusskii-khelsinkskii-komitet-eto-predposledniaia-zaregistrirovannaia-pravozashchitnaia-organizatsiia-v-strane-news В Беларуси ликвидировали Белорусский Хельсинкский комитет. Это предпоследняя зарегистрированная правозащитная организация в стране]</ref> Во декември 2021 година, Фондацијата за солидарност на Белорусија (BYSOL), непрофитна организација насочена кон собирање средства за обезбедување финансиска помош на жртвите на репресијата во Белорусија, била прогласена за „''екстремистичка''“.<ref>[https://www.dw.com/ru/fond-bysol-objavlen-v-belarusi-jekstremistskoj-organizaciej/a-60016015 Фонд BYSOL объявлен в Беларуси экстремистской организацией]</ref> == Работни односи == Ситуацијата за [[синдикат]]ите и нивните членови во регионот била критикувана од Амнести,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.amnesty.org.uk/news/press/15340.shtml|title=Amnesty UK|accessdate=2023-04-22|archive-date=2004-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20041101143119/https://www.amnesty.org.uk/news/press/15340.shtml|url-status=dead}}</ref> со наводи дека властите се мешале во изборите на синдикатот и дека независните синдикални лидери биле разрешени од нивните позиции. Во 2021 година, Меѓународната конфедерација на синдикати ја навел Белорусија меѓу првите 10 најлоши земји за работни луѓе во светот (Глобален индекс на права).<ref>[https://www.ituc-csi.org/2021-global-rights-index?lang=en 2021 ITUC Global Rights Index: COVID-19 pandemic puts spotlight on workers’ rights]</ref> Причините за влошување на ситуацијата вклучуваат државна репресија врз независната синдикална активност, произволни апсења, тешки случаи на неуспех или ограничен пристап до правдата.<ref name="ituc.report2021"/> Белорусија веќе била меѓу првите 10 најлоши земји во индексот на глобалните права во 2015 и 2016 година <ref name="ituc.report2021" /> Во јуни 2021 година, [[Меѓународна организација на трудот|Меѓународната организација на трудот]] го критикувала „''еклатантното кршење на меѓународните стандарди за труд во Белорусија''“ за време на годишната Меѓународна конференција на трудот.<ref name="ilo.june.21">[https://www.equaltimes.org/the-ilo-s-condemnation-of-belarus The ILO's condemnation of Belarus is unequivocal – but so is China and Russia's support for Lukashenko]</ref> Во последниве години, синдикатите во земјата биле предмет на различни ограничувања, вклучувајќи:<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.unison.org.uk/international/belarus.asp|title=Working internationally – What we do – UNISON National|accessdate=2023-04-22|archive-date=2012-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20120212161434/http://www.unison.org.uk/international/belarus.asp|url-status=dead}}</ref> ; Забрана за нерегистриран синдикат Почнувајќи од 1999 година, сите претходно регистрирани синдикати морало да се пререгистрираат и да ја дадат официјалната адреса на седиштето (која често вклучува и деловна адреса). Потребно е и писмо од раководството со кое се потврдува адресата (судбината на синдикатот зависи од раководството). Секоја организација која нема да го стори тоа е забранета и распуштена. Во 2021 година, Меѓународната конфедерација на синдикати тврдела дека владата „''продолжила да ја одбива регистрацијата на независните синдикати''“.<ref name="ituc.report2021"/> ; Висок минимален услов за членство Во мерка која наводно била користена и против еврејските организации за човекови права, владата објавила дека секој нов синдикат мора да содржи минимум 500 членови за да биде признаен. Ова го отежнува формирањето на нови синдикати. ; Систематско мешање Управното тело на [[Меѓународна организација на трудот|Меѓународната организација на трудот]] издал извештај во март 2001 година во кој се жали на систематско мешање во активностите на синдикатот, вклучително и малтретирање и напади врз имотот на синдикатот. Работниците кои се членови на независни синдикати во Белорусија, според Унисон, биле уапсени поради дистрибуција на памфлети и друга литература и се соочиле со губење на работата. Белоруските работници се систематски заплашувани да ги напуштат независните синдикати, членовите на студентските независни синдикати се избркани од универзитетите.<ref name="ilo.june.21"/> Во 2021 година, водачот на независниот синдикат РЕП бил принуден да ја напушти Белорусија откако полицијата извршила рација во канцеларијата.<ref name="ilo.june.21" /> Во 2014 година, Лукашенко најавил воведување на нов закон со кој ќе им забрани на работниците на колхозот (околу 9% од вкупната работна сила) да ги напуштат своите работни места по желба - за промена на работното место и локацијата на живеење ќе биде потребна дозвола од гувернерите. Самиот Лукашенко законот го споредил со крепосништвото.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://charter97.org/en/news/2014/5/28/100271/|title=Lukashenka promises "serfdom" in villages|date=2014|publisher=Charter '97}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://wyborcza.pl/1,75477,16075099,Panszczyzna_u_Lukaszenki__Prezydent_Bialorusi_chce.html|title=Pańszczyzna u Łukaszenki. Prezydent Białorusi chce zakazać kołchoźnikom odchodzić z pracy|date=2014|publisher=Gazeta Wyborcza|language=pl}}</ref> Слични прописи биле воведени и за шумската индустрија во 2012 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://belsat.eu/en/wiadomosci/a,11316,in-chase-of-upgrade-serfdom-for-woodworkers.html|title=In chase of upgrade: serfdom for woodworkers?|date=2012|publisher=[[Belsat]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140726234207/http://belsat.eu/en/wiadomosci/a%2C11316%2Cin-chase-of-upgrade-serfdom-for-woodworkers.html|archive-date=26 July 2014}}</ref> За време на [[Протести во Белорусија (2020-2021)|белоруските протести во 2020 година]], неколку компании се обиделе да започнат штрајк, но биле пречекани со брутална репресија.<ref name="ituc.report2021">{{Наведена мрежна страница |url=https://files.mutualcdn.com/ituc/files/ITUC_GlobalRightsIndex_2021_EN-final.pdf |title=2021 ITUC Global Rights Index |accessdate=2023-04-22 |archive-date=2022-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408045606/https://files.mutualcdn.com/ituc/files/ITUC_GlobalRightsIndex_2021_EN-final.pdf |url-status=dead }}</ref> Во 2021 година, тројца вработени во Белоруската челичарница биле затворени поради обид за организирање штрајк.<ref>[https://www.kp.by/online/news/4171592/ Жлобинский суд вынес решение по делу о забастовке на БМЗ, когда на заводе остановились печи]{{Мртва_врска|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> На 28 мај 2021 година бил објавен закон 114-Z кој го промени белорускиот Работен кодекс. Тоа овозможило да се отпуштат вработените кои издржувале апсење и кои повикувале на штрајк.<ref name="myf" /> Додадени се и голем број причини за привремено суспендирање од работа, вклучително и „''повикување да се прекине со вршење на должностите на други вработени без добра причина''“.<ref name="myf" /> На компаниите кои имаат какви било „''опасни производствени капацитети''“ им бил целосно забранет штрајкот.<ref name="myf">{{Наведена мрежна страница |url=https://myfin.by/stati/view/v-trudovoj-kodeks-vnesli-izmenenia-razresili-uvolnat-za-otbytie-administrativki-i-prizyvy-k-zabastovke |title=В Трудовой кодекс внесли изменения: разрешили увольнять за отбытие «административки» и призывы к забастовке |accessdate=2023-04-22 |archive-date=2023-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230422210839/https://myfin.by/stati/view/v-trudovoj-kodeks-vnesli-izmenenia-razresili-uvolnat-za-otbytie-administrativki-i-prizyvy-k-zabastovke |url-status=dead }}</ref> Политичките слогани за време на штрајковите станале целосно забранети.<ref name="wsws">[https://www.wsws.org/en/articles/2021/06/01/rus-j01.html Putin and Lukashenko meet as Belarus intensifies crackdown on opposition]</ref> Светската социјалистичка веб-страница ги карактеризира овие амандмани како многу лесно отпуштање на вработените.<ref name="wsws" /> За време на [[Протести во Белорусија (2020-2021)|протестите во Белорусија во 2020 година]], полицијата извршила рација во канцелариите на синдикатите, што ги принудило синдикатите да ги префрлат личните податоци на членовите на синдикатот на полицијата.<ref name="ituc.report2021"/> Пријавени биле случаи на киднапирање на синдикални претставници на пат кон работа.<ref name="ituc.report2021" /> Во 2021 година, Меѓународната конфедерација на синдикати тврдела дека новите владини регулативи може да се гледаат како „''де факто забрана за сите јавни собири и штрајкови за [синдикатите]“''.<ref name="ituc.report2021" /> Во септември 2021 година биле приведени неколку работници на Гродно Азот, Белоруската железница и Белоруската челичарница. Нивното притворање било поврзано со заканата на [[Александар Лукашенко]] дека работниците кои откриваат начин за заобиколување на санкциите ќе бидат држени во затвор долго време.<ref name="cur">[https://www.currenttime.tv/a/belarus-zaderzhivayut-rabochie-zabastovka-vyasna/31474407.html В Беларуси задерживают рабочих, которые заявляли о забастовках на своих предприятиях – "Вясна"]</ref> Според Наша Нива, најмалку две од приведените лица се обвинети за велепредавство (член 356 од Кривичниот законик на Белорусија).<ref name="cur" /> == Еднаквост == === Права на жените === На 28 септември 2021 година, за време на нападот предводен од владата врз невладините организации, Врховниот суд на Белорусија насилно ја ликвидирал невладината организација „''Родови перспективи''“ ({{langx|ru|Гендерные перспективы}}) кој ги промовирал правата на жените во Белорусија преку издржување на родовата дискриминација и семејното насилство. ГП соработувал со владата за правни прашања кои се однесуваат на жените и бил домаќин на националната телефонска линија за жртви на семејно насилство која траеше в. 15.000 повици за 10 години. Откако судот ја ликвидирал оваа организација, неговиот тим тврдел дека владата „''не се грижи за потребите на огромен број жени кои доживуваат семејно насилство или родова дискриминација''“.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://naviny.online/new/20210928/1632835679-verhovnyy-sud-likvidiroval-mezhdunarodnoe-oo-gendernye-perspektivy |title=Верховный суд ликвидировал международное ОО «Гендерные перспективы» |accessdate=2023-04-22 |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021214034/https://naviny.online/new/20210928/1632835679-verhovnyy-sud-likvidiroval-mezhdunarodnoe-oo-gendernye-perspektivy |url-status=dead }}</ref> === Сексуална ориентација === Белорусија ја легализирала [[хомосексуалност]]а во 1994 година; сепак, хомосексуалците се соочуваат со широко распространета дискриминација. Во последниве години во [[Минск]] се одржуваат геј паради на гордоста. Една значајна парада била организирана во 2001 година, кога се одржале претседателските избори. Сепак, според OutRage! (организација за правата на хомосексуалците со седиште во Британија), конференцијата за геј права во 2004 година била откажана откако властите се заканиле дека ќе ги уапсат оние што учествувале. Единствениот геј клуб во земјата, Оскар, бил затворен во 2000 година, а во април 1999 година, напорите на Белоруската [[Lambda League|Ламбда лига]] да добие официјална регистрација биле блокирани од Министерството за правда. На 31 јануари 2005 година, белоруската национална комисија за антипорнографија и насилство објавил дека ќе блокира две веб-страници за хомосексуалци, www.gaily.ru и www.qguis.ru; Се вели дека тие содржат непристоен јазик и „''индикации за порнографија''“. Руски геј и лезбејски организации тврделе дека неуспехот на геј парадата во 2000 година не се должи на хомофобијата спонзорирана од државата, туку на самата Ламбда лига (организатор на парадата), тврдејќи дека организацијата се обидувала да бара публицитет во странство наместо да промовира човековите права на хомосексуалците во земјата. Во 1999 година, на вонредна конференција насловена „''Погубните последици од меѓународните проекти на сексуалното образование''“, членовите на [[Белоруска православна црква|Белоруската православна црква]], наводно, ги обвиниле [[УНЕСКО]], [[Обединети нации|Обединетите нации]] и [[Светска здравствена организација|Светската здравствена организација]] за охрабрување на „''перверзија''“, и за „[[Сатана|сатанистички]]“ практики како што е употребата на [[Презерватив|кондоми]]) и абортусот. Еден свештеник, наводно, повикал сите хомосексуалци да бидат „[[Смртна казна|погубени]] на електричната столица“. Во август 2004 година, Меѓународната асоцијација на лезбејки и хомосексуалци известила дека белоруските власти принудиле геј културен фестивал, [[Виножито на месечина|Moonbow]], да биде откажан поради закани за насилство; странците кои учествувале во какви било поврзани активности ќе бидат протерани од земјата. Освен тоа, неонацистичките групи наводно вршеле притисок врз властите да го откажат настанот. Бил Шилер, координатор на ILGCN, ја опишал ситуацијата:<blockquote>Додека остатокот од [[Европа]] оди напред, оваа последна диктатура во Европа се обидува да ја турне својата хомосексуална заедница во концентрационен логор од 1930-тите“, вели Шилер. „ [[Шведска]] и другите демократски влади на Европа мора да реагираат на вознемирувањето, прогонството и меѓународната изолација на човечките суштества.</blockquote>Неколку пати на ЛГБТ заедницата им било забрането да одржува паради на гордоста во Белорусија.<ref name="amnesty2013"/> Неколку активисти биле приведени во 2010 година додека се обидувале да одржат геј прајд по нејзината забрана.<ref name="amnesty2013" /> Во 2011 и 2013 година, Министерството одбило да регистрира ЛГБТ организации ; затоа Белорусија немала ЛГБТ здруженија.<ref name="amnesty2013" /> Пријавени се случаи на полициски рации на геј забави, а ЛГБТ активистите често биле испрашувани во врска со различни кривични дела.<ref name="amnesty2013" /> Еден од активистите бил претепан во полициска станица, но обвинителството одбило да започне истрага за овој случај.<ref name="amnesty2013" /> == Етничка дискриминација == === Антисемитизам === Во 2004 година, Charter'97 објавил дека на некои владини апликации за работа од Белорусите се бара да ја наведат својата националност.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.charter97.org/eng/news/2004/05/11/jewish|title=Jewish leader alarmed at nationality clause in Belarus job applications :: Charter'97 :: News :: 11/05/2004|accessdate=6 March 2015}}</ref> Ова е наведено како доказ за државен [[антисемитизам]] во регионот, бидејќи слични практики наводно биле користени за дискриминација против Евреите во [[СССР]]. Од нив се барало и да наведат информации за нивното семејство и блиски роднини; се тврди дека ова е прекршување на уставот. Други земји (како [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]] ) исто така бараат од апликантите да ја наведат својата етничка припадност на формуларите за аплицирање во многу случаи, иако овие информации обично се користат само за статистички цели. Белорусија била критикувана од Сојузот на советите на Евреите во поранешниот Советски Сојуз, многу американски [[Сенат на Соединетите Американски Држави|сенатори]] и групи за човекови права за изградбата на фудбалски стадион во [[Гродно]] на местото на историските еврејски гробишта. Била поставена веб-страница, www.stopthedigging.org (откако била затворена) за да се спротивстави на сквернавењето на гробиштата. Администрацијата на Лукашенко, исто така, се соочила со критики за ова прашање од членовите на Националното собрание и еврејските организации во Белорусија. Во јануари 2004 година, Форум 18 објавил дека Јаков Гутман (претседател на Светската асоцијација на белоруски Евреи) го обвинил Лукашенко за „''лична одговорност за уништувањето на еврејските свети места во Белорусија''“, обвинувајќи ги властите дека дозволиле уништување на синагога за изградба на станови, уривање на поранешен шул со цел да се изгради паркинг и уништување на две еврејски гробишта. Според извештајот, тој бил приведен од полицијата и однесен во болница откако очигледно доживеал срцев удар. Во март 2004 година, Гутман објавил дека заминува од Белорусија во САД во знак на протест против државниот антисемитизам. Неговиот став бил потврден во извештајот на UCSJ од јули 2005 година дека личен помошник на претседателот (поранешен идеолог на Комунистичката партија, Едуард Скобелев) објавил антисемитски книги и промовирал оружје за да го реши она што тој го нарекол „''еврејски проблем''“. Во 1997 година, на Скобелев му била доделена титулата „''Почесна фигура на културата''“ од Лукашенко и го поставил на чело на списанието ''„Неман“''. Претставникот на UCSJ во Белорусија, Јаков Басен, напишал извештај во кој детално го опишува наводниот антисемитизам на властите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fsumonitor.com/stories/072304BelarusReport.shtml|title=Problems of Xenophobia and Anti-Semitism in Modern Belarus|publisher=FSU Monitor|archive-url=https://web.archive.org/web/20040803021643/http://fsumonitor.com/stories/072304BelarusReport.shtml|archive-date=3 August 2004|accessdate=6 March 2015}}</ref> Исто така, Јаков Басен рекол дека властите „''се преправаат дека не забележуваат антисемитски тенденции меѓу бирократите, идеолозите и водачите на [[Руска православна црква|Православната црква]]''“. Тој, исто така, известувал за отворено антисемитски книги објавени од Црквата.<ref>[https://www.worldjewishcongress.org/en/news/anti-semitism-in-belarus-is-thriving-says-jewish-leader "Anti-Semitism in Belarus is thriving, says Jewish leader"], ''[[World Jewish Congress]]'', 18 March 2005</ref> Единствениот еврејски високообразовен институт во Белорусија (Меѓународниот хуманитарен институт на белорускиот државен универзитет) бил затворен во февруари 2004 година,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.belreview.cz/articles/2713.html|title=BelReview|accessdate=2023-04-22|archive-date=2004-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20040620000449/http://www.belreview.cz/articles/2713.html|url-status=dead}}</ref> во она што многу локални [[Евреи]] веруваат дека е намерен чин на [[антисемитизам]] за поткопување на нивните образовни права и позиција во општеството. Сепак, таа не е единствената образовна институција која се соочува со затворање во Белорусија; последниот независен универзитет во нацијата, Европскиот универзитет за хуманитарни науки (секуларна институција, која добила финансирање од Европската унија),<ref>{{Наведени вести|url=http://education.guardian.co.uk/higher/worldwide/story/0,9959,1270910,00.html|title=Last independent university shut down in Belarus|date=28 July 2004|work=The Guardian|location=London}}</ref> била затворена во јули 2004 година. Коментаторите имплицирале дека ова може да биде дел од поширокиот потег на Лукашенко да го уништи внатрешното несогласување. Еврејските набљудувачи ги наведуваат антисемитските изјави на законодавците и другите членови на владата и неуспехот на властите во Белорусија да ги казнат сторителите на антисемитскиот криминал (вклучувајќи го и насилниот криминал) како показатели за политиката на антисемитизам во државата. Во 2007 година, белорускиот претседател Лукашенко дал антисемитски коментар за еврејската заедница во [[Бабрујск]]:<blockquote>„Ова е еврејски град и Евреите не се грижат за местото во кое живеат. Го претворија Бабрујск во свињарник. Погледнете го Израел - јас бев таму.“ <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.jpost.com/Jewish-World/Jewish-Features/Belarus-Jews-stay-calm-in-face-of-presidents-anti-Semitic-slurs|title=BELARUS JEWS STAY CALM IN FACE OF PRESIDENT'S ANTI-SEMITIC SLURS|last=Siegel|first=Matt|date=22 October 2007|work=[[The Jerusalem Post]]|language=en|accessdate=27 November 2017}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7053165.stm|title=Belarus president 'anti-Semitic'|date=19 October 2007|publisher=[[BBC]]|accessdate=27 November 2017}}</ref></blockquote>Коментарот предизвикал активни критики од еврејските водачи и во [[Израел]]; Лукашенко потоа испратил делегација во Израел. Во 2015 година, Лукашенко дал уште еден коментар за време на тричасовното ТВ обраќање, критикувајќи го гувернерот на [[Минска област|регионот Минск]] дека не го држи еврејското население во Белорусија „под контрола“. Тој, исто така, ги нарекол Евреите „''бели со коски''“, што значи дека не уживаат ниска работа.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.timesofisrael.com/belarus-president-raps-jewish-governor-for-not-keeping-jews-under-control/|title=Belarus president raps Jewish governor for not keeping Jews 'under control'|date=30 April 2015|publisher=Times of Israel|accessdate=27 November 2017}}</ref> Во 2021 година, Александар Лукашенко тврдел дека „''Евреите успеале да го натераат целиот свет да им се поклони''“, што било критикувано од Министерството за надворешни работи на Израел.<ref name="haaretz2021" /> Во истата 2021 година, белорускиот владин весник ''Белоруски Сегодња'' обвинил групи белоруски Евреи за обиди да ја дестабилизираат ситуацијата во земјата со помош на Евреи во странство.<ref name="haaretz2021">[https://www.haaretz.com/opinion/.premium-why-the-fate-of-the-last-jews-of-belarus-lies-in-putin-s-hands-1.10067413 As Lukashenko Ramps Up Antisemitism, Will Putin Save the Last Jews of Belarus?]</ref> === Криза на полските малцинства === На 3 август 2005 година, активист кој работел за Сојузот на Полјаците (што ја претставува полската малцинска заедница) бил уапсен и осуден на 15-дневна затворска казна, а Лукашенко го обвинил полското малцинство за заговор за негово соборување. Поранешниот шеф на Сојузот на Полјаците, Тадеуш Гавин, подоцна бил осуден на втора казна за наводно претепување на еден од неговите другари во ќелијата (тврдење што тој го негира). Канцелариите на Сојузот на Полјаците биле нападнати на 27 јули 2005 година во криза која излегла на површина претходниот ден, кога [[Andrzej Olborski|Анджеј Олборски]] ( [[Полска|полски]] дипломат кој работел во [[Минск]]) бил протеран од земјата - трето вакво протерување за три месеци. Полска ја обвинила Белорусија за прогон на 400.000 Полјаци кои биле дел од Белорусија откако нејзините граници биле поместени на запад по [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. === Антициганизам === Поранешен полицаец објавил дека белоруската милиција има неформални правила за Ромите кои вклучуваат произволна проверка на документи, телефонски преглед, проверка на куќата без причина.<ref name="ch97.roma">[https://charter97.org/ru/news/2019/5/26/335376/ Милиционер рассказал, как в Могилеве годами «отрабатывают» цыганские районы]</ref> 80% од Ромите во Белорусија тврдат дека се соочиле со антициганизам од страна на полицијата што вклучува произволно приведување, повеќекратна регистрација на отпечатоци од прсти, конфискација на возила.<ref name="ch97.roma" /> На 16 мај 2019 година, патниот полициски службеник на ГАИ бил пронајден мртов во близина на Махилиот. Веднаш потоа биле организирани масовни рации врз локални Роми.<ref name="roma1" /> Биле приведени до 40 [[Роми]].<ref>[https://mspring.media/ru/roma/ После убийства милиционера ночью в Могилеве прошла облава на цыган]</ref> Жените биле пуштани по ноќ во полициска станица, но мажите останале во полициската станица.<ref name="roma1" /> Една ослободена Ромка изјавила дека и било кажано дека „''мажите ќе бидат во затвор додека [полицијата] не ги најдеме криминалците''“.<ref name="roma1">[https://spring96.org/en/news/92972 Human rights defenders: Crime has no nationality]</ref> Подоцна било утврдено дека патниот полициски службеник на ГАИ чија смрт довела до овие прибирања извршил [[самоубиство]].<ref name="fidh" /> Министерот за внатрешни работи [[Igor Shunevich|Игор Шуневич]] одбил да и се извини на ромската заедница за овој инцидент.<ref>[https://www.kp.by/daily/26980/4039228/ «У министра нет ни повода, ни оснований просить извинения у цыган. Понятно?» Шуневич объяснил задержания в Могилеве]{{Мртва_врска|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Меѓународната федерација за човекови права повикала на истрага за масовните приведувања на Роми во Махилиот.<ref name="fidh">[https://www.fidh.org/en/region/europe-central-asia/belarus/belarus-mass-roundups-of-roma-people-must-be-investigated Belarus: Mass Roundups of Roma People Must Be Investigated]</ref> === Дискриминација на белоруски говорници === Припадниците на белоруското говорно малцинство во Белорусија се жалат на дискриминација на [[Белоруски јазик|белорускиот јазик]] во Белорусија, недостаток на образование на белоруски јазик и информации за потрошувачите на белоруски, сето тоа и покрај официјалниот статус на белорускиот јазик како државен јазик покрај рускиот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.racyja.com/hramadstva/belarusy-suprats-dyskryminatsyi-rodn/|title=Беларусы супраць дыскрымінацыі роднай мовы на заканадаўчым роўні|year=2017|publisher=[[Radio Racyja]]|language=be|accessdate=27 November 2017|archive-date=2017-05-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20170531215032/https://www.racyja.com/hramadstva/belarusy-suprats-dyskryminatsyi-rodn/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.racyja.com/hramadstva/dyskryminatsyya-belaruskaj-movy-pa-gar/|title=Дыскрымінацыя беларускай мовы па-гарадзенску|year=2016|publisher=[[Radio Racyja]]|accessdate=27 November 2017|archive-date=2016-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20161024235330/https://www.racyja.com/hramadstva/dyskryminatsyya-belaruskaj-movy-pa-gar/|url-status=dead}}</ref> Во својот извештај за човековите права на земјата за Белорусија од 2016 година, американскиот [[Стејт департмент]], исто така, навел дека има „''дискриминација на. .. оние кои се обиделе да го користат белорускиот јазик''“.<ref name="statedep2016">{{Наведена мрежна страница|url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/hrrpt/humanrightsreport/index.htm?year=2016&dlid=265398#wrapper|title=Country Reports on Human Rights Practices for 2016|year=2017|publisher=US Department of State Bureau of Democracy, Human Rights and Labor|accessdate=27 November 2017}}</ref> „''Бидејќи владата сметаше дека многу поборници на белорускиот јазик се политички противници, властите продолжија да ги вознемируваат и заплашуваат академските и културните групи кои се обидуваа да го промовираат белорускиот јазик и рутински ги одбиваа предлозите за проширување на употребата на јазикот''“, се вели во извештајот.<ref name="statedep2016" /> Белорусија има два официјални јазици, но биле пријавени случаи на судења на руски и покрај молбите на обвинетите да се користи [[белоруски јазик]].<ref>[https://nn.by/?c=ar&i=274936 Гарадзенку судзяць за абразу міліцэйскага начальніка. Але тое ж зняважлівае слова часта выкарыстоўвае сам Лукашэнка. Што скажа суд?]</ref><ref>[https://belapan.by/archive/2014/08/19/media_curpanau/ Могилевчанин Володар Цурпанов: Сталкиваешься с тем, что твое белорусскоязычие воспринимается как враждебность]</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://telegraf.by/in-belarus/v-minske-sudyat-izvestnogo-pravozaschitnika/ |title=В Минске судят Беляцкого: судья отклонил два ходатайства |accessdate=2023-04-22 |archive-date=2022-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407101643/https://telegraf.by/in-belarus/v-minske-sudyat-izvestnogo-pravozaschitnika/ |url-status=dead }}</ref> На 23 јули 2021 година, курсевите за белоруски јазик Мова Нанова биле насилно распуштени.<ref>[https://euroradio.fm/ru/vlasti-likvidirovali-kursy-belorusskogo-yazyka-mova-nanova Власти ликвидировали курсы белорусского языка "Мова нанова"]</ref> Во јули 2021 година, властите извршиле претрес во канцеларијата на Здружението за белоруски јазици, а во август Министерството за правда поднело барање за ликвидација на ова друштво во Врховниот суд на Белорусија.<ref name="reform1">[https://reform.by/251518-tbm-cherez-nedelju-mogut-likvidirovat-a-vmeste-s-nim-gazety-novy-chas-i-nasha-slova ТБМ через неделю могут ликвидировать, а вместе с ним газеты «Новы час» и «Наша слова»]</ref> == Земање заложници спонзорирано од владата == Еден од позабележителните примери за кршење на човековите права и меѓународните норми од страна на белоруската влада било киднапирањето, незаконското задржување и тортурата на американскиот адвокат Емануел Зелцер <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.russianlaw.org/directors_ez.htm|title=Emanuel Zeltser. American Russian Law Institute|accessdate=6 March 2015}}</ref> и неговата помошничка Владлена Фанк.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.moscowtelegraph.com/lena.htm|title=VLADLENA BRUSKOVA|work=www.moscowtelegraph.com|accessdate=2023-04-22|archive-date=2022-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220407101644/http://www.moscowtelegraph.com/lena.htm|url-status=dead}}</ref> На 11 март 2008 година, Зелцер и Фанк биле киднапирани во [[Лондон]] од белоруски агенти на КГБ. Двајцата биле дрогирани и однесени во Белорусија со приватен авион на [[Борис Березовски]], руски олигарх и пријател на Лукашенко кој [[Интерпол]] го барал за измама, перење пари, учество во организиран криминал и меѓународни финансиски криминали.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://russianlaw.org/berezovsky.htm|title=Boris Berezovsky Backgrounder|accessdate=6 March 2015}}</ref> По слетувањето во Минск, Зелцер и Фанк биле приведени од чуварот на Лукашенко, соопштил американскиот Стејт департмент.<ref>Lukashenka illegally extended his presidential term by "a fraudulent referendum that removed term limits on the presidency". [http://russianlaw.org/Lukashenka/US_StateDepartmentNoteBelarust.pdf The 2009 US Department of State Background Note: Belarus].</ref> Тие биле пренесени во Американка (Белорускиот притвор на КГБ од времето на Сталин), каде што биле мачени, не им биле дадени лекови и им било кажано дека ќе останат во затвор на неодредено време доколку [[САД]] не ги укинат санкциите против Лукашенко. Зелцер и Фанк биле држени како заложници 473 дена, односно 373 дена. Нивното запленување, тортура и притвор предизвикале меѓународен гнев и значително медиумско покривање (очигледно неочекувано од белоруските власти).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://russianlaw.org/Lukashenka/MSNBC_Olbermann_transcript.pdf|title=Belarusian Authorities Hold American Lawyer Hostage. MSNBC (9 September 2008)}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.youtube.com/watch?v=wLKPd1FKp0g&feature|title=Belarusian authorities hold American lawyer Emanuel Zeltser captive|last=cfcartwright|date=12 January 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20230514100356/https://www.youtube.com/watch?v=wLKPd1FKp0g&feature|archive-date=2023-05-14|accessdate=2023-04-22|url-status=bot: unknown}}</ref> Американскиот Стејт департмент и членовите на американскиот Конгрес постојано барале ослободување на заложниците. Светските лидери, Европскиот парламент и меѓународните организации за човекови права се приклучиле на повикот на САД за итно ослободување на Фанк и Зелцер. Амнести интернешнал издал итни предупредувања за „''тортурата и другото малтретирање''“ на Зелцер.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://russianlaw.org/Lukashenka/AmnestyInternationalAlerts.pdf|title=Amnesty International alerts|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314155804/http://russianlaw.org/Lukashenka/AmnestyInternationalAlerts.pdf|archive-date=14 March 2012}}</ref> [http://russianlaw.org/Ihar_Rynkevich.htm Ихар Ринкевич], белоруски правен експерт и прес-секретар на Белоруската Хелсиншка комисија, во интервју изјавил: „''Ова е уште еден срамен случај за белоруското правосудство за кој повеќе од една генерација белоруски правни експерти ќе поцрвенат''“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://russianlaw.org/Lukashenka/Ihar--EXPERT-OPINION-1.pdf|title=Rynkevich Interview. Belapan (1 August 2008)}}</ref> Силно формулирано писмо од Адвокатската комора на Њујорк до Лукашенко ја осудува злоупотребата на КГБ на Зелсер и Фанк и бара нивно итно ослободување. Во писмото на адвокатската асоцијација се изразува „''голема загриженост за апсењата и притворањето на г-дин Зелцер и г-ѓа Фанк и извештаите за физичко малтретирање на г-дин Зелцер''“ и изјавила дека тоа не е во согласност со обврските на Белорусија според меѓународните договори, вклучително и Меѓународниот пакт за граѓански и политички права (МЦЦПП) и Конвенцијата против тортура и друго нечовечко или понижувачко постапување или казнување (CAT). Во писмото, исто така, се истакнува дека обвиненијата што КГБ ги покренал против Зелцер и Фанк „''изгледа дека немаат основа за тоа''“, нема „''никакво објаснување или детали''“ и „''оттука е објавена загриженост дека ова е измислено обвинение, создадено за да се оправда нивното незаконско притвор''“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://russianlaw.org/Lukashenka/BarAssociationLetter.pdf|title=Bar Association Letter}}</ref> Ниту Фанк ниту Зелцер не биле законски „уапсени“, „обвинети“, „судени“ или „осудени“ според белоруското или меѓународното право. Тие биле незаконски запленети и држени како заложници, што е кршење на меѓународното право и белоруското право. За време на притворот, Фанк и Зелцер биле подложени на тортура и сурово, нечовечко или недостоинствено постапување, што е кршење на членот 25 од Уставот на Белорусија;<ref>[http://www.law.by/work/englportal.nsf/6e1a652fbefce34ac2256d910056d559/d93bc51590cf7f49c2256dc0004601db?OpenDocument Constitution of the Republic of Belarus of 1994] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090606143757/http://www.law.by/work/EnglPortal.nsf/6e1a652fbefce34ac2256d910056d559/d93bc51590cf7f49c2256dc0004601db?OpenDocument}} (as amended on 24 November 1996 and 17 October 2004)</ref> американско право и меѓународни договори, вклучувајќи ја и Меѓународната конвенција против земање заложници (Конвенција за заложници);<ref>[http://russianlaw.org/Lukashenka/hostage-convention.pdf Multilateral International Convention Against the Taking of Hostages] adopted by the General Assembly of the United Nations on 17 December 1979. GA res. 34/146 (XXXIV), 34 UN GAOR Supp. (No. 46) at 245, UN Doc. A/34/46 (1979); 1316 UNTS 205; TIAS No. 11081; 18 ILM 1456 (1979) Conclusion Date: 17 December 1979; Entry into Force Date: 3 June 1983.</ref> Конвенцијата на Обединетите нации против тортура;<ref>[[United Nations Convention Against Torture|The United Nations Convention against Torture and Other Cruel, Inhuman or Degrading Treatment or Punishment]] (adopted by the General Assembly on 9 December 1975 (resolution 3452 [XXX])</ref> Меѓународниот пакт за граѓански и политички права (МКППП);<ref name="www2.ohchr.org">[http://www2.ohchr.org/english/law/ccpr.htm The United Nations International Covenant on Civil and Political Rights] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080705115024/http://www2.ohchr.org/english/law/ccpr.htm}}, G.A. res. 2200A (XXI), 21 UN GAOR Supp. (No. 16) at 52, UN Doc. A/6316 (1966), 999 UNTS 171, entered into force 23 March 1976.</ref> Конвенцијата на Обединетите нации против тортура (Конвенција за тортура);<ref>[http://russianlaw.org/Lukashenka/torture_covention_cat.pdf The United Nation's Convention against Torture and Other Cruel, Inhuman or Degrading Treatment or Punishment] (adopted by the General Assembly on 9 December 1975 (resolution 3452 [XXX])</ref> и Меѓународниот пакт за граѓански и политички права (ICCPR).<ref name="www2.ohchr.org" /> Киднапирањето, притворањето и малтретирањето на Зелцер и Фанк во заробеништво на КГБ било обид да се принудат САД да ги укинат санкциите против Лукашенко (и другите членови на белоруската влада) и против белоруската петрохемиска компанија Белнефтехим (која тие ја поседувале). Дејствијата на Белорусија биле грубо кршење на правото на нациите и универзално прифатените норми на меѓународното право за човекови права, вклучително и законите кои забрануваат земање заложници и тероризмот спонзориран од државата.<ref>Dubbed "terrorists arms depot" by the International League for Human Rights, Belarus has a history of close cooperation with and arms sales to rogue states, sponsors of terrorism. See also: [http://russianlaw.org/Lukashenka/terrorist_arms_depot.pdf Washington Post "Belarus's Terrorist Ties"] 12 June 2004</ref> Попуштајќи се на барањата на меѓународната заедница, Лукашенко ги ослободил Фанк на 20 март 2009 година и Зелцер на 30 јуни (кога делегација од американскиот Конгрес отпатувал во Белорусија за да се сретне со Лукашенко во врска со заложничката криза).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://russianlaw.org/hostage/ABCnews_US-lawyer.htm|title=ABC News: US Lawyer Imprisoned in Belarus on Widely Denounced Charges Freed|accessdate=6 March 2015}}</ref> Американскиот ''вршител на должноста'' во Белорусија Џонатан Мур коментирал по нивното ослободување: „''Белоруските власти никогаш не дале никакви индикации дека обвиненијата против г-дин Зелцер и г-ѓа Фанк биле легитимни.'' ''Како резултат на тоа, можам само да заклучам дека обвиненијата во овој случај се целосно неосновани; и се резултат на вонправна мотивација''.“ <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://russianlaw.org/hostage/Moore-letter.pdf|title=Jonathan Moore Letter}}</ref> Иако Стејт департментот на САД постојано изјавувал дека не ги користи своите граѓани како „''чипови за пазарење''“, многумина во Белорусија сè уште веруваат дека САД склучиле договор со Лукашенко (наведувајќи го да ги ослободи заложниците во замена за кредити од ММФ за Белорусија). Појавувајќи се на руската ТВ мрежа НТВ, Анатолиј Лебедко (претседател на белоруската Обединета народна партија) изјавил: „''Вашингтон беше принуден да плати откуп за својот граѓанин со обезбедување на Лукашенко кредити од ММФ, чисто и едноставно; Во суштина, ова е земање заложници, практиката што е широко распространета во Белорусија е издигнато на меѓународно ниво, каде што Лукашенко не само што испраќа политичка порака туку бара паричен надомест за човековата слобода''.“ <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://russianlaw.org/hostage/God-Daddy.html|title=Emanuel Zeltser – NTV "Крестный Батька Лукашенко" (God-Daddy Lukashenko)|accessdate=6 March 2015}}</ref> == Присилни исчезнувања == [[Податотека:Zniknąć_03_-_Czarownik_ciągnie_za_uszy.jpg|мини| Демонстрации во [[Варшава]], потсетувајќи на исчезнувањето на опозиционерите во Белорусија]] Во 1999 година, опозициските лидери Јуриј Зачаранка и Виктар Ханчар заедно со неговиот деловен соработник [[Anatol Krasouski|Анатол Красоуски]] исчезнале. Ханчар и Красоуски исчезнале истиот ден од емитувањето на државната телевизија во кое претседателот [[Александар Лукашенко]] им наредил на началниците на неговите безбедносни служби да се справат со „''опозициските ѓубриња''“. Иако Комитетот за државна безбедност на Република Белорусија (КГБ) ги имал под постојан надзор, официјалната истрага објавила дека случајот не може да се разреши. Истрагата за исчезнувањето на новинарот Димитриј Завадски во 2000 година исто така не дало резултати. Копии од извештајот на Парламентарното собрание на Советот на Европа, кој ги поврзува високите белоруски функционери со случаите на исчезнувања, биле конфискувани.<ref>{{Наведени вести|url=http://blog.amnestyusa.org/europe/16-years-of-silence-enforced-disappearances-in-belarus-must-be-investigated/|title=16 Years of Silence: Enforced Disappearances in Belarus Must Be Investigated|date=18 September 2015|work=[[Amnesty International]]|access-date=2023-04-22|archive-date=2017-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20170921193101/http://blog.amnestyusa.org/europe/16-years-of-silence-enforced-disappearances-in-belarus-must-be-investigated/|url-status=dead}}</ref> Во септември 2004 година, [[Европска Унија|Европската унија]] и [[Соединети Американски Држави|Соединетите држави]] издале забрана за патување за пет белоруски функционери осомничени за вмешаност во киднапирањето на Зачаранка: министерот за внатрешни работи [[Vladimir V. Naumov|Владимир Наумов]], јавниот обвинител Виктор Шејман, министерот за спорт и туризам [[Yuri Sivakov|Јуриј Сиваков]] и полковникот Дмитриј Павличенко од Министерството за внатрешни работи на Белорусија.<ref>{{Наведени вести|url=http://english.pravda.ru/world/europe/28-09-2004/7115-nongrata-0/|title=USA, EU declare Belarus officials personas non grata|date=28 September 2008|access-date=3 March 2015|publisher=[[Pravda]]}}</ref> Во декември 2019 година, [[Дојче Веле|Дојче веле]] објавил документарен филм во кој Јуриј Гаравски, поранешен припадник на специјалната единица на белоруското Министерство за внатрешни работи, потврдувајжи дека токму неговата единица ја уапсила, однела и ја убила Зечаранка и дека подоцна го сториле истото и со Виктар Ханчар и Анатол Красуски.<ref>[https://www.dw.com/en/belarus-how-death-squads-targeted-opposition-politicians/a-51685204 Belarus: How death squads targeted opposition politicians]</ref> == Рангирање по организации за човекови права == Големите организации за човекови права ја критикуваат Белорусија и нејзината состојба со човековите права. Во поголемиот дел од мандатот на Лукашенко, тој се смета за еден од најрепресивните режими во светот. {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+Белорусија во главните индекси на слободата ! ! 2021 ! 2020 ! 2019 ! 2018 ! 2017 ! 2016 ! 2015 ! 2014 ! 2013 ! 2012 ! 2011 ! 2010 ! 2009 ! 2008 ! 2007 ! 2006 ! 2005 ! 2004 ! 2003 |- | Слободата во светот<ref>[https://freedomhouse.org/country/belarus/freedom-world/2021 Freedom in the World 2021]</ref> | style="background:red" | <span style="display:none">5</span> Не е (вкупен резултат: 11/100) | style="background:red" | <span style="display:none">5</span> Не е (вкупен резултат: 19/100) | style="background:red" | <span style="display:none">5</span> Не е (вкупен резултат: 19/100) | style="background:red" | <span style="display:none">5</span> Не е (вкупен резултат: 21/100) | style="background:red" | <span style="display:none">5</span> Не е (вкупен резултат: 20/100) | style="background:red" | <span style="display:none">5</span> Не е (вкупен резултат: 17/100) | style="background:red" | <span style="display:none">5</span> Не е | style="background:red" | <span style="display:none">5</span> Не е | style="background:red" | <span style="display:none">5</span> Не е | style="background:red" | <span style="display:none">5</span> Не е | style="background:red" | <span style="display:none">5</span> Не е | style="background:red" | <span style="display:none">5</span> Не е | style="background:red" | <span style="display:none">5</span> Не е | style="background:red" | <span style="display:none">5</span> Не е | style="background:red" | <span style="display:none">5</span> Не е | style="background:red" | <span style="display:none">5</span> Не е | style="background:red" | <span style="display:none">5</span> Не е | style="background:red" | <span style="display:none">5</span> Не е | style="background:red" | <span style="display:none">5</span> Не е |- | Индекс на економска слобода | | | | style="background:red" | Репресирани (58,1, светска ранг 108) | style="background:red" | Потиснати | style="background:#fc9;" |Главно неслободни | style="background:red" | Потиснати | style="background:red" | Потиснати | style="background:red" | Потиснати |- | [[Индекс на слободата на печатот]] <ref>[https://rsf.org/en/belarus Belarus]</ref> | style="background:red" | (Глобален ранг: 158)<br /> 50,82 | style="background:red" | (Глобален ранг: 153)<br />49,75 | style="background:red" | (Глобален ранг: 153)<br /> | style="background:red" | (Глобален ранг: 155)<br /> 52,59 | style="background:red" | (Глобален ранг: 153)<br />52,43 | style="background:red" | (Глобален ранг: 157)<br /> 54,32 | style="background:orange" | (Глобален ранг: 157)<br /> 47,98 | style="background:orange" | (Глобален ранг: 157)<br />47,81 | style="background:orange" | (Глобален ранг: 157)<br /> 48,35 | style="background:purple" | (Глобален ранг: 168)<br /> 99,00 | style="background:red" | (Глобален ранг: 154)<br /><br /> 57.00 | style="background:red" | (Глобален ранг: 151)<br /><br /> 59,50 | style="background:red" | (Глобален ранг: 154)<br /><br /> 58,33 | style="background:red" | (Глобален ранг: 151)<br /><br /> 63,63 | style="background:red" | (Глобален ранг: 151)<br /><br /> 57.00 | style="background:red" | (Глобален ранг: 152)<br /><br /> 61,33 | style="background:red" | (Глобален ранг: 144)<br /><br /> 54.10 | style="background:red" | (Глобален ранг: 151)<br /><br /> 52.00 часот | style="background:red" | (Глобален ранг: 124)<br /><br /> 52.17 |- | Индекс на демократија | style="background:red" | <span style="display:none">3.13</span> Авторитарни | style="background:red" | <span style="display:none">3.13</span> Авторитарни | style="background:red" | <span style="display:none">3.13</span> Авторитарни | style="background:red" | <span style="display:none">3.13</span> Авторитарни | style="background:red" | <span style="display:none">3,54</span> Авторитарни | style="background:red" | <span style="display:none">3.62</span> Авторитарни | style="background:red" | <span style="display:none">3,69</span> Авторитарни | style="background:red" | <span style="display:none">3.04</span> Авторитарни | style="background:red" | <span style="display:none">3.04</span> Авторитарни | style="background:red" | <span style="display:none">3.16</span> Авторитарни | style="background:red" | <span style="display:none">3.34</span> Авторитарни | | style="background:red" | <span style="display:none">3.34</span> Авторитарни | | style="background:red" | <span style="display:none">3.34</span> Авторитарни |- | Слобода на печатот (извештај) | | | | | style="background:red" | 83 (Не е) | style="background:red" | 91 (Не) | style="background:red" | 93 (Не) | style="background:red" | 93 (Не) | style="background:red" | Не е | style="background:red" | Не е | style="background:red" | Не е | style="background:red" | Не е | style="background:red" | Не е | style="background:red" | Не е | style="background:red" | Не е | style="background:red" | Не е | style="background:red" | Не е | style="background:red" | Не е | style="background:red" | Не е |- | Серии на податоци за политика | | | | style="background:red" | Автократија | style="background:red" | Автократија |- | [[Светски индекс на морална слобода]] | | | | style="background:red" | 45,7 поени (Ранг 88, недоволна морална слобода) | style="background:red" | Недоволна морална слобода |- |} <blockquote>Пријателската реторика на Белорусија за човекови права не беше поддржана од вистински подобрувања на човековите права во 2016 година. Смртната казна останува во употреба. Официјалните лица продолжуваат да ги гонат активистите за човекови права и критичките новинари под лажни обвиненија. Законските измени дополнително ја ограничија слободата на изразување со проширување на дефиницијата за „екстремизам“ и со забрана за ширење на одредени видови информации меѓу децата под лажно изговор дека ги штитат. Меѓународните набљудувачи препознаа одреден напредок за време на парламентарните избори во септември, но повикаа на дополнителни реформи. - [[Human Rights Watch]] World Report 2017<ref>{{cite book|title=World Report 2017 - Belarus Events of 2016|date=12 January 2017|publisher=[[Human Rights Watch]]|chapter=Belarus: Events of 2016|access-date=27 November 2017|chapter-url=https://www.hrw.org/world-report/2017/country-chapters/belarus}}</ref></blockquote> <blockquote>Останатите строги ограничувања на правата на слобода на изразување, на здружување и на мирно собирање. Владата продолжи да одбива соработка со специјалниот известувач на ОН за човекови права во Белорусија. Најмалку четири лица беа погубени, а четири лица беа осудени на смрт. - [[Amnesty International]] 2016/2017 Report<ref>{{cite web|url=https://www.amnesty.org/en/countries/europe-and-central-asia/belarus/report-belarus/|title=Amnesty International - BELARUS 2016/2017|year=2017|publisher=[[Amnesty International]]|access-date=27 November 2017}}</ref></blockquote><blockquote>Претседателот Алаксандар Лукашенка обезбеди петти мандат на претседателските избори во октомври 2015 година, кои не ги исполнија меѓународните стандарди, според набљудувачите од Организацијата за безбедност и соработка во Европа (ОБСЕ). (...) Владата беше наградена за чекорите што ги презеде за да ја подобри нејзината сè уште репресивна ситуација со човековите права кога Европската унија и Соединетите Држави и дадоа привремено ослободување од санкциите на земјата. - [[Freedom House]] Freedom in the World 2016 Report<ref name="FreedomInTheWorld">{{cite web|url=https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2016/belarus|title=Freedom in the World 2017 - Belarus|publisher=[[Freedom House]]|access-date=27 November 2017}}{{Мртва_врска|date=June 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref></blockquote> == Меѓународна критика == === Обединети нации === Извештајот на Советот за човекови права на ОН од 2007 година <ref name="UN 2007"/> забележува дека „специјалниот известувач наиде на, трета година по ред, апсолутно одбивање да соработува од страна на Владата на Белорусија... сите напори направени за вклучување во конструктивен дијалог беа бесплодни“; „Ситуацијата со човековите права во Белорусија постојано се влошуваше“; „Владата на Белорусија не разгледа ниту една од препораките дадени од специјалниот известувач“ и договорните тела (како што е Комитетот за човекови права). Специјалниот известувач на ОН истакнал дека „''политичкиот систем на Белорусија се чини дека е некомпатибилен со концептот за човекови права''“ и дека „''Советот за човекови права треба или да повика на демократизација на политичкиот режим и промена на политичкото однесување на Владата [на Белорусија] или да признаеме дека евиденцијата на човековите права во Белорусија не може да се подобри бидејќи кршењето на човековите права е во согласност со политичката природа на режимот''“. Специјалниот известувач на ОН наведува дека „''Белорусија не ги почитува своите обврски од меѓународните инструменти за човекови права до кои се придржувала''“ и ја повторува неговата препорака „''Советот за безбедност да донесе соодветни мерки за да обезбеди почитување од страна на Република Белорусија на нејзините правни обврски, вклучувајќи'': * „Веднаш да формира група правни експерти за да испита дали високи функционери на владата на Белорусија се одговорни за исчезнувањето и убиствата на неколку политичари и новинари и да дадат конкретни предлози за нивно гонење, со цел да се стави крај на неказнивоста што ја уживаат оние кои се вклучени во такви злосторства; * да се „финансира...помош на бранителите на човековите права кои биле политички малтретирани, угнетувани или гонети“; * „да се истражи очигледната вмешаност на високи владини функционери во меѓународниот организиран криминал и илегалната продажба на оружје, да се следат меѓународните финансиски текови на пари на Белорусија и, доколку е потребно, да се замрзнат сметките во странски банки на оние кои се вклучени во недозволена трговија и да се гонат криминалците“. Специјалниот известувач истакнал дека „''сегашните трговски односи со Белорусија не им даваат подобар квалитет на живот на белоруските граѓани, туку дозволуваат режимот на претседателот Лукашенко да остане на власт преку систематско кршење на човековите права и загрозување на меѓународната безбедност''“ и препорачал „''Европската унија и Соединетите Американски Држави треба да ги задржат ограничувањата за патување за белоруските службеници''“, а сите други земји-членки треба да усвојат слични мерки. Специјалниот известувач на ОН истакнал дека „''мислењата и оценките на специјалниот известувач за состојбата на човековите права во Белорусија беа потврдени и целосно споделени од најважните европски или евроатлански организации, имено ОБСЕ, Парламентарното собрание на ОБСЕ, Советот на Европа, Парламентарното собрание на Советот на Европа, Европскиот совет, Европскиот парламент, Европската комисија и Парламентарното собрание на НАТО''“, додавајќи: „''Невозможно е да се верува дека сите овие луѓе се погрешни или пристрасни''“. Во Резолуцијата на Генералното собрание на ОН <ref>[http://daccess-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N07/473/91/PDF/N0747391.pdf?OpenElement The Resolution of the UN General Assembly on Situation of human rights in Belarus]{{Мртва_врска|date=June 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (adopted by the General Assembly, 20 March 2008, A/RES/62/169)</ref> стоело: „''ситуацијата со човековите права во Белорусија во 2007 година продолжи значително да се влошува, како што е документирано во извештаите на Канцеларијата за демократски институции и човекови права на Организацијата за безбедност и Соработката во Европа и извештајот на специјалниот известувач за состојбата на човековите права во Белорусија, кој утврди дека во Белорусија продолжуваат да се случуваат систематски прекршувања на човековите права...'' и изразил длабока загриженост:<blockquote>(а) Претседателот Алаксандар Лукашенко обезбеди петти мандат на претседателските избори во октомври 2015 година, кои не ги исполнија меѓународните стандарди, според набљудувачите од Организацијата за безбедност и соработка во Европа (ОБСЕ). (...) Владата беше наградена за чекорите што ги презеде за да ја подобри нејзината сè уште репресивна ситуација со човековите права кога Европската унија и Соединетите Држави и дадоа привремено ослободување од санкциите на земјата.</blockquote><blockquote>(б) За неуспехот на Владата на Белорусија да соработува целосно со сите механизми на Советот за човекови права, особено со специјалните известувачи за состојбата на човековите права во Белорусија, притоа истакнувајќи ја сериозната загриженост во врска со континуираната и систематска кршење на човековите права во Белорусија&nbsp;...</blockquote>На 17 септември 2020 година, [[Амнести интернешенал|Амнести интернешенел]] го повикал [[Совет за човекови права на Обединетите нации|Советот за човекови права на Обединетите нации]] да преземе силна акција за спроведување истрага за ескалацијата на кризата со човековите права во [[Белорусија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2020/09/belarus-un-human-rights-council-must-take-strong-action-on-escalating-human-rights-crisis-in-the-country/|title=Belarus: UN Human Rights Council must take strong action on escalating human rights crisis in the country|date=17 September 2020|work=Amnesty International|accessdate=17 September 2020}}</ref> На 18 септември 2020 година, највисокиот совет за човекови права на [[Обединети нации|Обединетите нации]] донел резолуција со која се интензивирал прегледот на кршењето на човековите права извршени во Белорусија за време на мирните протести. Повеќе од 10.000 луѓе биле уапсени за време на протестот, како што потврдил и специјалниот известувач на ОН за Белорусија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.euronews.com/2020/09/18/belarus-attempts-to-stop-testimony-at-urgent-un-human-rights-debate|title=UN approves motion on enhanced scrutiny of alleged human rights violations in Belarus|date=18 September 2020|work=Euro News|accessdate=18 September 2020}}</ref> На 29 јуни 2022 година, Анаис Марин, специјален известувач за состојбата со човековите права во Белорусија, предупредил дека влошувањето на човековите права во Белорусија продолжува да ја зафаќа земјата во клима на страв и произволно владеење. При претставувањето на својот годишен извештај до [[Совет за човекови права на Обединетите нации|Советот за човекови права на Обединетите нации]] во [[Женева]], таа укажала на владините политики кои систематски го заостриле законодавството и ги ограничиле граѓанските и политичките права.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://news.un.org/en/story/2022/06/1121612|title=Belarus 'engulfed in fear', Human Rights Council hears|date=29 June 2022|work=United Nations|accessdate=29 June 2022|archive-date=2023-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230422223458/https://news.un.org/en/story/2022/06/1121612|url-status=dead}}</ref> === Европска Унија === Во март 2006 година, [[Европски совет|Европскиот совет]] вовел санкции за Лукашенко и другите членови на белоруската влада, со „''поради неуспехот на белоруските власти да ги исполнат обврските на ОБСЕ за демократски избори... и ја осудиле акцијата на властите во Белорусија... при апсењето мирни демонстранти кои го користат своето легитимно право на слободно собирање да протестираат против спроведувањето на претседателските избори...'' На [[10 април]] [[2006]] година, Советот усвоил рестриктивни мерки против Лукашенко, белоруското раководство и функционерите одговорни за прекршувањето на меѓународните изборни стандарди и меѓународниот закон за човекови права за задушување на граѓанското општество и демократската опозиција, предлагајќи забрана за визи и можни понатамошни мерки. Заедничката позиција 2006/362/ЗНБП предвидувала да се замрзнат економските ресурси на Лукашенко и клучните белоруски функционери идентификувани за оваа намена.<ref>[http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2006:134:0001:0011:EN:PDF Council Regulation Concerning Restrictive Measures Against President Lukashenko and Certain Officials of Belarus] ((EC) No 765/2006 of 18 May 2006.)</ref> Во својата декларација од 8 ноември 2006 година, Советот изјавил дека Европската Унија е „''длабоко загрижена''“ поради затворањето на политичките лидери што ја покажува „''повторената неподготвеност на белоруските власти да ги почитуваат меѓународните стандарди за човекови права, особено правото на правично судење. '' ''Европската унија, исто така, ја изразува својата загриженост за одбивањето пристап на набљудувачите до судењето''“,<ref>[http://www.consilium.europa.eu/ueDocs/cms_Data/docs/pressData/en/cfsp/91558.pdf Declaration by the Presidency on behalf of the European Union]. 14890/06 (Presse 307) P 129 (OR. en) Brussels, 8 November 2006.</ref> и во своите заклучоци од 2009 година <ref>[http://russianlaw.org/Lukashenka/EU_council-belarus.pdf European Council conclusions on Belarus] (2974th External Relations Council meeting, Brussels, 17 November 2009)</ref> навелае: „''Советот длабоко жали поради неодамнешниот недостаток на значителен напредок во решавањето на неговите грижи во областа на човековите права и основните слободи, вклучително и во однос на задушувањето на мирните политички акции...'' === Обединето Кралство === Канцеларијата за надворешни работи и Комонвелт на [[Обединетото Кралство]] од јуни 2008 година, за Човекови права во Белорусија, изјавило:<blockquote>Човековите права откако претседателот Лукашенко дојде на власт во 1994 година е лоша. Извештајот од септември 2006 година. .. од специјалниот известувач на ОН. .. за човекови права, беше многу критичен за ситуацијата. Ова е еден од многуте извештаи во кои се наведуваат бројните прекршувања на човековите права... Ситуацијата продолжува да се влошува, додека белоруските власти продолжуваат да ја игнорираат загриженоста покрената од ЕУ и другите... Политички мотивираните апсења и притворања продолжуваат... Обединетото Кралство и ЕУ продолжува да ги покренува прашањата за човековите права со белоруската влада преку редовни изјави на ЕУ, шефовите на мисиите на ЕУ во Минск и преку меѓународните организации, вклучувајќи ги ОН и ОБСЕ<ref>[http://russianlaw.org/Lukashenka/FCO_Belarus_Human_Rights%20pdf.pdf UK Foreign Office 27 June 2008 Release on Belarus Human rights].</ref></blockquote> === Соединети Американски Држави === Според [[Стејт департмент|Стејт департментот на Соединетите Американски Држави]], од 2016 година главните проблеми со човековите права во Белорусија продолжиле да бидат следниве:<blockquote>граѓаните не можеа да ја изберат својата влада преку избори; во систем без проверки и рамнотежи, властите извршија злоупотреби; и политичките права на поранешните политички затвореници останаа во голема мера ограничени, додека владата не успеа да одговори за долгогодишните случаи на политички мотивирани исчезнувања</blockquote>Покрај тоа, американскиот Стејт департмент укажал на злоупотреби од страна на безбедносните сили, лошите услови во затворите, политички мотивирани апсења, политичко мешање во работата на судството, ограничување на граѓанските слободи и многу други прашања.<ref name="statedep2016"/> САД спроведуваат политика на „ селективен ангажман“ со владата на Белорусија, ограничувајќи го пристапот на владата до американски владини службеници на ниво на помошник-секретар и подолу и ограничувајќи ја американската помош за владата на Белорусија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://russianlaw.org/Lukashenka/US_StateDepartmentNoteBelarust.pdf|title=The 2008 US Department of State Background Note}}</ref> На [[19 јуни]] [[2006]] година, претседателот [[Џорџ Буш]] прогласил национална вонредна состојба во врска со активностите на членовите на белоруската влада (вклучувајќи го и Лукашенко), наредувајќи санкции против Лукашенко, другите членови на белоруската влада и Белнефтехим за „''поткопување на демократскиот процес и конституирање необична и извонредна закана за националната безбедност и надворешната политика на Соединетите Држави''“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://russianlaw.org/Lukashenka/bel-sanctions.pdf|title=Executive Order 13405}}</ref> Стејт департментот на САД постојано го критикувал режимот на Лукашенко, опишувајќи го како „''брутална, авторитарна диктатура која бесрамно ги игнорира човековите права и основните слободи''“.<ref name="The UN Rapporteur Belarus Reports">{{Наведена мрежна страница|url=http://russianlaw.org/Lukashenka/UN-Rapporteur-reports.pdf|title=The UN Rapporteur Belarus Reports|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722152828/http://russianlaw.org/Lukashenka/UN-Rapporteur-reports.pdf|archive-date=22 July 2011}}</ref> Оценките на Обединетите нации, САД и европските и евроатлантските организации го покажуваат непочитувањето на човековите права од страна на Белорусија, потчинетоста на белоруските судови на администрацијата на Лукашенко и членовите на внатрешниот круг на Лукашенко и употребата на белоруското судство како алатка за постигнување несоодветни политички цели и приспособување на интересите на режимот. Советот за човекови права на Обединетите нации забележал дека белорускиот политички систем е „''некомпатибилен со концептот на човекови права''“. Белорусија била наречена „''последната вистинска преостаната диктатура во срцето на Европа''“ од американскиот државен секретар [[Кондолиза Рајс]].<ref>{{Наведени вести|url=http://edition.cnn.com/2005/WORLD/europe/04/20/rice.dougherty/index.html|title=Rice: Russia's future linked to democracy|date=20 April 2005|publisher=CNN}}</ref> Белорусија е предмет на американски санкции за „''поткопување на демократскиот процес и претставување невообичаена и извонредна закана за националната безбедност и надворешната политика на Соединетите држави''“.<ref>[http://russianlaw.org/Lukashenka/bel-sanctions.pdf Emergency Executive Order 13405].</ref> Таа е исто така предмет на санкции наметнати од Европската Унија за кршење на човековите права.<ref name="EC 2006"/> Белорусија е утврдена како вообичаен прекршувач на меѓународните закони за човекови права и прифатените норми на меѓународно однесување од страна на ОН, САД, Организацијата за безбедност и соработка во Европа (ОБСЕ), Парламентарното собрание на ОБСЕ, Советот на Европа, Парламентарно собрание на Советот на Европа, Европскиот совет, Европскиот парламент, Европската комисија и Парламентарното собрание на НАТО. Како што изјавил специјалниот известувач на ОН за Белорусија, „''невозможно е да се верува дека сите овие луѓе се погрешни или пристрасни''“. Забелешка за заднината на Стејт департментот на САД од 2008 година: Белорусија наведува:<blockquote>Билатералните односи се заладија по изборот на претседателот Лукашенко во јули 1994 година. По меѓународно непризнатиот уставен референдум во ноември 1996 година, кој резултираше со распуштање на легитимниот парламент на Белорусија и централизација на моќта во извршната власт, Лукашенко предизвика дипломатска криза со... конфискација на дипломатските резиденции [на] резиденциите на САД, Германија, Британија, Франција, Италија и ММФ далеку од тие мисии... Покрај тоа, Лукашенко ја искористи својата новоцентрализирана моќ за да ги потисне човековите права низ целата земја *** Од неговиот избор во јули 1994 година... Лукашенко постојано ја консолидираше моќта во извршната власт преку авторитарни средства и доминираше со сите гранки на власта. Тој го искористи недемократскиот референдум во ноември 1996 година за да го измени уставот од 1994 година за да ги прошири своите овластувања и незаконски да го продолжи мандатот. *** Во 2004 година, тој организираше лажен референдум со кој беа отстранети ограничувањата на мандатот на претседателската функција. *** Во 2006 година, Лукашенко „доби“ уште еден мандат на недемократски избори. Во јануари 2007 година, тој дополнително го зацврсти своето владеење преку локални избори кои не ги исполнија меѓународните стандарди.</blockquote>Извештајот на Стејт департментот за Белорусија од 2008 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.state.gov/g/drl/rls/hrrpt/2008/eur/119069.htm|title=2008 Human Rights Report: Belarus|work=U.S. Department of State|archive-url=https://web.archive.org/web/20090226075311/http://www.state.gov/g/drl/rls/hrrpt/2008/eur/119069.htm|archive-date=26 February 2009|accessdate=6 March 2015}}</ref> забележал сериозни, вообичаени злоупотреби од страна на белоруската влада на човековите права и непочитување на слободите на говор, печат, религија и здружување. Тој укажува на недоследности меѓу белорускиот закон и судските пресуди. Извештајот на Стејт департментот од 2008 година ја демонстрирал послушноста на белоруските судови кон администрацијата на Лукашенко и приватните интереси на неговиот близок круг, до таа мера што „''судовите''“ во Белорусија постојат само по име. Истакнати точки се:<blockquote>Според нејзиниот устав, Белорусија е република. .. Во пракса, сепак, моќта е концентрирана во претседателството. Од неговиот избор за претседател во 1994 година, Александар Лукашенко ја консолидираше својата моќ над сите институции и го поткопа владеењето на правото преку авторитарни средства, манипулирани избори и произволни декрети. Следните претседателски избори не беа слободни или фер, а парламентарните избори на 28 септември [2008] не ги исполнија меѓународните стандарди. [Членовите на] безбедносните сили... продолжија да вршат бројни прекршувања на човековите права. Владиното досие за човекови права остана многу лошо бидејќи владините власти продолжија да вршат чести сериозни злоупотреби... Владата не успеа да даде отчет за минатите политички мотивирани исчезнувања [на човечки суштества]. Условите во затворот останаа екстремно лоши, а извештаите за злоупотреба на затворениците и притворениците продолжија. Владата дополнително ги ограничи граѓанските слободи, вклучително и слободите на печатот, говорот, собирањето, здружувањето и религијата... Корупцијата продолжи да биде проблем... Верските водачи беа казнети, затворани или депортирани поради вршење услуги&nbsp;... Во делот со наслов: „Тортура и друго сурово, нечовечко или понижувачко постапување или казнување“ Извештајот на Државниот оддел на САД за Белорусија од 2008 година забележа дека иако белорускиот закон забранува такви практики; Белоруската КГБ и другите специјални сили неказнето не го почитуваат законот, приведените и демонстрантите се подложени на тепање. Стејт департментот се повикува на Извештајот од 2 септември 2008 година на [http://spring96.org/files/book/conditions_of_detention_2008_en.pdf Меѓународната федерација за човекови права (ФИДХ) за условите на притвор во Белорусија] во кој се забележани „суштински докази“ за употреба на тортура и малтретирање на осомничените за време на кривични и административни истраги<ref>ФИДХ, со седиште во Париз е федерација од 155 организации за човекови права во речиси 100 земји. ФИДХ ги координира и поддржува активностите на своите организации членки, на локално, регионално и меѓународно ниво и има консултативен статус пред Обединетите нации, УНЕСКО и Советот на Европа и статус на набљудувач пред Африканската комисија за човекови и народни права, Меѓународната организација на Франкофонијата и Меѓународната организација на трудот. ФИДХ тесно соработува со Европската унија, Организацијата за безбедност и соработка во Европа, Организацијата на американските држави, Програмата за развој на Обединетите нации, Светската трговска организација, Меѓународниот монетарен фонд, Светската банка и Организацијата за економска соработка и развој</ref>. </blockquote>Во делот од извештајот насловен „''Произволно мешање во приватноста, семејството, домот или кореспонденцијата''“ било забележано дека „''[белорускиот] закон забранува такви дејствија; сепак, владата не ги почитуваше овие забрани во пракса“; додека „законот бара налог за претреси''“, КГБ „''извршил неовластени претреси... без налози''“ со „''многубројни случаи во кои властите претресувале резиденции и канцеларии од јасно политички причини''“. Во него се забележува дека „''недостигот на независност на обвинителството ја направи бесмислена заштитата на правно процес''“. На 12 јуни 2009 година, администрацијата на Обама ги продолжила санкциите против Белорусија, во согласност со „''Известувањето за продолжување на националната вонредна состојба во однос на активностите и политиките на одредени членови на владата на Белорусија и други лица кои ги поткопуваат демократските процеси или институциите во Белорусија'' “.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://russianlaw.org/Lukashenka/Continued-sanctions.pdf|title=Notice on Continuation of the National Emergency}}</ref> == Историска ситуација == Следната табела ги прикажува рејтинзите на Белорусија од 1991 година во извештаите за слободата во светот, објавени годишно од Фридом Хаус. Оценката од 1 е „бесплатна“; 7, „неслободна“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://freedomhouse.org/sites/default/files/2022-02/Country_and_Territory_Ratings_and_Statuses_FIW_1973-2022.xlsx|title=Country and Territory Ratings and Statuses, FIW 1973-2022|last=Freedom House|authorlink=Freedom House|year=2022|format=XLS|accessdate=8 March 2022}}</ref> {{Нав|a|1}} {| class="wikitable collapsible collapsed" style="border:none; " !Историски рејтинг |- | style="padding:0; border:none;" | {| class="wikitable sortable" style="border-collapse:collapse;" width="100%" | style="width:3em; text-align:left;" |Year | style="width:3em;" |Политички права | style="width:3em;" |Граѓански слободи | style="width:3em;" |Статус | style="width:3em;" |претседател/шеф на држава{{Нав|b|2}} |- align="center" | align="left" |1991 | style="background:#ff9;" |4 | style="background:#ff9;" |4 | style="background:#ff9;" |Делумно слободни | style="background:#ff9;" |Станислав Шушкевич |- align="center" | align="left" |1992 | style="background:#ff9;" |4 | style="background:#ff9;" |3 | style="background:#ff9;" |Делумно слободни | style="background:#ff9;" |Станислав Шушкевич |- align="center" | align="left" |1993 | style="background:#ff9;" |5 | style="background:#ff9;" |4 | style="background:#ff9;" |Делумно слободни | style="background:#ff9;" |Станислав Шушкевич |- align="center" | align="left" |1994 | style="background:#ff9;" |4 | style="background:#ff9;" |4 | style="background:#ff9;" |Делумно слободни | style="background:#ff9;" |Станислав Шушкевич |- align="center" | align="left" |1995 | style="background:#ff9;" |5 | style="background:#ff9;" |5 | style="background:#ff9;" |Делумно слободни | style="background:#ff9;" |[[Александар Лукашенко]] |- align="center" | align="left" |1996 | style="background:#99f;" |6 | style="background:#99f;" |6 | style="background:#99f;" |Неслободни | style="background:#99f;" |Александар Лукашенко |- align="center" | align="left" |1997 | style="background:#99f;" |6 | style="background:#99f;" |6 | style="background:#99f;" |Неслободни | style="background:#99f;" |Александар Лукашенко |- align="center" | align="left" |1998 | style="background:#99f;" |6 | style="background:#99f;" |6 | style="background:#99f;" |Неслободни | style="background:#99f;" |Александар Лукашенко |- align="center" | align="left" |1999 | style="background:#99f;" |6 | style="background:#99f;" |6 | style="background:#99f;" |Неслободни | style="background:#99f;" |Александар Лукашенко |- align="center" | align="left" |2000 | style="background:#99f;" |6 | style="background:#99f;" |6 | style="background:#99f;" |Неслободни | style="background:#99f;" |Александар Лукашенко |- align="center" | align="left" |2001 | style="background:#99f;" |6 | style="background:#99f;" |6 | style="background:#99f;" |Неслободни | style="background:#99f;" |Александар Лукашенко |- align="center" | align="left" |2002 | style="background:#99f;" |6 | style="background:#99f;" |6 | style="background:#99f;" |Неслободни | style="background:#99f;" |Александар Лукашенко |- align="center" | align="left" |2003 | style="background:#99f;" |6 | style="background:#99f;" |6 | style="background:#99f;" |Неслободни | style="background:#99f;" |Александар Лукашенко |- align="center" | align="left" |2004 | style="background:#99f;" |7 | style="background:#99f;" |6 | style="background:#99f;" |Неслободни | style="background:#99f;" |Александар Лукашенко |- align="center" | align="left" |2005 | style="background:#99f;" |7 | style="background:#99f;" |6 | style="background:#99f;" |Неслободни | style="background:#99f;" |Александар Лукашенко |- align="center" | align="left" |2006 | style="background:#99f;" |7 | style="background:#99f;" |6 | style="background:#99f;" |Неслободни | style="background:#99f;" |Александар Лукашенко |- align="center" | align="left" |2007 | style="background:#99f;" |7 | style="background:#99f;" |6 | style="background:#99f;" |Неслободни | style="background:#99f;" |Александар Лукашенко |- align="center" | align="left" |2008 | style="background:#99f;" |7 | style="background:#99f;" |6 | style="background:#99f;" |Неслободни | style="background:#99f;" |Александар Лукашенко |- align="center" | align="left" |2009 | style="background:#99f;" |7 | style="background:#99f;" |6 | style="background:#99f;" |Неслободни | style="background:#99f;" |Александар Лукашенко |- align="center" | align="left" |2010 | style="background:#99f;" |7 | style="background:#99f;" |6 | style="background:#99f;" |Неслободни | style="background:#99f;" |Александар Лукашенко |- align="center" | align="left" |2011 | style="background:#99f;" |7 | style="background:#99f;" |6 | style="background:#99f;" |Неслободни | style="background:#99f;" |Александар Лукашенко |- align="center" | align="left" |2012 | style="background:#99f;" |7 | style="background:#99f;" |6 | style="background:#99f;" |Неслободни | style="background:#99f;" |Александар Лукашенко |- align="center" | align="left" |2013 | style="background:#99f;" |7 | style="background:#99f;" |6 | style="background:#99f;" |Неслободни | style="background:#99f;" |Александар Лукашенко |- align="center" | align="left" |2014 | style="background:#99f;" |7 | style="background:#99f;" |6 | style="background:#99f;" |Неслободни | style="background:#99f;" |Александар Лукашенко |- align="center" | align="left" |2015 | style="background:#99f;" |7 | style="background:#99f;" |6 | style="background:#99f;" |Неслободни | style="background:#99f;" |Александар Лукашенко |- align="center" | align="left" |2016 | style="background:#99f;" |7 | style="background:#99f;" |6 | style="background:#99f;" |Неслободни | style="background:#99f;" |Александар Лукашенко |- align="center" | align="left" |2017 | style="background:#99f;" |6 | style="background:#99f;" |6 | style="background:#99f;" |Неслободни | style="background:#99f;" |Александар Лукашенко |- align="center" | align="left" |2018 | style="background:#99f;" |7 | style="background:#99f;" |6 | style="background:#99f;" |Неслободни | style="background:#99f;" |Александар Лукашенко |- align="center" | align="left" |2019 | style="background:#99f;" |7 | style="background:#99f;" |6 | style="background:#99f;" |Неслободни | style="background:#99f;" |Александар Лукашенко |- align="center" | align="left" |2020 | style="background:#99f;" |7 | style="background:#99f;" |6 | style="background:#99f;" |Неслободни | style="background:#99f;" |Александар Лукашенко |- align="center" | align="left" |2021 | style="background:#99f;" |7 | style="background:#99f;" |7 | style="background:#99f;" |Неслободни | style="background:#99f;" |Александар Лукашенко |} |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.ohchr.org/en/hrbodies/sp/countriesmandates/by/pages/srbelarus.aspx Специјален известувач на ОН за состојбата на човековите права во Белорусија] * [https://web.archive.org/web/20160406191435/http://freeales.fidh.net/ Веб-страницата на ФИДХ за информирање за политичките затвореници во Белорусија] * [http://belarusdigest.com/2010/12/16/amnesty-internationals-key-human-rights-concerns-in-belarus Клучните грижи за човековите права на Амнести интернешенел во Белорусија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130817130515/http://belarusdigest.com/2010/12/16/amnesty-internationals-key-human-rights-concerns-in-belarus |date=2013-08-17 }} {{Европа по тема|Човекови права во}} [[Категорија:Човекови права во Белорусија| ]] lb6fgl2ymgr0cdgu0r9fi98nmrovog2 0 1322803 5602500 5077090 2026-07-31T09:43:28Z Bjankuloski06 332 [[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Млечка]] → [[Категорија:Млечка (растение)]] 5602500 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Tías-Yaiza - LZ-2-LZ-706 - Euphorbia trigona 02 ies.jpg | image_caption = Наполно развиена африканска млечка | genus = Euphorbia | species = trigona | authority = [[Филип Милер|Mill.]] }} '''Африканска млечкa''' ({{науч|Euphorbia trigona}}) — [[Вид (биологија)|вид]] на [[Скриеносеменици|цветно]] [[растение]] од семејството на [[млечки]]те (''Euphorbiaceae'') кое потекнува од [[Средна Африка]]. Нешто вообичаено во одгледувањето како домашно растение или како жива ограда, видот е еден од млечките со сочни стебла и гранки како приспособување на [[Пустинска клима|сушните клими]]. == Опис == Оваа [[сочник|сочна]] грмушка има исправено [[стебло]] и многу гранки кои исто така растат нагоре. Стеблото и гранките можат да имаат две или три страни. Самото стебло е темно зелено со светло зелени обрасци во облик на буквата [[V]]. Трњето од 5 мм се појавува во пар на гребените на стеблото. [[Лист]]овите во облик на капка растат помеѓу двата трна на секој гребен. Растението никогаш не било познато дека цвета,<ref>James Cullen, Sabina G. Knees, H. Suzanne Cubey. ''The European Garden Flora Flowering Plants: A Manual for the Identification of Plants Cultivated in Europe, Both Out-of-Doors and Under Glass.'' Cambridge University Press, 2011. стр. 498. {{ISBN|9780521761550}}</ref><ref name="Medicinal">''Medicinal Plants, Volume 1''. PROTA, 2008. стр. 260. {{ISBN|9789057822049}}</ref> и веројатно е хибрид.<ref name="Medicinal" /> == Одгледување == Африканската млечка може да издржи кратки ниски температури до {{Convert|-3|C|F}}. Претпочита песочна почва, но може да се справи со повеќето видови на добро исцедена почва. Може лесно да се искорени од исечоците на стеблото, ако се остави да се исуши 3-7 дена пред садењето за да може да формира калус и да не изгние. Расте до висина од 1.5-3 м. == Хемија == Како и кај многу други [[Вид (биологија)|видови]] од [[Род (биологија)|родот]] [[Млечки (род)|млечки]], [[Латекс|латексот]] од растението е отровен и може да предизвика иритација на [[кожа]]та.<ref name="Medicinal">''Medicinal Plants, Volume 1''. PROTA, 2008. стр. 260. {{ISBN|9789057822049}}</ref> Тоа е растение без штетници. Проблем со кој се соочуваат некои тригони е тоа што тие се подложни на паѓање кога целосно ќе пораснат поради нивниот плиток и мал коренов систем.<ref>FLEURS TROPICALES DES JARDINS D'AFRIQUE, Miller, Euphorbia trigona, {{Наведена мрежна страница|url=http://flora.cm/flora/familia/euphorbiaceae/euphorbioideae/euphorbia_trigona.php|title=Euphorbia trigona - fleurs d'afrique|archive-url=https://web.archive.org/web/20160311123146/http://flora.cm/flora/familia/euphorbiaceae/euphorbioideae/euphorbia_trigona.php|archive-date=11 март 2016|accessdate=30 мај 2023}}</ref> == Употреба == Растението е познато само во човечкото одгледување и најчесто е одгледувано како домашно растение.<ref name="Medicinal">''Medicinal Plants, Volume 1''. PROTA, 2008. стр. 260. {{ISBN|9789057822049}}</ref> Се користи како [[обред]]но растение и жива ограда во [[Габон]].<ref name="Medicinal" /> == Галерија == <gallery> Euphorbia trigona - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|Африканска млечка во [[Ботаничка градина - Скопје|Ботаничката градина]] на [[ПМФ]] во [[Скопје]] Euphorbia trigona - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|Африканска млечка во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје Euphorbia trigona - Ботаничка градина Скопје (3).jpg|Африканска млечка во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Млечка (растение)]] [[Категорија:Собни растенија]] [[Категорија:Растенија опишани во 1768 година]] [[Категорија:Таксони опишани од Филип Милер]] tw122hud7udnqb56l2yq3i5bh9er245 0 1322854 5602204 5089083 2026-07-30T14:57:26Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602204 wikitext text/x-wiki {{Infobox dam | name = Човила | name_official = | image = | image_size = | image_caption = | image_alt = | location_map = Australia South Australia | location_map_caption = Location of the proposed Chowilla Dam | location_map_alt = | coordinates = {{coord|33|58|15.6|S|140|53|41.1|E|type:landmark|display=inline,title}} | country = Австралија | location = {{convert|60|km}} возводно од [[Ренмарк, Јужна Австралија]] | purpose = | status = повлечен проект | construction_began = {{start date|1963}} | opening = | demolished = 1970 | cost = 68 милиони | owner = | operator = | dam_type = E | dam_crosses = [[Мари (река)|Мари]] | dam_height = | dam_height_foundation= {{convert|41|feet}} | dam_height_thalweg = | dam_length = {{convert|3.3|miles}} | dam_elevation_crest = | dam_width_crest = | dam_width_base = | dam_volume = | spillway_count = 18<ref name="SA175"/> | spillway_type = | spillway_capacity = | res_name = | res_capacity_total = | res_capacity_active = | res_capacity_inactive= | res_catchment = | res_surface = 1372 km{{sup|2}} | res_max_length = {{convert|55|miles}} | res_max_width = {{convert|20|miles}} | res_max_depth = {{convert|55|feet}} | res_elevation = | res_tidal_range = | website = | extra = }} '''Браната Човила''' — предложен резервоар за складирање вода на [[Мари (река)|реката Мареј]] во 1960-тите. Ѕидот на браната би бил во [[Јужна Австралија]], но акумулацијата зад неа би се протегала возводно во [[Викторија (Австралија)|Викторија]] и [[Нов Јужен Велс]]. Местоположбата била избрана во 1960 година. Раните подготовки за неговата изградба биле спроведени пред да се запре проектот. Тие вклучуваат 23&nbsp;км сервисна железница од железничката линија Бармера, која била демонтирана без воопшто да се користи. == Цел == Браната била предложена да обезбеди регулација на поплави и доверливи доводи на вода за Јужна Австралија, која пумпа вода од долниот дел на Мареј преку цевководи преку планината Лофти Рангс до [[Аделаида]] и делови од средниот север, полуостровот Јорк и полуостровот Ејр. Проектот бил претставен на 21 април 1960 година од Том Плејфорд, премиер на Јужна Австралија. <ref name="SA175">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sahistorians.org.au/175/chronology/april/21-april-1960-chowilla-dam-project.shtml|title=21 April 1960 Chowilla Dam project|last=Alison Painter|publisher=Professional Historians Association (SA)|accessdate=1 October 2015|archive-date=2023-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20230324170750/http://www.sahistorians.org.au/175/chronology/april/21-april-1960-chowilla-dam-project.shtml|url-status=dead}}</ref> == Прекуграничен договор == Проектот бил договорен од Комисијата на Ривер Мареј во септември 1961 година и владите на Јужна Австралија, Викторија, Нов Јужен Велс и Австралија во 1963 година <ref name="Riverlander 1968">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.murrayriver.com.au/renmark/chowilla-dam/|title=Proposed Dam in 1968 for Chowilla, north of Renmark|publisher=Discover Murray River|accessdate=1 October 2015|archive-date=2023-05-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20230531112242/http://www.murrayriver.com.au/renmark/chowilla-dam/|url-status=dead}}</ref> На 16 април 1962 година се одржал прелиминарен состанок за да започне расправија за браната Човила. Учесници на тој состанок биле премиерот на Австралија Боб Мензис, премиерот на Јужна Австралија Том Плејфорд, премиерот на Викторија, заменик- премиерот на Нов Јужен Велс и министерот за развој Џек Реншо, благајникот на Австралија Харолд Холт, министерот за национален развој Бил Спунер. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://pmtranscripts.dpmc.gov.au/sites/default/files/original/00000499.pdf|title=Chowilla Dam Statement by the Prime Minister, The Rt. Hon. R.G. Menzies|date=16 April 1962|work=PM Transcripts|publisher=[[Department of the Prime Minister and Cabinet (Australia)|Department of the Prime Minister and Cabinet]]|id=P.M. No. 35/1962|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914024002/http://pmtranscripts.dpmc.gov.au/sites/default/files/original/00000499.pdf|archive-date=14 September 2015|accessdate=1 October 2015}}</ref> Следниот состанок на кој бил постигнат договор бил одржан на 19 ноември 1962 година. Учесници биле Спунер (исто така претседател на Комисијата за реката Мареј ) и Мензис за Комонвелтот, Реншо и Џорџ Ентикнап за Нов Јужен Велс, премиерот на Викторија Хенри Болте и премиерот на Јужна Австралија Томас Плејфорд. Четирите влади рамномерно требало да ги поделат трошоците, но Комонвелтот требало да им даде заем на Нов Јужен Велс во замена за вода од езерата Менинди за време на изградбата. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://pmtranscripts.dpmc.gov.au/sites/default/files/original/00000663_0.pdf|title=Chowilla Dam Statement by the Prime Minister, The Rt. Hon. R.G. Menzies|date=19 November 1962|work=PM Transcripts|publisher=[[Department of the Prime Minister and Cabinet (Australia)|Department of the Prime Minister and Cabinet]]|id=P.M. No. 89/1962|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001212818/http://pmtranscripts.dpmc.gov.au/sites/default/files/original/00000663_0.pdf|archive-date=1 October 2015|accessdate=1 October 2015}}</ref> == Резервоар == Резервоарот требало да биде 89 километрти долг и 32 километри широк со површина од1,400 квадратни метри, поради рамниот терен. Ѕидот на браната требало да биде 5,500 метри долг со длабочина на резервоарот до 17 километри и со капацитет од 6,240 Gl. Резервоарот би бил приближно 120 км2 во Јужна Австралија, 410 км2 во Викторија и 510 км2 во Нов Јужен Велс. == Инженеринг == Браната била предложена да биде земјен насип до {{Convert|50|feet}} висока и {{Convert|18000|feet}} долга. Требало да вклучува бетонски преливник {{Convert|800|feet}} долг како и место за навигација. Во подоцнежните верзии на планот, навигацијата била отстранета за да се заштедат трошоци. Насипот според планот треба да ја блокира [[Мари (река)|реката Мареј]], како и потокот Човила и Мономан Крик во поплавната рамнина Човила. Поголемиот дел од непропустливото јадро и набиените песочни рамења на насипот на браната требало да бидат добиени од локални материјали од специфични слоеви почва. Требало да има и {{Convert|80|foot}} -длабок отсечен ѕид под бетонскиот преливник и брава за намалување на истекувањето. <ref name="Geo">{{Наведено списание|last=Staplton|first=D. H.|date=January 1967|title=Chowilla Dam, South Australia|url=https://www.geosociety.org/egd/newsletters/1960/1967Jan%201967%20V2%20No%201.pdf|journal=The Engineering Geologist|publisher=The Geological Society of America|volume=2|issue=1|pages=2–3|access-date=2 October 2015|archive-date=2022-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119233526/https://www.geosociety.org/egd/newsletters/1960/1967Jan%201967%20V2%20No%201.pdf|url-status=dead}}</ref> Планот за справување со многу солените подземни води бил да се дупчат релјефни бунари и одводи и да се испумпува солената вода во бари за испарување неколку милји подалеку. Тоа било слично на она што било направено претходно на неколку точки долж Мареј за она што беше познато како „''шеми за пресретнување на сол''“. Карпата требало да се транспортира од подалеку за да се обезбеди заштитна рипа, филтри и агрегат во бетон, како и битуменска мембрана, која ќе се транспортира со железница од 240 км подалеку. Јужноавстралиските железници биле ангажирани за транспорт на потребната карпа. Била изградена 27 километри железничка линија, која се разгранува од линијата Бармера 8 километри северно од Јамба. <ref>Chowilla Dam Branch to be Completed by June ''[[Railway Transportation]]'' April 1967 page 8</ref> Шеесет вагони од класата FCD биле конструирани од страна на железничката работилница Ислингтон за да носат прескокнувања што може да се симнат од возот со кран за да се премести карпата до местото каде што е потребно. Обвивка во близина на каменоломот Кинчина била изградена помеѓу мостот Мареј и Монарто Југ, за да се собере каменот. Кога проектот бил откажан, линијата на кракот била завршена, освен поставувањето на баласт и обвивката на терминалот. <ref>Chowilla Dam Project ''[[Rail News (South Australian Railways)|Rail News]]'' issue 11 December 1967 page 8</ref> <ref>Chowilla Dam Project ''[[The Recorder (periodical)|The Recorder]]'' January 1968 page 6</ref> Работата за отстранување на пругата започнала во септември 1972 година, а шините биле искористени за надградба на линијата Валкирија. <ref>Chowilla Line Being Dismantled ''The Recorder'' December 1972 page 5</ref> <ref>Removal of Chowilla Tramway ''Rail News'' issue 56 January 1973 page 2</ref> == Контроверзност == Браната и акумулацијата би ги поплавиле мочуриштата во она што денес се наоѓа резерватот Човила, регионалниот резерват Човила и северниот раб на националниот парк Мареј-Сансет и потенцијално би ја зголемиле соленоста во Риверленд и долниот дел на Мареј бидејќи резервоарот би бил прилично плиток во топла сува клима. Браната првпат била предложена и објавена од Том Плејфорд, премиер на Либералната и Кантри Лига на Јужна Австралија во 1960 година. Владата на Плејфорд била на функција од 1938 година и во тој период претседавала со значителен економски и инфраструктурен развој во државата. Ова вклучувало охрабрување на нови индустрии, воспоставување сателитски градови околу [[Аделаида]], национализирање на генераторите на електрична енергија и стимулирање на самодоволност со користење на кафеав јаглен Ли Крик наместо увоз на црн јаглен од меѓудржавни. Браната Човила би ја продолжила оваа тема со обезбедување поголема сигурност и контрола врз снабдувањето со вода бидејќи потребите за вода на Аделаида се зголемувале. Плејфорд и LCL победиле на државните избори во 1962 година со поддршка на независниот Том Стот во инаку обесениот парламент. Стот бил силен поддржувач на изградбата на браната, која во текот на кампањата била споменувана. Австралиската работничка партија предводена од Френк Волш победила на изборите во 1965 година. По промените во лидерството во двете партии, LCL предводена од Стил Хол ја поразила АЛП предводена од Дон Данстан на изборите во 1968 година повторно преку поддршката на Стот. Хол се уверил дека браната Човила не е добра идеја и наместо тоа фаворизирал договори за снабдување со вода од браната Дартмут. Ова се должи на комбинацијата на зголемените проценки на трошоците за изградба на браната и зголемената свест за влијанијата врз животната средина на предложената брана. <ref name="LaTrobe">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.latrobe.edu.au/news/podcasts/transcript/?mode=results&queries_id_query=223338|title=Podcast transcript - The Chowilla Dam project|last=Jennifer Hamilton-McKenzie|date=23 April 2015|publisher=La Trobe university|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002171048/http://www.latrobe.edu.au/news/podcasts/transcript/?mode=results&queries_id_query=223338|archive-date=2 October 2015|accessdate=2 October 2015}}</ref> Бидејќи Стот сè уште верувал дека браната ќе биде вредна за неговиот електорат, и со мислењето на локалната заедница главно во нејзина полза, тој ја префрлил својата поддршка од Хол на Данстан (кој ги поддржувал и браните Човила и Дартмут), што резултирало со изборите во 1970 година кои го вратиле АЛП со мнозинство да владее самостојно (27 од 47 пратенички места). <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.samemory.sa.gov.au/site/page.cfm?u=360|title=The 1970s|work=SA Memory South Australia : past and present, for the future|publisher=State Library of South Australia|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304092847/http://www.samemory.sa.gov.au/site/page.cfm?u=360|archive-date=4 March 2016|accessdate=1 October 2015}}</ref> Човила бил еден од првите случаи на кампања во која имал силно застапување за заштита на животната средина. Комитетот за соленост на Санрајсија се спротивставил на браната бидејќи верувал дека комбинацијата на високо испарување и солена подземна вода ќе доведе до зголемена соленост низводно што ќе биде штетно за хортикултурата. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pir.sa.gov.au/__data/assets/pdf_file/0018/49212/obit_jack_seekamp.pdf|title=Lessons of a rural legend live on|archive-url=https://web.archive.org/web/20120407213158/http://www.pir.sa.gov.au/__data/assets/pdf_file/0018/49212/obit_jack_seekamp.pdf|archive-date=7 April 2012|accessdate=1 October 2015}}</ref> Идните грижи за соленоста биле покренати за разлика од локалните економски придобивки што ќе ги донесе градежниот проект. Владата на Викторија била првата што ја променила поддршката, започнувајќи противење на проектот. <ref name="Legend">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.abc.net.au/site-archive/rural/legends/stories/14_1.htm|title=ABC Rural Legends : Jack Seecamp|last=Fleur Bainger|date=2014|publisher=ABC Rural online|accessdate=2 October 2014}}</ref> == Откажување == Браната Дартмут била изградена на реката Мита Мита (притока на Мареј) во 1970-тите. Има договори за да се обезбеди снабдување со вода во Јужна Австралија, а раководството да го контролира протокот, бидејќи потребни се шест недели водата од браната Дартмут да стигне до Јужна Австралија. Езерото Викторија во југозападен Нов Јужен Велс, на една анагранка на Мареј, обезбедува поблиско гарантирано снабдување и со него управуваат властите за водоснабдување на Јужна Австралија. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Еколошки контроверзии]] 6owlf05if02771xwhp6fjx0tbkiupqm 0 1323636 5602418 5429587 2026-07-31T05:17:44Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5602418 wikitext text/x-wiki {{закосеннаслов}}  {{Дијалози на Платон}} [[Податотека:UWASocrates gobeirne.jpg|200px|мини|Демодок (дијалог)]] '''''Димодок''''' ({{langx|el|Δημόδοκος}}) ― дело за кое се тврди дека е еден од дијалозите на [[Платон]]. Дијалогот е сочуван и бил вклучен во изданието на Стефан (Анри Естјен) објавено во [[Женева]] во 1578 година. Сега е општо признаено дека е измислица од доцен софист или [[Реторика|реторичар]], веројатно подоцна од средината на четвртиот век п.н.е.<ref name="cooper">John Madison Cooper, D. S. Hutchinson, (1997), ''Plato, Complete works'', page 1699. Hackett Publishing.</ref> Се чини дека е комбинација од две посебни дела. Првиот дел е [[монолог]] (кој се однесува на Димодок), кој се расправа против збирното одлучување. Потоа следи трилогија од дијалози (со анонимни учесници) кои покренуваат три елементи на сомнеж против здравиот разум.<ref name="cooper"/> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [[iarchive:WorksOfPlatoV6|''Димодок'']] преведен од Џорџ Бурџес * [[iarchive:demodocus|Бесплатна верзија на аудио книга од јавен домен на ''Димодок'']] преведена од Џорџ Бурџес * {{librivox book|title=Apocrypha|author=Plato}}. Збирката го вклучува ''Димодок''. Џорџ Бурџес, преведувач (1855). {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Платонови дијалози]] [[Категорија:Грчка превдоепиграфија]] 0hjzd4x6nvoa39nn00kq945u4445ura 0 1329057 5602176 5602175 2026-07-30T11:59:34Z Nikola Andonoski 58092 /* Животопис */ 5602176 wikitext text/x-wiki {{внимание}} {{Инфокутија за личност | име = Јован Ангелов - Циго | роден-дата = | роден-место = [[Скопје]], [[Македонија]] | починал-дата = | починал-место = [[Скопје]], [[Македонија]] | националност = | занимање = |date_of_birth=[[23 септември ]] [[1942]]|date_of_death=[[1997]]|image_name=Јован Ангелов - Циго.png}} '''Јован Ангелов-Циго''' ([[23 септември]] [[1942]], {{роден во|Скопје}} — [[1997]], {{роден во|Скопје}}) — [[Македонци|македонски]] [[алпинист]], [[планинар]], инструктор по алпинизам, познат како ментор и инструктор за планинарство и алпинизам на повеќе генерации Македонските алпинисти, еден од основоположниците на Македонскиот алпинизам. Има реализирано голем број на алпинистички искачувања како во земјата, така и во странство. == Животопис == [[Податотека:Највисоко признание, постхумно доделено на Јован Ангелов - Циго од страна на планинарскиот клуб „Љуботен“ од Тетово.jpg|алт=Планинарскиот клуб „Љуботен" од Тетово, на 15 ноември 2025 година, на прославата од 100-годиншнината од своето основање и постоење, на Јован Ангелов - Циго постхумно му додели највисоко признание.|мини|Награда од планинарскиот клуб „Љуботен“.|лево|261x261пкс]]Јован Ангелов бил дел од алпинистичкиот одсек во Скопје, и постојано одржувал контакти со алпинисти и алпинистички друштава од Словенија и цела Југославија, и постојано своето алпинистичко образование го надоградувал во Словенија, потоа пренсувајќи го на други алпинисти во Македонија. Постојано учествувал на алпинистички собири во Југославија и пошироко. Бил прв сојузен инструктор по алпинизам во тогашна С.Р. Македонија.<ref>{{Наведување|title=MAKEDONSKI SPORTSKI LEGENDI - JOVAN POPOSKI - 1 DEL|url=https://www.youtube.com/watch?v=AcD-Re_AGmo|date=2017-12-05|accessdate=2026-06-16|last=Makedonski Sportski Legendi}}</ref>Со ова звање сездобил со полагање на испит во тогашна С.Р. Словенија. Како дел од испитот, изготвил елаборат за Македонска алпинистичка експедиција. Со тоа се удрени темелите на македонските алпинистички експедиции. Во 1964 година, Јован Ангелов го поведува на качување на Матка[[Јован Попоски-Јове|Јован Попоски]], тогаш почетник, прават искачување на „[[Отмар Худомаљ|Отмаровата насока]]“ на Отмарова карпа на Матка. Потоа, истата година, Јован Ангелов и Јован Попоски тргнуваат на голем сојузен собир на алпинисти на Триглав, а заедно со нив он Македонија на овој собир присуствувале и Слободан Ѓорѓевиќ - Козич и Владимир Андревски - Пајо. Покрај повеќето искачени алпинистички насоки на северната Триглавска Стна , на [[6 август]] [[1964]] година, Јован Ангеов - Циго заедно Станислав Гилиќ - Станко (1932–2017) од Риека (според други информации со Силвијe Вершa од [[Риека]]) ја има искачено насоката „Чопов Стебер“ на Северната Триглавска Стена, [[Јулиски Алпи]], [[Словенија]].<ref>https://www.gore-ljudje.si/copov-steber-2{{Мртва_врска|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Податотека:Циго на „Раз Јаловца“.jpg|алт=Јован Ангелов - Циго при искачување на насоката „Раз Јаловца“, Jаловец, Јулијски Алпи, Словенија.|мини|Јован Ангелов - Циго при искачување на насоката „Раз Јаловца“, Jаловец, Јулиски Алпи, Словенија.]] [[Податотека:Stanko, Cigo i Jove.jpg|алт=Горењски турнц, северна Триглавска стена, Словенија, август 1964 година. Од лево кон десно: Станислав Гилиќ - Станко, Јован Ангелов - Циго, Јован Попоски - Јове.]] Во 1968 година, како претставник од Македонија присуствува на меѓународен алпинистички собир на планината Рила во Бугарија, каде, покрај другите искачувања, качува заедно со познатиот француски алпинист Рене Демезон. Во 1974 година во Македонија службено престојува Вања Матијевец, алпинист од Словенија, и заедно со Јован Ангелов качувале на Матка на „Жежов Централен смер“.<ref>https://gore-ljudje.net/novosti/alpinisticne-novice-25-1974/</ref> Во 1980 година Јован Ангелов е дел од Македонската алпинистичка експедиција на Маунт Кенија, која за цел имала искачување на врвовите Ухуру (5895 m н.в.) на Килиманџаро, како и на врвот Батион (5199 m н.в.) на Маунт Кенија. Дел од оваа експедиција бил Јован Попоски. На Матка, на Отмаровата карпа, постои насока посветена во чест на Јован Ангелов која е за првпат искачена од неговите пријатели и ученици алпинисти, насоката се вика „Циго“. Во 2005, постхумно добива спомен-плакета од страна на Советот на [[Општина Кисела Вода]], Скопје.<ref>https://opstinakiselavoda.gov.mk/formmal-session-of-the-council/</ref><ref>http://ipserver1.skopje.gov.mk/e-skopje/sluzben%20glasnik%20so%20konverzija.nsf/82aa49069edfbbb780256a22004ba9e0/ed08d5a96dd55a73c12570820045ddd3?OpenDocument</ref> [[Планинарски клуб „Љуботен“|Планинарскиот клуб „Љуботен“]] од [[Тетово]], на [[15 ноември]] [[2025|2025 година]], на прославата од 100-годишнината од своето основање и постоење, на Јован Ангелов - Циго постхумно му додели највисоко признание. == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ангелов, Јован}} [[Категорија:Македонски планинари]] [[Категорија:Родени во 1942 година]] [[Категорија:Починати во 1995 година]] [[Категорија:Починати во Скопје]] qvdmy0e6kwer80xlund8ypfgir7y8vg 10 1333083 5602488 5077019 2026-07-31T09:40:23Z Bjankuloski06 332 Сменета целната страница на пренасочувањето од [[Предлошка:Автотаксономија/Млечки (род)]] на [[Предлошка:Автотаксономија/Млечка (растение)]] 5602488 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Предлошка:Автотаксономија/Млечка (растение)]] ts30d5l1ej26930rdximnhcla7tlwwc 10 1333084 5602490 5077020 2026-07-31T09:40:45Z Bjankuloski06 332 5602490 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=genus |link=Млечка (растение){{!}}Млечка |parent=Млечки |extinct=<!--leave blank or delete this line for "not extinct"; put "yes" for "extinct" --> |refs=<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} lhsez3ocwqwk60r1ozxuzn548inr7gd 5602492 5602490 2026-07-31T09:41:12Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Предлошка:Автотаксономија/Млечки (род)]] на [[Предлошка:Автотаксономија/Млечка (растение)]] 5602490 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=genus |link=Млечка (растение){{!}}Млечка |parent=Млечки |extinct=<!--leave blank or delete this line for "not extinct"; put "yes" for "extinct" --> |refs=<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} lhsez3ocwqwk60r1ozxuzn548inr7gd 0 1334734 5602385 5577107 2026-07-30T23:55:44Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602385 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Frankie Goes to Hollywood | image = Frankie Goes to Hollywood in London cropped.jpg | caption = Frankie Goes to Hollywood во 1985. Од напред: [[Пол Радерфорд]], [[Холи Џонсон]], Брајан Неш, Питер Гил и Дејв Лотон | landscape = yes | alt = | background = group_or_band | alias = | origin = [[Ливерпул]], Англија | instrument = | genre = {{flatlist| * [[Hi-NRG]]<ref>{{cite magazine |first= Ira |last= Robbins |title= Frankie Goes to Hollywood |magazine= [[Trouser Press]] |url= http://www.trouserpress.com/entry.php?a=frankie_goes_to_hollywood |access-date= 18 September 2016 }}{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite book|first=Paul|last=Du Noyer|author-link=Paul Du Noyer|title=Liverpool – Wondrous Place: From the Cavern to the Capital of Culture|url=https://archive.org/details/liverpoolwondrou0000paul|publisher=[[Virgin Books]]|year=2007|isbn=978-0-75351-269-2|page=[https://archive.org/details/liverpoolwondrou0000paul/page/n227 198]}}</ref> * [[диско]]<ref name="Now That's What I Call New Pop!">Harvel, Jess. [http://pitchfork.com/features/articles/6139-now-thats-what-i-call-new-pop/?page=3 "Now That's What I Call New Pop!".]{{Мртва_врска|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''[[Pitchfork Media]]''. 12 September 2005.</ref><ref name="AllMusic"/> * [[денс-поп]]<ref name="AllMusic">{{cite web|first= Stephen Thomas |last= Erlewine |author-link= Stephen Thomas Erlewine |title= Frankie Goes to Hollywood – Artist Biography |publisher= AllMusic. All Media Network |access-date= 18 September 2016 |url= http://www.allmusic.com/artist/frankie-goes-to-hollywood-mn0000139741/biography}}</ref> * [[Синтисајзерски поп|синт-поп]]<ref>{{cite book|first1=Glenn|last1=Gaslin|first2=Rick|last2=Porter|year=1998|title=The Complete, Cross-referenced Guide to the Baby Buster Generation's Collective Unconscious|url=https://archive.org/details/completecrossref0000gasl|publisher=Boulevard Books|isbn=978-1-57297-335-0|page=[https://archive.org/details/completecrossref0000gasl/page/72 72]}}</ref> }} | occupation = | years_active = {{flatlist| * 1980–1987 * 2004–2007 * 2023 }} | label = {{flatlist| * [[ZTT Records|ZTT]] * [[Island Records|Island]] }} | associated_acts = }} '''Frankie Goes to Hollywood''' (скратено ''FGTH'') ― англиска [[Поп-музика|поп]] група основана во [[Ливерпул]] во 1980 година. Членови на групата биле Холи Џонсон (вокал), Пол Радерфорд (придружен вокал), Марк Отул (бас), Брајан Неш (гитара) и Питер Гил (тапани). Нивни најголеми хитови се: ''[[Relax (песна)|Relax]]'', ''[[Two Tribes]]'' и ''The Power of Love,'' продуцирани од [[Тревор Хорн]]. == Историја == === 1980–1982: формирање === Frankie Goes to Hollywood била формирана во Ливерпул во 1980 година.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.ztt.com/bio_frankie.html|title=FGTH Biography|access-date=18 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20080927191040/http://www.ztt.com/bio_frankie.html|archive-date=27 September 2008|publisher=Ztt.com}}</ref> Името го зеле од реклама која го најавувала првиот филм на [[Френк Синатра]].<ref name="Brown-1984">{{Наведени вести|url=https://www.washingtonpost.com/archive/lifestyle/style/1984/11/04/say-it-again-frankie/cd796263-1360-40c6-b1d7-d23c90c72d6d/|title=Say It Again, Frankie|last=Brown|first=Joe|date=1984-11-04|work=[[Washington Post]]|access-date=2021-06-01|language=en-US|issn=0190-8286 <!-- unsupported parameter |note=#1lib1ref -->}}</ref> Главниот пејач, Холи Џонсон, музичката кариера ја започнал во панк групата Big in Japan, а објавил и неколку неуспешни соло синглови. Тој ја формирал првата постава на Frankie Goes to Hollywood со месни музичари, но групата набрзо се разделила.<ref name="Ward-1990">{{Наведено списание|last=Ward|first=Mark|date=December 1990|title=Frankie Goes to Hollywood|url=https://www.zttaat.com/article.php?title=552|journal=Music Collector}}</ref> Во 1982 година, Џонсон ја возобновил групата со Питер Гил (тапани) и браќата Марк (бас) и Џед О'тул (гитара). Џед заминал во 1983 година, а на негово место дошол неговиот братучед Брајан Неш.<ref name="Ward-1990"/> Frankie Goes to Hollywood својата прва свирка ја имале во паб во Ливерпул, Pickwicks, каде што го регрутирале танчерот и придружен пејач Пол Радерфорд.<ref name="Ward-1990" /> === 1983–1984: „Relax“, „Two Tribes“ и успех === [[Податотека:Trevor_Horn_(cropped2).jpg|мини|249x249пкс| Тревор Хорн во 1984 година облечен во маица со Frankie Goes to Hollywood, потпишал договор со групата со ZTT и го продуцирал нивниот прв албум.]] Во мај 1983 година, Frankie Goes to Hollywood станале прв изведувач кој потпишал со [[ZTT Records]], нова издавачка куќа ко-основана од продуцентот [[Тревор Хорн]].<ref name="Ward-1990"/><ref name="Lester-2014">{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/music/2014/aug/28/frankie-goes-to-hollywood-30-years-welcome-to-the-pleasuredome|title=Frankie Goes To Hollywood: 'No one could touch us – people were scared'|last=Lester|first=Paul|date=2014-08-28|work=[[The Guardian]]|access-date=2023-04-22|language=en-GB|issn=0261-3077|author-link=Paul Lester}}</ref> „Relax“ бил избран за нивен прв сингл. Хорн точно знаел како треба да звучи FGTH, но не бил убеден дека групата е доволно музички квалификувана за да ги реализира своите идеи.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/music/2021/aug/02/how-we-made-relax-by-frankie-goes-to-hollywood-sex-mix-gay-clubs|title=How we made: Relax by Frankie Goes to Hollywood|last=Gilbert|first=Ben|date=2021-08-02|work=[[The Guardian]]|access-date=2023-04-22|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> Заедно со Хорн, FGTH произвеле дотогаш непознат бомбастичен звук со различни долги верзии на нивните песни. Исто така, била ангажирана силна маркетинг машинерија. Меѓу другото, обожавателите можеле да купат маица со логото на FGTH и била направена компјутерска игра.<ref>{{Cite web|url=https://www.denofgeek.com/games/frankie-goes-to-hollywood-one-of-the-most-innovative-games-of-the-8-bit-era/|title=Frankie Goes to Hollywood: One of the Most Innovative Games of the 8-bit Era|last=Lambie|first=Ryan|date=2015-03-09|language=en-US|access-date=2023-04-23|website=[[Den of Geek]]}}</ref><ref name="Brown-19842">{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/archive/lifestyle/style/1984/11/04/say-it-again-frankie/cd796263-1360-40c6-b1d7-d23c90c72d6d/|title=Say It Again, Frankie|last=Brown|first=Joe|date=1984-11-04|newspaper=[[Washington Post]]|access-date=2021-06-01|language=en-US|issn=0190-8286 <!-- unsupported parameter |note=#1lib1ref -->}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Anderson|first=Terri|date=14 July 1984|title=Frankie shirts outsell singles|url=https://www.artofztt.com/xlztt/frankie-goes-to-hollywood-frankie-say-war-hide-yourself-t-shirt/|journal=[[Music Week]]}}</ref> „Relax“ бил издаден во октомври 1983 година и бил поддржан од музичко видео со дејство сместено во [[Садомазохизам|садомазохистички]] клуб;<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.yahoo.com/now/how-80-s-lgbtq-band-bronski-beats-smalltown-boy-made-a-difference-it-was-very-bold-183833092.html|title=How '80s LGBTQ band Bronski Beat's haunting 'Smalltown Boy' made a difference: 'It was very bold'|work=www.yahoo.com|language=en-US|accessdate=2023-04-30}}</ref> синглот брзо се искачувал на британските топ листи и во јануари 1984 стигнал до 6-то место. Набргу потоа, Би-Би-Си го забранил емитувањето на „Relax“ на своите радио и телевизиски преноси, сметајќи дека е непристоен. Забраната создала публицитет, поврзувајќи ги Frankie Goes to Hollywood со бунт на младите. Во рок од две недели, „Relax“ стигнал на прво место на [[UK Singles Chart|топ-листата за синглови во ОК]] и таму се задржал четири недели, а Би-Би-Си бил принуден да ја повлече својата забрана.<ref name="BBCNewsMagazine">{{Наведена мрежна страница|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/magazine/3395823.stm|title=Banned on the run|last=Duffy|first=Jonathan|date=14 January 2004|work=[[BBC News Magazine]]|accessdate=18 April 2014}}</ref> Во 1985 година, „Relax“ ја освоил [[Британски музички награди|наградата Брит]] за најдобар британски сингл.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.brits.co.uk/history/shows/1985|title=History|work=BRIT Awards|language=en|accessdate=2023-04-23|archive-date=2021-02-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20210210203059/https://www.brits.co.uk/history/shows/1985|url-status=dead}}</ref> Frankie Goes to Hollywood се појавил во трилерот ''Body Double'' од [[Брајан де Палма]] од 1984 година.<ref name="Brown-1984-2">{{Наведени вести|url=https://www.washingtonpost.com/archive/lifestyle/style/1984/11/04/say-it-again-frankie/cd796263-1360-40c6-b1d7-d23c90c72d6d/|title=Say It Again, Frankie|last=Brown|first=Joe|date=1984-11-04|work=[[Washington Post]]|access-date=2021-06-01|language=en-US|issn=0190-8286 <!-- unsupported parameter |note=#1lib1ref -->}}</ref> Во јуни, Frankie Goes to Hollywood го издале нивниот втор сингл, „Two Tribes“, со стихови за [[Студена војна|Студената војна]].<ref name="Lester-2014"/> Музичкото видео, кое ја прикажува тепачката помеѓу [[Роналд Реган]] и [[Константин Черненко]], било интензивно пуштано на [[MTV]].<ref name="Brown-1984-2" /> Синглот девет недели бил на прво место на топ-листата за синглови во Велика Британија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.officialcharts.com/artist/21146/frankie-goes-to-hollywood/|title=Frankie Goes To Hollywood {{!}} full Official Chart History {{!}} Official Charts Company|work=[[Official Charts Company]]|accessdate=2023-05-17}}</ref> Истиот август, „Relax“ се искачил на второ место на листата, и тоа било прв пат по [[Битлси]] од јануари 1968 година првите две позиции на листата да ги држи еден ист изведувач.<ref name="Lester-2014" /> === 1984–1985: ''Welcome to the Pleasuredome'' === Frankie Goes to Hollywood го издале нивниот прв албум, ''Welcome to the Pleasuredome (''на кој исто така се наоѓале „Relax“ и „Two Tribes“) во октомври 1984 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.co.uk/music/reviews/c2vh/|title=Review of Frankie Goes to Hollywood - Welcome to the Pleasuredome|last=Easlea|first=Daryl|date=2010|work=[[BBC Music]]|language=en-GB|accessdate=2023-04-22}}</ref> Албумот имал авансна продажба од милион примероци.<ref name="Lester-2014"/> Кон крајот на 1984 година, FGTH го издале нивниот трет сингл ''The Power of Love'', кој беше последен од нивните синглови кои стигнале до прво место на топ листите. Frankie Goes to Hollywood била прва група по Gerry & the Pacemakers во 1963 година која стигнала до прво место на топ листите со првите три синглови. Рекордот бил соборен од [[Spice Girls]] кои имале серија од шест синглови на прво место во 1996-1997 година. Пол Лестер од ''[[Гардијан]]'' во 2014 година напишал дека „ниеден бенд не доминирал во 12-месечен период како што владеел Frankie во 1984 година“.<ref name="Lester-2014" /> Во 2014 година, „Relax“ и „Two Tribes“ беа шести и 22-ри најпродаван сингл во историјата на ОК.<ref name="Lester-2014" /> Во 1985 година, Frankie Goes to Hollywood ја освоил [[Британски музички награди|наградата Брит]] за британски изведувач со најголем пробив. Во САД, каде што ги поврзувале со [[Втора британска инвазија|Втората британска инвазија]], биле номинирани за најдобар нов изведувач на 27-те годишни награди Греми и на MTV видео музичките награди во 1985 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.metrolyrics.com/frankie-goes-to-hollywood-awards-featured.html|title=Frankie Goes To Hollywood Awards|work=Metro Lyrics|archive-url=https://web.archive.org/web/20130523045306/http://www.metrolyrics.com/frankie-goes-to-hollywood-awards-featured.html|archive-date=2013-05-23|accessdate=30 October 2012}}</ref><ref>[http://www.brits.co.uk/britstv/1985-best-british-newcomer-frankie-goes-to-hollywood "1985 - Best British Newcomer - Frankie Goes To Hollywood"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120814020559/http://www.brits.co.uk/britstv/1985-best-british-newcomer-frankie-goes-to-hollywood|date=14 August 2012}}.</ref> Нивниот четврти сингл, „ ''Welcome to the Pleasuredome''“, бил објавен во март 1985 година и стигнал до второто место.<ref name="Lester-2014"/> === 1985–1986: ''Ливерпул'' и пад === Во 1985 година, Frankie Goes to Hollywood поради даночни причини го напуштиле ОК и песните за нивниот втор албум ги напишале во Ирска.<ref name="Bradley-1988">{{Наведено списание|last=Bradley|first=Lloyd|date=March 1988|title=The final chapter?|url=https://www.zttaat.com/article.php?title=664#page6|journal=[[Q (magazine)|Q]]}}</ref> Медиумите објавиле дека во групата настанале несогласувања.<ref name="Bradley-1988" /> Тие започнале да го снимаат нивниот втор албум, ''Liverpool'', во студиото Wisseloord, во близина на Амстердам, во ноември 1985 година. Во август 1986 година, бил објавен првиот сингл од ''Liverpool'', „Rage Hard“. ''Liverpool'' бил објавен во октомври 1986 година и стигнал до петто место. Добил лоши критики. Следниот сингл ''Warriors of the Wastelands'' стигнал до број 19, а нивниот последен сингл ''Watching the Wildlife'' стигнал до само 28-то место. === 1987–1988: распаѓање и тужби === За време на турнејата за промоција на албумот ''Liverpool'', односите меѓу Џонсон и остатокот од бендот се влошиле.<ref name="Aston-1994">{{Наведено списание|last=Aston|first=Martin|date=October 1994|title=Where are they now?|url=https://www.zttaat.com/article.php?title=116|journal=[[Q (magazine)|Q]]}}</ref> Пред концертот на Вембли Арена, зад сцената имало тепачка помеѓу Џонсон и О'Тул.<ref name="Horn-2022">{{Наведена книга|title=Adventures in Modern Recording: From ABC to ZTT|last=Horn|first=Trevor|date=13 October 2022|publisher=Nine Eight Books|edition=first|author-link=Trevor Horn}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nzherald.co.nz/entertainment/frankie-goes-to-waiheke/BIIMIPSJBZDWAFU4SI43LFN5IQ/|title=Frankie goes to Waiheke|last=Taylor|first=Phil|date=3 January 2014|work=[[The New Zealand Herald]]|language=en-NZ|accessdate=2023-04-24}}</ref> По турнејата, групата се распаднала. На 23 јули 1987 година, Џонсон на луѓето од ZTT им рекол дека планира да замине и да потпише со [[MCA Records]]. ZTT со судски налог се обиделе да го спречат ова, бидејќи нивниот договор за издавање прецизирал дека секој член кој ќе ја напушти групата ќе остане под договор со ZTT.<ref name="Shaw-1988">{{Наведено списание|last=Shaw|first=William|date=August 1988|title=Frankie says see you in court|url=https://www.zttaat.com/article.php?title=561#page5|journal=[[Blitz (British magazine)|Blitz]]}}</ref> Во 1988 година, Високиот суд одлучил во корист на Џонсон и членовите на групата биле ослободени од нивниот договор.<ref name="Bradley-1988"/> Во своите мемоари од 2022 година, Хорн напишал дека неговата одлука да покрене тужба била „глупава“.<ref name="Horn-2022"/> === 1989–денес: соло проекти === [[Податотека:Holly Johnson2014 (cropped).jpg|мини|285x285пкс| Холи Џонсон настапува како солист во 2014 година]] Џонсон започнал соло кариера со MCA, и го издал албумот ''Blast'', во 1989 година (стигнал до прво место на топ-листите).<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://theartsdesk.com/new-music/theartsdesk-qa-musician-holly-johnson|title=theartsdesk Q&A: Musician Holly Johnson|last=Green|first=Thomas H|date=2014-10-04|work=[[The Arts Desk]]|language=en|accessdate=2023-05-10}}</ref> Неговиот втор соло албум, ''Dreams That Money Can't Buy'', објавен во 1991 година, бил неуспешен. Истата година, на Џонсон му бил дијагностициран [[ХИВ]] и се повлекол од јавниот живот за да се фокусира на своето здравје.<ref name=":0" /> Во 1994 година, објавил автобиографија, ''Коска во мојата флејта''.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/music/2014/sep/21/holly-johnson-new-album-tour-interview|title=Holly Johnson: 'I was never very good at sucking up – it's just not my style'|last=McLean|first=Craig|date=2014-09-21|work=[[The Guardian]]|access-date=2023-04-22|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> Оттогаш издал уште неколку албуми и студирал на Кралскиот колеџ за уметност .<ref name=":0" /> Неш, О'Тул и Гил се обиделе да ја возобноват групата Frankie Goes to Hollywood со пејачот Грант Булт, но Џонсон ги спречил, велејќи дека тоа ќе ги девалвира нивните достигнувања.<ref name="Aston-1994"/> О'Тул се преселил во Лос Анџелес, каде што пишувал нова музика,<ref name="Aston-1994"/> а подоцна се преселил на Флорида.<ref name="BBC News-2004-2">{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3524540.stm|title=Frankie reunite for one-off show|date=2004-03-18|work=[[BBC News]]|access-date=2023-04-23|language=en-GB}}</ref> Радерфорд во 1989 година објавил сингл, преработка на песната од Chic „I Want Your Love“ и албум „''Oh World'' “ во 1989 година, кои биле неуспешни. Тој објави уште еден сингл, „That Moon“, како Пол Радерфорд со Pressure Zone во 1991 година, и работел како стилист за бендови. Тој се појавил во музичките спотови за „Walking On Broken Glass“ (1992) од [[Ени Ленокс]] и „Give In To Me“ (1993) од [[Мајкл Џексон]].<ref name="Aston-1994"/> Подоцна се преселил на Нов Зеланд.<ref name="BBC News-2004-2"/> Во 2003 година, членовите на групата се сретнале за прв пат по речиси 17 години за снимање на една епизода од емисијата на [[VH1]], ''Bands Reunited'', но не настапиле заедно.<ref name="BBC News-2023">{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-65385908|title=Frankie Goes to Hollywood look forward to 'Scouse love' at Liverpool reunion|date=2023-04-25|work=[[BBC News]]|access-date=2023-04-25|language=en-GB}}</ref> На 11 ноември 2004 година, Frankie Goes to Hollywood повторно се обединиле (без Џонсон и Неш) за да настапат на хуманитарниот концерт Prince's Trust, со кој се одбележувала 25-годишнината на Тревор Хорн како музичар и продуцент.<ref name="BBC News-2004">{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3969225.stm|title=Frankie's new vocalist unveiled|date=2004-10-31|work=[[BBC News]]|access-date=2023-04-23|language=en-GB}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/4002839.stm|title=How Trevor Horn became pop royalty|date=2004-11-11|work=[[BBC News]]|access-date=2023-04-18|language=en-GB}}</ref> Тие продолжиле да настапуваат до 2007 година користејќи го името Forbidden Hollywood, бидејќи Џонсон не им дозволувал да го користат оригиналното име.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nme.com/news/music/watch-frankie-goes-to-hollywood-play-first-show-in-36-years-3440619|title=Watch Frankie Goes To Hollywood play first show in 36 years|last=Richards|first=Will|date=2023-05-08|work=[[NME]]|language=en-GB|accessdate=2023-05-08}}</ref> На 7 мај 2023 година, првобитните членови, вклучително и Џонсон и Неш, повторно се собраа за концерт за [[Евровизија 2023|Изборот за песна на Евровизија]].<ref name="BBC News-2023-2">{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-65497595|title=Frankie Goes To Hollywood go back to the Pleasuredome at Liverpool reunion|date=2023-05-08|work=[[BBC News]]|access-date=2023-05-08|language=en-GB}}</ref> Тие извеле една песна „Welcome to the Pleasuredome“.<ref name="BBC News-2023-2" /> Ова бил нивен прв заеднички настап од 1987 година.<ref name="BBC News-2023"/> Настапот наишол на пофалби, но ги разочарал оние кои очекувале повеќе песни.<ref name="BBC News-2023-2" /><ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2023/may/08/frankie-goes-to-hollywood-eurovision-reunion-leaves-fans-elated-and-confused|title=Frankie Goes to Hollywood's Eurovision reunion leaves fans elated – and confused|last=Vinter|first=Robyn|date=2023-05-08|work=[[The Guardian]]|access-date=2023-05-08|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref><ref name="Hall-2023">{{Наведени вести|url=https://www.telegraph.co.uk/music/concerts/the-national-lotterys-big-eurovision-welcome-review/|title=Liverpool's Big Eurovision Welcome: a colourful spectacle let down by Frankie Goes to Hollywood|last=Hall|first=James|date=2023-05-08|work=[[The Daily Telegraph]]|access-date=2023-05-08|language=en-GB|issn=0307-1235}}</ref> На 10 мај 2023, Working Title Films објавил дека продуцира [[биографски филм]] за Frankie Goes to Hollywood, под наслов ''Relax'', заснован на мемоарите на Џонсон. Сценариото за филмот и неговата режија ќе бидат на [[Бернард Роуз (режисер)|Бернард Роуз]], режисер на првото музичко видео „Relax“, а [[Калум Скот Хауелс]] ќе го глуми Џонсон.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://deadline.com/2023/05/frankie-goes-hollywood-relax-movie-its-sin-callum-scott-howells-working-title-cannes-1235360208/|title=Frankie Goes To Hollywood Biopic 'Relax' In The Works With 'It's A Sin' Star Callum Scott Howells, Working Title & Independent Entertainment — Cannes Market|last=Wiseman|first=Andreas|date=2023-05-10|work=[[Deadline Hollywood]]|language=en-US|accessdate=2023-05-20}}</ref> == Дискографија == * ''Welcome to the Pleasuredome'' (1984) * ''Liverpool'' (1986) == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.frankiesay.com/ Френки оди на официјалната веб-страница на Холивуд] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140108145612/http://www.frankiesay.com/ |date=2014-01-08 }} * Frankie Goes to Hollywood * {{Imdb име|3076360}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Добитници на Британски музички награди]] [[Категорија:Денс-поп групи]] [[Категорија:Англиски синт-поп групи]] [[Категорија:Музички групи од Ливерпул]] [[Категорија:Музички групи основани во 1980]] [[Категорија:Музички групи со LGBT тематика]] [[Категорија:Денс-рок групи]] [[Категорија:Британски квинтети]] [[Категорија:Британски диско групи]] [[Категорија:Англиски поп-групи]] [[Категорија:Музички групи основани во 1980 година]] 386havoc8odi5uxy1arsjkdrbwdrgbq 0 1338251 5602327 5601979 2026-07-30T20:40:24Z Dandarmkd 31127 5602327 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Зграда |name = Зграда на Атанасковиќ |alternate_name = |image = Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 83а, Скопје 01.jpg |caption = Зградата во 2023 година |map_type = |latitude = |longitude = |location_town = [[Дебар Маало]], [[Скопје]] |location_country = [[Македонија]] |address = ул. „Орце Николов“ бр. 83а |floor_count = 3 |architect = Борис Дутов (1932; првичен проект)<br />Кирило Хаџи Наковиќ (1932; преработен проект)<br />Рад. Матијашевиќ (соработниќ)<ref name="МММН">{{нмс | author= | title=Станбена зграда Атанасковиќ | url=https://mmmn.icomos.org.mk/buildings/MNSK39 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20260729211704/https://mmmn.icomos.org.mk/buildings/MNSK39 | work= | publisher=Мониторинг на македонското модернистичко наследство | archivedate=2026-07-29 | date= | accessdate= 29 јули 2026}}</ref> |client = |engineer = |construction_start_date = |date_demolished = |completion_date = 1933 |cost = |structural_system = |building_type = |owner = Трпе Јовановиќ (1933-1940)<br />семејство Атанасковиќ (1940-?) |style = [[Модерна архитектура]] |size = |designations = [[Список на културно наследство на Македонија|Споменик на културата]] (17.09.2015) }} '''Зграда на Атанасковиќ''' — [[зграда]] во [[Скопје|скопската]] [[Населби и маала во Скопје|населба]] [[Дебар Маало]]. Таа е прогласена за [[Список на културно наследство на Македонија|Споменик на културата]] под називот '''Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 83а'''.<ref name="февруари2023">{{Наведена мрежна страница |title=Регистрирани недвижни добра по надлежност на националните установи |page=50 |author= |publisher=[[Управа за заштита на културното наследство на Македонија]] |url=http://uzkn.gov.mk/mk/wp-content/uploads/2023/03/registrirano-nedvizno-kulturno-nasledstvo.pdf |accessdate=7 декември 2023 |date=февруари 2023 |archive-date=2023-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407105431/http://uzkn.gov.mk/mk/wp-content/uploads/2023/03/registrirano-nedvizno-kulturno-nasledstvo.pdf |url-status=live }}</ref> ==Историја== Првичниот проект за изградба на две градби, бил дело на Борис Дутов во 1932 година. Но тој првичен проект не бил изведен и бил преработен во [[Модерна архитектура|модерен стил]], од страна на Кирило Хаџи Наковиќ во 1933 година. Градбата била изградена во 1933 година. Во 1940 година, генерал Атанасковиќ ја купил зградата од првиот сопственик и вложувач на истата, според кажување на внуката на генералот. Во 1960-тите години, бил дограден втор кат врз прбобитната градба, со што била направена промена во катноста на градбата и неговата и покривна конструкција. Со промената, наместо претходен повеќеводен покрив со ќерамиди, бил изведен едноводен покрив со [[лим]]. Во 1990-тите години, било доградено крило кон западната страна на градбата, со висина П+3 со што дошло до промена на првичниот габарит на градбата и кај неговата влезна партија. Првично, влезот во зградата бил од нејзината западна страна, а со доградбата влезот бил преместен од страна на ул. „Орце Николов“. Во заедничкиот скалишен простор на подестите од меѓукатовите отворени се влезни врати (за становите од доградбата) директно на првичниот западен надворешен ѕид. Направен бил и надворешен влез во подрумските простории, каде пристапот е од страна на ул. „Орце Николов“.<ref name="МММН">{{нмс | author= | title=Станбена зграда Атанасковиќ | url=https://mmmn.icomos.org.mk/buildings/MNSK39 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20260729211704/https://mmmn.icomos.org.mk/buildings/MNSK39 | work= | publisher=Мониторинг на македонското модернистичко наследство | archivedate=2026-07-29 | date= | accessdate= 29 јули 2026}}</ref> Зградата била прогласена за значајно културно наследство врз основа на Уп. бр. 18-430 од 17 септември 2015 година.<ref name="февруари2023">{{Наведена мрежна страница |title=Регистрирани недвижни добра по надлежност на националните установи |page=50 |author= |publisher=[[Управа за заштита на културното наследство на Македонија]] |url=http://uzkn.gov.mk/mk/wp-content/uploads/2023/03/registrirano-nedvizno-kulturno-nasledstvo.pdf |accessdate=7 декември 2023 |date=февруари 2023 |archive-date=2023-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407105431/http://uzkn.gov.mk/mk/wp-content/uploads/2023/03/registrirano-nedvizno-kulturno-nasledstvo.pdf |url-status=live }}</ref> ==Архитектура и особености== [[Податотека:Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 83а, Скопје 03.jpg|150п|мини|лево|Аголот на зградата.]] [[Податотека:Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 83а, Скопје 02.jpg|220п|мини|лево|Западното крило.]] Во приземјето се наоѓа [[дуќан]] во делот кај аголот, а во останатиот дел од приземјето како и на катот - домување (два стана со по две соби, претсобје, кујна, купатило, тоалет и останато). Влезот во куќата се наоѓа во задниот дел од зградата. Градбата била изградена во масивен конструктивен систем. Според техничкиот опис, темелите на зградата биле направени од набиена мешавина. Темелите биле изолирани со два слоеви на тер-хартија и еден слој течен катран. Sидовите на приземјето се со дебелина од 45 цм, а на катот со 30 цм, изработени од добро печена [[тула]] во варов [[малтер]]. Над ѕидовите од приземјето и катот, биле изработени армирано-[[бетон]]ски серклажи, како и армиранобетонски трегери над сите отвори. Меѓукатната и плафонската конструкција се армирано-бетонски. Покривната конструкција е [[Дрво (материјал)|дрвена]]. Покривот е повеќеводен и покриен со [[ќерамида]] од филц. Покривната конструкција е од стругана чамова граѓа. Олуците, одводните цевки и сличната инсталација, биле изработени од ферцинк [[лим]] бр. 18. Фасадата била малтерисана во варов малтер, испрскана во боја со дискретен плиткорелјефен украс сочинет од плитки [[Пиластер|пиластри]] кои завршуваат со стилизирани [[Јонски ред|јонски]] [[капител]]и, а под прозорците - второстепената пластика со мотив на преплет. Целокупната столарија била направена од добра и здрава чамова граѓа внатре, а надвор од [[Бор (дрво)|борова]] граѓа. Прозорите се застаклени со безбојно стакло и изработени од дрво со хоризонтална профилација и надворешни врати кон балконите. Рамките и крилата биле обоени во различни бои.<ref name="МММН">{{нмс | author= | title=Станбена зграда Атанасковиќ | url=https://mmmn.icomos.org.mk/buildings/MNSK39 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20260729211704/https://mmmn.icomos.org.mk/buildings/MNSK39 | work= | publisher=Мониторинг на македонското модернистичко наследство | archivedate=2026-07-29 | date= | accessdate= 29 јули 2026}}</ref> Внатрешните скали се армиранобетонски и вѕидани во ѕидовите со [[терацо]] обработка. Оградата на скалите е од дрвен ракофат на метална конструкција. Влезните врати се дрвени во бела боја со мал плиткорезбан украс на рамката. Внатрешните ѕидови во становите биле малтерисани со варов малтер. Во сите простории поставен е дрвен патос-шифбаден, со исклучок на купатилата и терасите каде е терацо. Приземјето содржи метални врати кај комерцијалните простории и главниот влез во станбениот дел. На два од дрвените автентични прозорци има поставено метална заштитна решетка). Прозорци на прв и втор/трет кат се дрвени односно автентични на периодот на изградба, и има [[Поливинил хлорид|ПВЦ]] ролетни на третиот дограден кат. Има ПВЦ комарници кај дел од прозорците на првиот кат.<ref name="МММН">{{нмс | author= | title=Станбена зграда Атанасковиќ | url=https://mmmn.icomos.org.mk/buildings/MNSK39 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20260729211704/https://mmmn.icomos.org.mk/buildings/MNSK39 | work= | publisher=Мониторинг на македонското модернистичко наследство | archivedate=2026-07-29 | date= | accessdate= 29 јули 2026}}</ref> == Поврзано == * [[Зграда на бул. „Илинден“ бр. 41 (Скопје)|Зграда на бул. „Илинден“ бр. 41]] * [[Зграда на Детски културен центар „Карпош“ (Скопје)|Зграда на Детски културен центар „Карпош“]] (бул. „Илинден“ бр. 53) * [[Зграда на бул. „Илинден“ бр. 63 (Скопје)|Зграда на бул. „Илинден“ бр. 63]] * [[Зграда на бул. „Илинден“ бр. 68 (Скопје)|Зграда на бул. „Илинден“ бр. 68]] * [[Палата Рубен|Рубенова палата]] (Зграда на бул. „Илинден“ бр. 80) * [[Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 88 (Скопје)|Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 88]] * [[Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 108 (Скопје)|Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 108]] * [[Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 109 (Скопје)|Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 109]] * [[Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 115 (Скопје)|Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 115]] * [[Зграда на Министерството за култура (Скопје)|Зграда на Министерството за култура]] (ул. „Ѓуро Ѓаковиќ“ бр. 61) * [[Зграда на ул. „Аминта Трети“ бр. 17 (Скопје)|Зграда на ул. „Аминта Трети“ бр. 17]] * [[Зграда на ул. „Наум Наумовски - Борче“ бр. 82 (Скопје)|Зграда на ул. „Наум Наумовски - Борче“ бр. 82]] * [[Зграда на ул. „Наум Наумовски - Борче“ бр. 88 (Скопје)|Зграда на ул. „Наум Наумовски - Борче“ бр. 88]] * [[Зграда на ул. „Раде Кончар“ бр. 4а (Скопје)|Зграда на ул. „Раде Кончар“ („Живко Чинго“/„Боемска“) бр. 4а]] * [[Зграда на Ташковиќ (Дебар Маало, Скопје)|Зграда на Ташковиќ]] * [[Зграда на Кубеш (Дебар Маало, Скопје)|Зграда на Кубеш]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Building on the Orce Nikolov Street no.83a, Skopje}} * [http://uzkn.gov.mk/ Службено мрежно место на Управата за заштита на културното наследство] {{КНМ-Центар}} [[Категорија:Згради и градби во Скопје|ул. „Орце Николов“ бр. 83а]] [[Категорија:Дебар Маало]] [[Категорија:Појавено во 1933 година во Македонија]] ecsheesmlwgjf7u6eh1dzu2vs2qjvrr 0 1338261 5602332 5118221 2026-07-30T21:05:08Z Dandarmkd 31127 5602332 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Зграда |name = Куќа на Зденко Буста |alternate_name = |image = Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 115, Скопје 02.jpg |caption = Зградата во 2023 година |map_type = |latitude = |longitude = |location_town = [[Дебар Маало]], [[Скопје]] |location_country = [[Македонија]] |address = ул. „Орце Николов“ бр. 115 |floor_count = 2 + [[полуподрум]] |architect = Јан Дубови |client = Зденко Буста |engineer = Михаил Матвејев<ref name="МММН">{{нмс | author= | title=Куќа на Зденко Буста | url=https://mmmn.icomos.org.mk/buildings/MNSK32 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20260730204047/https://mmmn.icomos.org.mk/buildings/MNSK32 | work= | publisher=Мониторинг на македонското модернистичко наследство | archivedate=2026-07-30 | date= | accessdate= 30 јули 2026}}</ref> |construction_start_date = |date_demolished = |completion_date = 1936 |cost = |structural_system = |building_type = [[Куќа]] |owner = |style = [[Модерна архитектура]], [[Експресионистичка архитектура|експресионизам]] |size = |designations = [[Список на културно наследство на Македонија|Споменик на културата]] (09.10.2015) }} '''Куќа на Зденко Буста''' — [[куќа]] во [[Скопје|скопската]] [[Населби и маала во Скопје|населба]] [[Дебар Маало]]. Таа е прогласена за [[Список на културно наследство на Македонија|Споменик на културата]] под називот '''Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 115'''.<ref name="февруари2023">{{Наведена мрежна страница |title=Регистрирани недвижни добра по надлежност на националните установи |page=50 |author= |publisher=[[Управа за заштита на културното наследство на Македонија]] |url=http://uzkn.gov.mk/mk/wp-content/uploads/2023/03/registrirano-nedvizno-kulturno-nasledstvo.pdf |accessdate=7 декември 2023 |date=февруари 2023 |archive-date=2023-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407105431/http://uzkn.gov.mk/mk/wp-content/uploads/2023/03/registrirano-nedvizno-kulturno-nasledstvo.pdf |url-status=live }}</ref> ==Историја== Градбата била проектирана во 1935 година, а била изградена во 1936 година како поединечна семејна куќа на Зденка Буста. Куќата е дело на познатиот [[архитект]] Јан Дубови.<ref name="МММН">{{нмс | author= | title=Куќа на Зденко Буста | url=https://mmmn.icomos.org.mk/buildings/MNSK32 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20260730204047/https://mmmn.icomos.org.mk/buildings/MNSK32 | work= | publisher=Мониторинг на македонското модернистичко наследство | archivedate=2026-07-30 | date= | accessdate= 30 јули 2026}}</ref> Зградата била прогласена за значајно културно наследство врз основа на Уп. бр. 18-526 од 9 октомври 2015 година.<ref name="февруари2023">{{Наведена мрежна страница |title=Регистрирани недвижни добра по надлежност на националните установи |page=50 |author= |publisher=[[Управа за заштита на културното наследство на Македонија]] |url=http://uzkn.gov.mk/mk/wp-content/uploads/2023/03/registrirano-nedvizno-kulturno-nasledstvo.pdf |accessdate=7 декември 2023 |date=февруари 2023 |archive-date=2023-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407105431/http://uzkn.gov.mk/mk/wp-content/uploads/2023/03/registrirano-nedvizno-kulturno-nasledstvo.pdf |url-status=live }}</ref> Фасадата била изолирана во 2017 година, и била обработена со демит фасада обоена во два тона. Куќата била обновена во 2018 година.<ref name="МММН">{{нмс | author= | title=Куќа на Зденко Буста | url=https://mmmn.icomos.org.mk/buildings/MNSK32 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20260730204047/https://mmmn.icomos.org.mk/buildings/MNSK32 | work= | publisher=Мониторинг на македонското модернистичко наследство | archivedate=2026-07-30 | date= | accessdate= 30 јули 2026}}</ref> Во неодредено време биле направени се повеќе промени: во однос на изворниот проект, куќата се разликува во делот на поткровјето, каде рамната тераса на југоисточниот дел која зафаќала две третини од габаритот е затворена и претворена во големо поткровје; покривот на северниот балкон бил продолжен во должина еднаква со габаритот на куќата; oд јужната страна била направена промена кај застаклената веранда на приземјето која е затворена и со новоизградени скали е поврзана со дворот, а вертикално над неа дограден е вертикален волумен; во разни периоди било работено на освежување на фасадите, кои биле обојувани во други бои но секогаш во два тона, а последната состојба е од 2020 година; дворот бил преграден на преден и заден двор.<ref name="МММН">{{нмс | author= | title=Куќа на Зденко Буста | url=https://mmmn.icomos.org.mk/buildings/MNSK32 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20260730204047/https://mmmn.icomos.org.mk/buildings/MNSK32 | work= | publisher=Мониторинг на македонското модернистичко наследство | archivedate=2026-07-30 | date= | accessdate= 30 јули 2026}}</ref> ==Архитектура и особености== Куќата e пример на [[Модерна архитектура|модерната архитектура]] со елементи на [[Експресионистичка архитектура|експресионизам]] изразен преку мотивот на аголно заоблување кое е дополнително нагласено со едноставен полукружен орнамент изработен од ковано [[железо]]. Главниот влез во градабата е од улицата „Орце Николов“, каде е повлечен во парцелата. Куќата се состои од сутерен, приземје, и кат. Куќата е меѓу ретките примери во Скопје каде целата градба е изведена под рамен покрив. Во приземјето и катот има станбени содржини. Во куќата се влегува преку вовлечен средишен скалишен простор кој води во овално дизајниран гардеробер и ходник околу кои се наредени просториите за домување. Вертикалното поврзување со катот и подрумот е преку друг сет на скали. Во подрумот, освен подрумски простории, имало просторија наменета за централното греење и просторија за перење и сушење алишта. Основите на катовите се решени функционално и се со современ концепт. Градбата била изградена во масивен систем. Според изворниот технички опис, зградата била подигната од тврд материјал со намена за домување на сопствениците. Темелите и подрумските ѕидови биле изработени од набиен [[бетон]]. Ѕидовите на приземјето и на првиот кат се од [[тула]] во варов [[малтер]]. Градбата има стандардна [[Армиран бетон|армирано-бетонска]] меѓукатна конструкција меѓу подрумот и приземјето, а таа помеѓу приземјето и мансардата е ребреста армирано бетонска плоча. Куќата има рамни покриви и рамна тераса со изолација. Било предвидено сите [[лим]]арски работи да бидат изведени од ферцинк лим бр. 18. Новиот покрив е покриен со поцинкуван лим. Изведени невидливи олуци. Фасадата била малтерисана и обоена во два тона, со особени подробности. Новата фасада има сиво цокле изработено во кулир техника, а над цоклето ѕидовите се малтерисани. Влезните скали биле изведени од вештачки мермер. Надворешната столарија била од [[Бор (дрво)|борово]] [[Дрво (материјал)|дрво]] со дрвени заштитни ролетни на високо приземје. Новата надворешна столарија е со [[Поливинил хлорид|ПВЦ]] рамки на прозорците и ПВЦ заштитни ролетни. Куќата е слободностоечка во двор кој е ограден кон улицата со [[метал]]на ограда поставена на низок бетонски ѕид со влезни порти изработени од ковано железо.<ref name="МММН">{{нмс | author= | title=Куќа на Зденко Буста | url=https://mmmn.icomos.org.mk/buildings/MNSK32 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20260730204047/https://mmmn.icomos.org.mk/buildings/MNSK32 | work= | publisher=Мониторинг на македонското модернистичко наследство | archivedate=2026-07-30 | date= | accessdate= 30 јули 2026}}</ref> Внатрешните ѕидови биле малтерисани во два слоја. Подната обработка во собите била делумно со патос од даски од пресуван лесонит, а делумно паркет. Внатрешната столарија била изработена од сув чам.<ref name="МММН">{{нмс | author= | title=Куќа на Зденко Буста | url=https://mmmn.icomos.org.mk/buildings/MNSK32 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20260730204047/https://mmmn.icomos.org.mk/buildings/MNSK32 | work= | publisher=Мониторинг на македонското модернистичко наследство | archivedate=2026-07-30 | date= | accessdate= 30 јули 2026}}</ref> Куќата има статус на значајно културно наследство со режим на заштита од втор степен. Контактната зона на градбата е со режим на заштита од трет степен.<ref name="МММН">{{нмс | author= | title=Куќа на Зденко Буста | url=https://mmmn.icomos.org.mk/buildings/MNSK32 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20260730204047/https://mmmn.icomos.org.mk/buildings/MNSK32 | work= | publisher=Мониторинг на македонското модернистичко наследство | archivedate=2026-07-30 | date= | accessdate= 30 јули 2026}}</ref> == Поврзано == * [[Зграда на бул. „Илинден“ бр. 41 (Скопје)|Зграда на бул. „Илинден“ бр. 41]] * [[Зграда на Детски културен центар „Карпош“ (Скопје)|Зграда на Детски културен центар „Карпош“]] (бул. „Илинден“ бр. 53) * [[Зграда на бул. „Илинден“ бр. 63 (Скопје)|Зграда на бул. „Илинден“ бр. 63]] * [[Зграда на бул. „Илинден“ бр. 68 (Скопје)|Зграда на бул. „Илинден“ бр. 68]] * [[Палата Рубен|Рубенова палата]] (Зграда на бул. „Илинден“ бр. 80) * [[Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 83а (Скопје)|Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 83а]] * [[Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 88 (Скопје)|Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 88]] * [[Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 108 (Скопје)|Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 108]] * [[Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 108 (Скопје)|Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 109]] * [[Зграда на Министерството за култура (Скопје)|Зграда на Министерството за култура]] (ул. „Ѓуро Ѓаковиќ“ бр. 61) * [[Зграда на ул. „Аминта Трети“ бр. 17 (Скопје)|Зграда на ул. „Аминта Трети“ бр. 17]] * [[Зграда на ул. „Наум Наумовски - Борче“ бр. 82 (Скопје)|Зграда на ул. „Наум Наумовски - Борче“ бр. 82]] * [[Зграда на ул. „Наум Наумовски - Борче“ бр. 88 (Скопје)|Зграда на ул. „Наум Наумовски - Борче“ бр. 88]] * [[Зграда на ул. „Раде Кончар“ бр. 4а (Скопје)|Зграда на ул. „Раде Кончар“ („Живко Чинго“/„Боемска“) бр. 4а]] * [[Зграда на Ташковиќ (Дебар Маало, Скопје)|Зграда на Ташковиќ]] * [[Зграда на Кубеш (Дебар Маало, Скопје)|Зграда на Кубеш]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Building on the Orce Nikolov Street no.115, Skopje}} * [http://uzkn.gov.mk/ Службено мрежно место на Управата за заштита на културното наследство] {{КНМ-Центар}} [[Категорија:Згради и градби во Скопје|ул. „Орце Николов“ бр. 115]] [[Категорија:Дебар Маало]] [[Категорија:Појавено во 1936 година во Македонија]] slddd9jldums3erjwhnczg2mo8vlnrc 0 1342114 5602390 5241576 2026-07-31T00:12:15Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602390 wikitext text/x-wiki {{внимание}}{{Печатарски слог|name=Grand Slang|style=без сериф|image=Grand_ Slang_font_specimen.svg|classifications=Калиграфско|releasedate=[[1 септември]] [[2019]]|license=Проприетарен софтвер|sample=[[Image:Grand Slang sample.svg|310px]]|creator=Nikolas Wrobel|imagesize=310px|foundry=Nikolas Type|variations=Grand Slang B Side}}'''Grand Slang''' ([[Меѓународна фонетска азбука|МФА]] /ɡɹˈænd slˈæŋ/) е калиграфско писмо без серифи. Креирано е од германскиот дизајнер на писма Nikolas Wrobel и објавено во [[1 септември]] [[2019]] година од неговата компанија за развој на писма, ''Nikolas Type''.<ref>{{Cite web|url=https://the-brandidentity.com/typeface/grand-slang-nikolas-type|title=Grand Slang from Cologne-based foundry Nikolas Type is inspired by 20th-century calligraphy|last=Moody|first=Elliott|ημερομηνία=10 септември 2019|website=The Brand Identity|language=en|publication-place=Обединето Кралство|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211023023332/https://the-brandidentity.com/typeface/grand-slang-nikolas-type|archivedate=23 октомври 2021|accessdate=6 февруари 2024|quote=His latest release, Grand Slang, is inspired by mid-20th-century calligraphy, mixing characteristics of both serif and grotesque letterforms to create a modern perspective on the art form.}}</ref> Вдишката за дизајнот на Grand Slang потекнува од американската [[калиграфија]] од [[20тиот век|20-иот век]], како и од делата на американските калиграфи [[Oscar Ogg]] и [[William Addison Dwiggins]]. Елементи исто така произлегуваат од личната колекција на дизајнерот и од знаците кои беа вклучени во американските [[Филм|филмски]] дела од [[1940-ти|1940-тите]] и [[1950-ти|1950-тите]] години.<ref>{{Cite web|url=https://eyeondesign.aiga.org/a-german-typographers-homage-to-mid-century-american-calligraphy-masters/|title=A German Typographer’s Homage to Mid Century American Calligraphy Masters|last=Riechers|first=Angela|ημερομηνία=5 Νοεμβρίου 2019|website=AIGA Eye on Design|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220930222325/https://eyeondesign.aiga.org/a-german-typographers-homage-to-mid-century-american-calligraphy-masters/|archivedate=30 Σεπτεμβρίου 2022|accessdate=6 Φεβρουαρίου 2024|quote=Grand Slang’s funky modern letterforms owe a debt to the masterful calligraphy of mid 20th-Century American designers Oscar Ogg and William A. Dwiggins. Nikolas Wrobel, a typeface designer based in Cologne, Germany, also drew upon signage spotted in U.S. movies from the ’40s and ’50s.}}</ref> Писмото интегрира карактеристики на антиквни и гротескни писма, комбинирајќи калиграфско пишување со чисти геометриски форми.<ref>{{Cite web|url=https://skillbox.ru/media/design/how-to-font-grand-slang/|title=Шрифт Grand Slang: где используют и с чем сочетают|last=Старцева|first=Полина|ημερομηνία=12 Δεκεμβρίου 2023|website=Skillbox|language=ru|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231214023320/https://skillbox.ru/media/design/how-to-font-grand-slang/|archivedate=14 Δεκεμβρίου 2023|accessdate=6 Φεβρουαρίου 2024|quote=Рисунок Grand Slang особенный: в шрифте есть одновременно черты антиквы, гротеска, каллиграфического письма от руки и чёткие геометрические формы.}}</ref> Тоа покажува балансирана пропорција помеѓу стабилност и флексибилност, вклучувајќи повеќе од 310 [[Глиф|глифови]], меѓу кои се мали и големи букви, [[Број|броеви]], интерпункциски знаци, акценти, диакритички знаци, комплекси и [[Симбол|символи]]. Имет Grand Slang е составено од [[Збор|зборовите]] ''grand'' (голем) и ''slang'' ([[сленг]]) на современиот [[англиски јазик]]. Истовремено, зборот гранд исто така е [[сленг]] израз што се однесува на сума од [[1000 (број)|илјада]] [[Американски долар|долари]]. Писмот Grand Slang е достапно за дигитално преземање во формати на датотеки [[OpenType]] и [[Web Open Font Format]], погодно за [[графички дизајн]], [[Уредување на мрежни места|веб-дизајн]], апликации и [[Електронска книга|електронски книги]]. Поддржува голем број на [[европски јазици]] што се базираат на [[латинична азбука]] и се нуди со лиценца за заштитено софтверско решение, ограничувајќи го користењето и прераспределбата согласно условите поставени во лиценцата за користење на софтвер. == Надворешни врски == * [https://www.nikolastype.com/fonts/grand-slang Официјалната веб-страница] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240525123412/https://www.nikolastype.com/fonts/grand-slang/ |date=2024-05-25 }} {{en}} * [https://fontsinuse.com/typefaces/108062/grand-slang Fonts In Use (Grand Slang)] {{en}}{{Commons-inline|Grand Slang (typeface)|Grand Slang}} == Наводи == <references /> {{Stub}} [[Категорија:Никулци]] [[Категорија:Печатарски слогови]] 6g4ov5t5huf30mqc7vjq1rwewiw84ns 0 1343855 5602308 5345499 2026-07-30T19:39:48Z Carshalton 30527 /* Надворешни врски */ 5602308 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Рубен Аморим | image = [[Податотека:Ruben Amorim, January 2024 (cropped).png|180px]] | fullname = Рубен Филипе Маркеш Аморим | height = {{height|m=1.88}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1985|1|27}} | cityofbirth = {{роден во|Лисабон|}} | countryofbirth = [[Португалија]] | nationality = {{flagsport|POR}} [[Португалија]] | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | currentclub = {{Fb team Manchester United}} (тренер) | clubnumber = | retired = 4 април 2017 <small>(32 г.)</small> | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Benfica}} | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Belenenses}} | years1 = 2003-2008 | caps1 = 96 | goals1 = 4 | clubs1 = {{Fb team Belenenses}} | years2 = 2008-2017 | caps2 = 95 | goals2 = 5 | clubs2 = {{Fb team Benfica}} | years3 = 2012-2013 | caps3 = 30 | goals3 = 4 | clubs3 = →{{Fb team Braga}} | years4 = 2015-2016 | caps4 = 14 | goals4 = 2 | clubs4 = →{{Fb team Al-Wakrah}} | nationalyears1 = 2003 | nationalcaps1 = 3 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|POR}} [[Фудбалска репрезентација на Португалија под 18 години|Португалија 18]] | nationalyears2 = 2003-2004 | nationalcaps2 = 13 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|POR}} [[Фудбалска репрезентација на Португалија под 19 години|Португалија 19]] | nationalyears3 = 2004-2005 | nationalcaps3 = 13 | nationalgoals3 = 0 | nationalteam3 = {{flagsport|POR}} [[Фудбалска репрезентација на Португалија под 20 години|Португалија 20]] | nationalyears4 = 2005-2008 | nationalcaps4 = 10 | nationalgoals4 = 0 | nationalteam4 = {{flagsport|POR}} [[Фудбалска репрезентација на Португалија под 21 година|Португалија 21]] | nationalyears5 = 2010-2014 | nationalcaps5 = 14 | nationalgoals5 = 0 | nationalteam5 = {{flagsport|POR}} [[Фудбалска репрезентација на Португалија|Португалија]] | manageryears1 = 2018-2019 | managerclubs1 = {{Fb team Casa Pia}} | manageryears2 = 2019 | managerclubs2 = {{Fb team Braga B}} | manageryears3 = 2019-2020 | managerclubs3 = {{Fb team Braga}} | manageryears4 = 2020-2024 | managerclubs4 = {{Fb team Sporting Lisboa}} | manageryears5 = 2024- | managerclubs5 = {{Fb team Manchester United}} }} '''Рубен Филипе Маркеш Аморим''' (роден на [[27 јануари]] [[1985]], во [[Лисабон]]) — [[Португалија|португалски]] [[фудбал]]ски тренер, и поранешен [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]]. Во моментов ја води екипата на [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]]. Својата играчка кариера Аморим ја поминал играјќи претежно за само два клуба [[ФК Белененсеш|Белененсеш]] и [[ФК Бенфика|Бенфика]], со вториот освоил и неколку трофеи вклучувајќи три [[Примеира лига|првенствени титули]], еден [[Фудбалски куп на Португалија|Куп на Португалија]], пет [[Лига куп на Португалија|Лига купа на Португалија]] и еден [[Суперкуп на Португалија]]. Во кариерата настапувал уште за екипите на [[Спортинг Брага|Брага]] и [[катар]]ската [[Спортс клуб Ал-Вакра|Ал-Вакра]]. За [[Фудбалска репрезентација на Португалија|португалската репрезентација]], тој забележал 14 настапи и учествувал на две [[Светско првенство во фудбал|Светски првенства]] во [[Светско првенство во фудбал 2010|2010]] и [[Светско првенство во фудбал 2014|2014]]. По завршувањето на играчката кариера, Аморим ја започнал својата тренерска кариера, а првата работа ја добил во португалскиот третолигаш [[Каса Пиа]] во 2018 година. Потоа ја водел [[Спортинг Брага Б|Брага Б]], пред да го преземе [[Спортинг Брага|првиот тим]] во декември 2019 и да го освои Лига купот на Португалија веќе во првата своја сезона на чело на клубот. Во март 2020 година, Аморим седнал на клупата на Спортинг Лисабон. Во сезоната 2020-2021, тој го одвел Спортинг до шампионската титула во [[Примеира лига 2020-2021|португалското првенство]], што била прва за клубот по 19 години чекање. Тоа му ја донело наградата [[Примеира лига Тренер на годината]] за 2021. Освен првенството, тој како тренер на Спортинг освоил и два лига купа и еден суперкуп. ==Биографија== Рубен Аморим е роден во Лисабон на 27 јануари 1985, како единствено дете на Анабел и Виржилио Аморим кои се развеле кога Рубен имал само една година.<ref name=":0">{{Cite web |title=A mulher por detrás do sucesso de Rúben Amorim |url=https://www.vidas.pt/a-ferver/detalhe/a-mulher-por-detras-do-sucesso-de-ruben-amorim |access-date=2023-09-29 |website=www.vidas.pt |language=pt-PT}}</ref> Неговите братучеди [[Давид Симао]] и [[Бруно Симао]] се, исто така, професионални фудбалери.<ref>{{cite news|url=https://www.dn.pt/desporto/bruno-simao-sofreu-acidente-e-esta-em-coma-induzido-9076198.html|title=Bruno Simão saiu do coma e já respira sozinho|trans-title=Bruno Simão emerges from coma and now breathes by self|newspaper=Diário de Notícias|last=Almeida|first=Isaura|language=pt|date=26 January 2018|access-date=4 July 2020}}</ref> Аморим е во брак со Марија Жоао Диого, со која се венчале во Паласио е Мостеиро де Сао Маркос во [[Коимбра]] во 2016 година и со која имаат еден син.<ref name=":0" /> Неговата сопруга има академска диплома во [[телекомуникациски инженеринг]] и има изградено сопствен бизнис за [[внатрешен дизајн]].<ref name=":0" /> ==Титули== {{Col-begin|width=80%}} {{col-2}} ===Играч=== ====Клупски==== ====={{flagsport|POR}} Бенфика===== *'''{{Трофеј-Португалија (Примеира лига)}} [[Примеира лига]]''' : 3 : 2009–2010, 2013–2014, 2014–2015 * '''[[Податотека:Icon Trophy Taça de Portugal (Cup of Portugal).svg|10px]] [[Фудбалски куп на Португалија|Куп на Португалија]]''' : 1 : 2013-2014 * '''{{Трофеј-Лига куп на Португалија}} [[Лига куп на Португалија|Лига куп на Португалија]]''' : 5 : 2008–2009, 2009–2010, 2010–2011, 2013–2014, 2014–2015 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Португалија}} [[Суперкуп на Португалија]]''' : 1 : 2014 ====={{flagsport|POR}} Брага===== * '''{{Трофеј-Лига куп на Португалија}} [[Лига куп на Португалија|Лига куп на Португалија]]''' : 1 : 2012–2013 {{col-2}} ===Тренер=== ====Клупски==== ====={{flagsport|POR}} Брага===== * '''{{Трофеј-Лига куп на Португалија}} [[Лига куп на Португалија|Лига куп на Португалија]]''' : 1 : 2019–2020 ====={{flagsport|POR}} Спортинг Лисабон===== *'''{{Трофеј-Португалија (Примеира лига)}} [[Примеира лига]]''' : 2 : 2020–2021, 2023-2024 * '''{{Трофеј-Лига куп на Португалија}} [[Лига куп на Португалија|Лига куп на Португалија]]''' : 2 : 2020–2021, 2021–2022 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Португалија}} [[Суперкуп на Португалија]]''' : 1 : 2021 ====Поединечни==== *[[Примеира лига Тренер на годината]]: 1 :2021 {{col-end}} == Тренерска статистика == ''Статистиката е ажурирана на 3 март 2024. ''Во '''болд''' се освоените натпреварувања. {| class="wikitable" style="font-size:90%; width:99%; text-align:center;" |- !rowspan="2"|Сезона !rowspan="2"|Екипа !colspan="5"|Првенство !colspan="5"|Национален куп !colspan="5"|Континентални купови !colspan="5"|Останати купови !colspan="4"|Вкупно !Победи % !rowspan="2"|Пласман |- ! Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || ОН || П || Н || И || % |- || [[Спортинг Брага сезона 2019-2020|2019-јан. 2020]] || {{flagsport|POR}} [[Спортинг Брага|Брага]] || [[Примеира лига 2019-2020|ПЛ]] || 9 || 8 || 1 || 0 || [[Фудбалски куп на Португалија 2019-2020|КП]]+'''[[Лига куп на Португалија 2019-2020|ЛКП]]''' || 0+2 || 2 || 0 || 0 || [[УЕФА Лига Европа 2019-2020|ЛЕ]] || 2 || 0 || 0 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|13|10|1|2}} || ''Оставка'' |- || [[ФК Спортинг Лисабон сезона 2019-2020|јан.-јун. 2020]] || rowspan=5|{{flagsport|POR}} {{Fb team (N) Sporting Lisboa}} || [[Примеира лига 2019-2020|ПЛ]] || 11 || 6 || 3 || 2 || [[Фудбалски куп на Португалија 2019-2020|КП]]+[[Лига куп на Португалија 2019-2020|ЛКП]] || - || - || - || - || [[УЕФА Лига Европа 2018-2019|ЛЕ]] || - || - || - || - || [[Суперкуп на Португалија 2019|СП]] || - || - || - || - {{WDL|11|6|3|2}} || ''наз. 4'', крај 4. место |- || [[ФК Спортинг Лисабон сезона 2020-2021|2020-2021]] || '''[[Примеира лига 2020-2021|ПЛ]]''' || 34 || 26 || 7 || 1 || [[Фудбалски куп на Португалија 2020-2021|КП]]+'''[[Лига куп на Португалија 2020-2021|ЛКП]]''' || 3+3 || 2+3 || 0+0 || 1+0 || [[УЕФА Лига Европа 2020-2021|ЛЕ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|42|32|7|3}} || '''1. место''' |- || [[ФК Спортинг Лисабон сезона 2021-2022|2021-2022]] || [[Примеира лига 2021-2022|ПЛ]] || 34 || 27 || 4 || 3 || [[Фудбалски куп на Португалија 2021-2022|КП]]+'''[[Лига куп на Португалија 2021-2022|ЛКП]]''' || 6+4 || 4+4 || 0+0 || 2+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2021-2022|ЛШ]] || 8 || 3 || 1 || 4 || '''[[Суперкуп на Португалија 2021|СП]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|53|39|5|9}} || 2. место |- || [[ФК Спортинг Лисабон сезона 2022-2023|2022-2023]] || [[Примеира лига 2022-2023|ПЛ]] || 34 || 23 || 5 || 6 || [[Фудбалски куп на Португалија 2022-2023|КП]]+[[Лига куп на Португалија 2022-2023|ЛКП]] || 1+6 || 0+5 || 0+0 || 1+1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2022-2023|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2022-2023|ЛЕ]] || 6+6 || 2+1 || 1+4 || 3+1 || - || - || - || - || - {{WDL|53|31|10|12}} || 4. место |- || [[ФК Спортинг Лисабон сезона 2023-2024|2023-2024]] || [[Примеира лига 2023-2024|ПЛ]] || 23 || 19 || 2 || 2 || [[Фудбалски куп на Португалија 2023-2024|КП]]+[[Лига куп на Португалија 2023-2024|ЛКП]] || 5+3 || 5+2 || 0+0 || 0+1 || [[УЕФА Лига Европа 2023-2024|ЛЕ]] || 9 || 4 || 4 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|40|30|6|4}} || |- !colspan="3"|Вкупно Спортинг Лисабон || 136 || 101 || 21 || 14 || || 31 || 25 || 0 || 6 || || 31 || 11 || 10 || 10 || || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDLtot|199|138|31|30}} || |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 144 || 108 || 23 || 13 || || 31 || 26 || 0 || 5 || || 32 || 9 || 9 || 14 || || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDLtot|212|148|32|32}} || |} ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Португалија |image3=Flag of Portugal.svg }} {{рв|Rúben Amorim}} *[https://int.soccerway.com/coaches/ruben-filipe-marques-amorim/16631/ Рубен Аморим на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/ruben-amorim/profil/trainer/65202 Рубен Аморим на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/bio/_/id/101255/ruben-amorim Рубен Аморим на espn] *[https://www.whoscored.com/Players/19675/Show/R%C3%BAben-Amorim Рубен Аморим на whoscored] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Аморим, Рубен}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Португалски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Белененсеш]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Бенфика]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Брага]] [[Категорија:Португалски фудбалски тренери]] [[Категорија:Тренери на ФК Брага]] [[Категорија:Тренери на ФК Спортинг Лисабон]] [[Категорија:Родени во 1985 година]] qkitlxs8bdq08gxmypqjgap7y2aphcu 0 1344426 5602480 5181399 2026-07-31T09:28:14Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602480 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = Роберт Болт | birth_date = {{Birth date|1924|08|15|df=y}} | birth_place = Сејл, [[Чешир]], Англија | death_date = {{Death date and age|1995|02|20|1924|08|15|df=y}} | death_place = Чичестер, [[Сасекс]], Англија | education = | notableworks = {{plainlist}} * '''Сценарија''' * ''Лоренс од Арабија'' (1962) * ''Доктор Живаго'' (1965) * ''Човек за сите времиња'' (1966) * ''Рајановата ќерка'' (1970) * ''Мисија'' (1986) * '''Драми''' * ''Човек за сите времиња'' (1960) * ''Vivat! Vivat Regina!'' (1971) | spouse = | children = 4 }} [[Податотека:Robert Bolt plaque.JPG|мини|Плоча на Роберт Болт]] '''Роберт Окстон Болт''' (англиски: ''Robert Oxton Bolt''; 15 август 1924 &#x2013; 20 февруари 1995) ― англиски драматург и сценарист. Добил два [[Оскар за најдобро адаптирано сценарио|Оскара за најдобро адаптирано сценарио]] за филмовите ''[[Доктор Живаго (филм од 1965)|Доктор Живаго]]'' и ''[[Човек за сите времиња]],'' а го напишал и сценариото за ''[[Лоренс од Арабија]]''. == Кариера == Роберт Окстон Болт е роден на 15 август 1924 година во Сејл, Чешир.<ref>A Man For All Seasons by Robert Bolt, Leonard Smith, Macmillan Master Guides, 1985, p. 3</ref> За време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]] служел во воздухопловните сили. По војната се вратил на Универзитетот во Манчестер каде дипломирал историја.<ref>A Man For All Seasons by Robert Bolt, Leonard Smith, Macmillan Master Guides, 1985, p. 4</ref> По ова, се стекнал со диплома по педагогија на Универзитетот во Ексетер.<ref>''Robert Bolt: Scenes from Two Lives'', Adrian Turner, Hutchinson, 1998, p. 66</ref> Долги години предавал англиски и историја во школото Милфилд и на 33-годишна возраст целосно се посветил на пишувањето. Неговата прва драма ''„Расцутената цреша“'' била поставена во Лондон во 1958 година. Бил забележан откако ја објавил неговата драма ''„Човек за сите времиња''“ во која се обрабутува на судирот на [[Томас Мор]] со [[Хенри VIII|кралот Хенри VIII]] поради неговиот развод со [[Катерина Арагонска]]. Претставата била исклучително популарна низ театарите во Англија (во лондонскиот театар Хејмаркет, оваа претстава била распродадена повеќе од 400 пати), а потоа била поставена на Бродвеј. Успехот на претставата на Бродвеј го привлекла вниманието на холивудскиот филмски продуцент [[Сем Шпигел]], добитник на Оскар, кој го поканил Роберт Болт да го „преработи“ сценариото од Мајкл Вилсон за филмот за легендарниот англиски разузнавач и авантурист [[Томас Едвард Лоренс]]. Филмот „[[Лоренс од Арабија|''Лоренс од Арабија'']]“ (режиран од [[Дејвид Лин]]) објавен во 1962 година, на Роберт Болт најпрво му донел престижната филмска награда на Британската академија - [[БАФТА]], а потоа и номинација за [[Оскар за најдобро адаптирано сценарио]]. И покрај жестоките расправии зад сцената помеѓу Вилсон и Болт за тоа кој со што придонел за сценариото, филмските критичари (според режисерот Дејвид Лин и филмскиот продуцент Сем Шпигел) забележале дека најголемиот дел од дијалозите на филмот и интерпретацијата на ликовите биле придонесени од Роберт Болт, а Вилсон придонел со историски факти и заплетот. Следното дело на Болт за режисерот Дејвид Лин било адаптираното сценарио за филмот ''[[Доктор Живаго (филм од 1965)|Доктор Живаго]]'' според романот од [[Борис Пастернак]]. ''[[Баунти (филм од 1984)|Баунти]]'' бил прв проект на Болт по мозочниот удар, кој влијаел не само на неговото движење, туку и на неговиот говор. ''[[Мисија (филм од 1986)|Мисија]]'' бил последен филмски проект на Болт и тој уште еднаш ги претставил неговите тематски преокупации, овојпат со [[Исусовци|Језуитите]] од 18 век во Јужна Америка. Последното продуцирано сценарио на Болт било ''Политички ѕвер'', подоцна снимен во ТВ-филмот ''Без предупредување: Приказна за Џејмс Брејди'' (1991), за обидот за убиство на [[Роналд Реган]] и борбата на неговиот прес-секретар Џејмс Брејди да се опорави од речиси фатална повреда од огнено оружје. Болт во 1979 година доживеал срцев и мозочен удар по кој останал парализиран. Починал по долго боледување на 70-годишна возраст во 1995 година, во Петерсфилд, [[Хемпшир]], Англија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.independent.co.uk/news/people/obituary-robert-bolt-1574410.html|title=OBITUARY : Robert Bolt|date=2011-10-22|work=The Independent|language=en|accessdate=2021-01-12}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.independent.co.uk/news/people/obituary--robert-bolt-1574410.html Некролог во ''The Independent''] * [https://www.independent.co.uk/news/people/obituary-robert-bolt-1610995.html Исправка на некрологот во ''The Independent''] * {{Imdb име|id=0004122|name=Robert Bolt}} * [https://web.archive.org/web/20110525124738/http://www.bafta.org/archive/david-lean/lawrence-of-arabia-journal,8,BAA.html Продуцирањето на ''Лоренс од Арабија''], дигитализиран журнал на [[БАФТА]], зима 1962-1963 година, вклучително и напис од Роберт Болт {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Добитници на Оскар за најдобро адаптирано сценарио]] [[Категорија:Починати во 1995 година]] [[Категорија:Родени во 1924 година]] [[Категорија:Заповедници на Редот на Британската Империја]] [[Категорија:Англиски сценаристи]] [[Категорија:Добитници на БАФТА награди]] [[Категорија:Добитници на наградата Златен глобус]] [[Категорија:Англиски драматурзи]] [[Категорија:Британски офицери]] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Болт, Роберт}} gkxp0nm1485ayt9aohwj43t80li2bd8 0 1347170 5602468 5434117 2026-07-31T09:11:11Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5602468 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Писател|image=|alt=Црно-бел портрет на млада жена со сериозен израз.|caption=Кубашец околу 1930 г|birth_date={{Датум на раѓање|1890|3|7|df=y}}|birth_place=Куос (Радибор), Кралство Саксонија, Германска империја|death_date=|death_place=Бауцен, Бецирк Дрезден, Германска Демократска Република|language=горнолужички|movement=лурбиска литература|awards=Johannes-R.-Becher-Medaille (1975)}}'''Марја Кубашец''' ({{langx|de|Maria Kubasch}}; 7 март 1890{{Цп}}13 април 1976) била [[Лужички Срби|лужичка]] писателка која книжевните историчари ја сметаат за првата жена што напишала романи на [[Горнолужички јазик|горнолужички]].{{Sfn|Wilson|1991}} Работејќи како учителка, напишала [[Театарска претстава|театарски претстави]], [[расказ]]и, [[Животопис|биографии]] и романи кои заборуваат за историјата на лужичкиот народ. Била родена во семејство на фармери во село во близина [[Бауцен|на Бауцен]] во [[Германско Царство|Германската империја]]. Таа ја завршила обуката за наставници во 1911 г. со фокус на историјата и странските јазици во Урсулинеклостер Ерфурт. Освен краткиот период по [[Втора светска војна|Втората светска војна]], таа предавала во низа училишта во [[Саксонија]] до крајот на нејзиниот работен век во 1956 година. За време на нејзиното пензионирање, Кубашец се повеќе се фокусирала на нејзиното пишување. Нејзината прва книжевна продукција била ''Вусадни'' („Отфрлените“), сериска [[новела]] објавена во весник помеѓу 1922 и 1923 година. Го објавила нејзиното прво драмско дело во 1926 година, кое било историска драма насловена „Вештица“ (''Чодојта''). Збирката раскази, ''Row w serbskej holi'' („Гробот во лужињата на Србите“) се појавила во 1949 година. Истоимената приказна на колекцијата се однесува на егзекуција на полски принуден работник кој се заљубува во една лужичка од Србинка за време на војната. Нејзините подоцнежни дела вклучуваат две биографии на лужички припадници на отпорот кон [[Трет Рајх|Третиот рајх]]. Нејзините дела биле почестени со неколку награди, меѓу кои и Јоханес-Р од 1975 година Бешер-Медејл. == Биографија == [[Податотека:Chasow Ródny dom Marje Kubašec 1.JPG|300px|мини|Место на раѓање во Куос]] Марја Кубашец била родена во март 1890 година во Куос, село во близина [[Бауцен|на Бауцен]] во [[Кралство Саксонија|Кралството Саксонија]] (тогаш дел од [[Германско Царство|Германската империја]]). Нејзините родители биле католички земјоделци и припадници на [[Лужички Срби|лужичкото малцинство]], [[Западни Словени|западнословенска]] етничка група која живеела во германско-полскиот пограничен регион [[Лужица]].{{Sfn|Kirschke|2015}} Од 1902 до 1909 година, откако таа посетувала училиште во [[Радибор]], добила обука за наставници со фокус на историјата и странските јазици во Урсулинеклостер Ерфурт.{{Sfn|Scholze|2007}} Потоа се преселила во [[Дисбург]], каде ги подучувала децата на сиромашните фабрички работници.{{Sfn|Kirschke|2015}} Кубашец била првата лужичка која стекнала целосно учителско образование.{{Sfn|Scholze|2007}} Во овој период била под влијание на лужичките писатели Арношт Мука и Ота Визак.{{Sfn|Juršikowa|1984}} Откако се вратила во Лужица во 1911 година, започнала да предава во лужичко училиште во [[Кроствиц]], позиција на која останала до 1925 година. Додека работела во Кроствиц, таа се занимавала со различни книжевни определби: пишувала годишни театарски претстави за своите ученици, пишувала написи за лужинскиот магазин ''Лужица'' и го уредувала студентското списание ''Сербски студент''. {{Sfn|Kirschke|2015}} Во 1923 година, на горнолужички ја превела Јанота Виќаз, драма на чешки јазик за присилен работник од Срби.{{Sfn|Juršikowa|1984}} Од 1925 до 1939 година, предавала на училиште во [[Пулсниц]]. Во 1933 година, по доаѓањето на [[Адолф Хитлер]] на власт, таа го следела целиот наставен кадар на нејзиното училиште при приклучувањето кон Хитлеровата [[Националсоцијалистичка германска работничка партија|нацистичка партија]]. Во 1939 година, била префрлена во училиште во [[Гросрерсдорф|Гросрехрсдорф]]; според новинарот Андреас Киршке, трансферот дошол како казна за нејзиното отфрлање на прогонот на [[Евреи]]те и [[Лужички Срби|Србите]] од страна на владата.{{Sfn|Kirschke|2015}} По завршувањето на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], Кубашец била суспендирана од нејзиното наставно место поради нејзиното членство во Нацистичката партија{{Sfn|Scholze|2007}} и наместо тоа започнала да работи за [[Домовина]], организација која ги промовира интересите на Србите. Нејзината суспензија завршила во 1949 година кога зазела функција во училиште во Бауцен. Во 1952 година, таа била назначена за предавач по лужичка и германска литература во лужинскиот институт за образование на наставници во Радибор. Оваа функција ја извршувала до крајот на работниот век во 1956 година. Живеејќи во нејзиниот роден град Куос, го посветила своето пензионирање на пишувањето. Кубашец починала на 13 април 1976 година во Бауцен.{{Sfn|Scholze|2007}} == Литературни дела == Кога Кубашец се вратила од својот престој во Дисбург, се приклучила на Мачица Србска, организација која го промовирала културниот живот на лужињата. Преку друштво на многу лужички интелектуалци се заинтересирала за [[Хор|хорската музика]] и театарот. Нејзината прва книжевна продукција била ''Вусадни'' („Отфрлените“), која била сериска [[новела]] објавена во весникот ''Лужица'' во текот на 1922 и 1923 година. Таа го објави своето прво драмско дело за возрасни, историска драма со наслов „''Вештица''“ во 1926. Кубашец ја претставила драмата на Шадџованка во 1925 година, годишен собир на лужички студенти.{{Sfn|Juršikowa|1984}} Потоа направила пауза во издаваштвото, до крајот на Втората светска војна.{{Sfn|Scholze|2007}} По војната, нејзината работа се фокусирала на прашања од блиското минато и историјата на лузерскиот народ.{{Sfn|Scholze|2007}} Во 1949 година,{{Sfn|Scholze|2007}} го објавила ''редот на србскеј холи'' („Гробот во лужината на лужињата“), збирка [[расказ]]и. Истоимената приказна на колекцијата се однесувала на егзекуција на полски принуден работник кој се заљубил во една лужичка од Србинка за време на војната.{{Sfn|Schönbach|2020}} Во 1960-тите години, се приклучила во животот на двајца Срби кои се спротивставиле на владата на Адолф Хитлер:{{Sfn|Kirschke|2015}} нејзините биографии на писателката [[Марија Гролмус]] (1960) и католичкиот свештеник Алојс Андрицки (1967 година) поминале низ неколку изданија на лужички и германски.{{Sfn|Scholze|2007}} За време на нејзиното пензионирање, Кубашец објавила неколку наративни дела. Нејзината трилогија ''Бошќиј Сербин'' („Себастијан Србин“, 1963–1965 година) го објаснувала животот на нелегален учител од лужички лужички во 18 век.{{Sfn|Wilson|1991}} Темата за образованието, исто така, се нашла во збирката на романи, ''Lěto wulkich wohenjow'' („Летото на големиот оган“, 1970 година) и ''Nalětnje wětry'' („Пролетни ветрови“, 1978 година),{{Sfn|Wilson|1991}} за потеклото на формалното образование меѓу Сорбите.{{Sfn|Scholze|2007}} == Препознавање == Во 1962 година, Кубашец ја добил Награда Чишински, награда која се доделува на оние кои работат на промовирање на јазикот, културата и литературата на лужичкиот народ. По освојувањето на наградата за писменост на Домовина (1965 година), таа била добитник на наградата Јоханес-Р во 1975 година. -Becher-Medaille, дадена од Културното друштво на ГДР.{{Sfn|Scholze|2007}} Книжевниот историчар ја смета Кубашец за првата жена која напишала романи на [[Горнолужички јазик|горнолужички]], јазикот на Србите во Германија.{{Sfn|Wilson|1991}} == Наводи == {{Наводи}} == Библиографија == * {{Наведени вести|title=Den Aufbruch aus der Tradition gewagt|last=Kirschke|first=Andreas|date=7 March 2015|work=[[Sächsische Zeitung]]|language=de}} * {{Наведена мрежна страница|url=https://www.saechsische.de/das-grab-in-der-heide-3921607.html|title=Das Grab in der Heide|last=Schönbach|first=Miriam|date=20 April 2020|work=Sächsische Zeit|language=de|accessdate=30 May 2021}} * {{Наведена енциклопедија|location=London}} * {{Наведена книга|title=Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow|last=Juršikowa|first=Ingrid|publisher=Ludowe nakładnistwo Domowina|year=1984|editor-last=Jan|editor-first=Šołta|location=[[Bautzen]]|pages=315–17|language=hsb|chapter=Kubjašec, Marja|oclc=14214556|editor-last2=Kunze|editor-first2=Peter|editor-last3=Šěn|editor-first3=Franc}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Кубашец}} [[Категорија:Лужичкосрпски писатели]] [[Категорија:Починати во 1976 година]] [[Категорија:Родени во 1890 година]] e1oywzq4o5irj4uvip909a7pgbae7ok 0 1347609 5602455 5565141 2026-07-31T08:21:51Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602455 wikitext text/x-wiki [[Податотека:John McLaughlin Blue Note 2016.JPG|мини|Џон Маклохлин Сина нота 2016]] '''Џон Маклохлин'''<ref>Твртко Прћић: Нови транскрипциони речник енглеских личних имена, Прометеј, Нови Сад, 1998, стр. 92.</ref> ({{langx|en|John McLaughlin}}), р. [[4 јануари|4.]] [[4 јануари|јануари]] [[1942]], Донкастер, [[Англија]] е англиски [[џез]] [[Гитара|гитарист]]. Списанието [[Ролинг стоун|Ролинг Стоун]] го смести [[2003|во 2003 година]] на 49. место на неговата листа во „100 најголеми гитаристи на сите времиња“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rollingstone.com/news/coverstory/5937559/page/29|title=Rolling Stone 100 Greatest Guitarists of All Time|archive-url=https://web.archive.org/web/20090526181024/http://www.rollingstone.com/news/coverstory/5937559/page/29|archive-date=26 мај 2009|accessdate=7. 03. 2012}}</ref> Тој свири различни музички жанрови, како што се џез, џез фјужн, индиска класична музика и [[фламенко]]. Кариерата ја започнал во Англија, а во 1969 г се преселил во [[Соединети Американски Држави|САД]] и свирел заедно со [[Мајлс Дејвис]] на албуми кои ја промовираат џез фузијата. Потоа ја основал групата [[Махавишну оркестра|Махавишну оркестар]] (1970-76 и 1984-86), која станала позната по својата џез-фјужн интерпретација. Тој исто така, свирел со музичари како што се [[Лари Коријел|Лери Корјел]], Вејн Шортер, [[Ролинг стоунс|Ролинг Стоунс]], [[Карлос Сантана]]. Маклохлин, исто така, основал неколку други групи: Шакти, со индиски музичари, кои изведувале комбинација од индиска музика и џез, и Гитарското трио со Пако де Лусија и Лари Корјел (подоцна заменет со Ал Ди Меола). == Извори == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Англиски гитаристи]] [[Категорија:Џез-музичари]] [[Категорија:Родени во 1942 година]] a6kdjuft6yrjrkjww8gmz6tgthinwys 0 1348430 5602464 5205145 2026-07-31T08:58:19Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602464 wikitext text/x-wiki [[Податотека:My new obsession the arnold palmer!!! (5184944881).jpg|мини|Безалкохолната верзија, Арнолд Палмер]] '''Џон Дејли''' е [[Алкохолен пијалак|алкохолен]] мешан пијалак кој што се состои од [[лимонада]], [[леден чај]] и [[вотка]], наречен така по американскиот играч на голф Џон Дејли. Може да се направи и со лимонада и вотка од сладок чај (инфузија од вотка). Пијалакот е алкохолна верзија на Арнолд Палмер (кој што исто така е именуван по американски играч на голф). Пијалакот најпрво бил популарен на теренот за голф Виски Крик во Форт Мајерс, Флорида, и е направен од шанкерот Дејтон Луис за време на трката на Дејли во 2005 година. Дејли сметал дека употребата на неговото име без овластување е повреда на заштитен знак.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.arkansassports360.com/20051/drink-up-john-daly-doesnt-like-the-john-daly|title=Drink Up: John Daly doesn't like the 'John Daly'|date=September 23, 2010|work=ArkansasSports360.com}}</ref> Како одговор, Дејли формирал компанија во 2010 година со двајца од неговите блиски пријатели. Дејли е мнозински сопственик на акции на фирмата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.foxsports.com/stories/golf/forget-smokes-and-pants-john-daly-wants-you-to-buy-his-cocktails|title=Forget smokes (and pants) — John Daly wants you to buy his cocktails|date=August 29, 2014|work=FoxSports.com|accessdate=March 22, 2024}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.thestate.com/sports/golf/article22328844.html|title=John Daly to make Myrtle Beach World Am appearance|last=Blondin|first=Alan|date=May 26, 2015|work=[[The State (newspaper)|The State]]|access-date=March 22, 2024}}</ref> Флаширан е од дестилеријата Франк-Лин во Ферфилд, Калифорнија, и официјалниот оригинален коктел Џон Дејли излезе на пазарот во 2013 година. == Варијации == Една варијација е Џон Дејли во јужен стил, која вклучува [[Бурбон (виски)|бурбон]] и нане наместо вотка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://philly.thedrinknation.com/articles/read/10696-Memorial-Day-Drinks-5-Fun-and-Easy-Summer-Pitcher-Cocktails|title=Memorial Day Drinks: 5 Fun and Easy Summer Pitcher Cocktails|last=Killius|first=Jen|date=21 May 2013|work=Drink Philly|accessdate=9 July 2013}}</ref> Џон Дејли со текила наместо вотка понекогаш се нарекува разговорно Хуан Дали. == Поврзано == * [[Кралица Марија (коктел)]] == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Коктели со вотка]] 7chskdhghuutwemfo9q05vcaz5k01vd 0 1350049 5602383 5318086 2026-07-30T23:40:28Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602383 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за ТВ канал|name=FX Life|owner=[[Список на средства во сопственост на компанијата Волт Дизни# Меѓународна содржина и операции на Дизни|Меѓународни операции на Дизни]]|country=[[Грција]], [[Кипар]]<br/>[[Балтик]]<br/>[[Заедницата на независни држави|ЗНД]]|headquarters=[[Атина]]<br/>[[Москва]]|language=[[Англиски јазик|Англиски]]<br/>грчки (преводи)<br/>литвански (преводи)<br/>латвиски (преводи)<br/>естонски (преводи)<br/>руски|website={{URL|https://www.fxchannel.gr/}}<br/>{{URL|https://www.fxchannel.ee/}}}}'''FX Life''' — меѓународна [[Плаќаат телевизија|пледплатна телевизиска]] мрежа, во сопственост на Disney Entertainment, гранка на [[Компанија Волт Дизни|Компанијата Волт Дизни]], како замена за [[Fox Life|Фокс Лајф]]. Мрежата со текот на времето е прекината на неколку пазари, а моментално е активна во Грција, Балтикот и ЗНД. Била лансирана во [[Грција]] на 15 март 2023 година како замена за [[Fox Life|Фокс Лајф]] со цел да се избегне забуна со [[Фокс корпорација]] и да се избегне постоењето на трговската марка Стар во Грција како друг неповрзан канал, Стар Канал е сопственик на трговската марка,<ref>{{Наведено списание|last=Πολίτου|first=Ελένη|date=2020-03-03|title=Οι αντιλαμβανόμενες από τον ίδιο ανάγκες του Έλληνα διευθυντή (και του προϊσταμένου μικρών σχολείων) του Δημοτικού Σχολείου για την επαγγελματική του ανάπτυξη: το μοντέλο που λύνει την αντίφαση και μπορεί να εφαρμοστεί σε όλα τα πλαίσια.|url=http://dx.doi.org/10.12681/edusc.2738|journal=Πανελλήνιο Συνέδριο Επιστημών Εκπαίδευσης|volume=8|pages=886|doi=10.12681/edusc.2738|issn=2529-1157}}</ref> и [[Заедница на независни држави|ЗНД]] и [[Балтички држави|Балтичките]] региони на 24 јануари 2024 година.<ref>{{Наведено списание|last=Puss|first=Fred|date=2020-08-27|title=Marja Kallasmaa ja tema esivanemate nimed|url=http://dx.doi.org/10.12697/jeful.2020.11.1.11|journal=Eesti ja soome-ugri keeleteaduse ajakiri. Journal of Estonian and Finno-Ugric Linguistics|volume=11|issue=1|pages=249–262|doi=10.12697/jeful.2020.11.1.11|issn=2228-1339}}</ref> == Тековни канали == === Балтикот и ЗНД === * FX Life (претходно [[Fox Life|Фокс Лајф]]) е телевизиски канал [[Руски јазик|на руски јазик]] кој започнал на 15 април 2008 година.<ref>{{Наведени вести|url=https://tv-digest.ru/archive/id/24308/|title=FOX LIFE - НОВЫЙ ТЕЛЕКАНАЛ ДЛЯ ОПТИМИСТОВ|date=May 6, 2008|work=TV digest|access-date=February 6, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20210924040517/https://tv-digest.ru/archive/id/24308/|archive-date=September 24, 2021|language=ru|trans-title=Fox Life - new TV channel for optimists}}</ref> Каналот бил затворен на 1 октомври 2022 година за [[Русија]]<ref>{{Наведени вести|url=https://tvnews.by/tb/18288-ntv-pljus-telekanaly-fox-fox-life-national-geographic-i-nat-geo-wild-prekraschajut-veschanie-na-territorii-rossii.html|title=НТВ-ПЛЮС: Телеканалы FOX, FOX Life, National Geographic и Nat Geo Wild прекращают вещание на территории России|work=TVnews.by {{!}} Новости ТВ, IT и коммуникаций|access-date=2023-04-02|language=ru}}</ref> и [[Белорусија]],<ref>{{Наведени вести|url=https://tvnews.by/tb/18313-telekanaly-nat-geo-channel-i-fox-prekraschajut-veschanie-v-belarusi.html|title=Телеканалы National Geographic и FOX прекращают вещание в Беларуси|date=2022-09-30|work=TVnews.by {{!}} Новости ТВ, IT и коммуникаций|access-date=2023-04-02|language=ru}}</ref> и бил заменет со Сапфир во [[Русија]], но сè уште е активен во [[Заедница на независни држави]] и [[Балтички држави|балтичките региони]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://tricolorhd.msk.ru/ntv-plus-fox-life-national-geographic-kineko-sapfir-terra.html|title=Изменение вещания каналов на платформе НтВ Плюс|work=tricolorhd.msk.ru|accessdate=2023-06-26}}{{Мртва_врска|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Кабелските оператори во [[Естонија]] имаат локализирана верзија на каналот со рекламирање. Каналот е ребрендиран како FX Life на 24 јануари 2024 година.<ref name="FXLifeBaltics">{{Наведени вести|url=https://kroonika.delfi.ee/artikkel/120249359/pange-tahele-telekanalid-fox-ja-fox-life-saavad-uued-nimed|title=Pange tähele! Telekanalid FOX ja FOX LIFE saavad uued nimed|date=2023-11-21|work=Kroonika|access-date=23 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231123191828/https://kroonika.delfi.ee/artikkel/120249359/pange-tahele-telekanalid-fox-ja-fox-life-saavad-uued-nimed|archive-date=23 November 2023|language=et}}</ref> === Грција === * FX Life (порано како [[Fox Life|Фокс Лајф]]) е грчки канал објавен на 1 декември 2008 година. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.techpress.gr/index.php/archives/4068|title=Η Fox International Channels έρχεται στην Ελλάδα μέσω της τηλεόρασης της On|last=admin|date=2008-10-30|work=techpress.gr|language=el|accessdate=2023-07-14}}{{Мртва_врска|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> На 15 март 2023 година, Фокс Лајф бил заменет со FX Life, заедно со Fox кој станал FX.<ref name="FXLifeGreece">{{Наведена мрежна страница|url=https://typologies.gr/the-walt-disney-company-greece-to-fox-metonomazetai-se-fx/|title=The Walt Disney Company Greece: To FOX μετονομάζεται σε FX|date=2023-03-16|work=Τυπολογίες - όλα γύρω από τα media|language=en-US|accessdate=2023-06-15}}</ref> == Поврзано == * [[Star Life (меѓународен)]] * [[FX Life (грчки ТВ канал)]] * [[FX (меѓународен)|FX]] == Наводи == {{Наводи|30em}} == Надворешни врски == * {{Матична|https://www.fox-greece.gr/}} [[Категорија:Телевизиски канали]] [[Категорија:Телевизиски мрежи]] glfbn89siu2g8jvoa2zezw2uthofrf4 0 1350749 5602494 5516204 2026-07-31T09:41:48Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602494 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Robert Ebersohn MHR.jpg|мини|Роберт Еберсон, MHR, декември 2013 година]] '''Роберт Томпсон Еберсон''' (роден на 23 февруари 1989 година) бил рагби професионален играч на Севенс од Јужна Африка. Тој играл за Спрингбокс Севенс, Јужна Африка до 20 години и го имал своето деби во Супер 14 за Гепардс во 2010 година. Кога учествувал во рагби форматот со 15 играчи, неговата претпочитана позиција била центар иако во различни прилики бил на позицијата бек. Еберсон имал над 100 настапи за Гепардовите во сите натпреварувања. Имал едно капаче за книгите. Сепак, било најавено дека тој ќе го напушти Блумфонтејн на крајот од сезоната на Премиер дивизијата во Купот Кари 2013 и ќе се приклучел на францускиот Монпеље за сезоната 2013-14 Топ 14 .<ref name="Robert Ebersohn joining Montpellier">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.espnscrum.com/southafrica/rugby/story/191081.html|title=Robert Ebersohn joining Montpellier|date=19 July 2013|work=ESPN Scrum|accessdate=29 July 2013}}</ref> == Близнаци Еберсон == Близнаците Еберсон (Роберт и Сиас ) биле синови на Тијан Еберсон, кој играл на позиција центар за Фри Стејт и Западна провинција .<ref name="citizen.co.za">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.citizen.co.za/citizen/content/en/citizen/local-sport?oid=204766&sn=Detail&pid=146836&Ebersohn-twins-the-stars-in-Cheetahs-campaign-|title=The Citizen Online &#124; Ebersohn twins the stars in Cheetahs campaign - Local Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20121026065142/http://www.citizen.co.za/citizen/content/en/citizen/local-sport?oid=204766&sn=Detail&pid=146836&Ebersohn-twins-the-stars-in-Cheetahs-campaign-|archive-date=26 October 2012|accessdate=2015-06-26}} Ebersohn twins the stars in Cheetahs campaign</ref><ref>http://www.volksblad.com/Suid-Afrika/Tweeling-oortref-rugbypa-se-drome-20110415 {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120324085318/http://www.volksblad.com/Suid-Afrika/Tweeling-oortref-rugbypa-se-drome-20110415 |date=2012-03-24 }} Tweeling oortref rugby-pa se drome</ref> Близнаците биле родени и израснати во [[Блумфонтејн|Блумфонтејн, Јужна Африка]] и се школувале на колеџот Греј . Овде тие се искачиле на рангот и го претставувале тимот на училиштата на Фри Стејт на националната недела на Кока-Кола Крејвен . Славата дошла брзо бидејќи биле избрани да ја претстават Јужна Африка на Светското првенство за јуниори IRB . Двајцата играчи биле брзо прифатени во рагби тимот на Фри Стејт Читахс .<ref>http://www.rugby365.com/tournaments/cc/news/1045540.htm {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080731130311/http://www.rugby365.com/tournaments/cc/news/1045540.htm |date=2008-07-31 }} From Craven to Currie, Ebersohn style</ref> Тие играле рамо до рамо од ниво на училиште до ниво на Супер рагби <ref name="citizen.co.za" /><ref>http://www.sarugby.com/2011/07/22/cheetahs-retain-ebersohn-twins/ {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110723212342/http://www.sarugby.com/2011/07/22/cheetahs-retain-ebersohn-twins/ |date=2011-07-23 }} SARugby.com: Cheetahs Retain Ebersohn Twins</ref><ref>http://www.ruggaworld.com/2008/05/15/preview-vodacom-cup-final/ {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150627080533/http://www.ruggaworld.com/2008/05/15/preview-vodacom-cup-final/ |date=2015-06-27 }} Preview: Vodacom Cup Final</ref> . Сиас не се приклучил на австралиската страна на Вестерн Форс во 2013 година, а Роберт му се приклучи на Монпеље неколку месеци подоцна. == Религија == Роберт бил посветен христијанин.<ref>{{Наведени вести|url=http://sport.iafrica.com/news/1799586.htm|title=Cheetahs look to Ebersohn|date=15 July 2009|access-date=5 August 2009|publisher=iAfrica}}{{Мртва_врска|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.blitzbokke.com/?p=2031|title=Cheers and all the best, Robert Ebersohn|work=BlitzBokke.com|accessdate=5 August 2009}}</ref> == Одреди == '''Роберт Еберсон''' бил вклучен во следните одреди: * 2013 година ** Toyota Free State Cheetahs ( Кури во Кари ) ** Гепарди ( супер рагби ) ** Спрингбокс ( 2013 средногодишни тестови за рагби сојуз ) * 2012 година ** Toyota Free State Cheetahs ( Кари Куп ) – Капетан ** Гепарди ( супер рагби ) * 2011 година ** Toyota Free State Cheetahs ( Кури во Кари ) ** Гепарди ( супер рагби ) ** Springbok Sevens ( Светска серија IRB Sevens ) * 2010 година ** Водаком Слободни стејт гепарди ( Кари куп ) ** Гепарди ( супер рагби ) ** Водаком Free State Cheetahs ( Водаком Куп ) * 2009 година ** Водаком Слободни стејт гепарди ( Кари куп ) ** Јужна Африка ( Светско првенство за јуниори IRB ) – капитен ** Спрингбок Седумци ( Седуми од Светскиот куп во рагби ) ** Springbok Sevens ( Светска серија IRB Sevens ) * 2008 година ** Springbok Sevens ( Светска серија IRB Sevens ) ** Јужна Африка ( Светско првенство за јуниори IRB ) ** Водаком Слободни стејт гепарди ( Кари куп ) ** Водаком Free State Cheetahs ( Водаком Куп ) ** Шимлас ( ФНБ Варсити куп ) * 2007 година ** Слободна држава U/19 (АБСА U/19 натпревар) ** Училишта СА (Училишта СА) ** Free State ( U18 Coca-Cola Craven Week ) * 2006 година ** Free State ( U18 Coca-Cola Craven Week ) * 2005 година ** Free State (U16 Coca-Cola Grant Khomo недела) == Почести == * Европски куп во рагби предизвик 2015–16 : победник.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/36267417|title=European Challenge Cup final: Harlequins 19-26 Montpellier|date=13 May 2016|work=BBC Sport|accessdate=16 May 2016}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.vodacomcheetahs.co.za/players.asp Профил на гепарди] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100402043156/http://www.vodacomcheetahs.co.za/players.asp |date=2010-04-02 }} * * [http://www.espnscrum.com/southafrica/rugby/player/100172.html Профил на Scrum.com] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1989 година]] 5xzykf7lf0fjfmy4g5m0cbxy9ccpqy9 0 1351131 5602205 5341758 2026-07-30T15:07:15Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602205 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Парк|name=Чудесната градина на Дубаи|image=Miracle Garden 1.jpg|native_name=حديقة الزهور بدبي|type=Цветна градина|location=[[Дубаиленд]], [[Дубаи]], [[Соединети Арапски Емирати]]|coords={{coord|25.05981|55.24454|display=inline,title}}|area={{convert|72000|m2|sqft|abbr=on}}|plants=|species=|collections=45 милиони цвеќиња|opened=14 февруари 2013|owner=|operator=Cityland Real Estate Development|budget=|status=|website={{URL|http://www.dubaimiraclegarden.com/}}}} '''Чудесната градина во Дубаи''' (на [[Арапски јазик|арапски]]: حديقة الزهور بدبي) е цветна градина лоцирана во областа Дубаиленд, [[Дубаи]], [[Обединети Арапски Емирати|Обединетите Арапски Емирати]]. Градината била отворена од [[Ден на вљубените|Денот на вљубените]] во 2013 година.<ref name="Xpress">{{Наведена мрежна страница|url=http://gulfnews.com/xpress/the-world-s-most-beautiful-garden-in-dubai-1.1148995|title=The World's most beautiful garden-In Dubai|date=20 February 2013|publisher=Xpress}}</ref> Зафаќа над 72 000 метри квадратни, што ја прави најголемата природна цветна градина во светот, која содржи над 50 милиони цвеќиња и 250 милиони растенија.<ref name="wow">{{Наведени вести|url=https://www.khaleejtimes.com/nation/dubai/50-million-blooms-to-wow-visitors-at-dubai-miracle-garden-|title=50 million blooms to wow visitors at Dubai Miracle Garden|last=Tesorero|first=Angel|date=7 November 2017|work=[[Khaleej Times]]|access-date=30 October 2018|archive-date=2024-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20240618222934/https://www.khaleejtimes.com/nation/dubai/50-million-blooms-to-wow-visitors-at-dubai-miracle-garden-|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.miraclegardenblog.com/biggest-flower-garden-in-the-world|title=Biggest Flower Garden in the World|date=17 September 2019|work=Miracle Garden Blog|accessdate=22 January 2020}}</ref> Во април 2015 година, на градината и била доделена наградата Мозел за Нови Градинарски Искуства на годината од страна на Награди за градинарски туризам (анг: Garden Tourism Award), 2015.<ref name="award">{{Наведени вести|url=http://gulfnews.com/news/uae/society/dubai-miracle-garden-wins-international-award-1.1483336|title=Dubai Miracle Garden wins International Award|date=1 April 2015|work=[[Gulf News]]|access-date=30 October 2015|archive-date=2015-10-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20151015061905/http://gulfnews.com/news/uae/society/dubai-miracle-garden-wins-international-award-1.1483336|url-status=dead}}</ref> == Развој == Концептот на првиот проект за чудесната градина бил формиран според договорот помеѓу Дубаиленд и Дубаи Пропертис Груп. Развојот на проектот бил завршен според договорот со Акар Лендскејпинг и Агрикалчр Компани,<ref name="ArabianBuisness">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.arabianbusiness.com/first-miracle-garden-project-opens-in-dubai-489702.html|title=First Miracle Garden project opens in Dubai|date=16 February 2013|work=Arabian Business|accessdate=20 October 2015}}</ref> предводена од јорданскиот бизнисмен Абдел Насер Рахал.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/cooling-domes-to-be-in-bloom-for-summer-at-dubais-miracle-gardens|title=Cooling domes to be in bloom for summer at Dubai's Miracle Gardens|last=Croucher|first=Martin|date=15 March 2013|work=[[The National (Abu Dhabi)|The National]]|location=UAE}}</ref> Цената на проектот била проценета на 40 милиони АЕД (11 милиони американски долари).<ref name="Today">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.today.com/money/giant-miracle-garden-dubais-latest-over-top-attraction-1C8616900|title=Giant 'Miracle Garden' is Dubai's latest over-the-top attraction|date=2 March 2013|work=Today|accessdate=20 October 2015}}</ref> Првата фаза била завршена, а со тоа паркот отворен во февруари 2013 година и зафаќала 2 000 метри квадратни надворешен дел вклучувајќи вертикално и хоризонтално уредување на просторот каде што секој сегмент имал свој дизајн.<ref name="ArabianBuisness"/> Развојот на првата фаза траел два месеци, а биле вклучени 400 работници.<ref name="Today"/> Вториот дел од проектот бил инициран во средината на јуни 2013 година и бил завршен во октомври, вклучувајќи 70% проширување на 2 000 м² и изградба на 79 000 м² повеќекатен паркинг, со што вкупната површина на градината се зголемила на 190 000 м² . Вклучено било додавање на цветен часовник, градина со пеперутки, продавници за малопродажба и џамии.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://gulfconstructionworldwide.com/news/15607_Work-on-Miracle-Garden-Phase-Two-begins.html|title=Work on Miracle Garden phase two began|date=1 August 2013|work=Gulf Construction Worldwide|archive-url=https://web.archive.org/web/20180826004944/http://gulfconstructionworldwide.com/news/15607_Work-on-Miracle-Garden-Phase-Two-begins.html|archive-date=26 August 2018|accessdate=20 October 2015}}</ref> == Операции == Чудесната градина во Дубаи генерално работи од октомври до април секоја година. Затворена е од мај до септември поради високите температури во просек од 40°C, што не е погодно за одгледување цвеќе.<ref>{{Наведени вести|url=http://travel.cnn.com/gallery-worlds-largest-natural-flower-garden-opens-dubai-743511|title=World's Largest natural flower garden opens in Dubai|date=5 March 2015|work=[[CNN|CNN Travel]]|access-date=30 October 2015|archive-date=2015-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20150925013623/http://travel.cnn.com/gallery-worlds-largest-natural-flower-garden-opens-dubai-743511|url-status=dead}}</ref> [[Податотека:Dubai_Miracle_Garden-Dubai_UAE-Andres_Larin.jpg|мини|Срцев тунел во градина.]] === Одржување === За одржување на цвеќето се користи пречистена отпадна вода преку метод на наводнување капка по капка <ref name="Xpress"/> со просечна количина од 757 082 л вода дневно.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.thenational.ae/arts-lifestyle/home-garden/the-wonderful-bizarreness-of-dubai-miracle-garden#full|title=The Wonderful Bizarreness of Dubai Miracle Garden|date=15 January 2015|work=[[The National (Abu Dhabi)|The National]]|access-date=30 October 2015}}</ref> Според официјалните лица на чудесната градина во Дубаи, општината Дубаи ја повлекува сивата вода на градот и ја испраќа директно во градината. Градината повторно ја филтрира водата и ја претвора во висококвалитетна вода за нејзина употреба во градината. Градината се наводнува само откако ќе се затвори навечер. == Градината на пеперутките во Дубаи == Во 2015 година Чудесната градина во Дубаи ја отворила [[Градината на пеперутките во Дубаи]], најголемата во светот и првата затворена градина на пеперутки во регионот и засолниште за над 15.000 пеперутки од 50 видови.<ref name="award"/> == Договор со Дизни == Како дел од договорот за лиценцирање помеѓу Чудeсната градина на Дубаи и [[Компанија Волт Дизни|компанијата Волт Дизни]], во февруари 2018 година бил откриен [[Украсно поткастрување|топијарот]](украсно поткастрување) на [[Мики Маус]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.khaleejtimes.com/nation/dubai/dubai-gets-worlds-biggest-mickey-mouse-floral-structure|title=Dubai gets world's biggest Mickey Mouse floral structure|last=Zakaria|first=Sherouk|date=25 February 2018|work=[[Khaleej Times]]|access-date=30 October 2018}}</ref> Цветните структури на [[Мини Маус]], [[Шиљо]], [[Плутон (Дизни)|Плутон]], [[Дејзи Дак]], [[Пајо Паторот]] и [[Рајо, Гајо и Влајо]] биле презентирани подоцна истата година.<ref>{{Наведени вести|url=https://velvet-mag.com/disney-avenue-dubai-miracle-garden/|title=Disney Avenue opens at Dubai Miracle Garden|date=November 2018|work=VELVET Magazine|access-date=13 April 2019|archive-date=2020-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20201129191547/https://velvet-mag.com/disney-avenue-dubai-miracle-garden/|url-status=dead}}</ref> == Гинисови рекорди == Чудесната градина во Дубаи постигнала три Гинисови рекорди. Во 2013 година била прогласена за најголема вертикална градина во светот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.miraclegardenblog.com/guinness-world-records-dubai-miracle-garden|title=Guinness World Records of Dubai Miracle Garden|date=27 April 2019|work=Miracle Garden Blog}}</ref> Во моментов, цветната структура на [[Ербас А380]] во градината е наведена во ''[[Гинисови рекорди|Гинисовата книга на рекорди]]'' како најголема цветна структура во светот.<ref name="wow"/> 18 метарскиот топијар на Мики Маус, кој тежи скоро 35 [[Тона|тони]], е највисоката скулптура од овој тип во светот.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.thenational.ae/lifestyle/watch-dubai-miracle-garden-now-home-to-18-metre-floral-mickey-mouse-1.708088|title=Watch: Dubai Miracle Garden now home to 18-metre floral Mickey Mouse|date=February 2018|work=[[The National (Abu Dhabi)|The National]]|access-date=30 October 2018}}</ref> Чудeсната градина на Дубаи има уште еден рекорд, а тоа е, Најдолгиот цветен ѕид во светот кој е долг речиси еден километар и е украсен со речиси 22 милиони расцветани цвеќиња.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.miraclegardendubai.com/world-records|title=World Records of Dubai Miracle Garden|work=Miracle Garden Dubai|language=en|accessdate=2023-09-21}}</ref> == Поврзано == * [[Градината на пеперутките во Дубаи]] == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Врамена карта без назнака за OSM-однос на Википодатоците]] [[Категорија:Дубаи]] [[Категорија:Градинарство]] cf4dxbkjuzbo6n0602eigxo9omualvk 0 1355589 5602386 5499049 2026-07-30T23:57:53Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602386 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | image = Fun. band.jpg | image_size = | landscape = yes | caption = Fun performing in 2012 | origin = Њујорк,<!-- Links not needed per MOS:OVERLINK --> САД | genre = {{flatlist| * [[Инди-поп]]<ref>{{cite web|first=Estella|last=Hung|url=http://www.popmatters.com/pm/review/115738-Fun.-aim-and-ignite/|title=Fun.: Aim and Ignite < Reviews|work=[[PopMatters]]|date=November 18, 2009|access-date=November 23, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091120050502/http://www.popmatters.com/pm/review/115738-fun.-aim-and-ignite/|archive-date=November 20, 2009|url-status=dead}}</ref> * [[инди-рок]]<ref>{{cite web|first=Andrew|last=Leahey|url=https://www.allmusic.com/artist/fun-mn0002129441#biography|title=Fun. Biography|work=[[AllMusic]]|access-date=April 22, 2024}}</ref> * [[поп-рок]]<ref>{{cite web|url=https://www.npr.org/2012/03/18/148754959/how-a-band-called-fun-found-its-way-to-no-1|title=How A Band Called 'fun.' Found Its Way To No. 1|work=[[NPR]]|date=March 16, 2012|access-date=September 18, 2021}}</ref> * барокен поп<ref>{{cite magazine|url=http://www.billboard.com/articles/review/1067167/2012s-most-anticipated-debut-albums|title=2012's Most Anticipated Debut Albums|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=January 19, 2012|access-date=May 7, 2016}}</ref> }} | years_active = 2008–2015 | label = {{flatlist| * [[Nettwerk Records|Nettwerk]] * [[Fueled by Ramen]] <!-- just the names; details go in the article --> }} | spinoff_of = {{hlist|[[The Format]]|[[Anathallo]]|[[Steel Train]]}} | website = {{URL|ournameisfun.com}} | current_members = * [[Нејт Рус]] * [[Џек Антоноф]] * [[Ендрју Дост]] | past_members = }} '''Fun''' (стилизирани како '''fun.''') ― американска [[инди-поп]] група од [[Њујорк (град)|Њујорк]]. Групата е составена од: Џек Антоноф (од Steel Train), Ендрју Дост (од Anathallo) и Нејт Рус (од the Format).<ref>Martin, Hannah (September 15, 2009). </ref> Fun била основана во 2008 година, а нивниот прв студиски албум, ''Aim and Ignite'' од 2009 година имал умерен успех во продажбата. Групата стекнала популарност во 2012 година по објавувањето на нивниот втор албум, ''Some Nights''. Албумот се искачил на трето место на американската [[Билборд 200|''Билборд'' 200]] топ-листа. Од него произлеле нивните најголеми хитови до сега: „We Are Young“ со Џенел Мона, „Some Nights“ и „Carry On“. На 55-тото доделување на Греми наградите, за песната „We Are Young“ ја добиле наградата Песна на годината, а исто така ја добиле и наградата за најдобар нов изведувач.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.grammy.com/nominees|title=55th Annual GRAMMY Awards Nominees: General|publisher=Grammy.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20141207032519/http://www.grammy.com/nominees|archive-date=December 7, 2014|accessdate=February 10, 2013}}</ref> == Историја == Во февруари 2008 година, по распадот на неговата претходна група (The Format), Нејт Рус започнал нов музички проект и ги повикал Ентони Робинсон и Ендрју Дост за да основаат нова група. И двајцата музичари веќе биле активни во други групи. Робинсон свирел во Steel Train, а Дост бил член на Anathallo. Првата песна што ја напишале заедно била „Benson Hedges“, која подоцна се нашла на нивниот прв албум. Првиот албумот на Fun, ''Aim and Ignite'', бил објавен во август 2009 година. Албумот се карактеризираше со уникатна комбинација на поп, рок и театрална музика, инспирирана од уметници како Queen и The Beatles. Критичарите го пофалија албумот за неговата иновативност и креативност, но комерцијалниот успех беше умерен. На 17 мај 2011 година, групата го издала „C'mon“ како заеднички сингл со [[Паника! во диско (Panic! at the Disco)|Panic!]] [[Паника! во диско (Panic! at the Disco)|at the Disco]]. Fun на светската музичка сцена се пробиле во 2012 година со вториот студиски албум, ''Some Nights''. Водечкиот сингл, под наслов „We Are Young“ со Жанел Монае, бил користен во неколку други медиуми, вклучувајќи ги и телевизиските серии ''[[Озборувачка (ТВ серија)|Озборувачка]]'',<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cwtv.com/music/gossip-girl/season-5/episode-524|title=Gossip Girl Music - Season 5, Episode 24|publisher=The CW|accessdate=May 16, 2012}}</ref> ''[[90210 (ТВ-серија)|90210]]'', <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cwtv.com/music/90210/season-4/episode-424|title=90210 Music - Season 4, Episode 24|publisher=The CW|accessdate=May 18, 2012}}</ref> ''Glee'' и ''[[Чак (ТВ-серија)|Chuck]]'';<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hitfix.com/blogs/whats-alan-watching/posts/chuck-chuck-vs-the-baby-the-mother-and-child-reunion|title=Review: 'Chuck' - 'Chuck vs. the Baby': The mother and child reunion|last=Sepinwall|first=Alan|date=December 30, 2011|work=HitFix|accessdate=2024-09-14|archive-date=2013-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20130123143241/http://www.hitfix.com/blogs/whats-alan-watching/posts/chuck-chuck-vs-the-baby-the-mother-and-child-reunion|url-status=dead}}</ref> во реклами за [[Шевролет]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.youtube.com/watch?v=iuvoSw1TiJ8|title=Chevy Sonic "Stunt Anthem"|date=January 27, 2012|publisher=YouTube|archive-url=https://web.archive.org/web/20120201174303/https://www.youtube.com/watch?v=iuvoSw1TiJ8|archive-date=February 1, 2012|accessdate=February 2, 2012}}</ref> и [[Apple]];<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://events.apple.com.edgesuite.net/123pibhargjknawdconwecown/event/index.html|title=Apple - Apple Events - Apple Special Event March 2012|date=March 7, 2012|publisher=Events.apple.com.edgesuite.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20130306111748/http://events.apple.com.edgesuite.net/123pibhargjknawdconwecown/event/index.html|archive-date=March 6, 2013|accessdate=July 11, 2012}}</ref> и во трејлерот за филмот од ''Така е на 40''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cinemablend.com/new/40-Trailer-Tackles-Aging-Apatow-Style-30662.html|title=This Is 40 Trailer Tackles Aging, Apatow Style|last=O'Connell|first=Sean|date=April 27, 2012|publisher=CinemaBlend.com|accessdate=September 25, 2012}}</ref> Песната „We Are Young“ станала светски хит и се искачила на врвот на топ-листите во преку 10 земји, вклучувајќи ја и САД. Успехот на песната придонел групата Fun да стане една од најпопуларните на групи светската музичка сцена во тој период. Албумот ''Some Nights'' бил објавен во февруари 2012 година. Покрај „We Are Young“, други хитови од овој албум биле: „Some Nights“ и „Carry On“. На 55-тото доделување на Греми наградите во 2013 година, Fun добиле две награди: Песна на годината за „We Are Young“ и Најдобар нов изведувач.<ref>{{cite magazine|title=''EW''{{'s}} Grammy Picks|magazine=[[Entertainment Weekly]]|date=February 8, 2013|location=New York|page=26|title-link=Grammy Award}}</ref> Групата била номинирана за уште четири други награди, вклучувајќи ја и за Албум на годината за Some Nights. По големиот успех со ''Some Nights'', членовите на групата одлучиле да се насочат на соло-кариери и други проекти. Џек Антоноф станал пејач на инди-поп групата Bleachers и станал еден од најбараните продуценти, работејќи со музичари како [[Тејлор Свифт]], Лорди и [[Лана Дел Реј|Лана Дел Ре]]<nowiki/>ј. Нејт Рус издал соло албум во 2015 година, под наслов ''Grand Romantic'', кој исто така добил позитивни критики. Ендрју Дост се посветил на компонирање музика за филмови и телевизиски серии и е фронтмен на групата Metal Bubble Trio.<ref>{{Cite web|url=https://metalbubbletrio.com/|title=Metal Bubble Trio|last=Trio|first=Metal Bubble|language=en-US|access-date=2024-03-21|website=Metal Bubble Trio}}</ref> Иако групата официјално не била распуштена, Fun не издале нови песни по 2014 година и не е активна како група. == Дискографија == * ''Aim and Ignite'' (2009) * ''Some Nights'' (2012) == Награди и номинации == Fun добиле две [[Награди Греми|Греми награди]], две Награди по избор на тинејџерите и една Билборд-награда. Во 2010 година, ја освоиле наградата за најдобра поп/рок песна на Независните музички награди за песната „All the Pretty Girls“. <ref>{{Наведени вести|url=http://www.americansongwriter.com/2010/01/this-years-independent-music-award-winners-revealed/|title=This Year's Independent Music Award Winners Revealed|date=January 27, 2010|work=American Songwriter|access-date=April 21, 2015|archive-date=2016-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20160307234106/http://americansongwriter.com/2010/01/this-years-independent-music-award-winners-revealed/|url-status=dead}}</ref> == Наводи == {{Наводи|30em}} == Надворешни врски == * {{Матична|http://ournameisfun.com/}} * [http://www.alterthepress.com/2009/05/interview-fun-230509.html Alter the Press Interview] * [https://www.npr.org/2012/03/18/148754959/how-a-band-called-fun-found-its-way-to-no-1 March 18, 2012 NPR story and interview by Guy Raz] {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Музички групи од Њујорк]] [[Категорија:Музички групи основани во 2008 година]] [[Категорија:Добитници на Греми]] [[Категорија:Американски инди-поп групи]] 00lt821b5k5m26s6hk52wyr9h2na3l8 0 1356041 5602322 5401144 2026-07-30T20:09:44Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602322 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Квазар|name=[[Трет кембрички каталог на радиоизвори|3C]] 273|image=[[Податотека:Best image of bright quasar 3C 273 (10953173335).jpg|280п]]|caption=Квазарот 3C 273 фотографиран од [[Хабл (вселенски телескоп)|„Хабл“]]<ref>{{cite news|title=Best image of bright quasar 3C 273|url=http://www.spacetelescope.org/images/potw1346a/|access-date=22 септември 2024|newspaper=ESA/Hubble Picture of the Week}}</ref>|epoch=[[J2000]]|ra={{RA|12|29|06.7}}<ref name="ned">{{cite web | title=NASA/IPAC Extragalactic Database | work=Results for 3C 273 | url=http://nedwww.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=3C+273&extend=no | access-date=22 септември 2024 }}</ref>|dec={{DEC|+02|03|09}}<ref name="ned"/>|constellation name=[[Девица (соѕвездие)|Девица]]|z=0.158339 ± 0.000067<ref name="ned"/>|type=[[Блазар]]; Sy1<ref name="ned"/>|dist_ly={{cvt|2.443|Gly|Mpc|0|lk=on}}<ref name=XJET>{{cite web |date=2008-01-11 |title=3C 273 |publisher=XJET: X-Ray Emission from Extragalactic Radio Jets |url=http://hea-www.harvard.edu/XJET/source-d.cgi?3C_273 |access-date=22 септември 2024 |archive-date=2015-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150106112807/http://hea-www.harvard.edu/XJET/source-d.cgi?3C_273 |url-status=dead }}</ref><ref name="Uchiyamaetal2006"/> (растојание на сјајност)<br>{{val|1.80|0.32|-0.28|u=Gly|fmt=commas}}&nbsp;({{val|552|97|-79|u=Mpc}})<ref name=Wang_et_al_2020>{{cite journal | title=A parallax distance to 3C 273 through spectroastrometry and reverberation mapping | last1=Wang | first1=Jian-Min | last2=Songsheng | first2=Yu-Yang | last3=Li | first3=Yan-Rong | last4=Du | first4=Pu | last5=Zhang | first5=Zhi-Xiang | journal=Nature Astronomy | volume=4 | pages=517–525 | date=January 2020 | issue=5 | doi=10.1038/s41550-019-0979-5 | arxiv=1906.08417 | bibcode=2020NatAs...4..517W | s2cid=256707018 }}</ref> (растојание на [[паралакса]])|appmag_v=12.9<ref name="ned"/>|size_v=|notes=оптички најсветлиот квазар, прв [[спектар]] на еден квазар|names=[[Каталог на најважните галаксии|PGC]] 41121<ref name="ned"/> и [[Хипаркос|HIP]] 60936}} '''3C 273''' ― [[квазар]] сместен во средиштето на џиновска [[елиптична галаксија]] во [[соѕвездие]]то [[Девица (соѕвездие)|Девица]]. Тој бил првиот квазар кој некогаш бил идентификуван и е видливо најсветлиот квазар на [[небо]]то, гледан од [[Земја (планета)|Земјата]], со [[Привидна ѕвездена величина|привидна величина]] од 12,9. Изведеното растојание до ова [[Астрономско тело|тело]] е 749 [[Парсек|мегапарсеци]] (2.4 милијарди [[светлосни години]]). [[Маса (физика)|Масата]] на нејзината средишна [[супермасивна црна дупка]] е приближно 886 милиони пати поголема од [[Сончева маса|масата на Сонцето]]. == Набљудување == 3C 273 е видлив од март до јули и на [[Северна полутопка|северната]] и на [[Јужна Полутопка|јужната]] [[полутопка]]. Сместено во [[соѕвездието]] [[Девица (соѕвездие)|Девица]], доволно е светло за да биде набљудувано со око, со [[Љубителска астрономија|аматерски телескоп]] од 150 мм.<ref>{{Наведување|journal=[[Astronomy (списание)|Astronomy]]|title=Target acquired: Observe Quasar 3C 273|first=Richard|last=Talcott|date=17 ноември 2023|url=https://www.astronomy.com/observing/hunting-quasar-3c-273/}}</ref> Делумно поради неговата радиосјајност и неговото откритие како прв идентификуван [[квазар]], [[ректасцензија]]та на 3C 273 во [[Фундаментален каталог|Петтиот фундаментален каталог]] (FK5) е користен за стандардизирање на положбите на 23 вонгалактички радиоизвори што биле користени за дефинирање на [[Меѓународен небесен координатен систем|Меѓународниот небесен референтен систем]] (МНРС/ICRS).<ref name="def_syst">{{Наведена мрежна страница|url=http://hpiers.obspm.fr/icrs-pc/icrs/def_syst.html|title=Definition of ICRS Axes|last=International Earth Rotation & Reference Systems Service|accessdate=22 септември 2024|archive-date=2020-09-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200913193042/http://hpiers.obspm.fr/icrs-pc/icrs/def_syst.html|url-status=dead}}</ref> Со оглед на неговата оддалеченост од [[Земја (планета)|Земјата]] и видлива величина, 3C 273 е најоддалеченото небесно тело што просечните аматерски [[астроном]]и веројатно ќе го видат преку нивните телескопи. == Својства == [[Податотека:Quasar_3C_273.jpg|лево|мини|250x250пкс| 3C 273 како што е снимен од [[Напредна камера за истражувања|Напредната камера за истражувања]] на [[Хабл (вселенски телескоп)|Вселенскиот телескоп „Хабл“]]. Светлината од светлото квазарско јадро е блокирана со [[коронограф]], така што околната галаксија домаќин може полесно да биде видена. Заслуга: [[НАСА]]/[[Европска вселенска агенција|ЕВА]]]] Ова е [[Оптика|оптички]] најсветлиот квазар на небото од Земјата со [[Привидна ѕвездена величина|привидна величина]] од ~12,9, и еден од најблиските со [[црвено поместување]], ''z'', од 0,158.<ref name="Schmidt1963">{{Наведено списание|last=Schmidt, M.|date=1963|title=3C 273 : A Star-Like Object with Large Red-Shift|journal=Nature|volume=197|issue=4872|pages=1040|bibcode=1963Natur.197.1040S|doi=10.1038/1971040a0|doi-access=free}}</ref> [[Растојание на сјајност]] од D_L = 749 [[Парсек|мегапарсеци]] (2.4 милијарди [[светлосни години]]) може да биде пресметано од црвеното поместување.<ref name="Uchiyamaetal2006">{{Наведено списание|last=Uchiyama, Yasunobu|last2=Urry, C. Megan|last3=Cheung, C. C.|last4=Jester, Sebastian|last5=Van Duyne, Jeffrey|last6=Coppi, Paolo|last7=Sambruna, Rita M.|last8=Takahashi, Tadayuki|last9=Tavecchio, Fabrizio|displayauthors=6|date=2006|title=Shedding New Light on the 3C 273 Jet with the Spitzer Space Telescope|journal=The Astrophysical Journal|volume=648|issue=2|pages=910–921|arxiv=astro-ph/0605530|bibcode=2006ApJ...648..910U|doi=10.1086/505964}}</ref> Користењето методи на [[Ѕвездена паралакса|паралакса]] со [[Интерферометрија|интерферометарот]] на [[Многу голем телескоп|Многу големиот телескоп]], дава проценка на растојание од {{Вред|1.80|0.32|-0.28}} ({{Вред|552|97|-79}}). Тој е еден од најсјајните познати квазари, со [[Апсолутна ѕвездена величина|апсолутна светлинска величина]] од -26,7,<ref name="3C 273 article">{{Наведено списание|last=Greenstein|first=Jesse L.|last2=Schmidt|first2=Maarten|year=1964|title=The Quasi-Stellar Radio Sources 3C 48 and 3C 273|journal=The Astrophysical Journal|volume=140|page=1|bibcode=1964ApJ...140....1G|doi=10.1086/147889|doi-access=free}}</ref> што значи дека кога би бил оддалечен само како [[Полукс (ѕвезда)|Полукс]] (~10 парсеци) би [[Привидна ѕвездена величина|изгледал речиси исто толку светло]] на [[небо]]то како [[Сонце]]то.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://esahubble.org/images/potw1346a/|title=Best image of bright quasar 3C 273|date=18 ноември 2013|work=esahubble.org|accessdate=22 септември 2024}}</ref> Бидејќи апсолутната величина на Сонцето е 4,83, тоа значи дека квазарот е над 4 трилиони пати [[Сјајност|посјаен]] од [[Сончева сјајност|Сонцето]] при видливи [[Бранова должина|бранови должини]].<ref>Според формулата за [[Величина (астрономија)|споредување текови и величини]]: <math>10^{(4.83+26.7)/2.5}=4.09*10^{12}</math>.</ref> Сјајноста на 3C 273 е променлива на скоро секоја бранова должина од [[радиобранови]] до [[Гама-зрачење|гама-зраци]] во временски размери од неколку дена до децении. [[Поларизација (бранови)|Поларизација]] со случајна ориентација била забележана со [[Радиобранови|радио]], [[Инфрацрвено зрачење|инфрацрвена]] и оптичка светлина што се емитувани од [[Релативистички млаз|млаз од големи размери]]; затоа овие емисии се речиси сигурно [[Синхротронско зрачење|синхронотрони]] по природа.<ref name="Uchiyamaetal2006"/> Зрачењето се создава од млаз наелектризирани [[честички]] кои се движат со [[Релативистичка брзина|релативистички брзини]]. Радионабљудувањата со [[многу долга основна интерферометрија]] на 3C 273, откриле [[сопствено движење]] на некои од подрачјата што емитуваат радиобранови, што дополнително укажува на присуство на [[релативистички млаз]]ови на материјал.<ref>{{Наведено списание|last=Pearson|first=T. J.|last2=Unwin|first2=S. C.|last3=Cohen|first3=M. H.|last4=Linfield|first4=R. P.|last5=Readhead|first5=A. C. S.|last6=Seielstad|first6=G. A.|last7=Simon|first7=R. S.|last8=Walker|first8=R. C.|date=1981|title=Superluminal expansion of quasar 3C273|journal=Nature|volume=290|issue=5805|pages=365|bibcode=1981Natur.290..365P|doi=10.1038/290365a0}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Davis|first=R. J.|last2=Unwin|first2=S. C.|last3=Muxlow|first3=T. W. B.|date=1991|title=Large-scale superluminal motion in the quasar 3C273|journal=Nature|volume=354|issue=6352|pages=374|bibcode=1991Natur.354..374D|doi=10.1038/354374a0}}</ref> Ова е прототип на [[активно галактичко јадро]], што покажува дека [[енергија]]та е создавана преку [[Насобирање (астрофизика)|насобирање]] од [[супермасивна црна дупка]]. Ниту еден друг [[Астрофизика|астрофизички]] извор не може да ја произведе набљудуваната енергија.<ref name="Husemann_et_al_2019">{{Наведено списание|last=Husemann|first=Bernd|last2=Bennert|first2=Vardha N.|last3=Jahnke|first3=Knud|last4=Davis|first4=Timothy A.|last5=Woo|first5=Jong-Hak|last6=Scharwächter|first6=Julia|last7=Schulze|first7=Andreas|last8=Gaspari|first8=Massimo|last9=Zwaan|first9=Martin A.|date=јули 2019|title=Jet-driven Galaxy-scale Gas Outflows in the Hyperluminous Quasar 3C 273|journal=The Astrophysical Journal|volume=879|issue=2|page=75|arxiv=1905.10387|bibcode=2019ApJ...879...75H|doi=10.3847/1538-4357/ab24bc|id=75|doi-access=free}}</ref> [[Маса (физика)|Масата]] на неговата средишна супермасивна црна дупка била измерена на {{Вред|886|187}} милиони [[Сончева маса|сончеви маси]] преку [[одекнувачко картирање]] на широка емисиона линија.<ref name="Petersonetal2004">{{Наведено списание|last=Peterson, B. M.|last2=Ferrarese, L.|last3=Gilbert, K. M.|last4=Kaspi, S.|last5=Malkan, M. A.|last6=Maoz, D.|last7=Merritt, D.|author-link7=David Merritt|last8=Netzer, H.|last9=Onken, C. A.|displayauthors=6|date=2004|title=Central Masses of AGNs. II.|journal=The Astrophysical Journal|volume=613|issue=2|pages=682–699|arxiv=astro-ph/0407299|bibcode=2004ApJ...613..682P|doi=10.1086/423269}}</ref> === Млаз од големи размери === [[Квазар]]от има видлив [[Релативистички млаз|млаз]] од големи размери, кој е долг ~200,000 [[светлосни години]] (61 [[килопарсек]]), со привидна големина од 23″.<ref name="Uchiyamaetal2006" /> Верувано е дека таквите млазови се создадени од заемодејствијата на средишната [[црна дупка]] и [[Насобирачки диск|насобирачкиот диск]]. Во 1995 година, оптичкото снимање на млазот со помош на [[Хабл (вселенски телескоп)|вселенскиот телескоп „Хабл“]], открило структурирана [[Морфолошка класификација на галаксиите|морфологија]] докажана со повторени светли јазли испреплетени од области со слаба емисија.<ref name="Uchiyamaetal2006" /> Аголот на гледање на млазот е околу 6° како што е гледан од [[Земја (планета)|Земјата]]. Било забележано дека млазот нагло ја менува насоката со внатрешен агол од 2° во 2003 година, што е поголем од внатрешниот агол на отворање на млазот од 1,1°.<ref>{{Наведено списание|last=Lisakov|first=M. M.|last2=Kravchenko|first2=E. V.|last3=Pushkarev|first3=A. B.|last4=Kovalev|first4=Y. Y.|last5=Savolainen|first5=T. K.|last6=Lister|first6=M. L.|date=март 2021|title=An Oversized Magnetic Sheath Wrapping around the Parsec-scale Jet in 3C 273|journal=The Astrophysical Journal|volume=910|issue=1|page=35|arxiv=2102.04563|bibcode=2021ApJ...910...35L|doi=10.3847/1538-4357/abe1bd|id=35|doi-access=free}}</ref> Проширен надворешен слој од загреан [[гас]] е создаван од млазот, кој може да влијае на навалениот диск со гас во средишните околу {{Вред|6}} килопарсеци.<ref name="Husemann_et_al_2019"/> === Галаксија домаќин === 3C 273 лежи во средиштето на џиновска [[елиптична галаксија]] со [[Привидна ѕвездена величина|привидна светлинска величина]] од 16 и привидна големина од 29 [[Лачна минута и секунда|лачни секунди]]. [[Морфолошка класификација на галаксиите|Морфолошката класификација]] на галаксијата домаќин е Е4,<ref name="Bahcall97">{{Наведено списание|last=Bahcall, John N.|last2=Kirhakos, Sofia|last3=Saxe, David H.|last4=Schneider, Donald P.|date=1997|title=Hubble Space Telescope Images of a Sample of 20 Nearby Luminous Quasars|journal=The Astrophysical Journal|volume=479|issue=2|pages=642–658|arxiv=astro-ph/9611163|bibcode=1997ApJ...479..642B|doi=10.1086/303926}}</ref> што укажува на умерено зарамнета елипсовиден облик. Галаксијата има проценета маса од {{val|2|e=11|ul=solar mass|p=~&nbsp;}} [[сончеви маси]].<ref>{{Наведено списание|last=Zhang|first=Zhi-Xiang|last2=Du|first2=Pu|last3=Smith|first3=Paul S.|last4=Zhao|first4=Yulin|last5=Hu|first5=Chen|last6=Xiao|first6=Ming|last7=Li|first7=Yan-Rong|last8=Huang|first8=Ying-Ke|last9=Wang|first9=Kai|date=мај 2019|title=Kinematics of the Broad-line Region of 3C 273 from a 10 yr Reverberation Mapping Campaign|journal=The Astrophysical Journal|volume=876|issue=1|page=49|arxiv=1811.03812|bibcode=2019ApJ...876...49Z|doi=10.3847/1538-4357/ab1099|id=49|doi-access=free}}</ref> == Историја == Името означува дека тој бил 273-то [[Астрономско тело|тело]] (наредено по [[Ректасцензија|рактасцензија]]) од Третиот [[Кембрички универзитет|кембрички]] каталог на радиоизвори ([[Трет кембрички каталог на радиоизвори|3C]]), објавен во 1959 година. Откако биле добиени точни положби со помош на [[Месечина|месечевото]] [[Прикривање (астрономија)|прикривање]] од страна на [[Сирил Хазард]] на [[Радио телескоп Паркс|Паркскиот радиотелескоп]],<ref name="HazardMackeyShimmins63">{{Наведено списание|last=Hazard, C.|last2=Mackey, M. B.|last3=Shimmins, A. J.|date=1963|title=Investigation of the Radio Source 3C273 by the method of Lunar Occultations|journal=Nature|volume=197|issue=4872|pages=1037|bibcode=1963Natur.197.1037H|doi=10.1038/1971037a0}}</ref> радиоизворот брзо бил поврзан со [[Оптика|оптички]] пандан, нерешено „ѕвездено тело“. Во 1963 година, [[Мартен Шмит]]<ref name="Schmidt1963"/> и [[Бев Оке|Џон Оке]]<ref name="Oke1963">{{Наведено списание|last=Oke, J. B.|date=1963|title=Absolute Energy Distribution in the Optical Spectrum of 3C 273|journal=Nature|volume=197|issue=4872|pages=1040–1041|bibcode=1963Natur.197.1040O|doi=10.1038/1971040b0}}</ref> објавиле два трудови во ''[[Nature (списание)|Nature]]'' во кои е известувано дека 3C 273 има значително [[црвено поместување]] од 0,158, ставајќи го на неколку милијарди [[Светлосна година|светлосни години]] од нас. Пред откривањето на 3C 273, неколку други радиоизвори биле поврзувани со оптички сродници, првиот бил [[3C 48]]. Исто така, многу [[Активно галактичко јадро|активни галаксии]] биле погрешно идентификувани како [[Променлива ѕвезда|променливи ѕвезди]], вклучувајќи ги познатите [[BL Гуштер]], [[W Береникина Коса]] и [[AU Ловечки Кучиња]]. Сепак, не било разбрано што се овие тела, бидејќи нивните [[Спектар|спектри]] не биле слични на оние на која било позната [[ѕвезда]]. Неговиот спектар не наликувал на ниту една нормална ѕвезда со вообичаени ѕвездени елементи. 3C 273 било првото тело кое било идентификувано како [[квазар]] — крајно прозрачно тело на астрономско растојание. 3C 273 е радиогласен [[квазар]], а исто така бил еден од првите вонгалактички извори на [[рендгенски зраци]] откриени во 1970 година. Сепак, дури и до ден-денес, постапката што доведува до емисии на рендгенски зраци е контроверзен.<ref name="Uchiyamaetal2006" /> == Поврзано == * [[Список на квазари]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://isdc.unige.ch/3c273/ 3C 273's База на податоци во Научниот податочен центар при ИНТЕГРАЛ (Европска вселенска агенсија)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160303184413/http://isdc.unige.ch/3c273/ |date=2016-03-03 }} * [http://www.perseus.gr/Astro-DSO-QSO-3C273.htm Подробна слика од уред со набојна врска, покажувајќи го 3C 273, врз основа на вкупна изложеност од 30 минути] * [http://astro.neutral.org/imagehtml/20050408_3c273.html Аматерска мерка на црвено поместување на 3C 273] * [http://www.nightskyinfo.com/archive/3c273_quasar NightSkyInfo.com – 3C 273] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200825071330/http://www.nightskyinfo.com/archive/3c273_quasar |date=2020-08-25 }} * [http://www.sky-map.org/?object=3C%20273&zoom=12&img_source=SDSS Sky-Map.org - слика од Слоуновиот дигитален небесен преглед, со 3C 273] * [https://web.archive.org/web/20090123191313/http://www.aavso.org/vstar/vsots/spring05.shtml Квазарот 3C 273: Пролет 2005 – Променлива ѕвезда на сезоната, Американско здружение на набљудувачи на променливи ѕвезди] * {{WikiSky|z=12}} {{Небо|12|29|06.7|+|02|03|09|2440000000}} {{Ѕвезди во Девица}} [[Категорија:3C-објекти]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] [[Категорија:OVV-квазари]] lt8xfnysydvqt9pbq3iqmjjr4aivlh3 0 1358407 5602184 5503791 2026-07-30T12:41:40Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602184 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Чангби|native_name=서창빈|image=20240503 Changbin of Stray Kids.png|birth_name=Сео Чанг-Би|birth_date=[[11 август]], [[1999]]|birth_place=[[Јонји]], [[Јужна Кореја]]}} '''Со Чанг-бин''' (корејски: 서창빈; роден на 11 август 1999 година) познат како '''Чангбин''', е јужнокорејски рапер, пејач, текстописец и музички продуцент. Тој е член на јужнокорејската машка група ''Стреј кидс'', дебитирајќи под Џеј-Вај-Пи ентертејнмент во 2018 година. Тој е, исто така, член на 3Рача, тим за продуцирање и под-единица на ''Стреј кидс''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://jyppub.com/M/ko/Artists/Detail?seq=39|title=Changbin (3RACHA)|work=JYP Publishing|accessdate=March 19, 2023}}{{Мртва_врска|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Покрај неговите придонеси за ''Стреј кидс'', Чангбин учествувал како натпреварувач во ''Покажи ми ги парите 9'' и соработувал со различни уметници, меѓу кои и Јун Џи-сунг, тајландските рапери Еф.Хироу и Мили и женската група Итци. Чангбин станал полноправна членка на Корејското здружение за авторски авторски права за музика во февруари 2023 година. == Кариера == === Пред-деби: 3Рача и ''Стреј кидс реално шоу'' === Чангбин се приклучил на Џеј-Вај-Пи ентертејнмент преку аудиција каде што танцувал на песна што ја направил самостојно.<ref>{{Наведени вести|url=https://tvreport.co.kr/breaking/article/826388/|title=SM 연습생들이 극혐하는 '연기 수업'...진짜 현타 오겠네요|last=Hong|first=Jin-hyuk|date=July 25, 2024|work=TV Report|access-date=August 9, 2024|language=ko|trans-title='Acting Class' That SM Trainees Hate... It's Really Shocking}}</ref> За време на неговиот приправнички период, Чангбин се здружил со колегите специјализанти на Џеј-Вај-Пи, Банг Чан и Хан за да ја формира андерграунд рап групата, 3Рача, објавувајќи повеќе микстејпи под псевдонимот СпирБи, без да знае компанијата.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.mydaily.co.kr/page/view/2022102023116804772|title='빌보드 1위' 스트레이 키즈 창빈 "데뷔 전 익명으로 올린 곡, 반응 아예 없었다" ('용진건강원')|last=Im|first=Yu-ri|date=October 20, 2022|work=MyDaily|access-date=August 9, 2024|trans-title='Billboard 1st Place' Stray Kids Changbin "Songs that has been posted anonymously before debut got no response at all" ('Yongjin Health Center')}}</ref> Тие го поставиле својот прв микс, ''Џ:/2017/микстејп,'' кој се состоел од седум песни, на СаундКлауд.<ref name="3Racha">{{Наведени вести|url=http://entertain.naver.com/read?oid=109&aid=0003640175|title='스트레이 키즈' 첫방, 시작된 JYP 新9인조의 '험난 데뷔길' [종합]|last=Yoo|first=Ji-hye|work=[[Naver]]|access-date=October 17, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612143759/http://entertain.naver.com/read?oid=109&aid=0003640175|archive-date=June 12, 2018|publisher=Osen|language=ko}}</ref> Во 2017 година, Чангбин учествувал во шоуто за преживување на Џеј-Вај-Пи'', Стреј кидс'' и било потврдено дека ќе дебитира со уште осум натпреварувачи.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.sedaily.com/NewsView/1OMCMZXXMB|title=['스트레이키즈' 첫방] 살짝 엿보고 온 新 JYP 아이돌의 미래|last=Geum|first=Bit-na|date=October 18, 2017|work=Seoul Economy Daily|access-date=August 9, 2024|language=ko|trans-title=['Stray Kids' First Episode] A Glimpse into the Future of JYP's New Idols}}</ref> Во текот на шоуто, тој ги демонстрирал своите вештини за рапување и музичка композиција, со неколку од неговите напишани песни вклучени во пред-дебитантската EП ''Микстејп''.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.news1.kr/articles/?3192385|title=[공식]스트레이키즈, 1월 8일 전격 데뷔 "자작곡 수록"|last=Hwang|first=Mihyeon|date=December 28, 2017|work=News1|access-date=December 28, 2023|location=Seoul|language=ko|trans-title=Stray Kids, February 8 pre-debut "Self-Composed Song"}}</ref> === 2018-сега: ''Стреј кидс'' и соработки === Чангбин официјално дебитирал со ''Стреј кидс'' преку дебитантски приказ и EП ''Ај ем нот (I Am Not)'' на 25 март 2018 година.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.starnewskorea.com/stview.php?no=2018032608135113882&type=1&outlink=1|title=스트레이 키즈, 3500팬과 역대급 데뷔 쇼케이스..첫발|last=Moon|first=Wan-sik|date=March 26, 2017|work=Star News|access-date=August 9, 2024|language=ko|trans-title=Stray Kids' Best Debut Showcase with 3500 Fans...The First Step}}</ref> Учествувал во компонирањето и пишувањето на песните на ЕП.<ref name="KHerald-I Am Not">{{Наведени вести|url=https://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201803252100076541036_2|title=JYP's Stray Kids debuts with "District 9"|last=Lotus|date=March 25, 2018|work=[[The Korea Herald]]|access-date=May 21, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240521022955/https://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201803252100076541036_2|archive-date=May 21, 2024}}</ref> Во февруари 2019 година, Чангбин се појавил на „Ју...Лајк д винд“ (You...Like the Wind), споредна песна од деби албумот на Јун Џи-сунг.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.newsen.com/news_view.php?uid=201902211022138010|title=스트레이 키즈 창빈 방찬, 윤지성과 친분 인증 '피처링 인연'|last=Park|first=Su-in|date=February 21, 2019|work=Newsen|access-date=August 9, 2024|language=ko|trans-title=Stray Kids Changbin Bang Chan, Yoon Ji-sung's Friendship Proof 'Featuring Relationship'}}</ref> Во 2020 година, Чангбин учествувал како натпреварувач во ''Покажи ми ги парите 9''.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.heraldpop.com/view.php?ud=202010162050489231762_1&pos=naver|title='쇼미더머니9' 스트레이키즈 창빈, 1차 예선 통과... "다음 목표는 우승"|last=Lee|first=Yeong-won|date=October 16, 2020|work=Herald Pop|access-date=August 9, 2024|trans-title='Show Me the Money 9' Stray Kids Changbin Passed the 1st Round..."The Next Goal is to Win"}}</ref> Тој ја поминал првата рунда, но бил елиминиран во тимскиот тест од 60 секунди. Тој станал вирален за неговата Џутде (корејски: 줏대, букв. принципи; силен 'рбет; 'рбет) [[мем]],<ref>{{Наведени вести|url=https://www.newsen.com/news_view.php?uid=202311181855052110|title='줏대좌' 스트레이 키즈 창빈 "짤로 성공, 광고까지 찍었다" 깜짝(놀토)|last=Lee|first=Seul-gi|date=November 18, 2023|work=Newsen|access-date=August 9, 2024|language=ko|trans-title='Person with Principles' Stray Kids Changbin "Successful with a Meme, Even Filmed an Advertisement" Surprise (Nolto)}}</ref> кој се појавил во реклама на Самсунг галакси три години подоцна.<ref>{{Наведени вести|url=https://isplus.com/article/view/isp202303200264|title="줏대 있게 살아" 갤럭시가 애플 '갬성'에 날린 한방|last=Jeong|first=Gil-jun|date=March 21, 2023|work=[[Ilgan Sports]]|access-date=August 9, 2024|language=ko|trans-title="You Should Live with Principles" Galaxy throws a punch at Apple's 'gambit'}}</ref> На 28 октомври 2021 година, Чангбин се појавил во песната „Мирор мирор“ на тајландските рапери Еф.Хироу и Мили.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nme.com/news/music/stray-kids-changbin-teams-up-with-thai-rappers-f-hero-and-milli-on-mirror-mirror-3082460|title=Stray Kids' Changbin teams up with Thai rappers F.HERO and MILLI on 'Mirror Mirror'|last=Chin|first=Carmen|date=October 29, 2021|work=[[NME]]|access-date=August 9, 2024}}</ref> Песната ги освоила наградите за најдобра соработка од тајландските Тоти музички награди и Гитара маг награди.<ref name="toty">{{Наведени вести|url=https://thestandard.co/toty-music-awards-2021-t-pop-of-the-yearhttps://thestandard.co/toty-music-awards-2021-t-pop-of-the-year/|title=สรุปผลรางวัล TOTY Music Awards 2021 Tilly Birds คว้า 4 รางวัลใหญ่ 4EVE คว้ารางวัล Best Music of the Year และ Best Female Group|last=Siwapornphan|first=Supat|date=March 1, 2022|work=The Standard|access-date=August 9, 2024|language=th|trans-title=Summary of TOTY Music Awards 2021 results: Tilly Birds wins 4 big awards, 4EVE wins Best Music of the Year and Best Female Group}}{{Мртва_врска|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="guitarmag">{{Наведени вести|url=https://www.tnnthailand.com/news/trueinside/131321/|title=สรุปผลรางวัล "THE GUITAR MAG AWARDS 2022" ด้าน เป๊ก ผลิตโชค คว้า Popular Vate 5 ปีติดต่อกัน (มีคลิป)|date=November 23, 2022|work=TNN Thailand|access-date=August 9, 2024|language=th|trans-title=Summary of the results of "THE GUITAR MAG AWARDS 2022", Peck Palitchoke won Popular Vote for 5 consecutive years}}</ref> Во февруари 2023 година, Чангбин, заедно со другите членови на 3Рача, Банг Чан и Хан, бил промовиран во редовен член на KOMЦA.<ref name="KH">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.koreaherald.com/view.php?ud=20230203000547|title=Stray Kids' 3Racha becomes regular members of Korea Music Copyright Association|last=Ji-won|first=Choi|date=February 3, 2023|work=[[The Korea Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240613173729/https://www.koreaherald.com/view.php?ud=20230203000547|archive-date=June 13, 2024|accessdate=October 17, 2024}}</ref> На 15 октомври 2024 година, Чангбин бил вклучен во песната „ВЕЈ“ од деветтата EП ''Голд'' на Итци, за која тој исто така го напишал текстот и ја компонирал музиката.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20240913061300005|title=있지, 다음 달 신보 '골드'로 컴백...스키즈 창빈 피처링|last=Choi|first=Ju-seong|date=September 13, 2024|work=[[Yonhap News]]|access-date=October 1, 2024|language=ko|trans-title=Itzy Will Comeback with New Release 'Gold' Next Month...Featuring SKZ Changbin}}</ref> == Други потфати == === Мода === Во мај 2024 година, тој го имал своето деби на Мет Гала со ''Стреј кидс'' како гостин на Томи Хилфигер.<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=May 6, 2024}}</ref> === Филантропија === На 16 февруари 2023 година, Чангбин донирал 100 милиони вони (76.600 долари) преку меѓународната хуманитарна организација „Ветување“ по земјотресот во Турција и Сирија.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20230216139300371|last=Kim|first=Ho-cheon|date=February 16, 2023|work=[[Yonhap News]]|access-date=April 5, 2024|language=ko|script-title=ko:스트레이 키즈 창빈, 긴급구호 성금 1억원 기부|trans-title=Stray Kids Changbin, Donated 100 million won for emergency relief}}</ref> Неговите придонеси довеле до негово назначување за член на Клубот на почести на 30 март.<ref>{{Наведени вести|url=https://luxmen.mk.co.kr/view.php?sc=&cm=&year=2023&no=249024&relatedcode=|last=Kim|first=Young-eun|date=March 30, 2023|work=[[Maeil Business Newspaper]]|access-date=April 4, 2024|language=ko|script-title=ko:스키즈 창빈·현진, 아너스클럽 위촉...1억원 기부|trans-title=Stray Kids Changbin and Hyunjin are appointed to the Honors Club... Donated 100 million won}}</ref> === Одобрување === На 1 септември 2023 година, Чангбин објавил сингл насловен „Флај хај“ (Fly High) за промоција на Самсунг галакси З флип 5.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.mk.co.kr/star/musics/view/2023/02/148801/|title='줏대좌' 스키즈 창빈, '은하계' 소신 통했다|date=February 22, 2023|work=[[Maeil Business Newspaper]]|access-date=November 10, 2023|language=ko|trans-title='People with Principles' SKZ Changbin, The 'Galaxy' belief prevailed}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.youtube.com/watch?v=ERAIUMrjxF8|title=비상 Fly High – Official Music Video|date=September 1, 2023|work=[[YouTube]]|accessdate=November 10, 2023}}</ref> На 5 февруари 2024 година, тој се појавил во објавувањето на уште еден промотивен сингл, „8-мо одделение (Почитувај ги твоите соништа)“ на Ким Чанг-ван за Самсунг галакси Ес24.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.xportsnews.com/article/1822031|title=김창완-스키즈 창빈, 10대 위한 응원가 '중2 발매 "본인만의 우주 열길"|last=Lee|first=Jeong-beom|date=February 7, 2024|work=Xsports News|access-date=August 14, 2024|language=ko|trans-title=Kim Changwan-SKZ Changbin releases cheer song for teenagers in middle school, "Open the path to your own universe"}}</ref> == Дискографија == === Песни === {| class="wikitable plainrowheaders" |+ ! scope="col" | Наслов ! scope="col" | Година ! scope="col" | Албум |- ! scope="row" | „Дудл“ | rowspan="2" | 2022 година | rowspan="2" | ''СКЗ-риплеј'' |- ! scope="row" | „Стритлајт“ {{Мали|(со Bang Chan)}} |} === Соработки === {| class="wikitable plainrowheaders" |+Список на соработки, година на прикажување и колаборативен уметник ! scope="col" | Наслов ! scope="col" | Година ! scope="col" | Друг уметник |- ! scope="row" | „Ју...Лајк д винд“ ({{Корејски|바람 같은 너|labels=no}}) | 20 [[Категорија:Статии со текст на корејски]] 19 година | Јун Џи-сунг |- ! scope="row" | „Мирор мирор“ | 2021 година | Еф.Хироу и [[Milli (rapper)|Мили]] |- ! scope="row" | „ВЕЈ" | 2024 година | ИТЦИ |} === Промотивни синглови === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center&quot;" |+ ! rowspan="2" scope="col" | Наслов ! rowspan="2" scope="col" | Година ! scope="col" | {{Крат|Врв|Peak chart positions}} ! rowspan="2" scope="col" | Албум |- ! class="unsortable" scope="col" | КОР |- ! scope="row" | „Летај високо“ | 2023 година | style="text-align:center" | -- |Сингл кој не се наоѓа на албум |- ! scope="row" |„8-мо одделение (Почитувај ги твоите соништа)“<br />{{Мали|(Ким Чанг-ван & Чангбин)}} | 2024 година | style="text-align:center" | -- |Сингл кој не се наоѓа на албум |} == Филмографија == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center&quot;" |+ ! scope="col" | Година ! scope="col" | Наслов ! scope="col" | Улога ! scope="col" | Белешки ! class="unsortable" scope="col" | Нав. |- ! scope="row" | 2017 година | ''Стреј кидс'' | Натпреварувач | Дебитирал со ''Стреј кидс'' | style="text-align:center" | <ref>{{Наведени вести|url=https://sports.khan.co.kr/article/2017101216390234|title=JYP 새 얼굴, '스트레이 키즈(Stray Kids)' 서창빈, 황현진, 필릭스 공개|last=Kim|first=Dong-gyu|date=October 12, 2017|work=[[Sports Kyunghyang]]|access-date=October 11, 2024|language=ko|trans-title=JYP New Face, 'Stray Kids' Seo Chang-bin, Hwang Hyun-jin, Felix Revealed}}{{Мртва_врска|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" | 2020 година | ''Кралот на маскираниот пејач'' | Натпреварувач | Како „Приватна втора класа“ во епизода 261 | style="text-align:center" | <ref>{{Наведени вести|url=https://www.slist.kr/news/articleView.html?idxno=166375|title=스트레이키즈 창빈 "'주윤발' 위너 강승윤 팬...함께 작업하고파" (복면가왕)|last=Kim|first=Na-yeon|date=June 28, 2020|work=Single List|access-date=August 9, 2024|language=ko|trans-title=Stray Kids Changbin is a "'Juyunbal' Winner Kang Seungyeon Fan...Want to Work Together"}}</ref> |- | ''Покажи ми ги парите 9'' | Натпреварувач | Елиминиран во 60 втори тимски испитувања | style="text-align:center" | |} == Награди и номинации == {| class="wikitable plainrowheaders" |+ ! scope="col" |Церемонија на доделување ! scope="col" | Година ! scope="col" | Категорија ! scope="col" | Номиниран / дело(и) ! scope="col" | Резултат ! scope="col" | Нав. |- ! scope="row" | Музички награди Тоти | 2021 година | Популарни песни за уметници за соработка | „Мирор мирор“ | style="text-align:center" | Победник |<ref name="toty" /> |- ! scope="row" | Наградите за гитара маг | 2022 година | Најдобра соработка на годината | „Мирор мирор“ | style="text-align:center" | Победник |<ref name="guitarmag" /> |} == Наводи == === Цитати === {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://jyppub.com/en/Artists/Detail?seq=39 Changbin] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20241110131217/https://jyppub.com/en/Artists/Detail?seq=39 |date=2024-11-10 }} at JYP Publishing * [https://www.komca.or.kr/srch2/srch_01_popup_mem_right.jsp?S_MB_CD=10016935 Changbin] at KOMCA {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1999 година]] [[Категорија:Статии со текст на корејски]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Јужнокорејски музичари]] qgyx17b7e8vgy1tx0z7m2eknwbb3e6b 0 1360176 5602420 5306281 2026-07-31T05:31:24Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602420 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Peter Ustinov 1979.jpg|мини|Петер Устинов 1979]] '''„Смрт на Нил“''' ([[Англиски јазик|англиски]]: ''Death on the Nile'') — [[Филм|филм]] на [[Режисер|режисерот]] Џон Гилермин (John Guillermin) од 1978 година, заснован врз [[Смрт на Нил (роман)|истоимениот роман]] на [[Агата Кристи]] од 1937 година, а филмската адаптација ја направил Ентони Шафер (Anthony Shaffer). Главните улоги ги играат: [[Питер Јустинов]] (Peter Ustinov), [[Меги Смит]] (Maggie Smith), [[Анџела Ленсбери]] (Angela Lansbury), [[Бети Дејвис|Бет Дејвис]] (Bette Davis), [[Миа Фароу|Мија Фароу]] (Mia Farrow), [[Џејн Биркин]] (Jane Birkin), [[Дејвид Нивен]] (David Niven), Џорџ Кенеди (George Kennedy) и Џек Ворден (Jack Warden). На 51. доделување на наградите „[[Филмска награда на академијата на САД|Оскар]]“, филмот ја освоил наградата за најдобра костимографија.<ref>[https://raspored.hrt.hr/?mreza=4&datum=2024-12-18 Smrt na Nilu, britanski film (пристапено на 18.12.2024)]</ref> ==Синопсис== За време на едно луксузно крстарење по [[Нил]], некој ја убива богатата наследничка Линет Риџвеј. За среќа, на бродот се наоѓаат и славниот белгиски [[Детектив|детектив]] [[Херкул Поаро]] (го игра Јустинов) и неговиот пријател, [[Полковник|полковникот]] Рејс (го игра Нивен), кои веднаш ја започнуваат истрагата. Меѓутоа, токму кога Поаро ќе ги издвои потенцијалните убијци, некои од осомничените се убиени, што дополнително го отежнува пронаоѓањето на убиецот... == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Британски филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови од 1978 година]] [[Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Египет]] [[Категорија:Детективски филмови]] [[Категорија:Криминалистички филмови]] [[Категорија:Филмови поврзани со убиства]] [[Категорија:Филмови засновани на романи]] [[Категорија:Филмови со Дејвид Нивен]] [[Категорија:Филмови со Бет Дејвис]] [[Категорија:Филмови со Питер Јустинов]] [[Категорија:Филмови со Анџела Ленсбери]] [[Категорија:Филмови со Мија Фароу]] [[Категорија:Филмови со Меги Смит]] [[Категорија:Филмови со Џек Ворден]] [[Категорија:Филмови со Џорџ Кенеди]] [[Категорија:Филмови со Џејн Биркин]] [[Категорија:Филмови на Џон Гилермин]] dv960rcqqt7bln8pv7cq8zzgkxis98q 2 1361645 5602177 5600779 2026-07-30T12:00:48Z Gurther 105215 5602177 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија награда|име=Илинденска споменица|слика=Ilindenska spomenica - Ilinden 1903.png|доделена_за=Учество во [[Македонско револуционерно движење|револуционерното движење]] за ослободување на [[македонскиот народ]]|држава=[[Народна Република Македонија]]|водители=[[Александар Мартулков]], [[Љупчо Арсов]] и [[Димитар Несторов]]|статус=Не се доделува|награда=Месечна [[Илинденска пензија]]|првично_доделување=[[20 јули]] [[1951]]|последно_доделување=[[30 јуни]] [[1955]]|вкупно_добитници={{околу}} 2.500|претходно=[[Илинденска пензија]]|следно=[[Орден Илинден-1903 година]]|најмногу_номинации=1.697 {{мали|(на [[20 јули]] [[1951|1951 г.]])}}|доделува=[[Собрание на Македонија|Президиумот на Народното собрание на Македонија]]|датум=[[6 јуни]] [[1950]]}}'''Илинденска споменица''', позната меѓу носители како '''Илинденка'''{{Sfn|Јоновски|2024|p=19}} — прво повоено [[Одликувања и признанија на Македонија|македонско одликување]], востановено од [[Собрание на Македонија|Президиумот на Народното собрание на Македонија]]. Споменицата за прв пат била предложена на [[6 јуни]] [[1950|1950 година]] при VII редовно заседание на Народното собрание од [[Александар Мартулков]], пратеник и истакнат [[социјалист]] во [[XX век]]. Споменицата во вид функционирала како следбеник на програмата за [[Илинденска пензија]], воведена во [[1946|1946 година]]. Во [[1951|1951 година]] бил изработен статут и регулаторно тело за доделување на наградата. На [[20 јули]] над 1.600 борци и дејци на [[Македонската револуционерна организација]] ја примиле наградата. Сѐ вкупно, околу 2.500 револуционери ја примиле споменицата. == Вовед == {{Поврзано|Илинденска пензија|Закон за доделување национални пензии на дејци кои учествувале во ослободителните борби}}{{multiple image|width=180|image1=Закон за народните пенсии 1.jpg ‎|caption=|image2=Закон за народните пенсии 2.jpg|direction=vertical|caption2=Законот за народна пензија при [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Бугарската фашистичка окупација на државата]], објавено во [[Илустрација Илинден]].|align = left}}За време на [[Втората светска војна]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Македонија паднала под бугарска фашистичка окупација]]. Како дел од окупацијата, почнало масовно ширење на [[Бугарска пропаганда]]. Со цел да го убедат македонското население да ја поткрепат фашистичката власт, почнале да организираат слави за историски македонски настани. [[Илинденското востание]], [[Битка кај Мечкин Камен|борбата кај Мечкин Камен]] и [[Битка на Ножот|борбата на Ножот]] биле годишно прославени. Во овие прослави било истакнато „братската љубов“ меѓу двете народи со цел да се напреди бугарската пропаганда. Поради тоа, со поттик од [[Илинденската организација]],<ref>{{Наведено списание|last=Совичанов|first=Кирил|date=февруари 1943|title=Пенсиитѣ|url=http://www.promacedonia.org/podporuchik/il_il/illustration_ilinden_year_15_issue_2.pdf|journal=[[Илустрација Илинден]]|volume=XV|pages=}}</ref> на [[27 јануари]] [[1943|1943 година]] бил изгласан ''Законот за доделување национални пензии на дејци кои учествувале во ослободителните борби''. Владата на [[Богдан Филов]] формирала регулаторно тело кое издавало пензии на тие кои учествувале во [[македонското револуционерно движење]] од [[1893|1893 година]] до [[1941|1941 година]]. Таа била првата програма која наградувала Илинденци, т.е. дејци на МРО.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://strumski.com/biblioteka/?id=3249|title=Македоно-одрински свидетелства Том I Дел I. Регистър на участниците в освободителните борби в Македония, Тракия и Добруджа, получили българска народна пенсия през 1943 г.|last=Пеловски|first=Филип|publisher=Струмски|year=2021|isbn=978-619-188-571-8|location=[[Софија]]|pages=17-18}}</ref> Од [[февруари]] 1943 година до [[9 септември]] [[1944|1944 година]] 4.010 борци добиле пензија од државата. 2.689 биле одбиени и 3.404 не им одговориле поради тоа што владата пропаднала како резултат на [[Татковински фронт (Бугарија)|Татковскиот фронт]]. Значаен број на Илинденци побарале пензија не од владата на Богдан Филов туку од [[Президиумот на АСНОМ]]. Молби биле испратени до привремени партизански органи во [[Слободни територии во НОВ во Македонија|слободните територии на Комунистичката партија]].{{Sfn|Топузовски|2023|p=62}} Некои биле платени со [[Албански лек|лек]], [[Југословенски динар|динари]] или [[Бугарски лев|левови]]. Сепак, кон крајот на [[Народноослободителната борба]], над 7.000 Илинденци останале живи. Поголемиот дел имале паричен недостиг и обично се занимавале со [[земјоделие]] покрај нивната возраст.{{Sfn|Топузовски|2023|p=62}} Илинденци особено не биле задоволни кога откриле дека носители на Караѓорѓевата ѕвезда сѐ уште ги задржале нивните привлегии покрај [[СФРЈ|промени во администрацијата]].{{Sfn|Топузовски|2023|p=63}} Поради тоа, на [[27 јули]] [[1946|1946 година]] била воведена [[Илинденска пензија|Илинденската пензија]]. Раководители на регулаторното тело на пензијата биле: [[Александар Мартулков]], [[Епаминонда Поп Андонов]] и [[Наум Наумовски]].<ref name=":0" /> Во текот на втората половина на [[1940-тите]], 5.500 или повеќе аплицирале за пензија од кои само {{Околу}} 3.000 биле прифатени. Останатите биле исфрлани поради недостиг на информации или недоволно значајно учество во револуционерното движење. Сепак, носители на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]] или медалот на Обилиќ имале поголема пензија.{{Sfn|Топузовски|2023|p=63}} Во [[ноември]] 1946 година бил изгласан ''Закон за уставување правото на пензија и за пенсионирање на државни службеници''. Според новите правила, ако носител на Партизанската споменица 1941 починал, тогаш неговата жена или деца ќе продолжат да ја примат пензијата. Додека носители на Илинденската пензија немале такви можности.{{Sfn|Топузовски|2023|p=64-65}}<ref>{{Наведени вести|url=https://slvesnik.com.mk/Issues/382D20CC724F484FAAAD28E97169CC2B.pdf|title=Закон за установуење правото на пензија и за пензионисање државните службеници|last=Рибар|first=Иван|date=19 ноември 1946|work=Службен лист на Федеративна Народна Република Југославија|author-link=Иван Рибар}}</ref> Освен тоа, самата програма имала [[корупција]]. Максималната дозволена пензија била 6.000 динари, но [[Крсте Гермов|Крсте Гермов-Шакир]] примил околу 8.000 динари.<ref>{{Cite book|url=https://www.scribd.com/document/617912810/%D0%98%D0%9B%D0%98%D0%9D%D0%94%D0%95%D0%9D%D0%A1%D0%9A%D0%98-%D0%A1%D0%92%D0%95%D0%94%D0%9E%D0%A8%D0%A2%D0%92%D0%90-1-1-%D0%A1%D0%9A%D0%9E%D0%9F%D0%88%D0%95-2016|title=Илинденски сведоштва|last=Дамјановска|first=Јасминка|publisher=[[Државен архив на Република Македонија]]|year=2016|volume=1|pages=XXX-XXXI}}</ref> Со поттик од Александар Мартулков и [[Даре Џамбаз]], на [[5 јуни]] [[1950|1950 година]] — за време на VII редовно заседание на [[Македонското собрание|Народното собрание на Македонија]], бил изгласан [[Закон за Илинденска споменица|Законот за Илинденска споменица]].{{Sfn|Топузовски|2023|p=66}} Законот бил едногласно донесен. Истовремено Даре Џамбаз, како [[Министер за економија и труд на Македонија|министер на економија]] под [[Влада на Македонија од декември 1946|владата на Лазар Колишевски]], обработил извештај за спроведување и организирање.{{Sfn|Топузовски|2023|p=72-74}} На [[19 јуни]] бил објавен во Службениот весник на Македонија, бр. 16.<ref name=":1">{{Наведени вести|url=https://slvesnik.com.mk/Issues/CA6D6BD38B0844F59BC93966B8A6D4EE.pdf|title=Закон за Илинденската споменица|last=Фотев|first=Богоја|date=19 јуни 1950|work=Службен весник на Народна Република Македонија|author-link=Богоја Фотев}}</ref>{{Sfn|Топузовски|2023|p=76}} Мартулков истакнал:{{Quote|text=''Другари, јас мислам како стар илинденец дека ја изразувам волјата на илинденците за признателноста кон нив од страна на нашата народна власт. Друга власт едва ли би го направила ова што го прави нашата народна власт. Затоа завршувам: да живее народната власт! '''Да живеат илинденците'''!''.|sign=[[Александар Мартулков]]|source={{Sfn|1=Топузовски|2=2023|p=69}}}} == Статут и регулација == {{Поврзано|Закон за Илинденска споменица}}Првиот закон за Илинденската споменица е составена од 10 члена. Објавен во Службениот весник на [[Народна Република Македонија]] со потпис од претседателот [[Благоја Фотев]] и секретарот [[Ристо Џунов]]. Во првиот член е истакнато [[Историја на македонскиот народ|историското значење]] на [[Илинденското востание]] и [[Македонско национално движење|ослободувањето на Македонија]] од [[Турско ропство|турското ропство]].{{Sfn|Топузовски|2023|p=76}} Во вториот член пишува: „''Илинденската споменица е народно признание кон заслужени учесници во настаните поброени во член 1 од овој закон''“. Односно од [[Основање на Македонската револуционерна организација|основањето на Македонската револуционерна организација]] на [[23 октомври]] [[1893|1893 година]] сѐ до [[Хуриет|Хуриетот]] во [[1908|1908 година]].{{Sfn|Топузовски|2023|p=77}} Освен тоа, следните услови биле наведени:{{Sfn|Топузовски|2023|p=77}} * Во [[Македонско револуционерно движење|македонското национално-револуционерно движење]] и борбата за ослободување на [[македонскиот народ]] работел како организатор или раководител. * Во тој период со оружје во рака учествувал во борби против [[Турски аскер|турски аскери]], полицајци, потери или други [[Странски пропаганди во Македонија|контрареволуционерни воени одреди]]. * Кои, по наредба од раководители или организатори на револуционерното дело, вршеле специјални задачи за движењето. * Кои на друг начин лично стекнале особени заслуги во движењето и борбата за ослободување на македонскиот народ. Доколку еден од овие услови биле исполнети, Илинденецот имал право да аплицирал за Илинденска споменица. Овие услови се речиси исти со условите за [[Илинденска пензија]].<ref name=":02">{{Наведени вести|url=http://slvesnik.com.mk/Issues/3979BF71676B43D3A7AC993D789ACC32.pdf|title=Закон за илинденските пензии|last=Фотев|first=Богоја|date=30 јули 1946|work=Службен весник на Народна Република Македонија|author-link=Богоја Фотев}}</ref> Всушност двете државни програми биле заедно раководени од истите функционери. Во третиот член истакнато е можноста за [[Македонска дијаспора|борци кои живеат во странство]] да ја примат Илинденската споменица. Покрај тоа што, според истражувањето на [[Кочо Топузовски]], ниту еден странски државјанин бил одликуван со Илинденката.{{Sfn|Топузовски|2023|p=77-78}} Во четвртиот член се наведени правата на носители на Илинденката:{{Sfn|Топузовски|2023|p=78}}<ref name=":1" /> * Лекување на државен трошок во сите државни медицински установи во НР Македонија. * Бесплатен едномесечен одмор во летовалиште, зимски дом или слични установи во НР Македонија. * Попуст од 50% од превозната цена за патување во сите автобуси и пловила што служат за превоз на патници во НР Македонија. * Погребение на државен трошок. Според петтиот член, Илинденката ќе биде доделена од [[Собрание на Македонија|Президиумот на Народното собрание на Македонија]]. Сите носители на споменицата ќе добијат декрет и карта за Илинденката која служи како доказ. Освен тоа, во картата ќе бидат наброени правата на носителот.{{Sfn|Топузовски|2023|p=78-79}} == Опис == == Организирање и доделување == == Историско значење == {{Поврзано|Орден Илинден - 1903 година|Илинденската споменица (книга)}} == Добитници == {{Поврзано|Список на добитници на Илинденска споменица}} {| class="wikitable" |+Добитници на Илинденската споменица !№ !Име !Датум на раѓање !Место на раѓање !Место на живеење{{Нр}}{{Мали|(Во 1950 г.)}} !Регион !Датум !Број !Забелешка !Наводи |- !1 |[[Грујо Ангелов]] | | | | | |15 | | |- !2 | | | | | | | | | |- !3 | | | | | | | | | |} == Галерија == == Забелешки == == Наводи == {{Наводи}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=|title=Илинденската споменица|title-link=Илинденската споменица (книга)|last=Топузовски|first=Кочо|publisher=Панили|year=2023|isbn=978-608-254-079-5|location=[[Скопје]]|author-link=Кочо Топузовски}} * {{Наведено списание|last=Јоновски|first=Јован|author-link=Јован Јоновски|date=2024|title=Преглед на македонските одликувања|url=https://journals.mk/index.php/mkherald/article/view/6536|journal=Македонски хералд|volume=XXII}} p6k1kmcwxkzkel1540hjm3edxnvmyuo 5602182 5602177 2026-07-30T12:31:04Z Gurther 105215 /* Добитници */ 5602182 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија награда|име=Илинденска споменица|слика=Ilindenska spomenica - Ilinden 1903.png|доделена_за=Учество во [[Македонско револуционерно движење|револуционерното движење]] за ослободување на [[македонскиот народ]]|држава=[[Народна Република Македонија]]|водители=[[Александар Мартулков]], [[Љупчо Арсов]] и [[Димитар Несторов]]|статус=Не се доделува|награда=Месечна [[Илинденска пензија]]|првично_доделување=[[20 јули]] [[1951]]|последно_доделување=[[30 јуни]] [[1955]]|вкупно_добитници={{околу}} 2.500|претходно=[[Илинденска пензија]]|следно=[[Орден Илинден-1903 година]]|најмногу_номинации=1.697 {{мали|(на [[20 јули]] [[1951|1951 г.]])}}|доделува=[[Собрание на Македонија|Президиумот на Народното собрание на Македонија]]|датум=[[6 јуни]] [[1950]]}}'''Илинденска споменица''', позната меѓу носители како '''Илинденка'''{{Sfn|Јоновски|2024|p=19}} — прво повоено [[Одликувања и признанија на Македонија|македонско одликување]], востановено од [[Собрание на Македонија|Президиумот на Народното собрание на Македонија]]. Споменицата за прв пат била предложена на [[6 јуни]] [[1950|1950 година]] при VII редовно заседание на Народното собрание од [[Александар Мартулков]], пратеник и истакнат [[социјалист]] во [[XX век]]. Споменицата во вид функционирала како следбеник на програмата за [[Илинденска пензија]], воведена во [[1946|1946 година]]. Во [[1951|1951 година]] бил изработен статут и регулаторно тело за доделување на наградата. На [[20 јули]] над 1.600 борци и дејци на [[Македонската револуционерна организација]] ја примиле наградата. Сѐ вкупно, околу 2.500 револуционери ја примиле споменицата. == Вовед == {{Поврзано|Илинденска пензија|Закон за доделување национални пензии на дејци кои учествувале во ослободителните борби}}{{multiple image|width=180|image1=Закон за народните пенсии 1.jpg ‎|caption=|image2=Закон за народните пенсии 2.jpg|direction=vertical|caption2=Законот за народна пензија при [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Бугарската фашистичка окупација на државата]], објавено во [[Илустрација Илинден]].|align = left}}За време на [[Втората светска војна]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Македонија паднала под бугарска фашистичка окупација]]. Како дел од окупацијата, почнало масовно ширење на [[Бугарска пропаганда]]. Со цел да го убедат македонското население да ја поткрепат фашистичката власт, почнале да организираат слави за историски македонски настани. [[Илинденското востание]], [[Битка кај Мечкин Камен|борбата кај Мечкин Камен]] и [[Битка на Ножот|борбата на Ножот]] биле годишно прославени. Во овие прослави било истакнато „братската љубов“ меѓу двете народи со цел да се напреди бугарската пропаганда. Поради тоа, со поттик од [[Илинденската организација]],<ref>{{Наведено списание|last=Совичанов|first=Кирил|date=февруари 1943|title=Пенсиитѣ|url=http://www.promacedonia.org/podporuchik/il_il/illustration_ilinden_year_15_issue_2.pdf|journal=[[Илустрација Илинден]]|volume=XV|pages=}}</ref> на [[27 јануари]] [[1943|1943 година]] бил изгласан ''Законот за доделување национални пензии на дејци кои учествувале во ослободителните борби''. Владата на [[Богдан Филов]] формирала регулаторно тело кое издавало пензии на тие кои учествувале во [[македонското револуционерно движење]] од [[1893|1893 година]] до [[1941|1941 година]]. Таа била првата програма која наградувала Илинденци, т.е. дејци на МРО.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://strumski.com/biblioteka/?id=3249|title=Македоно-одрински свидетелства Том I Дел I. Регистър на участниците в освободителните борби в Македония, Тракия и Добруджа, получили българска народна пенсия през 1943 г.|last=Пеловски|first=Филип|publisher=Струмски|year=2021|isbn=978-619-188-571-8|location=[[Софија]]|pages=17-18}}</ref> Од [[февруари]] 1943 година до [[9 септември]] [[1944|1944 година]] 4.010 борци добиле пензија од државата. 2.689 биле одбиени и 3.404 не им одговориле поради тоа што владата пропаднала како резултат на [[Татковински фронт (Бугарија)|Татковскиот фронт]]. Значаен број на Илинденци побарале пензија не од владата на Богдан Филов туку од [[Президиумот на АСНОМ]]. Молби биле испратени до привремени партизански органи во [[Слободни територии во НОВ во Македонија|слободните територии на Комунистичката партија]].{{Sfn|Топузовски|2023|p=62}} Некои биле платени со [[Албански лек|лек]], [[Југословенски динар|динари]] или [[Бугарски лев|левови]]. Сепак, кон крајот на [[Народноослободителната борба]], над 7.000 Илинденци останале живи. Поголемиот дел имале паричен недостиг и обично се занимавале со [[земјоделие]] покрај нивната возраст.{{Sfn|Топузовски|2023|p=62}} Илинденци особено не биле задоволни кога откриле дека носители на Караѓорѓевата ѕвезда сѐ уште ги задржале нивните привлегии покрај [[СФРЈ|промени во администрацијата]].{{Sfn|Топузовски|2023|p=63}} Поради тоа, на [[27 јули]] [[1946|1946 година]] била воведена [[Илинденска пензија|Илинденската пензија]]. Раководители на регулаторното тело на пензијата биле: [[Александар Мартулков]], [[Епаминонда Поп Андонов]] и [[Наум Наумовски]].<ref name=":0" /> Во текот на втората половина на [[1940-тите]], 5.500 или повеќе аплицирале за пензија од кои само {{Околу}} 3.000 биле прифатени. Останатите биле исфрлани поради недостиг на информации или недоволно значајно учество во револуционерното движење. Сепак, носители на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]] или медалот на Обилиќ имале поголема пензија.{{Sfn|Топузовски|2023|p=63}} Во [[ноември]] 1946 година бил изгласан ''Закон за уставување правото на пензија и за пенсионирање на државни службеници''. Според новите правила, ако носител на Партизанската споменица 1941 починал, тогаш неговата жена или деца ќе продолжат да ја примат пензијата. Додека носители на Илинденската пензија немале такви можности.{{Sfn|Топузовски|2023|p=64-65}}<ref>{{Наведени вести|url=https://slvesnik.com.mk/Issues/382D20CC724F484FAAAD28E97169CC2B.pdf|title=Закон за установуење правото на пензија и за пензионисање државните службеници|last=Рибар|first=Иван|date=19 ноември 1946|work=Службен лист на Федеративна Народна Република Југославија|author-link=Иван Рибар}}</ref> Освен тоа, самата програма имала [[корупција]]. Максималната дозволена пензија била 6.000 динари, но [[Крсте Гермов|Крсте Гермов-Шакир]] примил околу 8.000 динари.<ref>{{Cite book|url=https://www.scribd.com/document/617912810/%D0%98%D0%9B%D0%98%D0%9D%D0%94%D0%95%D0%9D%D0%A1%D0%9A%D0%98-%D0%A1%D0%92%D0%95%D0%94%D0%9E%D0%A8%D0%A2%D0%92%D0%90-1-1-%D0%A1%D0%9A%D0%9E%D0%9F%D0%88%D0%95-2016|title=Илинденски сведоштва|last=Дамјановска|first=Јасминка|publisher=[[Државен архив на Република Македонија]]|year=2016|volume=1|pages=XXX-XXXI}}</ref> Со поттик од Александар Мартулков и [[Даре Џамбаз]], на [[5 јуни]] [[1950|1950 година]] — за време на VII редовно заседание на [[Македонското собрание|Народното собрание на Македонија]], бил изгласан [[Закон за Илинденска споменица|Законот за Илинденска споменица]].{{Sfn|Топузовски|2023|p=66}} Законот бил едногласно донесен. Истовремено Даре Џамбаз, како [[Министер за економија и труд на Македонија|министер на економија]] под [[Влада на Македонија од декември 1946|владата на Лазар Колишевски]], обработил извештај за спроведување и организирање.{{Sfn|Топузовски|2023|p=72-74}} На [[19 јуни]] бил објавен во Службениот весник на Македонија, бр. 16.<ref name=":1">{{Наведени вести|url=https://slvesnik.com.mk/Issues/CA6D6BD38B0844F59BC93966B8A6D4EE.pdf|title=Закон за Илинденската споменица|last=Фотев|first=Богоја|date=19 јуни 1950|work=Службен весник на Народна Република Македонија|author-link=Богоја Фотев}}</ref>{{Sfn|Топузовски|2023|p=76}} Мартулков истакнал:{{Quote|text=''Другари, јас мислам како стар илинденец дека ја изразувам волјата на илинденците за признателноста кон нив од страна на нашата народна власт. Друга власт едва ли би го направила ова што го прави нашата народна власт. Затоа завршувам: да живее народната власт! '''Да живеат илинденците'''!''.|sign=[[Александар Мартулков]]|source={{Sfn|1=Топузовски|2=2023|p=69}}}} == Статут и регулација == {{Поврзано|Закон за Илинденска споменица}}Првиот закон за Илинденската споменица е составена од 10 члена. Објавен во Службениот весник на [[Народна Република Македонија]] со потпис од претседателот [[Благоја Фотев]] и секретарот [[Ристо Џунов]]. Во првиот член е истакнато [[Историја на македонскиот народ|историското значење]] на [[Илинденското востание]] и [[Македонско национално движење|ослободувањето на Македонија]] од [[Турско ропство|турското ропство]].{{Sfn|Топузовски|2023|p=76}} Во вториот член пишува: „''Илинденската споменица е народно признание кон заслужени учесници во настаните поброени во член 1 од овој закон''“. Односно од [[Основање на Македонската револуционерна организација|основањето на Македонската револуционерна организација]] на [[23 октомври]] [[1893|1893 година]] сѐ до [[Хуриет|Хуриетот]] во [[1908|1908 година]].{{Sfn|Топузовски|2023|p=77}} Освен тоа, следните услови биле наведени:{{Sfn|Топузовски|2023|p=77}} * Во [[Македонско револуционерно движење|македонското национално-револуционерно движење]] и борбата за ослободување на [[македонскиот народ]] работел како организатор или раководител. * Во тој период со оружје во рака учествувал во борби против [[Турски аскер|турски аскери]], полицајци, потери или други [[Странски пропаганди во Македонија|контрареволуционерни воени одреди]]. * Кои, по наредба од раководители или организатори на револуционерното дело, вршеле специјални задачи за движењето. * Кои на друг начин лично стекнале особени заслуги во движењето и борбата за ослободување на македонскиот народ. Доколку еден од овие услови биле исполнети, Илинденецот имал право да аплицирал за Илинденска споменица. Овие услови се речиси исти со условите за [[Илинденска пензија]].<ref name=":02">{{Наведени вести|url=http://slvesnik.com.mk/Issues/3979BF71676B43D3A7AC993D789ACC32.pdf|title=Закон за илинденските пензии|last=Фотев|first=Богоја|date=30 јули 1946|work=Службен весник на Народна Република Македонија|author-link=Богоја Фотев}}</ref> Всушност двете државни програми биле заедно раководени од истите функционери. Во третиот член истакнато е можноста за [[Македонска дијаспора|борци кои живеат во странство]] да ја примат Илинденската споменица. Покрај тоа што, според истражувањето на [[Кочо Топузовски]], ниту еден странски државјанин бил одликуван со Илинденката.{{Sfn|Топузовски|2023|p=77-78}} Во четвртиот член се наведени правата на носители на Илинденката:{{Sfn|Топузовски|2023|p=78}}<ref name=":1" /> * Лекување на државен трошок во сите државни медицински установи во НР Македонија. * Бесплатен едномесечен одмор во летовалиште, зимски дом или слични установи во НР Македонија. * Попуст од 50% од превозната цена за патување во сите автобуси и пловила што служат за превоз на патници во НР Македонија. * Погребение на државен трошок. Според петтиот член, Илинденката ќе биде доделена од [[Собрание на Македонија|Президиумот на Народното собрание на Македонија]]. Сите носители на споменицата ќе добијат декрет и карта за Илинденката која служи како доказ. Освен тоа, во картата ќе бидат наброени правата на носителот.{{Sfn|Топузовски|2023|p=78-79}} == Опис == == Организирање и доделување == == Историско значење == {{Поврзано|Орден Илинден - 1903 година|Илинденската споменица (книга)}} == Добитници == {{Поврзано|Список на добитници на Илинденска споменица}} {| class="wikitable" |+Добитници на Илинденската споменица !№ !Име !Датум на раѓање !Место на раѓање !Место на живеење{{Нр}}{{Мали|(Во 1950 г.)}} !Регион !Датум !Бр. !Нав. |- !1 |[[Грујо Ангелов]] |[[1885]] |[[Битола]] |[[Битола]] |[[Битола|ГНО Битола]] |[[20 јули]] [[1951]] |15 |{{Sfn|Топузовски|2023|p=211}} |- !2 |[[Тодор Велев]] |[[1878]] |[[Битола]] |[[Битола]] |[[Битола|ГНО Битола]] |[[20 јули]] [[1951]] |17 |{{Sfn|Топузовски|2023|p=211}} |- !3 |[[Михаил Врабец]] |[[16 септември]] [[1879]] |[[Битола]] |[[Битола]] |[[Битола|ГНО Битола]] |[[20 јули]] [[1951]] |27 |{{Sfn|Топузовски|2023|p=211}} |- !4 |[[Никола Вељанов]] |[[1880]] |[[Битола]] |[[Битола]] |[[Битола|ГНО Битола]] |[[20 јули]] [[1951]] |59 |{{Sfn|Топузовски|2023|p=212}} |- !5 |[[Димитар Балов]] |[[1873]] |[[Д’мбени|Д'мбени, Костурско]] |[[Прилеп]] |[[Прилеп|ГНО Прилеп]] |[[20 јули]] [[1951]] |118 |{{Sfn|Топузовски|2023|p=215}} |- !6 |[[Стојан Биљаноски]] |[[1873]] |[[Вардино|Вардино, Демирхисарско]] |[[Боротино]] |[[Демирхисарско|ОНО Демир Хисар]] |[[20 јули]] [[1951]] |128 |{{Sfn|Топузовски|2023|p=215}} |- !7 |[[Биљана Биљаноска]] |[[1880]] |[[Мренога|Мренога, Демирхисарско]] |[[Мренога]] |[[Демирхисарско|ОНО Демир Хисар]] |[[20 јули]] [[1951]] |151 |{{Sfn|Топузовски|2023|p=216}} |} == Галерија == == Забелешки == == Наводи == {{Наводи}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=|title=Илинденската споменица|title-link=Илинденската споменица (книга)|last=Топузовски|first=Кочо|publisher=Панили|year=2023|isbn=978-608-254-079-5|location=[[Скопје]]|author-link=Кочо Топузовски}} * {{Наведено списание|last=Јоновски|first=Јован|author-link=Јован Јоновски|date=2024|title=Преглед на македонските одликувања|url=https://journals.mk/index.php/mkherald/article/view/6536|journal=Македонски хералд|volume=XXII}} 51l4evajvsbipsknn7omlv8spccrmq8 5602188 5602182 2026-07-30T12:56:01Z Gurther 105215 /* Добитници */ 5602188 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија награда|име=Илинденска споменица|слика=Ilindenska spomenica - Ilinden 1903.png|доделена_за=Учество во [[Македонско револуционерно движење|револуционерното движење]] за ослободување на [[македонскиот народ]]|држава=[[Народна Република Македонија]]|водители=[[Александар Мартулков]], [[Љупчо Арсов]] и [[Димитар Несторов]]|статус=Не се доделува|награда=Месечна [[Илинденска пензија]]|првично_доделување=[[20 јули]] [[1951]]|последно_доделување=[[30 јуни]] [[1955]]|вкупно_добитници={{околу}} 2.500|претходно=[[Илинденска пензија]]|следно=[[Орден Илинден-1903 година]]|најмногу_номинации=1.697 {{мали|(на [[20 јули]] [[1951|1951 г.]])}}|доделува=[[Собрание на Македонија|Президиумот на Народното собрание на Македонија]]|датум=[[6 јуни]] [[1950]]}}'''Илинденска споменица''', позната меѓу носители како '''Илинденка'''{{Sfn|Јоновски|2024|p=19}} — прво повоено [[Одликувања и признанија на Македонија|македонско одликување]], востановено од [[Собрание на Македонија|Президиумот на Народното собрание на Македонија]]. Споменицата за прв пат била предложена на [[6 јуни]] [[1950|1950 година]] при VII редовно заседание на Народното собрание од [[Александар Мартулков]], пратеник и истакнат [[социјалист]] во [[XX век]]. Споменицата во вид функционирала како следбеник на програмата за [[Илинденска пензија]], воведена во [[1946|1946 година]]. Во [[1951|1951 година]] бил изработен статут и регулаторно тело за доделување на наградата. На [[20 јули]] над 1.600 борци и дејци на [[Македонската револуционерна организација]] ја примиле наградата. Сѐ вкупно, околу 2.500 револуционери ја примиле споменицата. == Вовед == {{Поврзано|Илинденска пензија|Закон за доделување национални пензии на дејци кои учествувале во ослободителните борби}}{{multiple image|width=180|image1=Закон за народните пенсии 1.jpg ‎|caption=|image2=Закон за народните пенсии 2.jpg|direction=vertical|caption2=Законот за народна пензија при [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Бугарската фашистичка окупација на државата]], објавено во [[Илустрација Илинден]].|align = left}}За време на [[Втората светска војна]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Македонија паднала под бугарска фашистичка окупација]]. Како дел од окупацијата, почнало масовно ширење на [[Бугарска пропаганда]]. Со цел да го убедат македонското население да ја поткрепат фашистичката власт, почнале да организираат слави за историски македонски настани. [[Илинденското востание]], [[Битка кај Мечкин Камен|борбата кај Мечкин Камен]] и [[Битка на Ножот|борбата на Ножот]] биле годишно прославени. Во овие прослави било истакнато „братската љубов“ меѓу двете народи со цел да се напреди бугарската пропаганда. Поради тоа, со поттик од [[Илинденската организација]],<ref>{{Наведено списание|last=Совичанов|first=Кирил|date=февруари 1943|title=Пенсиитѣ|url=http://www.promacedonia.org/podporuchik/il_il/illustration_ilinden_year_15_issue_2.pdf|journal=[[Илустрација Илинден]]|volume=XV|pages=}}</ref> на [[27 јануари]] [[1943|1943 година]] бил изгласан ''Законот за доделување национални пензии на дејци кои учествувале во ослободителните борби''. Владата на [[Богдан Филов]] формирала регулаторно тело кое издавало пензии на тие кои учествувале во [[македонското револуционерно движење]] од [[1893|1893 година]] до [[1941|1941 година]]. Таа била првата програма која наградувала Илинденци, т.е. дејци на МРО.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://strumski.com/biblioteka/?id=3249|title=Македоно-одрински свидетелства Том I Дел I. Регистър на участниците в освободителните борби в Македония, Тракия и Добруджа, получили българска народна пенсия през 1943 г.|last=Пеловски|first=Филип|publisher=Струмски|year=2021|isbn=978-619-188-571-8|location=[[Софија]]|pages=17-18}}</ref> Од [[февруари]] 1943 година до [[9 септември]] [[1944|1944 година]] 4.010 борци добиле пензија од државата. 2.689 биле одбиени и 3.404 не им одговориле поради тоа што владата пропаднала како резултат на [[Татковински фронт (Бугарија)|Татковскиот фронт]]. Значаен број на Илинденци побарале пензија не од владата на Богдан Филов туку од [[Президиумот на АСНОМ]]. Молби биле испратени до привремени партизански органи во [[Слободни територии во НОВ во Македонија|слободните територии на Комунистичката партија]].{{Sfn|Топузовски|2023|p=62}} Некои биле платени со [[Албански лек|лек]], [[Југословенски динар|динари]] или [[Бугарски лев|левови]]. Сепак, кон крајот на [[Народноослободителната борба]], над 7.000 Илинденци останале живи. Поголемиот дел имале паричен недостиг и обично се занимавале со [[земјоделие]] покрај нивната возраст.{{Sfn|Топузовски|2023|p=62}} Илинденци особено не биле задоволни кога откриле дека носители на Караѓорѓевата ѕвезда сѐ уште ги задржале нивните привлегии покрај [[СФРЈ|промени во администрацијата]].{{Sfn|Топузовски|2023|p=63}} Поради тоа, на [[27 јули]] [[1946|1946 година]] била воведена [[Илинденска пензија|Илинденската пензија]]. Раководители на регулаторното тело на пензијата биле: [[Александар Мартулков]], [[Епаминонда Поп Андонов]] и [[Наум Наумовски]].<ref name=":0" /> Во текот на втората половина на [[1940-тите]], 5.500 или повеќе аплицирале за пензија од кои само {{Околу}} 3.000 биле прифатени. Останатите биле исфрлани поради недостиг на информации или недоволно значајно учество во револуционерното движење. Сепак, носители на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]] или медалот на Обилиќ имале поголема пензија.{{Sfn|Топузовски|2023|p=63}} Во [[ноември]] 1946 година бил изгласан ''Закон за уставување правото на пензија и за пенсионирање на државни службеници''. Според новите правила, ако носител на Партизанската споменица 1941 починал, тогаш неговата жена или деца ќе продолжат да ја примат пензијата. Додека носители на Илинденската пензија немале такви можности.{{Sfn|Топузовски|2023|p=64-65}}<ref>{{Наведени вести|url=https://slvesnik.com.mk/Issues/382D20CC724F484FAAAD28E97169CC2B.pdf|title=Закон за установуење правото на пензија и за пензионисање државните службеници|last=Рибар|first=Иван|date=19 ноември 1946|work=Службен лист на Федеративна Народна Република Југославија|author-link=Иван Рибар}}</ref> Освен тоа, самата програма имала [[корупција]]. Максималната дозволена пензија била 6.000 динари, но [[Крсте Гермов|Крсте Гермов-Шакир]] примил околу 8.000 динари.<ref>{{Cite book|url=https://www.scribd.com/document/617912810/%D0%98%D0%9B%D0%98%D0%9D%D0%94%D0%95%D0%9D%D0%A1%D0%9A%D0%98-%D0%A1%D0%92%D0%95%D0%94%D0%9E%D0%A8%D0%A2%D0%92%D0%90-1-1-%D0%A1%D0%9A%D0%9E%D0%9F%D0%88%D0%95-2016|title=Илинденски сведоштва|last=Дамјановска|first=Јасминка|publisher=[[Државен архив на Република Македонија]]|year=2016|volume=1|pages=XXX-XXXI}}</ref> Со поттик од Александар Мартулков и [[Даре Џамбаз]], на [[5 јуни]] [[1950|1950 година]] — за време на VII редовно заседание на [[Македонското собрание|Народното собрание на Македонија]], бил изгласан [[Закон за Илинденска споменица|Законот за Илинденска споменица]].{{Sfn|Топузовски|2023|p=66}} Законот бил едногласно донесен. Истовремено Даре Џамбаз, како [[Министер за економија и труд на Македонија|министер на економија]] под [[Влада на Македонија од декември 1946|владата на Лазар Колишевски]], обработил извештај за спроведување и организирање.{{Sfn|Топузовски|2023|p=72-74}} На [[19 јуни]] бил објавен во Службениот весник на Македонија, бр. 16.<ref name=":1">{{Наведени вести|url=https://slvesnik.com.mk/Issues/CA6D6BD38B0844F59BC93966B8A6D4EE.pdf|title=Закон за Илинденската споменица|last=Фотев|first=Богоја|date=19 јуни 1950|work=Службен весник на Народна Република Македонија|author-link=Богоја Фотев}}</ref>{{Sfn|Топузовски|2023|p=76}} Мартулков истакнал:{{Quote|text=''Другари, јас мислам како стар илинденец дека ја изразувам волјата на илинденците за признателноста кон нив од страна на нашата народна власт. Друга власт едва ли би го направила ова што го прави нашата народна власт. Затоа завршувам: да живее народната власт! '''Да живеат илинденците'''!''.|sign=[[Александар Мартулков]]|source={{Sfn|1=Топузовски|2=2023|p=69}}}} == Статут и регулација == {{Поврзано|Закон за Илинденска споменица}}Првиот закон за Илинденската споменица е составена од 10 члена. Објавен во Службениот весник на [[Народна Република Македонија]] со потпис од претседателот [[Благоја Фотев]] и секретарот [[Ристо Џунов]]. Во првиот член е истакнато [[Историја на македонскиот народ|историското значење]] на [[Илинденското востание]] и [[Македонско национално движење|ослободувањето на Македонија]] од [[Турско ропство|турското ропство]].{{Sfn|Топузовски|2023|p=76}} Во вториот член пишува: „''Илинденската споменица е народно признание кон заслужени учесници во настаните поброени во член 1 од овој закон''“. Односно од [[Основање на Македонската револуционерна организација|основањето на Македонската револуционерна организација]] на [[23 октомври]] [[1893|1893 година]] сѐ до [[Хуриет|Хуриетот]] во [[1908|1908 година]].{{Sfn|Топузовски|2023|p=77}} Освен тоа, следните услови биле наведени:{{Sfn|Топузовски|2023|p=77}} * Во [[Македонско револуционерно движење|македонското национално-револуционерно движење]] и борбата за ослободување на [[македонскиот народ]] работел како организатор или раководител. * Во тој период со оружје во рака учествувал во борби против [[Турски аскер|турски аскери]], полицајци, потери или други [[Странски пропаганди во Македонија|контрареволуционерни воени одреди]]. * Кои, по наредба од раководители или организатори на револуционерното дело, вршеле специјални задачи за движењето. * Кои на друг начин лично стекнале особени заслуги во движењето и борбата за ослободување на македонскиот народ. Доколку еден од овие услови биле исполнети, Илинденецот имал право да аплицирал за Илинденска споменица. Овие услови се речиси исти со условите за [[Илинденска пензија]].<ref name=":02">{{Наведени вести|url=http://slvesnik.com.mk/Issues/3979BF71676B43D3A7AC993D789ACC32.pdf|title=Закон за илинденските пензии|last=Фотев|first=Богоја|date=30 јули 1946|work=Службен весник на Народна Република Македонија|author-link=Богоја Фотев}}</ref> Всушност двете државни програми биле заедно раководени од истите функционери. Во третиот член истакнато е можноста за [[Македонска дијаспора|борци кои живеат во странство]] да ја примат Илинденската споменица. Покрај тоа што, според истражувањето на [[Кочо Топузовски]], ниту еден странски државјанин бил одликуван со Илинденката.{{Sfn|Топузовски|2023|p=77-78}} Во четвртиот член се наведени правата на носители на Илинденката:{{Sfn|Топузовски|2023|p=78}}<ref name=":1" /> * Лекување на државен трошок во сите државни медицински установи во НР Македонија. * Бесплатен едномесечен одмор во летовалиште, зимски дом или слични установи во НР Македонија. * Попуст од 50% од превозната цена за патување во сите автобуси и пловила што служат за превоз на патници во НР Македонија. * Погребение на државен трошок. Според петтиот член, Илинденката ќе биде доделена од [[Собрание на Македонија|Президиумот на Народното собрание на Македонија]]. Сите носители на споменицата ќе добијат декрет и карта за Илинденката која служи како доказ. Освен тоа, во картата ќе бидат наброени правата на носителот.{{Sfn|Топузовски|2023|p=78-79}} == Опис == == Организирање и доделување == == Историско значење == {{Поврзано|Орден Илинден - 1903 година|Илинденската споменица (книга)}} == Добитници == {{Поврзано|Список на добитници на Илинденска споменица}} {| class="wikitable" |+Добитници на Илинденската споменица !№ !Име !Датум на раѓање !Место на раѓање !Место на живеење{{Нр}}{{Мали|(Во 1950 г.)}} !Регион !Датум !Бр. !Нав. |- !1 |[[Грујо Ангелов]] |[[1885]] |[[Битола]] |[[Битола]] |[[Битола|ГНО Битола]] |[[20 јули]] [[1951]] |15 |{{Sfn|Топузовски|2023|p=211}} |- !2 |[[Тодор Велев]] |[[1878]] |[[Битола]] |[[Битола]] |[[Битола|ГНО Битола]] |[[20 јули]] [[1951]] |17 |{{Sfn|Топузовски|2023|p=211}} |- !3 |[[Михаил Врабец]] |[[16 септември]] [[1879]] |[[Битола]] |[[Битола]] |[[Битола|ГНО Битола]] |[[20 јули]] [[1951]] |27 |{{Sfn|Топузовски|2023|p=211}} |- !4 |[[Никола Вељанов]] |[[1880]] |[[Битола]] |[[Битола]] |[[Битола|ГНО Битола]] |[[20 јули]] [[1951]] |59 |{{Sfn|Топузовски|2023|p=212}} |- !5 |[[Димитар Балов]] |[[1873]] |[[Д’мбени|Д'мбени, Костурско]] |[[Прилеп]] |[[Прилеп|ГНО Прилеп]] |[[20 јули]] [[1951]] |118 |{{Sfn|Топузовски|2023|p=215}} |- !6 |[[Стојан Биљаноски]] |[[1873]] |[[Вардино|Вардино, Демирхисарско]] |[[Боротино]] |[[Демирхисарско|ОНО Демир Хисар]] |[[20 јули]] [[1951]] |128 |{{Sfn|Топузовски|2023|p=215}} |- !7 |[[Биљана Биљаноска]] |[[1880]] |[[Мренога|Мренога, Демирхисарско]] |[[Мренога]] |[[Демирхисарско|ОНО Демир Хисар]] |[[20 јули]] [[1951]] |151 |{{Sfn|Топузовски|2023|p=216}} |- !8 |[[Мицко Ангелески (револуционер)|Мицко Ангелески]] |[[1875]] |[[Доленци (Демирхисарско)|Доленци, Демирхисарско]] |[[Доленци (Демирхисарско)|Доленци]] |[[Демирхисарско|ОНО Демир Хисар]] |[[20 јули]] [[1951]] |187 |{{Sfn|Топузовски|2023|p=217}} |- !9 |[[Неделко Бозовски]] |[[1865]] |[[Бела Црква|Бела Црква, Прилепско]] |[[Бела Црква]] |[[Прилепско|ОНО Прилеп]] |[[20 јули]] [[1951]] |231 |{{Sfn|Топузовски|2023|p=219}} |- !10 |[[Стојче Велевски]] |[[1872]] |[[Бела Црква|Бела Црква, Прилепско]] |[[Бела Црква]] |[[Прилепско|ОНО Прилеп]] |[[20 јули]] [[1951]] |232 |{{Sfn|Топузовски|2023|p=219}} |- !11 |[[Трајан Божиноски]] |[[1880]] |[[Клепач|Клепач, Прилепско]] |[[Клепач]] |[[Прилепско|ОНО Прилеп]] |[[20 јули]] [[1951]] |251 |{{Sfn|Топузовски|2023|p=220}} |- !12 |[[Тодор Борјар]] |[[1875]] |[[Крушево]] |[[Крушево]] |[[Крушевско|ОНО Крушево]] |[[20 јули]] [[1951]] |326 |{{Sfn|Топузовски|2023|p=222}} |- !13 | | | | | | | | |- !14 | | | | | | | | |- !15 | | | | | | | | |- !16 | | | | | | | | |- !17 | | | | | | | | |- !18 | | | | | | | | |} == Галерија == == Забелешки == == Наводи == {{Наводи}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=|title=Илинденската споменица|title-link=Илинденската споменица (книга)|last=Топузовски|first=Кочо|publisher=Панили|year=2023|isbn=978-608-254-079-5|location=[[Скопје]]|author-link=Кочо Топузовски}} * {{Наведено списание|last=Јоновски|first=Јован|author-link=Јован Јоновски|date=2024|title=Преглед на македонските одликувања|url=https://journals.mk/index.php/mkherald/article/view/6536|journal=Македонски хералд|volume=XXII}} looohtulsy8xgaho6zpelomlnoke6kp 0 1362083 5602284 5318486 2026-07-30T17:54:42Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5602284 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} [[Податотека:Jean Renoir (1959).tif|мини|Жан Реноар]] '''„Големата илузија“''' (француски: ''La grande illusion'') – [[филм]] на [[режисер]]от [[Жан Реноар]] (Jean Renoir) од 1937 година. Реноар е автор и на [[сценарио]]то, заедно со Шарл Спак (Charles Spaak), а главните улоги ги играат: [[Жан Габен]] (Jean Gabin), Дита Парло (Dita Parlo) и Пјер Фреснеј (Pierre Fresnay). Во 1937 година, на [[Венецијански филмски фестивал|Филмскиот фестивал во Венеција]], филмот ја освоил наградата за најдобар целосен уметнички придонес, а во 1939 година бил номиниран за наградата „[[Оскар]]“.<ref>[https://raspored.hrt.hr/?mreza=4&datum=2025-01-06 Velika iluzija, francuski film (пристапено на 6.1.2025)]</ref> ==Синопсис== Во текот на [[Прва светска војна|Првата светска војна]], двајца француски војници се заробени и одведени во германски логор. По неколку обиди за бегство, војниците ги преместуваат во една тврдина од каде е невозможно да се побегне... == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Француски филмови]] [[Категорија:Црно-бели филмови]] [[Категорија:Филмови на француски јазик]] [[Категорија:Филмови од 1937 година]] [[Категорија:Филмови за Првата светска војна]] [[Категорија:Филмови на Жан Реноар]] [[Категорија:Филмови со Жан Габен]] [[Категорија:Филмови со Пјер Фреснеј]] [[Категорија:Филмови со Дита Парло]] 9pu1enm79zwssaadqvgp1xdde3ffnpf 0 1362762 5602341 5591760 2026-07-30T21:26:57Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602341 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=0 Araucaria columnaris New Caledonia.jpg|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name="iucn status 14 November 2021">{{cite iucn |author=Thomas, P. |date=2010 |title=''Araucaria columnaris'' |volume=2010 |page=e.T42196A10661112 |doi=10.2305/IUCN.UK.2010-2.RLTS.T42196A10661112.en |access-date=14 November 2021}}</ref>|genus=Araucaria|species=columnaris|authority=[[J.R.Forst.]] [[William Jackson Hooker|Hook.]]|synonyms_ref=<ref>{{ThePlantList|id=kew-14348|taxon=Araucaria columnaris|authority=(G.Forst.) Hook.|access-date=13 December 2017}}</ref>|synonyms={{species list| Araucaria cookii|R.Br. ex Endl.| Araucaria excelsa|(Lamb.) R.Br.| Araucaria intermedia|R.Br. ex Vieill.| Columbea excelsa|(Lamb.) Spreng.| Cupressus columnaris|J.R.Forst.| Dombeya excelsa|Lamb.| Eutacta cookii|Carrière| Eutacta excelsa|(Lamb.) Link| Eutacta humilis|Carrière| Eutacta minor|Carrière| Eutassa columnaris|(G.Forst.) de Laub. }}}} '''''Araucaria columnaris''''', '''коралниот гребен araucaria''', '''Куков бор''' (или '''борот на Кук''' ), '''бор од Нова Каледонија''', '''Кукова араукарија''' или '''колонообразна араукарија''', е вид [[четинари|четинар]] од фамилијата [[Араукарии|Araucariaceae]] . == Распространетост == Дрвото е [[Ендемизам|ендемско]] за [[Нова Каледонија]] во регионот [[Меланезија]] на [[Тихи Океан|Пацификот]]. За прв пат било класифицирано од [[Јохан Рајнхолд Форстер]], ботаничар на второто патување на капетанот [[Џејмс Кук]] при обиколка на земјината топка што е можно подалеку на југ. Името му е дадено според капетан Кук, а не според [[Кукови Острови|Куковите Острови]]. == Опис == ''Araucaria columnaris'' е карактеристично тесно конусно дрво кое расте до 60 метри височина во своето природно живеалиште. Дрвјата имаат тенка шилеста круна.<ref name="gymn">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.conifers.org/ar/Araucaria_columnaris.php|title=Araucaria columnaris|publisher=The Gymnosperm Database}}</ref> Обликот на младите дрвја силно наликува на ''A. heterophylla''. Кората на овој бор се лупи на тенки листови или ленти слични на хартија и се груби, сиви и смолести.<ref name="gymn" /> Релативно кратките, претежно хоризонтални гранки се во кривини околу тенкото, исправено до благо навалено стебло. Гранките се наредени со хоризонтални гранчиња слични на врвца. Тие се покриени со мали, зелени, искривени, со врвови, спирално наредени, преклопувачки листови. Младите листови се иглички, додека пошироките возрасни листови се триаголни и личат на лушпи.<ref name="gymn"/> Женските шишарки се лушпести, во облик на јајце и 10-15 цм долги и 7-11 цм широки. Помалите, побројни машки шишарки со полен се на врвовите на гранките и се лушпести, во облик на лисчја опашка и долги 5 цм.<ref name="gymn"/> Студија од 2017 година покажала дека дрвјата имаат тенденција на навалување зависно од хемисферата на нивната локација, растат исправено на Екваторот, но се наведнуваат на југ во северната хемисфера и на север во јужната хемисфера.<ref>{{Наведено списание|last=Johns|first=J. W.|last2=Yost|first2=J. M.|last3=Nicolle|first3=D.|last4=Igic|first4=B.|last5=Ritter|first5=M. K.|year=2017|title=Worldwide hemisphere-dependent lean in Cook pines|url=https://www.researchgate.net/publication/317275781|journal=Ecology|volume=98|issue=9|pages=2482–2484|bibcode=2017Ecol...98.2482J|doi=10.1002/ecy.1850|pmid=28556968}}</ref> == Декоративно дрво == Се одгледува во градините и јавните предели во [[Квинсленд]] и Викторија од Австралија, северен Нов Зеланд, [[Јужна Калифорнија]], [[Порторико]], [[Мексико]], [[Индија]], [[Филипини]], [[Хаваи]], [[Јужен Регион (Бразил)|Јужен Бразил]], [[Сингапур]] и [[Југоисточен Регион (Бразил)|Југоисточен Бразил]] .<ref name="gymn"/> Многу од „ боровите на островот Норфолк “ кои растат на Хаваи, вклучувајќи ги и нивните потомци кои се користат како украсни растенија во саксии на копното на САД, всушност се ''A. columnaris''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pacifichorticulture.org/articles/the-araucaria-family-past-present/|title=The Araucaria Family: Past & Present|last=Armstrong|first=Wayne P.|date=|publisher=Pacific Horticulture Society|accessdate=6 March 2021}}</ref><gallery mode="packed"> Податотека:Araucariacolumnaris2088025388_0924f25902_o.jpg|алт=Male cones| Машки шишарки Податотека:Araucaria_columnaris_female_cones.jpg|алт=Female cones| Женски шишарки Податотека:Araucaria_columnaris_01_by_Line1.jpg|алт=Foliage| Листови </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.endemia.nc/plante/fiche67.html Endemia.NewCaledonia — ''Araucaria columnaris''] — distribution maps & text info. * [http://www.conifers.org/ar/Araucaria_columnaris.php Conifers.org: ''Araucaria columnaris'' (coral reef araucaria)] — ''description & images''. * [http://www.um.es/eubacteria/Araucaria_columnaris.jpg Foster Garden (Honolulu, Hawai'i) — ''Araucaria columnaris''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210225025603/http://www.um.es/eubacteria/Araucaria_columnaris.jpg |date=2021-02-25 }} image. * [http://www.um.es/eubacteria/plantae.html University of Murcia.es: World Plants virtual gallery photos of ''Araucaria columnaris''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210224224643/http://www.um.es/eubacteria/plantae.html |date=2021-02-24 }} [[Категорија:Украсни дрва]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Голосеменици]] n133tls1a9hloerz0he7znot1be1weo 0 1363787 5602491 5329705 2026-07-31T09:40:50Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602491 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Pernois (4).JPG|мини|Црквата Свети Мартин во Перноа, Сома, Франција]] '''Роберт де Клари''' бил витез од [[Пикардија]]. Тој учествувал во [[Четврта крстоносна војна|Четвртиот крстоносен поход]] со својот господар, грофот Петар Амиенски, и неговиот брат, Алеум, и оставил хроника на настаните напишана на [[Старофранцуски јазик|старопикардски јазик]], ''[[De la Conquête de Constantinople]]''.<ref>[http://deremilitari.org/2014/01/robert-of-claris-account-of-the-fourth-crusade/ Robert of Clari's account of the Fourth Crusade]</ref> Приказот на Роберт за крстоносниот поход е особено значаен поради неговиот статус на понизок вазал; повеќето од другите описи кои доаѓаат од учесниците во војната доаѓаат од водачите, како [[Жофроа Вилардуен|Вилардуен]]. Описите на Роберт честопати фрлаат светлина врз некои од настаните кои инаку се премолчени во изворите кои доаѓаат од повисоките чиновници. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Христијани од Четвртата крстоносна војна]] 9y31w1v1u1f0kflscgbay76ajvts0tv 0 1364016 5602507 5567096 2026-07-31T09:43:51Z Bjankuloski06 332 [[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Млечка]] → [[Категорија:Млечка (растение)]] 5602507 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox}} [[Податотека:Euphorbia canariensis2024.jpg|мини|490x490пкс|Euphorbia canariensis]] '''''Euphorbia canariensis''''', попозната како '''канарска еуфорбија''', '''Херкулов боздоган''' <ref name="callutheran">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.callutheran.edu/gf/plants/category/gar-4744.htm|title=Photographs of succulents Euphorbia canariensis 4744|last=Barbara J. Collins, Ph.D.|authorlink=California Lutheran University|date=2007-08-09|work=Photographs of succulents|publisher=California Lutheran University|accessdate=2008-03-23}}</ref> или на [[Шпански јазик|шпански]] '''''кардон''''',<ref name="BramBram01">{{Наведена книга|title=Wild Flowers of the Canary Islands|last=Bramwell|first=David|last2=Bramwell|first2=Zoë|publisher=Rueda|year=2001|isbn=978-84-7207-129-2|edition=2nd|location=Madrid|page=206}}</ref> {{Rp|206}}е [[Сочник|сукулентен]] член на родот ''[[Млечки (род)|Euphorbia]]'' и фамилијата [[Млечки|Euphorbiaceae]] [[Ендемизам|ендемска]] на [[Канарски Острови|Канарските Острови]].<ref name="cif">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.canaryislandflora.com/arid.htm|title=Canary Islands Flora - Arid Habitat|archive-url=https://web.archive.org/web/20080306042504/http://www.canaryislandflora.com/arid.htm|archive-date=2008-03-06|accessdate=2008-03-02}}</ref> Таа е растителен симбол на островот [[Гран Канарија]]. == Опис == Канарска еуфорбија е сукулентна грмушка, која расте меѓу 3-4 метри височина. Се состои од месести четириаголни или петоаголни стебла кои личат на кактуси. Нема лисја, наместо тоа носи боцки 5-14 мм долги. Создава црвено-зелени цветови.<ref name="cif"/> Отпорена е на температура до {{Convert|-2|°C|°F}}.<ref name="tj.de">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tuin-thijs.com/euphorbia-engels.htm|title=Euphorbia|last=Thijs de Graaf|work=euphorbia engels|accessdate=2008-03-23}}</ref> [[Латекс]]от, кој содржи [[дитерпен]]и <ref name="nal">{{Наведено списание|last=Marco, J.A.|first=J|last2=Sanz Cervera, J.F.|last3=Yuste, A.|date=June 1997|title=Ingenane and lathyrane diterpenes from the latex of Euphorbia canariensis.|url=http://grande.nal.usda.gov/ibids/index.php?mode2=detail&origin=ibids_references&therow=428571|journal=Phytochemistry-Oxford|volume=45|issue=3|pages=563–570|bibcode=1997PChem..45..563M|doi=10.1016/S0031-9422(97)00018-6|archive-url=https://web.archive.org/web/20080807031224/http://grande.nal.usda.gov/ibids/index.php?mode2=detail|archive-date=2008-08-07|access-date=2008-03-23}}</ref> е отровен.<ref name="UoC">{{Наведена мрежна страница|url=http://florawww.eeb.uconn.edu/199200318.html|title=''Euphorbia canariensis'' L.|last=University of Connecticut|date=18 March 2008|work=EEB Greenhouse Accession Data|publisher=Ecology & Evolutionary Biology Greenhouses|accessdate=2008-03-23|archive-date=2008-05-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20080516054424/http://florawww.eeb.uconn.edu/199200318.html|url-status=dead}}</ref><gallery mode="packed" heights="170px"> Податотека:Euphorbia_canariensis5_ies.jpg|алт=Spines on a young shoot| Боцки на млад изданок Податотека:Euphorbia_canariensis_(Puntagorda)_01.jpg|алт=Flowers| Цветови Податотека:Xrcx.jpg|алт=Fruit| Плодови </gallery> == Распространетост == Видот се среќава на тесниот крајбрежен појас, од нивото на морето до 1100 метри надморска височина на Канарските Острови.<ref name="UoC"/> == Поврзано == * [[Список на животински и растителни симболи на Канарските Острови]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред|Euphorbia canariensis}} * {{Наведена книга|title=Plantarum historia succulentarum = Histoire des plantes grasses|last=Decandolle|first=A.P.|year=1837|chapter=Illustration of ''Euphorbia canariensis''|author-link=A. P. de Candolle|access-date=2008-03-22|chapter-url=http://www.illustratedgarden.org/mobot/rarebooks/page.asp?relation=SB438C361799V3&identifier=0201}} [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Млечка (растение)]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Канарските Острови]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] ewwsx135roqst70hodkqnvdda5ldonk 0 1365518 5602428 5494797 2026-07-31T05:59:36Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602428 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Канарски Црно | director = [[Пјер Морел]] | writer = Метју Кенеди | starring = {{Plainlist| * [[Кејт Бекинсејл]] * [[Руперт Френд]] * [[Реј Стивенсон]] * [[Сефрон Буроус]] }} | cinematography = [[Тјери Арбогаст]] | editing = Тања Годинг | music = Џесика Роуз Вајс | distributor = [[Амазон МГМ Студиос]] | released = {{Film date|2024|10|24}} | runtime = 101 мин. | country = {{Plainlist| * ОК }} | language = Англиски | budget = | gross = | слика = Canary Black Poster.jpg }} '''''Канарски Црно''''' е британски [[Акција (жанр)|акционен-трилер]] филм од 2024 година, во режија на Пјер Морел и сценарио на Метју Кенеди. Во филмот глуми [[Кејт Бекинсејл]] како агент на [[Централна разузнавачка агенција|ЦИА]] во бегство. Филмот бил објавен на 23 октомври 2024 година од Амазон МГМ Студиос на генерално негативни критики. == Заплет == Ејвери Грејвс е агентка на ЦИА која краде диск од зграда во Токио а потоа се враќа дома за да ја прослави третата годишнина со својот сопруг Дејвид. Подоцна се среќава со Џарвис, нејзиниот шеф во ЦИА. Тие разговараат за Кенџи, кој користел деловна фасада за да транспортира оружје до терористи. Кога Грејвс доаѓа дома сфаќа дека нејзиниот сопруг исчезнал. Таа се јавува на телефон а гласот вели да ја земе датотеката ''Канарски Црно'' до полноќ и спомнува број на притвореник, или нејзиниот сопруг ќе умре. Таа бара доказ за живот и дозволено и е да разговара со нејзиниот сопруг. Приател кој е хакер ѝ помага на Ејвери да го лоцира последниот повик на телефонот и ѝ дава адреса. Таа потоа започнува да го пребарува бројот на затвореникот - Ласло Стоика. Како што ја разоткрива мрежата на предавство, таа открива дека ''Канарски црно'' е смртоносно сајбер-оружје способно за глобален колапс - а не уцена како што и било кажано. Ловната од нејзината сопствена агенција и двојно прекрстена од нејзиниот шеф и заменик-директор, Ејвери ја дознава шокантната вистина: нејзиниот сопруг Дејвид е Кали, атентаторот што ѝ беше нареден да го следи и оној што го протече вирусот. По запирањето на нападот и убиството на Брезнов, Ејвери е уапсен, но му нуди втора шанса од тајна организација. Додека се подготвува за нова мисија, таа го наоѓа нејзиниот венчален прстен оставен зад себе - доказ дека Дејвид е сè уште жив. == Улоги == * [[Кејт Бекинсејл]] како Ејвори Грејвс * Руперт Френд како Дејвид Брукс * Реј Стивенсон како Џарвис Хедлунд * Сафран Бароус како Елизабет Милс * Бен Мајлс како DCIA Нејтан Еванс * Горан Костиќ како Конрад Брезнов * Масајоши Ханеда како Кенџи Накаџима * Мајкл Брендон претседател на [[Соединети Американски Држави|Соединетите Американски Држави]] * Чарлс Нишикава како јапонски премиер == Производство == ''Канарски црно'' за првпат бил претставен на Канскиот филмски пазар во 2022 година како шпионски трилер во режија на Пјер Морел, по сценарио на Метју Кенеди и со Кејт Бекинсејл во главната улога. На Американскиот филмски пазар подоцна истата година, биле објавени првите слики од продукцијата додека Антон го ставил филмот на продажба. Снимањето започнало во Хрватска во октомври 2022 година и продолжило до јануари 2023 година. Снимањето се одвивало главно во Загреб, каде што ја прекинало услугата на неколку трамваи за да се контролира околината на надворешните акциони сцени, кои вклучуваа Бекинсејл како лета над градот од дрон и како виси од покриви. Снимањето во Загреб користело стадион Максимир на Динамо Загреб како филмски сет, а градот Ровињ бил сниман наместо Токио. Завршната сцена била снимена во Љубљана, Словенија, на Трипл мостот. [[Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Загреб]] [[Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Токио]] [[Категорија:Филмови од 2024 година]] [[Категорија:Филмови]] 5zenu509ir23bggut6s85llymvxbxgp 0 1365754 5602413 5497187 2026-07-31T05:11:24Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5602413 wikitext text/x-wiki  {{Infobox religious building|building_name=Црква Св. Михаил|native_name=Cerkev sv. Mihaela|image=Plecnik mihaela.jpg |caption=Поглед кон црквата|location=[[Чрна Вас]], [[Словенија]]|coordinates={{coord|46|00|44.49|N|14|30|21.26|E|display=inline,title}}|religious_affiliation=[[Римокатоличко]]|rite=|province=|district=[[Римокатоличка надбискупија Љубљана|Архиепископија Љубљана]]|consecration_year=1940|status=[[Катедрала]]|leadership=|website={{url|http://www.zupnijabarje.si/plecnikova-cerkev-sv-mihaela.html}}|architect=[[Јоже Плечник]]|architecture_type=[[Црква]]|architecture_style=|facade_direction=|groundbreaking=|year_completed=1939|construction_cost=|specifications=yes|capacity=|length=23.30 m|width=13.30 m|width_nave=|height_max=|spire_quantity=1|dome_quantity=|dome_height_outer=|materials={{список со ознаки | вгради=да | ознака1 = WHS | ознака1_partof = [[Делата на Јоже Плечник во Љубљана – Урбан дизајн во центарот на човекот]] | designation1_date = [[Список на места на светско наследство по година на натпис#2021 (44-та сесија)|2021]] <small>(44-та [[Комитет за светско наследство|сесија]])</small> | ознака1_тип = Културен | ознака1_критериум = iv | ознака1_број = [https://whc.unesco.org/en/list/1643 1643] | ознака1_free1name = Регион | designation1_free1value = [[Список на светско наследство во Европа|Европа и Северна Америка]] }}}} '''Црква Свети Михаил''' ({{langx|sl|Cerkev sv. Mihaela na Barju}})<ref name="vodnik">{{cite web|url=http://www.arhitekturni-vodnik.org/?object=47&mode=1 |title=Arhitekturni vodnik |publisher=Arhitekturni vodnik |date= |accessdate=2017-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170910172633/http://www.arhitekturni-vodnik.org/?object=47&mode=1 |archive-date=10 September 2017 |url-status=usurped}}</ref> — парохиска црква на Римокатоличката [[Римокатоличка црква|црква]] во [[Љубљанска надбискупија|Римокатоличката надбискупија Љубљана]] која се наоѓа во Черна Вас. Посветен на [[Архангел Михаил|Свети Михаил]], тој е едно од истакнатите дела на словенечкиот архитект од 20 век, [[Јоже Плечник]], и е наведен како споменик од национално значење на Словенија.<ref>{{cite web|url=http://giskd2s.situla.org/rkd/Opis.asp?Esd=79|title=OPIS ENOTE NEPREMIČNE KULTURNE DEDIŠČINE |accessdate=2017-09-10}}</ref> Црквата, заедно со неколку други дела во Љубљана, исто така е ставена на листата на [[Светско наследство на УНЕСКО|светско наследство]] [[УНЕСКО|на УНЕСКО]][[Делата на Јоже Плечник во Љубљана|.]]<ref name="plecnik">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/1643|title=The works of Jože Plečnik in Ljubljana – Human Centred Urban Design |publisher=UNESCO World Heritage Centre |date=28 July 2021 |access-date=28 July 2021}}</ref> == Историја == Црквата била нарачана во име на парохијата Трново, со поддршка од парохискиот свештеник и писател Фран Салешки Финжгар. Во 1922 година, Финжгар му побарал од неговиот сосед, архитект Јоже Плечник, да подготви неколку планови за црквата.<ref name="sazu">{{cite web|author=Avtor: Damjan Prelovšek |url=http://uifs.zrc-sazu.si/sl/publikacije/cerkev-sv-mihaela-na-ljubljanskem-barju#v |title=Cerkev sv. Mihaela na Ljubljanskem barju &#124; Umetnostnozgodovinski inštitut Franceta Steleta |publisher=Uifs.zrc-sazu.si |date= |accessdate=2017-09-10}}</ref> Задачата се покажала како предизвик поради мекото тло на Љубљанската мочвара. Првичните планови биле отфрлени поради големи поплави и економска рецесија во 1920-тите години, но Плечник подготвил нови планови во 1935 година. Финжгар се пензионирал во 1936 година, а организациските задачи ги презел Карел Маткович, внук на Плечник. По неколку првични несогласувања со локалните земјопоседници, изградбата започнала во 1937 година. Специфичностите на градилиштето барале иновативни решенија од Плечник. Мекото тло на кое се градела црквата ја направило потребна изградба на црквата на поддржувачи што се потопени во калта.<ref name="unesco1">{{cite web|author=UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5968/ |title=The timeless, humanistic architecture of Jože Plečnik in Ljubljana and Prague - UNESCO World Heritage Centre |publisher=Whc.unesco.org |date=2015-01-30 |accessdate=2017-09-10}}</ref> Покрај тоа, камбанаријата била изградена одделно од главната зграда и нејзината тежина била намалена преку аркирани отвори. Самиот црквен брод е подигнат, со скали што водат кон неа. Подрумот бил зафатен од училници и живеалишта за свештеникот. Поради финансиските ограничувања, Плечник користел локални материјали, како камен од близу Лесновскиот каменолом и дрво донирано од локалните жители. Плечник користел камен само за централниот дел и за четирите агли, додека празнините биле пополнети со бетонски канализациони цевки и дрво. Тој исто така користел бетонски кровни плочки. Црквата била завршена во 1939 година и осветена во 1940 година од страна на љубљанскиот бискуп Грегориј Рожман.<ref>{{cite web|author=Župnija Ljubljana Barje |url=http://www.zupnijabarje.si/plecnikova-cerkev-sv-mihaela.html |title=Cerkev Sv. Mihaela |publisher=Zupnijabarje.si |date= |accessdate=2017-09-10}}</ref> Светилиштето има необична ориентација: олтарот е поставен на подолгиот крај од навестите, што го намалува растојанието помеѓу свештеникот и верниците. Ова е пристапот што Плечник го применил и во црквата Свети Франциск во Љубљана. Со главниот олтар поставен речиси во центарот, Плечник ги претходил принципите поставени од Вториот ватикански собор за неколку децении, донесувајќи нов дизајн на светилиштето. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Цркви во Љубљана]] pps36w3oa272pxexlcg4zcq9dd91hwv 5602415 5602413 2026-07-31T05:12:33Z Тиверополник 1815 Отповикана преработката [[Special:Diff/5602413|5602413]] на [[Special:Contributions/Тиверополник|Тиверополник]] ([[User talk:Тиверополник|разговор]]) 5602415 wikitext text/x-wiki  {{Infobox religious building|building_name=Црква Св. Михаил|native_name=Cerkev sv. Mihaela|image= |caption=|location=[[Чрна Вас]], [[Словенија]]|coordinates={{coord|46|00|44.49|N|14|30|21.26|E|display=inline,title}}|religious_affiliation=[[Римокатоличко]]|rite=|province=|district=[[Римокатоличка надбискупија Љубљана|Архиепископија Љубљана]]|consecration_year=1940|status=[[Катедрала]]|leadership=|website={{url|http://www.zupnijabarje.si/plecnikova-cerkev-sv-mihaela.html}}|architect=[[Јоже Плечник]]|architecture_type=[[Црква]]|architecture_style=|facade_direction=|groundbreaking=|year_completed=1939|construction_cost=|specifications=yes|capacity=|length=23.30 m|width=13.30 m|width_nave=|height_max=|spire_quantity=1|dome_quantity=|dome_height_outer=|materials={{список со ознаки | вгради=да | ознака1 = WHS | ознака1_partof = [[Делата на Јоже Плечник во Љубљана – Урбан дизајн во центарот на човекот]] | designation1_date = [[Список на места на светско наследство по година на натпис#2021 (44-та сесија)|2021]] <small>(44-та [[Комитет за светско наследство|сесија]])</small> | ознака1_тип = Културен | ознака1_критериум = iv | ознака1_број = [https://whc.unesco.org/en/list/1643 1643] | ознака1_free1name = Регион | designation1_free1value = [[Список на светско наследство во Европа|Европа и Северна Америка]] }}}} '''Црква Свети Михаил''' ({{langx|sl|Cerkev sv. Mihaela na Barju}})<ref name="vodnik">{{cite web|url=http://www.arhitekturni-vodnik.org/?object=47&mode=1 |title=Arhitekturni vodnik |publisher=Arhitekturni vodnik |date= |accessdate=2017-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170910172633/http://www.arhitekturni-vodnik.org/?object=47&mode=1 |archive-date=10 September 2017 |url-status=usurped}}</ref> — парохиска црква на Римокатоличката [[Римокатоличка црква|црква]] во [[Љубљанска надбискупија|Римокатоличката надбискупија Љубљана]] која се наоѓа во Черна Вас. Посветен на [[Архангел Михаил|Свети Михаил]], тој е едно од истакнатите дела на словенечкиот архитект од 20 век, [[Јоже Плечник]], и е наведен како споменик од национално значење на Словенија.<ref>{{cite web|url=http://giskd2s.situla.org/rkd/Opis.asp?Esd=79|title=OPIS ENOTE NEPREMIČNE KULTURNE DEDIŠČINE |accessdate=2017-09-10}}</ref> Црквата, заедно со неколку други дела во Љубљана, исто така е ставена на листата на [[Светско наследство на УНЕСКО|светско наследство]] [[УНЕСКО|на УНЕСКО]][[Делата на Јоже Плечник во Љубљана|.]]<ref name="plecnik">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/1643|title=The works of Jože Plečnik in Ljubljana – Human Centred Urban Design |publisher=UNESCO World Heritage Centre |date=28 July 2021 |access-date=28 July 2021}}</ref> == Историја == Црквата била нарачана во име на парохијата Трново, со поддршка од парохискиот свештеник и писател Фран Салешки Финжгар. Во 1922 година, Финжгар му побарал од неговиот сосед, архитект Јоже Плечник, да подготви неколку планови за црквата.<ref name="sazu">{{cite web|author=Avtor: Damjan Prelovšek |url=http://uifs.zrc-sazu.si/sl/publikacije/cerkev-sv-mihaela-na-ljubljanskem-barju#v |title=Cerkev sv. Mihaela na Ljubljanskem barju &#124; Umetnostnozgodovinski inštitut Franceta Steleta |publisher=Uifs.zrc-sazu.si |date= |accessdate=2017-09-10}}</ref> Задачата се покажала како предизвик поради мекото тло на Љубљанската мочвара. Првичните планови биле отфрлени поради големи поплави и економска рецесија во 1920-тите години, но Плечник подготвил нови планови во 1935 година. Финжгар се пензионирал во 1936 година, а организациските задачи ги презел Карел Маткович, внук на Плечник. По неколку првични несогласувања со локалните земјопоседници, изградбата започнала во 1937 година. Специфичностите на градилиштето барале иновативни решенија од Плечник. Мекото тло на кое се градела црквата ја направило потребна изградба на црквата на поддржувачи што се потопени во калта.<ref name="unesco1">{{cite web|author=UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5968/ |title=The timeless, humanistic architecture of Jože Plečnik in Ljubljana and Prague - UNESCO World Heritage Centre |publisher=Whc.unesco.org |date=2015-01-30 |accessdate=2017-09-10}}</ref> Покрај тоа, камбанаријата била изградена одделно од главната зграда и нејзината тежина била намалена преку аркирани отвори. Самиот црквен брод е подигнат, со скали што водат кон неа. Подрумот бил зафатен од училници и живеалишта за свештеникот. Поради финансиските ограничувања, Плечник користел локални материјали, како камен од близу Лесновскиот каменолом и дрво донирано од локалните жители. Плечник користел камен само за централниот дел и за четирите агли, додека празнините биле пополнети со бетонски канализациони цевки и дрво. Тој исто така користел бетонски кровни плочки. Црквата била завршена во 1939 година и осветена во 1940 година од страна на љубљанскиот бискуп Грегориј Рожман.<ref>{{cite web|author=Župnija Ljubljana Barje |url=http://www.zupnijabarje.si/plecnikova-cerkev-sv-mihaela.html |title=Cerkev Sv. Mihaela |publisher=Zupnijabarje.si |date= |accessdate=2017-09-10}}</ref> Светилиштето има необична ориентација: олтарот е поставен на подолгиот крај од навестите, што го намалува растојанието помеѓу свештеникот и верниците. Ова е пристапот што Плечник го применил и во црквата Свети Франциск во Љубљана. Со главниот олтар поставен речиси во центарот, Плечник ги претходил принципите поставени од Вториот ватикански собор за неколку децении, донесувајќи нов дизајн на светилиштето. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Цркви во Љубљана]] lid3pvy71do4fhq4k2cht9oc3sx13gf 0 1366807 5602285 5437009 2026-07-30T17:56:58Z P.Nedelkovski 47736 илустрирање 5602285 wikitext text/x-wiki [[Податотека:L'île de Vido devenue "l'île des morts" (février 1916) - Médiathèque de l'architecture et du patrimoine - APOR035098.jpg|мини|Брод болница Свети Фрањо Асишки]] '''Болничкиот брод ''Свети Фрањо Асишки''''' бил еден од француските бродови запаметен по тоа што ги превезувал мртвите српски војници од островот Вида, во близина [[Крф|на Крф]], до сината гробница во длабочините на [[Јонско Море|Јонското Море]] меѓу Крф и копното за време на [[Прва светска војна|Првата светска војна.]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rasejanje.info/2021/01/23/vido-put-u-plavu-grobnicu/|title=Vido, put u „Plavu grobnicu“|work=www.rasejanje.info/|language=|accessdate=2022-11-28}}</ref> Бродот од јануари до [[23 март|23]] [[23 март|март]] [[1916|1916 година]] погребал 4.847 српски војници во [[Крфски канал|Крфскиот канал]]. Некои извори наведуваат бројка од 10.000, објаснувајќи го тоа со фактот дека бројот на транспортирани трупови не бил точно евидентиран.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://borbazaistinu.rs/povest-o-izgubljenoj-deci-izgubljenom-brodu-i-izgubljenom-secanju-tamo-daleko-na-krfu/|title=Повест о изгубљеној деци, изгубљеном броду и изгубљеном сећању: Тамо далеко, на Крфу|date=2022-10-12|work=БОРБА ЗА ИСТИНУ|language=sr-RS|accessdate=2022-11-27}}</ref> == Карактеристики на бродот == Бродот ''Свети Фрањо Асишки'' бил изграден во бродоградилиштето во [[Нант]], каде што беше испратен во пловидба на [[17 март|17]] [[17 март|март]] [[1901|1901 година]], без придружна церемонија бидејќи, според тогашните весници, церемонијата била откажана поради лошото време. По неколку дена се случило крштевањето, на кое монсињор Руарт, епископ од Нант, го благословил бродот и му го даде името ''[[Франциск Асишки|Свети Фрањо Асишки]]''. По својата конструкција, бродот бил мала и лесна [[шкуна]] долга 49 метри и широка 9 м, со три јарболи и помошен мотор од 300 КС. Вкупниот волумен на бродот бил 401 бруто регистарски тони.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rts.rs/page/oko/ci/story/3312/lektira/5022245/francuska-ladja-1.html|title=Креће се лађа француска (1): Повест о броду, пуковнику и изгубљеној деци|last=Serbia|first=RTS, Radio televizija Srbije, Radio Television of|work=www.rts.rs|accessdate=2022-11-27}}</ref> Дизајнерите на бродот успеале да ,,''натрупаат сè што мислеле дека му е потребно на болничкиот брод во малата и тесна шкуна''“: * просторија за складирање на опрема која се наоѓала на самиот лак, под палубата * простории за екипаж (веднаш до складиштето на опремата), * простор со лакирани борови греди за складирање на гардероби во утробата на бродот * болница, со главни и помошни простории (соба со дванаесет метални, монтажни кревети; операциона сала, со борова маса покриена со цинк, аптека на едниот ѕид и кабинети на другиот, бања со туш кабина, соба за медицинска сестра и друга голема болничка соба, во која лесно можеше да се состават кревети и олтар на дното) * машински простор, со простории за персоналот, на дното на долната палуба, а полицајците биле сместени на средното ниво, * кујна, веднаш под палубата и просторијата за дезинфекција. На палубата имало кабина за мост, три јарболи и два чамци за спасување или чамци за лов на китови, во зависност од задачата за која беше наменета шунерот. === Сопственост, намена и екипаж === Бродот бил во сопственост на Друштвото за поморски работи ( {{langx|fr|Société des oeuvres de Mer}}), основано на крајот на 19 век со задача да им пружи помош на морнарите и нивните семејства. Екипажот на бродот се состоел од 27 членови, капетан, два официра, свештеник и доктор. Како болнички брод, според внимателно напишаниот каталог, ''Свети Фрањо Асишки'' бил наменет за „''34 ранети морнари и шестмина бродоломници''“. Севкупно, без офицери, лекари и игумени, имало место за 67 луѓе. Офицерите биле одвоени од морнарите. == Историја == По испраќањето во пловидба и крстењето на бродот во [[1901|1901 г.]], тој ги преминал првите педесет километри до [[Атлантски Океан|Атлантикот]] и се упатил кон [[Њуфаундленд]], со задача да обезбеди поддршка за болницата што била основана таму. Бродот останал дел од оваа болница до почетокот на Првата светска војна, кога го напуштил [[Њуфаундленд]] и отпловил кон Нант. Една година подоцна на [[2 септември|2.]] [[2 септември|септември]] [[1915|1915 година]], бродот бил реквириран од француската воена морнарица, која на [[3 септември]] 1915 година го назначила поручникот Џозеф Ле Танкуф за капетан. Поручникот Џозеф, со новиот екипаж, го измил, избрусил, го обоил бродот и го опремил со потребната опрема. Еден месец подоцна, [[4 октомври|на 4.]] [[4 октомври|октомври]] 1915 година, ''Свети Фрањо Асишки'' го напуштил Нант и запловил во Атлантскиот Океан во близина на [[Сен Назар|Сен-Назар]], пристигнувајќи во [[Оран]] [[12 октомври|на 12 октомври]] 1915 година. === Брод во кампањата на Галиполe === [[Податотека:View_of_Mudros_showing_French_wine_store._In_the_background_is_the_French_hospital._Lemnos_Island,_Aegean_Sea...._-_NARA_-_533107.tif|мини|Француската болница во Мудрос од која бродот требаше да ги земе ранетите од походот во Галиполи.]] Бродот заминал од Оран [[14 октомври|на 14.]] [[14 октомври|Октомври]], а по два дена пловење пристигнал во Бизерте, од каде по пет дена тргнал кон пристаништето [[Мудрос]], на [[Лемнос]], кај [[Дарданели]]. На капетанот на бродот му било наредено да стигне до заливот Анзак, сега плажа, на [[Галиполе|Галиполи]], да ги земе ранетите, да ги пренесе на големиот болнички брод ''[[Махено]]'', да почека тријажа и да ги донесе полесно повредените во Мудрос. Бродот на оваа нарачка до [[17 јануари|17-ти.]] [[17 јануари|јануари]] [[1916|1916 година]] помогнал во транспортот на ранетите војници [[Галиполска операција|од Кампањата во Галиполе]]. Во Мудрос капитенот имал технички проблеми. ''Свети Фрањо Асишки'' не бил опремен со ништо за да им дозволи на ранетите од чамците да се качат на бродот. Проектните планови предвидувале влегување во пристаништето, поставување мост и уредно качување во придружба на медицински сестри и лекари. Затоа тој свесно го жртвувал предното едро на море, од чија шипка морнарите направиле мала дигалка со која со помош на чиј чекрек и јажиња спуштале платформи, собрани од штици и крила од шатор, до чамците. Ранетите биле легнати на нив на купови и префрлени на бродот. Овој изум би се покажал идеален за работата што го чекала. Според новите нарачки, бродот пловел за Крф, пристигнувајќи на својата дестинација на [[20 јануари|20.]] [[20 јануари|јануари]] [[1916]] години. === Сина гробница === Кога веќе не можеле да се закопаат мртвите српски војници на островот Видо, во првите неколку месеци [[1916|од 1916 година]], ''Свети Фрањо Асишки'' секоја вечер превезувал од 100 до 150 тела на загинати војници и ги оставал во длабочините на [[Јонско Море|Јонското Море]] . Така се родила ''Сината гробница'', еден од најтрогателните моменти во српската историја. Спуштањето на мртвите од бродот во Сината гробница траело исто толку време колку и преминувањето на српските регрути низ Албанија. Бродот повеќе не бил чист и бел од огромните трупови, а морнарите „ ''го користеа секој слободен момент за да се обидат да ја измијат смрдеата од нивните униформи'' “.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://etos.press/post/9382|title=Повијест о броду, пуковнику и изгубљеној дјеци|work=etos.press|accessdate=2022-12-02}}{{Мртва_врска|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Податотека:Krf_i_vido.jpg|центар|мини|500x500пкс| ''Сина гробница'' - дел од Јонското Море на југоисточниот брег на островот Крф]] == Наводи == {{Наводи|}} [[Категорија:Србија во Првата светска војна]] [[Категорија:Македонски фронт (Прва светска војна)]] [[Категорија:Историја на медицината]] apjkw1mp8rai0mayo1w0l7twekt4fdy 0 1367199 5602424 5359477 2026-07-31T05:37:37Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602424 wikitext text/x-wiki [[Податотека:82-822817 power-photo-gallery-power-tv-show-logo.png|мини|Официјално лого за криминалистичка телевизиска серија]] '''Моќ''' — американска криминалистичка [[Драма (филмски жанр)|драмска]] трилер [[ТВ-серија]] создадена и произведена од [[Кортни А. Кемп]] во соработка со [[50 Cent|Кертис „50 Сент“ Џексон]].<ref>{{Наведување|title=50 Cent Answers the Web's Most Searched Questions {{!}} WIRED|date=January 17, 2018|url=https://www.youtube.com/watch?v=N5KnKwTj6Ys|language=en|access-date=2022-01-16|archivedate=January 16, 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220116073728/https://www.youtube.com/watch?v=N5KnKwTj6Ys}}</ref> Се емитувала на мрежата ''Старз'' од 7 јуни 2014 година до 9 февруари 2020 година. По објавувањето, ''Моќ'' добила позитивни критики и е една од највисоко оценетите емисии на ''Старз'' и една од најгледаните емисии на кабелската телевизија.<ref>{{Наведени вести|url=https://deadline.com/2014/06/power-renewed-for-second-season-starz-787378/|title=Starz's 'Power' Renewed For Season 2|last=Andreeva|first=Nellie|date=June 11, 2014|work=Deadline Hollywood|access-date=June 11, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140815234449/http://deadline.com/2014/06/power-renewed-for-second-season-starz-787378/|archive-date=August 15, 2014}}</ref><ref name="futon">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.thefutoncritic.com/showatch/power/listings/|title=Shows A-Z – power on starz|publisher=[[The Futon Critic]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817230038/http://www.thefutoncritic.com/showatch/power/listings/|archive-date=August 17, 2023|accessdate=April 8, 2015}}</ref> Пред премиерата на петтата сезона, ''Старз'' го обновила серијата за шестата и последна сезона, чија премиера била на 25 август 2019 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://deadline.com/2018/03/power-renewed-season-6-starz-season-5-premiere-date-1202336969/|title='Power' Renewed For Season 6 On Starz; Gets Season 5 Premiere Date|last=Petski|first=Denise|date=March 13, 2018|work=[[Deadline Hollywood]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180313190723/http://deadline.com/2018/03/power-renewed-season-6-starz-season-5-premiere-date-1202336969/|archive-date=March 13, 2018|accessdate=March 13, 2018}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://deadline.com/2019/05/power-ending-season-6-50-cent-spinoffs-planned-starz-1202610836/|title='Power' To End With August Premiering Season 6 "Unpredictable" Spinoffs For Starz Drama Underway|last=Patten|first=Dominic|date=May 9, 2019|work=Deadline Hollywood|archive-url=https://web.archive.org/web/20190509180132/https://deadline.com/2019/05/power-ending-season-6-50-cent-spinoffs-planned-starz-1202610836/|archive-date=May 9, 2019|accessdate=May 9, 2019}}</ref> == Содржина == ''Моќ'' ја раскажува приказната за Џејмс Сент Патрик, интелигентен, но немилосрден дилер на дрога, кој се нарекува „Дух“. Тој сака да го напушти криминалниот свет за да ги следи легитимните деловни интереси како сопственик на ноќен клуб. Патрик има за цел да ги балансира тие два животи, истовремено избегнувајќи го полициското заробување, обидувајќи се да го спаси својот брак што се распаѓа и да управува со променливите економски сојузи. Во серијата се појавува семејството на Џејмс, кое го сочинуваат неговата сопруга Таша, близнаците Тарик и Рајна и бебето Јасмин. ''Моќ'', исто така, го следи криминалниот партнер и најдобар пријател на Џејмс, [[Томи Иган]], љубовниот интерес и кривичната обвинителка Анџела Валдес, пријателот кој станал ривал Канан Старк, ривалот Андре Колман и колегата на Анџела, Купер Сакс. Адвокатот на одбраната Џо Проктор, окружниот обвинител Џон Мак и политичарот Рашад Тејт исто така се појавуваат во подоцнежните сезони на серијата. == Прикажување == Во Австралија, сите епизоди се достапни за пренос по нивното прикажување во САД на Стен.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tvtonight.com.au/2015/06/stan-adding-power-ash-vs-evil-dead-flesh-bone.html|title=Stan adding Power, Ash vs Evil Dead, Flesh & Bone.|last=Knox|first=David|date=June 15, 2015|publisher=TVTonight|archive-url=https://web.archive.org/web/20150618002012/http://www.tvtonight.com.au/2015/06/stan-adding-power-ash-vs-evil-dead-flesh-bone.html|archive-date=June 18, 2015|accessdate=June 16, 2015}}</ref> Серијата е достапна неделно по нејзиното прикажување во САД на [[Netflix|Нетфликс]] во Обединетото Кралство и Ирска.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/starz-power-uk-gets-early-710125|title=T?Starz Offers New Original Drama 'Power' for Early Digital Purchase in U.K.|last=Szalai|first=Georg|date=June 9, 2014|work=[[The Hollywood Reporter]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160309185240/http://www.hollywoodreporter.com/news/starz-power-uk-gets-early-710125|archive-date=March 9, 2016|accessdate=December 1, 2015}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.broadcastnow.co.uk/news/international/50-cent-drug-drama-gets-digital-release/5072895.article|title=50 Cent drug drama gets digital release|last=White|first=Peter|date=June 9, 2014|work=Broadcast Now|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305014405/http://www.broadcastnow.co.uk/news/international/50-cent-drug-drama-gets-digital-release/5072895.article|archive-date=March 5, 2016|accessdate=December 30, 2015}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://media.netflix.com/en/only-on-netflix/73315|title=Power|work=Netflix Media Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20180914022654/https://media.netflix.com/en/only-on-netflix/73315|archive-date=September 14, 2018|accessdate=June 30, 2016}}</ref> Во Скандинавија и Финска, сите епизоди се достапни за пренос на ХБО Нордик.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.hbonordic.com/series/power/a542e66f-30b1-40be-89bf-9afe38a96a2b|title=HBO Nordic|publisher=hbonordic.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20170802001127/https://www.hbonordic.com/series/power/a542e66f-30b1-40be-89bf-9afe38a96a2b|archive-date=August 2, 2017|accessdate=November 3, 2016}}</ref> == Наводи == {{Наводи|30em}} == Надворешни врски == * {{Матична}} [[Категорија:Серии]] [[Категорија:Американски серии]] mt5iweblxxkfnnpo0gxy14tcm3r4sfz 0 1370060 5602201 5525314 2026-07-30T14:31:14Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602201 wikitext text/x-wiki '''Човековите права во Латвија''' генерално се почитуваат од владата, според американскиот Стејт департмент и Фридом Хаус.<ref name="departmentofstate1"/><ref name="freedomhouse1"/> [[Латвија]] е рангирана натпросечно меѓу суверените држави во светот во однос на [[Демократија|демократијата]],<ref name="democracy1"/> [[Слобода на печатот|слободата на печатот]],<ref name="pressfree1"/> приватноста<ref name="privacy1"/> и човечкиот развој.<ref name="human1"/> Земјата има релативно голема етничка руска заедница, која има основни права загарантирани со уставот и меѓународните закони за човекови права ратификувани од латвиската влада.<ref name="departmentofstate1" /><ref name="freedomhouse2"/> Сепак, организациите за човекови права пријавиле повеќе проблеми. Значителен број од недржавјаните - вклучително и лицата без државјанство - страдаат од ограничен или непостоечки пристап до широк опсег на права. Исто така, имало проблеми со полициска злоупотреба на притвореници и уапсени, лоши [[Затвор|затворски]] услови и пренатрупаност, судска корупција, [[Мизогинија|дискриминација на жените]], инциденти на насилство врз етничките малцинства и [[Општество|општествено]] насилство и инциденти на владина дискриминација против [[Хомосексуалност|хомосексуалците]].<ref name="departmentofstate1"/><ref name="amnesty2009"/><ref name="humarightswatch1"/> Во март 2020 година, Латвија отстапила од некои од своите обврски според ЕКЧП<ref>[https://rm.coe.int/09000016809ce9f2 Note verbale]</ref> и МПГПП,<ref>[https://treaties.un.org/doc/Publication/CN/2020/CN.105.2020-Eng.pdf Depositary Notification]</ref> повикувајќи се на појавата на KОВИД-19. == Латвија во меѓународниот систем за човекови права == До крајот на 2019 година, [[Европски суд за човекови права|Европскиот суд за човекови права]] донел 144 пресуди во случаи против Латвија (почнувајќи од 2001 година); во 115 случаи констатирала повреда на Европската конвенција за човекови права или нејзините протоколи.<ref>[https://www.echr.coe.int/Documents/Stats_violation_1959_2019_ENG.pdf Violations by Article and by State - 1959-2019]</ref> Комитетот за човекови права на ОН усвоил ставови во три случаи кои ја вклучувале Латвија, почнувајќи од 2020 година, а во два случаи утврдил повреда на МПГПП (Раихман против Латвија и Игнатан против Латвија).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://juris.ohchr.org/search/results|title=UN Treaty Body DJurisprudence|accessdate=2020-03-31}}</ref> Во 2001 година, Латвија упатила постојана покана за специјалните процедури на Советот за човекови права на ОН.<ref>[https://spinternet.ohchr.org/StandingInvitations.aspx?lang=en Countries having extended a standing invitation to Special Procedures]</ref> Во 1990 година, Латвија пристапила кон УДЧП во нетипичен потег, што во јуриспруденцијата се сфаќа како прифаќање на декларацијата како обврзувачка.<ref>''Burbergs M., Kučs A.'' Vispārējai cilvēktiesību deklarācijai – 60 // Jurista vārds, 23.12.2008.</ref> === Учество во договори за основните човекови права === {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" |'''Основни договори на ОН''' |'''Учество на Латвија''' |'''Основни договори на ОН'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.conventions.coe.int/Treaty/Commun/ListeTraites.asp?MA=44&TI=&LO=999&AO=&AV=&CM=2&CL=ENG|title=CoE human rights treaties database|archive-url=https://web.archive.org/web/20120219111636/http://www.conventions.coe.int/Treaty/Commun/ListeTraites.asp?MA=44&TI=&LO=999&AO=&AV=&CM=2&CL=ENG|archive-date=2012-02-19|accessdate=2009-06-25}}</ref> |'''Учество на Латвија''' |- |Конвенцијата за елиминација на сите форми на расна дискриминација |Пристап во 1992, декларацијата која дозволува индивидуални жалби не е направена |[[Европска конвенција за човекови права]] |Ратификувана во 1997 |- |[[Меѓународен пакт за граѓански и политички права|Меѓународен пакт за граѓански и политички права]] |Пристап во 1992 |Протокол 1 (ECHR) |Ратификуван во 1997 |- |Прв факултативен протокол (ICCPR) |Пристап во 1994 |Протокол 4 (ECHR) |Ратификуван во 1997 |- |Втор факултативен протокол (ICCPR) |Пристап во 2013 |Протокол 6 (ECHR) |Ратификуван во 1999 |- |Меѓународен пакт за економски, социјални и културни права |Пристап во 1992 |Протокол 7 (ECHR) |Ратификуван во 1997 |- |[[Конвенција за елиминација на сите форми на дискриминација врз жените]] |Пристап во 1992 |Протокол 12 (ECHR) |Потпишана во 2000 |- |Факултативен протокол (CEDAW) |Непотпишан |Протокол 13 (ECHR) |Ратификуван во 2012 |- |Конвенцијата на Обединетите нации против тортура |Пристап во 1992, декларацијата која дозволува индивидуални жалби не е направена | style="background: grey; color: black;" |Европската социјална повелба | style="background: grey; color: black;" |Ратификувана во 2002 |- |Факултативен протокол (CAT) |Непотпишан | style="background: grey; color: black;" |Дополнителен протокол од 1988 (ESC) | style="background: grey; color: black;" |Потпишана во 1997 |- |[[Конвенција за правата на детето]] |Пристап во 1992 |Дополнителен протокол од 1995 (ESC) |Непотпишана |- |Факултативен протокол за децата вклучени во вооружени конфликти (CRC) |Ратификуван во 2005 |Ревидирана европска социјална повелба |Ратификуван во 2013 |- |Факултативен протокол за продажбата на деца, детска проституција и детска порнографија (CRC) |Ратификуван во 2006 |Европската конвенција за спречување на тортура и нечовечко или понижувачко постапување или казнување |Ратификуван во 1998 |- |Конвенцијата за заштита на правата на сите работници мигранти и членови на нивните семејства |Непотпишана |[[Европска повелба за регионални и малцински јазици]] |Непотпишана |- |[[Конвенција за правата на лицата со попреченост]] |Ратификувана во 2010 |Рамковна конвенција за заштита на националните малцинства |Ратификувана во 2005 |- |Факултативен протокол (CRPD) |Ратификуван во 2010 |Конвенција за акција против трговија со луѓе |Ратификуван во 2008 |- |} === Најнови објавени документи во постапките за известување === {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" |'''Експертско тело''' |'''Државен извештај''' |'''Документ од експертско тело''' |'''Државрн одговор''' |- |Комитет за човекови права |2012<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://daccess-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/G12/464/09/PDF/G1246409.pdf?OpenElement|title=report CCPR/C/LVA/3|archive-url=https://web.archive.org/web/20160125231342/http://daccess-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/G12/464/09/PDF/G1246409.pdf?OpenElement|archive-date=2016-01-25|accessdate=2013-02-23}}</ref> |2014 | |- |Комисија за економски, социјални и културни права |200? |2021<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://tbinternet.ohchr.org/_layouts/15/treatybodyexternal/Download.aspx?symbolno=E/C.12/LVA/CO/2|title=Treaty bodies Download|work=tbinternet.ohchr.org|accessdate=2021-07-14}}</ref> |. |- |Комисија за елиминација на расна дискриминација |2017 |2018 |. |- |Комисија против тортура |2018<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://tbinternet.ohchr.org/_layouts/15/treatybodyexternal/Download.aspx?symbolno=CAT%2fC%2fLVA%2f6&Lang=en|title=Report CAT/C/LVA/6|accessdate=2020-04-02}}</ref> |2019 |. |- |Комисија за правата на детето |2016 |. |- |Комитет за елиминација на дискриминација врз жените |2018 |2020 |. |- |Европски комитет за социјални права |2020 |2020 |. |- |Комитет за превенција на тортура |''не е предвиден'' |2016 |2017 |- |Советодавниот комитет на Рамковната конвенција за заштита на националните малцинства |2016 |2018 |2014 |- |Европската комисија против расизам и нетолеранција |''не е предвиден'' |2018 |2019 |- |} == Извештаи на организации за човекови права == === Амнести Интернешнел === Според [[Амнести интернешенал|Амнести интернешенел]], лицата кои не се државјани - вклучувајќи ги и лицата без државјанство - страдаат од ограничен или непостоечки пристап до широк опсег на права, вклучително и правото на учество во политичките процеси и правото на вработување во државната служба и приватниот сектор. Мнозинството од овие лица се родени или речиси цел живот живееле во Латвија. Неграѓаните, исто така, трпат ограничувања во поглед [[Сопственост|сопственоста на имот]].<ref name="amnesty2009">{{Наведена мрежна страница|url=http://report2009.amnesty.org/en/regions/europe-central-asia/latvia|title=Amnesty International Report 2009|year=2009|publisher=[[Amnesty International]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610075623/http://report2009.amnesty.org/en/regions/europe-central-asia/latvia|archive-date=2009-06-10|accessdate=2009-06-08|url-status=bot: unknown}}</ref> Амнести Интернешнел објавил извештај за повеќе случаи на расно мотивирани напади врз [[Роми|Ромите]]. Во Латвија не постои сеопфатно национално законодавство кое се занимава со сите форми на [[дискриминација]]. Хомосексуалците во земјата се соочуваат со дискриминација и вербални напади. Исто така, постојат пројави за и физичко [[малтретирање]] на затворениците од страна на [[Затвор|затворскиот]] персонал.<ref name="amnesty2009"/> === Хјуман рајтс воч === Хјуман рајтс воч објавил во 2006 година за нападите врз мирните хомосексуални активисти на Маршот на гордоста во Рига на 28 јули. Претходно, Градскиот совет на Рига ја одбил апликацијата на нивните организации за „Рига Прајд 2006“. Забранетиот марш бил цел на толпи хомофобични демонстранти.<ref name="humarightswatch1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.hrw.org/en/news/2006/07/25/latvia-investigate-attacks-gay-activists|title=Latvia: Investigate Attacks on Gay Activists|year=2006|publisher=[[Human rights watch]]|accessdate=2009-06-08}}</ref> Во 2009 година маршот бил одобрен од Управниот суд во Рига.<ref>[http://gayswithoutborders.wordpress.com/2009/05/16/baltic-pride-saved-after-court-lifts-council-ban/ Gays Without Borders: Baltic Pride Saved After Court Lifts Council Ban]</ref> === Фридом Хаус === Според Фридом Хаус, Латвија има широки граѓански слободи. Исто така, [[Граѓански и политички права|политичките права]] се на високо ниво, иако земјата претрпела корупциски скандали од висок профил во текот на 2007 година. Владата генерално ја почитува [[Слобода на говорот|слободата на говорот]], [[Слобода на печатот|слободата на печатот]] и слободата на вероисповед. Академската слобода се почитува во законот и во практиката. Слободата на собирање и здружување се заштитени со закон и во пракса.<ref name="freedomhouse1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.freedomhouse.org/inc/content/pubs/fiw/inc_country_detail.cfm?country=7429&year=2008&page=0&view=mof&pf|title=Map of Freedom 2008|year=2008|publisher=[[Freedom House]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110515152102/http://www.freedomhouse.org/inc/content/pubs/fiw/inc_country_detail.cfm?country=7429&year=2008&page=0&view=mof&pf|archive-date=2011-05-15|accessdate=2009-06-06|url-status=bot: unknown}}</ref> Високо конкурентните латвиски медиуми се покажуваат како доверливи извори на информации и чувари против владините злоупотреби на моќ.<ref name="freedomhouse2"/> Иако генерално се почитува уставната гаранција за независност на судството, корупцијата во судскиот систем и системот за спроведување на законот продолжува да биде проблем. Притворите се долги, полицијата употребува прекумерна сила врз притворениците, а затворите страдаат од пренатрупаност и несоодветна медицинска нега. Жените ги уживаат истите законски права како и мажите, но често се соочуваат со дискриминација при вработување.<ref name="freedomhouse1"/> Продолжува да се дебатира за наводната дискриминација што ја трпе рускојазичната заедница. Парламентот назначил [[Народен правобранител|омбудсман]] одговорен за заштита на правата на поединците во однос на владата. Двајца мажи биле осудени на затворски казни во јануари 2007 година за напад на државјанин на [[Руанда]]. Случајот ја означил првата казна според законот со кој се забранува поттикнување расна омраза.<ref name="freedomhouse1"/> === Стејт департментот на САД === Според Извештајот за човекови права на [[Стејт департмент|Стејт Департментот на Соединетите Американски Држави]], Латвија генерално ги почитува човековите права на граѓаните и на неграѓанините. Сепак, имало случаи на сериозна полициска злоупотреба на притвореници и уапсени, лоши услови во полициските [[Затвор|установи за притвор]], лоши затворски услови и пренатрупаност, [[Корупција|судска корупција]], пречки за правична постапка, официјален притисок за ограничување на [[Слобода на говорот|слободата на говорот]], [[насилство врз жените]], злоупотреба на деца, [[трговија со луѓе]], инциденти на насилство врз етничките малцинства и инциденти на насилство врз хомосексуалците од [[Општество|власта]].<ref name="departmentofstate1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.state.gov/g/drl/rls/hrrpt/2008/eur/119087.htm|title=2008 Human Rights Report: Latvia|date=2009-02-25|publisher=[[United States Department of State]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20090226175739/http://www.state.gov/g/drl/rls/hrrpt/2008/eur/119087.htm|archive-date=2009-02-26|accessdate=2009-06-09}}</ref> == Специфични проблеми во Латвија == По обновувањето на независноста во 1991 година, оние кои самите или чии предци не биле државјани на Латвија пред нејзината советска окупација во 1940 година, не добиле автоматски државјанство. Од јануари 2011 година, неграѓаните надминуваат 14% од населението. Рускиот јазик, кој е мајчин јазик на повеќе од 37% од жителите според пописот од 2000 година, се смета за странски јазик во Законот за службен јазик; можностите за негово користење во комуникацијата со властите и во јавното образование биле значително намалени по 1991 година. Како и во многу постсоцијалистички земји, враќањето на недвижностите од страна на државата се случи и во Латвија. Како резултат, значителен дел од поранешните станари на јавни станови се нашле во приватни станови со повисока кирија. Контролата за изнајмување на такви живеалишта, по повеќекратните одложувања, биле укината во 2007 година. Од 2003 година, често има конфликти во врска со слободата на собирање: собири на ЛГБТ лица<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.apollo.lv/portal/news/articles/78494|title=Neatļauj rīkot gājienu "Rīgas praids 2006"|archive-url=https://web.archive.org/web/20110717113043/http://www.apollo.lv/portal/news/articles/78494|archive-date=2011-07-17|accessdate=2009-02-16}}</ref> и контра-состаноци,<ref>[http://www.delna.lv/index.php?q=ful&sec=140&story=1320 Jaunupu sauc pie atbildības, Ulmi – ne]</ref> состаноци за Денот на сеќавање на летонските легионери<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.d-pils.lv/news/2/296464|title=Антифашисты возложат венки|archive-url=https://web.archive.org/web/20110720015536/http://www.d-pils.lv/news/2/296464|archive-date=2011-07-20|accessdate=2009-02-16}}</ref> и контра-состаноци,<ref>{{Cite web |url=http://www.d-pils.lv/news/2/296464 |title=Антифашисты возложат венки |access-date=2009-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110720015536/http://www.d-pils.lv/news/2/296464 |archive-date=2011-07-20 |url-status=dead }}</ref> состаноци на Главниот штаб за заштита на руските училишта,<ref>[http://www.humanrights.org.lv/upload_file/Parskats2004_lv.pdf Cilvēktiesības Latvijā 2004. g.]—Rīga: LCESC, 2005. {{ISBN|9984-9707-7-9}}.—34.—35. lpp. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090117221424/http://www.humanrights.org.lv/upload_file/Parskats2004_lv.pdf |date=January 17, 2009 }}</ref> биле забранети или ограничени во различни прилики. Ограничувањата на подобноста и нивното извршување биле во фокусот на неколку пресуди на ЕСЧП во случаите против Латвија (''Адамсонс против Латвија, Жданока против Латвија, Подколзина против Латвија'') и ставовите на Комитетот за човекови права на ОН во случајот ''Игнатан против Латвија''. == Економски, социјални и културни права во бројки == На локалните избори во 2009 година, 79,7% од избраните советници ја посочиле својата етничка припадност како етнички Летонци, а 65,5% биле мажи.<ref>[http://data.csb.gov.lv/DATABASEEN/visp/Annual%20statistical%20data/24.%20Politics%20and%20religion/24.%20Politics%20and%20religion.asp Choose table PR10. ELECTED LOCAL GOVERNMENT MEMBERS OF THE REPUBLIC OF LATVIA BY AGE, SEX, ETHNICITY AND EDUCATION QUALIFICATION] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121129215025/http://data.csb.gov.lv/DATABASEEN/visp/Annual%20statistical%20data/24.%20Politics%20and%20religion/24.%20Politics%20and%20religion.asp|date=2012-11-29}} The Central Statistics Bureau of Latvia website</ref> На парламентарните избори во 2014 година, 81 од 100 избрани пратеници биле мажи, 71 ја посочиле нивната етничка припадност како етнички Летонци.<ref>[http://sv2014.cvk.lv/ieveletie_saraksti/ Statistical data on MPs elected in 2014]{{In lang|lv}}</ref> Во споредба, на почетокот од 2010 година, етничките Летонци биле 59,4% од населението (и 71,8% меѓу граѓаните),<ref>[http://www.pmlp.gov.lv/lv/statistika/dokuments/2009/3ISVN_Latvija_pec_TTB_VPD.pdf Population of Latvia by ethnicity and by nationality, 01.01.2010] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190301135854/https://www.pmlp.gov.lv/lv/statistika/dokuments/2009/3ISVN_Latvija_pec_TTB_VPD.pdf |date=2019-03-01 }}{{In lang|lv}}</ref> а жените биле 53,9% од населението.<ref>[http://data.csb.gov.lv/DATABASEEN/Iedzsoc/Annual%20statistical%20data/04.%20Population/04.%20Population.asp Choose table IE03 POPULATION BY SEX AT THE BEGINNING OF THE YEAR] Central Statistical Bureau of Latvia website</ref> Од јануари 2021 година минималната месечна плата била 500 евра, а минималната старосна пензија била 149,6 евра.<ref>[https://www.lm.gov.lv/lv/jaunums/izmainas-socialaja-joma-2021-gada Izmaiņas sociālajā jomā 2021. gadā] Ministry of Welfare{{In lang|lv}}</ref> Просечната пресметана старосна пензија во октомври 2020 година изнесувала 403,41 евра.<ref>[https://www.vsaa.gov.lv/budzets-un-statistika/statistika/?gid=4&tid%5B%5D=1&years=2020 «Pensiju (pabalstu) vidējais piešķirtais apmērs pa mēnešiem», Sociālā apdrošināšana, 2019]{{Мртва_врска|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва врска|date=August 2024}} {{In lang|lv}}</ref> Просечната нето плата во 2019 година била 793 евра (варирајќи од 565 евра во Латгале до 883 евра во Рига).<ref>[http://data1.csb.gov.lv/pxweb/en/sociala/sociala__dsamaksa__ikgad/DSG050.px/ DSG050. Average monthly wages and salaries by statistical region] {{In lang|en}}</ref> Стапката на невработеност на крајот од ноември 2020 година била 7,4% според Државната агенција за вработување, при што варирала помеѓу 5,7% во регионот Рига и 15,1% во Латгале.<ref>[https://www.nva.gov.lv/lv/bezdarba-statistika-0 Bezdarba statistika]{{In lang|lv}}</ref> Етничките малцинства и лицата кои не укажуваат на етничката припадност сочинувале 45,5% од невработените на крајот на декември 2014 година.<ref>[http://www.nva.gov.lv/docs/28_54ca341e5768e0.39131151.xls See 2. Bezdarbnieka statistiskais portrets] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160125231342/http://www.nva.gov.lv/docs/28_54ca341e5768e0.39131151.xls}}{{In lang|lv}}</ref> Очекуваниот животен век при раѓање бил проценет на 75,4 години во 2020 година.<ref>[https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia/ Latvia] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210109203805/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia |date=2021-01-09 }}//[[The World Factbook]]</ref> Во 2011 година имало 6,3 амбулантски посети на лекари по глава на жител, 58,8 болнички кревети и 39,1 лекар на 10 000 жители.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://data.csb.gov.lv/DATABASEEN/Iedzsoc/Annual%20statistical%20data/11.%20Health%20care%20and%20sport/11.%20Health%20care%20and%20sport.asp|title=VA15, VA17, VA19|archive-url=https://web.archive.org/web/20121115171709/http://data.csb.gov.lv/DATABASEEN/Iedzsoc/Annual%20statistical%20data/11.%20Health%20care%20and%20sport/11.%20Health%20care%20and%20sport.asp|archive-date=2012-11-15|accessdate=2009-02-14}}</ref> Предучилишното образование и деветгодишното основно образование се задолжителни. Средното образование (обрасци 10–12) е бесплатно во државните училишта. Сепак, според Народниот правобранител, уставното начело за бесплатно образование е повредено со практиката родителите да мораат да купуваат учебници.<ref>[https://web.archive.org/web/20210830215133/https://www.tiesibsargs.lv/files/atzinumi/ties%C4%ABbsarga_zi%C5%86ojums_par_ties%C4%ABbu_ieg%C5%ABt_pamata_un_visp%C4%81r%C4%93jo_izgl%C4%ABt%C4%ABbu_bez_maksas_nodro%C5%A1in%C4%81%C5%A1anu_pa%C5%A1vald%C4%ABbas_dibin%C4%81t%C4%81s_izgl%C4%ABt%C4%ABbas_iest%C4%81d%C4%93s.pdf Latvijas Republikas tiesībsarga ziņojums par tiesību iegūt pamata un vispārējo vidējo izglītību bez maksas nodrošināšanu pašvaldības dibinātās izglītības iestādēs]{{In lang|lv}}</ref> Според пописот од 2000 година, 13,9% од оние на возраст од 15 години или постари кои одговарале за сопственото образование се стекнале со високо образование.<ref>[http://data.csb.gov.lv/DATABASEEN/tautassk/databasetree.asp?lang=1 Choose "Results of Population Census 2000 in brief" and "EDUCATIONAL ATTAINMENT OF POPULATION "] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080321200854/http://data.csb.gov.lv/DATABASEEN/tautassk/databasetree.asp?lang=1 |date=2008-03-21 }}</ref> Во 2011 година, 94,6% од тие кои дипломирале од основни училишта (9 години) ги продолжиле своите студии, како и 63,6% од тие кои завршиле средно образование.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://data.csb.gov.lv/DATABASEEN/Iedzsoc/Annual%20statistical%20data/09.%20Education/09.%20Education.asp|title=See IZ18|archive-url=https://web.archive.org/web/20121115171658/http://data.csb.gov.lv/DATABASEEN/Iedzsoc/Annual%20statistical%20data/09.%20Education/09.%20Education.asp|archive-date=2012-11-15|accessdate=2009-02-14}}</ref> == Законодавство и канцеларии за човекови права == === Национално право === Човековите права се гарантирани со Поглавје VIII — „Основни човекови права“ од Уставот усвоен во 1998 година;<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mk.gov.lv/en/mk/darbibu-reglamentejosie-dokumenti/satversme/|title=Constitution (Satversme) of the Republic of Latvia|archive-url=https://web.archive.org/web/20090728055516/http://www.mk.gov.lv/en/mk/darbibu-reglamentejosie-dokumenti/satversme/|archive-date=2009-07-28|accessdate=2008-11-07}}</ref> се состои од 28 члена. Тоа вклучува и човекови права од првата и втората генерација, како и некои човекови права од третата генерација: правата на лицата кои припаѓаат на етничките малцинства и правото да се живее во добронамерна средина. Членот 116 ги дефинира целите кои дозволуваат ограничување на одредени човекови права, тоа се: правата на другите луѓе, демократската структура на државата, јавната безбедност, благосостојбата и моралот. До усвојувањето на ова поглавје, основниот закон во областа на човековите права бил Уставниот закон „Правата и обврските на граѓанинот и на лицето“, усвоен во 1991 година.<ref>[http://www.barhumanrights.org.uk/docs/missionlatvia.pdf Constitutional Law "The Rights and Obligations of a Citizen and a Person"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090305195143/http://www.barhumanrights.org.uk/docs/missionlatvia.pdf|date=2009-03-05}}//''B. Bowring'' Report of a Second Mission to the Republic of Latvia on behalf of [[FIDH]] and [[Bar of England and Wales]] HRC, 1994—see Appendix 4, p. 71 (p. 41 in .pdf document)</ref> === Институции === * Од 1990 година, во парламентот на Латвија постои комисија за човекови права (првично била наречена Комитет за човекови права и етнички прашања,<ref>[http://www.saeima.lv/cgi/AP_KART?DNUM=130 Homepage of the first committee's chairperson in Parliament's website] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090321111227/http://www.saeima.lv/cgi/AP_KART?DNUM=130|date=2009-03-21}}{{In lang|lv}}</ref> а денес — Комитет за човекови права и односи со јавноста)<ref>[http://titania.saeima.lv/personal/deputati/saeima11_depweb_public.nsf/structureview?readform&type=3&lang=EN Saeima Committees]</ref> * Уставниот суд постои од 1996 година. Приватните лица можат да му поднесуваат барања за нивните уставни права од 2001 година.<ref>[http://www.satv.tiesa.gov.lv/?lang=2&mid=3 About Constitutional court]</ref> * Од 1993-1995 година, постоела канцеларијата на државниот министер за човекови права.<ref>[http://www.mk.gov.lv/lv/mk/vesture/1993-1994 Composition of the Cabinet of Ministers in 1993—1994] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090712160139/http://www.mk.gov.lv/lv/mk/vesture/1993-1994/|date=2009-07-12}}{{In lang|lv}}</ref><ref>[http://www.mk.gov.lv/lv/mk/vesture/1994-1995 Composition of the Cabinet of Ministers in 1994—1995] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090712160149/http://www.mk.gov.lv/lv/mk/vesture/1994-1995/|date=2009-07-12}}{{In lang|lv}}</ref> Во 1998 година е основана канцеларијата на Претставникот на Владата пред Меѓународните организации за човековите права.<ref>[http://www.mkparstavis.am.gov.lv/en/?id=81&parent=16 Regulations on representing the Cabinet of Ministers before International Human Rights Organisations]</ref> * Во 1995 година била формирана Националната канцеларија за човекови права,<ref>[http://www.likumi.lv/doc.php?id=36003 Noteikumi par Valsts cilvēktiesību biroju] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110520121214/http://www.likumi.lv/doc.php?id=36003|date=2011-05-20}}{{In lang|lv}}</ref> трансформирана во Канцеларија на Народниот правобранител во 2007 година. * Неколку невладини организации, исто така, се занимаваат со состојбата на човековите права во Латвија, меѓу нив и Латвискиот центар за човекови права и Латвискиот комитет за човекови права. == Меѓународно рангирање == * Индекс на демократија, 2008 година: 46 од 167<ref name="democracy1">{{Наведена мрежна страница|url=http://a330.g.akamai.net/7/330/25828/20081021185552/graphics.eiu.com/PDF/Democracy%20Index%202008.pdf|title=The Economist Intelligence Unit's Index of Democracy 2008|year=2008|publisher=[[The Economist]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20090324202331/http://a330.g.akamai.net/7/330/25828/20081021185552/graphics.eiu.com/PDF/Democracy%20Index%202008.pdf|archive-date=2009-03-24|accessdate=2009-06-05}}</ref> * [[Индекс на слободата на печатот|Светски индекс за слободата на печатот]], 2010 година: 30 од 178.<ref name="pressfree1">{{Наведена мрежна страница|url=http://en.rsf.org/press-freedom-index-2010,1034.html|title=Press Freedom Index 2010|year=2010|publisher=[[Reporters Without Borders]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721221055/http://en.rsf.org/press-freedom-index-2010,1034.html|archive-date=2011-07-21|accessdate=2011-03-03}}</ref> * Свртски индекс на приватноста, 2007 година: 13 од 37.<ref name="privacy1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.privacyinternational.org/|title=The 2007 International Privacy Ranking|year=2007|publisher=[[Privacy International]]|accessdate=2009-06-05}}</ref> * Светски индекс на квалитет на живот, 2005 година: 66 од 111.<ref name="quality1">{{Наведени вести|url=http://www.economist.com/media/pdf/QUALITY_OF_LIFE.pdf|title=Worldwide Quality of Life - 2005|work=The Economist|access-date=2009-06-05|publisher=www.economist.com|year=2005}}</ref> * [[Список на земјите по ИЧР|Индекс на човечки развој]], 2008: 44 од 179.<ref name="human1">{{Наведена мрежна страница|url=http://hdr.undp.org/en/statistics/|title=Statistics of the Human Development Report|year=2008|publisher=[[United Nations Development Programme]]|accessdate=2009-06-05}}</ref> * Слободата во светот, 2008: Оценка за [[Граѓански и политички права|политички права]]: 2; и оцена за граѓански слободи: 1 (1 е најслободна, 7 најмалку слободна).<ref name="freedomhouse1"/><ref name="freedomhouse2">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.freedomhouse.org/template.cfm?page=47&nit=457&year=2008|title=Country Report 2008 Edition|year=2008|publisher=[[Freedom House]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110624033519/http://www.freedomhouse.org/template.cfm?page=47&nit=457&year=2008|archive-date=2011-06-24|accessdate=2009-06-06}}</ref> * Глобален извештај за корупција, 2007 година: 49 од 163.<ref name="transparency1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.transparency.org/content/download/19093/263155|title=Global Corruption Report 2007|year=2007|publisher=[[Transparency International]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100903051448/http://www.transparency.org/content/download/19093/263155|archive-date=2010-09-03|accessdate=2009-06-06}}</ref> == Користена литература == * {{Наведена книга|url=http://www.lichr.ee/main/assets/L-3-eng.pdf|title=Chance to Survive: Minority Rights in Estonia and Latvia|publisher=[[Institute of Democracy and Cooperation]], [[Foundation for Historical Outlook]] and [[Legal Information Centre for Human Rights]]|others=Aleksei Semjonov|year=2009|isbn=978-9949-18-818-5|editor-last=Poleshchuk|editor-first=Vadim|editor-link=Vadim Poleshchuk|location=Estonia, Moscow, Paris|access-date=18 April 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110313081515/http://www.lichr.ee/main/assets/L-3-eng.pdf|archive-date=13 March 2011}} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.satv.tiesa.gov.lv/en/2016/02/04/the-constitution-of-the-republic-of-latvia/ Устав] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20250209025302/https://www.satv.tiesa.gov.lv/en/2016/02/04/the-constitution-of-the-republic-of-latvia/ |date=2025-02-09 }} ; Јавни власти * [http://www.tiesibsargs.lv/en Канцеларијата на Народниот правобранител] * [http://www.satv.tiesa.gov.lv/en/cases/ Судска практика на Уставниот суд] * [http://www.mkparstavis.am.gov.lv/en/default.htm Претставник на Владата пред меѓународните организации за човекови права] ; Меѓувладини организации * [http://www.ohchr.org/EN/Countries/ENACARegion/Pages/LVIndex.aspx Човекови права во Латвија] на веб-страницата на [[Канцеларија на Високиот комесар за човекови права на Обединетите нации|Канцеларијата на Високиот комесаријат за човекови права на Обединетите нации]] * [https://www.coe.int/en/web/commissioner/country-monitoring/latvia Документи за Латвија] од Комесарот за човекови права на СЕ * [http://www.osce.org/odihr-elections/14486.html Документи на ОДИХР во врска со набљудувањето на изборите во Латвија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200213105822/https://www.osce.org/odihr-elections/14486.html |date=2020-02-13 }} ; Други држави * [https://lv.usembassy.gov/our-relationship/official-reports/ Извештаите на американскиот Стејт Департмент за практиките на човековите права во Латвија] * [https://www.mid.ru/publikacii/-/asset_publisher/nTzOQTrrCFd0/content/id/4025481?p_p_id=101_INSTANCE_nTzOQTrrCFd0&_101_INSTANCE_nTzOQTrrCFd0_languageId=en_GB#19 Состојбата на човековите права во одредени земји] Руското МНР, 2020 година ; НВО од Латвија * [http://www.humanrights.org.lv/html/index.html Латвиски центар за човекови права] * [http://www.lhrc.lv/?lang=en Латвиски комитет за човекови права] ; Меѓународни невладини организации * [https://www.amnesty.org/download/Documents/EUR0120982020ENGLISH.PDF Информации за Латвија] во Извештајот на Амнести Интернешенел за 2019 година, стр.&nbsp;46–47 * [http://bhhrg.org/latvia/ Информации за Латвија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20111128090600/http://bhhrg.org/latvia/ |date=2011-11-28 }} на веб-страницата на британската Хелсиншка група за човекови права * [https://web.archive.org/web/20080926124634/http://www.minelres.lv/count/latvia.htm Информации за Латвија на веб-страницата „Малцински електронски ресурси“] * [http://refugeesinternational.org/policy/field-report/latvia-perilous-state-nationality-rights Латвија: Опасната состојба на државјанствата]{{Мртва_врска|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, извештај од 2011 година кој се фокусира на бездржавјанството од страна на Refugees International {{Europe topic|Човекови права во}} [[Категорија:Човекови права по земја]] praq738ickyrp5lf72mh693je3dff48 0 1370336 5602377 5595271 2026-07-30T23:14:42Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602377 wikitext text/x-wiki {{Infobox war faction | name = ЕОКА<br />Εθνική Οργάνωσις Κυπρίων Αγωνιστών<br />Национална организација на Кипарските Борци | logo = | caption = | active = 1955–1959 | leaders = [[Георгиос Гривас]]<br>[[Григориј Афксентиу]] | headquarters = [[Податотека:Flag of Cyprus (1922–1960).svg|border|23px]] [[Британски Кипар]] | ideology = ''[[Енозис]]''{{sfn|Karyos|2009}}<br />[[Грчки национализам]]{{sfn|Karyos|2009}}<br />[[Антиимперијализам]]<br>[[Антибритански чувства]]<br />[[Антикомунизам]]{{sfn|Θρασυβούλου|2016|p=298}}{{sfn|Novo|2012|p=194}}<br />[[Конзервативизам|Религиозен конзерватизам]]{{sfn|Θρασυβούλου|2016|p=298}}{{sfn|Novo|2012|p=194}} | position = [[Десница (политика)|Десница]] | size = 300 регуларни<br />1000 подземни{{sfn|Kraemer|1971|p=146}} | successor ={{flagicon image|EOKA_flag.svg}} [[EOKA B]] | allies = [[File:State Flag of Greece (1863-1924 and 1935-1973).svg|border|23px]] [[Кралство Грција]] | opponents = {{flag|British Empire}}<br />{{flagicon|Turkey}} [[Турска организација на отпорот|ТОО]]<br>[[Прогресивна партија на работниот народ|AKEL]]<br>[[Црна банда (организација))|Црна Банда]]<br>[[Деветосептемвриски Фронт]] | battles = }} '''Национална организација на Кипарските Борци''' ([[Грчки јазик|грчки]]: ''Εθνική Οργάνωσις Κυπρίων Αγωνιστών'') — националистичка герилска организација на кипарските Грци која се борела во кампања за крај на [[Кипар|британското владеење]] на [[Кипар]] и за [[Енозис|евентуално обединување]] со [[Кралство Грција|Грција]]. {{Sfn|Karyos|2009}} {{Efn|Поконкретно, ЕОКА е [[акроним]] од целосното име на организацијата на [[грчки јазик|грчки]], Εθνική Οργάνωσις Κυπρίων Αγωνιστών, ''Ethniki Organosis Kyprion Agoniston'' ('''Национална организација на Кипарските Борци'''), понекогаш се проширува како Εθνική Οργάνωσις Κυπριακού Αγώνος, ''Ethnikí Orgánosis Kipriakoú Agónos'' ("Национална организација на кипарската борба").{{sfn|The Editors of Encyclopaedia Britannica|2015}}}} == Заднина == [[Податотека:EOKA flag.svg|мини|214x214пкс|Знаме на ЕОКА]] [[Податотека:Georgios_Grivas_1967.jpg|мини|214x214пкс|Георгиос Гривас]] Кипар, остров во Источниот Медитеран населен претежно со Грци, бил освоен од [[Отоманското Царство]] во 1571 година и останал под негова контрола до 4 јуни 1878 година, кога после [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна]], бил предаден на [[Британско Царство|Британското Царство]]. {{Sfn|Richter|2007}} Во тоа време, на островот исто така било формирано значително [[Кипарски Турци|турско]] малцинство. Како што растеле националистичките тенденции во двете главни групи на население, кипарските Грци се залагале за ''[[Енозис]]'' (Соединување со Грција) што претставувало дел од [[Голема идеја|Големата идеја]]. Потеклото на Енозис датираат од 1821 година, годината кога започнала [[Грчка војна за независност|Грчката војна за независност]], а архиепископот на Кипар, неговиот архиѓакон и тројца епископи биле обезглавени од отоманската колонијална администрација, меѓу другите злодела. Во 1828 година, [[Јоанис Каподистријас]], првиот гувернер на Грција, побарал обединување на Кипар со Грција, додека се случиле и мали востанија. {{Sfn|Mallinson|Mallinson|2005}} Во 1878 година, кога британскиот генерал Волси пристигнал на Кипар за формално да воспостави британско владеење, го пречекал архиепископот од Китион кој, откако му посакал добредојде, побарал Британија да и го отстапи Кипар на Грција. {{Sfn|Mallinson|Mallinson|2005}} Првично, кипарските Грци го поздравиле британското владеење, бидејќи биле свесни дека Британците ги вратиле [[Јонски Острови|Јонските Острови]] на Грција во 1864 година. Тие се надевале и на британските инвестиции во Кипар, кој османлиската окупација го оставиле како осиромашен остров. {{Sfn|Emerick|2014}} Во 1912 година, британската влада и понудила на Грција да го замени Кипар за поморска база во Аргостоли, со цел да добие контрола над [[Јонско Море|Јонското Море]], понуда која била повторена во 1913 година. Во 1915 година, Британците ѝ го понудиле Кипар на Грција неколку пати во замена за учеството на Грција во [[Првата светска војна]]. Додека Грција не била одлучена дали треба да влезе во војната, сепак, британската влада ја повлекла својата понуда. {{Sfn|Richter|2007}} До 1915 година, противењето на кипарските Грци кон британското владеење се зголемило, гледајќи дека ниту британската инвестиција ниту Енозис не биле материјализирани. {{Sfn|Emerick|2014}} На почетокот, движењето Енозис имало само малку поддржувачи, главно од повисоките класи. Меѓутоа, тоа требало да се промени бидејќи почнале да се формираат две групи, разочарани од новиот владетел, имено Црквата и Лихварите. Голем број Кипарци кои студирале во Грција во следните години станале силни застапници на Енозис по нивното враќање. Од друга страна, заедницата на кипарските Турци почнала да развива свој национализам на почетокот на 20 век, бидејќи на островот пристигнале вести за прогонствата со кои се соочувале муслиманите во земјите што се формирале по [[Распад на Отоманското Царство|распадот на Отоманското Царство]]. {{Sfn|Κτωρής|2013}} <ref name="Kizilyurek 2011">{{Harvnb|Kizilyurek|2011}}</ref> Назначувањето на Роналд Сторс во ноември 1926 година за нов гувернер на Кипар, ја поттикнало идејата кај националистите на кипарските Грци дека британското владеење ќе биде отскочна штица за евентуалната унија со Грција. {{Sfn|Klapsis|2009}} Нивните односи се влошиле во 1928 година, кога кипарските Грци одбиле да учествуваат на прославата на 50-годишнината од британската окупација на Кипар. Грција апелирала на смиреност, ограничувајќи го ширењето на антиколонијалните написи во весниците на кипарските Грци. Образованието станало уште една арена на судир со усвојувањето на Законот за образование, кој се обидувал да го ограничи грчкото влијание во наставните програми на кипарските училишта. Кипарските иредентисти, исто така, жалеле за наводно повластениот третман на [[Малта]] и [[Египет]] на сметка на Кипар. {{Sfn|Frendo|1998}} Односите дополнително се влошиле кога британските власти еднострано донеле нов кривичен законик кој, меѓу другото, дозволувал употреба на [[мачење]]. Во 1929 година, членовите на Законодавниот совет, архиепископот од Китион Никодемос и Ставрос Ставринакис пристигнале во Лондон, презентирајќи меморандум до секретарот на колониите Лорд Пасфилд кој содржел барања за Енозис. Како и со претходните такви обиди, одговорот бил негативен. {{Sfn|Klapsis|2009}} Во септември 1931 година, Сторс ја блокирал одлуката на Законодавниот совет за стопирање на даночните зголемувања што требало да го покријат дефицитот на локалниот буџет. Пратениците на кипарските Грци реагирале со оставки од своите функции. Понатаму, на 18 октомври, архиепископот од Китион Никодемос ги повикал кипарските Грци да се вклучат во акти на граѓанска непослушност додека не се исполнат нивните барања за Енозис. {{Sfn|Klapsis|2009}} На 21 октомври 1931 година, 5.000 кипарски Грци, главно студенти, свештеници и градски истакнати се собрале на улиците на [[Никозија]] додека извикувале слогани за соединување со Грција во она што станало познато како Октомвриски настани. Толпата ја опседнала владината куќа, по тричасовното фрлање камења зградата била запалена. Демонстрантите на крајот биле растерани од полицијата. Во исто време британските знамиња биле одземени од јавните канцеларии низ целата земја, честопати заменети со грчки. Редот бил вратен до почетокот на ноември. Вкупно седум демонстранти биле убиени, триесет биле повредени, десет биле протерани доживотно, додека 2.606 добиле различни казни од затворски казни до парични казни поради бунтовнички активности. {{Sfn|Klapsis|2009}} {{Sfn|Rappas|2008}} Бунтот ги оштетил и англо-грчките односи. Законодавниот совет и општинските избори биле укинати, назначувањето на селските власти и окружните судии било пренесено на гувернерот на островот. Пропагирањето на идеите за обединување и веењето странски знамиња било забрането како и собранието на повеќе од 5 луѓе. Така, Кипар влегол во период на автократско владеење познат како ''Палмерократија'' (Παλμεροκρατία ), именуван по гувернерот Ричмонд Палмер, кој започнал непосредно пред бунтот и траел до почетокот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. {{Sfn|Rappas|2008}} Во 1950-тите, ЕОКА била основана со специфична цел да организира воена кампања за ставање крај на статусот на Кипар како [[колонија]] на британската круна и постигнување на обединување на островот со Грција. Раководството на [[Прогресивна партија на работниот народ|АКЕЛ]] во тоа време, [[Комунизам|комунистичката]] партија на островот, се спротивставила на воената акција на ЕОКА, заговарајќи „[[Махатма Ганди|гандиски]] пристап“ на граѓанска непослушност, како што се [[Штрајк|работничките штрајкови]] и демонстрации. {{Sfn|Mallinson|Mallinson|2005}} Првично, борбата била политичка, наспроти воена. ЕОКА, според зборовите на Гривас, сакала да го привлече вниманието на светот преку операции од висок профил кои ќе бидат на насловните страници. {{Sfn|Markides|1974}} == Основање == === Водство === ЕОКА била предводена од Георгиос Гривас, офицер на грчката армија, ветеран од Првата и Втората светска војна. За време на [[Окупација на Грција во Втората светска војна|окупацијата на Грција]] од [[Сили на Оската|Оската]] во [[Втората светска војна]], тој водел мала, антикомунистичка група на отпорот {{Efn|Постои одредена контроверзност околу организацијата, бидејќи некои извори ја сметаат неа или нејзините членови за соработници на нацистите, додека други ја сметаат за патриотска и антикомунистичка.}}, наречена Организација Х. {{Sfn|Novo|2010}} {{Sfn|Ganser|2005}} За време на [[Декемвриски настани|антикомунистичката борба]] од декември 1944 година во [[Атина]] по повлекувањето на Оската, тој бил спасен поради британската интервенција. {{Sfn|Newsinger|2016}} Гривас го презел војничкото име ''Дигенис'' директно повикувајќи се на легендарниот византиски еп Дигенис Акритас во кој тој ги одбил напаѓачите од [[Византија|Византиското Царство]]. Втор по команда во ЕОКА бил Григорис Афксентиу, исто така поранешен офицер на грчката армија. Афксентиу дипломирал на Академијата за резервни офицери во 1950 година без претходно искуство на бојното поле. {{Sfn|Newsinger|2016}} === Цели === Главната цел на ЕОКА била [[Енозис]]. Организацијата усвоила типични грчки национални идеологии и покажала религиозни, конзервативни и антикомунистички идеи. {{Sfn|Θρασυβούλου|2016}} {{Sfn|Novo|2012}} Ова било во согласност со преовладувачките идеи на кипарското општество во тоа време. {{Sfn|Βαρνάβα|2000}} {{Sfn|Novo|2012}} Имало широко распространето верување дека левичарите се спротивставуваат на националните цели и обезбедуваат одредена поддршка на колонијалниот режим {{Sfn|Θρασυβούλου|2016}} спротивно на другите современи антиколонијални востанија во Африка или Азија, кои биле предводени од марксисти. {{Sfn|Novo|2010}} Гривас и архиепископот Макариос III не се согласувале околу начинот на ослободување на островот од британската власт. Гривас го отфрлил обидот на Макариос да ја ограничи кампањата преку акти на саботажа, избегнувајќи загуба на животи. Сепак, тој го споделувал мислењето на Макариос дека победата ќе се извојува преку дипломатски средства. Целта на Гривас била да ги подложи Британците на континуирано немилосрдно вознемирување, ставајќи им јасно до знаење дека окупацијата има цена, додека Енозис ја одржува на меѓународната дипломатска агенда. Британскиот одговор на кампањата на ЕОКА бил клучен во овој поглед: репресијата од една страна ќе го отуѓи кипарското грчко население од британското владеење, а од друга страна ќе им обезбеди на Макариос и на грчката влада сила со кој ќе ги тепаат Британците пред Обединетите нации. ЕОКА ќе се погрижи да има кипарски проблем и ќе му покаже на светот дека Британците не можат да го решат. === Подготовки === Гривас го извршил првото извидување на Кипар уште во јули 1951 година. Макариос секако бил скептичен, велејќи му на Гривас во една прилика дека нема да пронајде поддржувачи за вооружена борба. Британците го делеле истиот став. Гривас конечно пристигнал на островот на почетокот на ноември 1954 година и започнал да ја основа својата подземна мрежа. Тој регрутирал од Кипарскиот сојуз на фармери (ПЕК) во селата и од двете главни младински движења, Христијанското младинско движење (ОХЕН) контролирано од црквата и националистичкото Панципарско младинско движење (ПЕОН) во градовите. {{Sfn|French|2015}} Гривас имал намера да ја претвори младината на Кипар „''во семето на ЕОКА''“. 'Рбетот на ЕОКА биле планинските групи, конвенционалните герилски сили кои живееле во скриени кампови во шумите и градските групи, кои често ја продолжувале својата цивилна работа или школување. Поддршка на ова вооружено крило била многу поширокиот Национален фронт на Кипар (ЕМАК), кој ја обезбедувал ЕОКА со разузнавачки информации, залихи, оружје, лекови, регрути и безбедни куќи, која се соочила со Британците на улиците со демонстрации и немири и спровела пропагандна офанзива. === АНЕ === АНЕ (грчки: Άλκιμος Νεολαία ΕΟΚΑ) било младинското движење на ЕОКА за време на борбата за енозис помеѓу 1955 и 1959 година. Младинската организација имала самоуправно тело кое било директно одговорно пред водачот на ЕОКА, Дигенис. Меѓу нејзините активности биле и демонстрациите против британското владеење на Кипар.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://simerini.sigmalive.com/article/2014/4/1/e-neolaia-ston-agona-tou-1955-59/|title=Η νεολαία στον αγώνα του 1955-59|work=Η νεολαία στον αγώνα του 1955-59|language=en|accessdate=2023-04-14}}</ref> == Вооружена кампања == [[Податотека:Street_riot_in_Nicosia_1956.jpg|мини|Британски војник се соочува со толпа демонстранти за време на битката во болницата во Никозија во 1956 година]] === Од Април 1955 до разрешувањето на гувернерот Армитиџ (октомври) === Вооружената борба започнала ноќта на 29 март - април 1955 година. Вкупно 18 бомбашки напади се случиле на различни места низ островот. Најзабележителни инциденти биле оние во [[Никозија]] од страна на групата на Маркос Дракос, како и демолирањето на предавателот на Кипарската радиодифузна станица. {{Sfn|Newsinger|2016}} {{Sfn|French|2015}} {{Sfn|Richter|2011}} Нападите биле придружени со револуционерен проглас потпишан од „Водачот Диген“. Гривас одлучил да ја задржи својата вмешаност во тајност во тој момент и го користел името на византиски генерал кој го бранел Кипар во средновековниот период. {{Sfn|Newsinger|2016}} Гривас, исто така, забранил напади врз кипарските Турци во тоа време, и сакал само британските војници и грчките соработници да бидат цел.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Pogrom in Istanbul, 6./7. September 1955: Die Rolle der türkischen Presse in einer kollektiven Plünderungs- und Vernichtungshysterie|last=Ağır|first=Ülkü|publisher=Klaus Schwarz Verlag|year=2014|isbn=978-3-87997-439-9|edition=1|location=Berlin|pages=161|language=de}}</ref> Британците, не очекувајќи го овој пресврт на настаните, ги зацврстиле своите локални воени бази (Декелија и Акротири) со префрлање на војници од Египет. {{Sfn|Richter|2011}} На крајот на април нападите на ЕОКА привремено прекинале, давајќи му време на Гривас да ги организира младите. {{Sfn|Richter|2011}} Втората офанзива била започната на 19 јуни со координирани напади со бомби и гранати против полициски станици, воени инсталации и домови на армиски офицери и високи функционери. {{Sfn|Newsinger|2016}} {{Sfn|Richter|2011}} {{Sfn|French|2015}} Еден од тие бомбашки напади ја срушила зградата на седиштето на полицијата во [[Фамагуста]]. {{Sfn|Newsinger|2016}} Тие напади обично биле проследени со спорадични инциденти: пукотници, бомбашки напади и зголемено нарушување на јавниот ред и мир. {{Sfn|Newsinger|2016}} Овој втор бран напади на ЕОКА траел до крајот на јуни, со вкупно 204 напади од почетокот на вооружениот отпор. {{Sfn|Richter|2011}} {{Sfn|French|2015}} Во август, двајца членови на Специјалниот огранок биле убиени во одвоени инциденти. Подигнувањето на грчкото знаме за време на демонстрациите вообичаено доведувало до судири со колонијалните власти, а последниве го отстранувале насилно доколку е потребно. {{Sfn|Newsinger|2016}} Друг голем успех на ЕОКА било бегството од затворот во замокот Киренија на 16 членови на ЕОКА, вклучително и голем број клучни фигури, како што се Маркос Дракос и Григорис Афксентиу. {{Sfn|Newsinger|2016}} ==== Британски реакции ==== Ситуацијата се чинела дека се влошува надвор од контрола и британските власти направиле обид да ја заштитат својата позиција на Кипар со дипломатски маневри и контра-бунтовничка офанзива. Дипломатските маневри ги насочиле кон грчката и турската влада, да се спротивстават една против друга. Еден ја гледал Турција како „''клучот што ги штити британските интереси''“ на Кипар. {{Sfn|Newsinger|2016}} До крајот на септември, додека кризата ескалирала, британската влада одлучила да го смени гувернерот Армитиџ. {{Sfn|French|2015}} Потоа, британската политика исто така имала за цел драматично зголемување на регрутирањето на кипарските Турци. До почетокот на 1956 година, тие доминирале со полициските сили кои броеле 4.000 во споредба со помалку од 1.000 кипарски Грци. Кипарските Турци биле во првата линија против ЕОКА. Неизбежно, употребата на полицајци од кипарските Турци против заедницата на кипарските Грци ги влошила односите меѓу двете заедници. {{Sfn|Newsinger|2016}} ==== Турски реакции ==== Во август 1955 година, [[Аднан Мендерес]], тогашниот турски претседател, објавил дека Турција нема да прифати какви било промени во статусот на Кипар што не се во интерес на Турција. Во Турција јавното мислење било разгорено. Во турските медиуми се рашириле гласини дека е веројатно да се случи колеж на заедницата на кипарските Турци; тие не биле целосно неосновани, бидејќи во тој јуни имало огромна експлозија на бомба во турскиот дел на Никозија, и водачот на заедницата на кипарските Турци Фазил Ќучук започнал да добива смртни закани. Зголемените тензии довеле до националистички реакции во земјата и антигрчкиот [[Септемвриски погром|истанбулски погром]] спонзориран од владата во септември 1955 година. {{Sfn|Richter|2011}} Во исто време, за време на Лондонската трилатерална конференција меѓу Велика Британија, Турција и Грција, договорот не се остварил поради турската загриженост дека она што Грција го подразбира под самоопределување е всушност евентуална анексија. {{Sfn|Richter|2011}} {{Sfn|Holland|1998}} За време на состанокот помеѓу крајот на август и 7 септември 1955 година, Турција исто така тврдела дека доколку статусот на Кипар под британска администрација не се почитува, целиот [[Лозански договор]] ќе биде доведен во прашање. === Октомври 1955 — март 1956 година === Новиот британски гувернер Џон Хардинг пристигнал на 3 октомври. {{Sfn|Holland|1998}} Хардинг се обидел да се сретне со архиепископот Макариос и двајцата се согласиле да започнат со преговори кои станале познати како Хардингово-Макариосови преговори. {{Sfn|Holland|1998}} {{Sfn|Richter|2011}} Зголемената безбедност и засилувањето на воената моќ биле приоритетите на Хардинг. {{Sfn|Richter|2011}} На 26 ноември, Хардинг прогласил вонредна состојба - тоа, меѓу другото, значело и спроведување на смртната казна за нефатални злосторства. {{Sfn|Richter|2011}} Репресивното законодавство и засилувањето на војниците не успеало. Населението на кипарските Грци било непријателски настроено, а Специјалниот огранок бил стерилизиран. {{Sfn|Newsinger|2016}} Британскиот одговор бил голем кордон и операции за пребарување, кои ретко резултирале со апсења или откривање на складишта за оружје, но кои секогаш ги отуѓувале оние чии куќи биле претресувани или кои биле грубо кршени и влечени за да бидат прегледани. Колективните казни, кои не ја поткопувале поддршката за ЕОКА, само успеале да ги направат кипарските Грци понепријателски настроени кон британското владеење. {{Sfn|Newsinger|2016}} Освен тоа, Хардинг го гледал Кипар како пион во глобалната ситуација во [[Студена војна|Студената војна]]: на 13 декември тој ја забранил партијата АКЕЛ и привел 128 нејзини водечки членови, практично осакатувајќи ја единствената политичка партија на Кипар што се спротивставила на ЕОКА. {{Sfn|Newsinger|2016}} Неизбежниот резултат бил да се зголеми симпатијата за ЕОКА и да се помогнат нејзините напори за регрутирање. Проблемот бил што заедницата на кипарските Грци била во огромно мнозинство за Енозис, и далеку од тоа да се појават умерени со кои Британија би можела да се договори. {{Sfn|Newsinger|2016}} Токму оваа народна поддршка, која му овозможила на Гривас и неговата мала група герилци да го преземат растечкиот безбедносен апарат што Хардинг го насочувал против него, што ја одржувала вооружената борба. {{Sfn|Newsinger|2016}} Станало јасно дека ЕОКА навистина има ефикасен разузнавачки апарат и дека герилците честопати биле предупредувани за безбедносни намери. Ученици, домашни службеници, цивилен персонал во воените бази, полиција, сите тие биле ангажирани од Гривас во разузнавачката војна додека безбедносните сили дејствувале во темнина. {{Sfn|Newsinger|2016}} Операцијата „''Напред кон победата''“ била започната на 18 ноември и била придружена со неколку бомбашки напади. {{Sfn|Richter|2011}} Во урбаните средини, учениците имале истакната улога во борбата на ЕОКА. ''Битката на знамињата'', ескалирала во текот на есента 1955 година и го достигнала врвот во јануари и февруари 1956 година - што ги држела британските сили зафатени подалеку од бркањето на ЕОКА. {{Sfn|French|2015}} {{Sfn|Richter|2011}} Учениците не само што учествувале во немири и фрлање камења против полицијата, туку некои од нив биле обучени и да фрлаат бомби и да прават атентати. {{Sfn|Richter|2011}} Бомби од герилци и млади биле фрлани врз куќи на британски персонал, полициски станици и армиски кампови. {{Sfn|Richter|2011}} {{Sfn|French|2015}} Во некои случаи, членовите на ЕОКА успеале да украдат одредено оружје. {{Sfn|French|2015}} Целта била, Британците никогаш не требало да успеат целосно да ги елиминираат агентите на ЕОКА од полициските сили. {{Sfn|Newsinger|2016}} Борбата продолжила во планините додека герилците ја прошириле својата мрежа во планините Тродос. Меѓутоа, поради суровите зимски услови, покрај одредениот британски воен притисок, активноста на ЕОКА привремено се намалила. {{Sfn|French|2015}} До крајот на февруари 1956 година, Британците биле вклучени во задушувањето на вистински бунт на учениците што оставиле едно момче застрелано, а училишниот систем на островот речиси целосно бил затворен. {{Sfn|Newsinger|2016}} === Март 1956 — март 1957 година === По неуспехот на преговорите Макариос-Хардинг, британската влада на 9 март 1956 година ненадејно го прогонила Макариос на [[Сејшели|Сејшелите.]] {{Sfn|Richter|2011}} Ова предизвикало еднонеделен генерален штрајк проследен со драматично зголемување на активноста на ЕОКА: 246 напади до 31 март, вклучително и неуспешен обид за атентат на Хардинг. Офанзивата продолжила во април и мај, а британските жртви изнесувале во просек по двајца убиени секоја недела. {{Sfn|Newsinger|2016}} Додека силите на Хардинг правеле терен во планините, {{Sfn|Richter|2011}} герилците и младите на ЕОКА се обидувале да убијат членови на безбедносните сили во слободно време или наводни предавници. {{Sfn|Richter|2011}} Во овој период, ЕОКА ја насочила својата активност кон урбаните средини. Бомбите врз куќи и немирите, главно од ученици, ја принудиле армијата да ги држи силите подалеку од планините каде што се криеле главните борци на ЕОКА. Освен поединечни граѓани или војници во слободното време, нападнати биле и армиски и полициски објекти со вкупно 104 бомбашки напади врз објекти, 53 немири, 136 чинови на саботажа, 403 заседи, 35 напади врз полицајци, 38 напади врз војници и 43 напади на полициски станици. {{Efn|Некои од нападите врз цивили привлекле светско внимание и биле искористени за пропагандни цели од страна на британските власти. Најзначајни напади биле убиството на воен лекар додека се возел кон дома,{{sfn|French|2015|p=110}} погубување на помошникот началник на кипарскиот грчки надзорник Киријакос Аристотелус,{{sfn|French|2015|p=111}}{{sfn|Richter|2011|pp=489–491|ps=:Рихтер тврди дека атентатот се случил во болничкото одделение, додека Аристотелус разговарал со докторот. Докторот бил повреден, според Рихтер}} убиството на синот на војник на плажа во близина на [[Акротири и Декелија|базата Декелија]]{{sfn|Richter|2011|p=493}} малтешки сопственик на продавница (вереник на кипарска гркиња) бил убиен со пукање во грб. -фотографијата од ожалостената сопруга стигнала до мејнстрим медиумите во Велика Британија - уште еден пар, британски царински службеник и неговата сопруга, биле убиени додека правеле пикник.{{sfn|Richter|2011|p=493}} На 16 јуни 1956 година, бомбардирањето на ресторан од страна на ЕОКА довело до смртта на Вилијам П. Ботелер, службеник на [[ЦИА]] кој работел под маска на [[Стејт департмент|дипломат]]. Гривас веднаш издал соопштение во кое негирал намерен обид за таргетирање на американски граѓани.{{sfn|Richter|2011|p=496}}}} {{Sfn|French|2015}} Но, како што се зголемувал притисокот на Хардинг, Гривас почнал да ги гаѓа полицајците на кипарските Турци, што ефективно предизвикало меѓузаеднички немири и серија штрајкови. {{Sfn|French|2015}} <ref>{{Harvnb|Richter|2011}}</ref> Хардинг ја засилил својата борба против EOKA организирајќи серија операции во април-јули {{Efn|Овие операции биле * Операција „Кенет“ * Операција „Пеперпот“, * Операција „Среќен Алфонс“ и * Операција „Раширен орел“. 21 војник загинале во шумски пожар за време на операцијата „Среќен Алфонс“.{{sfn|French|2015|p=135}}}} Хардинг исто така ја надградил својата разузнавачка мрежа вклучувајќи го и создавањето на озлогласениот X-вод. {{Sfn|French|2015}} На 10 мај првите двајца затвореници на ЕОКА биле обесени, а Гривас одговорил со погубување на двајца британски војници. {{Sfn|Newsinger|2016}} Британците биле загрижени да се спротивстават на планинските единици на ЕОКА. Биле започнати операции од големи размери, но Гривас успеал да побегне. {{Sfn|Newsinger|2016}} Решил да се пресели во [[Лимасол]] каде го основал своето ново седиште. Иако Гривас избегал, операциите во Тродос имале одреден успех за Британците: биле заробени 20 герилци и 50 оружја. Сепак, тие завршиле со катастрофа: најмалку 7 британски војници загинале, а дополнително 21 биле изгорени до смрт случајно. Последниот инцидент го засенил првиот вистински успех против герилските сили на ЕОКА. {{Sfn|Newsinger|2016}} На 9 август британските власти обесиле уште тројца затвореници на ЕОКА; сепак Гривас овојпат не возвратил. Во знак на протест биле одржани широки штрајкови. {{Sfn|Newsinger|2016}} Во ноември 1956 година, поради [[Суецка криза|Суецката криза,]] голем број британски војници биле префрлени од Кипар, дозволувајќи му на Гривас да започне нова офанзива. ЕОКА започнала бран напади во она што ќе стане за Британците познато како „''Црн ноември''“ со вкупно 416 напади, 39 убиени, од кои 21 Британец. По дебаклот во Суец, британската воена сила се зголемила на 20.000 и Хардинг успеал да започне нова офанзива. {{Sfn|Newsinger|2016}} Иако активноста на ЕОКА била строго потисната во планините, нејзината вооружена борба продолжила во урбаните средини, додека британските сили биле очигледно немоќни. {{Sfn|French|2015}} {{Sfn|Newsinger|2016}} {{Sfn|Richter|2011}} Гривас прогласил примирје на 14 март 1957 година, кое траело речиси една година. {{Sfn|Richter|2011}} === Март 1957 — ноември 1957 година === Хардинг продолжил да врши притисок врз ЕОКА и покрај едностраното примирје кое наметнало безбедносни мерки врз селаните. Ова им се вратило на британските сили бидејќи ЕОКА постигнала придобивки на полето на пропагандата. {{Sfn|Richter|2011}} {{Sfn|French|2015}} {{Sfn|Holland|1998}} Во меѓувреме, ПЕКА {{Efn|ПЕКА била политички огранок на ЕОКА}} ја продолжила борбата за Енозис со политички средства, додека ЕОКА се обидуваше да регрутира нови членови. Свештениците и учителите, под строга тајност, извидувале млади мажи на возраст од 14-24 години и биле главно успешни. {{Sfn|Richter|2011}} Гривас ја реорганизирал структурата на ЕОКА. {{Sfn|French|2015}} До есента, Гривас ја зголемил својата автономија од Грција и Макариос и планирал да ја нападне Левицата и заедницата на кипарските Турци. Грчката влада и Макариос не биле во можност да ги спречат тие иницијативи. {{Sfn|Richter|2011}} ==== Кампови за притвор и тврдења за мачења ==== Законот за притвор на лица, донесен на 15 јуни 1955 година, им дал овластување на британските власти да затворат осомничен во логор без судење. {{Sfn|Richter|2011}} ПЕКА, а подоцна и Макариос и грчката влада укажале на нечовечките услови во тие кампови. {{Sfn|French|2015}} {{Sfn|Richter|2011}} Ситуацијата на затворениците таму била спорна {{Sfn|Richter|2011}} Меѓународниот комитет на Црвениот крст двапати ги посетил камповите и не пронајдел никакви проблеми. {{Sfn|French|2015}} {{Sfn|Richter|2011}} Хардинг ги отфрлил обвинувањата за мачење, опишувајќи го како пропаганда на ЕОКА. {{Sfn|Richter|2011}} Наводите за мачење имале влијание во внатрешната британска политика. {{Sfn|Richter|2011}} Прецизната употреба на методите на мачење останува предмет на спор. Според Хајнц Рихтер, додека полицијата или војската генерално биле легални, Британците ги затворале очите пред испрашувачите, од кои многумина биле намерно недоволно образовани кипарски Турци кои биле против ''Енозис''. Друг аспект што Рихтер го истакнува е дека многу тврдења за мачење биле изнесени бидејќи наводните жртви се плашеле за своите животи бидејќи било казнувано со смрт да зборуваат со Британците. {{Sfn|Richter|2011}} Дејвид Френч  од друга страна, смета дека повеќето – но не сите – тврдења за мачење биле пропагандна алатка на ЕОКА. {{Sfn|French|2015}} Генерално, Хардинг не успеал да го придобие населението на кипарските Грци, особено кога неговите безбедносни сили прибегнале кон овие мерки. {{Sfn|Newsinger|2016}} Мачењето што го користеле Британците на Кипар вклучувало тепање, јавно камшикување, чисто тепање, принудно стоење, мраз и дрога. Другото мачење вклучувало анално и вагинално вметнување врели јајца, тактика што ја користеле и Британците во [[Кенија]].<ref name="Rejali2009">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=-L8GtJY_J00C&pg=PA331|title=Torture and Democracy|last=Darius Rejali|date=8 June 2009|publisher=Princeton University Press|isbn=978-1-4008-3087-9|pages=331–}}</ref> Испитувач на британскиот специјален огранок во Кипар изјавил дека го осмислил „''жешкото јајце под пазувите''“. Во неколку случаи била применета и електротортура. Џек Тејлор, британски полицаец кој бил испратен на Кипар во септември 1956 година, открил дека имало тепање затвореници, додека бригадниот Мајкл Харботл потврдил дека Специјалниот огранок на Кипар користел мачење.<ref name="Lim2018">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=1-ZfDwAAQBAJ&pg=PA80|title=The Evolution of British Counter-Insurgency during the Cyprus Revolt, 1955–1959|last=Preston Jordan Lim|date=12 June 2018|publisher=Springer|isbn=978-3-319-91620-0|pages=79–80}}</ref> Овие изјави ја потврдуваат употребата на мачење на Кипар од страна на Британците, иако останува нејасно колку била раширена и честа неговата употреба. ==== Кампања против групите на кипарските Грци ==== Првично, ЕОКА го заплашувала населението да не соработува со безбедносните сили, но дефиницијата за предавник постојано се проширувала бидејќи безбедносните сили имале одредени успеси против ЕОКА на крајот на 1956 година. {{Sfn|French|2015}} Членовите на ЕОКА кои разговарале со безбедносните сили кои биле на испрашување исто така се сметале за предавници, а Гривас бил за смртна казна во такви случаи. Се случувале инциденти кога герилците на ЕОКА убивале други по сопствена иницијатива, а не само врз основа на обвинувања за предавство. Убиствата се случувле во јавност. {{Sfn|French|2015}} {{Sfn|Holland|1998}} Таквата активност го достигнала својот врв особено во текот на летото-есента 1956 година. {{Sfn|French|2015}} Целни групи и левицата на кипарските Грци, а особено комунистичката партија (АКЕЛ). АКЕЛ имала за цел политичка улога во заедницата на кипарските Грци, оспорувајќи го тврдењето на ЕОКА дека Макариос е единствениот водач на заедницата. Бидејќи АКЕЛ растела во бројки, практично ја негирала улогата на Макариос. Британците деликатно го поттикнале ова непријателство и во август 1957 година избувнал вториот бран на внатрешно грчко насилство. {{Sfn|Holland|1998}} Друг сличен бран избувнал во април-октомври 1958 година кога бил неизбежен мировен договор. {{Sfn|French|2015}} {{Sfn|Richter|2011}} АКЕЛ одржал масовни демонстрации и побарал помош од Макариос што тој ја одобрил. {{Sfn|French|2015}} {{Sfn|Richter|2011}} Голем број научници ја карактеризираат ЕОКА како терористичка организација поради нападите врз јавните претпријатија, убиствата на припадниците на безбедносните сили, државните службеници и методите на заплашување на локалното население и таргетирање на цивили. ==== Крај на примирјето ==== Во овој период Британците отворено ги толерирале паравоените организации на кипарските Турци. Британците намерно тргнале да ја употребат заедницата на кипарските Турци на островот и владата на Турците како средство за блокирање на барањата за [[Енозис]]. {{Sfn|Newsinger|2016}} Тие практично се здружиле со турското малцинство и ги претвориле како огромно мнозинство во полициските сили. Ова тогаш излегло од контрола што се однесува до Британците, но сепак тие успеале да ја искористат ситуацијата. {{Sfn|Newsinger|2016}} Примирјето против колонијалните власти траело до 28 октомври 1957 година ([[Охи Ден]], грчки национален празник) кога Харолд Мекмилан, британскиот министер за надворешни работи, го одбил предлогот на Макариос. {{Sfn|Richter|2011}} === Декември 1957 — август 1958 година === Сер Хју Фут пристигнал на Кипар во декември 1956 година, кога станало очигледно дека воената победа на Британците не е неизбежна. {{Sfn|French|2015}} {{Sfn|Holland|1998}} Гривас во тоа време планирал постепена ескалација на нападите на ЕОКА врз британските сили, но во средината на декември тој повикал на примирје за да се даде простор за преговори. Примирјето се прекинало на 4 март 1958 година кога бил започнат нов бран напади, но овој пат, Гривас им наредил на своите герилци да не ги напаѓаат кипарските Турци за да избегнат меѓузаедничко насилство што може да доведе до поделба. {{Sfn|French|2015}} ==== ЕОКА и кипарските Турци ==== Заедницата на кипарските Турци се противела на Енозис долго пред 1950-тите од страв дека обединувањето со Грција ќе доведе до нивно прогонство и протерување, страв заснован на судбината на [[Критски Турци|Критските Турци]] по обединувањето на [[Крит]] со [[Грција]]. Слично на тоа, национализмот меѓу кипарските Турци бил изграден од различни настани што довеле до [[Распад на Отоманското Царство|распаѓање на Отоманското Царство]]. {{Sfn|French|2015}} {{Sfn|Holland|1998}} <ref name="Kizilyurek 2011"/> Паравоените групи, како што се ''Кибрис Турк Мукавемет Бирлиги'' („Единица на отпорот на кипарските Турци“), ''Кара Чете'' („Црна банда“) и Волкан, се појавиле уште во мај 1955 година. Сите тие подоцна биле апсорбирани од ТОО ([[Турска организација на отпорот]]) {{Sfn|French|2015}} {{Sfn|Holland|1998}} ТОО претставувала алатката на [[Турција]] за поттикнување меѓузаедничко насилство со цел да се покаже дека поделбата е единствениот можен аранжман. {{Sfn|French|2015}} Како и ЕОКА, ТОО употребила насилство врз членовите на сопствената заедница (т.е. левичарите) кои не биле подготвени да останат во линија со нивната кауза. {{Sfn|French|2015}} {{Sfn|Holland|1998}} ЕОКА избегнала судир против кипарските Турци, но тоа се променило подоцна од јануари 1957 година. {{Sfn|French|2015}} {{Sfn|Holland|1998}} Според Френч, Гривас одлучил да ги нападне кипарските Турци за да предизвика меѓузаеднички тензии и немири во градовите на Кипар, принудувајќи ги Британците да ги повлечат своите трупи од лов на ЕОКА во планините и да го воспостават редот во урбаните области. {{Sfn|French|2015}} Од 19 јануари 1957 година до крајот на март, герилците на ЕОКА ги нападнале членовите на турската заедница, почнувајќи од еден полицаец од кипарските Турци, предизвикувајќи немири кои трале три дена. {{Sfn|French|2015}} {{Sfn|Richter|2011}} Меѓузаедничкото насилство ескалирало во летото 1958 година со бројни жртви. Френч изброил 55 атентати од Турци врз Грци и 59 атентати од Грци врз Турци во периодот од 7 јуни до 7 август. {{Sfn|French|2015}} {{Sfn|Holland|1998}} Значителен број кипарски Турци биле раселени поради насилството. {{Sfn|Richter|2011}} Со цел да се справи со меѓузаедничкиот судир, биле монтирани операциите „Кибрит“ и „Запалка“. {{Sfn|French|2015}} {{Sfn|Holland|1998}} Во август било склучено примирје, поддржано од грчката и турската влада. {{Sfn|French|2015}} === Август 1958 година до Циришкиот и Лондонскиот договор === [[Податотека:Makarios_III_and_Robert_F._Wagner_NYWTS_cropped.jpg|мини|Архиепископот Макариј III (на сликата во 1962 г.) бил политички водач на ЕОКА.]] Британските власти не биле во можност да ја потиснат активноста на ЕОКА, па британската влада се обидувала да постигне решение што нема да ја засрами Британија. [[MacMillan Plan(Cyprus)|Планот МекМилан]] вложил напори во оваа насока. Грците го отфрлиле планот бидејќи го гледале како отворена врата што води до поделба на островот и Гривас го откажал примирјето на 7 септември. {{Sfn|French|2015}} Била започната нова вооружена кампања и целите значително се разликувале од претходните периоди. Гривас им наредил на герилците „''недискриминирачки да удрат по секој Англичанец каде и да се најде''“, што резултирало со смрт на 8 британски државјани во 104 инциденти напади во следните два месеци. {{Sfn|French|2015}} Но, додека воената сила на ЕОКА растела, кипарските Грци се фрустрирале од меѓузаедничкото насилство и борбата против Британците. Макариос во едно интервју навестил дека е подготвен да го смени својот став и да прифати независен Кипар. Овој развој го налутило Гривас, но бил поддржан од влијателни членови на заедницата на кипарските Грци. ЕОКА започнала да ја губи својата широка база на поддршка. {{Sfn|French|2015}} Во текот на последните месеци од 1958 година, сите страни имале причини да се залагаат за компромис. Страната на кипарските Грци се плашела дека поделбата станува сè понеизбежна, Грција била вознемирена дека тековната ситуација може да доведе до војна со Турција, Турција морала да управува со тековните кризи на нејзините источни граници, а Британците не сакале да видат дестабилизација на [[НАТО]] поради грчко-турската војна. На 5 декември, министрите за надворешни работи на Грција и Турција ја признале ситуацијата и биле договорени низа состаноци кои резултирале со Лондонско-Циришките договори. Ова било компромисно решение во кое Кипар ќе стане независна и суверена земја. {{Sfn|French|2015}} И Макариос и Гривас ги прифатиле договорите со тешко срце, но турско-кипарското раководство било ентузијастичко за компромисот. На 9 март 1959 година, Гривас издал леток во кој се изјаснил дека ги прифаќа лондонските договори. {{Sfn|French|2015}} Според историчарот Хајнц Рихтер, активностите на ЕОКА резултирале со смрт на 104 британски војници, 54 полицајци (меѓу кои 15 кипарски Грци, 22 кипарски Турци и 12 Британци) и 238 граѓани (од нив 26 Британци, 203 Кипарски Грци {{Sfn|Richter|2011}} Кипарски Турци) == Последици == По договорите од Цирих и Лондон и формирањето на [[Република Кипар]], Макариос, кој станал првиот претседател, ја екипирал Владата и државната служба со членови на ЕОКА. Екстремистите од двете заедници останале вооружени и продолжиле да ги бараат своите цели, [[Енозис]] или [[Таксим (политика)|Таксим]]. {{Sfn|Richter|2010}} Министрите и другите ветерани на ЕОКА се приклучиле на тајната организација Акритас, со Поликарпос Јоркацис како нов „Дигенис“. {{Sfn|Richter|2010}} Како што секоја заедница се стремела кон спротивни цели, новоформираната држава набрзо пропаднала, откако Макариос го променил уставот еднострано, отворајќи го патот кон меѓузаедничкото насилство. {{Sfn|Richter|2010}} === Музеи и споменици === [[Податотека:Michalakis_Karaolis.jpg|мини|Споменик за Михалис Караолис, Никозија]] Меморијалниот музеј посветен на кампањата на ЕОКА бил создаден во 1960 година. Се наоѓа во центарот на [[Никозија]] <ref>{{Наведени вести|url=http://www.cyprus-mail.com/news/main.php?id=26491&archive=1|title=The flag that marked the end of colonial rule|last=Leonidou|first=Leo|date=22 June 2006|work=[[Cyprus Mail]]|access-date=17 April 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070526233705/http://www.cyprus-mail.com/news/main.php?id=26491&archive=1|archive-date=26 May 2007}}</ref> Постојат различни споменици посветени на членовите на ЕОКА кои загинале во текот на годините на борба, кои во голема мера се сметаат за херои од времето на војната од страна на кипарските Грци. Дел од средишниот затвор во Никозија, основан од британскиот гувернер Хардинг, функционира по независноста на Кипар како музеј. Ова ги вклучува затворските ќелии, бесилката и „Затворените гробови“ на 13 борци на ЕОКА кои биле или погубени или убиени од колонијалните власти.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=by-GDAAAQBAJ&pg=PA177|title=The Social Construction of Death: Interdisciplinary Perspectives|last=Brussel|first=Leen Van|last2=Carpentier|first2=Nico|date=2014|publisher=Springer|isbn=9781137391919|page=177|language=en}}</ref> == Тужби против британската влада == Во 2012 година, Канцеларијата за надворешни работи објавила високо доверливи документи кои ги опишале тврдењата за мачење и злоупотреба помеѓу 1955-1959 година. Во извештаите било откриено дека службениците на колонијалната администрација признале мачење и злоупотреба. Во истите трудови, постојат наводи против британските војници и безбедносниот персонал во врска со (меѓу другите инциденти) убиство на слеп човек, наредување на кипарски Грк да си го ископа гробот и удирајќи бремена жена која последователно абортирала. Други наводи вклучуваат масовно апсење и претепување на 300 цивили во 1958 година од страна на колонијалните сили. Во инцидентот, се тврди дека инволвираните сили оставиле некои цивили зад себе, сметајќи дека се мртви. Една жена, исто така, соопштила дека била силувана во шума, на 16-годишна возраст, од членови на Специјалниот огранок, а потоа била подложена на „''брутално испрашување''“ во врска со нејзината поврзаност со ЕОКА, што вклучувало лажно погубување и насилно носење јаже околу вратот.<ref name="court_winning_guardian">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theguardian.com/world/2018/jan/12/cypriot-veterans-win-right-to-claim-damages-over-uk-torture-claims|title=Cypriot veterans win right to claim damages over UK torture claims|date=2018-01-12|work=[[The Guardian]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230603225934/https://www.theguardian.com/world/2018/jan/12/cypriot-veterans-win-right-to-claim-damages-over-uk-torture-claims|archive-date=3 June 2023}}</ref> Во друг инцидент, еден човек го загубил бубрегот по сослушување во озлогласената зграда „Црвена куќа“ во [[Лимасол]].<ref name="BBC News 2019">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.com/news/uk-46978271|title=UK pays £1m to Cyprus 'torture victims'|date=2019-01-24|work=BBC News|accessdate=2019-04-15}}</ref> По објавувањето на документите, ветераните на ЕОКА објавиле дека се планираат тужби против британските власти. Здружението на ветерани тврдело дека најмалку 14 Кипарци загинале, а стотици други можеле да бидат мачени за време на испрашувањата од страна на Британците за време на кампањата 1955-1959 година. Двајца од оние кои наводно починале за време на испрашувањето биле на возраст од 17 години. Правната постапка дошла по откривањето на тајните документи објавени во 2011 година, кои прикажуваат слични практики за време на востанието Мау Мау во Кенија, во истиот период.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.thetimes.com/article/greek-cypriots-intend-to-sue-britain-over-torture-in-1950s-uprising-mndhcgcht92|title=Greek Cypriots intend to sue Britain over torture in 1950s uprising|last=Theodoulou|first=Michael|date=13 April 2011|work=[[The Times]]|access-date=2011-05-09}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.cyprus-mail.com/cyprus/eoka-fighters-sue-brits-over-torture/20110414|title=EOKA fighters to sue Brits over torture|last=Dewhurst|first=Patrick|date=14 April 2011|work=[[Cyprus Mail]]|access-date=2011-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20110518083948/http://www.cyprus-mail.com/cyprus/eoka-fighters-sue-brits-over-torture/20110414|archive-date=18 May 2011}}</ref> Во 2018 година, кипарските ветерани го добиле правото да бараат отштета поради барањата за мачење во [[Обединетото Кралство]] на суд. Претседавачкиот судија ги отфрлил аргументите на британската влада дека случајот треба да се суди според кипарскиот закон, што, доколку е точно, би значело дека во случајот се применува статутот на застареност. Судијата коментирал дека „''Ми се чини дека во овој случај, каде што државата треба да одговара за актите на насилство врз нејзините граѓани, таа треба да одговара пред сопствените судови, според сопствениот закон и не треба да бега од одговорност со повикување на колонијалниот закон што самата го донела''“. Случајот бил решен вонсудски со тоа што Обединетото Кралство им доделил на кипарските Грци 1 милион фунти (ќе бидат распределени меѓу наводните жртви). Владата на Обединетото Кралство негирала каква било одговорност.<ref name="Smith 2019">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theguardian.com/world/2019/jan/23/britain-to-pay-group-of-greek-cypriots-1m-after-claims-of-human-rights-abuse|title=UK to pay £1m to Greek Cypriots over claims of human rights abuses|last=Smith|first=Helena|date=2019-01-23|work=the Guardian|accessdate=2019-04-15}}</ref> Декласифицираните британски архиви, исто така, откриле дека Одделот за истражување на информации тајно пропагандно крило на Министерството за надворешни работи на Обединетото Кралство кое се занимавало со пропагандата на Студената војна, било одговорно за ширење лажни вести во кои се соопштувало дека бунтовниците на ЕОКА силувале ученички на возраст од 12 години. Овие црни пропагандни приказни им биле пренесени на американските новинари како дел од „Операцијата ТЕА-ПАРТИ“.<ref>{{Наведена книга|title=MI6: Inside the Covert World of Her Majesty's Secret Intelligence Service|url=https://archive.org/details/mi6insidecovertw00dorr|last=Dorril|first=Stephen|publisher=Touchstone|year=2002|isbn=|location=New York|pages=[https://archive.org/details/mi6insidecovertw00dorr/page/552 552]}}</ref> == Во популарната култура == Во Кипар, борбата на ЕОКА, од нејзиниот крај, станала речиси митолошка организација поради нејзината изненадувачка победа и подвижноста на кипарскиот народ на тогаш неродената нација за независност, и како таква, има многу филмови, телевизиски серии и документарни филмови до денес. ЕОКА, исто така, била во британските филмови и документарни филмови, но во спротивна насока, пристапот на двете да се сочувствуваат со британските сили на островот и да се прикаже ЕОКА како терористичка организација.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://reporter.com.cy/article/2016/10/15/318205/tromokrates-oi-agonistes-tes-eoka-bretanikes-tainies-me-thema-to-55-59/|title=«Τρομοκράτες οι αγωνιστές της ΕΟΚΑ» - Βρετανικές ταινίες με θέμα το 55-59|work=|language=en|trans-title="Terrorists the fighters of EOKA" - British movies with the theme 55-59|accessdate=2024-08-26}}</ref> '''Кипар:''' * Μπροστα στην αγχονη - Пред бесилка (филм 1968) * Μουσείον Αγώνος - Αφιέρωμα - Музеј на борбата - Посвета (документарен филм од 1983 година) * Η γυναίκα της Κύπρου στον αγώνα της ΕΟΚΑ - Жената од Кипар во борбата на ЕОКА (документарец од 1991 година) * Ο Γαμπρός της Λευτεριάς - Младоженецот на слободата (ТВ филм од 1995 година) * Κύπρος Ο Απελευθεροτικός Αγώνας της ΕΟΚΑ 1956-1957 - Кипар, ослободителната борба на ЕОКА 1956-1957 (документарен филм 1996) '''Обединетото Кралство:''' * Едно утро во близина на Трод (1956) * Инцидент во Echo Six (1959) * Испрашувачот (1961) * Приватен Потер (1962) * Високото светло сонце (1965) * Акт на одмазда (1965) * Приватното право (1966) * Кипар: Британското мрачно наследство (документарец од 1984 година) == Наследство == Властите на Република Кипар ја сметаат борбата на ЕОКА како борба за национално ослободување, а нејзините членови како херојски борци за слобода. {{Sfn|Richter|2011}} Денот на почетокот на кампањата на ЕОКА, 1 април, денеска во земјата се смета за национална годишнина.<ref name="police.cy">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.police.gov.cy/police/police.nsf/All/A481C78C12CFDEAEC22583CF0030266D?OpenDocument&print|title=ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ ΚΥΠΡΟΥ – Ομιλίες|work=www.police.gov.cy|publisher=police.gov.cy|archive-url=https://web.archive.org/web/20210205183925/https://www.police.gov.cy/police/police.nsf/All/A481C78C12CFDEAEC22583CF0030266D?OpenDocument&print|archive-date=5 February 2021|accessdate=9 March 2020}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.moec.gov.cy/dde/sxolikes_argies.html|title=Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης|work=www.moec.gov.cy|publisher=Ministry of Education, Repuplic of Cyprus|accessdate=11 March 2020|archive-date=2007-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20071105215703/http://www.moec.gov.cy/dde/sxolikes_argies.html|url-status=dead}}</ref> Турскиот наратив, како што е напишан во учебник за турско-кипарското население, ја смета борбата на герилците на ЕОКА како варварска и нелегална со заклучокот дека „''Кипар е и ќе остане турски''“ (стр.&nbsp;61). {{Sfn|Kizilgurek|1999}} ==Белешки== {{Notelist}} == Наводи == {{наводи}} ==Извори== ;Извори на грчки * {{cite book|last= Βαρνάβα|first =Αντρέας |year= 2000|title= Η νεολαία στον απελευθερωτικό αγώνα της ΕΟΚΑ|publisher= Συμβούλιο Ιστορικής Μνήμης ΕΟΚΑ}} * {{cite book|first=Μάριος|last=Θρασυβούλου|title=Ο εθνικισμός των Ελληνοκυπρίων, από την αποικιοκρατία στην Ανεξαρτησία|publisher=επίκεντρο|location=Θεσσαλονίκη|year=2016|isbn=978-960-458-686-8}} * {{cite book | last = Κτωρής| first = Σώτος| year = 2013 | title = Τουρκοκύπριοι: από το περιθώριο στο συνεταιρισμό, 1923-196 |publisher = Παπαζήσης |location = Αθήνα|isbn = 9789600228984}} * {{cite book|first=Heinz|last=Richter|author-link = Heinz A. Richter|title=Ιστορία της Κύπρου, τόμος πρώτος (1878-1949)|publisher=Εστία|location=Αθήνα|year=2007|isbn=9789600512946}} translated from the original {{cite book|author = Heinz Richter|author-link = Heinz A. Richter|title=Geschichte der Insel Zypern|url=https://books.google.com/books?id=o7fAXwAACAAJ|year=2006|publisher=Harrassowitz Verlag|isbn=978-3-447-05975-6}} * {{cite book|first=Heinz|last=Richter|author-link = Heinz A. Richter|title=Ιστορία της Κύπρου, τόμος δεύτερος(1950-1959)|publisher=Εστία|location=Αθήνα|year=2011}} ;Извори на англиски * {{cite journal |last1= Abrahms |first1= Max |first2= Karolina |last2= Lula |title= Why Terrorists Overestimate the Odds of Victory |journal= Perspectives on Terrorism |volume= 6 |issue= 4/5 |year=2012 |pages= 46–62 |jstor= 26296876}} * {{cite book|last=Beaton|first=Roderick |title=George Seferis: Waiting for the Angel : a Biography|url=https://books.google.com/books?id=bSs9uqYuxr4C&pg=PP370|year=2003|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-10135-5}} * {{cite book|last1= Bellingeri|first1=Giampiero|first2=T.|last2= Kappler|title=Cipro oggi|year=2005|publisher=Casa editrice il Ponte|isbn=978-88-89465-07-3}} * {{cite book |last1=Crenshaw|first1=Martha|first2=John|last2=Pimlott |title=International Encyclopedia of Terrorism|chapter-url=https://books.google.com/books?id=j4p4CAAAQBAJ&pg=PT168|date=22 April 2015|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-91966-5|chapter = Terrorism in Cyprus}} * {{cite book|last= Cronin |first=Audrey Kurth |title=How Terrorism Ends: Understanding the Decline and Demise of Terrorist Campaigns |chapter= Chapter 3: Success, Achieving the objective |pages = 73–93 |chapter-url= https://books.google.com/books?id=E-bTT2DXZ0EC&pg=PP1 |date= 24 August 2009 |publisher= Princeton University Press |isbn=978-1-4008-3114-2}} * {{cite news | last=Drousiotis | first=Makarios | title=Our Haunted Country | date=2005-04-25 | url=http://www.makarios.ws/cgibin/hweb?-A=726&-V=english | work=Politis Newspaper | access-date=2009-05-03 | archive-date=2007-12-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071213170720/http://www.makarios.ws/cgibin/hweb?-A=726&-V=english | url-status=dead }} * {{cite book | last=Edwards | first=Aaron | chapter=Securing the base: Fighting EOKA terrorists in Cyprus | title=Defending the Realm? The politics of Britain's small wars since 1945 | publisher= Manchester University Press | date=28 February 2018 | pages=126–151 | isbn=9781526129956 | doi= 10.7765/9781526129956.00010 }} * {{cite book |last=French|first=David |title=Fighting EOKA: The British Counter-Insurgency Campaign on Cyprus, 1955-1959|url=https://books.google.com/books?id=rrvuBgAAQBAJ|year=2015|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-872934-1}} * {{cite journal |last=Frendo |first=Henry |date=1998 |title=The naughty European twins of empire: The constitutional breakdown in Malta and Cyprus 1930–1933|journal=The European Legacy: Toward New Paradigms|volume=3 |issue=1 |pages=45–52 |doi=10.1080/10848779808579863}} * {{cite book|first=Keith|last= Emerick|title=Conserving and Managing Ancient Monuments: Heritage, Democracy, and Inclusion|url=https://books.google.com/books?id=UtTCAwAAQBAJ&pg=PA117|year=2014|publisher=Boydell & Brewer Ltd|isbn=978-1-84383-909-5}} * {{cite book | last = Ganser | first = Daniele | title = Nato's Secret Armies: Operation Gladio and Terrorism in Western Europe | publisher = Routledge | year = 2005 |pages=213 |url=https://books.google.com/books?id=VAbkogswOmEC&q=x+elas+nazi&pg=PA213 |isbn=978-0-7146-5607-6}} * {{cite book|last=Holland|first=Robert |title=Britain and the Revolt in Cyprus, 1954-1959|url=https://books.google.com/books?id=ELtOSPXWXksC|date=26 November 1998|publisher=Clarendon Press |isbn=978-0-19-820538-8}} * {{cite news |last=Hadjistylianou |first=Michalis |author2=Giorgos Ploutarhos |title=Οι δύο όψεις της ιστορίας για τους εκτελεσθέντες (The two views on the assassinations) |year=2005 |url=http://www.simerini.com.cy/nqcontent.cfm?a_id=192716 |work=[[Simerini]] |access-date=15 August 2008 |language=el |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080225140244/http://www.simerini.com.cy/nqcontent.cfm?a_id=192716 |archive-date=25 February 2008}} * {{cite news |last=Hazou |first=Elias |title=Christofias comments spark EOKA storm |date=12 April 2005 |url=http://www.cyprus-mail.com/cyprus/christofias-comments-spark-eoka-storm |work=[[Cyprus Mail]] |access-date=15 August 2008 }}{{Мртва_врска|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{cite book |last=Isachenko |first=Daria |title=The Making of Informal States: Statebuilding in Northern Cyprus and Transdniestria|date=20 March 2012|publisher=Palgrave Macmillan |isbn=9780230360594}} * {{cite web |last=Karyos |first=Andreas |year=2009 |url=http://www.lse.ac.uk/europeanInstitute/research/hellenicObservatory/pdf/4th_%20Symposium/PAPERS_PPS/HISTORY%20II/KARYOS.pdf |title=EOKA and Enosis in 1955-59: Motive and Aspiration Reconsidered |publisher=[[London School of Economics]] |access-date=30 June 2015 |archive-date=29 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170329083207/http://www.lse.ac.uk/europeanInstitute/research/hellenicObservatory/pdf/4th_%20Symposium/PAPERS_PPS/HISTORY%20II/KARYOS.pdf |url-status=dead}} * {{cite journal |last=Kraemer |first=Joseph S. |title=Revolutionary Guerrilla Warfare & the Decolonization Movement |url=https://archive.org/details/sim_polity_winter-1971_4_2/page/137 |journal=Polity |date=Winter 1971 |volume=4|issue=2 |pages=137–158 |jstor=3234160 |doi=10.2307/3234160 |s2cid=155657462}} * {{cite journal |last=Kizilgurek |first=Niyazi |author-link=Niyazi Kızılyürek |year=1999 |title=National memory and Turkish-Cypriot textbooks |journal=Internationale Schulbuchforschung |volume=21 |issue=4 |pages=387–395 |jstor=43056308}} * {{cite journal |last=Kizilyurek |first=Niyazi |author-link=Niyazi Kızılyürek |year=2011 |title=The politics of identity in the Turkish Cypriot community: a response to the politics of denial? |website=Persée | url=https://www.persee.fr/doc/mom_1274-6525_2003_act_37_1_969 |language=fr |access-date=11 February 2019}} * {{cite journal |last=Klapsis |first=Antonis |date=2009 |title=Between the Hammer and the Anvil. The Cyprus Question and the Greek Foreign Policy from the Treaty of Lausanne to the 1931 Revolt |url=https://hephaestus.nup.ac.cy/handle/11728/7388 |journal=Modern Greek Studies Yearbook |volume=24 |pages=127–140 |access-date=26 May 2017}} * {{cite book |last1=Mallinson |first1=William |last2=Mallinson |first2=Bill |title=Cyprus: A Modern History |url=https://books.google.com/books?id=HEjkuhF2GsMC&pg=PA10 |date=22 July 2005 |publisher=I.B.Tauris |isbn=978-1-85043-580-8}} * {{cite journal |last=Markides |first=Kyriakos C. |title=social change and the rise and decline of social movements: the case of Cyprus1 |url=https://archive.org/details/sim_american-ethnologist_1974-05_1_2/page/308 |journal=American Ethnologist |publisher=Wiley |volume=1 |issue=2 |year=1974 |issn=0094-0496 |doi=10.1525/ae.1974.1.2.02a00070 |pages=309–330}} * {{cite book |last=Lange |first=Matthew |title=Educations in Ethnic Violence: Identity, Educational Bubbles, and Resource Mobilization |url=https://archive.org/details/educationsinethn0000lang |date=12 December 2011 |publisher=Cambridge University Press |isbn=9781139505444}} * {{cite book |last=Newsinger |first=John |title=British Counterinsurgency|url=https://books.google.com/books?id=H3oYDAAAQBAJ&pg=PA106 |date=30 April 2016 |publisher=Palgrave Macmillan |isbn=978-1-137-31686-8}} * {{cite thesis |last=Novo |first=Andrew R. |title=On all fronts: EOKA and the Cyprus insurgency, 1955-1959|year= 2010| type= PhD thesis |institution=[[University of Oxford]]}} * {{cite journal |last=Novo |first=Andrew R. |title=Friend or foe? The Cyprus Police Force and the EOKA insurgency |journal=Small Wars & Insurgencies | publisher=Informa UK Limited |volume=23 |issue=3 |year=2012 |issn=0959-2318 |doi=10.1080/09592318.2012.661609 |pages=414–431 |s2cid=144663807}} * {{cite journal |last=Papadakis |first=Yiannis |title=Greek Cypriot Narratives of History and Collective Identity: Nationalism as a Contested Process |url=https://archive.org/details/sim_american-ethnologist_1998-05_25_2/page/148 | journal=American Ethnologist |publisher=Wiley |volume=25 | issue=2 |year=1998 |issn=0094-0496 |doi=10.1525/ae.1998.25.2.149 |pages=149–165}} * {{cite journal |last=Rappas |first=Alexis |date=2008 |title=The Elusive Polity: Imagining and Contesting Colonial Authority in Cyprus During the 1930s|url=https://muse.jhu.edu/article/253480|journal=Journal of Modern Greek Studies|volume=26 |issue=2 |pages=363–393 |doi=10.1353/mgs.0.0020|s2cid=145799982 |access-date=26 May 2017}} * {{cite book|last=Richter| first= Heinz A.|author-link=Heinz A. Richter|title=A Concise History of Modern Cyprus|url=https://books.google.com/books?id=bBPGYgEACAAJ|publisher=Harrassowitz Verlag|year=2010|isbn=978-3447062121}} * {{cite book|last1=Sherratt|first1=Susan |author-link1=Susan Sherratt |last2=Bennett|first2=John |title=Archaeology and the Homeric Epic|url=https://books.google.com/books?id=CEO8DQAAQBAJ&pg=PA161|date=30 November 2016|publisher=Oxbow Books|isbn=978-1-78570-298-3}} * {{cite web|url=http://www.strategicstudiesinstitute.army.mil/pdffiles/PUB648.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20060725043908/http://www.strategicstudiesinstitute.army.mil/pdffiles/PUB648.pdf |url-status=dead |archive-date=25 July 2006 |title=Training Indigenous Forces in Counterinsurgency: A Tale of Two Insurgencies. |access-date=2009-05-03 |last=S. Corum |first=James |year = 2006 |work=[[Strategic Studies Institute]] |publisher=[[U.S. Army War College]] }} * {{cite encyclopedia |ref={{harvid|The Editors of Encyclopaedia Britannica|2015}} |encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|entry=EOKA |entry-url=https://www.britannica.com/topic/EOKA |year = 2015|publisher= Encyclopædia Britannica, inc.}} ==Понатамошно читање== ;Примарни извори * {{cite book |last= Grivas |first= George |author-link= George Grivas |author2=Charles Foley |title= The Memoirs of General Grivas |url= https://archive.org/details/memoirsofgeneral0000griv |year= 1964 |publisher= Longmans |location= London }} * {{cite book|author=[[Makarios III]]|title=Hapanta Archiepiskopou Kyprou Makariou 3|url=https://books.google.com/books?id=gi7SrQEACAAJ|year=1991|publisher=Hidryma Archiepiskopou Makariou 3.|isbn=978-9963-556-44-1}} ;Секундарни извори * {{cite book|last1=Foleÿ|first1=Charles |last2=Scobie|first2=W. I. |title=The struggle for Cyprus|url=https://books.google.com/books?id=H9FmAAAAMAAJ|year=1975|publisher=Hoover Institution Press|isbn=978-0-8179-1371-7}} * {{cite book|last=Novo|first=Andrew |title=The EOKA Cause: Nationalism and the Struggle for Cypriot Enosis |url=https://books.google.com/books?id=wW37DwAAQBAJ|year=2020|publisher=Bloomsbury Press|isbn=978-1838-606-510}} [[Категорија:Грчки револуционерни организации]] [[Категорија:Народноослободителни движења]] [[Категорија:Кипарско прашање]] [[Категорија:ЕОКА| ]] [[Категорија:Грчки национализам во Кипар]] [[Категорија:Воена историја на Кипар]] [[Категорија:Голема Идеја]] [[Категорија:Британски национализам]] [[Категорија:Антианглиски чувства]] [[Категорија:Антитурски чувства]] [[Категорија:Антикомунистички организации]] [[Категорија:Британски сепаратизам]] tpgnfbx7g3vg7f5lw7hf38i2cvdjcmt 1 1372832 5602218 5602096 2026-07-30T15:53:56Z Akeckarov 54349 5602218 wikitext text/x-wiki {{сзр}}{{ВПМ}} == Посета во Бугарија == [[Корисник:Akeckarov|Akeckarov]], со цел да се спречи уредничка војна отворам дискусија. Не само што реченицата е неенцинклопедиска туку воопшто нема потреба. Следната реченица чисто ја објаснува неговата посета: ''„Некои бугарски новинари ја претставиле посетата на Чушков со бугарски карактер“''. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 11:08, 30 јули 2026 (CEST) :Постои само еден извор за посетата на Чушков во 1991. Не гледам ништо што не е во духот на енциклопедијата во инсистирањето изворот да биде правилно наведен. Изобличувањето на информациите содржани во изворов е постапка што е спротивна и на енциклопедиските начела и на етичките норми. :Реченицата „Некои бугарски новинари ја претставиле посетата на Чушков со бугарски карактер“ не е соодветна, бидејќи не гледам дека како извор се цитирани зборови на бугарски новинар. Важното е дека не постои извор за лажната реченица:".''.. го посетиле тогашниот министер за внатрешни работи на Бугарија Љупчо Трохаров. Чушков му рекол дека македонскиот идентитет ќе го надмине бугарскиот притисок и Пиринска Македонија ќе била еветуално припоена кон Македонија''" и затоа, никако не може дополнителната реченица дека можеби постојат и други толкувања да ја оправда измислената, непоткрепена со извор, информација. :Не е јасно зошто се брише исто информацијата дека тој учествувал на Првиот голем собир на Бугарите од целиот свет во Варна во 2008 година.--[[User:Akeckarov|Akeckarov]] <small>([[User talk:Akeckarov|разговор]])</small> 17:53, 30 јули 2026 (CEST)" pzihhce80csldyjouj5y1lw85v5ysbr 5602249 5602218 2026-07-30T16:56:22Z Gurther 105215 /* Посета во Бугарија */ Одговор 5602249 wikitext text/x-wiki {{сзр}}{{ВПМ}} == Посета во Бугарија == [[Корисник:Akeckarov|Akeckarov]], со цел да се спречи уредничка војна отворам дискусија. Не само што реченицата е неенцинклопедиска туку воопшто нема потреба. Следната реченица чисто ја објаснува неговата посета: ''„Некои бугарски новинари ја претставиле посетата на Чушков со бугарски карактер“''. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 11:08, 30 јули 2026 (CEST) :Постои само еден извор за посетата на Чушков во 1991. Не гледам ништо што не е во духот на енциклопедијата во инсистирањето изворот да биде правилно наведен. Изобличувањето на информациите содржани во изворов е постапка што е спротивна и на енциклопедиските начела и на етичките норми. :Реченицата „Некои бугарски новинари ја претставиле посетата на Чушков со бугарски карактер“ не е соодветна, бидејќи не гледам дека како извор се цитирани зборови на бугарски новинар. Важното е дека не постои извор за лажната реченица:".''.. го посетиле тогашниот министер за внатрешни работи на Бугарија Љупчо Трохаров. Чушков му рекол дека македонскиот идентитет ќе го надмине бугарскиот притисок и Пиринска Македонија ќе била еветуално припоена кон Македонија''" и затоа, никако не може дополнителната реченица дека можеби постојат и други толкувања да ја оправда измислената, непоткрепена со извор, информација. :Не е јасно зошто се брише исто информацијата дека тој учествувал на Првиот голем собир на Бугарите од целиот свет во Варна во 2008 година.--[[User:Akeckarov|Akeckarov]] <small>([[User talk:Akeckarov|разговор]])</small> 17:53, 30 јули 2026 (CEST)" ::[[Корисник:Akeckarov|Akeckarov]], ако само еден новинар пишувал за посетата тогаш има можност целосно да го отстраниме податокот. Додека за големиот собир, ако има повеќе материјал, може да го додадеме. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 18:56, 30 јули 2026 (CEST) iz483wfw98rkx41vwtavr1c5jwa54xy 0 1376497 5602178 5418252 2026-07-30T12:02:47Z Gurther 105215 5602178 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Грујо Ангелов|birth_name=Грујо Китанов Ангелов|birth_date=[[1885]]|birth_place=[[Битола]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=после [[1951|1951 г.]]|death_place=[[Битола]], [[Социјалистичка Република Македонија]]}} '''Грујо Ангелов''', роден '''Грујо Китанов Ангелов''' ([[Битола]], [[1885]] — [[Битола]], по [[1951|1951 г.]]) — [[Македонци|македонски]] револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]]. Учесник во [[Илинденското востание]]. Соработник со [[НОВМ|Македонските партизани]] за време на [[Народноослободителната борба]]. Поради неговите револуционерни дејности во [[1948|1948 година]] примил [[Илинденска пензија]] и во [[1951|1951 година]] му било доделено [[Илинденска споменица|Илинденската споменица]]. == Животопис == Грујо Ангелов е роден во [[1885|1885 година]] во [[Битола|градот Битола]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Потекнува од сиромашно работничо семејство. Во [[1902|1902 година]] за прв пат се приклучува во [[Македонско национално движење|македонското национално движење]]. Станал член на [[Македонската револуционерна организација]] и дејствувал во [[Битолски револуционерен округ|Битолскиот револуционерен округ]]. Претежно учествувал во организирањето на терористичкиот оддел заедно со Петруш Бојаџиев — Американчето. За време на [[Илинденското востание]] се приклучил во четата на Наум Илиев, околиска војвода по потекло од [[Издеглавје]], [[Охридско]]. Учествувал во битки покрај селото [[Габалавци]]. Останал во побунтовното илегално движење сѐ до [[1908|1908 година]] за време на [[Младотурската револуција]].<ref name=":0">{{Cite book|url=https://www.scribd.com/document/617912810/%D0%98%D0%9B%D0%98%D0%9D%D0%94%D0%95%D0%9D%D0%A1%D0%9A%D0%98-%D0%A1%D0%92%D0%95%D0%94%D0%9E%D0%A8%D0%A2%D0%92%D0%90-1-1-%D0%A1%D0%9A%D0%9E%D0%9F%D0%88%D0%95-2016|title=Илинденски сведоштва|last=Дамјановска|first=Јасминка|publisher=[[Државен архив на Република Македонија]]|year=2016|volume=1|pages=176-177}}</ref> Со новосоздадените поволни услови Ангелов се враќа во Битола каде продолжува да работи како обичен работник. За време на [[Народноослободителната борба]] Ангелов ги подржувал [[НОВМ|Македонските партизани]] и ги снабдувал со храна. После [[Втората светска војна]], поради неговата возраст, бил неспособен за работа. Поради тоа во [[1947|1947 година]] аплицирал за [[Илинденска пензија]], програма воведена од македонскиот политичар [[Александар Мартулков]]. Но во [[1 декември]] 1947 година неговата апликација била одбиена. Во [[2 јануари]] [[1948|1948 година]] пратил дополнително писмо каде побарал да се разгледа неговиот случај. Истата година било донесено одлука да ја прими Илинденската пензија. Во [[20 август]] [[1951|1951 година]], со одлука од [[Собранието на Македонија|Собранието]] на [[Народна Република Македонија]], Ангелов ја примил [[Илинденска споменица|Илинденската споменица]]. Починал во Битола.<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ангелов, Грујо}} [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Луѓе од Битола]] [[Категорија:Починати во Битола]] [[Категорија:Родени во 1885 година]] [[Категорија:Дејци на МРО]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] [[Категорија:Добитници на Илинденска пензија]] [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Носители на Илинденска споменица]] gts0fykxz3a4wcv13quwjjee6dypxk9 0 1376542 5602475 5418233 2026-07-31T09:16:52Z Gurther 105215 5602475 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Михаил Врабец|birth_name=Михаил Христов Христов|birth_date=[[16 септември]] [[1879]]|birth_place=[[Битола]], [[Отоманско Царство]]|death_date=после [[1951|1951 г.]]|death_place=[[Битола]], [[Социјалистичка Република Македонија]]|alias=Врабец}} '''Михаил Христов Христов''', познат по псевдонимот '''Врабец''' ([[Битола]], [[1880]] — [[Битола]], после [[1951|1951 г.]]) — [[Македонци|македонски]] револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]]. Учесник во [[Илинденското востание]]. Повостаничко се преселил во [[Соединетите Американски Држави]]. Во [[1946|1946 година]] добива [[Илинденска пензија]]. Во [[1951|1951 година]] добитник е на [[Илинденска споменица|Илинденската споменица]]. == Животопис == Роден е во [[1880|1880 година]] во [[Битола|градот Битола]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Според некои податоци роден е во [[1881|1881 година]], додека пак во [[Бугарска историографија|Бугарската историографија]] усвоено е дека е роден во [[1879|1879 година]]. Потекнува од сиромашно работничко семејство. Во [[1900|1900 година]] се приклучува во [[Македонската револуционерна организација]] и учествува во организирањето на [[Илинденското востание]] во [[Битолски револуционерен округ|Битолскиот револуционерен округ]]. Во [[1901|1901 година]] се приклучил во четата на значајниот револуционер [[Ѓорѓи Сугарев]]. После неколку години четата се поделила во два дела и Врабец се приклучил во четата на Тодор Златков, околиска војвода од [[Поешево]], [[Битолско]]. Учествува во востанието.<ref name=":0">{{Cite book|url=https://www.scribd.com/document/617912810/%D0%98%D0%9B%D0%98%D0%9D%D0%94%D0%95%D0%9D%D0%A1%D0%9A%D0%98-%D0%A1%D0%92%D0%95%D0%94%D0%9E%D0%A8%D0%A2%D0%92%D0%90-1-1-%D0%A1%D0%9A%D0%9E%D0%9F%D0%88%D0%95-2016|title=Илинденски сведоштва|last=Дамјановска|first=Јасминка|publisher=[[Државен архив на Република Македонија]]|year=2016|volume=1|pages=819}}</ref> Повостаничко Тодор Златков со неговата чета избегле во [[Бугарија]]. Поради тоа Михаил Врабец бил назначен за околиска војвода во [[Мариово]]. Таму меѓу 1903 и 1905 учествува во различни битки против турските аскери во села [[Дуње]], [[Беловодица]], [[Будимирци]] и [[Паралово]] каде е ранет. Поради тоа емигрира во [[Соединети Американски Држави|Соединетите Американски Држави]]. Во [[1923|1923 година]] се враќа во неговиот мајчин град, тогаш под окупација на [[Кралството Југославија]]. За време на Втората светска војна на [[6 март]] [[1943|1943 година]] поднесува барање за Илинденска пензија од [[Царството Бугарија]]. Каде што е прифатен<ref name=":0" /> После војната и со формирањето на [[НР Македонија|нова македонска држава]] Врабец поднесува барање на [[20 февруари]] [[1946|1946 година]] за [[Илинденска пензија]] каде што е прифатен. Продолжува да живее во Битола. На [[20 август]] [[1951|1951 година]], со одлука од [[Собрание на Македонија|Собранието на НР Македонија]], Врабец ја прими [[Илинденска споменица|Илинденската споменица]]. Починал во Битола.<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Врабец, Михаил}} [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Луѓе од Битола]] [[Категорија:Родени во 1880 година]] [[Категорија:Починати во Битола]] [[Категорија:Македонски војводи]] [[Категорија:Дејци на МРО]] [[Категорија:Добитници на Илинденска пензија]] [[Категорија:Носители на Илинденска споменица]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] [[Категорија:Американски Македонци]] ktwvrgpzsvag1np063bnkkxj9vz89p0 5602476 5602475 2026-07-31T09:17:19Z Gurther 105215 5602476 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Михаил Врабец|birth_name=Михаил Христов Христов|birth_date=[[16 септември]] [[1879]]|birth_place=[[Битола]], [[Отоманско Царство]]|death_date=после [[1951|1951 г.]]|death_place=[[Битола]], [[Социјалистичка Република Македонија]]|alias=Врабец}} '''Михаил Христов Христов''', познат по псевдонимот '''Врабец''' ([[Битола]], [[16 септември]] [[1879]] — [[Битола]], после [[1951|1951 г.]]) — [[Македонци|македонски]] револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]]. Учесник во [[Илинденското востание]]. Повостаничко се преселил во [[Соединетите Американски Држави]]. Во [[1946|1946 година]] добива [[Илинденска пензија]]. Во [[1951|1951 година]] добитник е на [[Илинденска споменица|Илинденската споменица]]. == Животопис == Роден е во [[1880|1880 година]] во [[Битола|градот Битола]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Според некои податоци роден е во [[1881|1881 година]], додека пак во [[Бугарска историографија|Бугарската историографија]] усвоено е дека е роден во [[1879|1879 година]]. Потекнува од сиромашно работничко семејство. Во [[1900|1900 година]] се приклучува во [[Македонската револуционерна организација]] и учествува во организирањето на [[Илинденското востание]] во [[Битолски револуционерен округ|Битолскиот револуционерен округ]]. Во [[1901|1901 година]] се приклучил во четата на значајниот револуционер [[Ѓорѓи Сугарев]]. После неколку години четата се поделила во два дела и Врабец се приклучил во четата на Тодор Златков, околиска војвода од [[Поешево]], [[Битолско]]. Учествува во востанието.<ref name=":0">{{Cite book|url=https://www.scribd.com/document/617912810/%D0%98%D0%9B%D0%98%D0%9D%D0%94%D0%95%D0%9D%D0%A1%D0%9A%D0%98-%D0%A1%D0%92%D0%95%D0%94%D0%9E%D0%A8%D0%A2%D0%92%D0%90-1-1-%D0%A1%D0%9A%D0%9E%D0%9F%D0%88%D0%95-2016|title=Илинденски сведоштва|last=Дамјановска|first=Јасминка|publisher=[[Државен архив на Република Македонија]]|year=2016|volume=1|pages=819}}</ref> Повостаничко Тодор Златков со неговата чета избегле во [[Бугарија]]. Поради тоа Михаил Врабец бил назначен за околиска војвода во [[Мариово]]. Таму меѓу 1903 и 1905 учествува во различни битки против турските аскери во села [[Дуње]], [[Беловодица]], [[Будимирци]] и [[Паралово]] каде е ранет. Поради тоа емигрира во [[Соединети Американски Држави|Соединетите Американски Држави]]. Во [[1923|1923 година]] се враќа во неговиот мајчин град, тогаш под окупација на [[Кралството Југославија]]. За време на Втората светска војна на [[6 март]] [[1943|1943 година]] поднесува барање за Илинденска пензија од [[Царството Бугарија]]. Каде што е прифатен<ref name=":0" /> После војната и со формирањето на [[НР Македонија|нова македонска држава]] Врабец поднесува барање на [[20 февруари]] [[1946|1946 година]] за [[Илинденска пензија]] каде што е прифатен. Продолжува да живее во Битола. На [[20 август]] [[1951|1951 година]], со одлука од [[Собрание на Македонија|Собранието на НР Македонија]], Врабец ја прими [[Илинденска споменица|Илинденската споменица]]. Починал во Битола.<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Врабец, Михаил}} [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Луѓе од Битола]] [[Категорија:Родени во 1880 година]] [[Категорија:Починати во Битола]] [[Категорија:Македонски војводи]] [[Категорија:Дејци на МРО]] [[Категорија:Добитници на Илинденска пензија]] [[Категорија:Носители на Илинденска споменица]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] [[Категорија:Американски Македонци]] 2dpn6avue2aw9nwss5yz3g5009pzb5p 0 1377098 5602287 5446167 2026-07-30T17:59:53Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5602287 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Varreza e ushtarëve francezë .jpg|250px|мини|Француските воени гробишта во Горица]] '''Француски воени гробишта''' — големи гробишта лоцирани во [[Горица (Албанија)|Горица]], [[Албанија]]. Се наоѓаат во близина на ''паркот Ринија''. Француските воени гробишта имаат 640 крстови. Тие ги означуваат гробовите на француските војници кои загинале тука во конфликтите од [[Прва светска војна|Првата светска војна]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.inyourpocket.com/albania/korca/Sightseeing/Statues/French-cemetery_49558v|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20110610161942/http://www.inyourpocket.com/albania/korca/Sightseeing/Statues/French-cemetery_49558v|archive-date=2011-06-10|accessdate=2010-09-15}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{Coord|40|37|53|N|20|47|22|E}} [[Категорија:Воени гробишта од Првата светска војна]] [[Категорија:Француски гробишта]] [[Категорија:Гробишта во Албанија]] i0yyiz394g447knhlw49fou1sajz3sh 0 1381171 5602387 5479153 2026-07-31T00:03:45Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602387 wikitext text/x-wiki '''Gibbonsia Montereyensis''' е вид на риба со зракоперки. Се среќава во крајбрежните води од Британска Колумбија до Баха Калифорнија. Овој вид ги населува карпестите области покриени со алги на изложените брегови, особено каде што растот на морската трева и алгите е изобилен. G. Montereyensis често покажува обоеност што одговара на неговата околина.<ref name="whatsfish">{{cite web |title=Crevice Kelpfish (Gibbonsia montereyensis) |url=https://www.whatsthatfish.com/fish/crevice-kelpfish/4213 |access-date=16 November 2025 |website=What's That Fish? |archive-date=2022-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220528170102/https://www.whatsthatfish.com/fish/crevice-kelpfish/4213 |url-status=dead }}</ref>{{Speciesbox|image=Gibbonsia montereyensis.jpg|image_caption=Crevice kelpfish (''G. montereyensis'') - California, Channel Islands NMS.|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name="iucn status 20 November 2021">{{cite iucn |author=Hastings, P.A. |author2=Clements, K.D. |author3=Holleman, W. |author4=Williams, J.T. |date=2014 |title=''Gibbonsia montereyensis'' |volume=2014 |article-number=e.T178902A1545697 |doi=10.2305/IUCN.UK.2014-3.RLTS.T178902A1545697.en |access-date=20 November 2021}}</ref>|taxon=Gibbonsia montereyensis|authority=[[Carl Leavitt Hubbs|C. L. Hubbs]], 1927|synonyms=* ''Gibbonsia elegans montereyensis'' <small>C. L. Hubbs, 1927</small> * ''Gibbonsia erythra'' <small>C. Hubbs, 1952</small>}} '''Таксономија''' ''Gibbonsia Montereyensis'' се член на семејството Clinidae и родот ''gibbonsia''. Во рамките на овој род биле признати три члена: G. Montereyensis, G. Elegans и G. Metzi.<ref name="etyfish">{{Наведена мрежна страница|url=https://etyfish.org/blenniiformes3/|title=Order BLENNIIFORMES: Families Clinidae, etc.|last=Scharpf|first=Christopher|last2=Lazara|first2=Kenneth J.|date=1 June 2025|work=The ETYFish Project Fish Name Etymology Database|accessdate=16 November 2025}}</ref> '''Опис''' ''Gibbonsia monteryensis'' е мала морска риба со максимална должина околу 11см. Ова ги прави најмалите членови на својот род. Има издолжено, странично компресирано тело со релативно мали карлични и каудални перки. Нивните тела се покриени со мали циклоидни лушпи. Пукнатинските алги имаат континуирана грбна перка, која се протега од главата до каудалниот стапало. По должината на грбните перки имаат 34-36 боцки и 5-8 зраци. Грбните боцки на главата се подолги во споредба со другите боцки, што им дава изглед како да имаат еден вид гребен на главата. Како и другите риби од овој вид и ''G. montereyenesis'' има месести, влакнести прамени над очите наречени cirri.<ref name="snyderman">{{Наведена мрежна страница|url=https://cadivingnews.com/camouflage-and-courtship-the-colorful-lives-of-california-kelpfish/|title=Camouflage and Courtship: The Colorful Lives of California Kelpfish|last=Snyderman|first=Marty|date=30 September 2014|work=California Diving News|accessdate=16 November 2025}}</ref> Нејзината анална перка била издолжена и се состои од 34-36 боцки и 5-8 зраци. Тие имаат карлични боцки кои се одвоени од нивната главна карлична перка и се наоѓаат малку пред главната перка. Нивните усти се мали и терминални. ''Gibbonsia monteryensis'' имаат мали, фиксирани, конусни заби.<ref name="adw">{{Наведена мрежна страница|url=https://animaldiversity.org/accounts/Clinidae/|title=Clinidae (Clinids)|last=Jonna|first=R.|last2=Weinheimer|first2=M.|date=2021|work=Animal Diversity Web|publisher=University of Michigan Museum of Zoology|accessdate=16 November 2025}}</ref> Една од ретките карактеристични карактеристики на G. montereyensis што ја разликува од другите членови е тоа што немаат лушпи на нивната опашка перка.<ref name="wrightbernardi">{{Наведено списание|last=Wright|first=Daniel B.|last2=Bernardi|first2=Giacomo|date=12 November 2024|title=A Genomic Contribution to the Classification of the Blennioid Fishes of the Family Clinidae|journal=Ichthyology & Herpetology|volume=112|issue=4|pages=544–551|doi=10.1643/i2023034}}</ref> Варијабилноста на бојата е голема кај пукнатинските алги и може да вклучува кафеава, црвеникава, зелена темна и сребрена боја. Типичниот модел на ''G. montereyensis'' се темни вертикални ленти што се протегаат по должината на телото, расфрлани темни дамки и темен оцелус над страничната линија и зад градната перка. ''Gibbonsia monteryensis'' како род е сексуално дихроматска, разликувајќи се по бојата на стомакот кај мажјаците и женките.<ref name="stepien1988">{{Наведено списание|last=Stepien|first=Carol A.|last2=Huber|first2=Peter|last3=Greenfield|first3=David W.|year=1988|title=Regulation and Significance of Color Patterns of the Spotted Kelpfish, ''Gibbonsia elegans'' Cooper, 1864 (Blennioidei: Clinidae)|url=https://www.jstor.org/stable/1445916|journal=Copeia|volume=1988|issue=1|pages=7–15|doi=10.2307/1445916|jstor=1445916|access-date=16 November 2025}}</ref> Пукнатинските алги се способни да ги менуваат боите, но нема дефинитивни студии за времето и механизмот што им овозможува да ги менуваат боите.<ref name="snyderman" /> Слични видови како што е ''G. elegans'' се забележани како способни да ги менуваат своите бои во текот на неколку недели, веројатно независно од исхраната.<ref name="stepien1988" /> Нивната боја често варира во зависност од сезоната, бидејќи тие често се црвени во зима кога доминираат црвените алги и зелени во пролет кога доминираат зелените алги.<ref name="stepien1988" /> ''G. montereyensis'' се исто така подложни на хромотаформа, што е тумор на пигментни клетки што се развива во нивниот кожен слој.<ref name="camus2011">{{Наведено списание|last=Camus|first=Matthew S.|last2=Hyatt|first2=Michael W.|last3=Clauss|first3=Tonya M.|last4=Berliner|first4=Adam L.|last5=Camus|first5=Alistair C.|date=December 2011|title=Chromatophoroma in a crevice kelpfish (''Gibbonsia montereyensis'')|url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22093063/|journal=Veterinary Clinical Pathology|volume=40|issue=4|pages=549–552|doi=10.1111/j.1939-165X.2011.00365.x|pmid=22093063|access-date=16 November 2025}}</ref> '''Дистрибуција''' Бројот на ''Gibbonsia montereyensis'' се протегала по должината на крајбрежниот, источен Тихи Океан од Британска Колумбија до Централна Баја Калифорнија. Јужно од Поинт Концепшн, ''Gibbonsia monteryensis'' се наоѓале само на крајбрежните острови и делови од Баја Калифорнија каде што изливот на вода ја одржува водата постудена.<ref name="davis1977">{{Наведено списание|last=Davis|first=B. J.|year=1977|title=Distribution and temperature adaptation in the teleost fish genus ''Gibbonsia''|url=https://link.springer.com/article/10.1007/BF00402193|journal=Marine Biology|volume=42|pages=315–320|doi=10.1007/BF00402193|access-date=16 November 2025}}</ref> Тие се среќаваат само повремено во плимните базени бидејќи претпочитаат подлабоки води во споредба со другите членови на родот ''gibbonsia''.<ref name="green2021">{{Наведено списание|last=Green|first=J. M.|last2=Dunbrack|first2=R. L.|last3=Bates|first3=A. E.|year=2021|title=Signals of resilience and change in tidepool fish communities on the Pacific coast of Vancouver Island, Canada|url=https://doi.org/10.1111/ddi.13381|journal=Diversity and Distributions|volume=27|issue=11|pages=2170–2179|doi=10.1111/ddi.13381|access-date=16 November 2025}}</ref> Тие обично живеат во меѓуплимната и подплимната зона на длабочини до 20 метри. '''Екологија''' ''Gibbonsia monteryensis'' го поминуваат поголемиот дел од своето време закачени на карпи покриени со алги користејќи ги своите прни боцки каде што можат успешно да се камуфлираат користејќи ја својата боја за да се камуфлираат со алгите. Тие немаат голема подвижност и се чест плен за поголемите морски предатори, што ја прави нивната камуфлажа важна одбрана.<ref name="green2021"/> ''G. montereyensis'' се бентосни, безрбетници кои се хранат, а нивната исхрана се состои од изоподи, амфиподи, ракови, копеподи, ракчиња, липети, мекотели, јајца од риби и полихети.<ref name="snyderman"/> '''Статус на зачувување''' ''G. montereyensis'' е незагрозен вид според МСЗП.<ref name="iucn">{{Наведено списание|last=Hastings|first=P. A.|last2=Clements|first2=K. D.|last3=Holleman|first3=W.|last4=Williams|first4=J. T.|year=2014|title=''Gibbonsia montereyensis''|url=https://www.iucnredlist.org/species/178902/1545697|journal=The IUCN Red List of Threatened Species|volume=2014|issue=3|pages=e.T178902A1545697|doi=10.2305/IUCN.UK.2014-3.RLTS.T178902A1545697.en|access-date=16 November 2025}}</ref> Сепак, една студија покажала дека веројатно ќе бидат погодени од потоплите температури на океанот бидејќи претпочитаат постудена вода.<ref name="davis1977"/> Тие имаат одредена толеранција на потопли води, но не толку колку другите видови во рамките на ''Gibbonsia''.<ref name="davis1977" /> Една студија покажа дека тие се помалку прилагодливи на ладна и потопла вода од нивниот пандан ''Gibbonsia metzi.''<ref name="davis1977" /> Топлинскиот стрес може да предизвика нивна многу брза смрт ако температурата на водата достигне ниво надвор од нивниот толерантен опсег.<ref name="davis1977" /> Нов вид паразитски копепод може да ги засегне, бидејќи е пронајден кај два други вида ''Gibbonsia'', но сè уште не е пронајден кај ''G. monteyensis''.<ref name="passarelli2017">{{Наведено списание|last=Passarelli|first=Julianne|last2=Tang|first2=Danny|year=2017|title=A new species of ''Lepeophtheirus'' (Copepoda: Caligidae) parasitic on three kelpfish species (Clinidae) from the southern California coast|url=https://doi.org/10.3160/soca-116-01-1-16.1|journal=Bulletin of the Southern California Academy of Sciences|volume=116|pages=1–16|doi=10.3160/soca-116-01-1-16.1|access-date=16 November 2025}}</ref> == Наводи == [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] <references /> [[Категорија:Риби]] k3nd36as7ajrj9w6sti3p6jjlk7ui4f 0 1382833 5602411 5488679 2026-07-31T05:08:23Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5602411 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Prince Namasu.png|300px|мини|Принц Намасу ]] '''Намасу''' ({{Langx|sa|नमुचि}})<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.hinduscriptures.com/gurus/famous-kings/namasu/35974/|title=Namasu|last=Scriptures|first=Hindu}}</ref> е лик кој е дел од хиндуистичката митологија. Воедно бил син на ''аура-[[Крал|кралот]]'' Махабали<ref>{{Наведена книга|url=http://archive.org/details/KhistoryOfDharmasastraancientAndMediaevalReligiousAndCivilLaw|title=History of Dharmasastra (Ancient and mediaeval Religious and Civil Law), v.5.1, 1958, 1st edition|last=P. V. Kane|language=English}}</ref> и правнук на Пралада. Меѓу 100-те деца на Махабали, Намучи бил издвоен како примерен приврзаник на [[Вишну]], што го прави особено значаен во митолошките преданија.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=pIFFEJXx7L8C|title=Book of Vishnu|last=Kirshna|first=Nanditha|date=2009-07-20|publisher=Penguin UK|isbn=978-81-8475-865-8|language=en}}</ref> Во различни извори, тој е познат и под имињата Упендра и Атиндра.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.thehindu.com/society/faith/his-many-names/article31512200.ece|title=His many names|date=2020-05-05|work=The Hindu|access-date=2024-01-01|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> == Легенда == Постариот брат на Намасу, Банасура,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.hinduscriptures.com/gurus/famous-kings/namasu/35974/|title=Namasu|last=Scriptures|first=Hindu}}</ref> бил познат по неговата непоколеблива посветеност кон [[Шива]] и служел како божествен придружник во неговото небесно живеалиште Каилаш. Се раскажува дека Намасу одиграл улога за време на инкарнацијата на Вишну како Вамана, кога го придружувал својот татко во ''Патала'' (подземјето). Преку благодатта што му била дадена на Прахлада, со која на 27 генерации неговата лоза им овозможила да го носат статусот на чиранџиви (бесмртен), Намасу бил опишан како да живеел во Патала покрај својот татко Махабали. Се верувало дека неговите потомци, со благословите на Вишну, биле под божествената заштита на чувар стациониран надвор од царството. Според благословот од Вамана,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.hinduscriptures.com/gurus/famous-kings/namasu/35974/|title=Namasu|last=Scriptures|first=Hindu}}</ref> кралот Махабали бил предодреден да стане следниот Индра во претстојната [[Сатја-југа]] по завршувањето на сегашната [[Кали-југа]], за која имало проценка дека ќе завршел по приближно 426.000 години. Во таа идна ера, се прорекувало дека принцот Намасу ќе заземал истакната позиција во ''Сварга'', примајќи божествени благослови од својот предок Прахлада. == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Хиндуистичка митологија]] 3bbrsvbx72cseqdzzukyh32dx8qxzse 0 1382913 5602409 5485977 2026-07-31T05:07:05Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5602409 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Шубин.png|300px|мини|Споменик на Шубин во Донецк.]] '''Шубин''' ([[Украински јазик|украински]]: Шубін) — митолошкиот дух на [[Рударство|рудниците]]. Легендата за Шубин е распространета главно во рударските градови во регионот [[Донбас]] во [[Украина]]. На север може да се слушнат неколку легенди за духот на рудниците. Духот е обично добар, но може да биде и злобен. Не постои единствено гледиште за етимологијата на зборот. Објаснувањата вклучуваат: # Прекар на рудар, чија душа, според легендата, оди во крзнено палто на дното на рудникот со факел во раката и го гори гасот (огнена вакуум); # Името на суровиот рударски мајстор Шубин, кој ги убивал работниците под земја; # Звукот од метанот (Шу-Шу), кој често се акумулира во рудниците. == Литература == * О. Форостјук. Религиозен Луганшчина: историски и правни аспекти. - Луганск: Свитлица, 2004. == Извори == * [https://horisonts.narod.ru/legends.html Легенды подземелий] (''Легенди на подземјето'') (на [[Руски јазик|руски]]) [[Категорија:Словенска митологија]] ntjw044mcux86l1jqlbvfgltv59x24f 0 1386812 5602472 5513667 2026-07-31T09:12:45Z Bjankuloski06 332 Сменета целната страница на пренасочувањето од [[Млечка]] на [[Миртова млечка]] 5602472 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Миртова млечка]] 8xz7em2dyiqdg512tgw41x71uc98ge7 0 1387234 5602395 5515703 2026-07-31T00:43:05Z EmausBot 18240 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Разгранета незаборавка]] 5602395 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разгранета незаборавка]] iwyr1yi270cxfuw4g4vhphzpzopkcgx 0 1387235 5602396 5515704 2026-07-31T00:43:15Z EmausBot 18240 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Разгранета незаборавка]] 5602396 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разгранета незаборавка]] iwyr1yi270cxfuw4g4vhphzpzopkcgx 0 1388398 5602368 5563632 2026-07-30T22:43:20Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602368 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}} {{Speciesbox |image = Corydalis marschalliana 01.JPG |genus = Corydalis |species = |authority = |synonyms = *''subsp. ochroleuca'' ''subsp. leiosperma'' <small> |synonyms_ref = }} '''''Corydalis ochroleuca''''' — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] од [[Афиони|семејството афиони]]. Тесно е поврзан вид со ''C. bulbosa'', пештерски корен, од [[Балкански Полуостров|Балканот]], [[Република Крим|Крим]], [[Кавказ]] и северозападен [[Иран]], меѓу другите. Се карактеризира со целосно овални до елиптични лобуси на листовите, но поради неговата широка распространетост, се јавуваат и други форми на листовите поблиски до ''C. bulbosa''.<ref name="Corydalis marshalliana">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nijssenbulbs.com/corydalis/5902422-corydalis-marschalliana-7847.html|title=Corydalis marschalliana|publisher=www.nijssenbulbs.com|accessdate=06.03.2026}}{{Мртва_врска|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Опис== ''Corydalis ochroleuca'' е [[повеќегодишно растение]], високо до 40 см, во основата со топчеста или издолжена грутка која има должина 2-3 см. [[Стебло]]то е единечно, неразгрането, круглесто, голо, во основата многу тенко. [[Лист]]овите се два на број и се наоѓаат во горниот дел или во средината на стеблото и тие се наизменични, голи, со долги дршки, 2-3 пати перести, или 2-3 пати тројни. Крајните сегменти се ланцетовидни или елиптично ланцетни, страничните целокрајни, а средните целокрајни или всечени на три дела понекогаш скоро до основата а сегментите се долги 20–40&nbsp;mm. Прицветните листови се елиптични, на врвот и во основата се стеснети, целокрајни и подолги од дршката на цветот. [[Цвет]]овите се собрани во издолжено соцветие и се во голем број. Цветните дршки се вертикални или слабо расперени со должина од 3–5&nbsp;mm. Цветовите се бледожолти, поретко розови, 20–25&nbsp;mm долги, хоризонтално поставени. Чашкижшите ливчиња се многу мали, со должина до 1 мм, назабени и остануваат на цветот. Венечните ливчиња се четири со бледожолта боја, горното венечно ливче во предниот дел е проширено, проширениот дел свиен нагоре и често бледорозов, а задниот дел издолжен во една прилично долга шпора (до 12&nbsp;mm) која на врвот е слабо кукасто свиткана. Долното венечно ливче на врвот е проширено, често бледорозово, во основата слабо торбесто подуено. [[Плод]]от е кутијка, долга до 15&nbsp;mm, на двата краја е заострена и се отвора со две странични капачиња. Семките се долги околу 3&nbsp;mm долги, црни, глатки, светликави. Плодните дршки се долги 5–7&nbsp;mm..<ref name="Флора на Македонија">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија|author-link=Кирил Мицевски|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=Македонска академија за науките и уметностите|year=1993|location=Скопје|volume=Том I св.2|page=169-170|access-date=}}</ref> ==Распространетост во Македонија== ''Corydalis ochroleuca'' е распространето по различни грмушести области, по дабови и букови шуми. Тоа е многу често растение. Се среќава во околината на Скопје - [[Водно]], [[Китка]], [[Скопска Црна Гора]], [[Прилеп]], [[Крушево]], [[Јакупица]], [[Бистра]], [[Серта]], [[Плавуш]], [[Кожуф]], [[Смрдлива Вода]], [[Беласица]], [[Баба (планина)|Баба]], [[Галичица]], [[Жеденска Клисура]], [[Таорска Клисура]], клисурата на река [[Пчиња]] итн. Се посочува за Бабуна, Маврово Кожа, Дојран, Валандово и Мајден, Крива Паланка, Штип, клисурата на река Радика, долината на Црна Река, Ниџе, Велес.<ref name="Флора на Македонија" />.{{efn|name=fn1|Сите податоци кои се однесуваат за ''С. bulbosa (L.) DC'' (односно ''C. cava (L.)'' Schw, et Erlang.) се однесуваат и за ''C. marschalliana'', бидејќи се смета дека ''С. bulbosa'' го нема во [[Македонија]]. Интересно е дека во изданието на ''Analitička flora Jugoslavije'' за Македонија се наведува ''Bulbocapnos bulbosa (L.) Trinajstić'' (Syn.: Со-rydalis bulbosa), а не ''С. marschallianа'', кој инаку е многу чест во голем број флористички дела за Македонија.<ref name="Флора на Македонија" />}} ==Белешки== {{notelist}} == Наводи == {{наводи}} {{Taxonbar|from=Q25431994}} [[Категорија:Афиони]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Азија]] h617k8l8h64dmi1izm628mpqqbi6xvd 0 1388930 5602333 5600161 2026-07-30T21:08:52Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602333 wikitext text/x-wiki {{Таксономија|image=Ajuga orientalis - Dağmayasılı - Oriental Bugle 02.jpg|name=Ajuga orientalis|species=orientalis|genus=Ajuga|familia=Усноцветни}} [[Податотека:Ajuga_orientalis_2.jpg|мини|Природно живеалиште]] [[Податотека:Ajuga_orientalis_-_Dağmayasılı_-_Oriental_Bugle_01.jpg|мини|Во природата]] '''''Ajuga orientalis''''' е [[Вид (биологија)|растителен вид]] од ''родот [[Ajuga]]'' во рамките на семејството [[Усноцветни]]. == Ботанички опис == === Вегетативни карактеристики === Ajuga orientalis расте како повеќегодишно [[тревесто растение]], достигнувајќи висина од 10 до 60 сантиметри. Формира кратки [[ризом]]и како органи за презимување.<ref name="FCy">{{BibISBN|0950487643}}</ref> Надземните делови од растението се повеќе или помалку густо покриени со волнено-разбушавени влакна.<ref>Владо Матевски: Флора на РС Македонија, Том 2, св. 2, МАНУ, Скопје, 2021, стр. 206</ref> Долните [[лист]]ови се јајцевидни до издолжени, брановидно-забести или понекогаш малку лобусни, и долги се од 3 до 9, ретко до 12 сантиметри и широки 1,5 до 4, ретко до 5 сантиметри.<ref name="Schönfelder2008">{{BibISBN|9783440107423}}</ref> === Генеративни карактеристики === Цветниот период трае од март до јули. [[Прицветник|Прицветниците]] се јајцевидни, обично плитко лобусни и обоени со сина боја, горните се пократки од цветовите. Лажните спирали на [[соцветие]]то се широко распоредени, содржат четири до шест, ретко до дванаесет цветови. Хермафродитните [[цвет]]ови се зигоморфни и пентамерни со двоен [[околуцветник]]. [[Чашкино ливче|Чашкиното ливче]], долго од 5 до 8 мм, се споени во венечно ливче околу половина од нивната должина. Сино-виолетовато венче е долго од 10 до 13, ретко до 18 мм. Венечната трубичка се протега надвор од чашката и нема прстен од влакна од внатрешната страна. Горниот раб на венчето е изразито дволобусен. Карактеристична црта е извитканата венечна трубичка сино-виолетова, тролобусна долна усна, обележана со обемна белузлава точка, е насочена нагоре, додека горната усна со два лобуси е насочена надолу. [[Прашник|Прашниците]] се затворени во венечната труба.<ref name="Schönfelder2008" /> === Хромозомски број === [[Хромозом|Бројот на хромозоми]] е 2n = 32, или 64.<ref name="IPCN"> {{Tropicos|17602234}} </ref> == Распространетост == Областа на распространетост на ''Ajuga orientalis'' ги вклучува [[Сардинија]],<ref name="Scrugli+al1983"> Antonio Scrugli, Luigi Mossa, Maria Pia Grasso: ''Ajuga orientalis L. (Labiatae) nuova per la flora di Sardegna. Considerazioni fitogeografiche.'' In: ''Candollea.'' Band 38, Nr. 1, 1983, {{ISSN|0373-2967}}, S. 125–129.</ref><ref name="MCh">{{BibISBN|2827701537}}</ref> [[Сицилија]] и [[Калабрија]], [[Албанија]], сите региони на [[Грција]], [[Бесарабија]] и [[Крим (полуостров)|Крим]], како и целиот [[Кавказ]], цела [[Турција]] освен [[Месопотамија]] и југоисток, северозападен [[Иран]], планините Троодос на [[Кипар]],<ref name="FCy" /> западна [[Сирија]] и [[Либан]], северен [[Израел]] и [[Западен Брег|Западниот Брег]] и северозападен [[Јордан]].<ref name="FlPalaestina">{{Наведена книга|title=Flora Palaestina. Part 3. Ericaceae to Compositae. Text and Plates.|publisher=Academy of Sciences and Letters|isbn=965-208-003-9|pages=99–100}}</ref> ''Ajuga orientalis'' успева во варовнички камењари, по рабови на букови шуми.<ref name="Schönfelder2008" /> Во Турција, населува надморски височини помеѓу нивото на морето и 3100 метри. Во Македонија се посочува за [[Велестово]], [[Галичица]] и Преслап над [[Отешево]]. == Систематика == === Таксономија === ''Ajuga orientalis'' за првпат бил објавен во 1753 година од [[Карл Линеј]] во ''Species Plantarum'', том II, страница 561. Синоними за ''Ajuga orientalis'' се: ''Bugula orientalis'' <span class="Person h-card">Mill.</span>, ''Bulga orientalis'' <span class="Person h-card">Kuntze</span>, ''Bugula obliqua'', ''Ajuga orientalis'' var. ''condensata'', ''Ajuga orientalis'' subsp. ''aenesia'' <span class="Person h-card">Phitos Damboldt</span>, ''Ajuga orientalis'' var. ''aenesia'' Heldr. === Медицинска употреба === За овaa и повеќето ajugi, се тврди дека има лековити ефекти, и се користи во традиционалната турска медицина.<ref>{{Наведено списание|last=Gilman|first=Edward|last2=Klein|first2=Ryan W.|last3=Hansen|first3=Gail|date=2018-08-08|title=Ajuga reptans: Common Bugle, Bugleweed, Carpet Bugleweed|url=https://doi.org/10.32473/edis-fp026-1999|journal=EDIS|volume=2018|issue=5|doi=10.32473/edis-fp026-1999|issn=2576-0009}}</ref> Во зависност од авторот, постојат приближно два или никакви<ref name="POWO">{{WCSP|Ajuga orientalis}}</ref> подтипови: * ''Ajuga orientalis'' subsp. ''orientalis'' * ''Ajuga orientalis'' subsp. ''анезија'' <span class="Person h-card">Фитос и Дамболт</span> (син.: ''Ajuga orientalis'' var. ''aenesia''). Се разликува од номинираната форма по своите впечатливи виолетово цветови малку, назабени и прицветнати и е ендемска на грчкиот остров [[Кефалонија]]. Се смета за синоним во 21 век.<ref name="POWO" /> == Литература == * Питер Вилијам Бол: ''Ajuga L'' Во „Флора Европеа“ Том 3: ''Од Diapensiaceae to Myoporaceae.'' Издавачка куќа на Универзитетот Кембриџ, Кембриџ 1972, ISBN 0-521-08489-X стр.128 == Надворешни врски == * Томас Мајер, Мајкл Хаслер: [http://www.mittelmeerflora.de/Zweikeim/Lamiaceae/ajuga_dreh.htm#Ajuga%20orientalis Лист со податоци со фотографии за ''медитеранската и алпската флора''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20251110104238/http://mittelmeerflora.de/Zweikeim/Lamiaceae/ajuga_dreh.htm#Ajuga%20orientalis |date=2025-11-10 }} == Наводи == {{наводи}} {{таксонска лента}} [[Категорија:Усноцветни]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] lc8odjyr7xg2dfpt8kiv88azvgaa3du 0 1389338 5602394 5526343 2026-07-31T00:42:55Z EmausBot 18240 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Полска незаборавка]] 5602394 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Полска незаборавка]] nq02efyxp0z40ti0pnauxd7bcnxhb5n 0 1390499 5602483 5540019 2026-07-31T09:33:22Z Lili Arsova 86688 5602483 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Poetry Out Loud MN finals 27.jpg|мини|Финале на „Поезија на глас“ во Минесота, 27]] '''Роберт Блај''' ([[Англиски јазик|англиски]]: ''Robert Bly''; 23 декември 1926 — 21 ноември 2021) — американски писател. ==Животопис== Роберт Блај е роден во западниот дел на [[Минесота]]. Една година студирал на колеџот „Св. Олаф“ во Минесота, а потоа преминал на Универзитетот во [[Харвард]], каде ѝ се придружил на групата млади луѓе кои подоцна станале познати писатели, како: Доналд Хол, [[Едриен Рич]], Кенет Коч, Џон Хокс, Џорџ Плимптон итн. По дипломирањето во 1950 година, неколку години живеел во [[Њујорк (град)|Њујорк]]. Во 1954 година се запишал на поетската работилница при Универзитетот во Ајова, а како корисник на [[Фулбрајтова стипендија|Фулбрајтовата стипендија]] престојувал во [[Норвешка]], каде пронашол некои свои далечни роднини. Таму се запознал со творештвото на некои поети кои не биле доволно познати во САД, како: [[Пабло Неруда]], [[Сезар Валјехо|Сесар Ваљехо]], [[Гунар Екелоф]], [[Георг Тракл]] и [[Хари Мартинсон]]. По враќањето во САД, го основал списанието „Педесеттите и шеесеттите и седумдесеттите“. Во тоа време, тој живеел на својата фарма во Минесота со својата сопруга и со децата. За време на [[Виетнамска војна|Виетнамската војна]] бил еден од основачите и предводниците на здружението „Американските писатели против Виетнамската војна“.<ref>Petar Penda (izbor i prevod), ''Eight contemporary American poets – Osam savremenih američkih pjesnika'' (drugo izdanje). Zadužbina “Petar Kočić”, Banja Luka i Beograd, 2009, стр. 33.</ref> ==Творештво== Блај е добитник на поголем број стипендии, а исто така, тој е добитник на Националната книжевна награда (''National book award''). Покрај поезијата, неговото творештво се состои и од прозни дела, како и книжевни преводи. Неговите најважни дела се:<ref>Petar Penda (izbor i prevod), ''Eight contemporary American poets – Osam savremenih američkih pjesnika'' (drugo izdanje). Zadužbina “Petar Kočić”, Banja Luka i Beograd, 2009, стр. 33-35.</ref> * Тишина на снежното поле (Silence in the snowy fields, 1962) * Опашката и очите на лавот (The lion's tail and eyes, 1962) * Светлината околу телото (The light around the body, 1967) * Спијачи фатени за раце (Sleepers joining hands, 1973) * Скокање од креветот (Jumping out of bed, 1973) * Старец кој ги трие очите (Old man rubbing his eyes, 1974) * Ова тело е направено од камфор и Гоферово дрво (This body is made of camphor and Gopher tree, 1977) * Ова дрво ќе биде овде илјада години (This tree will be here for a thousand years, 1979) * Човекот во црн капут се врти (The man in the black coat turns, 1981) * Верзиите на Мирабаи (Mirabai versions, 1984) * Сакање жена во два света (Loving a woman in two worlds, 1985) * Избрани песни (Selected poems, 1986) * Железниот Џон: Книга за мажите (Iron John: A Book About Men, 1990) * Што загубив со умирањето?: Собрани прозни песни (What have I ever lost by dying?: Collected prose poems, 1992) * Медитации за незаситната душа (Meditations on the insatiable soul, 1994) * Утрински песни (Morning poems, 1997) * Снежни наноси северно од куќата (Snowbanks north of the house, 1999) * Јадење на медот од зборови: Нови и избрани песни (Eating the honey of words: New and selected poems, 1999) * Ноќта кога Аврам ги повика ѕвездите (The night Abraham called to the stars, 2001) * Безумието на империјата: Книга со песни против војната во Ирак (The insanity of empire: A book of poems against the Iraq war, 2004) * Мојата реченица беше илјада години радост (My sentence was a thousand years of joy, 2005) Поезијата на Блај често се оценува како чисто феноменолошка. Тој самиот тврди дека американската поезија тргнала во погрешна насока, движејќи се кон надвор наместо кон внатре. Оттука, тој ја отфрла теоријата на [[Т. С. Елиот]] за „објективниот корелатив“ и своите песни ги создава по урнекот на [[Рајнер Марија Рилке|Рилке]], [[Федерико Гарсија Лорка|Лорка]] и [[Пабло Неруда|Неруда]]. Тој заронува под феноменологијата на надворешното и ги користи сликите и зборовите кои ја прикажуваат внатрешната реалност и духовната сила на искуството. Исто така, тој е еден од бројните американски поети кои го кренале гласот против [[Виетнамска војна|Виетнамската војна]]. Неговата позната песна „Броење на телата со ситни коски“ ја нагласува неможноста за намалување на жртвите на војната и ја критикува американската политика на чувар на светскиот мир.<ref>Petar Penda, „Predgovor“, во: Petar Penda (izbor i prevod), ''Eight contemporary American poets – Osam savremenih američkih pjesnika'' (drugo izdanje). Zadužbina “Petar Kočić”, Banja Luka i Beograd, 2009, стр. 27-29.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Американски писатели]] [[Категорија:Американски поети]] [[Категорија:Родени во 1926 година]] [[Категорија:Починати во 2021 година]] 9rbg556dzk93qur1tpye6fpprudoeti 5602484 5602483 2026-07-31T09:33:35Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602484 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Poetry Out Loud MN finals 27.jpg|мини|Финале на „Поезија на глас“ во Минесота, 27]] '''Роберт Блај''' ([[Англиски јазик|англиски]]: ''Robert Bly''; 23 декември 1926 — 21 ноември 2021) — американски писател. ==Животопис == Роберт Блај е роден во западниот дел на [[Минесота]]. Една година студирал на колеџот „Св. Олаф“ во Минесота, а потоа преминал на Универзитетот во [[Харвард]], каде ѝ се придружил на групата млади луѓе кои подоцна станале познати писатели, како: Доналд Хол, [[Едриен Рич]], Кенет Коч, Џон Хокс, Џорџ Плимптон итн. По дипломирањето во 1950 година, неколку години живеел во [[Њујорк (град)|Њујорк]]. Во 1954 година се запишал на поетската работилница при Универзитетот во Ајова, а како корисник на [[Фулбрајтова стипендија|Фулбрајтовата стипендија]] престојувал во [[Норвешка]], каде пронашол некои свои далечни роднини. Таму се запознал со творештвото на некои поети кои не биле доволно познати во САД, како: [[Пабло Неруда]], [[Сезар Валјехо|Сесар Ваљехо]], [[Гунар Екелоф]], [[Георг Тракл]] и [[Хари Мартинсон]]. По враќањето во САД, го основал списанието „Педесеттите и шеесеттите и седумдесеттите“. Во тоа време, тој живеел на својата фарма во Минесота со својата сопруга и со децата. За време на [[Виетнамска војна|Виетнамската војна]] бил еден од основачите и предводниците на здружението „Американските писатели против Виетнамската војна“.<ref>Petar Penda (izbor i prevod), ''Eight contemporary American poets – Osam savremenih američkih pjesnika'' (drugo izdanje). Zadužbina “Petar Kočić”, Banja Luka i Beograd, 2009, стр. 33.</ref> ==Творештво== Блај е добитник на поголем број стипендии, а исто така, тој е добитник на Националната книжевна награда (''National book award''). Покрај поезијата, неговото творештво се состои и од прозни дела, како и книжевни преводи. Неговите најважни дела се:<ref>Petar Penda (izbor i prevod), ''Eight contemporary American poets – Osam savremenih američkih pjesnika'' (drugo izdanje). Zadužbina “Petar Kočić”, Banja Luka i Beograd, 2009, стр. 33-35.</ref> * Тишина на снежното поле (Silence in the snowy fields, 1962) * Опашката и очите на лавот (The lion's tail and eyes, 1962) * Светлината околу телото (The light around the body, 1967) * Спијачи фатени за раце (Sleepers joining hands, 1973) * Скокање од креветот (Jumping out of bed, 1973) * Старец кој ги трие очите (Old man rubbing his eyes, 1974) * Ова тело е направено од камфор и Гоферово дрво (This body is made of camphor and Gopher tree, 1977) * Ова дрво ќе биде овде илјада години (This tree will be here for a thousand years, 1979) * Човекот во црн капут се врти (The man in the black coat turns, 1981) * Верзиите на Мирабаи (Mirabai versions, 1984) * Сакање жена во два света (Loving a woman in two worlds, 1985) * Избрани песни (Selected poems, 1986) * Железниот Џон: Книга за мажите (Iron John: A Book About Men, 1990) * Што загубив со умирањето?: Собрани прозни песни (What have I ever lost by dying?: Collected prose poems, 1992) * Медитации за незаситната душа (Meditations on the insatiable soul, 1994) * Утрински песни (Morning poems, 1997) * Снежни наноси северно од куќата (Snowbanks north of the house, 1999) * Јадење на медот од зборови: Нови и избрани песни (Eating the honey of words: New and selected poems, 1999) * Ноќта кога Аврам ги повика ѕвездите (The night Abraham called to the stars, 2001) * Безумието на империјата: Книга со песни против војната во Ирак (The insanity of empire: A book of poems against the Iraq war, 2004) * Мојата реченица беше илјада години радост (My sentence was a thousand years of joy, 2005) Поезијата на Блај често се оценува како чисто феноменолошка. Тој самиот тврди дека американската поезија тргнала во погрешна насока, движејќи се кон надвор наместо кон внатре. Оттука, тој ја отфрла теоријата на [[Т. С. Елиот]] за „објективниот корелатив“ и своите песни ги создава по урнекот на [[Рајнер Марија Рилке|Рилке]], [[Федерико Гарсија Лорка|Лорка]] и [[Пабло Неруда|Неруда]]. Тој заронува под феноменологијата на надворешното и ги користи сликите и зборовите кои ја прикажуваат внатрешната реалност и духовната сила на искуството. Исто така, тој е еден од бројните американски поети кои го кренале гласот против [[Виетнамска војна|Виетнамската војна]]. Неговата позната песна „Броење на телата со ситни коски“ ја нагласува неможноста за намалување на жртвите на војната и ја критикува американската политика на чувар на светскиот мир.<ref>Petar Penda, „Predgovor“, во: Petar Penda (izbor i prevod), ''Eight contemporary American poets – Osam savremenih američkih pjesnika'' (drugo izdanje). Zadužbina “Petar Kočić”, Banja Luka i Beograd, 2009, стр. 27-29.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Американски писатели]] [[Категорија:Американски поети]] [[Категорија:Родени во 1926 година]] [[Категорија:Починати во 2021 година]] poducsm4addfhzbarzo64uydscb569i 0 1390571 5602393 5533951 2026-07-31T00:42:45Z EmausBot 18240 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Незаборавка]] 5602393 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Незаборавка]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] ra901ebx57lmp2vsjb42ucqt54zu0uc 0 1391309 5602406 5538289 2026-07-31T05:04:46Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5602406 wikitext text/x-wiki '''Ариј''' (Ἄρειος, ок. 250/256 – 336) бил презвитер (свештеник) од Александрија, Египет, и една од најконтроверзните личности во раното христијанство. Тој е најпознат како основач на аријанството – учење кое предизвикало голема раскол во Црквата и довело до свикување на Првиот вселенски собор во Никеја (325 година). == Ран живот == Ариј е роден најверојатно помеѓу 250 и 256 година, најчесто се наведува во Либија (тогаш дел од [[Киренаика]]), иако некои извори го поврзуваат и со [[Александрија]]. Потекнувал од берберско семејство, а неговите родители биле христијани. Татко му се викал Амониј. Уште како млад покажал голем интерес за теологија и филозофија. Студирал кај познатиот учител Лукијан од Антиохија, кој бил еден од највлијателните христијански мислители на тоа време и подоцна маченик. Лукијановата школа била позната по строгиот аскетизам и рационално толкување на Светото Писмо. Ариј самиот водел многу дисциплиниран живот – постел, се молел долго и живеел скромно, што му донело голем углед меѓу верниците уште од млади години. == Кариера во Александрија == Околу 313 година, по смртта на епископот Петар, новиот епископ Ахила го ракоположил Ариј за презвитер (свештеник) и му ја дал на чување една од најважните цркви во Александрија – Баукалис. Оваа црква била центар на духовен живот за морнарите, трговците и обичниот народ. Ариј брзо станал многу популарен. Бил одличен говорник, имал пријатен глас и користел музика за да ги пренесе своите идеи. Напишал низа популарни песни и стихови со богословски содржини, кои луѓето ги пееле на улици, бродови и пазари. Со ова станал не само свештеник, туку и своевиден „народен учител“. Неговата харизма и едноставност му донеле голема поддршка кај обичните верници. == Учењето на Ариј == Во срцето на неговото богословје било прашањето: ''Кој е точно Исус Христос''? Ариј учел дека Бог Отецот е единствениот, вечен, несоздаден и апсолутен Бог. Според него, Синот (Исус) не е вечен како Отецот, туку бил создаден од Него пред сите други созданија – како првото и најсовршено Божјо дело. „''Имаше време кога Синот не постоеше''“, велел Ариј. Христос е божествен, но не е од истата суштина (омоусиос) со Отецот, туку само „сличен“ на Него. Овие идеи ги изложил најубаво во своето најпознато дело „Талија“ (Банкет) – долга поема напишана во стихови, наменета за обичниот народ. Во неа тој ги објаснувал своите ставови на јасен, поетски и лесен за памтење начин. Неговото учење било влијано од неоплатонизмот и од желбата да се зачува монотеизмот без да се „подели“ Бог. === Почеток на конфликтот === Конфликтот избувнал околу 318–320 година кога Ариј јавно се спротиставил на својот епископ Александар Александриски. Тој го обвинил Александар дека проповеда модализам – учење дека Отецот и Синот се иста личност. Расправата брзо прераснала во голема криза која се проширила низ целиот источен дел на [[Римската империја]]. Епископите се разделиле на две страни. Во 321 година, локален синод во Александрија го осудил Ариј, го екскомуницирал и го отстранил од должноста. Ариј не се предал. Побегнал прво во Палестина, а потоа во Сирија и Никомидија, каде нашол силна поддршка од влијателни епископи како Евсевиј Никомидиски и Евсевиј Цезарејски. Писмата што ги разменувал со нив покажуваат дека борбата станала многу лична и политичка. === Никејскиот собор === {{Main|Прв вселенски собор}} [[Податотека:Nikea-arius.png|300px|мини|[[Никејски собор|Никејскиот собор]], со Ариј прикажан под нозете на царот [[Константин Велики|Константин]] и епископите]] За да го смири хаосот во Црквата, римскиот цар [[Константин Велики]] во 325 година свикал [[Прв вселенски собор]] во [[Никеја]]. На соборот присуствувале над 300 епископи од целиот познат свет. Ариј лично бил присутен, иако како обвинет. Расправата била жестока. На крајот, мнозинството го осудило неговото учење како ерес. Бил донесен Никејскиот [[Символ на верата]], кој за првпат официјално го вовел терминот „омоусиос“ – „од истата суштина“ со Отецот. Ариј и неговите најблиски следбеници биле прогнани во Илирија, а неговите книги биле запалени. Ова бил првпат во историјата на Црквата кога државата директно се вмешала во догматски спор. == Последни години и смрт == По соборот, Ариј не исчезнал. Благодарение на политички притисоци, влијанија од царскиот двор (особено од сестрата на Константин) и промената на расположението на царот, Ариј подоцна бил повикан назад од прогонство. Во 335–336 година изгледало дека ќе биде официјално помирен со Црквата и повторно причен во заедништвото. Меѓутоа, на 13 јуни 336 година, непосредно пред свечената церемонија во [[Константинопол]], Ариј ненадејно се разболел и умрел на улица. Според преданието на неговите противници (како Атанасиј), смртта била страшна и понижувачка – како Божја казна. Неговите следбеници, пак, го сметале за маченик кој страдал за вистината. Иако Ариј починал, неговото учење не умрело со него. Аријанството продолжило да живее уште неколку векови, особено меѓу германските племиња – [[Готи|Готите]], [[Вандали|Вандалите]] и [[Лонгобарди|Лонгобардите]] – кои го примиле како своја вера. Дури и по смртта на Ариј, контроверзата траела до 7. век и влијаела врз цели држави и династии. Никејскиот Символ на верата, кој денес го користат речиси сите христијански цркви, всушност е директен одговор на неговите идеи. [[Категорија:Христијански теолози]] [[Категорија:Родени во 3 век]] mjhfqxvwq87s32d084u92od3e4phssh 5602407 5602406 2026-07-31T05:05:12Z Тиверополник 1815 5602407 wikitext text/x-wiki '''Ариј''' (Ἄρειος, ок. 250/256 – 336) бил презвитер (свештеник) од Александрија, Египет, и една од најконтроверзните личности во раното христијанство. Тој е најпознат како основач на аријанството – учење кое предизвикало голема раскол во Црквата и довело до свикување на Првиот вселенски собор во Никеја (325 година). == Ран живот == Ариј е роден најверојатно помеѓу 250 и 256 година, најчесто се наведува во Либија (тогаш дел од [[Киренаика]]), иако некои извори го поврзуваат и со [[Александрија]]. Потекнувал од берберско семејство, а неговите родители биле христијани. Татко му се викал Амониј. Уште како млад покажал голем интерес за теологија и филозофија. Студирал кај познатиот учител Лукијан од Антиохија, кој бил еден од највлијателните христијански мислители на тоа време и подоцна маченик. Лукијановата школа била позната по строгиот аскетизам и рационално толкување на Светото Писмо. Ариј самиот водел многу дисциплиниран живот – постел, се молел долго и живеел скромно, што му донело голем углед меѓу верниците уште од млади години. == Кариера во Александрија == Околу 313 година, по смртта на епископот Петар, новиот епископ Ахила го ракоположил Ариј за презвитер (свештеник) и му ја дал на чување една од најважните цркви во Александрија – Баукалис. Оваа црква била центар на духовен живот за морнарите, трговците и обичниот народ. Ариј брзо станал многу популарен. Бил одличен говорник, имал пријатен глас и користел музика за да ги пренесе своите идеи. Напишал низа популарни песни и стихови со богословски содржини, кои луѓето ги пееле на улици, бродови и пазари. Со ова станал не само свештеник, туку и своевиден „народен учител“. Неговата харизма и едноставност му донеле голема поддршка кај обичните верници. == Учењето на Ариј == Во срцето на неговото богословје било прашањето: ''Кој е точно Исус Христос''? Ариј учел дека Бог Отецот е единствениот, вечен, несоздаден и апсолутен Бог. Според него, Синот (Исус) не е вечен како Отецот, туку бил создаден од Него пред сите други созданија – како првото и најсовршено Божјо дело. „''Имаше време кога Синот не постоеше''“, велел Ариј. Христос е божествен, но не е од истата суштина (омоусиос) со Отецот, туку само „сличен“ на Него. Овие идеи ги изложил најубаво во своето најпознато дело „Талија“ (Банкет) – долга поема напишана во стихови, наменета за обичниот народ. Во неа тој ги објаснувал своите ставови на јасен, поетски и лесен за памтење начин. Неговото учење било влијано од неоплатонизмот и од желбата да се зачува монотеизмот без да се „подели“ Бог. === Почеток на конфликтот === Конфликтот избувнал околу 318–320 година кога Ариј јавно се спротиставил на својот епископ Александар Александриски. Тој го обвинил Александар дека проповеда модализам – учење дека Отецот и Синот се иста личност. Расправата брзо прераснала во голема криза која се проширила низ целиот источен дел на [[Римската империја]]. Епископите се разделиле на две страни. Во 321 година, локален синод во Александрија го осудил Ариј, го екскомуницирал и го отстранил од должноста. Ариј не се предал. Побегнал прво во Палестина, а потоа во Сирија и Никомидија, каде нашол силна поддршка од влијателни епископи како Евсевиј Никомидиски и Евсевиј Цезарејски. Писмата што ги разменувал со нив покажуваат дека борбата станала многу лична и политичка. === Никејскиот собор === {{Main|Прв вселенски собор}} [[Податотека:Nikea-arius.png|200px|мини|[[Никејски собор|Никејскиот собор]], со Ариј прикажан под нозете на царот [[Константин Велики|Константин]] и епископите]] За да го смири хаосот во Црквата, римскиот цар [[Константин Велики]] во 325 година свикал [[Прв вселенски собор]] во [[Никеја]]. На соборот присуствувале над 300 епископи од целиот познат свет. Ариј лично бил присутен, иако како обвинет. Расправата била жестока. На крајот, мнозинството го осудило неговото учење како ерес. Бил донесен Никејскиот [[Символ на верата]], кој за првпат официјално го вовел терминот „омоусиос“ – „од истата суштина“ со Отецот. Ариј и неговите најблиски следбеници биле прогнани во Илирија, а неговите книги биле запалени. Ова бил првпат во историјата на Црквата кога државата директно се вмешала во догматски спор. == Последни години и смрт == По соборот, Ариј не исчезнал. Благодарение на политички притисоци, влијанија од царскиот двор (особено од сестрата на Константин) и промената на расположението на царот, Ариј подоцна бил повикан назад од прогонство. Во 335–336 година изгледало дека ќе биде официјално помирен со Црквата и повторно причен во заедништвото. Меѓутоа, на 13 јуни 336 година, непосредно пред свечената церемонија во [[Константинопол]], Ариј ненадејно се разболел и умрел на улица. Според преданието на неговите противници (како Атанасиј), смртта била страшна и понижувачка – како Божја казна. Неговите следбеници, пак, го сметале за маченик кој страдал за вистината. Иако Ариј починал, неговото учење не умрело со него. Аријанството продолжило да живее уште неколку векови, особено меѓу германските племиња – [[Готи|Готите]], [[Вандали|Вандалите]] и [[Лонгобарди|Лонгобардите]] – кои го примиле како своја вера. Дури и по смртта на Ариј, контроверзата траела до 7. век и влијаела врз цели држави и династии. Никејскиот Символ на верата, кој денес го користат речиси сите христијански цркви, всушност е директен одговор на неговите идеи. [[Категорија:Христијански теолози]] [[Категорија:Родени во 3 век]] 20vz2fc3y03odlg4e4howkbmv80xr8f 0 1391753 5602447 5550704 2026-07-31T08:00:08Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602447 wikitext text/x-wiki [[Податотека:William Francis Ganong pub. 1942.jpg|мини|Вилијам Франсис Ганонг, фотографиран без датум. објавено 1942 (починал во 1941)]] '''Вилијам Франсис Ганонг''' (19 февруари 1864 — 7 септември 1941) — канадски [[Ботаника|ботаничар]], историчар и [[Картографија|картограф]]. Неговата ботаничка кариера ја поминал главно како професор на колеџот Смит во Нортхемптон, Масачусетс. Во својот приватен живот тој придонел за историското и географското разбирање на неговиот роден крај [[Њу Бранзвик]]. == Кариера во ботаниката == По дипломирањето на Харвард, Ганонг бил назначен за помошник инструктор по ботаника на истиот факултет. На Харвард останал неколку години, сè до мај 1894 година, кога прифатил назначување за професор по ботаника на колеџот Смит. На таа позиција бил 36 години. Тој бил и директор на Ботаничката градина во Смит. Ганонг бил одговорен за развојот на градината, која ја основал Фредерик Ло Олмстед во 1893 година. Ганонг ги проширил и ревидирал спецификациите за садење на Олмстед за да го направи целиот кампус арборетум, а ги преработил и тревните леи како „систематска градина“ според системот за класификација Енглер-Прантл. Надворешната средина во Смит на тој начин станала (и останувал) место за учење за студентите по ботаника и [[хортикултура]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.smith.edu/garden/History/history.html|title=History|date=April 30, 2010|publisher=The Botanic Garden of Smith College Northampton|archive-url=https://web.archive.org/web/20121228125056/http://www.smith.edu/garden/History/history.html|archive-date=December 28, 2012|accessdate=October 7, 2013}}</ref> Со пишување на неколку книги, вклучувајќи ги ''„Ботаничарот што учи“'', ''„Лабораториски прирачник за физиологија на растенијата“'', ''„Живо растение'' “ и ''„Учебник по ботаника за колеџи“'', Ганонг успеал да воспостави и одржи меѓународен углед во ботаниката. Под негова администрација, одделот за ботаника на Смит достигнал врв во бројот на запишани студенти, големината на персоналот и бројот на курсеви. Тој се погрижил опсегот и квалитетот на опремата достапна за студентите да бидат високи, а одделот успеал да постигне позитивна академска репутација. Бројот на запишани студенти во воведната изборна класа достигнал врв од 182 во 1926 година.<ref>[http://asteria.fivecolleges.edu/findaids/smitharchives/manosca82.html Department of Botany Records, 1892-1966] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20060225061258/http://asteria.fivecolleges.edu/findaids/smitharchives/manosca82.html |date=2006-02-25 }} at asteria.fivecolleges.edu</ref> Ганонг се пензионирал од колеџот Смит во 1932 година. Бил избран за претседател на [[Американско ботаничко друштво|Американското ботаничко друштво]] во 1907 година. == Литература == * {{Наведена книга|url=https://archive.org/details/newbrunswickwash0000rees/mode/2up|title=New Brunswick Was His Country: The Life of William Francis Ganong|last=Rees|first=Ronald|date=2016|publisher=[[Nimbus Publishing]]|isbn=9781771084482|location=Halifax, Nova Scotia|access-date=May 31, 2024}} * Алисон Мичам, ''Три извонредни морнари'' * Џ.С. Вебстер, уредник, ''Споменик на Вилијам Франсис Ганонг'', (Свети Јован: Музеј на Њу Бранзвик, 1942) * Мери Џо Сангер, ''Вилијам Франсис Ганонг: регионален историчар,'' магистерска теза, историја, Универзитет во Мејн, 1980. * В. Остин Скваерс, ''Историјата и развојот на Музејот на Њу Бранзвик'' (Свети Јован, 1945). * Греам Вин, „В.Ф. Ганонг, А.Х. Кларк и историската географија на поморска Канада“, ''Acadiensis'', X, 2 (пролет 1981). * Роналд Рис, ''Њу Бранзвик беше неговата земја: животот на Вилијам Франсис Ганонг'', Халифакс: Нимбус, 2016 * Николас Гитард, ''Изгубената дивина.'' ''Повторно откривање на вестите од В.Ф. Ганонг, Бранзвик'', Фредериктон: Гуска улица, 2015 == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.smith.edu/garden/History/history.html Приказна за Ботаничката градина на колеџот Смит] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121228125056/http://www.smith.edu/garden/History/history.html |date=2012-12-28 }} * [https://www.umoncton.ca/etudeacadiennes/centre/etatgen/etat800/p0856.html Фондација Ганонг, Универзитет во Монктон] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070927231927/http://www.umoncton.ca/etudeacadiennes/centre/etatgen/etat800/p0856.html |date=2007-09-27 }} * [http://asteria.fivecolleges.edu/findaids/smitharchives/manosca82.html Архива на колеџот Смит] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20060225061258/http://asteria.fivecolleges.edu/findaids/smitharchives/manosca82.html}} * [http://www.wtsn.binghamton.edu/onoma/Default.htm#Ganong Кратка биографија] од Алан Рејбурн * [http://www.rubycusack.com/issue200.html Статија од Руби Кјузак, „ ''Поморски луѓе“''] {{Претседатели на Американското ботаничко друштво}} [[Категорија:Апсолвенти на Харвард]] [[Категорија:Професори на Харвардовиот универзитет]] [[Категорија:Американско ботаничко друштво]] [[Категорија:Членови на Кралското друштво на Канада]] [[Категорија:Починати во 1941 година]] [[Категорија:Родени во 1864 година]] [[Категорија:Американски ботаничари]] su9x2y64q1qfa1xoaveeljp3v0sq3no 0 1391851 5602391 5599527 2026-07-31T00:33:43Z Stephan1000000 82108 25 5602391 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = Силос (2023).jpg | caption = | genre = {{Plainlist| * драма * [[дистопија]] * [[научна фантастика]] }} | creator = Греам Јост | based_on = {{Based on|серијалот ''Силос''|Хју Хауи}} | showrunner = Греам Јост | starring = {{Plainlist| * [[Ребека Фергусон]] * [[Рашида Џонс]] * Дејвид Ојелово * Common * [[Тим Робинс]] * Хариет Волтер * Ави Неш * Рик Гомес * Чиназа Уче * Шејн Макреј * Реми Милнер * Александрија Рајли * Клер Перкинс * Били Постлтвајт * Стив Зан }} | composer = Атли Орварсон | country = {{САД}} | language = [[англиски]] | num_seasons = 3 | num_episodes = 25 | executive_producer = {{Plainlist| * Греам Јост * Мортен Тилдум * Ребека Фергусон * Нина Џек * Хју Хауи * Фред Голан * Реми Обушон * Ингрид Ескахеда * Џоана Тапа * Мајкл Динер }} | producer = {{Plainlist| * Кеси Папас * Џесика Блер * Арик Авелино * Бен Брафман * Кетрин Дисавино }} | location = Обединето Кралство | cinematography = {{Plainlist| * Марк Патен * Дејвид Лутер * Лори Роуз * Баз Ирвин }} | editor = {{Plainlist| * Хејзел Бејли * Кристијан Сандино Тејлор * Кит Хендерсон * Жан Крапер * Харви Розенсток }} | runtime = 41 — 62 минути | company = {{plainlist| * Mímir Films * Nemo Films * AMC Studios * Apple Studios (сезона 2) }} | network = Apple TV+ | first_aired = {{Start date|2023|5|5}} | last_aired = {{End date|2025|1|17}} |native_name=Silo}} '''''Силос''''' ({{Langx|en|Silo}}) — американска научнофантастична дистописка драмска [[телевизиска серија]] создадена од Греам Јост, заснована на трилогијата романи ''Силос'' (''Волна'', ''Промена'' и ''Прашина'') од авторот Хју Хауи. Дејството е сместено во дистописка иднина, каде што заедница живее во огромен подземен [[силос]] со 144 нивоа. Во серијата глуми [[Ребека Фергусон]] како Џулиет Николс, инженерка што се вплеткува во таинствата на минатото и сегашноста на силосот.<ref name="S3+4Renewal">{{cite web|url=https://tvline.com/news/silo-renewed-season-3-ending-season-4-rebecca-ferguson-1235388800/|title=''Silo'' Renewed for 2 More Seasons — Apple TV+ Adaptation to Conclude With Season 4|last=Webb Mitovich|first=Matt|date=16 декември 2024|website=TVLine|access-date=16 декември 2024}}</ref> == Содржина == Во дистописка иднина, каде што заедница живее во огромен [[силос]] што се протега 144 нивоа под земја, 10.000 луѓе живеат во општество врзано со правила за кои веруваат дека ги штитат. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Ребека Фергусон]] || Џулиет Николс |- | Амели Чајлд-Вилиерс || младата Џулиет |- | [[Рашида Џонс]] || Алисон Бекер |- | Дејвид Ојелово || Холстон Бекер |- | Common || Роберт Симс |- | [[Тим Робинс]] || Бернард Холанд |} == Епизоди == {{Преглед на серии | боја1 = #FB7A02 | линкТ1 = Сезона 1 (2023) | епизоди1 = 10 | премиера1 = {{Start date|2023|05|05}} | финале1 = {{End date|2023|06|30}} | боја2 = #004C5C | линкТ2 = Сезона 2 (2024–25) | епизоди2 = 10 | премиера2 = {{Start date|2024|11|15}} | финале2 = {{End date|2025|01|17}} }} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://tv.apple.com/us/show/silo/umc.cmc.3yksgc857px0k0rqe5zd4jice}} {{IMDb title}} [[Категорија:Американски телевизиски серии]] [[Категорија:Телевизиски серии на англиски јазик]] [[Категорија:Американски научнофантастични серии]] 3zl94buoecrkahzxv6xy0qrthqlshdj 0 1392195 5602294 5600142 2026-07-30T18:11:16Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602294 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Saxifraga adrosaceae a1.jpg | genus = Saxifraga | species = androsacea | authority = [[Карл Линеј|L.]] }} '''Штитничеста каменоломка''' ({{науч|Saxifraga androsacea}}) — растителен [[Вид (биологија)|вид]] од [[Род (биологија)|родот]] [[каменоломка]] во [[Семејство (биологија)|семејството]] на [[каменоломки]]те (''Saxifragaceae''). == Опис и распространетост == [[Податотека:Saxifragaandrosace1.JPG|мини|Штитничеста каменоломка]] [[Податотека:Saxifraga_androsacea_T90_(3).jpg|мини|Живеалиште]] Ова е [[повеќегодишно растение]] кое достигнува висина од 1 до 4 (ретко до 13) сантиметри. Ова ниско и мало растение, кое расте поединечно или во мали групи, има многу кратки и збиени гранчиња во основата што формираат мало перниче. Цветното стебло на врвот носи 1-2 (понекогаш 3) цветови, со 1-2 листа или без нив, а површината е покриена со жлездести влакна. Базалните листови се во мали розети со мал број листови; тие се ланцетни, долги 5-10 (до 20) мм, широки 1,5-2 (до 3) мм, плочести, најшироки во средината, на врвот тапи или со три запчиња, во основата клиновидни, голи, а по рабовите имаат ретки жлездести влакна. [[Лист]]овите на стеблото се тесно-[[Облици на листови|ланцетни]] и рабовите им се со жлезди. Цветовите најчесто се единечни. Чашката е долга околу 3 мм, покриена со жлездести влакна; чашкините ливчиња се долги 2-2,5 мм, триаглесто-ланцетни и тапи на врвот. Венечните ливчиња се бели, обратно-јајцевидни, клиновидни во основата, долги 5-7 мм, односно 2-3 пати подолги од чашкините, на врвот тапи или плитко засечени. Прашниците стигнуваат до врвот на чашкините ливчиња.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија, Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1079-1080}}</ref> Растението го добило научниот епитет ''androsacea'' поради сличноста со растението [[штитник (растение)|штитник]] (''Androsace''), па оттука називот „штитничеста“. Расте на варовнички камењари, на височини од 1.700 до 2.500 м. Видот е познат единствено од [[Шар Планина]].<ref name=":0" /> == Екологија == Цветовите лачат нектар во изобилство и редовно ги посетуваат муви. каменоломка е домаќин на габите ''Synchytrium saxifragae'' и ''Puccinia saxifragae''. == Литература == * Ксавер Финкенцелер, Јурке Грау : ''Алпски цвеќиња'' (Природен водич на Штајнбах). Mosaik Verlag GmbH, Минхен 1996 година, ISBN 3-576-10558-1 . * Клаус Каплан во „Густав Хеги : ''Илустрирана флора на Средна Европа“'' . 3-то издание, том IV, дел 2А, страници 211–212. Издавачка куќа „Блеквел Сајанс“, Берлин 1995. ISBN 3-8263-3016-1 == Галерија == <gallery mode=packed heights=150px> Saxifraga androsacea Atlas Alpenflora.jpg|Илустрација Saxifraga androsacea 001.jpg|Детал од цвет Saxifraga androsacea - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Saxifraga androsacea}} * {{EOL}} * {{Inaturalist-таксон|486045}} * Thomas Meyer: [http://www.blumeninschwaben.de/Zweikeimblaettrige/Steinbrechgewaechse/saxi_ei.htm#Mannschild-%20Steinbrech Datenblatt mit Bestimmungsschlüssel und Fotos bei ''Flora-de: Flora von Deutschland'' (alter Name der Webseite: ''Blumen in Schwaben'')] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20250612130947/http://www.blumeninschwaben.de/Zweikeimblaettrige/Steinbrechgewaechse/saxi_ei.htm#Mannschild-%20Steinbrech |date=2025-06-12 }} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Каменоломка]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Алпите]] 86yq8qgxt5jpqd6242592cb75c1xt2d 0 1392296 5602448 5593081 2026-07-31T08:01:07Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602448 wikitext text/x-wiki [[Податотека:PSM V64 D294 William Gilson Farlow.png|мини|Вилијам Гилсон Фарлоу]] '''Вилијам Гилсон Фарлоу''' (17 декември 1844 — 3 Јуни 1919) — американски [[Ботаника|ботаничар]], [[Микологија|миколог]] и професор на [[Харвард|Харвардскиот универзитет]] повеќе од 40 години. Фарлоу спровел револуционерно истражување за [[фитопатологија]], го држел првиот курс по патологија на растенијата во Соединетите Американски Држави и бил соосновач на списанието ''„Анали на ботаниката“''.<ref>{{Наведено списание|last=V.|first=S. H.|date=1919|title=William Gilson Farlow|url=https://www.jstor.org/stable/43236284|journal=[[Annals of Botany]]|volume=33|issue=129|pages=xv–xvi|issn=0305-7364|jstor=43236284}}</ref><ref name=":0">{{Наведено списание|date=1919|title=Dr. William Gilson Farlow|url=https://www.jstor.org/stable/3221853|journal=[[Transactions of the American Microscopical Society]]|volume=38|issue=4|pages=304|issn=0003-0023|jstor=3221853}}</ref> == Научна кариера == Во 1874 година, Фарлоу се вратил на Харвард и со поддршка на професорот Греј, бил назначен за [[Професор|доцент]] по [[ботаника]] во Басискиот институтот во 1874 година. Тој станал професор по [[Криптогам|криптогамска]] ботаника од 1879 година се до неговата смрт 40 години подоцна.<ref name=":0">{{Наведено списание|date=1919|title=Dr. William Gilson Farlow|url=https://www.jstor.org/stable/3221853|journal=[[Transactions of the American Microscopical Society]]|volume=38|issue=4|pages=304|issn=0003-0023|jstor=3221853}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Asa Gray, American Botanist, Friend of Darwin|url=https://archive.org/details/asagrayamericanb0000dupr|last=Dupree|first=A. Hunter|publisher=Johns Hopkins University Press|year=1988|isbn=978-0-801-83741-8|location=Baltimore, MD|page=[https://archive.org/details/asagrayamericanb0000dupr/page/351 351]}}</ref> Фарлоу се пензионирал од додипломските предавања во 1896 година, но продолжил да ги советува постдипломските студенти, да собира примероци и да спроведува истражувања. Откако клубот бил основан, тој бил негов прв претседател. Преку неговото предавање, публикации и помош при идентификација на примероци, тој исто така охрабрил круг професионални и аматерски ботаничари чија работа на алги, бриофити, лишаи и габи се појавиле во раните томови на списанијата.<ref name="Pfister 2025">{{Наведено списание|last=Pfister|first=Donald H.|year=2025|title=''Rhodora'', William G. Farlow, and Cryptogamic Botany|journal=Rhodora|volume=125|issue=1003|doi=10.3119/24-19}}</ref> Фарлоу, исто така, ги изградил колекциите што подоцна го формирале јадрото на Библиотеката Фарлоу и Хербариумот за криптогамска ботаника. Тој, исто така, зачувал сетови ''[[exsiccatae]]'' како недопрени објавени единици, наместо да ги разделува, препознавајќи ја нивната [[Таксономија|таксономска]] и библиографска вредност.<ref name="Pfister 2025">{{Наведено списание|last=Pfister|first=Donald H.|year=2025|title=''Rhodora'', William G. Farlow, and Cryptogamic Botany|journal=Rhodora|volume=125|issue=1003|doi=10.3119/24-19}}</ref> {{Ботаничар|Farl.}} == Таксон именуван во негова чест == * [[Сом|Сомскиот]] род ''[[Farlowella]]'' <small>[[Роза Смит Ајгенман|R. S. Eigenmann]] & [[Карл Х. Ајгенман|C. H. Eigenmann]] 1889</small> бил именуван по него. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.nasonline.org/wp-content/uploads/2024/06/farlow-william.pdf Биографски мемоари на Националната академија на науките] {{Претседатели на Американското ботаничко друштво|state=collapsed}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Фарлоу, Вилијам Гилсон }} [[Категорија:Американско ботаничко друштво]] [[Категорија:Членови на Француската академија на науките]] [[Категорија:Членови на Американското филозофско друштво]] [[Категорија:Членови на Националната академија на науките на САД]] [[Категорија:Членови на Линеевското друштво во Лондон]] [[Категорија:Професори на Харвардовиот универзитет]] [[Категорија:Апсолвенти на Харвард]] [[Категорија:Американски миколози]] [[Категорија:Починати во 1919 година]] [[Категорија:Родени во 1844 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Американски ботаничари]] fe77ldc8esf04he6bg6vwc6w5u7n4ln 0 1392299 5602442 5571919 2026-07-31T07:23:43Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602442 wikitext text/x-wiki [[Податотека:William C. Steere.jpg|мини|В. К. Стир]] '''Вилијам Кемпбел Стир''' (1907 &#x2013; 1989) — американски [[Ботаника|ботаничар]] познат како експерт за [[мововидни]] растенија, особено за арктички и тропски американски видови.<ref name="TL2">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/taxonomicliterat21979staf/page/863|title=Taxonomic Literature: A Selective Guide to Botanical Publications and Collections with Dates, Commentaries and Types|last=Stafleu|first=Frans Antonie|last2=Cowan|first2=Richard S.|publisher=Bohn, Scheltema & Holkema|year=1985|isbn=9789031302246|volume=5|pages=[https://archive.org/details/taxonomicliterat21979staf/page/863 863–864]}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Brassard|first=Guy R.|year=1989|title=In Memoriam: William C. Steere, 1907-1989|journal=Arctic and Alpine Research|volume=21|pages=435|jstor=1551654}}</ref> {{Ботаничар|Steere}} == Ран живот == Стир бил роден на 4 ноември 1907 година, во [[Маскегон]], [[Мичиген]], во семејство на [[Ирска (остров)|Ирски]] [[Квакер|квакери]]. Неговиот дедо од таткова страна бил [[Џозеф Бил Стир]]. Стир студирал во [[Мичигенски универзитет|Мичигенскиот универзитет]] и дипломирал ботаника со „високи одличја“. Кратко студирал на [[Пенсилвански универзитет|Пенсилванскиот универзитет]] каде што студирал цитологија кај [[Вилијам Рандолф Тејлор]], додека работел и како инструктор на [[Универзитет „Темпел“|Универзитетот Темпел]]. Стир бил убеден од [[Харли Х. Бартлет]] да се врати на [[Универзитетот во Мичиген|Мичигенски универзитет]] како инструктор. Магистрирал во 1931 година, а докторирал на универзитетот во 1932 година.<ref name="rgb">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nybg.org/library/finding_guide/archv/steere_rg4b.html|title=William Campbell Steere Records (RG4)}}</ref> == Кариера == Стир продолжил да предава ботаника на Мичигенски универзитет. Неговото истражување било фокусирано на [[бриологија]] и држел курсеви по бриологија и систематска биологија со фокус на Горниот Полуостров во Мичиген. Во 1932 година, тој водел биолошко истражување на [[Јукатан (сојузна држава)|Јукатан]]. Во 1935 година, поминал една година на [[Порторикански универзитет|Порториканскиот универзитет]] како професор на размена. Помеѓу 1942 и 1946 година, Стир водел експедиции во [[Латинска Америка]] во потрага по синхона и извори на [[хинин]], наречени Мисија Синхона. Тој станал редовен професор на Мичигенски универзитет во 1946 година и претседател на Одделот за ботаника во 1947 година. Во 1948 и 1949 година, Стир ги проучувал ефектите од природно појавената радиоактивност врз растителниот свет на [[Големо Мечкино Езеро|Големото Мечкино Езеро]] и во [[Алјаска]].<ref name="rgb"/> Тој бил првиот бриолог кој ги посетил северните падини на американските арктички планини.<ref name="nybg">{{Наведена мрежна страница|url=https://sciweb.nybg.org/science2/Bryology_Steere.asp.html|title=William C. Steere, Bryologist}}</ref> Стир, почнувајќи од 1950 година, поминал осум години на [[Стенфордски универзитет|Стенфордскиот универзитет]] како професор и декан на Одделот за постдипломски студии. Помеѓу 1954 и 1955 година, Стир паузирал од Стенфорд и прифатил едногодишна позиција во Националната научна фондација како директор на програмата за систематска биологија. Во 1958 година, Стир се приклучил на Њујоршката ботаничка градина како директор.<ref name="Crum 1977">{{Наведено списание|last=Crum|first=Howard|date=1977|title=William Campbell Steere: an account of his life and work|journal=The Bryologist|volume=80|issue=4|pages=662–694|doi=10.2307/3242430|jstor=3242430}}</ref><ref name="Buck 1986">{{Наведена книга|title=Evolutionary Biology|last=Buck|first=William|publisher=Springer|year=1986|isbn=978-1-4615-6985-5|editor-last=Hecht, Max|volume=20|location=New York|pages=1–24|chapter=William Campbell Steere: An Outline of His Life and Continuing Career}}</ref> Стир ја презел титулата виш научник во 1973 година, пред официјално да се пензионира од градината во 1977 година. Во 1975 и 1976 година ја издал серијата [[exsiccata]] ''Bryophyta Arctica'' со [[Кјелд Аксел Холмен]] и [[Герт Стин Могенсен]] како соуредници од Данска.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.botanischestaatssammlung.de/DatabaseClients/IndExs/Exsiccatae_IndExs_Details.jsp?ExsiccataID=18109568|title=Bryophyta Arctica exsiccata: IndExs ExsiccataID=18109568|work=IndExs – Index of Exsiccatae|publisher=Botanische Staatssammlung München|accessdate=15 September 2024}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.botanischestaatssammlung.de/DatabaseClients/IndExs/Exsiccatae_IndExs_Details.jsp?ExsiccataID=1199858687|title=Bryophyta Arctica exsiccata: IndExs ExsiccataID=1199858687|work=IndExs – Index of Exsiccatae|publisher=Botanische Staatssammlung München|accessdate=15 September 2024}}</ref> Сепак, како почесен претседател, Стир продолжи со своите бриолошки истражувања во Градината сè до неговата смрт на 7 февруари 1989 година.<ref name="rgb" /> == Именувања во негова чест == Стери се одбележува во имињата на растителните родови, главно [[џигерници]] ; ''[[Steereocolea]]'' {{Au|[[R.M.Schust.]] 1968}} (''[[Balantiopsaceae]]''), ''[[Steerea]]'' {{Au|[[S.Hatt.]] & [[Kamim.]] 1971}} (''[[Jubulaceae]]''), ''[[Steereobryon]]'' {{Au|[[G.L.Sm.]] 1971}} (''[[Polytrichaceae]]''), ''[[Steerella]]'' {{Au|[[Kuwah.]] 1973}} (''[[Metzgeriaceae]]''), ''Steereochila'' {{Au|[[Inoue]] 1987}} (''Plagiochilaceae'', наведени како сомнителни родови)<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gbif.org/species/4901428|title=''Steereochila'' Inoue|work=www.gbif.org|language=en|accessdate=4 November 2022}}</ref> и ''Steereomitrium'' {{Au|[[E.O.Campb.]] 1987}} (Haplomitriaceae, наведени како сомнителни родови).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gbif.org/species/4901424|title=''Steereomitrium'' E.O.Campbell, 1987|work=www.gbif.org|language=en|accessdate=4 November 2022}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://doi.org/10.3372/epolist2022|title=Eine Enzyklopädie zu eponymischen Pflanzennamen|last=Burkhardt|first=Lotte|publisher=Botanic Garden and Botanical Museum, Freie Universität Berlin|year=2022|isbn=978-3-946292-41-8|location=Berlin|language=German|trans-title=Encyclopedia of eponymic plant names|format=pdf|doi=10.3372/epolist2022|access-date=January 27, 2022}}</ref> Многу видови биле именувани во негова чест.. Бриофитскиот хербариум во [[Њујоршка ботаничка градина|Њујоршката ботаничка градина]] бил именуван како Бриофитски хербариум „Вилијам К. Стир“ во 2000 година и содржи над 600.000 примероци.<ref name="nybg"/> Градината, исто така, го основала Фондот „Вилијам Кемпбел Стир“ за да им помогне на бриолозите кои сакаат да го посетат нивниот хербариум и библиотека. [[Стир (планина)|Планината Стир]] на Антарктикот е именувана по него.<ref name="TL2"/> Синот на Стир, [[Вилијам К. Стир Помладиот|Вилијам Ц. Стир помладиот]], бил извршен директор на [[Pfizer|Фајзер]] од 1991 до 2001 година и почесен претседател на одборот од 2001 до 2011 година. Тој исто така бил потпретседател на одборот на Њујоршката ботаничка градина.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nybg.org/plant-research-and-conservation/tour/william-lynda-steere/|title=William and Lynda Steere}}</ref> == Награди == Во 1970 година, Стир бил последниот добитник на наградата „Мери Сопер Папа“ во ботаниката. Во 1972 година, тој бил награден со Орден на светото богатство од [[Хирохито|царот Хирохито]] за неговата работа на Програмата за соработка меѓу САД и Јапонија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://plants.jstor.org/stable/history/10.5555/al.ap.person.bm000008099|title=Edit History: Steere, William Campbell (1907-1989)}}</ref> Во 1987 година, [[Меѓународно здружение на бриолози|Меѓународното здружение на бриолози]] му го доделил Хедвинговиот медал. == Избрани публикации == * Стир, Вилијам К. 1935. ''Мововите од Јукатан'' . Препечатено Ланкастер Прес, 14 стр. * Стир, Вилијам К. 1946. ''Кенозојски и мезозојски бриофити на Северна Америка'' . Уредник: Универзитетскиот печат, 30 стр. * Стир, Вилијам К. 1947. ''Бриофитната флора на Мичиген'', 24 стр. * Стир, Вилијам К.; [[Луис Едвард Андерсон|Андерсон, Луис Е]] .; [[Virginia Schmitt Bryan|Брајан, Вирџинија С.]] 1954. ''Хромозомски студии на калифорниски мовови'' . Стихови 20 и 24 од Мемоарите на Ботаничкиот клуб Тори, 74 стр. * Стир, Вилијам К. 1958. ''Педесет години ботаника'', уредник В.Ц. Стир и МекГроу-Хил, 638 стр. * Стир, Вилијам К. 1961. ''Бриофитите на Јужна Џорџија'' . Препечатено, 25 стр. * Стир, Вилијам К. 1964. ''Ливервортс од Јужен Мичиген'' . Бул. 17: Институт за наука Кренбрук. 97 стр. * Стир, Вилијам К. 1976. ''Екологија, фитогеографија и флористика на арктички алјаски бриофити'' . Препечатено Hattori Bot. Лаб. 26 стр. * Стир, Вилијам К. 1978. ''Северноамериканска мускологија и мусколози: Кратка историја'' . Ботанички преглед 43 (3): 1-59 * Стир, Вилијам К; [[Guy Raymond Brassard|Брасард, Гај Р.]] 1978. ''Bryophytorum bibliotheca, Студии за бриофити од умерени дождовни шуми во Австралија'' . Bryophytorum bibliotheca 14, изд. илустрации од Џ. Крамер, 508 стр. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред}}{{Претседатели на Американското ботаничко друштво}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Стир, Вилијам К. }} [[Категорија:Професори на Стенфордовиот универзитет]] [[Категорија:Починати во 1989 година]] [[Категорија:Родени во 1907 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Американски ботаничари]] [[Категорија:Американско ботаничко друштво]] kku57kf8go53vi85hn3qgoud5a9y9oj 0 1392400 5602580 5575159 2026-07-31T11:57:48Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602580 wikitext text/x-wiki [[Податотека:PBaasCRodenberg.jpg|мини|Портрет на Бас од Карла Роденберг (2005)]] '''Питер Бас''' (роден на {{роден на|28|април|1944}} година - починал на {{починал на|29|април|2024}} година) — холандски [[Ботаника|ботаничар]] и заслужен професор по систематика на растенијата на [[Лајденски универзитет|Лајденскиот универзитет]], кој бил истакнат член на Меѓународната академија за наука за дрво. Бас служел како директор на Национален Хербариум на [[Холандија]] на Лајденскиот Универзитет во периодот од 1991 до 1999 година. Кога во 1993 година институтот се соочил со намалување на буџетот, тој успеал да ја зачува колекцијата со тоа што ја споил со универзитетските ботанички збирки од [[Ванегингенски универзитет|Ванегингенскиот универзитет]] и [[Утрехтски универзитет|Утрехтскиот универзитет]]. Оваа интеграција довела до основање на Национален Хербариум на Холандија во 1999 година. Потоа Бас станал директор на новиот институт и ја извршувал таа функција сè до 2005 година. Бас како ботаничар се специјализирал за дрвна анатомија и бил почесен член на Интернационалната Академија на Дрвна наука. Голем дел од неговата пионерска научна работа во областа на дрвната анатомија ја изведувал заедно со американската ботаничарка и научничка за дрво, Елизабет Вилер. == Ран живот и кариера == Бас бил роден на 28 април 1944 година во општина Вирингермер.<ref name="leiden">{{Наведена мрежна страница|url=http://hoogleraren.leidenuniv.nl/id/73|title=Pieter Baas|last=|date=|publisher=Leiden University|language=Dutch|accessdate=1 December 2015}}</ref> Бас пораснал со широк интерес за науката. На 17-годишна возраст, додека берел компири, видел крастава жаба Натерџек како преминува патека, ја ценел убавината на природата и решил да студира природна историја откако претходно размислувал да студира историја.<ref name="bionieuws">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bionieuws.nl/artikel.php?id=1993|title='Ik had enorm de pest aan systematiek'|last=Marian Tjaden|date=20 May 2005|publisher=Bionieuws|language=Dutch|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208051039/http://www.bionieuws.nl/artikel.php?id=1993|archive-date=8 December 2015|accessdate=30 November 2015}}</ref><ref name="mare">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mareonline.nl/0506/06/03.html|title=Pieter Baas neemt afscheid als directeur van het Herbarium|last=Christiaan Weijts|date=6 October 2005|publisher=Mareonline|language=Dutch|accessdate=30 November 2015|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304080444/http://www.mareonline.nl/0506/06/03.html|url-status=dead}}</ref> Во 1962 година Бас започнал да студира биологија на Лајденскиот Универзитет. Во првата година од студиите, тој не ја сакал растителната систематика, бидејќи речиси немал познавање ниту на растенија ниту на животни. Наместо тоа, повеќе го привлекувале растителната анатомија и физиологија. Додека студирал, му била понудена работа во Холандскиот хербариум на Универзитетот Лајден од неговиот директор Корнелис Гијсберт Герит Јан ван Стенис. Бас ја одбил понудата, бидејќи немал интерес да работи во хербариум. За својата последна студиска година, тој сакал да престојува во [[Кралски ботанички градини во Кју|Кралските ботанички градини во Кју]]. Ван Стеенис се согласил, под услов Бас да посетува курс по систематика. Помеѓу 1968 и 1969 година, Бас студирал во Лабараторијата Џордел на [[Кралски ботанички градини во Кју|Кралските ботанички градини во Кју]] под менторство на професорот Чарлс Расел Меткалф. По враќањето од Обединетото Кралство, Бас повторно се обратил до Ван Стеенис и побарал да биде вработен како експерт за дрвна анатомија. Во 1969 година тој станал вработен во Холандскиот хербариум. Во 1975 година Бас го стекнал својот докторат по дрвна анатомија со теза насловена: '''„Компаративна анатомија на Ilex, Nemopanthus, Sphenostemon, Phelline и Oncotheca“'''. Во 1987 година станал професор по растителна систематика на Лајденскиот Универзитет. Во 1989 година бил претседател на организацискиот комитет за првиот симпозиум Flora Malesiana. Во 1991 година станал редовен професор, наследувајќи го Корнелис Калкман. == Национален хербариум на Холандија == Во 1991 година, Бас стана научен директор на Холандскиот хербариум.<ref name="wagen">{{Наведена мрежна страница|url=http://resource.wageningenur.nl/nl/show-31/Baas-directeur-Nationaal-Herbarium.htm|title=Baas directeur Nationaal Herbarium|last=|date=7 January 1999|publisher=Wageningen University and Research Centre|language=Dutch|accessdate=25 November 2015}}{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Врз Бас бил извршен притисок да ја преземе позицијата од Корнелис Калкман. Иако задоволен како истражувач и не многу заинтересиран за насочување и управување, Бас ја презел позицијата директор од чувство на должност.<ref name="mare"/> Две години по неговото назначување како директор, Холандскиот хербариум се соочил со план на деканот на Факултетот за математика и природни науки на Лајденски Универзитет за намалување на буџетот за половина, што би го принудило Бас да го отпушти целиот научен кадар. Бас ја информирал кралицата Беатрис за овој план. Таа потоа разговарала за прашањето со министерот за образование, култура и науки, Џо Рицен. Рицен првично бил наклонет кон идејата збирката да се врати во земјите од кои потекнуваат нејзините делови. Следела шестгодишна борба, по која Министерството одвоило средства за одржување на широковредносни биолошки колекции. Бас ова го опишал како „неговиот најдобар момент“. Универзитетскиот одбор и ''Кралска холандска академија на уметностите и науките'' му помогнале на Бас во неговата намера да се зачува колекцијата, при што бил формиран и посебен фонд. Во 1999 година бил формиран Холандскиот хербариум, кој произлегол од спојувањето на хербариумските колекции на универзитетите во Лајденски Универзитет, Универзитетот Утрехт и Универзитетот Вагенинген. Бас станал директор на новоформираниот Национален Холандски хербариум.За време на неговиот мандат како директор, Бас успеал значително да ги унапреди процесите на дигитализација и проектите за заштита на природата во рамките на институтот Национален Холандски хербариум. Дополнително, започнато било и првичното ДНК секвенционирање на колекцијата, што претставувало важен чекор кон модернизација на ботаничките истражувања. Потоа, Националниот хербариум се здружил со ''Центар за биодиверзитет „Натуралис“, Зоолошки музеј во Амстердам и Централно биро за габични култури'', со што било создадено големо централно истражувачко средиште за биодиверзитет. Бас се пензионирал како професор во април, а како директор во септември 2005 година, и бил наследен од Ерик Сметс. До возраст од 65 години, тој продолжил да работи со договор за нула работни часови во институтот, а потоа повторно се вратил на своите истражувања во областа на дрвната анатомија. Од 2013 година тој сè уште бил активен како професор емеритус и почесен член на научниот кадар во ''Центар за биодиверзитет „Натуралис“'', кој претставува наследник на Национален Холандски хербариум. == Истражување == Главното истражување на Бас било во еволуцијата на анатомската разновидност во дрвото и во значењето на биологијата на дрвјата во однос на глобалните промени во животната средина. Тој бил заинтересиран и за анатомијата на растенијата, и систематска и филогенетска, културата на дрвото, биодиверзитетот, биоисторијата, конзервацијата, како и за микроскопската идентификација на дрвото. Тој ја проучувал улогата на ботаничките градини во образованието и истражувањето.<ref name="iaws">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.iaws-web.org/en/m-336/academy+lectures-academylecturebaas.html|title=The Academy Lecture – The Evolution of Wood Anatomical Diversity and its Significance|last=|date=|publisher=International Academy of Wood Science|accessdate=1 December 2015}}</ref> Од 1976 година, Бас бил главен уредник на ''списанието на Меѓународното здружение на дрвени анатоми.''<ref name="iaws"/> Како експерт за анатомија на дрво, од Бас понекогаш се барало да биде научен експерт за полициски истраги во врска со дрвено оружје или алатки.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.museumboerhaave.nl/onderwijs/museumjeugduniversiteit-geweest/museum-jeugduniversiteit-2010/wat-heb-je-aan-gedroogde-planten/|title=Wat heb je aan gedroogde planten?|last=|date=17 January 2010|publisher=Museum Boerhaave|language=Dutch|accessdate=30 November 2015}}{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Награди, почести и личен живот == Во 1987 година, Бас станал дописен член на [[Американско ботаничко друштво|Ботаничкото друштво на Америка]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.botany.org/about_bsa/corresponding_members.php|title=Corresponding members|last=|date=|publisher=Botanical Society of America|archive-url=https://web.archive.org/web/20080510142108/http://www.botany.org/about_bsa/corresponding_members.php|archive-date=10 May 2008|accessdate=25 November 2015}}</ref> и член на Кралската холандска академија на уметностите и науките во 2000 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.knaw.nl/en/members/members/3817?set_language=en|title=Pieter Baas|last=|date=|publisher=Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences|accessdate=25 November 2015|archive-date=2015-12-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208140218/https://www.knaw.nl/en/members/members/3817?set_language=en|url-status=dead}}</ref> Тој бил избран за член на Меѓународната академија за наука за дрво.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.iaws-web.org/fellows--dues/overview-of-fellows/|title=Fellows|date=|publisher=The International Academy of Wood Science|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20221225034224/https://www.iaws-web.org/fellows--dues/overview-of-fellows/|archive-date=25 December 2022}}</ref> Во 2003 година го освоил Линеовиот медал на Линеовското друштво во Лондон.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.linnean.org/The-Society/awards_and_grants/The+Linnean+Medal|title=The Linnean Medal|publisher=The Linnean Society of London|archive-url=https://web.archive.org/web/20150527225857/http://www.linnean.org/The-Society/awards_and_grants/The+Linnean+Medal|archive-date=27 May 2015|accessdate=25 November 2015}}</ref> Бас станал витез во Редот на холандскиот лав во 2005 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://science.leidenuniv.nl/index.php/hall_of_fame_2005|title=Hall of fame 2005; bijzondere prijzen en onderscheidingen|date=24 March 2010|publisher=Leiden University|language=Dutch|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919003441/http://science.leidenuniv.nl/index.php/hall_of_fame_2005|archive-date=19 September 2015|accessdate=1 December 2015}}</ref> ''Ilex baasii'' и ''Baasoxylon'' се именувани по него.<ref name="Naturalis Biodiversity Center 2005 pp. 413–424">{{Наведено списание|last=Roos|first=Marco|date=14 December 2005|title=Pieter Baas Retires|journal=Blumea - Biodiversity, Evolution and Biogeography of Plants|publisher=Naturalis Biodiversity Center|volume=50|issue=3|pages=413–424|doi=10.3767/000651905x622662|issn=0006-5196}}</ref> Додека бил во Шри Ланка во 2004 година, Бас го преживеал [[Земјотрес во Индискиот Океан (2004)|цунамито во Индискиот Океан]].<ref name="bionieuws"/> Починал на 29 април 2024 година, на 80-годишна возраст.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://images.nrc.nl/c6206Qy961ajR7KG7AORV-c2B6M=/x/filters:no_upscale():format(jpeg):fill(f8f8f8,true)/s3/nrchub/clippings/NH/20240501/304-advertisement-271897_1324985_baas01ra-459775-949452.png|title=Professor Dr. Pieter Baas death notice|accessdate=1 May 2024}}</ref> {{Ботаничар|Baas}} == Наводи == {{Наводи|30em}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Бас, Питер}} [[Категорија:Членови на Кралската холандска академија на уметностите и науките]] [[Категорија:Починати во 2024 година]] [[Категорија:Родени во 1944 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] bu2hm8atrh291t8asiepjdninsqduq9 0 1392483 5602478 5545196 2026-07-31T09:22:48Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602478 wikitext text/x-wiki [[Податотека:John Alsop Paine, Jr.png|мини|Портрет на Џон Алсоп Пејн]] '''Џон Алсоп Пејн''' (14 јануари 1840 – 24 јули 1912) бил презвитеријански свештеник, [[Ботаника|ботаничар]], картограф, професор по природонаука и германски јазик, археолог и уредник. Дипломирал во 1859 година на универзитет Хамилтон, а магистрирал на Андовер Семинаријата. Од 1862 до 1865 година живеел во Јутика, Њујорк, и работел како [[Ботаника|ботаничар]] за одборот на регенти на Универзитетот на државата Њујорк. Во 1867 година положил за презбитеријански свештеник на семинаријата Андовер. По неговото положување, од 1867 до 1869 година бил професор по природни науки во христијанската мисионерска институција [[Роберт колеџ]] во Истанбул. Од 1869 до 1870 година студирал во Универзитетот во Хале и во [[Универзитет во Лајпциг|Универзитетот во Лајпциг]]. Пејн бил картограф, цртајќи ги мапите за Адамсовата синхронолошка карта или мапа на историјата која била објавена во 1871 година. Од 1870 до 1871 година, Пејн предавал природонаука и германски јазик во Универзитетот Лејк Форест во Илиноис. Од 1871 до 1872 година бил заменик-уредник на ''Индипендент.'' Од 1872 до 1874 година бил археолог и натуралист во Американското друштво за истражување на Палестина, работејќи во вилаетот Сирија, во регионот веднаш источно од реката [[Јордан (река)|Јордан]] и [[Мртво Море|Мртвото Море]].<ref name="POI">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.plantsofiowa.com/BDI_collector_bios_3.html|title=Biographies of people who contributed plants to the Putnam Museum Herbarium, Collectors N - Z|work=plantsofiowa.com}}</ref> Во 1874 година добил почесен докторат од колеџот Хамилтон како признание за неговото истражување во Палестина. Се оженил со вдовицата Ема Софија Њутн, ''моминско презиме'' Жилет, во Гловерсвил, Њујорк, во октомври 1877 година. Пејн објавил неколку дела, од 1885 до 1889 година, во „Весник на Американското ориентално друштво“ . Се пензионирал од Метрополитен музеј на уметност во февруари 1906 година. Џорџ Џонсон Њутн (роден 1866 година) беше негов посинок. Џон Алсоп бил лекар и претседател на Медицинското друштво на округот Есекс од 1838 до 1841 година.{{botanist|Paine}} == Наводи == <references />{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Пејн, Џон Алсоп }} [[Категорија:Апсолвенти на Лајпцишкиот универзитет]] [[Категорија:Починати во 1912 година]] [[Категорија:Родени во 1840 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Американски ботаничари]] omwy7lbu6p9bajg7tcj9045hq3erkub 0 1393702 5602439 5555924 2026-07-31T07:07:07Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602439 wikitext text/x-wiki [[Податотека:William Macarthur.png|мини|Вилијам Макартур (1800–1882) — австралиски ботаничар, хортикултурист, винари и политичар.]] '''Сер Вилијам Макартур''' (роден во {{роден на||декември|1800}} година - починал на {{починал на|29|октомври|1955}} 1882) — австралиски [[Ботаника|ботаничар]] и лозар. Тој бил еден од најактивните и највлијателните хортикултуристи во Австралија во средината и крајот на 19 век. Меѓу првите лозари во Австралија, Макартур бил наградуван винар, како и почитуван аматерски ботаничар и познат одгледувач на растенија. == Биографија == Вилијам Макартур бил роден во Парамата во декември 1800 година, петти син на Џон и Елизабет Макартур, пионери на австралиската индустрија за волна. Се школувал во Англија во училиштето Рагби, се вратил во Австралија со својот татко во 1817 година и помагал во управувањето со своите имоти. Овие имоти вклучувале земјиште контролирано од Макартурите јужно по должината на [[Марумбиџи|реката Марумбиџи]] од Гундагај. Браќата Џејмс и Вилијам Макартур ја натовариле „Станицата Нангус“ со добиток во 1831 година. Островот во средината на реката кај Нангус е означен како едно од раните златни полиња и е наречен „Остров М'Артур“. Островот е местото каде што потокот Аделонг, се влева во [[Марумбиџи|реката Марумбиџи]]. Вилијам продолжил мала кариера во колонијалната политика, иако ова било второстепено во однос на неговите интереси за ботаника. Вилијам живеел во Камден Парк, југозападно од Сиднеј, со својот брат Џејмс, кој бил истакнат во локалната и колонијалната политика. == Придонес во хортикултурата == [[Податотека:Culture_of_the_Vine.png|мини|Насловна страница од ''„Писма за културата на лозата, ферментацијата и управувањето со виното во визбата'' “, 1844 година од „Маро“ - псевдонимот на Вилијам Макартур.]] Во 1844 година, Вилијам Макартур, во тоа време сметан за водечки австралиски [[Лозарство|лозар]], објавил мал том, ''Писма за културата на лозата, ферментацијата и управувањето со подрумот'', кој бил широко читан. Тој бил претседател на Здружението на лозја на Нов Јужен Велс и имал лозје и обемни подруми на семејниот имот во Камден Парк. [[Податотека:Erythrina_x_bidwillii_'Camdeni'.png|мини|''Erythrina ×bidwillii „Camdeni“ — одгледана од Вилијам Макартур, австралиска хибридна градинарска билка која била првата таква билка објавена во Англија, во 1847 година.'']] Макартур бил компетентен [[Ботаника|ботаничар]], [[Хортикултура|хортикултурист]] и земјоделец, а неговите операции помогнале Камден Парк да стане познат. Тој ги забавувал истакнатите научници кои ја посетувале Колонијата и носел репутација на културен господин. Му испраќал растенија на Џејмс Бекхаус кои сега се наоѓаат во Хербариумот во [[Кралски ботанички градини во Кју|Кралските ботанички градини во Кју]] и [[Британски музеј|Британскиот музеј]]. Обемните каталози на неговиот расадник во Камден Парк, објавени во 1843, 1845, 1850 и 1857 година, даваат вреден увид и во содржината на колонијалните градини и во меѓународната размена на растенија во почетокот и средината на 19 век. „Aspasia macarthur“, одгледувана во Камден Парк, била првата австралиска сорта на камелија. Макартур се одбележува во родот ''Macarthuria'' <small>Hugel ex Endl.</small>, исто така и во видовите: ''Cyathea macarthurii'' <small>F.Muell.</small> и ''Ptychosperma macarthurii.'' {{Ботаничар|Macarthur}} == Политички живот == Во 1848 година, тој неуспешно се кандидирал за место во Законодавниот совет на Нов Јужен Велс, претставувајќи го градот Парамата, но во 1849 година бил избран за член на Порт Филип. Тоа место било укинато кога Порт Филип се одвоил како Колонија Викторија во 1851 година, а Макартур останал во советот како член на пасторалните области Лахлан и Долен Дарлинг пред да поднесе оставка во 1855 година. Во 1854 година, бил член на комисијата за учество на колонијата на Меѓународната изложба во Париз во 1855 година, каде што неговото познавање на францускиот јазик бил непроценливо во решавањето на почетната конфузија околу областите доделени на австралиските колонии. Избор од примероци од австралиско дрво од Изложбата е изложен во паркот Камден. Кратко потоа, тој бил прогласен за витез. Се вратил во Австралија во 1857 година и бил назначен за член на Законодавниот совет во 1864 година, но никогаш не зел истакната улога во политиката и повеќе се занимавал со своите пасторални занимања, бидејќи му било доверено управувањето со семејниот пасторален имот Камден Парк . Исто така, бил активен во клубскиот живот и служел како претседател на Австралискиот клуб. Починал неженет на 29 октомври 1882 година. Неговиот имот, заедно со имотот на неговите браќа Џејмс и Сер Едвард, ѝ бил оставен на неговата внука, ќерката на Џејмс, Елизабет, сопруга на Артур Александар Волтон Онслоу. По смртта на Артур, Елизабет го променила своето име во Макартур-Онслоу. == Именуван во негова чест == Планината Макартур (планина во Квинсленд) била именувана по него од Лудвиг Лајхарт. Макартар ѝ дал поддршка на експедицијата на Лихарт. == Наводи == {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Макартур, Вилијам }} [[Категорија:Витези-бакалауреати]] [[Категорија:Починати во 1882 година]] [[Категорија:Родени во 1800 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] 9ylsyrgiv2cg9txphtdalewkkhg7uez 0 1393915 5602446 5583119 2026-07-31T07:58:33Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602446 wikitext text/x-wiki [[Податотека:The Irish naturalist (1897) (14772895861).jpg|мини|Ирскиот натуралист (1897)]] '''Вилијам Арчер''' {{Post-nominals|FRS|country=GBR}} (роден на {{роден на|6|мај|1827}}? година - починал на {{починал на|14|август|1897}} година) — [[Ирска (остров)|ирски]] [[Природонаука|природонаучник]] и микроскопист, особено заинтересиран за [[праживотни]] и дезмиди. Тој служел како прв библиотекар на [[Национална библиотека на Ирска|Националната библиотека на Ирска]] (NLI) од 1878 до 1895 година. Вилијам Арчер бил роден на 6 мај 1830 година во селото Магера, грофовија Даун. Тој бил најстариот син на свештеникот Ричард Арчер (починал 1849) и Џејн Матилда (Кемпбел) (починала 1866). Вилијам Фрејзер, колега на Арчер во Националната библиотека на Ирска, во некрологот за Арчер напишал дека тој бил „најстариот син“. Во истиот некролог Фрејзер го спомнува и „единствениот брат на Арчер, Хоулт Воринг Арчер“. Сепак, различни извори наведуваат дека имал двајца помлади браќа: Хоулт Воринг Арчер и Ричард Хенри Верлинг (H.V.) Арчер, како и една сестра, Матилда Џејн Хамфрис (Арчер). Изворите се разликуваат околу точниот број и редоследот на браќата и сестрите, при што често ги спомнуваат останатите членови, но не секогаш го наведуваат Вилијам Арчер. Записот на Свонзи за свештеникот Ричард Арчер го опишува вториот син како Хоулт, третиот син како Ричард H.V., и една ќерка Џејн, но нема споменување на Вилијам Арчер како прв син. Таткото на Арчер бил роден во Вексфорд и бил ракоположен за свештеник во 1823 година. Родителите на Арчер се венчале во Даблин во 1825 година, истата година кога свештеникот Арчер дипломирал на Универзитетот Тринити Колеџ во Даблин. Свештеникот Арчер бил помошен свештеник во селото Магера од 1825 до 1835 година, по што станал главен во Клондаф. Тој починал во Хилтаун Глеб на 23 октомври 1849 година. Неговата смрт оставила „млада фамилија во тешки материјални услови“. И двајцата браќа на Арчер починале пред него: Ричард Х. В. Арчер починал во 1863 година, а Хоулт Воринг Арчер починал во 1883 година. Неговата сестра, Матилда Џејн, се омажила за доктор Хачинсон Д. Хамфрис во 1852 година. Неговата мајка Џејн починала во Даблин во 1866 година. Неговите баба и дедо по таткова линија биле Вилијам и Мери Арчер. Прачичкото на Арчер по мајчина страна, преподобниот Холт Воринг, бил декан на Дромор.<ref name=":2">{{Наведена книга|url=http://archive.org/details/dictionaryofnati01leesuoft|title=The dictionary of national biography : founded in 1882 by George Smith|last=Lee|first=Sidney|last2=Nicholls|first2=C. S. (Christine Stephanie)|last3=Stephen|first3=Leslie|date=|publisher=London Oxford University Press|others=Robarts - University of Toronto|isbn=978-0-19-865205-2}}</ref> Неговиот дедо по мајчина линија бил Воткинс Вилијам Верлинг од Даблин. Неговиот брат Ричард бил адвокат во суд за имоти во Каван.<ref name=":3">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britishnewspaperarchive.co.uk/viewer/bl/0000787/18630704/032/0004|title=Death of R.H.V. Archer, ESQ. In The Cavan Observer Newspaper, 04 July 1863 (2)|date=1863|accessdate=2023-10-30}}</ref> Арчер се преселил во Даблин околу 1849 година, каде што помогнал во основањето на Даблинската микроскопска заедница и се вклучил во научните студии и библиотекарството, што ќе го дефинира неговиот живот и кариера, поминувајќи го „раниот живот... несебично посветен на научни истражувања со кои обезбедил широка репутација малку разбрана надвор од апстрактниот свет на науката“.<ref name=":0">{{Наведено списание|last=Frazer|first=William|date=1897|title=William Archer, F.R.S.|url=https://www.jstor.org/stable/25521298|journal=The Irish Naturalist|volume=6|issue=10|pages=253–257|issn=2009-2598|jstor=25521298}}</ref> == Кариера и улога во библиотекарството == Откако се преселил во [[Даблин]] околу 1849 година, Арчер се занимавал со бизнис кариера, но брзо се прославил како талентиран натуралист во слободното време. Тој бил еден од основачите на Даблинскиот микроскопски клуб, чиј на крајот станал секретар. <ref name=":02">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.dib.ie/biography/archer-william-a0205|title=Archer, William {{!}} Dictionary of Irish Biography|work=www.dib.ie|language=en|accessdate=2023-10-17}}</ref> Во наредниот период, научните трудови на Арчер често биле објавувани во ''Кварталниот журнал за микроскопска наука'' и во ''Зборникот на трудови на клубот,'' како и во ''Зборникот на трудови на Даблинскиот природен историски клуб.'' Тој постигнал особена слава и признание за својата работа на протозои и ситни слатководни организми. <ref name=":2"/> Како резултат на неговите напори, Арчер станал член на [[Кралска ирска академија|Кралската ирска академија]] (RIA) и бил прогласен за член на [[Кралско друштво|Кралското друштво]] во 1875 година. <ref name=":2" /> Во 1879 година, тој бил награден и со Канингемскиот медал.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://entrants.rds.ie/pastmembers/index.php?r=4888|title=Past Members|work=RDS People|accessdate=2023-10-17|archive-date=2023-11-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20231122113526/https://entrants.rds.ie/pastmembers/index.php?r=4888|url-status=dead}}</ref> И покрај овие достигнувања, скромниот и срамежлив карактер на Арчер очигледно го навел да одбие можности како што е професорската позиција по ботаника на Кралскиот колеџ за наука за Ирска.<ref name=":2" /> Арчер подоцна направил промена во кариерата кога во 1877 година станал библиотекар на Кралското друштво во Даблин. Оваа функција не траела долго, бидејќи библиотеката била преземена од државата и брзо била интегрирана во [[Национална библиотека на Ирска|Националната библиотека на Ирска]] (НБИ) во следната година. За среќа на Арчер, Советот на доверители одлучил да го назначи за прв библиотекар на НБИ во февруари 1878 година. Со голема посветеност на својата работа, Арчер брзо стекнал позитивна репутација меѓу библиотекарите поради неговата посветеност и работна етика. Под негово раководство, библиотеката станала една од првите што го вовела Дјуиевиот децимален систем за класификација. Арчер исто така имал силно влијание врз внатрешниот дизајн на новата библиотечна зграда, инспирирајќи ги даблинските архитекти Томас Дин и синот со неговиот памфлет од 1881 година „Предлози за јавни библиотечни згради: нивниот внатрешен план и конструкција, најдобро прилагодени за постигнување економија на простор“. Арчер се пензионирал од својата функција во 1895 година поради нарушено здравје, но неговото воведување на релативно нови системи како Дјуиевата децимална класификација, како и каталошкиот систем со речник, имале траен позитивен ефект врз корисниците на библиотеката.{{botanist|W.Archer}} == Подоцнежен живот и смрт == По пензионирањето, неговото здравје продолжи да се влошува. Арчер имал [[попреченост]] поради болестите.<ref name=":0"/> Починал на 14 август 1987 година во својата куќа, улица Лоуер Маунт бр. 52, [[Даблин|Даблин, Ирска]].<ref name=":03">{{Наведено списание|title=Mr. William Archer, F.r.s.|url=https://academic.oup.com/library/article/s1-9/1/283/953514?login=true|journal=The Library|publication-date=1897|volume=s1-9|issue=1|pages=283–284|doi=10.1093/library/s1-9.1.283|issn=0024-2160|url-access=subscription|via=Oxford Academic}}</ref> Според Оксфордскиот речник на национални биографии, во времето на смртта на Вилијам Арчер имал: „254 фунти за 3 ''шилинзи''. 9 ''д.'' во Англија: ирски оставински заверен запечатен во Лондон, 21 јануари 1898 година“ и „703 фунти за 14 ''шилинзи''. 1 ''д.'': оставински заверен, 14 декември 1897 година“.<ref name=":2"/> Се вели дека Арчер верувал дека „сите машини и паметни уреди на [[Библиотекар|библиотекарите]] имаат една важна цел - да му служат на читателот, брзо да му го постават на секој студент, порано или подоцна, изворот на информации што му се потребни“.<ref name=":03"/> == Наводи == {{наводи}} == Литература == * Анонимен, 1898 ''Зборник на трудови'' ''од Кралското друштво'', том 62 (1897 - 1898) Некролог. * Анонимен? 1897. Ирски натуралист 6, 253 Портрет * Прескот Г.В., 1984 ''Bibliographia Desmidiacearum Universalis'' (Прилог кон библиографијата на систематиката, биологијата и екологијата на десмидите од 1774-1982). Koeltz Scientific Books, Кенигштајн. 612 стр. Целосен список на трудови за десмидите. *  Оваа статија вклучува текст од публикација која сега е во == Надворешни врски == * [http://www.botanicgardens.ie/herb/books/irishnaturalists.htm НБГ] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Арчер , Вилијам (природонаучник)}} [[Категорија:Починати во 1897 година]] [[Категорија:Родени во 19 век]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Ирски ботаничари]] 9rp0eexcse278914ox2n0dkgw7fyixf 0 1394293 5602425 5570099 2026-07-31T05:39:19Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602425 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Инфокутија Организација|name=<i>Versos con faldas<i>|formation={{start date|1951|03|05}}|type=литературен салон|purpose=Да се ​​обезбеди простор за жените поетеси да ги споделат и презентираат своите дела|headquarters=[[Мадрид]], [[Шпанија]]|location=|language=шпански|key_people=[[Ангела Фигуера Ајмерих]], [[Кармен Конде]], [[Саграрио Торес]]|main_organ=Здружение на писатели и уметници (од 1952 година)|region_served=Шпанија|image=Versos con faldas literary salon Madrid c1951.jpg}}'''„''Versos con faldas''“''' (буквално: '''''Стихови со здолништа''''') — поранешен женски [[Тертулиа|литературен салон]] со седиште во Мадрид (Шпанија) помеѓу 1951 и 1953 година кој бил промовиран од [[Глорија Фуертес]], [[Аделаида Лас С|Аделаида Лас Сантас]] и [[Марија Долорес де Паблос]] со цел [[Поет|поетесите]] да имаат место да ја презентираат својата работа и да ги споделат своите литературни грижи.<ref name="gc-porpetta">{{Наведена книга|title=Versos con Faldas|last=Garcerá|first=Fran|last2=Porpetta|first2=Marta|publisher=Torremozas|year=2019|isbn=978-84-7839-781-5|language=es}}</ref> == Учеснички == Во текот на година и пол, колку што траел салонот, учествувале околу 60 жени поетеси, иако се познати само имињата на 47.<ref name="ser-madrid">{{Наведена мрежна страница|url=https://cadenaser.com/emisora/2019/03/21/radio_madrid/1553187066_117237.html|title=Versos con faldas: la tertulia que feminizó la cultura del Madrid de los cincuenta|last=García|first=Enrique|date=21 March 2019|work=Cadena SER|language=es|accessdate=17 June 2019}}</ref> Покрај Глорија Фуертес, меѓу основачите била и Аделаида Лас Сантас,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://datos.bne.es/persona/XX855361.html|title=Las Santas, Adelaida (1918–2006)|work=Biblioteca Nacional de España|language=es|accessdate=17 June 2019}}{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> која ги финансирала сметките и програмите на салонот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.abc.es/cultura/cultural/abci-gloria-fuertes-y-versos-faldas-201704150211_noticia.html|title=Gloria Fuertes y los «versos con faldas»|date=15 April 2017|work=ABC|language=es|accessdate=17 June 2019}}</ref> Аделаида Лас Сантас била новинарка по професија и соработувала со разни мадридски весници, а воедно и многу активна во рециталите од 50 години на 20 век, а од 60 години на 20 век па наваму држела предавања и режирала серија поезија.<ref name="gc-porpetta"/> Таа, исто така, две години била директорка на сонетскиот циклус во Мадрискиот атенеум.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://cadenaser.com/emisora/2019/06/10/ser_cuenca/1560185720_982265.html|title=La tertulia femenina 'Versos con faldas' de Madrid tenía sabor conquense|last=Auñón|first=Paco|date=10 June 2019|work=Cadena SER|language=es|accessdate=17 June 2019}}</ref> Третата основачка била [[Марија Долорес де Паблос]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pikaramagazine.com/2019/05/versos-con-faldas/|title='Versos con faldas': Una tertulia literaria con pena y Gloria (Fuertes)|work=Pikara Magazine|language=es|accessdate=17 June 2019}}</ref> (Мадрид, 1917–1981), разноврсна писателка, [[Теозофија|теозоф]] и ентузијаст за сликарство и [[астрологија]] која ја водела програмата поврзана со астрологијата на [[Радио Шпанија]] помеѓу 1958 и 1960 година, а воедно и како наставничка по астрологија од 1963 година, таа била фундаментална за создавањето на Астролошкото културно улилиште десет години подоцна. Други учесници биле: * [[Анџела Фигуера Ајмерих]]; * [[Саграрио Торес]]; * Каролина Д'Антин; * [[Марија Луиза Чикоте]]; * Росарио Монкада; * [[Марија Онтиверос]]; * [[Кармен де ла Торе Виверо]]; * Елвира Гонзалес Сиера; * [[Кармен Барбера]]; * [[Стела Корвалан]]; * Кармен Мартин де ла Камара; * [[Жозефина де Силва]]; * Марија Сетиер; * Марија Паз Вилорија; == Книги за салонот == === Прво издание на книгата ''Versos con Faldas'' (1983) === Со намера да го документира искуството, Аделаида Лас Сантас ја објавила книгата ''„Versos con Faldas“'' во 1983 година, со [[пролог]] и белешка од Глорија Фуертес и вовед во кој се раскажува историјата на салонот.<ref name="gc-porpetta"/> Антологијата ги собирала песните од 47 од учесниците заедно со некои, иако оскудни, биографски податоци. Иако дел од авторите развиле призната книжевна кариера, како што се Глорија Фуертес, [[Кармен Конде]] и [[Анџела Фигера Ајмерих]], сепак за многумина тоа било единственото издание во кое нивните дела се појавијале дотогаш.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.abc.es/cultura/libros/abci-rescatan-poetas-alzaron-posguerra-201903100139_noticia.html|title=Rescatan a las poetas que alzaron su voz en la posguerra|date=10 March 2019|work=ABC|language=es|accessdate=24 June 2019}}</ref> === Второ издание на книгата ''Versos con Faldas'' (2019) === Врз основа на првото издание, Фран Гарсера и Марта Порпета презеле истражување кое кулминирало со објавувањето во 2019 година на второто и поцелосно издание на ''„Versos con Faldas“'' кое ги реконструирало животите на 47 поетеси кои се појавиле во првото издание, заедно со избори од нивните дела и, во повеќето случаи, фотографии и потписи. Томот, исто така, вклучувал летоци/програми од овој и други подоцнежни салони, како и натписи од книги меѓу различните поетеси.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lavanguardia.com/vida/20190306/46887868498/versos-con-faldas-la-primera-tertulia-feminista-creada-por-gloria-fuertes.html|title="Versos con faldas", la primera tertulia feminista creada por Gloria Fuertes|date=6 March 2019|work=La Vanguardia|language=es|accessdate=17 June 2019}}</ref> == Наводи == {{Наводи|2}} [[Категорија:Литературни друштва]] [[Категорија:Шпанија во 20 век]] [[Категорија:Култура на Мадрид]] [[Категорија:1950-ти во Шпанија]] [[Категорија:Феминизам во Шпанија]] [[Категорија:Клубови и друштва во Шпанија]] [[Категорија:Историја на Мадрид]] [[Категорија:Литературни кругови]] [[Категорија:Книжевни друштва]] 245wgqqip1qnctxoyr3tnmeq6wlnjmw 0 1394491 5602431 5556598 2026-07-31T06:17:32Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602431 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Mary Ball.jpg|мини|Силуета од семејството Бол, ирските природонаучници Роберт, Ана, Бент и Мери од 1830-тите, врз основа на стиловите на облека на жените]] '''Ан Елизабет Бол''' (1808–1872) — ирска [[Ботаника|ботаничарка]], аматерска [[Алгологија|алгологистка]] и ботаничка илустраторка. Била родена во Коб во 1808 година, Бол била сестра на природонаучникот [[Роберт Бол]] и зоологот [[Мери Бол]] (1812–1898). Браќата и сестрите се заинтересирале за [[Природонаука|природната историја]] преку страста на нивниот татко, [[Боб Стaвел Бол]].<ref name="bdws">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=QmfyK0QtsRAC&q=Anne+Elizabeth+Ball|title=The Biographical Dictionary of Women in Science: Pioneering Lives From Ancient Times to the Mid-20th Century|last=Ogilvie, Marilyn|last2=Harvey, Joy|publisher=Taylor & Francis US|year=2000|isbn=9780203801451|pages=73|author-link=Marilyn Bailey Ogilvie|author-link2=Joy Harvey|access-date=19 October 2012}}</ref> == Позадина == Во 1818 година, Ан Бол се преселила од нејзиното родно место Коб во Југал тоа било пристанишен град во округот Корк, со своето семејство и токму тука Бол, во своите рани дваесетти години, почнала да собира и проучува морски алги. Во 1837 година, нејзината сестра и татко се преселиле од Корк во [[Даблин]], каде што живеела до нејзината смрт. Ан продолжила да собира алги во Даблин и, иако не била членка на научните друштва во Даблин. Таа се етаблирала како успешен [[Алгологија|алголог]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.irishexaminer.com/lifestyle/outdoors/gardening/a-look-back-on-cobhs-horticultural-heroine-anne-elizabeth-ball-384404.html|title=A look back on Cobh's horticultural heroine, Anne Elizabeth Ball|last=Ó Nuallain|first=Fiann|date=27 February 2016|work=Irish Examiner|access-date=27 August 2019}}</ref> Сепак, како што бил тогаш обичајот, нејзината работа била објавувана од машки природонаучници како што се [[Вилијам Хенри Харви]] (пријател на нејзиниот брат), [[Џејмс Мекеј (истражувач)|Џејмс Мекеј]] и други. Сепак, овие врски не биле целосно еднострани. Вилијам Харви ја поддржувал и охрабрувал нејзината работа, именувајќи го родот ''[[Ballia]]'' и видот ''[[Cladophora balliana]]'' по неа. Бол го собрала оригиналниот примерок на ''Cladophora balliana'' на 16 мај 1843 година во Клонтарф.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/internationalwom00hain/page/17|title=International Women in Science: A Biographical Dictionary to 1950|last=Stevens|first=Catherine M. C. Haines with Helen M.|publisher=ABC-CLIO|year=2001|isbn=978-1-57607-090-1|location=Santa Barbara, Calif. [u.a.]|page=[https://archive.org/details/internationalwom00hain/page/17 17]|chapter=Ball, Anne Elizabeth|chapter-url=https://books.google.com/books?id=HftdjMNDvwIC&q=Anne%20Elizabeth%20Ball&pg=PA17|url-access=registration}}</ref> Тие исто така соработувале на Харвиевата ''Фикологија Британика'' (1846–1851). Бол, исто така, му придонел на Вилијам Томпсон илустрирани записи за хидроиди и тие биле објавени во четвртиот том од ''Природната историја на Ирска'' во 1856 година. == Наследство == Бол починала во својот дом на Белмонт Авенју во Даблин во 1872 година. Нејзините зачувани колекции подоцна биле распределени во повеќе институции: дел завршиле во хербариумите на Универзитетскиот колеџ во Корк, дел во Кралските, подоцна [[Ирски национални ботанички градини]] во Гласневин, каде што биле чувани нејзините цртежи од алги и габи, а други материјали се нашле во Музејот Алстер. Нејзините писма и растителни примероци биле сместени во [[Кралски ботанички градини во Кју|Кју Гарденс]].<ref name="bdws"/> Примероците депонирани во [[Кралски ботанички градини во Кју]], најверојатно биле префрлени во [[Лондски природонаучен музеј|Лондскиот природонаучен музеј]] околу 1961 година според условите на Мортоновиот договор.<ref name="jstor">{{Наведена мрежна страница|url=http://plants.jstor.org/person/bm000393116|title=Ball, Anne Elizabeth (1808–1872)|work=JStor Plant Science|accessdate=19 October 2012}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://herbariaunited.org/specimensearch/?collector=Anne+Elizabeth+Ball&colid=9279&search=search Ботанички примероци собрани од Ен Елизабет Бол], Ботаничко друштво на Британските острови {{Нормативна контрола}}{{DEFAULTSORT:Бол, Ан Елизабет}} [[Категорија:Алголози]] [[Категорија:Починати во 1872 година]] [[Категорија:Родени во 1808 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Ирски ботаничари]] [[Категорија:Жени биолози]] [[Категорија:Жени научници]] hzlh753f0zvfrvy694boi44t8jg98er 0 1395450 5602360 5561579 2026-07-30T22:23:32Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602360 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{Speciesbox | name = | image = Caladenia exilis exilis.jpg | genus = Caladenia | species = exilis | authority = [[Hopper]] & [[A.P.Br.]]<ref name="APC">{{cite web |title=''Caladenia exilis'' |url=https://biodiversity.org.au/nsl/services/apc-format/display/173158 |publisher=Australian Plant Census |access-date=6 February 2023}}</ref> | synonyms_ref = <ref name="APC" /> | synonyms = * ''Caladenia exilis'' <small>Paczk. & A.R.Chapm. nom. inval.</small> * ''Calonema exile'' <small>(Hopper & A.P.Br.) [[D.L.Jones]] & [[M.A.Clem.]]</small> * ''Calonema exilis'' <small>D.L.Jones & M.A.Clem. orth. var.</small> * ''Calonemorchis exilis'' <small>(Hopper & A.P.Br.) D.L.Jones & M.A.Clem.</small> * ''Jonesiopsis exilis'' <small>(Hopper & A.P.Br.) D.L.Jones & M.A.Clem.</small> }}'''''Caladenia exilis''''' — вид [[цветно растение]] од семејството орхидеи [[Орхидеи|Orchidaceae]] и е [[Ендемизам|ендемско]] во [[Југозападна Австралија|југозападниот]] дел на [[Западна Австралија]]. Тоа е орхидеја со еден исправен, линеарен лист и до три бели до зеленикаво-кремасти или темно розово-кафеави цветови. == Опис == ''Caladenia exilis'' e копнена, [[Повеќегодишно растение|повеќегодишна]], [[Листопадни растенија|листопадна]], симподијална билка со еден, исправен, линеарен лист. Листот е долг 40-100 мм и 4-7 мм широк. Растението е високо 60-250 мм со до три бели до зеленикаво-кремасти или темно розови цветови, со два реда црвени до кремасти [[Калус (ботаника)|калуси]] по средната линија на горното устие. Цветовите се долги 60-150 мм и широки 40-60 мм.<ref name="A.P.Br.">{{Наведена книга|title=Field guide to the orchids of Western Australia : the definitive guide to the native orchids of Western Australia|last=Brown|first=Andrew P.|last2=Dixon|first2=Kingsley W.|last3=French|first3=Christopher|last4=Brockman|first4=Garry|date=2013|publisher=Simon Neville Publications|isbn=9780980348149|location=Floreat, W.A.|page=60}}</ref><ref name="Hoffman">{{Наведена книга|title=Orchids of South-West Australia|last=Hoffman|first=Noel|last2=Brown|first2=Andrew|date=2011|publisher=Noel Hoffman|isbn=9780646562322|edition=3rd|location=Gooseberry Hill|pages=35–36}}</ref><ref name="Nuytsia">{{Наведено списание|last=Brown|first=Andrew P.|last2=Hopper|first2=Stephen|date=2001|title=Contributions to Western Australian orchidology: 2. New taxa and circumscriptions in ''Caladenia''.|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/224538#page/233/mode/1up|journal=Nuytsia|volume=14|issue=1/2|pages=227–231|access-date=6 February 2023}}</ref> == Таксономија и именување == ''Caladenia exilis'' првпат била формално опишана во 2001 година од страна на [[Стивен Хопер]] и [[Ендру Филип Браун]] во списанието ''[[Nuytsia (списание)|Nuytsia]]'' од примероци собрани во близина на [[Њабинг (Западна Австралија)|Њабинг]] од [[Роберт Џон Бејтс|Роберт Бејтс]] во 1990 година.<ref name="APNI">{{Наведена мрежна страница|url=https://id.biodiversity.org.au/instance/apni/574376|title=''Caladenia exilis''|publisher=APNI|accessdate=7 February 2023}}{{Мртва_врска|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Биномна номенклатура|Биномната номенклатура]] ''exilis'' значи „тенок“, „алудирајќи на тенкото устие на орхидеата, ливчињата и чашкастите листови“.<ref name="Nuytsia"/> Во истото списание, Хопер и Ендру опишале два подвида на ''C. exilis'', а имињата се прифатени од [[Австралиски попис на растенија|Австралискиот попис на растенијата]] : * ''[[Caladenia exilis subsp. exilis]]''<ref name="APC1">{{Наведена мрежна страница|url=https://biodiversity.org.au/nsl/services/apc-format/display/141590|title=''Caladenia exilis'' subsp. ''exilis''|publisher=Australian Plant Census|accessdate=6 February 2023}}</ref> <small>Hopper & APBr.</small> — орхидеја со бели до зеленикаво-кремасти цветови со бледи шари.<ref name="A.P.Br."/><ref name="Hoffman"/><ref name="Nuytsia"/> * ''[[Caladenia exilis subsp. vanleeuwenii]]'' <small>[[M.A.Clem.]]</small> <small>& Hopper</small><ref name="APC2">{{Наведена мрежна страница|url=https://biodiversity.org.au/nsl/services/apc-format/display/182282|title=''Caladenia exilis'' subsp. ''vanleeuwenii''|publisher=Australian Plant Census|accessdate=6 February 2023}}</ref> — орхидеја со темно розово-кафеави до кремасти или шарени цветови со истакнати шари.<ref name="A.P.Br." /><ref name="Hoffman" /><ref name="Nuytsia" /> == Ареал и живеалиште == Подвидот ''exilis'' расте во близина на солените езера помеѓу [[Мулева (Западна Австралија)|Мулева]] и [[Вуданилинг (Западна Австралија)|Вуданилинг]] во биорегионите [[Ејвонов пченичен појас|Ејвоновиот пченичен појас]], [[Џара (шума)|Џара шума]] и [[Маллиев биорегион|Малли]].<ref name="Nuytsia"/> Подвидот ''vanleeuwenii'' расте во зимски влажни вдлабнатини во шумите каде што се застапени ''[[Eucalyptus salmonophloia]]'' и ''[[Eucalyptus loxophleba]]'', или на гранитни изданоци, северно и јужно од [[Мура (Западна Австралија)|Мура]] во Ејвоновиот пченичен појас и шумата Џара во југозападниот дел на Западна Австралија.<ref name="Nuytsia" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Таксони опишани од Ендру Филип Браун]] [[Категорија:Флора на Австралија]] [[Категорија:Растенија опишани во 2001 година]] [[Категорија:Caladenia]] [[Категорија:Таксони опишани од Стивен Хопер]] 04fxdxka3nsmu1598pf512jd2o32yyr 0 1395986 5602398 5567652 2026-07-31T01:25:24Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602398 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Видеоигра | наслов = Hitman 3 | слика = Hitman 3 Packart.jpg | опис = | изработувач = [[IO Interactive]]{{efn|name=VR Reloaded|''VR: Reloaded'' е развиена и издадена од XR Games.}} | издавач = IO Interactive{{efn|name=VR Reloaded}} | режисер = Матијас Енгстром | продуцент = {{Unbulleted list|Маркус Фридл|Селин Жил|Јеспер Нилсен|Карим Бусуфа}} | програмер = {{Unbulleted list|Џејкоб Марнер|Маурицио де Паскале}} | уметник = Александар Андерсен | сценарист = {{Unbulleted list|Ник Прајс|Мајкл Фогт}} | композитор = Нилс Бај Нилсен | серијал = ''[[Hitman (серијал)|Hitman]]'' | подлоги = {{Unbulleted list|[[Nintendo Switch]]|[[PlayStation 4]]|[[PlayStation 5]]|[[Google Stadia|Stadia]]|[[Windows]]|[[Xbox One]]|[[Xbox Series X/S]]|[[Meta Quest 3]] (''VR: Reloaded'')|[[Nintendo Switch 2]]|[[iOS]]|[[iPadOS]]|[[macOS]]}} | издадена = {{collapsible list|title=20 јануари 2021|'''Switch, PS4, PS5, Stadia, Windows, Xbox One, Xbox Series X/S'''|20 јануари 2021|'''Meta Quest 3''' (''VR: Reloaded'')|5 септември 2024|'''Switch 2'''|5 јуни 2025|'''iOS, iPadOS'''|27 август 2025|'''macOS'''|25 февруари 2026}} | жанр = [[потајна игра]] | режими = [[Едноиграчка игра|едноиграчки]], [[Повеќеиграчка игра|повеќеиграчки]] | носител = [[Blue-ray диск|Blue-ray]], дигитална распределба и облачни игри | побарувања = {{Collapsible list |title=[[Windows]]| ; Минимални : [[Оперативен систем|ОС]]: 64-битна [[Windows 10]] : [[Процесор]]: [[Intel Core i5|Intel Core i5 2500K]] или [[AMD Phenom II|AMD Phenom II X4 940]] : [[Работна меморија|ОЗУ]]: 8 [[Гигабајт|ГБ]] : [[Тврд диск]]: 80 [[Гигабајт|ГБ]] слободен простор : [[Графичка картичка]]: 2 [[Гигабајт|ГБ]] видеомеморија ([[NVIDIA GeForce GTX 660]] или [[AMD Radeon HD 7870]]) : [[DirectX]]: [[DirectX 12]] : [[Интернет]]: Широкопојасен пристап ; Препорачани : [[Оперативен систем|ОС]]: 64-битна [[Windows 10]] : [[Процесор]]: [[Intel Core i7|Intel Core i7 4790]] или [[AMD Ryzen|AMD Ryzen 5 1600]] : [[Работна меморија|ОЗУ]]: 16 [[Гигабајт|ГБ]] : [[Тврд диск]]: 80 [[Гигабајт|ГБ]] слободен простор : [[Графичка картичка]]: 8 [[Гигабајт|ГБ]] видеомеморија ([[NVIDIA GeForce GTX 1070]] или [[AMD Radeon RX Vega 56]]) : [[DirectX]]: [[DirectX 12]] : [[Интернет]]: Широкопојасен пристап }} | погон = [[Glacier engine|Glacier Engine 2]] | управување = гејмпад, [[тастатура]], [[сметачко глувче|глувче]] и [[Meta Quest 3]] }} '''''Hitman 3''''' ([[Македонски јазик|македонски]]: ''Платен убиец 3'') — [[видеоигра|компјутерска игра]] во жанрот [[Потајна игра|потајна акција]], развиена и издадена од [[IO Interactive]]. Ова е осмата игра во серијалот ''[[Hitman]]'', а воедно и третиот и последен дел од трилогијата ''World of Assassination'', по игрите ''[[Hitman (игра од 2016)|Hitman]]'' (2016) и ''[[Hitman 2 (игра од 2018)|Hitman 2]]'' (2018). Играта била објавена на 20 јануари 2021 г. за подлогите [[Windows]], [[PlayStation 4]], [[PlayStation 5]], [[Xbox One]] и [[Xbox Series X/S]]. Специјална верзија на играта, која користи облачни технологии, била објавена и за услугите [[Stadia]] и [[Nintendo Switch]]. Како и претходничките, ''Hitman 3'' има 6 нивоа, од кои 5 се големи отворени места. Агент 47 може слободно да се движи по секоја карта за да открие можности за убиства. Играчот може да извршува задачи во секоја мисија за да отклучи нови предмети. Играта добила признание од критичарите; некои критичари ја нарекле најдобра игра во серијалот ''Hitman'' и една од најголемите потајни игри на сите времиња. ''Hitman 3'' била особено фалена за обработката на сите нивоа и атмосферата, механиката на криење и способностите на Агентот 47. ''Hitman 3'' станала најтрговски успешната игра во франшизата. Покрај ова, играта добила разни награди, вклучително и „PC-игра на годината“ на Golden Joystick Awards 2021. == Играчки процес == Како и претходните игри од серијалот, ''Hitman 3'' е [[потајна игра]] од трето лице со главен лик — клонираниот платен убиец, познат како Агент 47. Во играта, 47 патува низ различни места и извршува нарачани убиства, продолжувајќи ја приказната од последните две игри. Во базичната игра се појавиле шест нови места: [[Дубаи]], [[Дартмур]], [[Берлин]], [[Чонгчјинг]], [[Мендоса]] и [[Карпати|Карпатите]] ([[Романија]]). Сопствениците на ''Hitman'' или ''Hitman 2'' можат да ги увезат картите, нивоата и својот напредок во ''Hitman 3''.<ref>{{Cite magazine|last=Chalk|first=Andy|date=11 јуни 2020|title=Hitman 3 is coming in January|url=https://www.pcgamer.com/hitman-3-is-coming-in-january/|url-status=live|magazine=[[PC Gamer]]|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20200611220258/https://www.pcgamer.com/hitman-3-is-coming-in-january/|archive-date=11 јуни 2020|access-date=11 јуни 2020}}</ref> Новите места во ''Hitman 3'' вклучуваат „трајни кратенки“ — нова особеност на играта во серијалот. Секоја етапа вклучува неколку првично заклучени врати, кои можат да се отворат само од едната страна; откако ќе се отклучат, овие врати остануваат отворени во сите идни прооди, што овозможува побрзо стигнување до првично затворени места. Во ''Hitman 3'' е додаден нов елемент — камера, достапна по подразбирање, која може да се користи за фотографирање, како и за цели во играта, како што е отворање врати на одредени карти. Уште една нова функција во играта се „дигиталните тастатури“, каде играчите треба да најдат четирицифрени кодови, а потоа рачно да ги внесат за да отворат врати и сефови. Играта има усогласеност со верзијата за PlayStation 4 и со PlayStation 5 преку обратна усогласеност. Поддршката за VR на компјутер била додадена подоцна, на 20 јануари 2022 г. За разлика од ''Hitman 2'', тука нема повеќеиграчки режими, режимот „Снајперски платен убиец“ е чисто за еден играч, а „Призрачниот режим“ (англ. ''Ghost mode'') е целосно отстранет. ''Hitman 3'' има режим на договори, во кој играчот може да избере до пет цели на сите карти, да додаде свои правила и усложнувања, како што се конкретни методи на убиство, и да ги сподели своите договори со други играчи. Редовно се додаваат „избрани договори“, кои можат да бидат избор на договори од заедницата на одредена тема (на пример, за време на „Сезоните на гревот“) или договори склучени од конкретни изданија за игри или YouTube-канали. Во играта има и споредни мисии, создадени од програмерите, познати во играта како „ескалации“, кои претставуваат повеќестепени договори што постепено се усложнуваат со секое ниво што играчот го поминува. == Приказна == {{Разоткривање}}За време на настаните во ''Hitman 2'', професионалниот убиец Агент 47 и неговата координаторка Дијана Бернвуд дезертирале од Меѓународната агенција за договори (МКА) и ги здружиле силите со измамникот платеник, како и пријател од детството и брат на 47 — клонот Лукас Греј (Субјект 6), за да ја уништат „Провиденс“ — алијанса на раководители на корпорации и индустријалци, кои колективно поседуваат политичко, воено и економско влијание. Додека 47 и 6 се стремат да му се одмаздат на „Провиденс“ за тоа што ги претвориле и двајцата во убијци, Дијана е мотивирана од смртта на своите родители, откако дознала од контролорот на „Провиденс“, Артур Едвардс, дека 47 и 6 ги убиле нејзините родители. Триото го одвлечкува контролорот, познат како „Константа“, кој ги именувал тројцата партнери што ја контролираат „Провиденс“: Карл Инграм, Маркус Стајвесант и Алекса Карлајл. Како и да е, подоцна Едвардс бега од заробеништво и владее со корпоративните средства на партнерите. Работејќи заедно, браќата ги елиминираат Карл Инграм и Маркус Стајвесант во [[Дубаи]] за време на отворањето на „Скипетра“, највисокиот облакодер во светот, а Алекса Карлајл — во нејзиниот семеен имот во [[Дартмур]] (Велика Британија). По смртта на партнерите, Едвардс го презема управувањето со „Провиденс“ и испраќа платеници што ги заробуваат 6 и Бернвуд. 6 извршува самоубиство за 47 да не биде фатен. Агент 47 договара средба во [[Берлин]] со хакерката Оливија Хол, единствената доверлива сојузничка на 6. Откривајќи дека МКА ги следи, 47 убива неколку агенти на МКА испратени за негова елиминација, пред тој и Хол да одлучат конечно да ја запрат МКА, разоткривајќи ги злосторствата на агенцијата пред јавноста. 47 ги елиминира Хаш и Имоџен Ројс, надзорници на складиштето за податоци на МКА во Чонгчјинг, Кина, дозволувајќи ѝ на Хол да ги украде и објави сите оперативни податоци на МКА. 47 исто така претпазливо ги брише сите податоци за себе и за Дијана Бернвуд за да не ги бараат. МКА овој пат е неповратно компромитирана и распуштена. Во меѓувреме, Едвардс се обидува да ја претвори Бернвуд во своја наследничка на функцијата „Константа“ и постигнува таа да го предаде 47, конечно откривајќи во детали како тој ги убил нејзините родители. Дијана навидум игра двојна игра со двете страни, прифаќајќи ја понудата на Едвардс и поканувајќи го 47 на состанок на членовите на „Провиденс“ во [[Мендоса (Аргентина)|Мендоса]], Аргентина, каде Дијана го моли 47 да ги елиминира оние што се против неа како наследничка на Едвардс — Тамара Видал и дон Арчибалд Јејтс — за таа да може да ја ликвидира организацијата откако ќе добие контрола над неа. Додека тој ги следи нејзините упатства, долгогодишната доверба на 47 во Дијана е конечно поткопана кога таа го предава и го труе со отров во одмазда за убиството на нејзините родители. 47 искрено ѝ се извинува на Дијана за тоа што некогаш ги убил нејзините родители, но таа вели дека не го обвинува, бидејќи тој немал избор, а таа има. Во сон, 6 го убедува 47 дека Дијана не го предала, туку попрво помогнала да се постави Едвардс во неговиот дофат. 47 се освестува во заробеништво во воз што се движи низ [[Карпати|Карпатите]] од Загреб кон [[Иркутск]] заедно со Едвардс. Иако Едвардс има намера да го направи 47 убиец за „Провиденс“ уште еднаш, бришејќи му го помнењето со инјекција серум, 47 се ослободува, и тука стануваат достапни 3 завршетоци: 1) едноставно да го убие Едвардс, 2) да му вбризга серум и нему да му го избрише помнењето, 3) да си вбризга серум самиот на себе. Ако 47 не си вбризга серум, тој го запира возот со стоп-кочница и бега. Ако сепак вбризгува, ќе се разбуди во бела соба со меки ѕидови и со избришани спомени. Во меѓувреме, Дијана ја презема власта како „Константа“ и спроведува чистка во редовите на „Провиденс“ од раководните должности на големите глобални корпорации, демонтирајќи ја структурата на моќта на „Провиденс“. Ако 47 не си вбризга серум и се пресметува со Едвардс, една година подоцна тој повторно се среќава со Дијана, и тие, отсега работејќи само за себе, се враќаат на своите претходни улоги на платен убиец и координаторка, за да ја држат светската елита под контрола. == Белешки == {{белешки}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://cms.ioi.dk/ Матична страница]{{Мртва_врска|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Категорија:Игри за Windows]] [[Категорија:Игри за PlayStation 5]] [[Категорија:Игри за PlayStation 4]] [[Категорија:Игри за iOS]] [[Категорија:Игри за Xbox One]] [[Категорија:Игри за Mac OS X]] [[Категорија:Игри за Nintendo Switch 2]] [[Категорија:Игри за Nintendo Switch]] cie957m670v7nzekthns1acc50ov7j5 0 1396505 5602400 5577123 2026-07-31T01:54:45Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602400 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=Huperzia selago.jpg |status=G5 |status_system=TNC |status_ref= |genus=Huperzia |species=selago |authority=([[L.]]) [[Bernh.]] ex [[Schrank]] & [[Mart.]] |synonyms_ref=<ref name=gobot/> |synonyms={{Species list |Lycopodium selago |L. |Lycopodium selago var. patens| (Beauv.) Desv. |Plananthus selago |(L.) Beauv. |Urostachys selago |(L.) Herter }} }} '''''Huperzia selago ―''''' васкуларно растение од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Lycopodiaceae]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://explorer.natureserve.org/Taxon/ELEMENT_GLOBAL.2.140118/Huperzia_selago|title=NatureServe Explorer 2.0|work=explorer.natureserve.org|accessdate=2024-04-15|archive-date=2026-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20260216092632/https://explorer.natureserve.org/Taxon/ELEMENT_GLOBAL.2.140118/Huperzia_selago|url-status=dead}}</ref> Ова растение е мало, цврсто, круто и исправено, густо лиснато, [[Зимзелено растение|зимзелено]], [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]]. [[Спора|Спорите]] се произведуваат од јуни до септември (на северната хемисфера).<ref name="Piirainen-1999">Piirainen, Mikko; Piirainen, Pirkko; Vainio, Hannele (1999). ''Kotimaan luonnonkasvit'' [''Native wild plants''] (in Finnish). Porvoo: WSOY. p. 14. {{ISBN|951-0-23001-4}}</ref> == Таксономија == Првпат е опишан во 1753 година од [[Карл Линеј]] како ''Lycopodium selago,''<ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1140250-2|title=''Huperzia selago'' (L.) Bernh. ex Schrank & Mart.|work=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=15 April 2024}}</ref><ref name="BHL">{{Наведено списание|date=1753|title=Cryptogamia Musci}|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/359123|journal=Species Plantarum|volume=2|pages=1102}}</ref> а во 1829 година е прераспределен во родот ''[[Huperzia]]'' од [[Јохан Јакоб Бернхарди]].<ref name="POWO" /> == Опис == Дихотомното стебло на растението е 5-20 см, а гранките се со иста должина една со друга. Листовите се густо спирални, рамни и игличести, долги 4-8 мм. [[Спорангија|Спорангиите]] се во основата на листовите на врвот на изданокот. Често има луковици во лисните оски.<ref name="Piirainen-1999" /> == Распространетост и живеалиште == Ова растение се наоѓа во северните делови на Северна Америка, Европа и Азија, а расте и во Македонија. Се наоѓа во песочни јами, ровови, покрај бреговите на езерата, и во [[Четинари|четинарски]] мочуришта. Во североисточниот дел на САД, се наоѓа во бореално живеалиште, но не и во алпските зони.<ref name="gobot">{{Наведена мрежна страница|url=https://gobotany.nativeplanttrust.org/species/huperzia/selago/|title=Huperzia selago (Northern firmoss): Go Botany}}</ref> Во Европа, неговиот опсег се протега од [[Шпицбершки Острови|Шпицбершките Острови]] до планините на северна Шпанија и Италија, и од Британските Острови на исток преку централна Азија до [[Камчатка|полуостровот Камчатка]], [[Јапонија]], [[Алеутски Острови|Алеутските Острови]], [[Северна Америка]], [[Гренланд]], [[Исланд]] и [[Фарски Острови|Фарските Острови]].<ref name="POWO" /> Во Македонија е познато за [[Ниџе]], [[Кајмакчалан]], а се посочува и за [[Јакупица]], [[Шар Планина]], [[Осогово]] и [[Јабланица]].<ref name="Флора на Македонија">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 41, МАНУ, Скопје, 1985</ref> == Употреба == Индијанците од Горна Танана го користеле целото растение во облога што се нанесувала на главата против главоболки.<ref name="gobot"/> Во финската традиционална медицина ова растение се користи како лек против [[рахитис]].<ref name="Piirainen-1999" /> Ова е токсично растение, кое содржи [[алкалоид]] ликоподиум, се користи како средство за [[повраќање]] и лек против ларви во финската традиционална медицина.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.henriettes-herb.com/eclectic/cant-saar/lycopodium.html|title=Lycopodiaceae. Liekokasvit. {{!}} Henriette's Herbal Homepage|work=www.henriettes-herb.com|accessdate=2024-04-15}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.plant-identification.co.uk/skye/lycopodiaceae/huperzia-selago.htm ''Huperzia selago'' на Plant-identification.co.uk] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220120131922/https://www.plant-identification.co.uk/skye/lycopodiaceae/huperzia-selago.htm |date=2022-01-20 }} архивирано * [https://www.gbif.org/species/2688495 ''Huperzia selago''; Слики и податоци за појава] на [[Глобален информативен систем за биоразновидност|GBIF]] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Азија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Северна Америка]] [[Категорија:Флора на Македонија]] phhd6n9zhprgk1436uyl312zdkxgqw2 0 1397659 5602356 5596832 2026-07-30T22:05:33Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602356 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Botrychium lunaria (Vanoise).JPG | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name = iucn>{{cite iucn |author=Christenhusz, M. |author2=Chadburn, H. |author3=Bento Elias, R. |author4=Dyer, R. |author5=Ivanenko, Y. |author6=Rouhan, G. |author7=Rumsey, F. |author8=Väre, H. |year=2017 |title=''Botrychium lunaria'' (Europe assessment) |article-number=e.T55696211A85441311 |doi= |access-date=25 April 2025}}</ref> | status2 = {{TNCStatus}} | status2_system = TNC | status2_ref = <ref name = NatureServe>{{Cite NatureServe | date =2020 | id =2.147162 | title = ''Botrychium lunaria'' Common Moonwort| access-date = 17 March 2020}}</ref> | genus = Botrychium | species = lunaria | authority = ([[L.]]) [[Sw.]] |synonyms_ref = <ref>{{Cite WF |taxon=Botrychium lunaria |access-date=27 June 2023}}</ref> |synonyms = *''Blechnum racemosum'' <small>Bubani</small> *''Botrychium lunatum'' <small>(Salisb.) Gray</small> *''Botrypus lunaria'' <small>(L.) [[Rich.]]</small> *''Ophioglossum pennatum'' <small>Lam.</small> *''Osmunda lunaria'' <small>L.</small> *''Osmunda lunata'' <small>Salisb.</small> }} '''''Botrychium lunaria''''' е вид [[папрат]] од семејството змиски јазици, [[Змиски јазици|Ophioglossaceae]].<ref name="Christenhusz_2011b">{{Наведено списание|last=Christenhusz|first=Maarten J. M.|last2=Zhang|first2=Xian-Chun|last3=Schneider|first3=Harald|year=2011|title=A linear sequence of extant families and genera of lycophytes and ferns|url=http://www.mapress.com/phytotaxa/content/2011/f/pt00019p054.pdf|journal=Phytotaxa|volume=19|pages=7–54|doi=10.11646/phytotaxa.19.1.2}}</ref> Тоа е најраспространетиот вид на [[Botrychium]], кој расте низ целата северна хемисфера низ Евроазија и од [[Алјаска]] до [[Гренланд]], како и во умерените делови на јужната хемисфера. == Опис == Ова е мало растение кое расте до 30 см во височина.<ref name="Stace">{{Наведена книга|title=New Flora of the British Isles|last=Stace|first=C. A.|publisher=Cambridge University Press|year=2010|isbn=978-0-521-70772-5|edition=Third|location=Cambridge, U.K.|author-link=Stace, C. A.}}</ref> {{Rp|10}} Листот е пердувест и е поделен на стерилен лист и плоден лист. Стерилниот лист има 4 до 9 пара ливчиња во форма на вентилатор или перки. Плодниот дел од листот е многу различен по форма, со гроздови од тркалезни [[Спорангија|спорангии]] кои произведуваат спори со кои се размножува. Како и кај другите членови на семејството змиски јазици, спорангиите на овој вид потекнуваат од повеќе од една почетна клетка, и имаат спорангијални ѕидови дебели повеќе од една клетка. Растението умира кон крајот на летото, честопати лежејќи во мирување неколку сезони пред повторно да се појави.<ref name="Jermy">{{Наведена книга|title=The Illustrated Field Guide to Ferns and Allied Plants of the British Isles|url=https://archive.org/details/illustratedfield00jerm|last=Jermy|first=AC|last2=Camus|first2=JM|date=1991|publisher=Natural History Museum Publications|isbn=0-565-01172-3|edition=1|location=London}}</ref> == Таксономија == Првиот формален опис на видот ''Botrychium lunaria'' го направил [[Карл Линеј]] во 1753 година како ''Osmunda lunaria''.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/359085|title=Species Plantarum|last=Linnaeus|first=C.|publisher=Laurentii Salvii|year=1753|volume=II|location=Stockholm|page=1064|author-link=Carl Linnaeus}}</ref> == Живеалиште и распространетост == Растението има циркумполарна распространетост, регистрирана во Евроазија, Северна Америка и Гренланд.<ref>{{Наведена книга|title=Grønlands flora|date=1978|publisher=P. Haase & Sons|others=Tyge Wittrock Böcher|isbn=87-559-0385-1|edition=3. reviderede udgave|location=København|oclc=183098604}}</ref> Исто така, се јавува во северна Африка, Хималаите и умерените зони на Австралија, Тасманија, Нов Зеланд и Јужна Америка. Постојат докази за одреден пад на Британските Острови,<ref name="BRC_BSBI">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.brc.ac.uk/plantatlas/plant/botrychium-lunaria|title=Online Atlas of the British and Irish flora: ''Botrychium lunaria''|publisher=Biological Records Centre and Botanical Society of Britain and Ireland|accessdate=5 September 2018|archive-date=2018-09-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20180905190042/https://www.brc.ac.uk/plantatlas/plant/botrychium-lunaria|url-status=dead}}</ref> а во Украина се регистрирани 189 локуси.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.myslenedrevo.com.ua/en/Sci/Nature/archive-ophioglossaceae-ukraine/botrychium-lunaria.html|title=Archive of findings of representatives of Ophioglossaceae in Ukraine|last=Ivan Parnikoza, Zbigniew Celka|date=June 2018|work=myslenedrevo.com.ua/|accessdate=27 August 2018}}</ref> Во Британија се наоѓа главно на север и запад, додека во низините на Англија во голема мера е изгубена и падот продолжува.<ref name="Plantlife">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.plantlife.org.uk/uk/discover-wild-plants-nature/plant-fungi-species/moonwort|title=Moonword|publisher=Plantlife|accessdate=17 March 2020|archive-date=2021-07-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20210727163703/https://www.plantlife.org.uk/uk/discover-wild-plants-nature/plant-fungi-species/moonwort|url-status=dead}}</ref> Во Македонија е широко распространето растение, и расте по планински ливади и пасишта, на надморска височина од 1000 - 2500 метри. Се среќава по сите високи планини: [[Шар Планина]], [[Кораб]], [[Кожуф]], [[Јакупица]], [[Јабланица]], [[Осогово]], [[Дешат]], [[Ниџе]], [[Пелистер]], [[Галичица]], [[Бистра]], [[Голак]] и др.<ref name="Флора на Македонија2">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 49, МАНУ, Скопје, 1985</ref> ''Botrychium lunaria'' е вид кој расте на релативно суви до влажни ниски тревни површини, ливади, мали шуми и мочуришта, често на повисоките места, а ретко во листопадни или борови шуми, или отворени шуми. Исто така, е забележан и на дински ридови. [[Податотека:Botrychium_lunaria_frond.JPG|лево|мини|Од предната страна; квадратите во позадина се со пречник од 5 мм]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?72,73,76 Рачен третман на Џепсон] * [https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=BOLU Профил на растенија од USDA] * [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=200002876 Флора на Северна Америка] * [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-taxon=Botrychium+lunaria Фото галерија] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Гренланд]] [[Категорија:Флора на Јужна Америка]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Азија]] [[Категорија:Флора на Северна Америка]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] hn5hcmhoo2apstfk5dljk15390qeiyn 0 1397679 5602330 5577955 2026-07-30T20:56:08Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602330 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Adiantum capillus-veneris 2601.jpg | image_caption = | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Lansdown, R.V.|author2=Bilz, M.|name-list-style=amp |title=''Adiantum capillus-veneris'' |article-number=e.T164082A67770327 |year=2018 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T164082A67770327.en |access-date=21 September 2022}}</ref> | status2 = {{TNCStatus}} | status2_system = TNC | status2_ref = <ref>{{cite NatureServe |id=2.158611 |title=''Adiantum capillus-veneris'' |date=1 November 2024 |accessdate=16 November 2024}}</ref> | genus = Adiantum | species = capillus-veneris | authority = [[L.]] }} '''''Adiantum capillus-veneris''''' е вид [[папрат]] од родот ''[[Adiantum]]'' и семејството [[Pteridaceae]] со субкосмополитска светска дистрибуција. Се одгледува како популарна [[Украсно растение|градинарска папрат]] и собна билка. == Распространетост == ''Adiantum capillus-veneris'' е автохтон во влажни, топли, умерени до тропски региони низ целиот свет. Се јавува во западна и јужна [[Европа]] (северно до јужна [[Шкотска]], каде што се наоѓаат неговите најсеверни места<ref name="PlantAtlas">{{Наведена мрежна страница|url=https://plantatlas2020.org/atlas/2cd4p9h.x63|title=Maidenhair Fern ''Adiantum capillus-veneris'' L.|work=PlantAtlas|accessdate=2025-09-30}}</ref>), поголемиот дел од [[Африка]], [[Левант]] и низ [[Азија]] до [[Јапонија]], во [[Австралазија]] и во Америка во јужната половина на САД од [[Калифорнија]] до атлантскиот брег, преку Мексико и Централна Америка, до Јужна Америка.<ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:325030-2|title=''Adiantum capillus-veneris'' L.|date=2018-07-03|work=Plants of the World Online|accessdate=2025-09-30}}</ref> Во Македонија се развива по влажните засенчени варовнички карпи во потоплите делови, и е ретко растение.<ref name="Флора на Македонија2">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 51, МАНУ, Скопје, 1985</ref> Го има во клисурата на реката [[Бабуна (река)|Бабуна]], клисурата на реката [[Раец (река)|Раец]], Валандовско, Струмичко, Охридско, Дебарско, а се наведува и за Пелистер и Гевгелиско.<ref name="Флора на Македонија2" /> == Опис == ''Adiantum capillus-veneris'' е папрат со тенок ползечки, слабо разгранет ризом. Листовите се високи до 50 см. Лисната дршка триаглеста, сјајна, темнокафеава или црна, долга до 25 см.<ref name="Флора на Македонија2" /> == Зачувување == Папратот е наведен како загрозен вид во [[Северна Каролина]] и загрозен вид во [[Кентаки]], поради губењето на живеалиштето во [[Апалачки Планини|Апалачките Планини]]. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска}} * [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-taxon=Adiantum+capillus-veneris ''Adiantum capillus-veneris'' -Фото галерија] * [https://plants.usda.gov/java/nameSearch?keywordquery=Adiantum+capillus-veneris&mode=sciname&submit.x=0&submit.y=0 Профил на USDA за Adiantum capillus-veneris] * * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?92,93,95 UC Jepson Рачен третман за ''Adiantum capillus-veneris''] * [http://www.floradecanarias.com/adiantum_capillus-veneris.html ''Adiantum capillus-veneris'' на Канарските Острови] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200129161956/http://www.floradecanarias.com/adiantum_capillus-veneris.html |date=2020-01-29 }} * [http://www.chrono.qub.ac.uk/pollen/pollen/A/Adiantum_capillus-veneris.html Chrono.uk: Студии за спори-полен] * [http://www.wildflower.org/plants/result.php?id_plant=ADCA Центар за диви цвеќиња „Лејди Берд Џонсон“ - Услови за одгледување и размножување во хортикултурата] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Собни растенија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 5oh4son66tojh6jfyrth3owpf6asmnb 0 1397702 5602392 5578079 2026-07-31T00:42:35Z EmausBot 18240 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Фридрихавгустова каменоломка]] 5602392 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Фридрихавгустова каменоломка]] c16eey064m73r35jqr5uq6hd18oqcub 0 1397809 5602259 5578600 2026-07-30T17:22:03Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602259 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement||official_name=Шкриљ|other_name=|native_name=|nickname=|settlement_type=|motto=|image_skyline=|imagesize=250px|image_caption=|image_flag=|flag_size=|image_seal=|seal_size=|image_shield=|shield_size=|image_blank_emblem=|blank_emblem_type=|blank_emblem_size=|image_map=|mapsize=|map_caption=|image_map1=|mapsize1=|map_caption1=|image_dot_map=|dot_mapsize=|dot_map_caption=|dot_x=|dot_y=|pushpin_map=Словенија|pushpin_label_position=top|pushpin_map_caption=Местоположба во Словенија|subdivision_type=Држава|subdivision_name=[[Image:Flag of Slovenia.svg|25px]] [[Словенија]]|subdivision_type1=регион|subdivision_name1=[[Долењска]]|subdivision_type2=[[Статистички региони на Словенија]]|subdivision_name2=[[Југоисточна Словенија]]|subdivision_type3=[[Општини во Словенија]]|subdivision_name3=[[Општина Кочевје]]|subdivision_type4=|subdivision_name4=|leader_name=|leader_title1=|leader_name1=|leader_title2=|leader_name2=|leader_title3=|leader_name3=|leader_title4=|leader_name4=|established_title=|established_date=|established_title2=|established_date2=|established_title3=|established_date3=|area_magnitude=|unit_pref=|area_footnotes=|area_total_km2=2.49|area_land_km2=|area_water_km2=|area_total_sq_mi=|area_land_sq_mi=|area_water_sq_mi=|area_water_percent=|area_urban_km2=|area_urban_sq_mi=|area_metro_km2=|area_metro_sq_mi=|area_blank1_title=|area_blank1_km2=|area_blank1_sq_mi=|population_as_of=2012|population_footnotes=|population_note=|population_total=0|population_density_km2=|population_density_sq_mi=|population_metro=|population_density_metro_km2=|population_density_metro_sq_mi=|population_urban=|population_density_urban_km2=|population_density_urban_sq_mi=|population_blank1_title=Ethnicities|population_blank1=|population_blank2_title=Religions|population_blank2=|population_density_blank1_km2=|population_density_blank1_sq_mi=|timezone=|utc_offset=|timezone_DST=|utc_offset_DST=|coordinates={{coord|45|32|5.78|N|14|54|26.2|E|region:SI|display=inline,title}}|elevation_footnotes=|elevation_m=522|elevation_ft=|postal_code_type=|postal_code=|area_code=|blank_name=|blank_info=|blank1_name=|blank1_info=|website=|footnotes=<ref name="Statistical">[http://www.stat.si/krajevnaimena/default.asp?txtIme=%8AKRILJ&selNacin=celo&selTip=naselja&ID=1662 Statistical Office of the Republic of Slovenia]</ref>|latd=45.535|longd=14.907222}}'''Шкриљ''' (во постарите извори и ''Долење Здихово'' {{Langx|de|Unterskrill}}) — [[село]] во [[општина Кочевје]] во јужна [[Словенија]]. Областа е дел од традиционалниот регион [[Долењска]] и сега е вклучена во [[Југоисточна Словенија|Статистичкиот регион Југоисточна Словенија]]. Повеќе нема постојани жители. == Историја == Шкриљ било село каде живееле [[Готшери]]. Селото било опустошено во отоманскиот напад во 1491 година. Во 1942 година, селото било место на цивилен бегалски камп за луѓе кои избегале во шумите од италијанските окупаторски сили. За време на Втората светска војна, три куќи во селото биле уништени во воздушни бомбардирања, но преостанатите 13 преживеале. Селото постепено било напуштено по војната а во 1953 година само четири куќи сè уште биле населени. == Црква == Црквата во селото била капела посветена на [[Христијански крст|Светиот Крст]] и датира од почетокот на 17 век. Црквата се наоѓала на врвот на рид на западниот крај од селото. Веројатно била изградена во првата половина на 17 век. Според Јохан Вајхард фон Валвазор, главниот олтар бил посветен на Светиот Крст, а страничните олтари на Дева Марија и Света Маргарита. По 1840 година станала викаријат на Здихово. Камбанаријата веројатно била додадена во тоа време и било поставено ѕвоно излеано во 1844 година. Црквата сè уште стоела во 1950 година, но како и многу други цркви во регионот, била уништена помеѓу 1953 и 1954 година. Црквата била опкружена и со гробишта. Денес се зачувани само прагот на црквата и остатоци од неколку надгробни споменици.<ref>[http://www.pmk-kocevje.si/media/pdf/sakralna_dediscina/29_skrilj.pdf Ferenc, Mitja. "Škrilj: Podružnična cerkev sv. Križa / Skrill: Filialkirche Hl. Kreuz"]{{Мртва_врска|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{In lang|sl|de}} {{Мртва врска|date=May 2016}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Škrilj, Kočevje|Škrilj}} * [https://www.geopedia.world/#T12_L362_F2473:1227_x1659555.1940826676_y5706734.253231821_s15_b2345 Škrilj on Geopedia] * [http://www.gottscheerland.at/ortsplaene/Unterskrill.pdf Pre–World War II list of oeconyms and family names in Škrilj] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Населени места во Општина Кочевје]]{{Кочевје}} [[Категорија:Општина Кочевје]] rpsmdak9s9b99hq8x14dko10o2tbi1y 0 1398185 5602524 5581785 2026-07-31T09:45:11Z Bjankuloski06 332 [[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Млечка]] → [[Категорија:Млечка (растение)]] 5602524 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |status = LC |status_system = IUCN3.1 |status_ref = <ref name="iucn status 15 November 2021">{{cite iucn |author=Craven, P. |author2=Loots, S. |date=2004 |title=''Euphorbia verruculosa'' |volume=2004 |article-number=e.T46810A11083002 |doi=10.2305/IUCN.UK.2004.RLTS.T46810A11083002.en |access-date=15 November 2021}}</ref> |genus = Euphorbia |species = verruculosa |authority = [[N.E.Br.]] }} '''''Euphorbia verruculosa''''' е вид [[Растенија|растение]] од семејството [[Млечки|Euphorbiaceae]]. [[Ендемизам|Ендемично]] е во [[Намибија]]. Нејзините природни [[Живеалиште (екологија)|живеалишта]] се карпести предели и студена [[пустина]]. == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Млечка (растение)]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Намибија]] 3jqrdpu19xxt4s6wlbvwodu1hp4xd4u 0 1398623 5602347 5585405 2026-07-30T21:33:16Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602347 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Asplenium scolopendrium.jpg|image_caption=|status=G4|status_system=TNC|status_ref=<ref>{{cite NatureServe |id=2.129927 |title=''Asplenium scolopendrium'' |date=November 1, 2024 |access-date=November 17, 2024}}</ref>|status2=T3|status2_system=TNC|status2_ref=<ref>{{cite NatureServe |id=2.135863 |title=''Asplenium scolopendrium'' var. ''americanum'' |date=November 1, 2024 |access-date=November 17, 2024}}</ref> (var. ''americanum'')|genus=Asplenium|species=scolopendrium|authority=[[L.]]|synonyms={{collapsible list |''Asplenium scolopendrium'' subsp. ''antri-jovis'' <small>(Kümmerle) Brownsey & Jermy</small> |''Biropteris antri-jovis'' <small>Kümmerle</small> |''Phyllitis antri-jovis'' <small>(Kümmerle) Seitz</small> |''Phyllitis fernaldiana'' <small>Á. Löve</small> |''Phyllitis japonica'' <small>Kom.</small> |''Phyllitis japonica'' subsp. ''americana'' <small>(Fernald) Á. Löve & D. Löve</small> |''Phyllitis lindenii'' <small>(Hook.) Maxon</small> |''Phyllitis scolopendrium'' <small>(L.) Newman</small> |''Phyllitis scolopendrium'' var. ''americana'' <small>Fernald</small> |''Phyllitis scolopendrium'' var. ''scolopendrium'' <small>(L.) Newman</small> |''Scolopendrium lindenii'' <small>Hook.</small> |''Scolopendrium officinarum'' <small>Sw.</small> |''Scolopendrium scolopendrium'' <small>(L.) H. Karst.</small> |''Scolopendrium vulgare'' <small>Sw.</small> }}}} '''''Asplenium scolopendrium''''', е [[Зимзелено растение|зимзелена]] [[папрат]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Aspleniaceae|Aspleniaceae,]] по потекло од Северната полутопка. == Опис == Највпечатливата и необична карактеристика на папратот се неговите едноставни, неподелени листови во облик на ремен. Постои наводна сличност на листовите со јазикот на машки [[обичен елен]]. [[Податотека:Aspleniaceae_Asplenium_scolopendrium_1.jpg|мини|''Asplenium scolopendrium'']] [[Податотека:Asplenium_scolopendrium_002.JPG|мини|''Asplenium scolopendrium'' sori]] [[Податотека:Asplenium_scolopendrium_prothallus.jpg|мини|''Asplenium scolopendrium'' prothallus]] [[Податотека:Jeune_sporophyte_d'Asplenium_scolopendrium_(focus).jpg|мини|Млад спорофит ''од Asplenium scolopendrium'']] == Таксономија == [[Карл Линеј]] прв го дал [[Биномна номенклатура|биномното име]] ''Asplenium scolopendrium'' на папратот во неговото дело ''Species Plantarum'' од 1753 година.{{Sfn|Linnaeus|1753}} Латинскиот [[Биномна номенклатура|специфичен епитет]] ''scolopendrium'' е изведен од грчкиот збор ''skolopendra'', што значи стоногалка; ова се должи на тоа што шарата на спори потсетува на нозете на [[Многуноги|многуноги.]]<ref name="RHSLG">{{Наведена книга|title=RHS Latin for Gardeners|last=Harrison|first=Lorraine|publisher=Mitchell Beazley|year=2012|isbn=978-1845337315|location=United Kingdom}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://websites.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Asplenium+&SPECIES_XREF=scolopendrium&TAXON_NAME_XREF=&RANK=|title=Flora Europaea Search Results|work=Websites.rbge.org.uk|accessdate=16 March 2022}}</ref> Глобална филогенија на ''Asplenium'' објавена во 2020 година го поделила родот на единаесет клади,{{Sfn|Xu|Zhang|Rothfels|Smith|2020}} со неформални имиња во исчекување на понатамошно таксономско проучување. ''A.&#x20;scolopendrium'' припаѓа на поткладата ''Phyllitis'' од кладата ''Phyllitis''.{{Sfn|Xu|Zhang|Rothfels|Smith|2020}} Членовите на кладот ''Phyllitis'' имаат неподелени или пердувести листови со дебела, кожеста текстура, перзистентни лушпи на стеблото и често поседуваат анастомозирачки вени. Членовите на поткладата ''Phyllitis'' имаат неподелени листови со слободно разгранети вени и единечни или парни сори. Тие се распространети низ северната хемисфера.{{Sfn|Xu|Zhang|Rothfels|Smith|2020}} Доколку се дефинираат така што го вклучуваат и поранешниот ''А.&#x20;komarovii, A.&#x20;scolopendrium'' го сочинува поранешниот сегрегатски род ''Phyllitis'' и е сестра на ''A.&#x20;sagittatum''.{{Sfn|Xu|Zhang|Rothfels|Smith|2020}} Три подвида биле прифатени во најновата ревизија на видот:<ref name="heo2023">{{Наведено списание|last=Heo|first=Namjoo|last2=Yun|first2=Seona|last3=Fernando|first3=Danilo D.|year=2023|title=Molecular phylogenetic assessment of three major taxa in the Asplenium scolopendrium complex (Aspleniaceae)|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/tax.12890|journal=Taxon|volume=72|issue=2|pages=245–260|bibcode=2023Taxon..72..245H|doi=10.1002/tax.12890|url-access=subscription}}</ref> * ''A.&#x20;scolopendrium subsp.&#x20;scolopendrium'' е по потекло од [[Европа]], [[Северна Африка]], [[Среден Исток|Блискиот Исток]] и [[Средна Азија|Централна Азија]]. Популациите во источниот Медитеран се нарекуваат ''A.&#x20;scolopendrium'' var.&#x20;''antri-jovis.'' * ''А.&nbsp;scolopendrium'' subsp. ''americanum'' е автохотно на [[Онтарио]] во [[Канада]], [[Соединети Американски Држави|САД]], јужно [[Мексико]] и [[Хаити (остров)|Хаити]]. Тропските популации се нарекуваат ''A.&#x20;scolopendrium'' var.&#x20;''lindenii.'' * ''А.&nbsp;scolopendrium'' subsp. ''japonicum'', порано ''A.&#x20;komarovii'', е автохотно во источна [[Русија]], [[Народна Република Кина|Кина]], [[Тајван (држава)|Тајван]] и [[Јапонија|Јапонија.]] Морфолошките разлики меѓу сортите се мали, но северноамериканската сорта ''americanum'' е [[Полиплоидија|тетраплоидна]], додека подвидот [[Стар Свет|од Стариот Свет]] ''A.&#x20;scolopendrium scolopendrium'' е [[Плоидност|диплоиден]].<ref name="FNA">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=233500199|title=Asplenium scolopendrium var. americanum in Flora of North America|work=Efloras.org|accessdate=16 March 2022}}</ref> == Распространетост == ''Asplenium scolopendrium'' е чест вид во Стариот свет: * Подвидот ''scolopendrium'' се јавува низ цела [[Европа]] (вклучувајќи го [[Кавказ]] и [[Британски Острови|Британските острови]]). Сепак, отсуствува во североисточна Европа (Финска, Белорусија, Латвија, Литванија и Европска Русија).<ref name="Heo-2022">{{Наведено списание|last=Heo|first=Namjoo|last2=Lomolino|first2=Mark V|last3=Watkins|first3=James E|last4=Yun|first4=Seona|last5=Weber-Townsend|first5=Josh|last6=Fernando|first6=Danilo D|date=2022-09-01|title=Evolutionary history of the ''Asplenium scolopendrium'' complex (Aspleniaceae), a relictual fern with a northern pan-temperate disjunct distribution|url=https://doi.org/10.1093/biolinnean/blac080|journal=Biological Journal of the Linnean Society|volume=137|issue=2|pages=183–199|doi=10.1093/biolinnean/blac080|issn=0024-4066|url-access=subscription}}</ref> Надвор од Европа, расте на [[Среден Исток|Блискиот Исток]] и Северна Африка (во [[Мароко]], [[Алжир]], [[Тунис]] и [[Либија]], како и на [[Канарски Острови|Канарските Острови]]). Исто така, е воведен и на [[Фолкландски Острови|Фолкландските Острови]]. За разлика од неговиот американски еквивалент, европскиот ''сscolopendrium'' се користи за многу хортикултурни намени.<ref>{{Наведено списание|last=Pence|first=Valerie C.|date=2015|title=Propagation and Cryopreservation of ''Asplenium scolopendrium'' var. ''americanum'', the American Hart's-Tongue Fern|url=https://www.jstor.org/stable/44076071|journal=American Fern Journal|volume=105|issue=3|pages=211–225|bibcode=2015AmFJ..105..211P|doi=10.1640/0002-8444-105.3.211|issn=0002-8444|jstor=44076071|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30216020-2|title=Asplenium scolopendrium L. {{pipe}} Plants of the World Online {{pipe}} Kew Science|work=Plants of the World Online|accessdate=16 March 2022}}</ref> Примероците од оваа сорта пронајдени во Северна Америка (како што се [[Њу Бранзвик]] и [[Онтарио]] во Канада и [[Мериленд]] во Соединетите Американски Држави) се сметаат за натурализирани потомци на култивирани растенија. Во [[Северна Америка]], се јавува во ретки, расфрлани популации на различни локации: * во мексиканските држави [[Чијапас]], [[Коавила|Коахуила]], [[Нов Леон|Нуево Леон]] и [[Оахака]], како и на [[Кариби|карипскиот]] остров [[Хаити (остров)|Хиспаниола]] (во [[Хаити]] ).<ref name="dist">{{Наведена мрежна страница|url=http://legacy.tropicos.org/Name/26603800?tab=distribution|title=Tropicos {{pipe}} Name – Asplenium scolopendrium L.|work=Legacy.tropicos.org|accessdate=16 March 2022}}</ref> * долж геолошките формации Онондага Варовник и Нијагаринска ескарпентна област во Централен Њујорк (присутен во два окрузи), Јужен Онтарио (присутен во седум окрузи) и источниот Горен Полуостров во [[Мичиген]] (присутен во два окрузи). Исклучоци се дисјунктните популации што постојат во [[Алабама]] (во Националниот резерват за диви животни Ферн Кејв, резерват за диви животни центриран околу пештера забранета во округот Џексон, Алабама, каде што значително се намалил поради нелегално собирање растенија, и неоткриена јама во округот Морган, која е исто така забранета и заштитена) и [[Тенеси]] (само во еден округ); овие јужни популации се изложени на голем ризик од истребување . <ref name="ecos">{{Наведена мрежна страница|url=https://ecos.fws.gov/ServCat/DownloadFile/174090|title=Species Status Assessment : Report for the American Hart's-tongue Fern (Asplenium scolopendrium var. americanum)|date=November 2019|work=Ecos.fws.gov|accessdate=16 March 2022}}</ref> <ref name="alab">{{Наведена книга|title=Ferns of Alabama|last=Short|first=John W.|last2=Spaulding|first2=Daniel D.|date=2012|publisher=University of Alabama Press|isbn=9780817356477|location=Tuscaloosa, AL}}</ref> Воведена популација потекнува од растенијата од Њујорк е пронајдена во [[Њу Џерси]] ; тоа е остаток од напорите од 1936 година за практикување ex-situ зачувување на популациите во Њујорк. * Во 2020 година, нова популација од овие папрати била откриена во пештера со базалтни лавини во Националниот споменик Ел Малпаис, округ Цибола, Ново Мексико ; ова претставува прва потврдена популација на видот во Северна Америка западно од Мисисипи. Моментално се вршат генетски анализи и истражувања за да се утврди варијацијата на популацијата и целокупното здравје. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fws.gov/northeast/EcologicalServices/pdf/endangered/20200729_5YR_AmericanHarts_tongue_fern.pdf|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20211111092007/https://www.fws.gov/northeast/EcologicalServices/pdf/endangered/20200729_5YR_AmericanHarts_tongue_fern.pdf|archive-date=2021-11-11|accessdate=2021-11-11}}</ref> Во Источна Азија, ''А.&nbsp;scolopendrium'' subsp. ''japonicum'' е распространет на рускиот Далечен Исток, североисточна Кина и Корејскиот Полуостров, но се смета за генерално редок.<ref name="Heo-2022"/> Спротивно на тоа, релативно е изобилен на Јапонскиот Архипелаг.<ref name="Heo-2022" /> Уникатната распространетост го привлекла вниманието на меѓународните ботаничари. Всушност, самото постоење на вакви сорти укажува дека „...овие популации се појавиле по колонизација во која била вклучена една спора“. == Во Македонија == Во Македонија расте по влажните карперсти и засенчени места во планинските шуми, и претставува ретко растение. ГО има само во клисурата на реката [[Треска]].<ref name="Флора на Македонија22">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 61 МАНУ, Скопје, 1985</ref> == Живеалиште == Растенијата растат на неутрални, богати со калциум и/или вар супстрати под листопадни дрвја, вклучувајќи влажна почва и влажни пукнатини во стари ѕидови; најчесто се наоѓаат во засенчени области. Растенијата кои растат на сонце обично се закржлавени и жолтеникави по боја, додека оние во целосна сенка се темнозелени и здрави. Дисјунктните популации на северноамериканската варијација во југоисточниот дел на САД се наоѓаат исклучиво во понорни јами или варовнички пештери.<ref name="Currie">{{Наведен извештај|access-date=2010-02-28}}</ref> Овие популации може да бидат остатоци од постудените клими од [[Плеистоцен|плеистоценот]].<ref name="alab"/> == Зачувување == Најновата проценка на [[Меѓународен сојуз за заштита на природата|МСЗП]] за [[Црвен список на МСЗП|Црвениот список]] била спроведена во 2016 година, при што статусот на зачуваност на ''Asplenium scolopendrium'' бил наведен како вид од најмалку загриженост (LC). И покрај позитивниот статус, оваа проценка е главно ограничена на состојбата на зачувување на ''A.&#x20;scolopendrium'' во Европа, за разлика од другите делови од неговиот природен опсег. === Европа === ''Asplenium scolopendrium'' се наоѓа во огромното мнозинство европски земји, во широк спектар на природни средини, низ мноштво живеалишта.<ref name="Heo-2022"/> Исто така, може да колонизира вештачки средини, вклучително и растење во ѕидови и пукнатини од тули, особено во варовнички малтер. Понатаму, може да се шири и полово и бесполово, често формирајќи големи грутки и присутен во голема густина - во некои области се смета за многу чест. Низ цела Европа, МСЗП проценила дека нема непосредни закани за овој вид во природни услови и предвиде дека видот може да има корист од поблагите влажни зими предвидени во различни сценарија за климатските промени. Во урбаната средина, каде што расте на вертикални површини и во пукнатини на ѕидови од тули со малтер од варовник, а видот може да биде загрозен од проекти за реновирање на ѕидовите. ''Asplenium scolopendrium'' не е посебно заштитен вид во повеќето европски држави, меѓутоа делумно поради неговата широка распространетост, населува голем број законски заштитени подрачја низ целиот континент. И покрај ова, се смета дека е во опаѓање на бројот или дека е вид во опасност во одредени делови од својот опсег. ''Asplenium scolopendrium'' првпат бил наведен како „Ранлив“ во Националните црвени листи за [[Албанија]] во 2014 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nationalredlist.org/|title=The National Red List Project|work=Nationalredlist.org|accessdate=16 March 2022}}</ref> и [[Норвешка]] во 2010 година. Се смета за „критично загрозен и редок“ во Црвената листа на растенија на [[Чешка]] од 2012 година; и „Загрозен“ во Црвената листа на [[Шведска]] од 2010 година. === Северна Америка === ==== Соединетите Американски Држави ==== Во САД, ''А.&nbsp;scolopendrium'' var. ''americanum'' бил прогласен за загрозен вид од страна на Службата за риби и диви животни на САД во 1989 година.<ref name="Currie"/> Причините за неговата реткост моментално се истражуваат, а програмите за повторно распространување во Њујорк и на други места се во развој.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://digitalcommons.esf.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1008&context=etds|title=Experimental Reintroduction of American Hart's-Tongue Fern (Asplenium scolopendrium var. americanum) : Factors Affecting Successful Establishment of Transplants|last=Michael Serviss|work=Digitalcommons.esf.edu|accessdate=16 March 2022|archive-date=2021-11-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20211111072636/https://digitalcommons.esf.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1008&context=etds|url-status=dead}}</ref> ==== Канада ==== Онтарио, Канада има најголем број на население од ''А.&nbsp;scolopendrium'' var. ''americanum'' од кој било регион, со околу 80% од сите подпопулации и околу 94% од сите единки. Папратот е пријавен на повеќе од 100 локации низ покраината, од кои се верува дека сè уште постојат околу 75. И покрај ова, ''A.&nbsp;scolopendrium'' var. ''americanum'' бил наведен како вид од посебна грижа според Комитетот за статус на видови во ризик во Онтарио во мај 2017 година, поради исклучително специфичните услови кои ги бара, релативно мала дистрибуција и некои подпопулации што се состојат од премалку единки.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://cossaroagency.ca/wp-content/uploads/2018/06/AccessibleCOSSAROEvaluation_American_Harts-tongue_Fern_FINAL_30JAN2018.pdf|title=Ontario Species at Risk Evaluation Report for American Hart's-tongue Fern (Asplenium scolopendrium var. americanum)|work=Cossaroagency.ca|accessdate=16 March 2022}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ontario.ca/page/american-harts-tongue-fern|title=American Hart's Tongue Fern|work=Ontario.ca|accessdate=16 March 2022}}</ref> == Употреба == === Одгледување === ''Asplenium scolopendrium'' често се одгледува како [[украсно растение]]. Видот ја добил наградата за градинарски заслуги на [[Кралско хортикултурно друштво|Кралското хортикултурно друштво]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/25910/Asplenium-scolopendrium/Details|title=RHS Plant Selector – ''Asplenium scolopendrium''|work=Rhs.org.uk|accessdate=12 February 2020}}</ref> како и сортата „Angustatum“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/48025/Asplenium-scolopendrium-Angustatum/Details|title=''Asplenium scolopendrium'' 'Angustatum'|work=Rhs.org.uk|accessdate=20 February 2020}}</ref> Американската сорта е позната како тешка за одгледување поради ова, повеќето, ако не и сите, одгледувани единки се добиени од подвидовите на Стариот свет.<ref>{{Наведена книга|title=Ferns for American Gardens|last=Mickel|first=John T.|publisher=Timber Press|year=2003|isbn=9780881925982}}</ref> === Хербална медицина === Оваа папрат се користела во 1800-тите како лековито растение во народната медицина како тоник за [[слезина]] и за други намени.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/familyherbaland00kinngoog|title=The family herbal: or An account of all those English plants, which are remarkable for their virtues, and of the drugs which are produced by vegetables of other countries; with their descriptions and their uses, as proved by experience|last=Hill|first=John|publisher=C. Brightly and T. Kinnersley|year=1812|page=[https://archive.org/details/familyherbaland00kinngoog/page/n261 162]}}</ref> === Други употреби === Ракопис напишан од Катарин Палмер во 18 век содржи рецепт за пиво со ова растение.<ref>{{Наведена книга|url=https://wellcomecollection.org/works/mde4asuj|title=A collection of ye best receipts most approved and fittest in cookery, preserving, and all manner of housewifery, physick & chirurgery|last=Palmer|first=Katharine|publisher=MS.7976 (wellcome collection)|year=1700|page=[https://wellcomecollection.org/works/mde4asuj/items?canvas=80 77]}}</ref> == Галерија == <gallery> Податотека:Phyllitis_scolopendrium_habitat.jpg|алт=Habitat| Податотека:Phyllitis_scolopendrium3.jpg|{{center|A cultivar with frilled frond margins}} Податотека:Spiers_harts_tongue_fern.JPG|{{center|A specimen growing in lime mortar on a wall}} Податотека:Asplenium_scolopendrium_americanum.jpg|{{center|Example of the North American variety}} </gallery> == Наводи == {{Наводи}} * Хајд, ХА, Вејд, АЕ и Харисон, СГ (1978). ''Велшки папрати'' . Национален музеј на Велс. [[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-7200-0210-9|<bdi>0-7200-0210-9</bdi>]] . * Популарна статија за папратот „Хартс тунг“ што вклучува неколку референци и дискусија за можностите за одгледување на европските и американските сорти. Статијата силно го обесхрабрува собирањето и/или одгледувањето на северноамериканската сорта. == Надворешни врски == * [https://www.youtube.com/watch?v=aVaIhg3krCI Коментар и видео за папратите од видот Хартс Тонг во Лин Глен, Далри, Шкотска] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Слезенка]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Папрати]] adm3b5i665venalu6awze4ato90i1gy 0 1398639 5602520 5585813 2026-07-31T09:44:43Z Bjankuloski06 332 [[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Млечка]] → [[Категорија:Млечка (растение)]] 5602520 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Euphorbia prostrata.jpg|status={{TNCStatus}}|status_system=TNC|status_ref=<ref name="NatureServe">{{cite web |last1=NatureServe |title=''Euphorbia prostrata'' |url=https://explorer.natureserve.org/Taxon/ELEMENT_GLOBAL.2.137318/Euphorbia_prostrata |access-date=10 April 2024 |location=Arlington, Virginia |date=2024}}</ref>|genus=Euphorbia|species=prostrata|authority=[[William Aiton|Aiton]]|synonyms=* ''Anisophyllum prostratum'' <small>(Aiton) Haw.</small> * ''Aplarina prostrata'' <small>(Aiton) Raf.</small> * ''Chamaesyce malaca'' <small>Small</small> * ''Chamaesyce prostrata'' <small>(Aiton) Small</small> * ''Chamaesyce villosior'' <small>(Greenm.) Millsp.</small> * ''Euphorbia callitrichoides'' <small>Kunth</small> * ''Euphorbia malaca'' <small>(Small) Little</small> * ''Euphorbia perforata'' <small>Guss.</small> * ''Euphorbia prostrata'' var. ''caudirhiza'' <small>Fosberg</small> * ''Euphorbia prostrata'' var. ''vestita'' <small>Engelm. ex Boiss.</small> * ''Euphorbia ramosa'' var. ''villosior'' <small>Greenm.</small> * ''Euphorbia tenella'' <small>Kunth</small> * ''Euphorbia trichogona'' <small>Bertol.</small> * ''Tithymalus prostratus'' <small>(Aiton) Samp.</small>|synonyms_ref=<ref>{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:101913-2 |title=Euphorbia prostrata Aiton |author=<!--Not stated--> |date=n.d. |website=Plants of the World Online |publisher=Royal Botantical Gardens |access-date=August 17, 2022}}</ref>}} '''''Euphorbia prostrata''''' е вид на [[Млечки (род)|млечка]]. Потекнува од [[Кариби|Карибите]] и одредени делови на [[Јужна Америка]]. Натурализиран е во многу делови од светот, каде што може да се најде во различни типови живеалишта и во многу области расте како плевел. == Опис == ''Euphorbia prostrata'' е едногодишно влакнесто растение, силно разгрането, со гранчиња прилегнати кон површината на почвата. Гранчињата до 20 цм долги. Стебленцата обично во основата голи а во горните делови влакнести, во поголемиот дел кафеави или црвеникаво-кафеави, а на врвот зелени. Листовите наспрамни, обратно-јајцевидни до долгнавесто-јајцевидни, асиметрични, 5-10 мм долги, 4-6 мм широки, на врвот тапи, заокруглени, по работ ситно напилени, и тоа особено во горната половина, поретко целокрајни, во основата едната половина заокруглена а другата постепено се стеснува. Горната страна е гола а долната влакнеста. Лисните дршки се многу куси, прилисниците триаглести до ланцетни, 0,5-1мм долги. Циатумите поединечни, тесно ѕвонести, зелени со ретки влакна, жлездите трансферзално-јајцевидни, пурпурни и со многу тесен розов додаток. Кутијката триаглеста, гола, со долги влакна само по рабовите, жолтеникаво-зелена, а по рабовите честопати виолетова. Семките се сиви, околу 1 мм долги, јајцевидно-четриаглести. ''E. prostrata'' е слична и на ''[[Euphorbia maculata]]'' и ''на Euphorbia serpens'', но таа е влакнеста на листовите и стеблата, додека овие два вида се често мазни. Се разликува од ''E. maculata'' по своите помалку издолжени и помалку ланцетни листови. ''E. serpens,'' пак, има многу позаоблени листови од ''E. prostrata'' со релативно поголеми и позабележителни цветови. Цветовите на ''E. prostrata'' обично не ги покажуваат белите „ливчиња“ што се гледаат кај ''E. serpens'' или ''E. maculata'' и затоа цветовите се тешки за откривање кај првиот вид. Само ''E. maculata'' покажува темни дамки во центарот на секој лист, но ова не е секогаш присутно кај тој вид. == Медицинска употреба == Екстрактот од ''Euphorbia prostrata'' е ефикасен третман на крварење од [[Хемороид|хемороиди]] поради тоа што содржи флавоноиди, феноли и фенолни киселини.<ref>{{Наведено списание|last=Bakhshi|first=Girish D.|last2=Langade|first2=Deepak G.|last3=Desai|first3=Vidyadhar S.|date=2008|title=Prospective, Open Label Study of Euphorbia Prostrata Extract 100 mg in the Treatment of Bleeding Haemorrhoids|url=http://www.bhj.org/journal/2008_5004_october/download/page-577-583.pdf|journal=Bombay Hospital Journal|volume=50|issue=4|pages=577–583|archive-url=https://web.archive.org/web/20120306014857/http://www.bhj.org/journal/2008_5004_october/download/page-577-583.pdf|archive-date=March 6, 2012|access-date=July 31, 2015}}</ref> == Распространетост во Македонија == Ова растение во Македонија најчесто се среќава покрај патиштата, во с. [[Миладиновци]], [[Скопје]]; пред с. [[Градско]], [[Велес]], помеѓу [[Неготино]] и [[Демир Капија]], како и во [[клисура (Демир Капија)]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=852}}</ref> == Галерија == {{Галерија|File:Euphorbia prostrata sl5.jpg|Растение|File:Euphorbia prostrata sl18.jpg|Лист|File:Euphorbia prostrata sl22.jpg|Соцветие|File:Euphorbia prostrata sl27.jpg|Плод|File:Euphorbia prostrata sl29.jpg|Семе|File:Euphorbia prostrata sl15.jpg|Стебло со прилисници}} == Наводи == {{наводи}}{{Таксонска лента}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Euphorbia prostrata}} * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?3618,3623,3643 Jepson Manual Treatment] * [https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=CHPR6 USDA Plants Profile] * [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-taxon=Chamaesyce+prostrata Photo gallery] [[Категорија:Флора на Карибите]] [[Категорија:Млечка (растение)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] rtoxcustrkd2us70opmgd64symhd95p 0 1398641 5602525 5586352 2026-07-31T09:45:15Z Bjankuloski06 332 [[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Млечка]] → [[Категорија:Млечка (растение)]] 5602525 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Euphorbia_villosa_sl4.jpg|image_caption=''Euphorbia villosa'' сликана во [[Австрија]] во 2013 г.|genus=Euphorbia|species=villosa|authority=[[Franz de Paula Adam von Waldstein|Waldst.]] [[Pál Kitaibel|Kit.]] ex. [[Carl Ludwig von Willdenow|Willd.]]|synonyms=''Euphorbia pilosa''<ref>[https://www.nhm.ac.uk/our-science/data/uk-species/species/euphorbia_villosa.html Natural History Museum London - Hairy Spurge]</ref>}}'''''Euphorbia villosa''''' е вид на повеќегодишно, тревесто [[Растенија|растение]] од семејството [[млечки]]. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение, високо и крупно до 120 цм високо. Од ризомот се развиваат по неколку стебла заедно, кај кои во терминалниот дел се присутни неколку стерилни, пазувни гранчиња. Листовите големи, елиптично-долгнавести, долгнавесто-ланцетни до елиптични 3-6 цм долги, 1,5-2,5 цм широки, на врвот обично заострени и со осилче, на долната страна се со погусти долги и меки влакна, на горната страна поретки, а кај најгорните листови горната страна може да биде и без влакна, по работ ситно напилени а во основата целокрајни. Листовите во основата на штиот долгнавесто-јајцевидни, тапи на врвот со кусо осилче, помали од зраците и не толку влакнести. Листовите во основата на штитчињата помали но пошироки и жолтеникаво-зелени, на врвот, тапи и со осилче. Штитот со 5 долги и јаки зраци, кои најнапред се разгрануваат трихотомно, а тие пак дихотомно. Пазувните зраци во помал број, обично 4-7. Обвивката на циатумот 3,5-4 мм долга, тесно-ѕвонеста, гола, во внатрешноста влакнеста, на врвот скоро 1/3 всечена на 4 јазиковидни дела, со густи влакна по работ, жлездите широко-елиптични до бубреговидни. Кутијката 4-6 мм долга, мазна или со брадавички, гола, влакнеста или волнеста. Столпчињата околу 4мм долги, тенки во основата 1/4 сраснати а на врвот0,25 мм насечени на 2 дела. Семките 2,5-3,2 мм долги, мазни, кафеави.<ref name=":0" /> Хромозоми 2n=20.<ref>[Erich Oberdorfer: Pflanzensoziologische Exkursionsflora für Deutschland und angrenzende Gebiete. Unter Mitarbeit von Angelika Schwabe und Theo Müller. 8., stark überarbeitete und ergänzte Auflage. Eugen Ulmer, Stuttgart (Hohenheim) 2001, {{ISBN|3-8001-3131-5}}, p. 637</ref> ''Euphorbia villosa п''отекнува од Европа. На Британските острови е идентификуван само во Англија, каде што изумрел во 1924 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.speciesrecoverytrust.org.uk/LostLife.html|title=The Species Recovery Trust - Lost Life|archive-url=https://web.archive.org/web/20190428193658/http://www.speciesrecoverytrust.org.uk/LostLife.html|archive-date=2019-04-28|accessdate=2019-07-23}}</ref> == Распространетост во Македонија == ''Euphorbia villosa'' расте на влажни места, покрај реките, канали, јазови, блата и езера.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=853}}</ref> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Млечка (растение)]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 69s7tso8v2rmbptt61enxtoyg9eibs0 0 1398642 5602518 5600197 2026-07-31T09:44:35Z Bjankuloski06 332 [[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Млечка]] → [[Категорија:Млечка (растение)]] 5602518 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Drösinger Wald 02.jpg|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name="iucn">Kavak, S. (2014). ''Euphorbia palustris''. The IUCN Red List of Threatened Species 2014: e.T19618301A19621151. https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2014-1.RLTS.T19618301A19621151.en. Downloaded on '''10 October 2018'''.</ref>|genus=Euphorbia|species=palustris|authority=[[Carl Linnaeus|L.]]|synonyms={{species list |Euphorbia brachiata |Jan [Invalid] |Euphorbia palustris var. angustifolia |Pers. |Euphorbia sauliana |Boreau ex Boiss. |Galarhoeus palustris |(L.) Haw. |Tithymalus fruticosus |Gilib. [Invalid] |Tithymalus palustris |(L.) Garsault [Invalid],<ref name="plantlist">{{cite web|title=Euphorbia palustris L. is an accepted name|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-81302|website=23 March 2012|publisher=theplantlist.org|access-date=12 October 2017}}</ref>}}}} '''''Euphorbia palustris''''' е [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|скриеносеменица]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[млечки]], [[Домороден вид|по потекло]] од мочуриштата низ поголемиот дел од континентална Европа и западна Азија. Тоа е [[Тревесто растение|тревесто]] [[повеќегодишно растение]] кое расте 50-15 цм височина и ширина. Стеблото е вертикално, цилиндрично, дебело, празно, голо, во горниот дел со многубројни стерилни гранчиња. Листовите се спирално распоредени, ланцетни до долгнавесто-ланцетни, 2-6 цм долги, 3-15мм широки, на горната страна темнозелени, на долната синкави, во основата јајцевидни, на врвот заострени. Обвивката на циатумите 3-4 мм долга, широко-ѕвонеста, гола, 4-делна. Кутијката 4,5-6 мм долга, по површината со куси брадавички. Столпчињата дебели, во основата 1/3 сраснати помеѓу себе, на врвот плитко всечени, а секој дел проширен на врвот. Семките кафеави 3-3,7 мм долги, мазни. Објавено било и првпат опишано од [[Карл Линеј]] во неговата книга ''[[Species Plantarum]]'' на страница 462 во 1753 година.<ref name="ipni">{{Наведена книга|url=http://www.ipni.org/ipni/idPlantNameSearch.do?id=347635-1|title=Euphorbiaceae Euphorbia palustris L.|publisher=ipni.org|volume=1|access-date=12 October 2017}}</ref> Претпочита трајно влажни услови, како и постојана изложеност на сонце, па оттука латинскиот специфичен епитет ''palustris'', „од мочуриште“.<ref name="RHSLG">{{Наведена книга|title=RHS Latin for gardeners|url=https://archive.org/details/rhslatinforgarde0000harr|last=Harrison|first=Lorraine|publisher=Mitchell Beazley|year=2012|isbn=9781845337315|location=United Kingdom|pages=224}}</ref><ref>Archibald William Smith {{Google books|ahNMkgoNJ7IC|A Gardener's Handbook of Plant Names: Their Meanings and Origins}}</ref> Се смета за идеално растение за градинарство бидејќи има различна боја во речиси сите годишни времиња. ''Euphorbia palustris'' ја добило наградата за градинарски заслуги на [[Кралско хортикултурно друштво|Кралското хортикултурно друштво]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/7078/Euphorbia-palustris/Details|title=''Euphorbia palustris'' AGM|publisher=Royal Horticultural Society|accessdate=25 June 2020}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/pdfs/agm-lists/agm-ornamentals.pdf|title=AGM Plants - Ornamental|date=July 2017|publisher=Royal Horticultural Society|page=38|accessdate=25 February 2018}}</ref> Како и сите млечки, сите делови од растението се токсични ако се изедат а од исечените стебла тече леплив сок. == Распространетост во Македонија == ''Euphorbia palustris'' расте по влажни места покрај блата и езера. Позната е за Скопје, Катлановско Блато и кај с. Петровец; Прилеп-блатото кај с. Кривогаштани. Се посочува за Струмица, с. Колешино; блатото помеѓу Гостивар и Тетово како и Пелагониското Блато.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=853}}</ref> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред}} [[Категорија:Флора на Азија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Млечка (растение)]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] gnj72v4mqkod233q3c1aapfeg9840pv 0 1398647 5602510 5601304 2026-07-31T09:44:03Z Bjankuloski06 332 [[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Млечка]] → [[Категорија:Млечка (растение)]] 5602510 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Euphorbia_epithymoides_MA.jpg|genus=Euphorbia|species=epithymoides|authority=[[L.]]|subdivision_ranks=Subspecies|subdivision={{Species list |abbreviated=yes | Euphorbia epithymoides subsp. epithymoides | | Euphorbia epithymoides subsp. gregersenii | (K.Malý ex Beck) Frajman | Euphorbia epithymoides subsp. lingulata | (Heuff.) Nyman }}|synonyms_ref=<ref name="POWO" /><ref name="POWO subsp epithymoides" /><ref name="POWO subsp gregersenii" /><ref name="POWO subsp lingulata" />|synonyms={{Collapsible list | {{Species list | Euphorbia epithymoides var. glaberrima | | Euphorbia epithymoides f. glabrescens | | Euphorbia epithymoides var. macrocarpa | | Euphorbia epithymoides var. polychroma | | Euphorbia fragifera | | Euphorbia gregersenii | | Euphorbia jacquinii | | Euphorbia lingulata | | Euphorbia mehadiensis | | Euphorbia microsperma | | Euphorbia polychroma | | Euphorbia polychroma f. denticulata | | Euphorbia polychroma subsp. lingulata | | Euphorbia polychroma f. longifolia | | Euphorbia polychroma subsp. microsperma | | Euphorbia polychroma var. microsperma | | Euphorbia villosa | | Galarhoeus epithymoides | | Pythius epithymoides | | Tithymalus epithymoides | | Tithymalus epithymoides var. microspermus | | Tithymalus fragifer | | Tithymalus gregersenii | | Tithymalus jacquinii | | Tithymalus lingulatus | }} }}}} '''''Euphorbia epithymoides''''', [[Синоним (таксономија)|syn.]] ''E. polychroma'', е [[Вид (биологија)|вид]] [[Листопадни растенија|листопаднa]] [[Скриеносеменици|скриеносеменица]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] Euphorbiaceae, [[домороден вид]] на Либија, Турција и Источна, Средна и Југоисточна Европа. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение до 60 цм високо. Стеблото вертикално, со густи расперени влакна и обично без зраци во пазувите на листовите. Листовите 2-3 пати подолги отколку широки, јајцевидно-долгнавести односно 2-5 цм долги, 1-2,5 цм широки, на врвот и во основата заокруглени, од обете страни влакнести, целокрајни. Лисните дршки многу куси. Листовите во основата на штитот исти како и стеблените, еднакви или подолги од зраците, жолти, понекогаш при цветање поцрвенуваат. Листовите во основата на штитчињата елиптични до елиптично-јајцевидни, жолтеникаво-зелени или стануваат црвеникави. Штитот со 5 зраци, кои се разгрануваат трихотомно, а секој зрак понатаму дихотомно разгранет. пзувни штитчиња нема или ретко има само по 1. Обвивката на циатумот широко-ѕвонеста, гола, и подлабоко од половината насечена на 5 дела. Жлездите елиптични обично 1-2. Кутијката 3-4 мм долга, скоро топчеста, со слабо изразени плитки бразди, ппо површината со долги, тенки цилиндрични израстоци кои на врвот поцрвенуваат. Столпчињата во основата 1/2 сраснати, на врвот дводелни. Семките јајцевидни 2-2,9 мм долги, кафеави, со нежна мрежеста структура.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=855}}</ref> Сортата „Major“<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/332109/Euphorbia-epithymoides-Major/Details|title=''Euphorbia epithymoides'' 'Major' AGM|publisher=Royal Horticultural Society|accessdate=25 June 2020}}</ref> ја добила наградата за градинарски заслуги на [[Кралско хортикултурно друштво|Кралското хортикултурно друштво]]. == Таксономија == ''Euphorbia epithymoides'' е именувана од [[Карл Линеј]] во 1762 година. Класифицирана е во родот ''[[Млечки (род)|млечки]]'' во рамките на поширокото семејство [[млечки]] и има три прифатени [[Подвид|подвида.]]<ref name="POWO">{{Наведен POWO|id=346404-1}}</ref> * ''Euphorbia epithymoides'' subsp. ''epithymoides'' – Потекнува од средна Европа од Германија до северозападниот Балкански Полуостров.<ref name="POWO subsp epithymoides">{{Наведен POWO|id=3311322-4}}</ref> * ''Euphorbia epithymoides'' subsp. ''gregersenii'' – Потекнува од долината Гостовиќ во Босна и Херцеговина.<ref name="POWO subsp gregersenii">{{Наведен POWO|id=77350424-1}}</ref> * ''Euphorbia epithymoides'' subsp. ''lingulata'' – Потекнува од Источна Европа од Украина кон југ до Грција и северозападна Турција.<ref name="POWO subsp lingulata">{{Наведен POWO|id=77256535-1}}</ref> Постојат 25 [[Синоним (таксономија)|синоними]] за ''Euphorbia epithymoides'' или еден од неговите три подвида, вклучувајќи 15 имиња на видови презентирани во следната табела.<ref name="POWO"/><ref name="POWO subsp epithymoides"/><ref name="POWO subsp gregersenii"/><ref name="POWO subsp lingulata"/> {| class="wikitable sortable mw-collapsible" |+ class="nowrap" |Табела на синоними ! Име ! Година ! Синоним за: ! Белешки |- | ''Euphorbia fragifera'' {{Мали|Schur}} | 1866 година | подвид ''epithymoides'' | data-sort-value="B" | = хет., ном. незаконски. хомоним. пост. |- | ''Euphorbia gregersenii'' {{Мали|K.Malý ex Beck}} | 1920 година | подвид ''gregersenii'' | data-sort-value="A" | ≡ хом. |- | ''Euphorbia jacquinii'' {{Мали|Fenzl ex Boiss.}} | 1862 година | подвид ''epithymoides'' | data-sort-value="B" | = хет. |- | ''Euphorbia lingulata'' {{Мали|Heuff.}} | 1835 година | подвид ''lingulata'' | data-sort-value="A" | ≡ хом. |- | Комплет ''за Euphorbia mehadiensis'' {{Мали|Kit.}} | 1864 година | подвид ''lingulata'' | data-sort-value="B" | = хет. |- | ''Euphorbia microsperma'' {{Мали|(Murb.) K.Malý}} | 1949 година | подвид ''epithymoides'' | data-sort-value="B" | = хет. |- | ''Euphorbia polychroma'' {{Мали|A.Kern.}} | 1875 година | подвид ''epithymoides'' | data-sort-value="B" | = хет. |- | ''Euphorbia villosa'' {{Мали|Friv. ex Boiss.}} | 1862 година | подвид ''epithymoides'' | data-sort-value="B" | = хет., про син. |- | ''Galarhoeus epithymoides'' {{Мали|(L.) Haw.}} | 1812 година | ''Е.&nbsp;epithymoides'' | data-sort-value="A" | ≡ хом. |- | ''Pythius epithymoides'' {{Мали|(L.) Raf.}} | 1838 година | ''Е.&nbsp;epithymoides'' | data-sort-value="A" | ≡ хом. |- | ''Tithymalus epithymoides'' {{Мали|(L.) Klotzsch & Garcke}} | 1860 година | ''Е.&nbsp;epithymoides'' | data-sort-value="A" | ≡ хом. |- | ''Tithymalus fragifer'' {{Мали|Klotzsch & Garcke}} | 1860 година | подвид ''epithymoides'' | data-sort-value="B" | = хет. |- | ''Tithymalus gregersenii'' {{Мали|(K.Malý ex Beck) Soják}} | 1979 година | подвид ''gregersenii'' | data-sort-value="A" | ≡ хом. |- | ''Tithymalus jacquinii'' {{Мали|(Fenzl ex Boiss.) Soják}} | 1972 година | подвид ''epithymoides'' | data-sort-value="B" | = хет. |- | ''Tithymalus lingulatus'' {{Мали|(Heuff.) Soják}} | 1972 година | подвид ''lingulata'' | data-sort-value="A" | ≡ хом. |- ! colspan="4" style="text-align: left;" | Белешки: ≡ [[Синоним (таксономија)|хомотипски синоним]] ; = [[Синоним (таксономија)|хетеротипски синоним]] |} == Распространетост во Македонија == ''Euphorbia epithymoides'' расте по планински ливади, покрај шумите и во нив. Позната за планините Китка, Јакупица, Скопска Црна Гора - с. Бањани, Шар Планина - Елак, Лешница, Плачковица - Винички Бачила, Кожуф - Висока Чука, Огражден - Суви Лаки, Голак, Радовиш - с. Воиславци, Струмица - клисура на р. Водоча. Валандово - Плавуш, Гевгелија - с. Органџали, Битола.<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Euphorbia epithymoides|''Euphorbia epithymoides''}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1762 година]] [[Категорија:Млечка (растение)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] pn1ud0sn4o6ixk7kf6ijcavzsgpsd2y 0 1398648 5602506 5585810 2026-07-31T09:43:47Z Bjankuloski06 332 [[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Млечка]] → [[Категорија:Млечка (растение)]] 5602506 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Dettaglio Euphorbiaceae Euphorbia apios L. - Erbario Frizzi Perugia n. 3314.jpg|genus=Euphorbia|species=apios|authority=[[Carl Linnaeus|L.]], 1753|synonyms=''Tithymalus apios'' <small>([[Carl von Linné|L.]]) [[John Hill (botanist)|Hill]]</small><br />''Galarhoeus apios'' <small>([[Carl von Linné|L.]]) [[Adrian Hardy Haworth|Haw.]]</small><br />''Euphorbion apium'' <small>([[Carl von Linné|L.]]) St.-Lag.</small><br />''Euphorbia pubigera'' <small>[[Imre Frivaldszky|Friv.]] ex [[Pierre Edmond Boissier|Boiss.]]</small><br />''Euphorbia apios'' var.'' lamprocarpa''}} '''''Euphorbia apios''''' е [[Растенија|растение]] од семејството [[Млечки]].<ref name="COL">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/9810320|title=Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|last=Roskov Y.|last2=Kunze T.|year=2014|editor-last=Didžiulis V.|publisher=Species 2000: Reading, UK.|accessdate=20 February 2016|last3=Orrell T.|last4=Abucay L.|last5=Paglinawan L.|last6=Culham A.|last7=Bailly N.|last8=Kirk P.|last9=Bourgoin T.}}</ref> Тоа е повеќегодишно тревесто растение, влакнесто или скоро голо. Стеблото е поединечно до 30 цм високо, или од оснвата се издигаат повеќе стебла кои во основа се лачно искривени, по површината со густи, долги и меки расперени влакна. Стеблото во основата со топчесто задебелена грутка 2-3 цм дебела, а во пазувите на листовите нема или се развиваат најмногу до 4 зраци. Стеблените листови долгнавести, елиптично-долгнавести до линејно-ланцетно, 10-20 мм долги, 2-5 мм широки, голи или со ретки влакна, на врвот тапи или заострени, по работ напилени, во основата заокруглени, или слабо срцевидни. Листовите во основата на штитот исти како стеблените листови. Штитот со 3-5 зраци, а секој зрак дидихотомно се разгранува. Обвивката на циатумот е ѕвонеста, гола, на внатрешната страна со многуретки влакненца, со 4 широко елиптични жлезди. Кутијката е околу 3,5 мм долга, 4 мм широка со 3 јасно изразени бразди, по површината со куси цилиндришни израстоци, кои се 2 пати подолги отколку широки, шесто поцрвенети. Столпчињата 1,5 мм долги, во основата многу малку сраснати помеѓу себе и на врвот малку насечени на 2 дела. Семките се јајцевидни до 2 мм долги, темнокафеави, по површината папилозни, матови.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=857}}</ref> == Распространетост во Македонија == Ова растение може да се најде во ретки дабови шуми и по брдските пасишта до 700 м надморска височина. Позната за Гевгелија, с. Органџали и кај Нов Дојран, Асанли, како и Воловец.<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Млечка (растение)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] jxy0mgvh95uw08vib0na2u4kg4gxrar 0 1398649 5602517 5585318 2026-07-31T09:44:31Z Bjankuloski06 332 [[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Млечка]] → [[Категорија:Млечка (растение)]] 5602517 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Euphorbiaoblongata.jpg|genus=Euphorbia|species=oblongata|authority=[[August Grisebach|Griseb.]]|synonyms={{species list |Tithymalus oblongatus|(Griseb.) Soják}}|synonyms_ref=<ref name=POWO/>}} '''''Euphorbia oblongata''''' е вид [[Скриеносеменици|скриеносеменица]] од семејството [[млечки]].<ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:347546-1|title=Euphorbia oblongata Griseb.|last=<!--Not stated-->|date=n.d.|work=Plants of the World Online|publisher=The Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=May 31, 2024}}</ref><ref name="COL">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/6GZVQ|title=Euphorbia oblongata Griseb.|last=<!--Not stated-->|date=n.d.|work=Catalogue of Life|publisher=Species 2000|accessdate=May 31, 2024}}</ref> Потекнува од Евроазија, но може да се најде и на други места како плевелно увезен вид. Ова е влакнеста повеќегодишна билка која расте до максимална висина од нешто повеќе од 80cm. Стеблените листови се долгнавесто-ланцетни 4-8 цм долги, 1-2 цм широки, со ретки долги влакна по површината, на врвот тапи, по работ ситно напилени, приседнати. Има овални или тесни листови со ситно назабени рабови, долги од 4 до 6 цм. Лисјата се зелени до жолто-зелени. [[Соцветие|Соцветијата]] содржат ситни жлездести цветови. Плодот е сферична капсула долга околу половина сантиметар која содржи мазни кафеави, сплеснато-јајцевидни семки, 2-2,5 мм долги. == Распространетост во Македонија == Ова растение во Македонија расте на влажни ливади и сенчести места во потоплите делови, познато е за клисура (Демир Капија), по доловите и на Краста.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=857}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://ucjeps.berkeley.edu/eflora/eflora_display.php?tid=25585 Рачен третман на Џепсон] * [https://plants.usda.gov/plant-profile/EUOB4 Профил на растенија од USDA] * [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-taxon=Euphorbia+oblongata Фото галерија] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Млечка (растение)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 3eejdzmd514q8j4yjwp73itvaay7hsa 0 1398651 5602512 5585809 2026-07-31T09:44:11Z Bjankuloski06 332 [[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Млечка]] → [[Категорија:Млечка (растение)]] 5602512 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | taxon = Euphorbia glabriflora | image = 20230706 064550 Euphorbia glabriflora Vis.jpg | image_caption = | authority = Vis. | synonyms = {{specieslist |Euphorbia inermis|Pancic ex Boiss. |Euphorbia pindicola|Hausskn. |Tithymalus glabriflorus|(Vis.) Soják }} }} '''''Euphorbia glabriflora''''' е вид растение од семејството [[млечки]]. Потекнува од [[Албанија]], [[Грција]] и поранешна [[Југославија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:346621-1|title=Euphorbia glabriflora Vis. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=2021-01-26}}</ref> == Опис == Мало голо грмушесто растение, со задрвенет базален дел, 10-20 цм високо, со облик на полутопчеста грмушка образувана од густи цветни гранчиња. Листовите се зелени, спирално распоредени, целокрајни или ситно назабени, линејно-ланцетни до елиптично долгнавести, 4-6 пати подолги отколку широки, на врвот тапи или заострени, во основата одеднаш стеснети, во куса дршка, со бели точки по површината на ламината. Листовите во основата на штитот слични на стеблените, но малку пошироки, стеснети во многу куси дршки, долги колку зраците, понекогаш подолги. Во основата на штитчињата јајцевидни или обратно-јајцевидни, жолтеникави, тапи или заострени. Зраците 3-5, понекогаш само 1, неразгранети или еднаш дихотомно разгранети. Обвивката на циатумот гола, тесно ѕвонеста, околу 3 мм долга, Жлездите широко-елиптични. Кутијката 4 мм долга, по површината со долги ресести израстоци, кои поцрвенуваат. Семките цилиндрични, мазни, кафеави.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=859}}</ref> == Распространетост во Македонија == Растението е широко распространето и расте на варовнички и серпентински камењари и на лапор, до 1600 м. надморска височина.<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Грција]] [[Категорија:Флора на Албанија]] [[Категорија:Млечка (растение)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 6a8r2i48z5z0da977x8fcam5xkozgis 0 1398652 5602513 5585359 2026-07-31T09:44:15Z Bjankuloski06 332 [[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Млечка]] → [[Категорија:Млечка (растение)]] 5602513 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Euphorbia helioscopia2.jpg|image caption=Flowers and immature fruit|genus=Euphorbia|species=helioscopia|authority=[[Carl Linnaeus|L.]]}} '''''Euphorbia helioscopia'''''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://practicalplants.org/wiki/euphorbia_helioscopia/|title=Euphorbia helioscopia (Madwoman's Milk) - Practical Plants|work=practicalplants.org|language=en|accessdate=2024-03-28}}</ref> е вид цветно растение од семејството [[млечки]]. Тоа е зелјесто [[едногодишно растение]], по потекло од поголемиот дел од [[Европа]], северна [[Африка]] и источно низ поголемиот дел од [[Азија]].<ref name="blamey">Blamey, M. & Grey-Wilson, C. (1989). ''Flora of Britain and Northern Europe''. {{ISBN|0-340-40170-2}}</ref> == Опис == ''Euphorbia helioscopia'' е [[едногодишно растение]] кое расте на [[обработливо земјиште]]. Расте до 10–50&nbsp;см високo, со едно, исправено, стебло без влакна, кое се разгранува кон врвот. [[Лист|Листовите]] се спирално распоредени, обратно-јајцевидни, во основата клиновидно стеснети, 2-4 пати подолги отколку широки со назабени рабови. Штитот обично со 5 зраци и со ретки влакна, секој зрак трихотомно разгранет, а понатаму дихотомно се разгранува. Обвивката на циатумот 2- 3 мм долга, ѕвонеста 4-делна, слободните делови фистоновидно насечение, со трансферзални овални жлезди помеѓу. Кутијката2,5-3,5 мм долга и мазна, Столпшињата до основата слободни на врвот плитко всечени. Семките 1,8-2,5 мм долги, кафеави со мрежесто набршкана површина.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=862}}</ref> [[Цвет|Цветовите]] се мали, жолто-зелени, со две до пет базални [[Прицветник|прицветници]] слични на листовите, но пожолти. Цветањето трае од средината на пролетта до крајот на летото.<ref name="blamey" /> Слични видови вклучуваат ''[[Euphorbia rhabdotosperma]]'', која има изглед на ''E. helioscopia'' со помали делови и различна површина на семето<ref name="FoT">{{Наведена книга|title=Flora of Turkey and the East Aegean Islands, vol. 7|last=Davis}}</ref> (Иран, Северен Кавказ, Закавказ, Турција, Туркменистан). == Распространетост во Македонија == Растението е широко распространето во Македонија до 1200 м надморска височина.<ref name=":0" /> == Употреба == Активните состојки екстрахирани од ''Euphorbia helioscopia'' се користат во фармацевтската индустрија. Растението се користи и во традиционалната кинеска медицина.<ref name="Zhang">{{Наведено списание|last=Zhang|first=Wen|last2=Guo|first2=Yue-Wei|year=2006|title=Chemical Studies on the Constituents of the Chinese Medicinal Herb Euphorbia helioscopia L|journal=Chemical & Pharmaceutical Bulletin|volume=54|issue=7|pages=1037–9|doi=10.1248/cpb.54.1037|pmid=16819227|doi-access=free}}</ref> Откриено е дека неговиот екстракт го инхибира [[хепатоцелуларниот карцином]] ''in vivo'' кај [[глувци]].<ref>{{Наведено списание|year=2015|title=Hepatocellular Carcinoma Growth Is Inhibited by Euphorbia helioscopia L. Extract in Nude Mice Xenografts|journal=Biomed Res Int|volume=2015|pages=1–9|doi=10.1155/2015/601015|pmc=4450285|pmid=26090427|doi-access=free}}</ref> == Хемија == ''Euphorbia helioscopia'' содржи токсични дитерпени<ref>{{Наведено списание|last=Yamamura|first=Shosuke|last2=Shizuri|first2=Yoshikazu|last3=Kosemura|first3=Seiji|last4=Ohtsuka|first4=Jiro|last5=Tayama|first5=Takao|last6=Ohba|first6=Shigeru|last7=Ito|first7=Masatoki|last8=Saito|first8=Yoshihiko|last9=Terada|first9=Yukimasa|year=1989|title=Diterpenes from Euphorbia helioscopia|journal=Phytochemistry|volume=28|issue=12|pages=3421|bibcode=1989PChem..28.3421Y|doi=10.1016/0031-9422(89)80360-7}}</ref> и дитерпеноиди<ref>{{Наведено списание|last=Zhang|first=Wen|last2=Guo|first2=Yue-Wei|year=2005|title=Three New Jatrophone-Type Diterpenoids from Euphorbia helioscopia|journal=Planta Medica|volume=71|issue=3|pages=283–6|doi=10.1055/s-2005-837832|pmid=15770554}}</ref> и форболни естри. Овие супстанции се иританти за кожата.<ref>{{Наведено списание|last=Schmidt|first=Richard J.|last2=Evans|first2=Fred J.|year=1980|title=Skin irritants of the sun spurge (Euphorbia helioscopia L)|journal=Contact Dermatitis|volume=6|issue=3|pages=204–10|doi=10.1111/j.1600-0536.1980.tb05599.x|pmid=7389328}}</ref> Растението се смета за отровно кога се јаде сурово. По јадење може да се појави гадење, алергиски реакции, иритација на кожата и повраќање.<ref name="FH">{{Наведено списание|last=Abid Aqsa, Mushtaq Ahmad, Muhammad Zafar, Sadia Zafar, Mohamed Fawzy Ramadan, Ashwaq T. Althobaiti, Shazia Sultana, Omer Kilic, Trobjon Makhkamov, Akramjon Yuldashev, Oybek Mamarakhimov, Khislat Khaydarov, Afat O. Mammadova, Komiljon Komilov|first=and Salman Majeed|date=December 2023|title=Foliar epidermal and trichome micromorphological diversity among poisonous plants and their taxonomic significance|journal=[[Folia Horticulturae]]|language=en|volume=35|issue=2|pages=243 – 274|doi=10.2478/fhort-2023-0019|issn=2083-5965|doi-access=free}}</ref> Голем број [[Танин|танини]] може да се најдат во ''E. helioscopia''.<ref>{{Наведено списание|last=Lee|first=Seung-Ho|last2=Tanaka|first2=Takashi|last3=Nonaka|first3=Gen-Ichiro|last4=Nishioka|first4=Itsuo|year=1990|title=Tannins and related compounds. XCV. Isolation and characterization of helioscopinins and helioscopins, four new hydrolyzable tannins from Euphorbia helioscopia L. (1)|journal=Chemical & Pharmaceutical Bulletin|volume=38|issue=6|pages=1518|doi=10.1248/cpb.38.1518|doi-access=free}}</ref> Хелиоскопинин-А покажува [[Алергија|антиалергиски]] и [[Астма|антиастматични]] дејства кај заморчиња. Се претпоставува дека ова соединение ги врши своите дејства преку антагонизам на реакциите предизвикани од леукотриен D4.<ref>{{Наведено списание|last=Park Kwan Ha|last2=Koh Dongsoo|last3=Lee Seungho|last4=Jung Illmin|last5=Kyung Hyun Kim|last6=Lee Chul-Hoon|last7=Kim Kye-Hoon|last8=Lim Yoongho|year=2001|title=Anti-allergic and anti-asthmatic activity of helioscopinin-A, a polyphenol compound, isolated from Euphorbia helioscopia|journal=Journal of Microbiology and Biotechnology|volume=11|issue=1|pages=138–142|id={{INIST|995613}}}}</ref> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Азија]] [[Категорија:Флора на Африка]] [[Категорија:Млечка (растение)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 0wrm5edfrf21z28v5mqj1y9v0l9zlb7 0 1398713 5602514 5585816 2026-07-31T09:44:19Z Bjankuloski06 332 [[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Млечка]] → [[Категорија:Млечка (растение)]] 5602514 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Euphorbia lathyris Sturm33.jpg|genus=Euphorbia|species=lathyris|authority=[[Carl Linnaeus|L.]]|synonyms=''Euphorbia lathyrus'' <small>(''[[lapsus]]'')</small>}} '''''Euphorbia lathyris''''' е вид [[Млечки (род)|млечка]] која потекнува од Азија во западна Кина, Киргистан и Пакистан, а е воведена и на други места.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:347072-1|title=Euphorbia lathyris L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=15 January 2025}}</ref><ref name="blamey">Blamey, M. & Grey-Wilson, C. (1989). ''Flora of Britain and Northern Europe''. {{ISBN|0-340-40170-2}}</ref> == Раст == ''Euphorbia lathyris'' е исправено [[Двегодишно растение|двегодишно]] (повремено [[Едногодишно растение|годишно]]) растение кое расте 20-150 цм, темнозелено а потоа сивкастосо многубројни стебла од основата. Во првата година има густи листови кои во втората во долниот дел отпаѓаат. Листовите се распоредени во декусирани спротивни парови и се линејни до долгнавесто-ланцетни, 5–15 см долги и 0,5-1,5 см широки, на врвот заострени или тапи, во основата заокруглени или слабо срцевидни. Во основата на штитчињата 2 триаглесто-јајцевидни на врвот заострени. Штитот со 2 зрацикои повеќепати дихотомно се разгрануваат. Куијката голема 8-12 мм долга, 10 мм широка, мазна со доста плитки бразди. Семките јајцевидно-топчести 5-7 мм долги, 4-4,5 мм широки, светлокафеави до црвеникаво-кафеави, со грубо мрежеста површина.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=864}}</ref> Цветовите се зелени до жолто-зелени, со дијаметар од 4 мм, без ливчиња.<ref name="blamey">Blamey, M. & Grey-Wilson, C. (1989). ''Flora of Britain and Northern Europe''. {{ISBN|0-340-40170-2}}</ref><ref name="rhs">{{Наведена книга|title=New RHS Dictionary of Gardening|year=1992|isbn=0-333-47494-5|editor-last=Huxley|editor-first=A.|oclc=25202760}}</ref> == Распространетост во Македонија == Ова растение расте во Пробиштип, с. Лесново.<ref name=":0" /> == Хемиски карактеристики == Целото растение е отровно, вклучувајќи ги семето и коренот. При допирање може да предизвика иритација на кожата бидејќи растението произведува [[латекс]]. Иако е отровно за луѓето и поголем дел од добитокот, козите понекогаш го јадат и се имуни на токсинот. Сепак, токсинот може да се пренесе преку козјото млеко.<ref>Poisonous Plant Information: [http://www.cookiebabyinc.com/poisonousplants/caperspurge.html Caper Spurge] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20061020171446/http://www.cookiebabyinc.com/poisonousplants/caperspurge.html|date=2006-10-20}}</ref> == Живеалиште == Далеку од својот роден опсег, е широко натурализирано во многу региони, каде што често се смета за [[Инвазивен вид|инвазивен вид.]]<ref name="rhs">{{Наведена книга|title=New RHS Dictionary of Gardening|year=1992|isbn=0-333-47494-5|editor-last=Huxley|editor-first=A.|oclc=25202760}}</ref> Расте во делумна сенка до целосно сонце. == Употреба == ''Euphorbia lathyris'' се употребува во народната медицина како лек за рак, плускавци и брадавици, а наводно го користеле и просјаци за да предизвикаат кожни чиреви.<gallery> Податотека:Euphorbia_lathyris.jpg|алт=Seeds| Семиња Податотека:Euphorbia_lathyris_L._side_wiew.jpg </gallery> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Градинарски растенија]] [[Категорија:Млечка (растение)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 5o6q6wbrnkaxp2s2rvs99uqcsexco7f 0 1398714 5602504 5585822 2026-07-31T09:43:40Z Bjankuloski06 332 [[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Млечка]] → [[Категорија:Млечка (растение)]] 5602504 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Euphorbia aleppica 117876531.jpg|image_caption=Сликано во [[Родос]], Грција|genus=Euphorbia|species=aleppica|authority=[[Carl Linnaeus|L.]], 1753|synonyms=''Tithymalus connata'' <small>[[Constantine Samuel Rafinesque|Raf.]]</small><br>''Tithymalus aleppicus'' <small>([[Carl von Linné|L.]]) [[Johann Friedrich Klotzsch|Klotzsch]] & [[Christian August Friedrich Garcke|Garcke]]</small><br>''Galarhoeus junceus'' <small>([[William Aiton|Aiton]]) [[Adrian Hardy Haworth|Haw.]]</small><br>''Galarhoeus aleppicus'' <small>([[Carl von Linné|L.]]) [[Adrian Hardy Haworth|Haw.]]</small><br>''Euphorbia pinifolia'' <small>[[Carl Ludwig von Willdenow|Willd.]]</small><br>''Euphorbia juncoides'' <small>([[Adrian Hardy Haworth|Haw.]]) [[Robert Sweet (botanist)|Sweet]]</small><br>''Euphorbia juncea'' <small>[[William Aiton|Aiton]]</small><br>''Euphorbia condensata'' <small>[[Fisch. (awtor)|Fisch.]] ex [[Friedrich August Marschall von Bieberstein|M.Bieb.]]</small><br>''Euphorbia aleppica'' var.'' prostrata'' <br>''Esula juncoides'' <small>[[Adrian Hardy Haworth|Haw.]]</small><br>''Esula aleppica'' <small>([[Carl von Linné|L.]]) [[Jules Pierre Fourreau|Fourr.]]</small>}} '''''Euphorbia aleppica''''' е вид [[Растенија|растение]] од семејството [[млечки]].<ref name="COL">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/9810254|title=Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist|last=Roskov Y.|last2=Kunze T.|year=2014|editor-last=Didžiulis V.|publisher=Species 2000: Reading, UK|accessdate=19 February 2016|last3=Orrell T.|last4=Abucay L.|last5=Paglinawan L.|last6=Culham A.|last7=Bailly N.|last8=Kirk P.|last9=Bourgoin T.}}</ref> == Опис == Едногодишно растение до 40 цм високо, по површината ситно папилозно, сиво-зелено. Стеблото поединечно или разгрането од основата, со едно или повеќе пазувни зраци. Листовите во огромен број, густи 10-20 мм долги 0,2-3 мм широки, линејни до линејно-ланцетни, целокрајни на врвот заострени, по површината густи, ситни папили. Листовите во основата на штитчињата јајцевидно-ромбични, целокрајни или неправилно назабени со долг шилест врв, во основата заокруглени или клинести. Штитот со 3-5 зраци, дихотомно разгранети 5-8 пати. Обвивата на циатумот ѕвонеста, гола, во горниот дел на внатрешната страна влакнеста, жлездите 4, жолтеникаво-зелени, елиптични, со 2 долги и тенки рокчиња кои се бледожолтеникави. Кутијката со 3 длабоки бразди и јасно надуени лобуси до 2 мм долга, 2,5 мм широка, гола, а на средината на карпелите со многу ситна зрнеста структура. Семките јајцевидно-топчести 1,5 мм долги со слабо изразена четриаглеста форма, сиви или кафеави, по површината со густи бели брадавички.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=865}}</ref> == Распространетост во Македонија == ''Euphorbia aleppica'' во Македонија расте по суви, тревести и каменливи места, пасишта и ниви во потоплите делови. Позната за клусурата на р. Пчиња - с. Катланово; Велес - с. Новачани; Солен Дол - с. Уланци; Струмица - клисурата на р. Трајкана. Се посочува за Скопје и Долно Водно; Велес - с. Градско и Штип.<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Малта]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Млечка (растение)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 3fneaakhba1hx5wc2a1bl309rg962p9 0 1398715 5602511 5585836 2026-07-31T09:44:07Z Bjankuloski06 332 [[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Млечка]] → [[Категорија:Млечка (растение)]] 5602511 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Euphorbia exigua Sturm34.jpg |image_caption = Ботаничка илустрација |display_parents = |genus = Euphorbia |species = exigua |authority = [[Carl Linnaeus|L.]]<ref>Sp. Pl. 1: 456 (1753)</ref> |synonyms = *''Esula diffusa'' <small>(Jacq.) Haw.</small> *''Esula exigua'' <small>(L.) Haw.</small> *''Esula tricuspidata'' <small>(Lapeyr.) Fourr.</small> *''Euphorbia cuneiformis'' <small>Burm.f.</small> *''Euphorbia diffusa'' <small>Jacq.</small> *''Euphorbia melillensis'' <small>Sennen & Mauricio (nom. illeg.)</small> *''Euphorbia pycnophylla'' <small>(K.U.Kramer & Westra) C.Brullo & Brullo (nom. illeg.)</small> *''Euphorbia retusa'' <small>(L.) Cav. (nom. illeg.)</small> *''Euphorbia tricuspidata'' <small>Lapeyr.</small> *''Keraselma exiguum'' <small>(L.) Raf.</small> *''Keraselma retusum'' <small>(L.) Raf.</small> *''Nisomenes diffusa'' <small>(Jacq.) Raf.</small> *''Tithymalus exiguus'' <small>(L.) Hill</small> }} '''''Euphorbia exigua''''' е вид ''[[Млечки (род)|млечка]]'' од семејството [[млечки]], која расте во Европа, северна Африка и Блискиот Исток, и инвазивна е низ целиот свет. == Опис == Едногодишно голо растение, до 20 цм високо. Стебленцето неразгрането, во терминалниот дел обично без или најмногу со 3 пазувни зраци. Листовите спирално распоредени целокрајни линејни до линејно-долгнавести или линејно-ланцетни, 5-25 мм долги 1-2 мм широки. Листовите во основата на штитчињата триаглесто-јајцевидно-ланцетни во основата рамни или плитко срцевидни. Штитот со 3-5 зраци 5-8 пати дихотомно разгранети. Обвивката на циатумот ѕвонеста гола; жлездите 4 долгнавесто-елиптични, со 2 средно долги рокчиња, понекогаш куси. Семките јајцевидно-четриаглести, 1,2 мм долги, светвосиви до сивкасто-кафеави, по површината со брадавички и куси неправилни брчки.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=865}}</ref> == Распространетост во Македонија == ''Euphorbia exigua'' расте по тревести места врз варовнички камењар во потоплите делови. Дојран - пред с. Николич, и Валандово - с. Татарли.<ref name=":0" />[[Податотека:Euphorbia_exigua2_closeup.jpg|лево|мини|Поглед на цвеќиња]] == Наводи == {{Наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Малта]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Млечка (растение)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] cn9z4d59x2q6lcwgci7got39k786pkl 0 1398716 5602519 5585850 2026-07-31T09:44:39Z Bjankuloski06 332 [[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Млечка]] → [[Категорија:Млечка (растение)]] 5602519 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=E_peplus.jpg|genus=Euphorbia|species=peplus|authority=[[Carl Linnaeus|L.]]}} '''''Euphorbia peplus'''''<ref name="Eterracina">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.environmentalweedsactionnetwork.org.au/images/pdf/EterracinaWorkshopText.pdf|title=''Euphorbia terracina'' Workshop Proceedings 2000|last=Hazel Dempster|last2=Bronwen Keighery|archive-url=https://web.archive.org/web/20091025072653/http://www.environmentalweedsactionnetwork.org.au/images/pdf/EterracinaWorkshopText.pdf|archive-date=2009-10-25|last3=Greg Keighery|last4=Rod Randall|last5=Bob Dixon|last6=Bill Betts|last7=Margo O'Byrne|last8=Diane Matthews}}</ref> е вид на ''[[Млечки (род)|млечка]]'', кој е автохотен во поголемиот дел од [[Европа]], северна [[Африка]] и западна [[Азија]]. Обично расте на [[обработливо земјиште]], градини и друго ископано земјиште.<ref name="blamey">Blamey, M. & Grey-Wilson, C. (1989). ''Flora of Britain and Northern Europe''. {{ISBN|0-340-40170-2}}</ref> Надвор од своето автохотно живеалиште растението е многу широко натурализирано и често [[Инвазивен вид|инвазивено]], и во [[Австралија]], [[Нов Зеланд]], [[Северна Америка]] и други земји во умерените и суптропските региони. == Опис == Тоа е [[едногодишно растение]] кое расте помеѓу 5-30 цм височина обично од основата разгрането, со неколку пазувни зеаци. , со мазни стебла без влакна. [[Лист|Листовите]] се спирално распоредени, целокрајни, голи, светлозелени, црвеникави или црвени, обратно-јајцевидни до округлести 0,5-2 цм долги 1 до 2 пати подолги отколку широки, на врвот заокруглени ил слабо всечени, во основата стеснети со дршка долга 0,2 до 1 цм. Штитот со 3 зраци а тие понатаму мозе до 5 пати дихотомно да се разгрануваат. Обвивката на циатумот околу 1,5 мм долга, со 4 светло-жолти жлезди, а тие со 0,4-1 мм долги и кончесто тенки бели рокчиња. Кутијката 2-2,5 мм долга, гола, мазна, а карпелите по средината на грбавата страна со 2 паралелни кожести крила. Семките сиви или кафеави 1,1-1,5 мм долги и 1 мм широки, јајцевидно шестоаголни, при шро четирите надворешни површини се со надолжно распоредени 3-4 круглести вдлабнатини, а секоја од двете внатрешни површини со по една долга бразда.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=866-867}}</ref> Варијантата minima има ниски, разгранети стебла, заоблени листови, помали семиња од 1-1,4 мм (наспроти 1,3-1,6 мм од варијантата peplus),<ref name="FoT">{{Наведена книга|title=Flora of Turkey and the East Aegean Islands, vol. 7|last=Davis}}</ref> и претежно расте во земји на северниот крај на Медитеранот. == Распространетост во Македонија == ''Euphorbia peplus'' во Македонија расте по градини, ниви, дворови и покрај патишта во Дојранско - брдото Дуб и покрај Вардар, помеѓу Велес и Гевгелија.<ref name=":0" />[[Податотека:Euphorbia_peplus_cyathium.jpg|мини|''Euphorbia peplus'' cyathium]] == Медицинска употреба == Сокот од растението долго време се користи како традиционален лек за вообичаени кожни лезии.<ref name="Siller">{{Наведено списание|year=2009|title=PEP005 (ingenol mebutate) gel, a novel agent for the treatment of actinic keratosis: results of a randomized, double-blind, vehicle-controlled, multicentre, phase IIa study|journal=Australasian Journal of Dermatology|volume=50|issue=1|pages=16–22|doi=10.1111/j.1440-0960.2008.00497.x|pmid=19178487}}</ref> Активната состојка во сокот е дитерпенски естер наречен ингенол мебутат. Фармацевтски квалитетен ингенол мебутат гел има одобрение од Американската администрација за храна и лекови за третман на актинична кератоза.<ref name="Siller">{{Наведено списание|year=2009|title=PEP005 (ingenol mebutate) gel, a novel agent for the treatment of actinic keratosis: results of a randomized, double-blind, vehicle-controlled, multicentre, phase IIa study|journal=Australasian Journal of Dermatology|volume=50|issue=1|pages=16–22|doi=10.1111/j.1440-0960.2008.00497.x|pmid=19178487}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://finance.yahoo.com/news/fda-approves-picato-ingenol-mebutate-130200825.html|title=FDA Approves Picato® (ingenol mebutate) Gel, the First and Only Topical Actinic Keratosis (AK) Therapy With 2 or 3 Consecutive Days of Once-Daily Dosing|date=January 25, 2012|work=eMedicine|publisher=Yahoo! Finance|archive-url=https://web.archive.org/web/20120210161651/http://finance.yahoo.com/news/fda-approves-picato-ingenol-mebutate-130200825.html|archive-date=February 10, 2012}}</ref> Во Германија, неодамнешните студии ја поврзале ''Euphorbia peplus'' со практичното елиминирање на сквамозноклеточниот рак на кожата.<ref>{{Наведено списание|last=Braun|first=S.A.|last2=Homey|first2=B.|last3=Gerber|first3=P.A.|date=October 2014|title=Erfolgreiche Behandlung eines Morbus Bowen mit Ingenolmebutat|journal=Der Hautarzt|language=de|volume=65|issue=10|pages=848–850|doi=10.1007/s00105-014-3509-5|issn=0017-8470|pmid=25217087}}</ref> == Други употреби == ''Euphorbia peplus'' порано се јадела во [[Полска]] во периоди на глад. Целото растение, заедно со коренот, се подготвувало со варење во млеко.<ref name="Dekowski">{{Наведено списание|last=Dekowski J, P|year=1968|title=Z badań nad pożywieniem ludu łowickiego:(1880-1939)|journal=Państwowe Wydaw. Naukowe.}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{Таксонска лента}} == Надворешни врски == * {{CalPhotos|Euphorbia|peplus}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Либан]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Азија]] [[Категорија:Флора на Африка]] [[Категорија:Млечка (растение)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] ft4bl0ogqxjmeqdwm2b0l1cyw7oejbw 0 1398717 5602523 5585883 2026-07-31T09:45:07Z Bjankuloski06 332 [[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Млечка]] → [[Категорија:Млечка (растение)]] 5602523 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Euphorbia_taurinensis_1.jpg | image_caption = | image_alt = Colour photo of Euphorbia taurinensis plant | genus = Euphorbia | species = taurinensis | authority = [[All.]] }} '''''Euphorbia taurinensis''''' е [[Вид (биологија)|вид]] цветно растение од семејството Euphorbiaceae. == Опис == Мала едногодишнo растение слабо влакнесто со височина од 20-30 см. Стеблото неразгрането или од основата со 2 стебленца, без или со 2 пазувни зрака. Стеблените листови линејни до линејно-ланцетни, целокрајни, на врвот тапи, рамни или слабо засечени, до 3 цм долги. Листовите во основата на штитот слични на стеблените, ланцетни ромбични до јајцевидни, до 1,5 цм долги, на врвот заострени, во основата широко-клиновидни. Штитот со 3-5 зраци, повеќепати дихотомно разгранети. Обвивката на циатумот гола, желздите 4 жолти, со долги розови рокчиња. Кутијката до 3 мм долга, со 3 надуени лобуси, а по средината на карпелите има ситни брадвички.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=867}}</ref> Семето е 2 мм јајцевидно, неправилно вдлабнато или мрежесто, но не е избраздено, бледо сиво, но потемно во вдлабнатините и додатокот на семето (карункул) е истакнат бел полукружен.<ref name="FoT">{{Наведена книга|title=Flora of Turkey and the East Aegean Islands, vol. 7|last=Davis}}</ref> == Опсег == Европа освен север, Турција и Северен Кавказ (Албанија, Балеарските Острови, Бугарија, Корзика, Кипар, Чешка, Словачка, Источноегејски Острови, Франција, Германија, Грција, Унгарија, Италија, Крим, Северен Кавказ, Португалија, Романија, Шпанија, Швајцарија, Турција, Турција-во-Европа, Украина, Југославија). == Живеалиште == Европа: Нарушено тло. <ref name="FEU">{{Наведена книга|title=Flora Europaea, vol. 2|last=Tutin}}</ref> Турција: Шумски предели (Quercus/Phillyrea или Pinus brutia), каменести места, мочурливи ливади и необработени полиња, 0-1500 м.<ref name="FoT">{{Наведена книга|title=Flora of Turkey and the East Aegean Islands, vol. 7|last=Davis}}</ref> == Распостранетост во Македонија == ''Euphorbia taurinensis'' во Македонија расте по брдски пасишта и камењари, обично врз варовник и серпентин до 1500 м надморска височина во Скопје, Жеденска Клисура, клисурите на р Треска, р. Пчиња, Тополка и Бабуна, Прилеп, Велес, Штип, Делчево, Струмица, Гевгелија, Дојран, Кичево, Неготино како и на планините Бистра, Галичица, Кожуф и Огражден.<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Млечка (растение)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 4z4qwkj7lk1zg0s52n930ybfoxgu4df 0 1398718 5602521 5585887 2026-07-31T09:44:47Z Bjankuloski06 332 [[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Млечка]] → [[Категорија:Млечка (растение)]] 5602521 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Euphorbia segetalis.001 - Ponferrada.jpg | genus = Euphorbia | species = segetalis | authority = L. | synonyms = ''Euphorbia pinea'' }} '''''Euphorbia segetalis''''' е вид на едногодишна билка од семејството [[млечки]]. Тие имаат самоодржлива форма на раст и едноставни, широки листови. Цветовите ги посетуваат ''[[Plagiolepis pygmaea]]'', ''Polistes'' и пчели. Единките можат да пораснат до 16 цм височина.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eol.org/pages/1143928|title=Euphorbia segetalis L. - Encyclopedia of Life|work=eol.org|accessdate=2022-02-04}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.maltawildplants.com/EUPH/Euphorbia_segetalis.php|title=Euphorbia segetalis (Pine Spurge) : MaltaWildPlants.com - the online Flora of the Maltese Islands.|last=Mifsud|first=Stephen|date=2002-08-23|work=www.maltawildplants.com|language=en-us|archive-url=https://web.archive.org/web/20211227194231/https://www.maltawildplants.com/EUPH/Euphorbia_segetalis.php|archive-date=2021-12-27|accessdate=2022-02-16}}</ref> == Опис == Едногодишно голо растение, до 40 цм високо, со вертикално, неразгрането или разгрането во самата основа стебло, со многу густи листови кои во долниот дел при цветање отпаѓаат, а по стеблото остануваат лузни. Листовите се синкаво-зелени линејно до линејно-ланцетни 10-30 мм долги, 1-3 мм широки, целокрајни, на врвот заострени со кусо осилче, горните пошироки од долните. Листовите во основата на штитот елиптично-долгнавести до ланцетни, на врвот заострени. Штитот со 5 зраци дихотомно разгранети најмногу до 5 пати. Обвивката на циатумот 1,5 мм долга, топчесто-ѕвонеста влакнеста со 4 портокалови жлезди, со 2 или 4 рокчиња, кои може и да отсуствуваат. Кутијката околу 3-3,5 мм долга, со неправилни брадавички по средината на карпелите. Семките 1,5-2 мм долги, светлосиви, јајцевидни.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=867-868}}</ref> == Распространетост во Македонија == Ова растение во Македонија може да се најде по отворени песокливи места, во Гевгелија - с. Николич.<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Малта]] [[Категорија:Млечка (растение)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] scuh5ha1yly236vro6to3g5qnnemr97 0 1398719 5602516 5585914 2026-07-31T09:44:27Z Bjankuloski06 332 [[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Млечка]] → [[Категорија:Млечка (растение)]] 5602516 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox||image=Euphorbiaceae - Euphorbia nicaeensis.JPG|image_caption=''Euphorbia nicaeensis'' во [[Ботаничка градина во Трст]]|genus=Euphorbia|species=nicaeensis|authority=All.|synonyms=*''Euphorbia bazargica'' [[Iuliu Prodan|Prodan]] *''Euphorbia cadrilateri'' Prodan *''Euphorbia dobrogensis'' Prodan *''Euphorbia goldei'' Prokh. *''Euphorbia pannonica'' Host *''Euphorbia pseudoglareosa'' Klokov *''Euphorbia stepposa'' Zoz ex Prokh. *''Euphorbia volgensis'' [[Afrikan Nikolaevich Krishtofovich|Krysht.]] *''Tithymalus nicaeensis'' (All.) Klotzsch & Garcke <ref>[https://www.biolib.cz/en/taxon/id557678/ Biolib]</ref>}} '''''Euphorbia nicaeensis''''' е [[Вид (биологија)|вид]] на [[Скриеносеменици|скриеносемено растение]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[млечки]]. == Подвидови == * ''Euphorbia nicaeensis subsp. glareosa'' (Pallas ex Bieb.) AR Sm. * ''Euphorbia nicaeensis подвид nicaeensis'' == Опис == ''Euphorbia nicaeensis'' е повеќегодишно тревесто растение, до 80 цм високо, синкаво-зелено, голо или ситно папилозно. Стеблото дебело, вертикално, често црвеникаво, во терминалниот дел без или со поголем број пазувни зраци. Листовите по стеблото густи кожести, горната страна зелена а долната сини-зелена, до 7 цм долги 5-15 мм широки, ланцетни, долгнавести или јајцевидно--долгнавести, по работ целокрајни или многу ситно напилени, на врвот тапи но со заострено врвче, додека погорните постепено се стеснуваат и завршуваат со остро врвче. Листовите во основата на штитот јајцевидно-елиптични до скоро округлести, многу покуси од зраците со шилесто врвче долго 1 мм. Штитот со 5-18 зраци дихотомно 2 пати разгранети . Обвивката на циатумот 2-3 мм долга, широко-ѕвонеста гола, на внатрешната страна влакнеста. Жлездите трансферзално долгнавести до слабо полумеселести со многу куси рокчиња. Кутијката околу 3-4,5 мм долга, со длабоки бразди, гола или влакнеста. Столпчињата сраснати во основата на врвот длабоко насечени на 2 дела. Семките 2-2,5 мм долги, сивкасти.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=868-869}}</ref> == Распространетост == Овој вид може да се најде во јужна и источна Европа, во Турција, на Кавказ и во Алжир. == Распространетост во Македонија == ''Euphorbia nicaeensis'' расте по суви тревести и каменливи места, покрај патишта и по меѓи, познат за планина Беласица, како и Прилеп - Трескавец, Скопје - Катланово.<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Млечка (растение)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 59g2mymrwhg11n10z5i8q9itypmuk88 0 1398721 5602522 5586010 2026-07-31T09:45:03Z Bjankuloski06 332 [[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Млечка]] → [[Категорија:Млечка (растение)]] 5602522 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=(MHNT) Euphorbia seguieriana - inflorecences - Jardin Botanique Henri GAUSSEN.jpg|genus=Euphorbia|species=seguieriana|authority=Neck.}} '''''Euphorbia seguieriana''''' е вид [[Скриеносеменици|скриеносеменица]] која припаѓа на семејството [[млечки]].<ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:348221-1|title=Euphorbia seguieriana Neck. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=15 February 2021}}</ref> Неговиот опсег е од Европа до Кина и Пакистан.<ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:348221-1|title=Euphorbia seguieriana Neck. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=15 February 2021}}</ref> == Опис == Повеќегодишно тревесто растение, до 60 цм високо, сиво по целата површина голо, од самата основа на дрвенестиот дел избиваат голем број стебленца. Стебленцата вертикални, со густи листови по целата должина , со многу густи листови кои во долниот дел при цветање отпаѓаат, а по стеблото остануваат лузни. Во горниот дел на стеблото со голем број (до 30) пазувни зраци. Стеблените листови линејни до долгнавесто-линејни 10-305 мм долги, 2-8 мм широки, меки или широки целокрајни, приседнати, на врвот заокруглени со остро врвче. осилче, горните пошироки од долните. Листовите во основата на штитот во голем број линејно-ланцетни, до јајцевидни со шилест завршеток на врвот. Листовите во основата на штитчињата јајцевидно-ромбични до широко јајцевидни со зашилен продолжеток на врвот, во основата клиновидни. Штитот со 7-35 зраци, дихотомно разгранети 4 пати, но најчесто 2 пати. Обвивката на циатумот 1,5-3 мм долга, ѕвонестасо трансферзално јајцевидни жлезди без рокчиња. Кутијката околу 2-3 мм долга, со плитки бразди помеѓу трите лобуси, со ситно зрнеста површина. Столпчињата 1/3 сраснати на врвот длабоко насечени на 2 дела. Семките до 2 мм долги, светлосиви до светлокафеави.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=870-871}}</ref> == Распространетост во Македонија == ''Euphorbia seguieriana'' е распространета скоро по целата територија на Македонија до 1000 м надморска височина.<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Млечка (растение)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 94ic187ddkm6swd3ksrb4gorfh9ku94 0 1398722 5602527 5600198 2026-07-31T09:45:23Z Bjankuloski06 332 [[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Млечка]] → [[Категорија:Млечка (растение)]] 5602527 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Euphorbia agraria 79246642.jpg |genus=Euphorbia|species=agraria|authority=[[M. Bieb.]]}} '''''Europhobia agraria''''' е [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Тревесто растение|тревесто]] растение од ''родот млечки,'' од [[Млечки|семејството]] ''млечки.'' == Опис == Повеќегодишно голо тревесто растение, до 90 цм високо, со долг подземен ризом. Стеблото дебело, поединечно или неколку заедно, вертикално, во самата основа со кафеави лушпести листови. Во горниот дел на стеблото без или најмногу до 3 стерилни гранчиња и со 6-24 пазувни зраци. Листовите по стеблото густи триаглесто јајцевидни, долгнавести, елиптични до линејно-ланцетни, на врвот тапо заострени или тапи со основата срцевидни, со тапи ушенца, приседнати, целокрајни. Листовите во основата на штитот слични на стебленцата, но памали од зраците покуси, а листовите во основата на штитчињата триаглесто срцевидни со тап врв. Штитот со 8-14 зраци, тенки 2,5 пати подолги од листовите во нивната основа, дихотомно разгранети 1-3 пати. Обвивката на циатумот 4 мм долга, ѕвонеста, по површина гола, на врвот плитко насечена на 5 јазиковидни дела со густи, куси, влакна по работ, а помеѓу нив крупни полумесечести жлезди со 2 куси и дебели рокчиња. Кутијката околу 2,5-3 мм долга, со 3 длабоки бразди, а површината на карпелите со ситно зрнести брчки. Столпчињата до 2 мм долги, сиви, мазни. Семките до 2 мм долги, сиви, мазни.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=871-872}}</ref> == Екологија и распространетост == ''Euphorbia agraria'' расте во степи, карпести планински падини и пустелии. Тоа е отровно растение. Распространето е на југ и југоисток во [[Европа]], на [[Крим (полуостров)|Крим]] и [[Кавказ]]. == Распространетост во Македонија == ''Euphorbia agraria'' расте по тревести места, покрај ниви, лозја и по брдски пасишта до 1500 м надморска височина. Позната само за Прилеп - Козјак.<ref name=":0" />{{Таксонска лента}} == Литература == * Шишкин Б. К., Бобров Е. Г. Род 856 Молочай — Euphorbia L. // Флора СССР = Flora URSS : в 30 т. / начато при рук. и под гл. ред. В. Л. Комарова. — М. ; Л. : Изд-во АН СССР, 1949. — Т. 14 / ред. тома Б. К. Шишкин, Е. Г. Бобров. — С. 432—433. — 790 с. — 4000 экз. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Отровни растенија]] [[Категорија:Млечка (растение)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 81j16tqc6nzbyacgiz22gitxbcmtuy0 0 1398730 5602526 5586034 2026-07-31T09:45:19Z Bjankuloski06 332 [[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Млечка]] → [[Категорија:Млечка (растение)]] 5602526 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Euphorbia virgata (Ruten-Wolfsmilch) IMG 9813.jpg|genus=Euphorbia|species=virgata|authority=Waldst. & Kit.,1803}} '''''Euphorbia virgata''''' е вид [[Млечки (род)|млечка]] кој потекнува од Европа и Азија и е воведена во Северна Америка, каде што е инвазивен вид.<ref name="fna">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=242321554|title=Euphorbia virgata|publisher=Flora of North America|accessdate=2018-08-17}}</ref> == Опис == Повеќегодишно голо тревесто растение, до 100 цм високо, во горниот дел со повеќе стерилни гранчиња ои се покуси од главниот изданок, а под самиот штит со голем број пазувни зраци. Листовите по стеблото спирално распоредени, голи, темнозелени, линејно-ланцетни, 5-10 цм долги, 2-10 мм широки, на врвот тапи , целокрајни, во основата скоро одеднаш се стеснуваат. Листовите на стерилните гранчиња тесни, на врвот заострени. Листовите во основата на штитот линејно-ланцетни, до јајцевидни, листовите во основата на штитчињата јајцевидно-ромбични до широко-срцевидни, на врвот зашилени. Штитот со 5-9 зраци, дихотомно разгранети 1-2 пати. Обвивката на циатумот 3 мм долга, ѕвонеста, гола, жлездите 4 елиптични, со долги и на врвот проширени рокчиња. Кутијката околу 2,5-3 мм долга, со 3 длабоки надолжни бразди, по средината на карпелите со ситни точкасти брадавички. Столпчињата до 1,8 мм долги, во основата 1/3 сраснати, а на врвот 1/3 насечени на 2 дела. Семките јајцевидни, до 2 мм долги, сиви или кафеаво-сиви, мазни.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=873}}</ref> == Распространетост во Македонија == ''E. virgata'' расте во ниви, ендеци, покрај железнички пруги и патишта. Позната за околината на Скопје - с. Орешани и с. Кожле; Куманово - с. Опаје; Таорска Клисура, околината а Прилеп, Битола, железничка станица Овче Поле; Демир Капија; клисурата на р. Радика - с. Ростуше. Се посочува за Битола, Прилеп, Плетвар, Кавадарци - р. Раец; Прилеп - с. Тројци, Куманово, Велес, Штип, Струмичко, Скопје - Радуша.<ref name=":0" /> == Мешање со ''Euphorbia esula'' == Често се меша со ''[[Euphorbia esula]]''. ''Euphorbia esula'' е ограничена на одредени делови од Европа и не се смета за плевел, додека ''E. virgata'' се може да се најде низ целите САД и Канада и предизвикува значителни економски и еколошки влијанија.<ref name="fna">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=242321554|title=Euphorbia virgata|publisher=Flora of North America|accessdate=2018-08-17}}</ref> ''E. virgata'' најмногу се разликува од ''E. esula'' по листовите, кои се 6-15 пати подолги отколку широки со рабови кои се (скоро) паралелни во средината на листот, додека листовите ''на E. esula'' се пошироки кон врвот, обично 3-8 пати подолги отколку широки, со рабови кои не се паралелни во средината на листот. Покрај тоа, врвот на ''E. virgata'' е обично акутен, а основата е скратена за да се ослабне, додека врвот на ''E. esula'' е заоблен или субакутен, а основата е постепено ослабена или клинеста.<ref name="fna" /> Споменувањата на ''E. esula'' во северноамериканската флора и литературата за инвазивни видови сега се заменети со ''E. virgata''. == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Млечка (растение)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] iwa9d0b7zoufwlzg6gw4ay3o6qk8wem 0 1398732 5602509 5596194 2026-07-31T09:43:59Z Bjankuloski06 332 [[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Млечка]] → [[Категорија:Млечка (растение)]] 5602509 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=(MHNT) Euphorbia cyparissias Inflorescence and leaves.jpg|genus=Euphorbia|species=cyparissias|authority=[[Carl Linnaeus|L.]]}} '''''Euphorbia cyparissias''''' е вид растение од родот ''[[Млечки (род)|млечки]]''. Потекнува од [[Европа]] и е донесено во [[Северна Америка]] во 1860-тите како [[украсно растение]]. Природните типови живеалишта вклучуваат дини, пани, крајбрежни ’ртови и тревни површини. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение, со задрвенет и дебел дел од коренот и често со долги подземни столони. Стебленцата до 50 цм високи голи, жолтеникави до сиво-зелени, а во основата често црвеникави, неразгранети или во горниот дел под самиот штит 0-5 пазувни зраци и неколку стерилни гранчиња, потесни и со заострен врв, во основата стебленцата обично се без листови. Листовите линејно 1-3 цм долги, 2-3 мм широки, спирално распоредени, расперени, целокрајни, голи, темнозелени до жолтеникаво-зелени, на врвот обично заострени, приседнати. Листовите на стерилните гранчиња потесни и со заострен врв. Листовите во основата на штитот линејни, долгнавести до ланцетни, а листовите во основата на штитчињата бубреговидни, ромбични до скоро круглести, жолтеникави, а честопати поцрвенуваат. Штитот со 10-20 зраци, тенки дихотомно разгранети 1-2 пати. Обвивката на циатумот 3 мм долга, ѕвонеста, гола, нсо 4 жолтеникави а покасно кафеави жлезди со 2 заострени рокчиња. Кутијката до 3 мм долга, по средината на карпелите со куси полуколбести брадавички. Столпчињата во основата 1/3 сраснати, на врвот всечени. Семките сивкасти до кафеави.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=873-874}}</ref> == Распространетост во Македонија == Растението расте по ѓубришта, брдски и планински пасишта, напуштени ниви, покрај шуми и пасишта, на територијата на цела Македонија до 2,200 м надморска височина.<ref name=":0" /> == Екологија == Ова растение се смета за штетен плевел на многу места, вклучувајќи го и [[Колорадо]] во Соединетите Американски Држави. Како и некои други неавтохтони растенија, тоа ги напаѓа живеалиштата на автохтоните видови. Познато е дека е штетно за говедата и коњите, но не и за овците. Може да биде тешко да се контролира. Во обид да се намали популацијата одредени болви-бубачки се покажале како ефикасни, но постои загриженост за ослободување на неавтохтони инсекти во регионот. Паразитите на овој вид ја вклучуваат габата ''Uromyces pisi-sativi''. Ова растение е привлечно како украсно растение, но неговата инвазивна природа го прави неопходно да се контролира неговото ширење; ширењето на неговиот корен е поинвазивно од неговата способност за самосеење. == Токсичност и употреба == Иако корените понекогаш се користеле како пургатив, тие можат да бидат отровни ако се земаат во големи количини, а животните можат да се отрујат ако јадат сено кое ги содржи. Контактот со сокот може да предизвика кожни реакции.<ref>{{Наведена книга|title=The Audubon Society Field Guide to North American Wildflowers, Eastern Region|url=https://archive.org/details/audubonsocietyfi0000nier|last=Niering|first=William A.|last2=Olmstead|first2=Nancy C.|publisher=Knopf|year=1985|isbn=0-394-50432-1|page=[https://archive.org/details/audubonsocietyfi0000nier/page/514 514]|author-link=William Niering|orig-year=1979}}</ref> == Галерија== <gallery mode="packed" heights="180px"> Податотека:(MHNT)_Euphorbia_cyparissias_-_inflorecences_-_Jardin_Botanique_Henri_GAUSSEN.jpg|алт=Euphorbia cyparissias inflorecences. MHNT| Цветови ''од Euphorbia cyparissias'' . MHNT Податотека:Euphorbe_FR_2012.jpg|алт=leaves| лисја </gallery> {{Таксонска лента}} == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Млечка (растение)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] lt2s589xeb0uf6sva4refndi9n81sga 0 1398734 5602505 5602131 2026-07-31T09:43:44Z Bjankuloski06 332 [[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Млечка]] → [[Категорија:Млечка (растение)]] 5602505 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Amandelwolfsmelk Euphorbia amygdaloides closeup.jpg|genus=Euphorbia|species=amygdaloides|authority=[[Carl Linnaeus|L.]]}} '''''Euphorbia amygdaloides''''' е [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|скриеносеменица]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] Euphorbiaceae, [[домороден вид]] на шумските предели во Европа, Турција и Кавказ. ''Euphorbia amygdaloides'' е меѓу ретките растенија што напредуваат во сува сенка на дрвјата. Брзо се шири преку подземни [[Ризом|ризоми]] и може да стане инвазивно, иако релативно лесно се отстранува.<ref name="RHSAZ">{{Наведена книга|title=RHS A-Z encyclopedia of garden plants|url=https://archive.org/details/azencyclopediaof0000unse|publisher=Dorling Kindersley|year=2008|isbn=978-1405332965|location=United Kingdom|pages=1136}}</ref> Една позната форма е [[Euphorbia 'Efanthia'|''Euphorbia'' 'Efanthia']].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://dorsetperennials.co.uk/product/euphorbia-efanthia/|title=Euphorbia 'Efanthia'|publisher=dorsetperennials.co.uk|accessdate=29 January 2017}}</ref> Подвидот ''E. amygdaloides'' subsp. ''robbiae'' <small>(Turrill) Stace</small>, се одгледува како градинарско растение и ја добило наградата за градинарски заслуги на [[Кралско хортикултурно друштво|Кралското хортикултурно друштво]].<ref name="RHS">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/93184/Euphorbia-amygdaloides-var-robbiae/Details|title=''Euphorbia amygdaloides'' var. ''robbiae'', Mrs Robb's bonnet|publisher=Royal Horticultural Society|accessdate=7 April 2017}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/pdfs/agm-lists/agm-ornamentals.pdf|title=AGM Plants - Ornamental|date=July 2017|publisher=Royal Horticultural Society|page=38|accessdate=26 February 2018}}</ref> [[Латекс|Латексот]] кој растението го лачи е токсичен и може да предизвика иритација при контакт со кожата. == Опис == Повеќегодишно влакнесто или голо тревесто растение, до 80 цм високо, со долг подземен ризом и со двегодишни стебленца. Стеблото во основата прилегнато, а потоа придигнато и исправено. со многубројни пазувни зраци. Стеблените листови на гранчињата од првата година формираат една розета од целокрајни обратно-јајцевидно, ланцетни до елиптични листови, кои е 4-11 цм долги; 2-2,7 цм широки, на врвот тапи или заострени, кон средината клиновидно се стеснуваат и се со многу куси дршки, а во втората година стебелените листови се жолтеникаво-зелени или зелени долгнавести до елиптични и неколку пати помали од листовите на розетата. Листовите во основата на штитот обично 5, широко-обратно-јајцевидни но со заострено врвче и помали од зраците. Листовите во основата на штитчињата делумно или сосема сраснати, поретко слободни. Штитот со 5-8 зраци, тенки дихотомно разгранети 1-2 пати. Бројот на пазувните зраци може да биде и многу голем до 16. Обвивката на циатумот 3-3,5 мм долга, широко-ѕвонеста, гола, со големи полумесечести жлезди со долги рокчиња. Кутијката 3-4 мм долга, со 3 длабоки бразди и испакнати лобуси, а по површината со зрнести брадавички. Столпчињата мали. Семките околу 2-2,5 мм долги темносиви до црвеникави.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=874-875}}</ref> == Распространетост во Македонија == ''Euphorbia amygdaloides'' во Македонија е широко распространето и расте по дабови, букови, борови, елови и смрчеви шуми до 2,200 м надморска височина.<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Приземни растенија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Млечка (растение)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] gd69qhupjsfchlwa6e2kqbdqmxzvk02 0 1398739 5602508 5594702 2026-07-31T09:43:55Z Bjankuloski06 332 [[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Млечка]] → [[Категорија:Млечка (растение)]] 5602508 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Euphorbia characias RJB.jpg|genus=Euphorbia|species=characias|authority=[[L.]]|synonyms={{collapsible list | {{plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; |* ''Characias purpurea'' Gray * ''Esula characias'' (L.) Haw. * ''Euphorbia cretica'' Mill. * ''Euphorbia cuatrecasasii'' Pau * ''Euphorbia eriocarpa'' Bertol. * ''Euphorbia lycia'' Boiss. * ''Euphorbia melapetala'' Gasp. ex Guss. * ''Euphorbia messeniaca'' Heldr. ex Halácsy nom. illeg. * ''Euphorbia rubens'' Chaix * ''Euphorbia sibthorpii'' Boiss. * ''Euphorbia veneta'' Willd. * ''Euphorbia wulfenii'' Hoppe ex W.D.J.Koch * ''Galarhoeus creticus'' (Mill.) Haw. * ''Tithymalus characias'' (L.) Hill * ''Tithymalus melapetalus'' (Gasp. ex Guss.) Klotzsch & Garcke * ''Tithymalus purpureus'' Lam. * ''Tithymalus serotina'' Raf. * ''Tithymalus sibthorpii'' (Boiss.) Soják * ''Tithymalus venetus'' (Willd.) Klotzsch & Garcke * ''Tithymalus wulfenii'' (Hoppe ex W.D.J.Koch) Soják }} }}|synonyms_ref=<ref>{{cite web|url=http://www.theplantlist.org/tpl/search?q=Euphorbia+characias|title=The Plant List: A Working List of All Plant Species}}</ref>}} [[Податотека:Euphorbia_characias,_Sète_01.jpg|мини]] '''''Euphorbia characias''''' е [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|скриеносеменица]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[млечки]] типично за медитеранската вегетација. Тоа е исправена, компактна [[Зимзелено растение|зимзелена]] [[грмушка]] која расте до 1,2 м височина и ширина. == Опис == Повеќегодишно влакнесто големо растение, со задрвенета основа, 100-180 цм високо, често со двегодишни цвети стебла. Стеблата во голем број вертикални, во долниот дел со лузни од отпаднати листови, а во горниот дел со многу густи листови и со 13-30 пазувни зраци. Листовите линејни до елиптишно-обратно-ланцетни, целокрајни, приседнати или со куси дршки, на врвот заострени, кон основата постепено се стеснуваат. На горната страна темнозелени, а на долната страна сиво-зелени. Листовите во основата на штитот слични на горните стеблени листови, но најшироки кон врвот и тапи. Листовите во основата на штитчињата скоро круглесто делтоидни и во парови сраснати во долниот дел. Штитот со 20-40 зраци, дихотомно разгранети 2 пати, често 3-4 пати.. Бројот на пазувните зраци може да биде и многу голем до 16. Обвивката на циатумот 35-6 мм долга, ѕвонеста, влакнеста, на врвот со 5 цлокрајни или на врвот засечени сегменти. Жлездите полумесечести со покуси или подолги рокчиња. Кутијката 4-7 мм долга, густо влакнеста со 3 длабоки бразди. Столпчињата до половина сраснати, на врвот разделени на 2 дела. Семките околу 2,5-3,5 мм долги мазни, сребрено-сиви.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=875}}</ref> == Подвидови == Два главни [[Подвид|подвида]] може да се најдат во различни региони на Медитеранскиот басен; тие често се преклопуваат во западните области на распространетост:. * ''E. characias'' <small>L.</small> subsp. ''characias''. Од Португалија до Крит (цветните жлезди се темни, стеблата до 80 см<ref name="FEU">{{Наведена книга|title=Flora Europaea, vol. 2|last=Tutin}}</ref>). * ''E. characias'' subsp. ''wulfenii'' <small>(Hoppe ex WDJKoch) Radcl.</small> <small>-Sm</small>. Од јужна Франција до Анадолија (цветните жлезди се жолти, стеблата до 180 см<ref name="FEU" />). == Одгледување == ''Euphorbia characias'' е ценета како украсно растение поради нејзината способност да преживее суша и нејзините способности за покривање на земјата. Погодна е за секоја локација, заштитена или изложена, во лесна почва, целосно сонце. Целосно е отпорна до -10°C.<ref name="RHSAZ">{{Наведена книга|title=RHS A-Z encyclopedia of garden plants|url=https://archive.org/details/azencyclopediaof0000unse|publisher=Dorling Kindersley|year=2008|isbn=978-1405332965|location=United Kingdom|pages=1136}}</ref> === Култивирани сорти === Градинарските сорти се достапни во различни бои, од сребрено-сива и синкаво-зелена до зеленикаво-жолта. Овие градинарски сорти се ценети во медитеранското или пустинското уредување затоа што не бараат многу и затоа што изгледаат добро и покрај недостатокот на наводнување во сончевите области.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.naturaliajardiners.com/plantes/pag/fitxes/e/Euphorbia%20characias.htm|title=Mediterranean Landscaping|archive-url=https://web.archive.org/web/20110714160008/http://www.naturaliajardiners.com/plantes/pag/fitxes/e/Euphorbia%20characias.htm|archive-date=2011-07-14|accessdate=2010-10-05}}</ref> Следните сорти ја добиле наградата за градинарски заслуги на [[Кралско хортикултурно друштво|Кралското хортикултурно друштво]]:<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/pdfs/agm-lists/agm-ornamentals.pdf|title=AGM Plants - Ornamental|date=July 2017|publisher=Royal Horticultural Society|page=38|accessdate=23 February 2018}}</ref>   == Употреба == Ова растение се користи и во традиционалната медицина; како и многу други видови од родот ''[[Млечки (род)|млечки]]''<ref>[http://www.botanical-online.com/alcaloideseuphorbiacatala.htm Lletereses] {{In lang|ca}}</ref> неговиот токсичен бел, леплив сок се користи за лекување на кожни израстоци, како рак, тумори и брадавици, уште од античко време. == Галерија == <gallery mode="packed"> Податотека:Euphorbia_characias13.jpg Податотека:Euphorbia_characias_2011.jpg|алт=Missouri Botanical Garden| Ботаничка градина во Мисури Податотека:Euphorbia_characias6.jpg Податотека:Euphorbia-characias-total.JPG|алт=(with Jacobaea maritima)| (со ''Jacobaea maritima'' ) </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://books.google.com/books?id=Xycij0t-CVsC&dq=Euphorbia+segetalis&pg=PA492 Тереза Франкеза и Кодинах, ''Ел паисатгетал на полуостровот Кап де Креус''] * [http://herbarivirtual.uib.es/cat-med/especie/5149.html UIB - Herbari virtual - ''Euphorbia'' ''characias L. subsp. харакии''] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Млечка (растение)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] sknv23lymgrooy5ouea43l2txxnkkrn 0 1398781 5602336 5601681 2026-07-30T21:16:48Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602336 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{Speciesbox |image = Alyssum allyssoides eF.jpg |genus = Alyssum |species = alyssoides |authority = [[L.]] |synonyms = {{Collapsible list | {{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | *''Adyseton alyssoides'' <small>(L.) Nieuwl.</small> *''Adyseton calycinum'' <small>Scop.</small> *''Adyseton campestre'' <small>Moench</small> *''Adyseton mutabile'' <small>Moench</small> *''Alyssum alsinifolium'' <small>Host</small> *''Alyssum arvaticum'' <small>Jord.</small> *''Alyssum calicinum'' <small>Neck.</small> *''Alyssum calycinum'' <small>Haens. ex Nyman</small> *''Alyssum calycinum'' <small>L.</small> nom. illeg. *''Alyssum campestre'' <small>(L.) L.</small> *''Alyssum campestre'' <small>Hoffm.</small> *''Alyssum conglobatum'' <small>Fil. & Jáv.</small> *''Alyssum erraticum'' <small>Jord.</small> *''Alyssum lusitanicum'' <small>Brot. ex Nyman</small> *''Alyssum montanum'' <small>Brot.</small> *''Alyssum parviflorum'' <small>Schloss. ex Nyman</small> *''Alyssum phymatocarpum'' <small>Schloss. & Vuk.</small> *''Alyssum polyodon'' <small>Boiss. & Bushe</small> *''Alyssum ruderale'' <small>Jord.</small> *''Alyssum sabulosum'' <small>Jord.</small> *''Alyssum schlosseri'' <small>Heuff. ex Schloss. & Vuk.</small> *''Alyssum sublineare'' <small>Jord.</small> *''Alyssum vagum'' <small>Jord.</small> *''Clypeola alyssoides'' <small>L.</small> *''Clypeola calycina'' <small>All. ex Steud.</small> *''Clypeola campestris'' <small>L.</small> *''Clypeola minor'' <small>L.</small> nom. inval. *''Crucifera alyssoides'' <small>E.H.L.Krause</small> *''Crucifera calycina'' <small>E.H.L.Krause</small> *''Psilonema alyssoides'' <small>(L.) Heidemann</small> *''Psilonema calycinum'' <small>(L.) C.A. Mey.</small> *''Psilonema campestre'' <small>(L.) Schur</small> }} }} |synonyms_ref = <ref>{{cite web |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2631899 |title=The Plant List: A Working List of All Plant Species |accessdate=8 July 2014}}</ref> }} '''''Alyssum alyssoides''''' ''—'' [[Вид (биологија)|вид]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Alyssum]]'' и [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Зелки|''Brassicaceae'']]. Природно е распространето во [[Евроазија]], но може да се најде низ поголемиот дел од умерените климатски зони како неавтохтон вид, а понекогаш и како обичен [[Штетен коров|плевел]].<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://gobotany.nativeplanttrust.org/species/alyssum/alyssoides/|title=Alyssum alyssoides (pale alyssum): Go Botany|work=gobotany.nativeplanttrust.org|accessdate=2021-04-21}}</ref> На пример, се среќава како плевел во западниот дел [[Соединети Американски Држави|на Соединетите Американски Држави]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://plants.usda.gov/plant-profile?symbol=alal3|title=Plants Profile for Alyssum alyssoides (pale madwort)|work=plants.usda.gov|accessdate=2021-04-21}}</ref> Често се појавува на обработливи полиња, песочни патеки, јами и пристаништа.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.brc.ac.uk/plantatlas/plant/alyssum-alyssoides|title=Alyssum alyssoides {{!}} Online Atlas of the British and Irish Flora|work=www.brc.ac.uk|language=en|accessdate=2021-04-21|archive-date=2021-04-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210421115949/https://www.brc.ac.uk/plantatlas/plant/alyssum-alyssoides|url-status=dead}}</ref> == Опис и распространетост == ''Alyssum alyssoides'' е [[Едногодишно растение|едногодишно]] растение, а понекогаш и [[Двегодишно растение|двегодишно]]. Неговото [[стебло]] е вертикално, може да биде едно и неразгрането или разгрането уште од основата, високо 30–40 см, покриено со густи ѕвездести влакненца. [[Лист]]овите при основата се обратно-јајцевидни до ланцетни со кратка дршка. Листовите на стеблото се потесни; сите листови имаат сивкасто-зелен изглед поради густите ѕвездести влакна. [[Цвет]]овите се собрани во гроздести [[Соцветие|соцветија]] што при зреењето на плодовите значително се издолжуваат; дршките на цветовите се косо поставени на главната оска, долги 1,5–2 мм и обраснати со ѕвездести влакна; дел од влакнените зраци се издолжени и излегуваат надвор. Плодните дршки се раширени странично. Ливчињата на чашката се ланцетни, долги 2 мм и остануваат на плодот до неговото зреење; нивната површина е покриена со ѕвездести влакна, а на врвот тие влакна се издолжуваат и создаваат четинест сноп. Ливчињата на венецот се издолжени, жолти и подоцна побелуваат, долги 3–4 мм, на врвот благо засечени, а на задната страна имаат ретки ѕвездести влакненца. Филаментите на [[Прашник|прашниците]] се ресести и немаат дополнителни израстоци. Шушменчињата (плодовите) се долги 3–4 мм, речиси округли, со малку ситни и меки ѕвездести влакненца. Столпчето е долго околу 0,5 мм. [[Семе|Семките]] се долги 1,2–1,5 мм, имаат тесен крилест раб, мазна површина и жолтеникаво-кафеава боја.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија, Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1995|location=Скопје|pages=659-660}}</ref> Во [[Македонија]] расте на суви тревести и каменливи терени, покрај патишта, меѓи и запуштени ниви, на височини до 1.600 метри. Растение со голема распространетост.<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery> Податотека:Alyssum alyssoides (Kelch-Steinkraut) IMG 0034.JPG|надворешен изглед на ''Alyssum alyssoides'' Податотека:Alyssum alyssoides kz07.jpg|Соцветие Податотека:Alyssum calycinum — Flora Batava — Volume v5.jpg|Илустрација на ''Alyssum alyssoides'' Податотека:Alyssum alyssoides - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на ''Alyssum alyssoides'' Податотека:Alyssum alyssoides 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на ''Alyssum alyssoides'' Податотека:Alyssum alyssoides 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на ''Alyssum alyssoides'' Податотека:Neuchâtel Herbarium - Alyssum alyssoides - NEU000021938.jpg|Хербариумски примерок на ''Alyssum alyssoides'' Alyssum alyssoides sl12.jpg|Долна страна на листот со ѕвездести влакненца Alyssum alyssoides sl23.jpg|ѕвездесто влакно Alyssum alyssoides sl5.jpg|Зрело шушменче со индументум (покривка) од ѕвездести влакненца Alyssum alyssoides sl4.jpg|Крилести семки </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://ucjeps.berkeley.edu/eflora/eflora_display.php?tid=12873 Рачен третман на Џепсон] * [https://plants.usda.gov/plant-profile/ALAL3 Профил на растенија од USDA] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Игловрв]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1759 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Азија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] h6y8mbek7n1ua07dxviondttlca64vt 0 1399116 5602189 5588165 2026-07-30T12:59:49Z SpectralWiz 106165 5602189 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Паско Пармак | image = | image_size = | caption = | native_name = | native_name_lang = | other_names = | birth_name = Паско Д. Пармаков | birth_date = {{роден на|||1875}} | birth_place = {{роден во|Охрид}}, [[Отоманско Царство]] | death_date = {{починал на и возраст|df=yes|1950|1|29|1875||}} | death_place = {{починал во|Охрид}}, {{НРМ}} | nationality = [[Отоманско Царство|Отоманец]]<br>[[Југословен]] | ethnicity = [[Македонец]] | occupation = револуционер | years_active = | known_for = | notable_works = | style = | spouse = [[Марија Пармакова]] | children = | parents = | relatives = | awards = | website = | footnotes = }} '''Паско Д. Пармак''' (понекогаш '''Пармаков''' или '''Пармаковски''') ([[Охрид]], [[1875]] – [[Охрид]], [[29 јануари]] [[1950]]) — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name="Сведоштва32 1014">{{Сведоштва32|1014}}</ref> == Животопис == [[Податотека:Молба за илинденска пенсия на Паско Пармаков, 25 декември 1945 година.jpg|мини|Првата молба за илинденска пензија на ''Паско Пармаков'', 25 декември 1945 г.]] Роден е во 1875 г. во градот [[Охрид]], тогаш во [[Отоманското Царство]]. Стапил во [[ВМОРО]] заедно со својата сопруга [[Марија Пармакова|Марија]] и работел како курир.<ref name="Сведоштва32 1014" /> Нивниот дом станал револуционерен центар.<ref name="Сведоштва32 1014" /><ref>{{cite book|url=|title=Охрид и Охридско низ историјата|last=|first=|publisher=Општинско собрание на град Охрид|year=1978|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|volume=Книга втора. Од паѓањето под османлиска власт до крајот на Првата светска војна|location=Охрид|pages=205|doi=|quote=|authorlink=|accessdate=|coauthors=|lang-hide=|lang=mk}}</ref><ref name="Русински 44">{{cite book|url=|title=Од моите спомени за Охридско-струшкиот револуционерен реон (1901-1902)|last=Русински|first=Никола Петров|publisher=НИО „Студентски збор“|year=1988|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=|pages=44|doi=|quote=|authorlink=|accessdate=|coauthors=|lang-hide=|lang=mk}}</ref> Пармак ги криел четниците и оружјето донесено од [[Поградец]] во својата куќа. Во неговиот дом била основана и работилница за патрони и се шиела облека за четниците. Прекар на неговата сопруга бил ''Марија Автономија''. Тој бил присутен на убиството на [[Наум Чакаров]] додека носел оружје.<ref name="Сведоштва32 1014" /> [[Никола Русински]] напишал за семејството: „Пармакови немаа деца, жена му се викаше Марија, двајцата беа добри работници на Организацијата“.<ref name="Русински 44" /> Со избувнувањето на [[Илинденското востание]], Пармак станал нелегален и влегол во четата на војводата Арсен во [[Преспа]], а потоа во четата на [[Христо Узунов]], со кого учествувал во [[Масакр во Рашанец|битката кај Рашанец]]. По востанието бил легализиран со [[Бугарско-турска спогодба од 1904|општата амнестија]] од 1904 г.<ref name="Сведоштва32 1014" /> По воспоставувањето на српска власт во Охридско во 1912 година, Паско и Марија Пармакови лежеле една година затвор поради тоа што се изјаснувале како Македонци.<ref name="Сведоштва32 1014" /> За време на [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|бугарската]] [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|окупација на Македонија]] во [[Втората светска војна]], Паско поднел молба за бугарска народна пензија, но пред да добие одговор на барањето, окупаторската војска веќе се повлекла од регионот.<ref name="Сведоштва32 1014" /> На 25 декември 1945 година, како жител на Охрид поднел молба за [[илинденска пензија]].<ref name="Сведоштва32 1014" /> На 19 февруари 1946 г. поднел втора молба,'''<ref name="Сведоштва32 1015">{{Сведоштва32|1015}}</ref>''' која му била одобрена.<ref name="Сведоштва32 1018">{{Сведоштва32|1018}}</ref> Негови сведоци биле Коста Стефчев, Танас Банџов, [[Лев Огненов]], [[Владимир Пирузе]], [[Климе Садило]]<ref name="Сведоштва32 1016">{{Сведоштва32|1016}}</ref> и Панде Поп Стефанов.<ref name="Сведоштва32 1017">{{Сведоштва32|1017}}</ref> Починал на 29 јануари 1950 г. во родниот град.<ref name="Сведоштва32 1018" /> По неговата смрт, на 20 февруари 1951 г. неговата вдовица Марија (р. 1880) исто така поднела молба за илинденска пензија. Пензијата ѝ била доделена во месечен износ од 1.000 динари.<ref name="Сведоштва32 1018" /> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="200" caption="Молби и уверенија на Паско и Марија Пармакови за илинденска пензија"> Податотека:Молба за илинденска пенсия на Паско Пармаков от Охрид, 19 февруари 1946 година.jpg|Молба за илинденска пензија на ''Паско Пармаков'' од Охрид, 19 февруари 1946 г. Податотека:Свидетелство на Паско Пармаков от Охридската община.jpg|Уверение на Паско Пармак од Охрид, 17 февруари 1947 г. Податотека:Свидетелство на Паско Пармаков от Охридската община 2.jpg|Уверение на Паско Пармак од Охрид, 17 февруари 1947 г. Податотека:Молба за илинденска пенсия на Мария Пармакова от Охрид, 20 февруари 1951 година.jpg|Молба за илинденска пензија на Марија Пармакова, 20 февруари 1951 г. </gallery> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Пармак, Паско}} [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Дејци на ВМОРО]] [[Категорија:Добитници на Илинденска пензија]] btslsn0g8i607n7vl9eia3zjf459n3t 0 1399172 5602195 5588458 2026-07-30T13:53:22Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602195 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Marsilea quadrifolia plants.jpg |status = LC |status_system = IUCN3.1 |status_ref = <ref name=iucn>{{Cite iucn |title=''Marsilea quadrifolia'' |author=Gupta, A.K. |name-list-style=amp |article-number=e.T161864A5505853 |date=2011 |doi=10.2305/IUCN.UK.2011-1.RLTS.T161864A5505853.en |access-date=23 January 2024}}</ref> | status2 = G5 | status2_system = TNC | genus = Marsilea | species = quadrifolia | authority = [[L.]] }} '''''Marsilea quadrifolia''''' е тревесто растение кое природно се среќава во централна и јужна Европа, Кавказ, западен [[Сибир]], Авганистан, југозападна Индија, Кина, Јапонија и Виетнам, иако се смета за плевел во некои делови од Соединетите Американски Држави, каде што е добро воспоставена на североисток повеќе од 100 години.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://nas.er.usgs.gov/taxgroup/plants/docs/marsilea/marsilea.html|title=Non-indigenous Aquatic species|archive-url=https://web.archive.org/web/20120207204801/http://nas.er.usgs.gov/taxgroup/plants/docs/marsilea/marsilea.html|archive-date=2012-02-07|accessdate=2017-09-04}}</ref> Не е вид [[детелина]]. == Опис == Овој вид водна папрат има четириделни листови слични на „детелина со четири листа“ ([[Trifolium]]). Листовите пловат во длабока вода или се исправени во плитка вода или на копно. Стеблото е долго и ползечко, слабо разгрането, на горната страна со листови во два реда, а на долната со разгранети корења. Листовите се голи, со дршки долги 7-20 см, секој лист со четири ливчиња како кај детелина, а ливчињата се долги 1-2 см.<ref name="Флора на Македонија22">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 74-75, МАНУ, Скопје, 1985</ref> == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по влажни и мочурливи места, по оризишта, канали и покрај езера. Ова е широко распространето растение, и обично ги населува потоплите места. Се среќава во крајбрежниот регион на [[Дојранско Езеро]], [[Моноспитовско Блато]], Кочанско, Штипско и Битолско. <ref name="Флора на Македонија22" /> == Употреба == На некои места се користи како храна повеќе од 3000 години. Се вели дека растението делува противвоспалително, [[Диуретик|диуретично]], и како антипиретик. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска}} * [http://naturalaquariums.com/plants/marsilea.html Природни аквариуми] * [http://www.ct-botanical-society.org/ferns/marsileaquad.html Ботаничко друштво на Конектикат - добри фотографии] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150507123604/http://www.ct-botanical-society.org/ferns/marsileaquad.html |date=2015-05-07 }} Archived * [http://www.hlasek.com/marsilea_quadrifolia_4472.html фотографии] * [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=200005211 Флора на Северна Америка - корисни информации за идентификација] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Водни растенија]] [[Категорија:Флора на Азија]] [[Категорија:Флора на Авганистан]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] kh3izt2i4swalz93cx43fhtau0y80ec 0 1399174 5602453 5595173 2026-07-31T08:19:51Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5602453 wikitext text/x-wiki [[Податотека:JohnCoulter.jpg|мини|Џон Култер (1851-1928) (Оригинален извор Бруклинска ботаничка градина.)]] '''Џон Мерл Коултер, доктор на науки''' (20 ноември 1851 – 23 декември 1928) бил американски [[Ботаника|ботаничар]] и едукатор.<ref name="MAB">{{Наведена книга|title=Makers of American Botany|year=1961|url=https://archive.org/details/makersofnorthame0000unse|last=Humphrey|first=Harry Baker|publisher=Ronald Press Company|lccn=61-18435}}</ref> Во својата кариера во администрација на образование, Коултер е познат по тоа што бил претседател на [[Универзитет на Индијана Блумингтон|Универзитетот Индијана]] и колеџот Лејк Форест како и раководител на Одделот за ботаника на [[Чикашки универзитет|Чикашки универзитетот]]. == Кариера == Џон Мерл Култер ги имал следниве позиции: * 1871–1879 Професор по природни науки на колеџот Хановер * 1872–1875 Ботаничар во [[Геолошки топографски институт на САД|Геолошкиот завод на Соединетите Американски Држави]] во [[Карпести Планини|Карпестите Планини]]<ref name="Myers">{{Наведена книга|title=Officers of Indiana University 1820–1950|last=Myers|first=Burton Dorr|publisher=Indiana University|year=1951}}</ref> * 1879–1891 Професор по ботаника на колеџот Вабаш * 1891–1893 Претседател и професор по ботаника на [[Универзитет на Индијана Блумингтон|Универзитетот Индијана]], наследувајќи го Дејвид Стар Џордан како претседател * 1893–1896 Претседател на Универзитетот Лејк Форест * 1896–1925 Професор и раководител на Одделот за ботаника на [[Чикашки универзитет|Чикашкиот универзитет]]. * 1925–1928 Декан и советник на Институтот за истражување на растенијата „Бојс Томпсон“ во [[Јонкерс|Јонкерс, Њујорк]], позиција што ја држел до неговата смрт.{{botanist|J.M.Coult.|Coulter, John Merle}} == Наводи == {{Наводи}}{{Претседатели на Американското ботаничко друштво|state=collapsed}} [[Категорија:Членови на Американското филозофско друштво]] [[Категорија:Американско ботаничко друштво]] [[Категорија:Починати во 1928 година]] [[Категорија:Родени во 1851 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] rxb4ojcu8f5ec1of8pl5bzqsmipe9vq 5602454 5602453 2026-07-31T08:20:38Z Lili Arsova 86688 5602454 wikitext text/x-wiki [[Податотека:JohnCoulter.jpg|мини|Џон Коултер (1851-1928) (Оригинален извор Бруклинска ботаничка градина.)]] '''Џон Мерл Коултер, доктор на науки''' (20 ноември 1851 – 23 декември 1928) бил американски [[Ботаника|ботаничар]] и едукатор.<ref name="MAB">{{Наведена книга|title=Makers of American Botany|year=1961|url=https://archive.org/details/makersofnorthame0000unse|last=Humphrey|first=Harry Baker|publisher=Ronald Press Company|lccn=61-18435}}</ref> Во својата кариера во администрација на образование, Коултер е познат по тоа што бил претседател на [[Универзитет на Индијана Блумингтон|Универзитетот Индијана]] и колеџот Лејк Форест како и раководител на Одделот за ботаника на [[Чикашки универзитет|Чикашки универзитетот]]. == Кариера == Џон Мерл Култер ги имал следниве позиции: * 1871–1879 Професор по природни науки на колеџот Хановер * 1872–1875 Ботаничар во [[Геолошки топографски институт на САД|Геолошкиот завод на Соединетите Американски Држави]] во [[Карпести Планини|Карпестите Планини]]<ref name="Myers">{{Наведена книга|title=Officers of Indiana University 1820–1950|last=Myers|first=Burton Dorr|publisher=Indiana University|year=1951}}</ref> * 1879–1891 Професор по ботаника на колеџот Вабаш * 1891–1893 Претседател и професор по ботаника на [[Универзитет на Индијана Блумингтон|Универзитетот Индијана]], наследувајќи го Дејвид Стар Џордан како претседател * 1893–1896 Претседател на Универзитетот Лејк Форест * 1896–1925 Професор и раководител на Одделот за ботаника на [[Чикашки универзитет|Чикашкиот универзитет]]. * 1925–1928 Декан и советник на Институтот за истражување на растенијата „Бојс Томпсон“ во [[Јонкерс|Јонкерс, Њујорк]], позиција што ја држел до неговата смрт.{{botanist|J.M.Coult.|Coulter, John Merle}} == Наводи == {{Наводи}}{{Претседатели на Американското ботаничко друштво|state=collapsed}} [[Категорија:Членови на Американското филозофско друштво]] [[Категорија:Американско ботаничко друштво]] [[Категорија:Починати во 1928 година]] [[Категорија:Родени во 1851 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] dx8jsca44jtbosvs3a67y7vmmzvnb4j 0 1399266 5602179 5589115 2026-07-30T12:04:58Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602179 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Црн бор | image = Świerklaniec pinus nigra 12.06.2010 p.jpg | image_caption = ''Pinus nigra'' subsp. '' nigra'' | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 19 November 2021">{{cite iucn |author=Farjon, A. |date=2013 |title=''Pinus nigra'' |volume=2013 |article-number=e.T42386A2976817 |doi=10.2305/IUCN.UK.2013-1.RLTS.T42386A2976817.en |access-date=19 November 2021}}</ref> | genus = Pinus | display_parents = 3 | parent = Pinus subsect. Pinus | species = nigra | authority = J.F.Arnold | range_map = Pinus nigra map.png | range_map_caption = 1: ''Pinus nigra'' subsp. ''nigra'' (1a: var. ''nigra'', 1b: var. ''pallasiana'', 1c: var. ''caramanica'').<br />2: ''Pinus nigra'' subsp. ''salzmannii'' (2a: var. ''salzmannii'', 2b: var. ''corsicana'', 2c: var. ''mauretanica'') }} '''Црн бор''' ([[науч.]] ''Pinus nigra'') ― умерено варијабилен вид [[Бор (дрво)|бор]], кој се среќава низ [[Јужна Европа]] од [[Пиринејски Полуостров|Пиринејскиот Полуостров]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://jb.utad.pt/especie/Pinus_nigra|title=Jardim Botânico UTAD &#124; Espécie Pinus nigra|work=Jb.utad.pt|accessdate=2026-07-08|archive-date=2023-05-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20230515193537/https://jb.utad.pt/especie/Pinus_nigra|url-status=dead}}</ref> и [[Долна Австрија]] до источниот Медитеран, на анадолскиот полуостров Турција, Корзика и Кипар, како и Крим и во високите планини на Северозападна Африка. Расте и во Македонија. == Опис == ''Pinus nigra'' е големо [[Четинари|зимзелено]] [[Дрво (растение)|дрво]], кое расте до 40 метри. Кората му е темносива до темнокафеава. Пупките се јајцевидни или цилиндрично јајцевидни, заострени, слабо смолести. Младите гранчиња се голи, светлокафеави до портокалово кафеави. Игличките по две во снопче, долги 8- 15 см, широки 1-2 мм, светло или темнозелени, тврди, на врвот остри. Шишарките се собрани по 2-4, јајцевидни, долги 4-8 см, широки 2-4 см. Семенките се долги 5-7 мм, сиви и со кафеави флеки, а крилото е долго до 25 мм.<ref name="Флора на Македонија22">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 79, МАНУ, Скопје, 1985</ref> {{Галерија|File:2021-05-07 12 50 37 Pollen cones on an Austrian Pine within Franklin Glen Park in the Franklin Glen section of Chantilly, Fairfax County, Virginia.jpg|Шишарки|File:Borovicová šiška.jpg|Подвид|File:Austrian Pine Pinus nigra Bark Closeup 2000px.jpg|Подвид subsp. ''laricio''|File:Pinus nigra MHNT.2022.4.3.jpg|Семки од шишарката}} == Таксономија == Видот е поделен на два подвида, секој понатаму поделен на три варијанти. Некои авторитети (на пр. ''Flora Europaea'') третираат неколку од варијантите како подвид, но ова ја одразува традицијата, а не вистинската таксономија, бидејќи разликите меѓу таксоните се мали. === Подвидови === * ''P. nigra'' subsp. ''nigra'' на исток од опсегот, од Австрија, североисточна и централна Италија, источно до Крим и Турција. Иглите се цврсти, крути, 1,5-2 мм дијаметар, со 3-6 слоја на хиподермални клетки со дебели ѕидови. ** ''P. nigra'' subsp. ''nigra'' ''var. nigra'' (син. ''Pinus nigra'' var. ''austriaca'', ''Pinus nigra'' subsp. ''dalmatica'') (австриски бор): Австрија, Балкан (освен јужна Грција). ** ''P. nigra'' subsp. ''nigra'' var. ''caramanica'' (турски црн бор): Турција, Кипар, јужна Грција. ** ''P. nigra'' subsp. ''nigra var. italica'' (италијански црн бор): централна Италија (Вилета Бареа, во Националниот парк Абруцо) ** ''P. nigra'' subsp. ''nigra var. pallasiana'' (син. ''Pinus nigra'' subsp. ''pallasiana'') (кримски бор): Крим, Кипар. * ''P. nigra'' subsp. ''salzmannii'' во западниот дел од опсегот, од јужна Италија до јужна Франција, Шпанија и Северна Африка. Иглите се тенки, пофлексибилни, дијаметар, со 1-2 слоја на тенкоѕидни хиподермални клетки. ** ''P. nigra'' subsp. ''salzmannii'' var. ''salzmannii'' (пиринејски бор): Пиринеи, Јужна Франција, Северна Шпанија. ** ''P. nigra'' subsp. ''salzmannii'' var. ''corsicana'' (син. ''Pinus nigra'' subsp. ''laricio'', ''Pinus nigra'' var. ''maritima'' ) (корзикански бор): Корзика, Сицилија, Јужна Италија. *** ''P. nigra'' subsp. ''laricio'' ** ''P. nigra'' subsp. ''salzmannii'' var. ''mauretanica'' (црн бор на планините Атлас): Мароко, Алжир. [[Податотека:Pin_laricio_Corse.jpg|мини|''Pinus nigra'' var. ''corsicana'' — корзикански бор, на [[Корзика]]]] „[[Plants of the World Online|Plants of the World Online“]] и „The Gymnosperm Database“ прифаќаат пет подвида и една сорта.<ref name="powo">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:677088-1|title=''Pinus nigra'' J.F.Arnold|work=[[Plants of the World Online]]|publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]]|accessdate=13 February 2025}}</ref><ref name="gd">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.conifers.org/pi/Pinus_nigra.php|title=''Pinus nigra'' (schwarzkiefer) description|last=Earle|first=Christopher J.|work=The Gymnosperm Database|accessdate=13 February 2025}}</ref> == Распространетост и живеалиште == Црниот бор е дрво од медитеранските шуми и грмушести [[Биом|предели]]. Поголемиот дел од опсегот е во Турција. Расте на повисоките надморски височини во екорегионот на мешани планински шуми на Јужните Апенини во јужна Италија и екорегионот на тиренско-јадрански склерофилни и мешани шуми на [[Сицилија]]. Постојат преостанати популации во екорегионот на медитерански четинари и мешани шуми во северозападна Африка, поточно во планините Риф во Мароко и планините Ходна во Алжир.<ref name="gd" /> Се наоѓа на надморска височина од 2000 метри, а најчесто од 250 до 1600 метри. Потребно е целосно сонце за да расте добро, не толерира сенка. == Во Македонија == Во литературата се наведува дека во [[Македонија]] се присутни подвидовите: subsp. ''pallasiana,'' кој е многу чест, subsp. ''gocensis'' е многу редок, а subsp. ''nigra'' не е присутен во Македонија. Поголеми истражувања не се направени во Македонија за црниот бор, поради тоа не постои мапа на распространетост на територијата на Македонија, иако се знае дека црниот бор расте на повеќето планини во Македонија.<ref name="Флора на Македонија22" /> == Најстаро дрво == [[Податотека:En_Yaşlı_Karaçam_Ağacı_“Anıt_Ağaç”_Uşak'ta!_(Banaz-Bahadır_Köyü-Tepedelen_Mevkii).jpg|мини|Најстариот црн бор во светот е стар околу 1000 години и се наоѓа во Турција.]] Најстариот црн бор во светот, кој се наоѓа во округот Баназ во Ушак, Турција, се проценува дека е стар 1.000 години. Има висина од 11 метри, со дијаметар од 3 метри, и обем од 9,6 метри.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://m.haber7.com/yasam/haber/1313339-dunyanin-en-yasli-agaci-turkiyede|title=Dünyanın en yaşlı ağacı Türkiye'de|language=tr}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.euforgen.org/species/pinus-nigra/ Страница за видовите EUFORGEN: ''Pinus nigra'' . Информации, дистрибуција и сродни ресурси.] {{Ризница-врска|Pinus nigra}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Украсни дрва]] [[Категорија:Бор (род)]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] ryj8b5r7xvh72z4ymd8dk7qeq02qrtw 0 1399576 5602344 5600183 2026-07-30T21:28:58Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602344 wikitext text/x-wiki {{speciesbox |name = Aristolochia rotunda |image = Aristolochia rotunda.jpg |genus = Aristolochia |species = rotunda |authority = [[L.]] }} '''''Aristolochia rotunda''''' е [[Тревесто растение|тревесто]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] туберозно растение кое потекнува од Јужна [[Европа]]. == Опис == Расте до 60 см во должина, со тенки, сјајни, неразгранети или разгранети стебла. Коренот, [[кртола]], достигнува 5-25 смво должина и понекогаш изгледа непропорционално на виткоста на растението. Стеблото има наизменични, големи листови, со мазни рабови, во форма на срце 4-6 см долги. Осамените цветови се цевчести, жолтеникаво-зелени со истакнат, темнокафеав до темновиолетов преклоп, кој произлегува од аксилите на листовите. Цветовите имаат непријатен мирис. Цветниот период се протега од април до јуни.<ref name="TB">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.tela-botanica.org/eflore/?referentiel=bdtfx&module=fiche&action=fiche&num_nom=6466&onglet=synthese|title=eFlore|work=Tela Botanica|language=fr|accessdate=2025-07-17}}</ref> [[Податотека:Aristolochiaceae_-_Aristolochia_rotunda.JPG|лево|мини|240x240пкс|Крупен план на цвет]] == Распространетост и живеалиште == Ова растение е вообичаено во медитеранските земји од [[Шпанија]] источно до [[Источна Тракија|европска Турција]]. Натурализирано е многу локално во јужна Англија.<ref name="BSBI">{{Наведена мрежна страница|url=https://plantatlas2020.org/atlas/2cd4p9h.kay|title=Smearwort ''Aristolochia rotunda'' L.|work=PlantAtlas|accessdate=2025-07-17}}</ref> Расте по бреговите на каналите, рабовите на рововите и полињата, страните на патиштата, ливадите, падините и шумите. Претпочита варовити почви и влажни, засенчени подрачја и расте на надморска височина од 0-800 местри. == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по суви рудерални станишта, покрај дабови шуми или проретчени дабови шуми. Ова е доста често растение во потоплите делови јужно од Велес, и го има во: Велешко, Демиркаписко, Валандовско, Дојранско, Гевгелиско, а се наведува и за Беласица и Струмичко.<ref name="Флора на Македонија2222">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 88, МАНУ, Скопје, 1985</ref> == Подвидови == Прифатени се три [[подвид]]а : * ''Aristolochia rotunda'' subsp. <small>''rotunda'' (autonym)</small> * ''Aristolochia rotunda'' subsp. ''insularis'' <small>([[E.Nardi]] & [[Arrigoni]]) [[Gamisans]]</small> * ''Aristolochia rotunda'' subsp. ''reichsteinii'' <small>E.Nardi</small> == Хемиски состојки == ''A. rotunda'' содржи [[Аристолохична киселина|аристолохични киселини]] кои се [[канцероген]]и, мутагени и штетни за бубрезите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://monographs.iarc.fr/ENG/Monographs/vol100A/mono100A-23.pdf|title=Plants Containing Aristolochic Acid|publisher=International Agency for Research on Cancer}}{{Мртва_врска|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Галерија == <gallery> Податотека:Aristolochiaceae_-_Aristolochia_rotunda-4.JPG|алт=Plants of Aristolochia rotunda| Листови Податотека:Aristolochiaceae_-_Aristolochia_rotunda-1.JPG|алт=Flower of Aristolochia rotunda| Цвет Податотека:Aristolochia_rotunda_detalle.jpg|алт=The small hairs inside the cup| Малите влакна во внатрешноста на чашката Податотека:Aristolochiaceae_-_Aristolochia_rotunda-3.JPG|алт=Flower and leaf of Aristolochia rotunda| Цвет и лист Податотека:Aristolochiaceae_-_Aristolochia_rotunda-2.JPG|алт=Leaf of Aristolochia rotunda| Лист </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред}} * {{Викивидови-ред}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 6lkqod8cdygnyixwyicosf78asrf8ir 0 1399700 5602331 5592014 2026-07-30T21:03:35Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5602331 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Agrimonia procera 002.JPG|genus=Agrimonia|species=procera|authority=[[Wallr.]]}} '''''Agrimonia procera''''',<ref name="jarvis-2020">{{Наведена книга|title=The Pelagic Dictionary of Natural History of the British Isles|last=Jarvis|first=Peter J.|date=2020|publisher=Pelagic|isbn=9781784271947|location=Exeter}}</ref> е вид [[Скриеносеменици|скриеносеменица]] која припаѓа на семејството [[Рози]].<ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:720304-1|title=Agrimonia procera Wallr. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=10 February 2021}}</ref> Потекнува од Европа и Јужна Африка.<ref name="POWO"/> == Опис == Повеќегодишно тревесто растение, 50-120 цм високо, со густи прости влакна, или со прости и ѓлездести влакна, по целата површина. Стеблото разгрането. Листовите со 3-6 пара крупни ливчиња, а помеѓу нив со 3 пара мали ливчиња. Големите ливчиња и терминалното ливче елиптични, 2-5 цм долги, на горната страна темнозелени, на долната сиво-зелени, со ретки долги влакна и многубројни жолти точкасти жлезди, по работ до основата напилени или грубо насечени. Прилисниците слични на малите ливчиња и само во основата сраснати со лисните дршки. Соцветијата 10-20 цм долги; цветовите во пазувите на една триделна брактеа, а цветните дршки куси и со 2 брактеоли. Цветовите хермафродитни. Чашкините ливчиња 5, триаглесто-јајцевидни, 1,5-2 мм долги, со густи жлезди и 3 жили. По прецветувањето се свиткуваат навнатре и трајно остануваат на плодот. Венечните ливчиња златно-жолти, долгнавести до обратно-јајцевидни 4- 5 мм долги. Прашниците 10-20, покуси од венечните ливчиња. Плодникот од 2 карпели, столпчињата 2. Зрелиот хипантиум скоро ѕвонест, околу 11 мм долг и 11 мм широк, по површината со плитки и скоро незабележливи бразди, кои се присутни само во горната половина на плодот, надворешните кукести четинки на плодот расперени или свиткани наназад.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=923}}</ref> == Екологија == Живеалиштето на '''''Agrimonia procera''''' во Британија и Ирска се шумските рабови, грмушките, патиштата и високите тревни површини, понекогаш влажни почви. Ограничена е во низините, позната е само до 335 м кај Фортингал, во Пертшир.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.brc.ac.uk/plantatlas/plant/agrimonia-procera|title=Agrimonia procera|last=BRC|work=Online Atlas of the British and Irish Flora|accessdate=2026-07-14|archive-date=2022-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220207140814/https://www.brc.ac.uk/plantatlas/plant/agrimonia-procera|url-status=dead}}</ref> Најзастапена е по ридовите во [[Стежер|дабови]] или понекогаш [[Бел јасен|јасенови]] шуми, или на рабовите на полињата во близина.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/flora-and-vegetation-of-shropshire-2015|title=The Flora and Vegetation of Shropshire|last=Lockton|first=Alex|last2=Whild|first2=Sarah|date=2015|publisher=Shropshire Botanical Society|location=Montford Bridge}}</ref> Цвета обично од крајот на јули во јужна Англија. Малку е познато за интеракциите помеѓу ''Agrimonia procera'' и другите видови. Британската база на податоци за инсекти и нивните растенија за храна <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.brc.ac.uk/dbif/hostsresults.aspx?hostid=202|title=Insects and their food plants}}</ref> наведува само една лисна вошка, ''Acyrthosiphon malvae'' (Mosley, 1841) што е забележана на ова растение. == Распространетост == Се смета дека автохтоната дистрибуција на ''Agrimonia procera'' е речиси цела [[Европа]] и [[Јужноафриканска Република|Јужна Африка]], но ниту една од териториите помеѓу нив.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:720304-1|title=Agrimonia procera Wallr.|last=Royal Botanic Gardens, Kew|work=Plants of the World Online}}</ref> Оваа впечатливо дисјункциска дистрибуција е многу невообичаена и може да се должи на транспорт на семето преку мигрирачки диви птици или поновото воведување од страна на луѓето. Меѓутоа, во Јужна Африка се смета за автохтона и официјално е категоризирана како „незагрозена“,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://redlist.sanbi.org/species.php?species=3453-6|title=Red List of South African Plants|last=South African National Biodiversity Institute|accessdate=7 February 2022}}</ref> иако некои извори, како што е веб-страницата за граѓански науки iNaturalist,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.inaturalist.org/guide_taxa/751782|title=Scented agrimony|work=iNaturalist}}</ref> ја опишуваат како инвазивна таму. == Распространетост во Македонија == Расте покрај планинските патишта. Позната е само за [[Пелистер]] и [[Гевгелија]] - [[Смрдлива Вода]].<ref name=":02" /> == Употреба == ''Agrimonia procera'' е вкусен за добитокот и се јавува во пасени шуми, ливади и пасишта. Како и другите видови ''Agrimonia'' се вели дека има корисни ефекти врз здравјето на експерименталните животни и го намалува воспалението во клетките ''ин витро''. Хемикалиите што се испитуваат вклучуваат соединение со горчлив вкус агримонин и разни флавоноиди.<ref>{{Наведено списание|last=Graeber|first=T.|date=2018|title=Agrimonia procera exerts antimicrobial effects, modulates the expression of defensins and cytokines in colonocytes and increases the immune response in lipopolysaccharide-challenged piglets|url=https://bmcvetres.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12917-018-1680-0|journal=BMC Veterinary Research|volume=14|page=346|doi=10.1186/s12917-018-1680-0|pmc=6238359|doi-access=free}}</ref> ''Agrimonia procera'' често се рекламира како средство кое има здравствени придобивки кај луѓето, иако медицинските извори нагласуваат дека генерално недостасуваат докази за ефикасноста и безбедноста.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.webmd.com/vitamins/ai/ingredientmono-604/agrimony|title=Agrimony - Uses, Side Effects, and More|work=WebMD|accessdate=7 February 2022}}</ref> Тврдењата за неговата употреба во минатото може да се претерани: римскиот автор Целзус, кој бил влијателен во медицината повеќе од илјада години, го споменува ''Agrimonia procera'' само како можен лек за каснувања од змија.<ref>{{Наведена книга|url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Celsus/home.html|title=De Medicina|last=Celsus|first=Aurus Cornelius|author-link=Aulus Cornelius Celsus|access-date=January 4, 2022}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] p2k1xxjgtw5p335oagprda1eab2y0c6 1 1400341 5602221 5602093 2026-07-30T16:09:32Z Akeckarov 54349 /* Шовинизам */ 5602221 wikitext text/x-wiki {{СЗР}}{{ВПМ}} == Шовинизам == [[Корисник:Simin|Simin]], со цел да се спречи уредничка војна отворам дискусија за темата. Според тебе тие наводи не совпаѓаат со текстот. Првиот навод пишува како тој го определува [[македонскиот јазик]] како новосоздадено. Тоа е стар псевдоисториски и шовинистички став, воведен за време на диктатурата на [[Тодор Живков]]. Додека вториот навод чисто ја прикажува неговата омраза спрема [[Македонци]], поточно [[Македонците во Бугарија]] кои моментално се репресирани. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 11:04, 30 јули 2026 (CEST) :Дозволете ми да се надоврзам – Gurther сака во статијава да пишува дека Канзуров имал "шовинистички ставови околу македонско-бугарскиот однос". Зошто? Затоа што секој што смета дека македонскиот јазик е нов, бил шовинист. Лично толкување. И како тоа што некој смета нешто за одреден јазик го прави шовинист "во односите" со друг народ? :За омразата - се отстранува потполно валиден текст што верно го одразува изворот. Во него прецизно се наведува кој смета дека Канзуров ги мрази Македонците.--[[User:Akeckarov|Akeckarov]] <small>([[User talk:Akeckarov|разговор]])</small> 18:08, 30 јули 2026 (CEST) 689hdrn2i7gpyelox0b5ixroa61u99a 5602231 5602221 2026-07-30T16:20:41Z Akeckarov 54349 5602231 wikitext text/x-wiki {{СЗР}}{{ВПМ}} == Шовинизам == [[Корисник:Simin|Simin]], со цел да се спречи уредничка војна отворам дискусија за темата. Според тебе тие наводи не совпаѓаат со текстот. Првиот навод пишува како тој го определува [[македонскиот јазик]] како новосоздадено. Тоа е стар псевдоисториски и шовинистички став, воведен за време на диктатурата на [[Тодор Живков]]. Додека вториот навод чисто ја прикажува неговата омраза спрема [[Македонци]], поточно [[Македонците во Бугарија]] кои моментално се репресирани. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 11:04, 30 јули 2026 (CEST) :Дозволете ми да се надоврзам – Gurther сака во статијава да пишува дека Канзуров имал "шовинистички ставови околу македонско-бугарскиот однос". Зошто? Затоа што секој што смета дека македонскиот јазик е нов, бил шовинист. Лично толкување. И како тоа што некој смета нешто за одреден јазик го прави шовинист "во односите" со друг народ? :За омразата - се отстранува потполно валиден текст што верно го одразува изворот. Во него прецизно се наведува кој смета дека Канзуров ги мрази Македонците и кои Македонци.--[[User:Akeckarov|Akeckarov]] <small>([[User talk:Akeckarov|разговор]])</small> 18:08, 30 јули 2026 (CEST) nd8h3rd4w1h8odeqkyunzyym0amng7t 5602247 5602231 2026-07-30T16:52:42Z Gurther 105215 /* Шовинизам */ Одговор 5602247 wikitext text/x-wiki {{СЗР}}{{ВПМ}} == Шовинизам == [[Корисник:Simin|Simin]], со цел да се спречи уредничка војна отворам дискусија за темата. Според тебе тие наводи не совпаѓаат со текстот. Првиот навод пишува како тој го определува [[македонскиот јазик]] како новосоздадено. Тоа е стар псевдоисториски и шовинистички став, воведен за време на диктатурата на [[Тодор Живков]]. Додека вториот навод чисто ја прикажува неговата омраза спрема [[Македонци]], поточно [[Македонците во Бугарија]] кои моментално се репресирани. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 11:04, 30 јули 2026 (CEST) :Дозволете ми да се надоврзам – Gurther сака во статијава да пишува дека Канзуров имал "шовинистички ставови околу македонско-бугарскиот однос". Зошто? Затоа што секој што смета дека македонскиот јазик е нов, бил шовинист. Лично толкување. И како тоа што некој смета нешто за одреден јазик го прави шовинист "во односите" со друг народ? :За омразата - се отстранува потполно валиден текст што верно го одразува изворот. Во него прецизно се наведува кој смета дека Канзуров ги мрази Македонците и кои Македонци.--[[User:Akeckarov|Akeckarov]] <small>([[User talk:Akeckarov|разговор]])</small> 18:08, 30 јули 2026 (CEST) ::[[Корисник:Akeckarov|Akeckarov]], тоа не е лично ниту ново толкување. Под Тодор Живков, идеата дека Македонците и нивниот јазик е новосоздаден бил вметнат во доктрината. Тие кои се приврзани или платени од државата обично ги прикажуваат овие гледишта. За вториот извор, Simin во лош стил го претставил, особено со фраза како „граѓани со македонска самосвесна определба во Бугарија“. Таков стил на пишување е ксенофобиски и граничи на јазик употребен при фашистичката окупација. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 18:52, 30 јули 2026 (CEST) lnenrwvjiurd82aj11cwkrj4pr300xb 3 1400342 5602213 5602098 2026-07-30T15:36:22Z Akeckarov 54349 5602213 wikitext text/x-wiki == јули 2026 == {{Uw2}} [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 11:08, 30 јули 2026 (CEST) Почитувани, Gurther, како што наведов во [https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9A%D1%80%D1%83%D0%BC_%D0%A7%D1%83%D1%88%D0%BA%D0%BE%D0%B2&diff=prev&oldid=5601094 резимето] на една од моите измени, Вашите измени наликуваат на вандализам. Изворите го поткрепуваат мојот став. Што го поткрепува Вашиот?--[[User:Akeckarov|Akeckarov]] <small>([[User talk:Akeckarov|разговор]])</small> 17:35, 30 јули 2026 (CEST) baixgyjshhe3mhn7dwgalqgif07zb7f 0 1400351 5602220 2026-07-30T16:07:14Z Buli 2648 Создадена страница со: Коста Пеќанец (роден како Константин Миловановиќ) бил српски четнички војвода и една од најконтроверзните личности во српската и југословенската историја од првата половина на XX век. Учествувал во Македонската борба, Балканските војни, Првата св... 5602220 wikitext text/x-wiki Коста Пеќанец (роден како Константин Миловановиќ) бил српски четнички војвода и една од најконтроверзните личности во српската и југословенската историја од првата половина на XX век. Учествувал во Македонската борба, Балканските војни, Првата светска војна и Втората светска војна. Неговиот живот може да се подели на неколку периоди. ### Рани години Пеќанец е роден во 1879 година во близина на Дечани, во Косовскиот вилает на Отоманското Царство. Кога бил дете, неговите родители загинале при напад врз манастирот Високи Дечани, по што бил одгледуван од роднини. Во 1892 година се преселил во Кралството Србија, каде служел во војската и стекнал чин резервен офицер. По напуштањето на активната служба се приклучил на српската четничка организација, која испраќала вооружени чети во османлиска Македонија. ### Македонската борба Од 1903 година бил еден од најистакнатите српски четнички војводи во Македонија. Учествувал во судири против османлиските сили, но и против припадници на Внатрешната македонска револуционерна организација (ВМРО), бидејќи српското и бугарското револуционерно движење воделе меѓусебна борба за влијание врз словенското население во Македонија. Пеќанец командувал со повеќе чети во Скопската, Кумановската и Пчињската област и уште во 1904 година ја добил титулата војвода. ### Балканските војни и Првата светска војна Во Балканските војни (1912–1913) учествувал како припадник на српската војска и четничките одреди. За време на Првата светска војна, по повлекувањето на српската војска преку Албанија, бил испратен назад во окупирана Србија за да организира герилски отпор. Најпознат е по учеството во Топличкото востание од 1917 година, единственото поголемо востание на окупирана територија во Европа за време на Првата светска војна. Иако првично настојувал да го одложи востанието додека не пристигне сојузничка помош, откако тоа започнало активно учествувал во борбите против бугарските и австроунгарските сили. По задушувањето на востанието продолжил со герилска борба до пробивот на Солунскиот фронт во 1918 година. ### Меѓу двете светски војни По војната станал највлијателниот водач на четничките ветерански организации во Кралството Југославија. Во 1930-тите бил претседател на Четничкото здружение и го претворил во масовна националистичка организација со стотици илјади членови. Бил силен противник на комунистите и поддржувач на централизираната југословенска држава со доминантна улога на Србите. ### Втората светска војна Непосредно пред германската инвазија врз Југославија во април 1941 година, југословенската влада му доверила оружје и средства за организирање герилски единици во јужна Србија, Косово и Македонија. Меѓутоа, по брзиот пораз на Југославија, Пеќанец решил да не води вооружен отпор против германските окупациски сили. Наместо тоа, воспоставил соработка со германската воена управа и со владата на Милан Недиќ во окупирана Србија. Неговите четнички единици главно биле користени во борби против партизаните и против четниците на Дража Михаиловиќ. Поради оваа соработка, Германците и Недиќевата власт постепено ја изгубиле довербата во него и до 1943 година неговите единици биле распуштени или преминале кај Михаиловиќ. ### Смрт Во 1944 година Пеќанец бил заробен од четници лојални на Драгољуб Михаиловиќ. Постојат различни извештаи за точниот датум и околностите, но најприфатено е дека бил погубен во мај или јуни 1944 година, по наредба на Михаиловиќ, кој го сметал за предавник поради неговата соработка со окупаторот. 1mlexi94xxyq81vuo4buuaosj1n2mpi 5602222 5602220 2026-07-30T16:10:41Z Buli 2648 5602222 wikitext text/x-wiki '''Коста Пеќанец''' (роден како '''Константин Миловановиќ''') бил српски четнички војвода и една од најконтроверзните личности во српската и југословенската историја од првата половина на XX век. Учествувал во Македонската борба, Балканските војни, Првата светска војна и Втората светска војна. Неговиот живот може да се подели на неколку периоди. == Рани години == Пеќанец е роден во 1879 година во близина на [[Дечани]], во Косовскиот вилает на Отоманското Царство. Кога бил дете, неговите родители загинале при напад врз манастирот Високи Дечани, по што бил одгледуван од роднини. Во 1892 година се преселил во Кралството Србија, каде служел во војската и стекнал чин резервен офицер. По напуштањето на активната служба се приклучил на српската четничка организација, која испраќала вооружени чети во османлиска Македонија. == Македонската борба == Од 1903 година бил еден од најистакнатите српски четнички војводи во Македонија. Учествувал во судири против османлиските сили, но и против припадници на Внатрешната македонска револуционерна организација (ВМРО), бидејќи српското и бугарското револуционерно движење воделе меѓусебна борба за влијание врз словенското население во Македонија. Пеќанец командувал со повеќе чети во Скопската, Кумановската и Пчињската област и уште во 1904 година ја добил титулата војвода. == Балканските војни и Првата светска војна == Во Балканските војни (1912–1913) учествувал како припадник на српската војска и четничките одреди. За време на Првата светска војна, по повлекувањето на српската војска преку Албанија, бил испратен назад во окупирана Србија за да организира герилски отпор. Најпознат е по учеството во [[Топличко востание|Топличкото востание]] од 1917 година, единственото поголемо востание на окупирана територија во Европа за време на Првата светска војна. Иако првично настојувал да го одложи востанието додека не пристигне сојузничка помош, откако тоа започнало активно учествувал во борбите против бугарските и австроунгарските сили. По задушувањето на востанието продолжил со герилска борба до пробивот на [[Солунскиот фронт]] во 1918 година. == Меѓу двете светски војни == По војната станал највлијателниот водач на четничките ветерански организации во Кралството Југославија. Во 1930-тите бил претседател на Четничкото здружение и го претворил во масовна националистичка организација со стотици илјади членови. Бил силен противник на комунистите и поддржувач на централизираната југословенска држава со доминантна улога на Србите. == Втората светска војна == Непосредно пред германската инвазија врз Југославија во април 1941 година, југословенската влада му доверила оружје и средства за организирање герилски единици во јужна Србија, Косово и Македонија. Меѓутоа, по брзиот пораз на Југославија, Пеќанец решил да не води вооружен отпор против германските окупациски сили. Наместо тоа, воспоставил соработка со германската воена управа и со владата на [[Милан Недиќ]] во окупирана Србија. Неговите четнички единици главно биле користени во борби против партизаните и против четниците на Дража Михаиловиќ. Поради оваа соработка, Германците и Недиќевата власт постепено ја изгубиле довербата во него и до 1943 година неговите единици биле распуштени или преминале кај Михаиловиќ. == Смрт == Во 1944 година Пеќанец бил заробен од четници лојални на [[Дража Михаиловиќ]]. Постојат различни извештаи за точниот датум и околностите, но најприфатено е дека бил погубен во мај или јуни 1944 година, по наредба на Михаиловиќ, кој го сметал за предавник поради неговата соработка со окупаторот. cr6w47lmqw3v9k63p00eaze7d3e6g37 5602224 5602222 2026-07-30T16:12:43Z Buli 2648 5602224 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Kosta Pećanac portrait.jpg|мини|Коста Пеќанец]] '''Коста Пеќанец''' (роден како '''Константин Миловановиќ''') бил српски четнички војвода и една од најконтроверзните личности во српската и југословенската историја од првата половина на XX век. Учествувал во Македонската борба, Балканските војни, Првата светска војна и Втората светска војна. Неговиот живот може да се подели на неколку периоди. == Рани години == Пеќанец е роден во 1879 година во близина на [[Дечани]], во Косовскиот вилает на Отоманското Царство. Кога бил дете, неговите родители загинале при напад врз манастирот Високи Дечани, по што бил одгледуван од роднини. Во 1892 година се преселил во Кралството Србија, каде служел во војската и стекнал чин резервен офицер. По напуштањето на активната служба се приклучил на српската четничка организација, која испраќала вооружени чети во османлиска Македонија. == Македонската борба == Од 1903 година бил еден од најистакнатите српски четнички војводи во Македонија. Учествувал во судири против османлиските сили, но и против припадници на Внатрешната македонска револуционерна организација (ВМРО), бидејќи српското и бугарското револуционерно движење воделе меѓусебна борба за влијание врз словенското население во Македонија. Пеќанец командувал со повеќе чети во Скопската, Кумановската и Пчињската област и уште во 1904 година ја добил титулата војвода. == Балканските војни и Првата светска војна == Во Балканските војни (1912–1913) учествувал како припадник на српската војска и четничките одреди. За време на Првата светска војна, по повлекувањето на српската војска преку Албанија, бил испратен назад во окупирана Србија за да организира герилски отпор. Најпознат е по учеството во [[Топличко востание|Топличкото востание]] од 1917 година, единственото поголемо востание на окупирана територија во Европа за време на Првата светска војна. Иако првично настојувал да го одложи востанието додека не пристигне сојузничка помош, откако тоа започнало активно учествувал во борбите против бугарските и австроунгарските сили. По задушувањето на востанието продолжил со герилска борба до пробивот на [[Солунскиот фронт]] во 1918 година. == Меѓу двете светски војни == По војната станал највлијателниот водач на четничките ветерански организации во Кралството Југославија. Во 1930-тите бил претседател на Четничкото здружение и го претворил во масовна националистичка организација со стотици илјади членови. Бил силен противник на комунистите и поддржувач на централизираната југословенска држава со доминантна улога на Србите. == Втората светска војна == Непосредно пред германската инвазија врз Југославија во април 1941 година, југословенската влада му доверила оружје и средства за организирање герилски единици во јужна Србија, Косово и Македонија. Меѓутоа, по брзиот пораз на Југославија, Пеќанец решил да не води вооружен отпор против германските окупациски сили. Наместо тоа, воспоставил соработка со германската воена управа и со владата на [[Милан Недиќ]] во окупирана Србија. Неговите четнички единици главно биле користени во борби против партизаните и против четниците на Дража Михаиловиќ. Поради оваа соработка, Германците и Недиќевата власт постепено ја изгубиле довербата во него и до 1943 година неговите единици биле распуштени или преминале кај Михаиловиќ. == Смрт == Во 1944 година Пеќанец бил заробен од четници лојални на [[Дража Михаиловиќ]]. Постојат различни извештаи за точниот датум и околностите, но најприфатено е дека бил погубен во мај или јуни 1944 година, по наредба на Михаиловиќ, кој го сметал за предавник поради неговата соработка со окупаторот. 9vawf3fdvq7ajg0lvx2ejrae3rlf8cs 5602225 5602224 2026-07-30T16:14:00Z Buli 2648 /* Смрт */ 5602225 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Kosta Pećanac portrait.jpg|мини|Коста Пеќанец]] '''Коста Пеќанец''' (роден како '''Константин Миловановиќ''') бил српски четнички војвода и една од најконтроверзните личности во српската и југословенската историја од првата половина на XX век. Учествувал во Македонската борба, Балканските војни, Првата светска војна и Втората светска војна. Неговиот живот може да се подели на неколку периоди. == Рани години == Пеќанец е роден во 1879 година во близина на [[Дечани]], во Косовскиот вилает на Отоманското Царство. Кога бил дете, неговите родители загинале при напад врз манастирот Високи Дечани, по што бил одгледуван од роднини. Во 1892 година се преселил во Кралството Србија, каде служел во војската и стекнал чин резервен офицер. По напуштањето на активната служба се приклучил на српската четничка организација, која испраќала вооружени чети во османлиска Македонија. == Македонската борба == Од 1903 година бил еден од најистакнатите српски четнички војводи во Македонија. Учествувал во судири против османлиските сили, но и против припадници на Внатрешната македонска револуционерна организација (ВМРО), бидејќи српското и бугарското револуционерно движење воделе меѓусебна борба за влијание врз словенското население во Македонија. Пеќанец командувал со повеќе чети во Скопската, Кумановската и Пчињската област и уште во 1904 година ја добил титулата војвода. == Балканските војни и Првата светска војна == Во Балканските војни (1912–1913) учествувал како припадник на српската војска и четничките одреди. За време на Првата светска војна, по повлекувањето на српската војска преку Албанија, бил испратен назад во окупирана Србија за да организира герилски отпор. Најпознат е по учеството во [[Топличко востание|Топличкото востание]] од 1917 година, единственото поголемо востание на окупирана територија во Европа за време на Првата светска војна. Иако првично настојувал да го одложи востанието додека не пристигне сојузничка помош, откако тоа започнало активно учествувал во борбите против бугарските и австроунгарските сили. По задушувањето на востанието продолжил со герилска борба до пробивот на [[Солунскиот фронт]] во 1918 година. == Меѓу двете светски војни == По војната станал највлијателниот водач на четничките ветерански организации во Кралството Југославија. Во 1930-тите бил претседател на Четничкото здружение и го претворил во масовна националистичка организација со стотици илјади членови. Бил силен противник на комунистите и поддржувач на централизираната југословенска држава со доминантна улога на Србите. == Втората светска војна == Непосредно пред германската инвазија врз Југославија во април 1941 година, југословенската влада му доверила оружје и средства за организирање герилски единици во јужна Србија, Косово и Македонија. Меѓутоа, по брзиот пораз на Југославија, Пеќанец решил да не води вооружен отпор против германските окупациски сили. Наместо тоа, воспоставил соработка со германската воена управа и со владата на [[Милан Недиќ]] во окупирана Србија. Неговите четнички единици главно биле користени во борби против партизаните и против четниците на Дража Михаиловиќ. Поради оваа соработка, Германците и Недиќевата власт постепено ја изгубиле довербата во него и до 1943 година неговите единици биле распуштени или преминале кај Михаиловиќ. == Смрт == Во 1944 година Пеќанец бил заробен од четници лојални на [[Дража Михаиловиќ]]. Постојат различни извештаи за точниот датум и околностите, но најприфатено е дека бил погубен во мај или јуни 1944 година, по наредба на Михаиловиќ, кој го сметал за предавник поради неговата соработка со окупаторот. [[Категорија:Личности од Балканските војни]] r85e0z22uvbbiplpcx5om087buz3hq0 10 1400352 5602228 2026-07-30T16:18:10Z Buli 2648 Создадена страница со: <includeonly>{{#invoke:shindo|color}}</includeonly><noinclude> {{documentation}} </noinclude> 5602228 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:shindo|color}}</includeonly><noinclude> {{documentation}} </noinclude> gnarcxwq9blmnq965hy490n7y8i9byn 10 1400353 5602229 2026-07-30T16:19:06Z Buli 2648 Создадена страница со: <includeonly>{{#invoke:shindo|format}}</includeonly><noinclude> {{documentation}} </noinclude> 5602229 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:shindo|format}}</includeonly><noinclude> {{documentation}} </noinclude> eh858ngwo1et67da1lnrgkx2lv6j7r4 828 1400354 5602230 2026-07-30T16:20:05Z Buli 2648 Создадена страница со: --- This is the Shindo module. Named after the Japanese term used for classifying earthquakes {{lang|ja|{{ruby|[[wikt:震度|震度]]|しんど}}}}, this module provides utility for seismic intensity scales. -- -- Seismic intensity data generated on [[Module:Shindo/data]]. Messages on [[Module:Shindo/messages]]. -- @module shindo -- @alias p -- @require Module:Arguments -- @require Module:MakeInvokeFunc -- @require Module:Message -- @require... 5602230 Scribunto text/plain --- This is the Shindo module. Named after the Japanese term used for classifying earthquakes {{lang|ja|{{ruby|[[wikt:震度|震度]]|しんど}}}}, this module provides utility for seismic intensity scales. -- -- Seismic intensity data generated on [[Module:Shindo/data]]. Messages on [[Module:Shindo/messages]]. -- @module shindo -- @alias p -- @require Module:Arguments -- @require Module:MakeInvokeFunc -- @require Module:Message -- @require Module:Yesno -- @release beta -- local p = {} local getArgs = require("Module:Arguments").getArgs local data = mw.loadData("Module:Shindo/data") local messages = mw.loadData("Module:Shindo/messages") local makeInvokeFunc = require("Module:MakeInvokeFunc")(p) local message = require("Module:Message")(messages) local yn = require("Module:Yesno") --- Gets the grayscale value of a specific color -- @function getValueOfColor -- @param {table} tbl table for colors -- @param {number} tbl[1] red value -- @param {number} tbl[2] green value -- @param {number} tbl[3] blue value -- @return {number} Decimal value of the color. local function getValueOfColor(tbl) return (tbl[1] + tbl[2] + tbl[3]) / 3 / 255 end --- Gets the color as a comma-separated value for CSS -- @function rgbColor -- @todo compute alpha transparency for dark mode, etc. -- @param {table} tbl table for colors -- @param {number} tbl[1] red value -- @param {number} tbl[2] green value -- @param {number} tbl[3] blue value -- @return {string} The color in the format red, green, blue local function rgbColor(tbl) return tbl[1] .. (tbl[2] and ", " .. tbl[2] .. (tbl[3] and ", " .. tbl[3] or "") or "") end --- Gets the average of multiple colors -- @function averageColor -- @param {table} tbl table of multiple colors -- @return {number} Decimal value of the color. local function averageColor(tbl) local colors = {} for k,v in pairs(tbl) do colors[k] = v end local avg = {0, 0, 0} for _,color in pairs(colors) do avg[1] = avg[1] + color[1] avg[2] = avg[2] + color[2] avg[3] = avg[3] + color[3] end avg[1] = math.ceil(avg[1] / #colors) - avg[1] / #colors > 0.5 and math.floor(avg[1] / #colors) or math.ceil(avg[1] / #colors) avg[2] = math.ceil(avg[2] / #colors) - avg[2] / #colors > 0.5 and math.floor(avg[2] / #colors) or math.ceil(avg[2] / #colors) avg[3] = math.ceil(avg[3] / #colors) - avg[3] / #colors > 0.5 and math.floor(avg[3] / #colors) or math.ceil(avg[3] / #colors) return avg end --- Gets all the intensity values from a scale -- @function listIntensitiesFromScale -- @param {string} scale First scale name -- @param {string} intensities Table of intensity values -- @param {boolean} labelScale Whether to label a scale -- @param {string} scale Second scale name -- @return {string} List of intensities local function listIntensitiesFromScale(scale, intensities, labelScale, scale2) local out = '' if yn(labelScale) then out = out .. data[scale].short .. ' ' end local categoriesAreSame = true local category = "" for k,v in pairs(intensities) do if data[scale].ranks[v] == nil then error(message("invalidIntensity", {v, scale})) end out = out .. data[scale].ranks[v].label if k ~= #intensities then if #intensities == 2 then out = out .. '–' else out = out .. '/' end end if category == "" and categoriesAreSame then category = data[scale].ranks[v].category or "" end categoriesAreSame = categoriesAreSame and category ~= "" and (data[scale].ranks[v].category and data[scale].ranks[v].category == category or false) end if categoriesAreSame and category ~= "" and not scale2 then out = out .. " (''" .. category .. "'')" end return out end --- Gets the inline CSS for a particular scale's intensity color -- @function p._color -- @param {table} args frame arguments -- @param {string} args.scale The name of the scale -- @param {string} args.intensity The intensity of the scale -- @return {string} Preprocessed text output p._color = function(args) local scale = string.lower(args.scale or args[1] or error(message("noScaleShortCode"))) local intensity = string.upper(args.intensity or args[2] or error(message("noIntensity"))) if data[scale] == nil then error(message("invalidScale", {scale})) end if data[scale].ranks[intensity] == nil then error(message("invalidIntensity", {intensity, scale})) end local order = data[scale].ranks[intensity].order local color = data[scale].colors[order] local colorIntensity = getValueOfColor(color) return 'background-color:rgb(' .. rgbColor(color) .. '); color:' .. (colorIntensity < 0.5 and "white" or "black") .. ";" end --- Gets the format of the scale as a wikitable -- @function p._formatInWikitable -- @param {table} args frame arguments -- @param {string} args.scale The name of the scale -- @param {string} args.intensity The intensity of the scale -- @param {string} args.tagProps additional properties for the wikitable row -- @param {boolean} args.header if the formatting is done as a header -- @param {boolean} args.link whether to link to the scale page -- @param {boolean} args.labelScale whether to include the name of the scale -- @return {string} Preprocessed text output p._formatInWikitable = function(args) local scale = string.lower(args.scale or args[1] or error(message("noScaleShortCode"))) local link = args.link ~= nil and args.link or true local labelScale = args.labelScale ~= nil and args.labelScale or true local doColor = args.color ~= nil and args.color or true local intensity = string.upper(args.intensity or args[2] or error(message("noIntensity"))) local intensities = mw.text.split(intensity, "/") or { intensity } if data[scale] == nil then error(message("invalidScale", {scale})) end local colors = {} for k,v in pairs(intensities) do local order = data[scale].ranks[v].order colors[k] = data[scale].colors[order] end local color = averageColor(colors) local colorIntensity = getValueOfColor(color) local out = "" if yn(args.header or false) then out = out .. "! " else out = out .. "| " end out = out .. (args.tagProps ~= nil and args.tagProps or "") if (yn(doColor)) then out = out .. 'style="background-color:rgba(' .. rgbColor(color) .. '); color:' .. (colorIntensity < 0.5 and "white" or "black") .. ';' .. (args.style or "") .. '" | ' elseif (args.style) then out = out .. 'style="' .. (args.style or "") .. '" | ' end if yn(link) then out = out .. '[[' .. data[scale].name .. "#" .. data[scale].id_prefix .. data[scale].ranks[intensity].id .. "|" end if yn(doColor) then out = out .. '<span style=\"color:' .. (colorIntensity < 0.5 and "white" or "black") .. ';">' end out = out .. listIntensitiesFromScale(scale, intensities, labelScale, false) if yn(doColor) then out = out .. '</span>' end if yn(link) then out = out .. "]]" end return out end --- Gets the format of the scale as a tag -- @function p._formatTag -- @param {table} args frame arguments -- @param {string} args.scale The name of the scale -- @param {string} args.scale2 The name of a second scale -- @param {string} args.intensity The intensity of the scale -- @param {string} args.intensity2 The intensity for the second scale -- @param {string} args.tag Tag name -- @param {string} args.style styling for the tag -- @param {string} args.tagProps additional properties for the tag -- @param {boolean} args.color Whether to color the entry -- @param {boolean} args.link whether to link to the scale page -- @return {string} Preprocessed text output p._formatTag = function(args) local scale = string.lower(args.scale or args[1] or error(message("noScaleShortCode"))) local scale2 = args.scale2 or args[3] or nil if scale2 ~= nil then scale2 = string.lower(scale2) end local link = args.link ~= nil and args.link or true local labelScale = args.labelScale ~= nil and args.labelScale or true local doColor = args.color ~= nil and args.color or true local intensity = string.upper(args.intensity or args[2] or error(message("noIntensity"))) local intensities = mw.text.split(intensity, "/") or { intensity } local intensity2 = args.intensity2 or args[4] or (scale2 and error(message("noIntensity"))) or nil local intensities2 = {} if intensity2 ~= nil then intensity2 = string.upper(intensity2) intensities2 = mw.text.split(intensity2, "/") or { intensity2 } end if data[scale] == nil then error(message("invalidScale", {scale})) end if scale2 and data[scale2] == nil then error(message("invalidScale", {scale2})) end local colors = {} for k,v in pairs(intensities) do local order = data[scale].ranks[v].order colors[k] = data[scale].colors[order] end local color = averageColor(colors) local colorIntensity = getValueOfColor(color) local out = '' if yn(doColor) then out = out .. '<' .. (args.tag or "span") .. ' style="background-color:rgba(' .. rgbColor(color) .. '); padding:4px; color:' .. (colorIntensity < 0.5 and "white" or "black") .. '; ' elseif args.style then out = out .. '<' .. (args.tag or "span") .. ' style="' else out = out .. '<' .. (args.tag or "span") end if args.style then out = out .. args.style out = out .. '" ' elseif yn(doColor) then out = out .. '" ' end out = out .. (args.tagProps ~= nil and args.tagProps or "") out = out .. ">" if yn(link) then out = out .. '[[' .. data[scale].name .. "#" .. data[scale].id_prefix .. data[scale].ranks[intensities[1]].id .. "|" end if yn(doColor) then out = out .. '<span style=\"color:' .. (colorIntensity < 0.5 and "white" or "black") .. ';">' end out = out .. listIntensitiesFromScale(scale, intensities, labelScale, scale2) if yn(doColor) then out = out .. '</span>' end if yn(link) then out = out .. "]]" end if (scale2) then out = out .. " (" if yn(link) then out = out .. '[[' .. data[scale2].name .. "#" .. data[scale2].id_prefix .. data[scale2].ranks[intensities2[1]].id .. "|" end if yn(doColor) then out = out .. '<span style=\"color:' .. (colorIntensity < 0.5 and "white" or "black") .. ';">' end out = out .. listIntensitiesFromScale(scale2, intensities2, true, true) if yn(doColor) then out = out .. '</span>' end if yn(link) then out = out .. "]]" end out = out .. ")" end out = out .. '</' .. (args.tag or "span") .. '>' return mw.getCurrentFrame():preprocess(out) end p._format = function(args) if args["format"] == "wikitable" then return p.formatInWikitable(args) else return p.formatTag(args) end end p._getScaleName = function(args) local scale = string.lower(args.scale or args[1] or error(message("noScaleShortCode"))) if data[scale] == nil then error(message("invalidScale", {scale})) end local out = '' if yn(args.link or true) then out = out .. '[[' .. data[scale].name .. '|' end out = out .. data[scale].name if yn(args.link or true) then out = out .. ']]' end return out end -- uses binary search to convert a peak ground acceleration to a seismic intensity function convert(pga, ranks, ranksSorted, left, right) left = left ~= nil and left or 0 right = right ~= nil and right or #ranksSorted index = math.floor((left + right) / 2) local lower = ranks[ranksSorted[index + 1]].pga local upper = ranksSorted[index + 2] and ranks[ranksSorted[index + 2]].pga or math.huge if (pga >= upper) then return convert(pga, ranks, ranksSorted, index, right) elseif (pga < lower) then return convert(pga, ranks, ranksSorted, left, index) else return ranksSorted[index + 1] end end p._convert = function(args) local scale = string.lower(args.scale or args[1] or error(message("noScaleShortCode"))) if data[scale] == nil then error(message("invalidScale", {scale})) end local ranksSorted = {} for k,v in ipairs(data["mmi"].ranksSorted) do ranksSorted[k] = v end return convert(tonumber(args.pga or args[2]), data[scale].ranks, ranksSorted) end p.convert1 = convert --debugging p._list = function(args) local out = mw.html.create('ul') for k,v in pairs(data) do local list = out:tag('li') list:wikitext('<code>' .. k .. '</code>: [[' .. v.name .. '|' .. v.name .. ']]') local tb = list:tag('table'):addClass("wikitable") tb :tag("tr") :tag("th"):wikitext("Seismic intensity"):done() :tag("th"):wikitext("Display"):done() :done() for l,w in pairs(v.order) do tb:tag('tr'):wikitext('<td><code>' .. w .. '</code></td> ' .. p.format({k, w, tag = "td"})):done() end list:done() end out:allDone() return tostring(out) end -- make each scale invokable for k,v in pairs(data) do if p["_" .. k] ~= nil then error(message("scaleNameInvalid", k)) end p["_" .. k] = function(args) args["scale"] = k args["intensity"] = args["intensity"] or args[1] or nil args["scale2"] = args["scale2"] or args[2] or nil args["intensity2"] = args["intensity2"] or args[3] or nil if args["format"] == "wikitable" then return p.formatInWikitable(args) else return p.formatTag(args) end end end -- make all functions that begin with _ invokable local q = mw.clone(p) for k,v in pairs(q) do if mw.ustring.sub(k, 1, 1) == "_" then p[mw.ustring.sub(k, 2, #k)] = makeInvokeFunc(k) end end return p 0udw8vtb3patjd9p97el097bglh659v 828 1400355 5602232 2026-07-30T16:21:49Z Buli 2648 Создадена страница со: --- Data for [[Module:Shindo]]. -- @submodule shindo.data -- @alias data --- Makes a new seismic intensity scale from a template scale -- @param {table} scale existing scale -- @param {string} name name of new scale -- @param {string} id_prefix name of id prefix -- @param {string} short name/abbreviation of scale -- @return {table} new scale function makeFromTemplateScale(scale, name, id_prefix, short) local returnVal = mw.clone(scale) returnVal... 5602232 Scribunto text/plain --- Data for [[Module:Shindo]]. -- @submodule shindo.data -- @alias data --- Makes a new seismic intensity scale from a template scale -- @param {table} scale existing scale -- @param {string} name name of new scale -- @param {string} id_prefix name of id prefix -- @param {string} short name/abbreviation of scale -- @return {table} new scale function makeFromTemplateScale(scale, name, id_prefix, short) local returnVal = mw.clone(scale) returnVal.name = name or returnVal.name returnVal.id_prefix = id_prefix returnVal.short = short return returnVal end --- Adds field to multiple scales -- @param {string} nameOfField field name -- @param {table} objectToWriteTo write to object -- @param {table} id_prefix name of id prefix function addField(nameOfField, objectToWriteTo, objectToReadFrom) for k,v in pairs(objectToWriteTo) do if objectToReadFrom[k] ~= nil then v[nameOfField] = objectToReadFrom[k] end end end local data = {} --- MMI and many other scales -- @property {table} data["mmi"] data["mmi"] = { name = "Modified Mercalli intensity scale", id_prefix = "mmi-", short = "MMI", colors = { {255, 255, 255}, {191, 204, 255}, {175, 217, 255}, {160, 230, 255}, {128, 255, 255}, {122, 255, 147}, {255, 255, 0}, {255, 200, 0}, {255, 145, 0}, {255, 0, 0}, {200, 0, 0}, {164, 0, 0}, {128, 0, 0} }, order = {"I", "II", "III", "IV", "V", "VI", "VII", "VIII", "IX", "X", "XI", "XII"}, ranks = { ["1"] = { id = "1", order = 1, label = "I" }, ["2"] = { id = "2", order = 2, label = "II" }, ["3"] = { id = "3", order = 4, label = "III" }, ["4"] = { id = "4", order = 5, label = "IV" }, ["5"] = { id = "5", order = 6, label = "V" }, ["6"] = { id = "6", order = 7, label = "VI" }, ["7"] = { id = "7", order = 8, label = "VII" }, ["8"] = { id = "8", order = 9, label = "VIII" }, ["9"] = { id = "9", order = 10, label = "IX" }, ["10"] = { id = "10", order = 11, label = "X" }, ["11"] = { id = "11", order = 12, label = "XI" }, ["12"] = { id = "12", order = 13, label = "XII" } } } -- Roman numeral aliases data["mmi"].ranks["I"] = data["mmi"].ranks["1"] data["mmi"].ranks["II"] = data["mmi"].ranks["2"] data["mmi"].ranks["III"] = data["mmi"].ranks["3"] data["mmi"].ranks["IV"] = data["mmi"].ranks["4"] data["mmi"].ranks["V"] = data["mmi"].ranks["5"] data["mmi"].ranks["VI"] = data["mmi"].ranks["6"] data["mmi"].ranks["VII"] = data["mmi"].ranks["7"] data["mmi"].ranks["VIII"] = data["mmi"].ranks["8"] data["mmi"].ranks["IX"] = data["mmi"].ranks["9"] data["mmi"].ranks["X"] = data["mmi"].ranks["10"] data["mmi"].ranks["XI"] = data["mmi"].ranks["11"] data["mmi"].ranks["XII"] = data["mmi"].ranks["12"] --- JMA, CWS, etc. -- @property {table} data["jma"] data["jma"] = { name = "Japan Meteorological Agency seismic intensity scale", id_prefix = "jma_", short = "JMA", order = {"0", "1", "2", "3", "4", "5-", "5+", "6-", "6+", "7"}, colors = { {255, 255, 255}, {242, 242, 255}, {160, 230, 255}, {0, 65, 255}, {250, 230, 150}, {255, 230, 0}, {255, 153, 0}, {255, 40, 0}, {165, 0, 33}, {180, 0, 104} }, ranks = { ["0"] = { id = "0", order = 1, label = "0" }, ["1"] = { id = "1", order = 2, label = "1" }, ["2"] = { id = "2", order = 3, label = "2" }, ["3"] = { id = "3", order = 4, label = "3" }, ["4"] = { id = "4", order = 5, label = "4" }, ["5-"] = { id = "5-", order = 6, label = "5−" }, ["5"] = { id = "5", order = 6, label = "5" }, ["5+"] = { id = "5+", order = 7, label = "5+" }, ["6-"] = { id = "6-", order = 8, label = "6−" }, ["6"] = { id = "6", order = 8, label = "6" }, ["6+"] = { id = "6+", order = 9, label = "6+" }, ["7"] = { id = "7", order = 10, label = "7" } } } -- @property {table} data["cwa"] data["cwa"] = makeFromTemplateScale(data.jma, "Central Weather Administration seismic intensity scale", "cwa_", "CWA") -- @property {table} data["csis"] data["csis"] = makeFromTemplateScale(data.mmi, "China seismic intensity scale", "csis-", "CSIS") -- @property {table} data["ems-98"] data["ems-98"] = makeFromTemplateScale(data.mmi, "European Macroseismic Scale", "ems-98-", "EMS-98") -- @property {table} data["msk-64"] data["msk-64"] = makeFromTemplateScale(data.mmi, "Medvedev–Sponheuer–Karnik scale", "msk-", "MSK-64") -- @property {table} data["rfs"] data["rfs"] = makeFromTemplateScale(data.mmi, "Rossi–Forel scale", "rfs-", "RFS") data["rfs"].ranks["11"] = nil data["rfs"].ranks["12"] = nil data["rfs"].ranks["XI"] = nil data["rfs"].ranks["XII"] = nil data["rfs"].order[12] = nil data["rfs"].order[11] = nil -- @property {table} data["peis"] data["peis"] = makeFromTemplateScale(data.rfs, "PHIVOLCS earthquake intensity scale", "peis-", "PEIS") -- ranks only present with USGS data["mmi"].ranks["2-3"] = { id = "2", order = 3, label = "II–III" } data["mmi"].ranks["II-III"] = data["mmi"].ranks["2-3"] data["mmi"].ranks["10+"] = { id = "10", order = 11, label = "X+" } data["mmi"].ranks["X+"] = data["mmi"].ranks["10+"] data["mmi"].order = {"I", "II", "II-III", "III", "IV", "V", "VI", "VII", "VIII", "IX", "X", "X+", "XI", "XII"} -- Add categorical rankings to data addField("category", data["mmi"].ranks, { ["1"] = "Not felt", ["2"] = "Weak", ["3"] = "Weak", ["2-3"] = "Weak", ["4"] = "Light", ["5"] = "Moderate", ["6"] = "Strong", ["7"] = "Very strong", ["8"] = "Severe", ["9"] = "Violent", ["10+"] = "Extreme", ["10"] = "Extreme", ["11"] = "Extreme", ["12"] = "Extreme" } ) addField("category", data["ems-98"].ranks, { ["1"] = "Not felt", ["2"] = "Scarcely felt", ["3"] = "Weak", ["4"] = "Largely observed", ["5"] = "Strong", ["6"] = "Slightly damaging", ["7"] = "Damaging", ["8"] = "Heavily damaging", ["9"] = "Destructive", ["10"] = "Very destructive", ["11"] = "Devastating", ["12"] = "Completely devastating" } ) addField("category", data["msk-64"].ranks, { ["1"] = "Not perceptible", ["2"] = "Hardly perceptible", ["3"] = "Weak", ["4"] = "Largely observed", ["5"] = "Fairly strong", ["6"] = "Strong", ["7"] = "Very strong", ["8"] = "Damaging", ["9"] = "Destructive", ["10"] = "Devastating", ["11"] = "Catastrophic", ["12"] = "Very catastrophic" } ) addField("category", data["peis"].ranks, { ["1"] = "Scarcely perceptible", ["2"] = "Slightly felt", ["3"] = "Weak", ["4"] = "Moderately strong", ["5"] = "Strong", ["6"] = "Very strong", ["7"] = "Destructive", ["8"] = "Very destructive", ["9"] = "Devastating", ["10"] = "Completely devastating" } ) addField("category", data["rfs"].ranks, { ["1"] = "Microseismic tremor", ["2"] = "Extremely feeble tremor", ["3"] = "Feeble tremor", ["4"] = "Slight tremor", ["5"] = "Moderate tremor", ["6"] = "Strong tremor", ["7"] = "Very strong tremor", ["8"] = "Damaging tremor", ["9"] = "Devastating tremor", ["10"] = "Extremely high intensity tremor" } ) -- lower values for peak ground acceleration for MMI see https://usgs.github.io/shakemap/manual4_0/ug_intensity.html -- all values in units of %g and will need to be converted for other uses -- also categorization is done in buckets with averages precomputed in Excel --[[ Rank PGA listed Average for bottom buckets 1 0.05 0.175 2-3 0.3 1.55 4 2.8 4.5 5 6.2 9.1 6 12 17 7 22 31 8 40 57.5 9 75 107 10+ 139 ]] --- ranks for MMI -- @property data["mmi"].ranks addField("pga", data["mmi"].ranks, { ["1"] = 0, ["2-3"] = 0.175, ["4"] = 1.55, ["5"] = 4.5, ["6"] = 9.1, ["7"] = 17, ["8"] = 31, ["9"] = 57.5, ["10+"] = 107 }) data["mmi"].ranksSorted = { "1", "2-3", "4", "5", "6", "7", "8", "9", "10+" } -- same for JMA (values from [[Japan Meterological Agency seismic intensity scale]] and converted back to %g's) --- ranks for JMA -- @property data["jma"].ranks addField("pga", data["jma"].ranks, { ["0"] = 0, ["1"] = 0.08, ["2"] = 0.26, ["3"] = 0.81, ["4"] = 2.55, ["5-"] = 8.16, ["5+"] = 14.29, ["6-"] = 25.51, ["6+"] = 32.14, ["7"] = 40 }) data["jma"].ranksSorted = { "0", "1", "2", "3", "4", "5-", "5+", "6-", "6+", "7" } return data a6sklgaupn7m4y9gz6x9shxlbh2z0nl 5602261 5602232 2026-07-30T17:30:24Z Buli 2648 5602261 Scribunto text/plain --- Data for [[Module:Shindo]]. -- @submodule shindo.data -- @alias data --- Makes a new seismic intensity scale from a template scale -- @param {table} scale existing scale -- @param {string} name name of new scale -- @param {string} id_prefix name of id prefix -- @param {string} short name/abbreviation of scale -- @return {table} new scale function makeFromTemplateScale(scale, name, id_prefix, short) local returnVal = mw.clone(scale) returnVal.name = name or returnVal.name returnVal.id_prefix = id_prefix returnVal.short = short return returnVal end --- Adds field to multiple scales -- @param {string} nameOfField field name -- @param {table} objectToWriteTo write to object -- @param {table} id_prefix name of id prefix function addField(nameOfField, objectToWriteTo, objectToReadFrom) for k,v in pairs(objectToWriteTo) do if objectToReadFrom[k] ~= nil then v[nameOfField] = objectToReadFrom[k] end end end local data = {} --- MMI and many other scales -- @property {table} data["mmi"] data["mmi"] = { name = "Modified Mercalli intensity scale", id_prefix = "mmi-", short = "MMI", colors = { {255, 255, 255}, {191, 204, 255}, {175, 217, 255}, {160, 230, 255}, {128, 255, 255}, {122, 255, 147}, {255, 255, 0}, {255, 200, 0}, {255, 145, 0}, {255, 0, 0}, {200, 0, 0}, {164, 0, 0}, {128, 0, 0} }, order = {"I", "II", "III", "IV", "V", "VI", "VII", "VIII", "IX", "X", "XI", "XII"}, ranks = { ["1"] = { id = "1", order = 1, label = "I" }, ["2"] = { id = "2", order = 2, label = "II" }, ["3"] = { id = "3", order = 4, label = "III" }, ["4"] = { id = "4", order = 5, label = "IV" }, ["5"] = { id = "5", order = 6, label = "V" }, ["6"] = { id = "6", order = 7, label = "VI" }, ["7"] = { id = "7", order = 8, label = "VII" }, ["8"] = { id = "8", order = 9, label = "VIII" }, ["9"] = { id = "9", order = 10, label = "IX" }, ["10"] = { id = "10", order = 11, label = "X" }, ["11"] = { id = "11", order = 12, label = "XI" }, ["12"] = { id = "12", order = 13, label = "XII" } } } -- Roman numeral aliases data["mmi"].ranks["I"] = data["mmi"].ranks["1"] data["mmi"].ranks["II"] = data["mmi"].ranks["2"] data["mmi"].ranks["III"] = data["mmi"].ranks["3"] data["mmi"].ranks["IV"] = data["mmi"].ranks["4"] data["mmi"].ranks["V"] = data["mmi"].ranks["5"] data["mmi"].ranks["VI"] = data["mmi"].ranks["6"] data["mmi"].ranks["VII"] = data["mmi"].ranks["7"] data["mmi"].ranks["VIII"] = data["mmi"].ranks["8"] data["mmi"].ranks["IX"] = data["mmi"].ranks["9"] data["mmi"].ranks["X"] = data["mmi"].ranks["10"] data["mmi"].ranks["XI"] = data["mmi"].ranks["11"] data["mmi"].ranks["XII"] = data["mmi"].ranks["12"] --- JMA, CWS, etc. -- @property {table} data["jma"] data["jma"] = { name = "Japan Meteorological Agency seismic intensity scale", id_prefix = "jma_", short = "JMA", order = {"0", "1", "2", "3", "4", "5-", "5+", "6-", "6+", "7"}, colors = { {255, 255, 255}, {242, 242, 255}, {160, 230, 255}, {0, 65, 255}, {250, 230, 150}, {255, 230, 0}, {255, 153, 0}, {255, 40, 0}, {165, 0, 33}, {180, 0, 104} }, ranks = { ["0"] = { id = "0", order = 1, label = "0" }, ["1"] = { id = "1", order = 2, label = "1" }, ["2"] = { id = "2", order = 3, label = "2" }, ["3"] = { id = "3", order = 4, label = "3" }, ["4"] = { id = "4", order = 5, label = "4" }, ["5-"] = { id = "5-", order = 6, label = "5−" }, ["5"] = { id = "5", order = 6, label = "5" }, ["5+"] = { id = "5+", order = 7, label = "5+" }, ["6-"] = { id = "6-", order = 8, label = "6−" }, ["6"] = { id = "6", order = 8, label = "6" }, ["6+"] = { id = "6+", order = 9, label = "6+" }, ["7"] = { id = "7", order = 10, label = "7" } } } -- @property {table} data["cwa"] data["cwa"] = makeFromTemplateScale(data.jma, "Central Weather Administration seismic intensity scale", "cwa_", "CWA") -- @property {table} data["csis"] data["csis"] = makeFromTemplateScale(data.mmi, "China seismic intensity scale", "csis-", "CSIS") -- @property {table} data["ems-98"] data["ems-98"] = makeFromTemplateScale(data.mmi, "European Macroseismic Scale", "ems-98-", "EMS-98") -- @property {table} data["msk-64"] data["msk-64"] = makeFromTemplateScale(data.mmi, "Medvedev–Sponheuer–Karnik scale", "msk-", "MSK-64") -- @property {table} data["rfs"] data["rfs"] = makeFromTemplateScale(data.mmi, "Rossi–Forel scale", "rfs-", "RFS") data["rfs"].ranks["11"] = nil data["rfs"].ranks["12"] = nil data["rfs"].ranks["XI"] = nil data["rfs"].ranks["XII"] = nil data["rfs"].order[12] = nil data["rfs"].order[11] = nil -- @property {table} data["peis"] data["peis"] = makeFromTemplateScale(data.rfs, "PHIVOLCS earthquake intensity scale", "peis-", "PEIS") -- ranks only present with USGS data["mmi"].ranks["2-3"] = { id = "2", order = 3, label = "II–III" } data["mmi"].ranks["II-III"] = data["mmi"].ranks["2-3"] data["mmi"].ranks["10+"] = { id = "10", order = 11, label = "X+" } data["mmi"].ranks["X+"] = data["mmi"].ranks["10+"] data["mmi"].order = {"I", "II", "II-III", "III", "IV", "V", "VI", "VII", "VIII", "IX", "X", "X+", "XI", "XII"} -- Add categorical rankings to data addField("category", data["mmi"].ranks, { ["1"] = "Незабележлив", ["2"] = "Занемарлив", ["3"] = "Слаб", ["2-3"] = "Слаб", ["4"] = "Умерен", ["5"] = "Прилично силен", ["6"] = "Силен", ["7"] = "Многу силен", ["8"] = "Разорен", ["9"] = "Опустошувачки", ["10+"] = "Уништувачки", ["10"] = "Уништувачки", ["11"] = "Катастрофален", ["12"] = "Катаклизмичен" } ) addField("category", data["ems-98"].ranks, { ["1"] = "Not felt", ["2"] = "Scarcely felt", ["3"] = "Weak", ["4"] = "Largely observed", ["5"] = "Strong", ["6"] = "Slightly damaging", ["7"] = "Damaging", ["8"] = "Heavily damaging", ["9"] = "Destructive", ["10"] = "Very destructive", ["11"] = "Devastating", ["12"] = "Completely devastating" } ) addField("category", data["msk-64"].ranks, { ["1"] = "Not perceptible", ["2"] = "Hardly perceptible", ["3"] = "Weak", ["4"] = "Largely observed", ["5"] = "Fairly strong", ["6"] = "Strong", ["7"] = "Very strong", ["8"] = "Damaging", ["9"] = "Destructive", ["10"] = "Devastating", ["11"] = "Catastrophic", ["12"] = "Very catastrophic" } ) addField("category", data["peis"].ranks, { ["1"] = "Scarcely perceptible", ["2"] = "Slightly felt", ["3"] = "Weak", ["4"] = "Moderately strong", ["5"] = "Strong", ["6"] = "Very strong", ["7"] = "Destructive", ["8"] = "Very destructive", ["9"] = "Devastating", ["10"] = "Completely devastating" } ) addField("category", data["rfs"].ranks, { ["1"] = "Microseismic tremor", ["2"] = "Extremely feeble tremor", ["3"] = "Feeble tremor", ["4"] = "Slight tremor", ["5"] = "Moderate tremor", ["6"] = "Strong tremor", ["7"] = "Very strong tremor", ["8"] = "Damaging tremor", ["9"] = "Devastating tremor", ["10"] = "Extremely high intensity tremor" } ) -- lower values for peak ground acceleration for MMI see https://usgs.github.io/shakemap/manual4_0/ug_intensity.html -- all values in units of %g and will need to be converted for other uses -- also categorization is done in buckets with averages precomputed in Excel --[[ Rank PGA listed Average for bottom buckets 1 0.05 0.175 2-3 0.3 1.55 4 2.8 4.5 5 6.2 9.1 6 12 17 7 22 31 8 40 57.5 9 75 107 10+ 139 ]] --- ranks for MMI -- @property data["mmi"].ranks addField("pga", data["mmi"].ranks, { ["1"] = 0, ["2-3"] = 0.175, ["4"] = 1.55, ["5"] = 4.5, ["6"] = 9.1, ["7"] = 17, ["8"] = 31, ["9"] = 57.5, ["10+"] = 107 }) data["mmi"].ranksSorted = { "1", "2-3", "4", "5", "6", "7", "8", "9", "10+" } -- same for JMA (values from [[Japan Meterological Agency seismic intensity scale]] and converted back to %g's) --- ranks for JMA -- @property data["jma"].ranks addField("pga", data["jma"].ranks, { ["0"] = 0, ["1"] = 0.08, ["2"] = 0.26, ["3"] = 0.81, ["4"] = 2.55, ["5-"] = 8.16, ["5+"] = 14.29, ["6-"] = 25.51, ["6+"] = 32.14, ["7"] = 40 }) data["jma"].ranksSorted = { "0", "1", "2", "3", "4", "5-", "5+", "6-", "6+", "7" } return data rs1fmyh5uth34rxyg7g82t4vzflocev 5602262 5602261 2026-07-30T17:31:36Z Buli 2648 5602262 Scribunto text/plain --- Data for [[Module:Shindo]]. -- @submodule shindo.data -- @alias data --- Makes a new seismic intensity scale from a template scale -- @param {table} scale existing scale -- @param {string} name name of new scale -- @param {string} id_prefix name of id prefix -- @param {string} short name/abbreviation of scale -- @return {table} new scale function makeFromTemplateScale(scale, name, id_prefix, short) local returnVal = mw.clone(scale) returnVal.name = name or returnVal.name returnVal.id_prefix = id_prefix returnVal.short = short return returnVal end --- Adds field to multiple scales -- @param {string} nameOfField field name -- @param {table} objectToWriteTo write to object -- @param {table} id_prefix name of id prefix function addField(nameOfField, objectToWriteTo, objectToReadFrom) for k,v in pairs(objectToWriteTo) do if objectToReadFrom[k] ~= nil then v[nameOfField] = objectToReadFrom[k] end end end local data = {} --- MMI and many other scales -- @property {table} data["mmi"] data["mmi"] = { name = "Меркалиева скала", id_prefix = "mmi-", short = "MMI", colors = { {255, 255, 255}, {191, 204, 255}, {175, 217, 255}, {160, 230, 255}, {128, 255, 255}, {122, 255, 147}, {255, 255, 0}, {255, 200, 0}, {255, 145, 0}, {255, 0, 0}, {200, 0, 0}, {164, 0, 0}, {128, 0, 0} }, order = {"I", "II", "III", "IV", "V", "VI", "VII", "VIII", "IX", "X", "XI", "XII"}, ranks = { ["1"] = { id = "1", order = 1, label = "I" }, ["2"] = { id = "2", order = 2, label = "II" }, ["3"] = { id = "3", order = 4, label = "III" }, ["4"] = { id = "4", order = 5, label = "IV" }, ["5"] = { id = "5", order = 6, label = "V" }, ["6"] = { id = "6", order = 7, label = "VI" }, ["7"] = { id = "7", order = 8, label = "VII" }, ["8"] = { id = "8", order = 9, label = "VIII" }, ["9"] = { id = "9", order = 10, label = "IX" }, ["10"] = { id = "10", order = 11, label = "X" }, ["11"] = { id = "11", order = 12, label = "XI" }, ["12"] = { id = "12", order = 13, label = "XII" } } } -- Roman numeral aliases data["mmi"].ranks["I"] = data["mmi"].ranks["1"] data["mmi"].ranks["II"] = data["mmi"].ranks["2"] data["mmi"].ranks["III"] = data["mmi"].ranks["3"] data["mmi"].ranks["IV"] = data["mmi"].ranks["4"] data["mmi"].ranks["V"] = data["mmi"].ranks["5"] data["mmi"].ranks["VI"] = data["mmi"].ranks["6"] data["mmi"].ranks["VII"] = data["mmi"].ranks["7"] data["mmi"].ranks["VIII"] = data["mmi"].ranks["8"] data["mmi"].ranks["IX"] = data["mmi"].ranks["9"] data["mmi"].ranks["X"] = data["mmi"].ranks["10"] data["mmi"].ranks["XI"] = data["mmi"].ranks["11"] data["mmi"].ranks["XII"] = data["mmi"].ranks["12"] --- JMA, CWS, etc. -- @property {table} data["jma"] data["jma"] = { name = "Japan Meteorological Agency seismic intensity scale", id_prefix = "jma_", short = "JMA", order = {"0", "1", "2", "3", "4", "5-", "5+", "6-", "6+", "7"}, colors = { {255, 255, 255}, {242, 242, 255}, {160, 230, 255}, {0, 65, 255}, {250, 230, 150}, {255, 230, 0}, {255, 153, 0}, {255, 40, 0}, {165, 0, 33}, {180, 0, 104} }, ranks = { ["0"] = { id = "0", order = 1, label = "0" }, ["1"] = { id = "1", order = 2, label = "1" }, ["2"] = { id = "2", order = 3, label = "2" }, ["3"] = { id = "3", order = 4, label = "3" }, ["4"] = { id = "4", order = 5, label = "4" }, ["5-"] = { id = "5-", order = 6, label = "5−" }, ["5"] = { id = "5", order = 6, label = "5" }, ["5+"] = { id = "5+", order = 7, label = "5+" }, ["6-"] = { id = "6-", order = 8, label = "6−" }, ["6"] = { id = "6", order = 8, label = "6" }, ["6+"] = { id = "6+", order = 9, label = "6+" }, ["7"] = { id = "7", order = 10, label = "7" } } } -- @property {table} data["cwa"] data["cwa"] = makeFromTemplateScale(data.jma, "Central Weather Administration seismic intensity scale", "cwa_", "CWA") -- @property {table} data["csis"] data["csis"] = makeFromTemplateScale(data.mmi, "China seismic intensity scale", "csis-", "CSIS") -- @property {table} data["ems-98"] data["ems-98"] = makeFromTemplateScale(data.mmi, "European Macroseismic Scale", "ems-98-", "EMS-98") -- @property {table} data["msk-64"] data["msk-64"] = makeFromTemplateScale(data.mmi, "Medvedev–Sponheuer–Karnik scale", "msk-", "MSK-64") -- @property {table} data["rfs"] data["rfs"] = makeFromTemplateScale(data.mmi, "Rossi–Forel scale", "rfs-", "RFS") data["rfs"].ranks["11"] = nil data["rfs"].ranks["12"] = nil data["rfs"].ranks["XI"] = nil data["rfs"].ranks["XII"] = nil data["rfs"].order[12] = nil data["rfs"].order[11] = nil -- @property {table} data["peis"] data["peis"] = makeFromTemplateScale(data.rfs, "PHIVOLCS earthquake intensity scale", "peis-", "PEIS") -- ranks only present with USGS data["mmi"].ranks["2-3"] = { id = "2", order = 3, label = "II–III" } data["mmi"].ranks["II-III"] = data["mmi"].ranks["2-3"] data["mmi"].ranks["10+"] = { id = "10", order = 11, label = "X+" } data["mmi"].ranks["X+"] = data["mmi"].ranks["10+"] data["mmi"].order = {"I", "II", "II-III", "III", "IV", "V", "VI", "VII", "VIII", "IX", "X", "X+", "XI", "XII"} -- Add categorical rankings to data addField("category", data["mmi"].ranks, { ["1"] = "Незабележлив", ["2"] = "Занемарлив", ["3"] = "Слаб", ["2-3"] = "Слаб", ["4"] = "Умерен", ["5"] = "Прилично силен", ["6"] = "Силен", ["7"] = "Многу силен", ["8"] = "Разорен", ["9"] = "Опустошувачки", ["10+"] = "Уништувачки", ["10"] = "Уништувачки", ["11"] = "Катастрофален", ["12"] = "Катаклизмичен" } ) addField("category", data["ems-98"].ranks, { ["1"] = "Not felt", ["2"] = "Scarcely felt", ["3"] = "Weak", ["4"] = "Largely observed", ["5"] = "Strong", ["6"] = "Slightly damaging", ["7"] = "Damaging", ["8"] = "Heavily damaging", ["9"] = "Destructive", ["10"] = "Very destructive", ["11"] = "Devastating", ["12"] = "Completely devastating" } ) addField("category", data["msk-64"].ranks, { ["1"] = "Not perceptible", ["2"] = "Hardly perceptible", ["3"] = "Weak", ["4"] = "Largely observed", ["5"] = "Fairly strong", ["6"] = "Strong", ["7"] = "Very strong", ["8"] = "Damaging", ["9"] = "Destructive", ["10"] = "Devastating", ["11"] = "Catastrophic", ["12"] = "Very catastrophic" } ) addField("category", data["peis"].ranks, { ["1"] = "Scarcely perceptible", ["2"] = "Slightly felt", ["3"] = "Weak", ["4"] = "Moderately strong", ["5"] = "Strong", ["6"] = "Very strong", ["7"] = "Destructive", ["8"] = "Very destructive", ["9"] = "Devastating", ["10"] = "Completely devastating" } ) addField("category", data["rfs"].ranks, { ["1"] = "Microseismic tremor", ["2"] = "Extremely feeble tremor", ["3"] = "Feeble tremor", ["4"] = "Slight tremor", ["5"] = "Moderate tremor", ["6"] = "Strong tremor", ["7"] = "Very strong tremor", ["8"] = "Damaging tremor", ["9"] = "Devastating tremor", ["10"] = "Extremely high intensity tremor" } ) -- lower values for peak ground acceleration for MMI see https://usgs.github.io/shakemap/manual4_0/ug_intensity.html -- all values in units of %g and will need to be converted for other uses -- also categorization is done in buckets with averages precomputed in Excel --[[ Rank PGA listed Average for bottom buckets 1 0.05 0.175 2-3 0.3 1.55 4 2.8 4.5 5 6.2 9.1 6 12 17 7 22 31 8 40 57.5 9 75 107 10+ 139 ]] --- ranks for MMI -- @property data["mmi"].ranks addField("pga", data["mmi"].ranks, { ["1"] = 0, ["2-3"] = 0.175, ["4"] = 1.55, ["5"] = 4.5, ["6"] = 9.1, ["7"] = 17, ["8"] = 31, ["9"] = 57.5, ["10+"] = 107 }) data["mmi"].ranksSorted = { "1", "2-3", "4", "5", "6", "7", "8", "9", "10+" } -- same for JMA (values from [[Japan Meterological Agency seismic intensity scale]] and converted back to %g's) --- ranks for JMA -- @property data["jma"].ranks addField("pga", data["jma"].ranks, { ["0"] = 0, ["1"] = 0.08, ["2"] = 0.26, ["3"] = 0.81, ["4"] = 2.55, ["5-"] = 8.16, ["5+"] = 14.29, ["6-"] = 25.51, ["6+"] = 32.14, ["7"] = 40 }) data["jma"].ranksSorted = { "0", "1", "2", "3", "4", "5-", "5+", "6-", "6+", "7" } return data 0jypydfxqmdnote7cedi8cnm26vu8os 828 1400356 5602233 2026-07-30T16:23:46Z Buli 2648 Создадена страница со: return { noScaleShortCode = "Scale shortcode is required", noIntensity = "Intensity is required", invalidScale = "No such scale $1", invalidIntensity = "No such intensity $1 on scale $2", scaleNameInvalid = "Scale name $1 cannot be made invokable because it clashes with a function" } 5602233 Scribunto text/plain return { noScaleShortCode = "Scale shortcode is required", noIntensity = "Intensity is required", invalidScale = "No such scale $1", invalidIntensity = "No such intensity $1 on scale $2", scaleNameInvalid = "Scale name $1 cannot be made invokable because it clashes with a function" } aojerbwcs643pgeufdclo1ptzofacqy 828 1400357 5602234 2026-07-30T16:24:36Z Buli 2648 Создадена страница со: --- This module quickly and easily makes a function invokable in a module. -- Based on work in [[Module:Documentation]]. -- -- @module MakeInvokeFunc -- @require Module:Arguments -- @type function -- @param {table} p Package -- @return Invokable function generator return function(p) --- Invokable function generator -- -- @param {string} funcName Name of function -- @return Entrypoint for the function return function(funcName) --- Entrypoint f... 5602234 Scribunto text/plain --- This module quickly and easily makes a function invokable in a module. -- Based on work in [[Module:Documentation]]. -- -- @module MakeInvokeFunc -- @require Module:Arguments -- @type function -- @param {table} p Package -- @return Invokable function generator return function(p) --- Invokable function generator -- -- @param {string} funcName Name of function -- @return Entrypoint for the function return function(funcName) --- Entrypoint for invokable functions -- -- @param {table} frame Invokable frame -- @return Output wikitext for invoked function return function (frame) local args = require("Module:Arguments").getArgs(frame, { valueFunc = function (key, value) if type(value) == 'string' then value = value:match('^%s*(.-)%s*$') -- Remove whitespace. if key == 'heading' or value ~= '' then return value else return nil end else return value end end }) return p[funcName](args) end end end 2rn9t2bjuxg8skk8drxrfxa39ehd5nh 828 1400358 5602235 2026-07-30T16:25:29Z Buli 2648 Создадена страница со: return function(cfg) return function(cfgKey, valArray, expectType) --[[ -- Gets a message from the cfg table and formats it if appropriate. -- The function raises an error if the value from the cfg table is not -- of the type expectType. The default type for expectType is 'string'. -- If the table valArray is present, strings such as $1, $2 etc. in the -- message are substituted with values from the table keys [1], [2] etc. -- For exa... 5602235 Scribunto text/plain return function(cfg) return function(cfgKey, valArray, expectType) --[[ -- Gets a message from the cfg table and formats it if appropriate. -- The function raises an error if the value from the cfg table is not -- of the type expectType. The default type for expectType is 'string'. -- If the table valArray is present, strings such as $1, $2 etc. in the -- message are substituted with values from the table keys [1], [2] etc. -- For example, if the message "foo-message" had the value 'Foo $2 bar $1.', -- message('foo-message', {'baz', 'qux'}) would return "Foo qux bar baz." --]] local msg = cfg[cfgKey] expectType = expectType or 'string' if type(msg) ~= expectType then error('message: type error in message cfg.' .. cfgKey .. ' (' .. expectType .. ' expected, got ' .. type(msg) .. ')', 2) end if not valArray then return msg end local function getMessageVal(match) match = tonumber(match) return valArray[match] or error('message: no value found for key $' .. match .. ' in message cfg.' .. cfgKey, 4) end return mw.ustring.gsub(msg, '$([1-9][0-9]*)', getMessageVal) end end 9f31zlzk5a5cw0q56u275n9s30j98et 10 1400359 5602251 2026-07-30T17:06:22Z Buli 2648 Создадена страница со: <includeonly>{{Infobox | title = {{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | bodyclass = vevent | titleclass = summary | subheader1 = {{#if:{{{native_name|}}}|<span class="nickname" {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}"}}>{{{native_name}}}</span>}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1.15|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption... 5602251 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Infobox | title = {{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | bodyclass = vevent | titleclass = summary | subheader1 = {{#if:{{{native_name|}}}|<span class="nickname" {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}"}}>{{{native_name}}}</span>}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1.15|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption = {{{caption|}}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map|}}}|size={{{map_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1.15|alt={{{map_alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption2 = {{{map_caption|}}} | image3 = {{#invoke:Location map|infobox_pushpin_map | pushpin_label_position = none | pushpin_mark = Bullseye1.png | pushpin_relief = 1 | pushpin_mark_size = 40 }} | image4 = {{{map2|}}} <!-- { ================ Labels & data ================ --> | label1 = [[Coordinated Universal Time|UTC]]&nbsp;time | data1 = {{ubl | {{#if: {{{timestamp|}}} <!-- --[sw-- --> | {{#switch: {{{timestamp|}}} | {{#time:Y-m-d H:i:s|{{{timestamp}}} }} = {{{timestamp}}} | {{#time:Y-m-d H:i |{{{timestamp}}} }} = {{{timestamp}}} | doublet = [[Doublet earthquake|Doublet&nbsp;earthquake]]:{{nbsp|4}} | triplet = [[Doublet earthquake|Triplet&nbsp;earthquake]]:{{nbsp|4}} | multiplet = [[Doublet earthquake|Multiplet&nbsp;earthquake]]:{{nbsp|2}} <!-- nbsp's added to force a width where timestamp won't get folded. --> | #default = {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | {{{timestamp}}} <!-- whatever works. Else: --> | {{{timestamp}}} </br>{{red|<small>Needs 'yyyy-mm-dd hh:mm'</small>}} {{main_other|[[Category:EQ articles with UTC timestamp error]]}} }} }} <!-- --sw]-- --> {{#switch: {{{timestamp|}}} |doublet |triplet |multiplet = {{main other|[[Category:Doublet earthquakes]]}} }} |<!-- Else: no timestamp --> {{#if: {{{timestamp_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 . Else: --> | {{red|??}} {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}} | [[Category:EQ articles needing UTC timestamp]] }} }} }} }} <!-- timestamp --> <!-- Only for 'doublet earthquakes' and similar segmented events. -- Not for aftershocks, swarms, or series! --> | {{#if: {{{timestamp_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{timestamp_A|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{timestamp_B|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{timestamp_C|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{timestamp_D|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{timestamp_E|}}} }} <!-- The ISC lists only a single instance of a five-part event. No more are needed. --> }} <!-- ------ ISC event ----- --> | label10 = [[International Seismological Centre|ISC]]&nbsp;event | data10 = {{ubl |{{#ifeq: {{{isc_event|}}} | n/a | n/a {{main_other|[[Category:EQ articles with ISC set 'n/a']]}} | {{#if: {{{isc_event|}}} | {{EQ-isc-link|-{{{isc_event|}}} }} | {{#if: {{{isc_event_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 --> | {{main_other|[[Category:EQ articles waiting for ISC event id]]}} }} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_A|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_A|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_B|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_B|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_C|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_C|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_D|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_D|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_E|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_E|}}} }} }} }} }} <!-- ----- ANSS ----- --> | label20 = USGS-[[Advanced National Seismic System|ANSS]] | data20 = {{ubl | {{#ifeq: {{{anss_url|}}} | n/a | n/a {{main_other|[[Category:EQ articles with ANSS set 'n/a']]}} | {{#if: {{{anss_url|}}} | {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url|}}}|4}} | [{{{anss_url|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url|}}} ComCat] }} | {{#if: {{{anss_url_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900, and don't display if empty --> | {{main_other|[[Category:EQ articles needing ANSS url]]}} <!-- {{red|<small>[https://earthquake.usgs.gov/earthquakes url required.]<small>}} --> }} }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_A|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_A|}}}|4}} | [{{{anss_url_A|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_A|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_B|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_B|}}}|4}} | [{{{anss_url_B|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_B|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_C|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_C|}}}|4}} | [{{{anss_url_C|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_C|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_D|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_D|}}}|4}} | [{{{anss_url_D|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_D|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_E|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_E|}}}|4}} | [{{{anss_url_E|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_E|}}} ComCat] }} }} }} }} <!-- ----- Local date ----- --> | label30 = Local&nbsp;date | data30 = {{ubl | {{#if: {{{local_date|}}} | {{{local_date|}}} | {{#if: {{{local_date_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 --> | {{main_other|[[Category:EQ articles needing 'local_date']]}} }} }} }} | {{#if: {{{local_date_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{local_date_A|}}} }} | {{#if: {{{local_date_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{local_date_B|}}} }} | {{#if: {{{local_date_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{local_date_C|}}} }} | {{#if: {{{local_date_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{local_date_D|}}} }} | {{#if: {{{local_date_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{local_date_E|}}} }} }} <!-- ----- Local time ----- --> | label40 = Local&nbsp;time | data40 = {{ubl | {{#if: {{{local_time|}}} | {{{local_time|}}} | {{#if: {{{local_time_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 --> | {{main_other|[[Category:EQ articles needing 'local_time']]}} }} }} }} | {{#if: {{{local_time_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{local_time_A|}}} }} | {{#if: {{{local_time_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{local_time_B|}}} }} | {{#if: {{{local_time_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{local_time_C|}}} }} | {{#if: {{{local_time_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{local_time_D|}}} }} | {{#if: {{{local_time_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{local_time_E|}}} }} }} <!-- ................................ --> | label49 = Duration | data49 = {{{duration|}}} <!-- ------ Magnitude ----- --> | label50 = Magnitude | data50 = {{ubl | {{{magnitude|}}} | {{#if: {{{magnitude_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{magnitude_A|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{magnitude_B|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{magnitude_C|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{magnitude_D|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{magnitude_E|}}} }} }} <!-- ------ Depth --------- --> | label60 = Depth | data60 = {{ubl | {{#if: {{{depth|}}} | {{{depth|}}} | {{#if: {{{depth_A|}}} | &nbsp; }} }} | {{#if: {{{depth_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{depth_A|}}} }} | {{#if: {{{depth_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{depth_B|}}} }} | {{#if: {{{depth_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{depth_C|}}} }} | {{#if: {{{depth_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{depth_D|}}} }} | {{#if: {{{depth_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{depth_E|}}} }} }} <!-- ................................ --> | label69 = {{#invoke:Engvar|variants | defaultWord = Epicenter | engvar = {{{engvar|}}}<!-- Pass through from article setting --> | defaultLang = en-US | en-UK = Epicentre | en-CA = Epicentre | en-AU = Epicentre }} | data69 = {{br separated entries |{{{location|}}} |{{{coordinates|}}} }} | label71 = Fault | data71 = {{{fault|}}} | label72 = Type | data72 = {{{type|}}} | label73 = Areas&nbsp;affected | data73 = {{{areas_affected|}}} | label74 = Total&nbsp;damage | data74 = {{{damage|}}} | label75 = {{abbr|Max.|Maximum}}&nbsp;intensity | data75 = {{{max_intensity|}}} | label76 = [[Peak ground acceleration|Peak&nbsp;acceleration]] | data76 = {{{pga|}}} | label77 = Peak&nbsp;velocity | data77 = {{{pgv|}}} | label78 = Tsunami | data78 = {{{tsunami|}}} | label79 = Landslides | data79 = {{{landslide|}}} | label80 = Foreshocks | data80 = <!-- {{{foreshocks|}}} --> {{#if:{{{foreshocks|}}} | {{{foreshocks|}}} {{main_other|[[Category:EQ articles using 'foreshock']]}} }} | label81 = Aftershocks | data81 = <!-- {{{aftershocks|}}} --> {{#if:{{{aftershocks|}}} | {{{aftershocks|}}} {{main_other|[[Category:EQ articles using 'aftershock']]}} }} | label82 = Casualties | data82 = {{{casualties|}}} <!-- [ Swarms-only parameters--> | labe 83 = {{abbr|Max.|Maximum}}&nbsp;magnitude | data83 = {{{max_magnitude|}}} | class83 = note | label84 = Mean&nbsp;depth | data84 = {{{mean_depth|}}} | class84 = note | label85 = Total&nbsp;events | data85 = {{{events|}}} <!-- End of swarms-only parameters ] --> | data90 = {{{module|}}} | data91 = {{{embedded|}}} | label92 = Citations | data92 = {{{citations|}}} | below = {{{related|}}} }}</includeonly>{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox earthquake with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox earthquake]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y|pushpin_map_args=y| aftershocks | alt | anss_url | anss_url_A | anss_url_B | anss_url_C | anss_url_D | anss_url_E | areas_affected | caption | casualties | citations | coordinates | damage | depth | depth_A | depth_B | depth_C | depth_D | depth_E | duration | embedded | engvar | events | fault | foreshocks | image | image_size | isc_event | isc_event_A | isc_event_B | isc_event_C | isc_event_D | isc_event_E | landslide | local_date | local_date_A | local_date_B | local_date_C | local_date_D | local_date_E | local_time | local_time_A | local_time_B | local_time_C | local_time_D | local_time_E | location | magnitude | magnitude_A | magnitude_B | magnitude_C | magnitude_D | magnitude_E | map | map_alt | map_caption | map_size | map2 | max_intensity | max_magnitude | mean_depth | module | name | native_name | native_name_lang | pga | pgv | pre_1900 | related | tags | timestamp | timestamp_A | timestamp_B | timestamp_C | timestamp_D | timestamp_E | tsunami | type }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> 5wz9a4aqebmlg4unyhw5zykmwvdj151 5602254 5602251 2026-07-30T17:13:38Z Buli 2648 5602254 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Infobox | title = {{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | bodyclass = vevent | titleclass = summary | subheader1 = {{#if:{{{native_name|}}}|<span class="nickname" {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}"}}>{{{native_name}}}</span>}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1.15|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption = {{{caption|}}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map|}}}|size={{{map_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1.15|alt={{{map_alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption2 = {{{map_caption|}}} | image3 = {{#invoke:Location map|infobox_pushpin_map | pushpin_label_position = none | pushpin_mark = Bullseye1.png | pushpin_relief = 1 | pushpin_mark_size = 40 }} | image4 = {{{map2|}}} <!-- { ================ Labels & data ================ --> | label1 = [[Coordinated Universal Time|UTC]]&nbsp;time | data1 = {{ubl | {{#if: {{{timestamp|}}} <!-- --[sw-- --> | {{#switch: {{{timestamp|}}} | {{#time:Y-m-d H:i:s|{{{timestamp}}} }} = {{{timestamp}}} | {{#time:Y-m-d H:i |{{{timestamp}}} }} = {{{timestamp}}} | doublet = [[Doublet earthquake|Doublet&nbsp;earthquake]]:{{nbsp|4}} | triplet = [[Doublet earthquake|Triplet&nbsp;earthquake]]:{{nbsp|4}} | multiplet = [[Doublet earthquake|Multiplet&nbsp;earthquake]]:{{nbsp|2}} <!-- nbsp's added to force a width where timestamp won't get folded. --> | #default = {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | {{{timestamp}}} <!-- whatever works. Else: --> | {{{timestamp}}} </br>{{red|<small>Needs 'yyyy-mm-dd hh:mm'</small>}} {{main_other|[[Category:EQ articles with UTC timestamp error]]}} }} }} <!-- --sw]-- --> {{#switch: {{{timestamp|}}} |doublet |triplet |multiplet = {{main other|[[Category:Doublet earthquakes]]}} }} |<!-- Else: no timestamp --> {{#if: {{{timestamp_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 . Else: --> | {{red|??}} {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}} | [[Category:EQ articles needing UTC timestamp]] }} }} }} }} <!-- timestamp --> <!-- Only for 'doublet earthquakes' and similar segmented events. -- Not for aftershocks, swarms, or series! --> | {{#if: {{{timestamp_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{timestamp_A|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{timestamp_B|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{timestamp_C|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{timestamp_D|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{timestamp_E|}}} }} <!-- The ISC lists only a single instance of a five-part event. No more are needed. --> }} <!-- ------ ISC event ----- --> | label10 = [[International Seismological Centre|ISC]]&nbsp;event | data10 = {{ubl |{{#ifeq: {{{isc_event|}}} | n/a | n/a {{main_other|[[Category:EQ articles with ISC set 'n/a']]}} | {{#if: {{{isc_event|}}} | {{EQ-isc-link|-{{{isc_event|}}} }} | {{#if: {{{isc_event_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 --> | {{main_other|[[Category:EQ articles waiting for ISC event id]]}} }} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_A|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_A|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_B|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_B|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_C|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_C|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_D|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_D|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_E|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_E|}}} }} }} }} }} <!-- ----- ANSS ----- --> | label20 = USGS-[[Advanced National Seismic System|ANSS]] | data20 = {{ubl | {{#ifeq: {{{anss_url|}}} | n/a | n/a {{main_other|[[Category:EQ articles with ANSS set 'n/a']]}} | {{#if: {{{anss_url|}}} | {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url|}}}|4}} | [{{{anss_url|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url|}}} ComCat] }} | {{#if: {{{anss_url_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900, and don't display if empty --> | {{main_other|[[Category:EQ articles needing ANSS url]]}} <!-- {{red|<small>[https://earthquake.usgs.gov/earthquakes url required.]<small>}} --> }} }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_A|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_A|}}}|4}} | [{{{anss_url_A|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_A|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_B|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_B|}}}|4}} | [{{{anss_url_B|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_B|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_C|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_C|}}}|4}} | [{{{anss_url_C|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_C|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_D|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_D|}}}|4}} | [{{{anss_url_D|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_D|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_E|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_E|}}}|4}} | [{{{anss_url_E|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_E|}}} ComCat] }} }} }} }} <!-- ----- Local date ----- --> | label30 = Local&nbsp;date | data30 = {{ubl | {{#if: {{{local_date|}}} | {{{local_date|}}} | {{#if: {{{local_date_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 --> | {{main_other|[[Category:EQ articles needing 'local_date']]}} }} }} }} | {{#if: {{{local_date_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{local_date_A|}}} }} | {{#if: {{{local_date_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{local_date_B|}}} }} | {{#if: {{{local_date_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{local_date_C|}}} }} | {{#if: {{{local_date_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{local_date_D|}}} }} | {{#if: {{{local_date_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{local_date_E|}}} }} }} <!-- ----- Local time ----- --> | label40 = Локално&nbsp;време | data40 = {{ubl | {{#if: {{{local_time|}}} | {{{local_time|}}} | {{#if: {{{local_time_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 --> | {{main_other|[[Category:EQ articles needing 'local_time']]}} }} }} }} | {{#if: {{{local_time_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{local_time_A|}}} }} | {{#if: {{{local_time_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{local_time_B|}}} }} | {{#if: {{{local_time_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{local_time_C|}}} }} | {{#if: {{{local_time_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{local_time_D|}}} }} | {{#if: {{{local_time_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{local_time_E|}}} }} }} <!-- ................................ --> | label49 = Duration | data49 = {{{duration|}}} <!-- ------ Magnitude ----- --> | label50 = Магнитуда | data50 = {{ubl | {{{magnitude|}}} | {{#if: {{{magnitude_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{magnitude_A|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{magnitude_B|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{magnitude_C|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{magnitude_D|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{magnitude_E|}}} }} }} <!-- ------ Depth --------- --> | label60 = Depth | data60 = {{ubl | {{#if: {{{depth|}}} | {{{depth|}}} | {{#if: {{{depth_A|}}} | &nbsp; }} }} | {{#if: {{{depth_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{depth_A|}}} }} | {{#if: {{{depth_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{depth_B|}}} }} | {{#if: {{{depth_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{depth_C|}}} }} | {{#if: {{{depth_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{depth_D|}}} }} | {{#if: {{{depth_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{depth_E|}}} }} }} <!-- ................................ --> | label69 = {{#invoke:Engvar|variants | defaultWord = Епицентар | engvar = {{{engvar|}}}<!-- Pass through from article setting --> | defaultLang = en-US | en-UK = Epicentre | en-CA = Epicentre | en-AU = Epicentre }} | data69 = {{br separated entries |{{{location|}}} |{{{coordinates|}}} }} | label71 = Fault | data71 = {{{fault|}}} | label72 = Type | data72 = {{{type|}}} | label73 = Areas&nbsp;affected | data73 = {{{areas_affected|}}} | label74 = Total&nbsp;damage | data74 = {{{damage|}}} | label75 = {{abbr|Max.|Maximum}}&nbsp;intensity | data75 = {{{max_intensity|}}} | label76 = [[Peak ground acceleration|Peak&nbsp;acceleration]] | data76 = {{{pga|}}} | label77 = Peak&nbsp;velocity | data77 = {{{pgv|}}} | label78 = Tsunami | data78 = {{{tsunami|}}} | label79 = Landslides | data79 = {{{landslide|}}} | label80 = Foreshocks | data80 = <!-- {{{foreshocks|}}} --> {{#if:{{{foreshocks|}}} | {{{foreshocks|}}} {{main_other|[[Category:EQ articles using 'foreshock']]}} }} | label81 = Aftershocks | data81 = <!-- {{{aftershocks|}}} --> {{#if:{{{aftershocks|}}} | {{{aftershocks|}}} {{main_other|[[Category:EQ articles using 'aftershock']]}} }} | label82 = Casualties | data82 = {{{casualties|}}} <!-- [ Swarms-only parameters--> | labe 83 = {{abbr|Max.|Maximum}}&nbsp;magnitude | data83 = {{{max_magnitude|}}} | class83 = note | label84 = Mean&nbsp;depth | data84 = {{{mean_depth|}}} | class84 = note | label85 = Total&nbsp;events | data85 = {{{events|}}} <!-- End of swarms-only parameters ] --> | data90 = {{{module|}}} | data91 = {{{embedded|}}} | label92 = Citations | data92 = {{{citations|}}} | below = {{{related|}}} }}</includeonly>{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox earthquake with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox earthquake]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y|pushpin_map_args=y| aftershocks | alt | anss_url | anss_url_A | anss_url_B | anss_url_C | anss_url_D | anss_url_E | areas_affected | caption | casualties | citations | coordinates | damage | depth | depth_A | depth_B | depth_C | depth_D | depth_E | duration | embedded | engvar | events | fault | foreshocks | image | image_size | isc_event | isc_event_A | isc_event_B | isc_event_C | isc_event_D | isc_event_E | landslide | local_date | local_date_A | local_date_B | local_date_C | local_date_D | local_date_E | local_time | local_time_A | local_time_B | local_time_C | local_time_D | local_time_E | location | magnitude | magnitude_A | magnitude_B | magnitude_C | magnitude_D | magnitude_E | map | map_alt | map_caption | map_size | map2 | max_intensity | max_magnitude | mean_depth | module | name | native_name | native_name_lang | pga | pgv | pre_1900 | related | tags | timestamp | timestamp_A | timestamp_B | timestamp_C | timestamp_D | timestamp_E | tsunami | type }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> nfczggao9pkuin6gmlfixh59593tcfz 5602257 5602254 2026-07-30T17:19:38Z Buli 2648 5602257 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Infobox | title = {{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | bodyclass = vevent | titleclass = summary | subheader1 = {{#if:{{{native_name|}}}|<span class="nickname" {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}"}}>{{{native_name}}}</span>}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1.15|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption = {{{caption|}}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map|}}}|size={{{map_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1.15|alt={{{map_alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption2 = {{{map_caption|}}} | image3 = {{#invoke:Location map|infobox_pushpin_map | pushpin_label_position = none | pushpin_mark = Bullseye1.png | pushpin_relief = 1 | pushpin_mark_size = 40 }} | image4 = {{{map2|}}} <!-- { ================ Labels & data ================ --> | label1 = [[Coordinated Universal Time|UTC]]&nbsp;време | data1 = {{ubl | {{#if: {{{timestamp|}}} <!-- --[sw-- --> | {{#switch: {{{timestamp|}}} | {{#time:Y-m-d H:i:s|{{{timestamp}}} }} = {{{timestamp}}} | {{#time:Y-m-d H:i |{{{timestamp}}} }} = {{{timestamp}}} | doublet = [[Doublet earthquake|Doublet&nbsp;earthquake]]:{{nbsp|4}} | triplet = [[Doublet earthquake|Triplet&nbsp;earthquake]]:{{nbsp|4}} | multiplet = [[Doublet earthquake|Multiplet&nbsp;earthquake]]:{{nbsp|2}} <!-- nbsp's added to force a width where timestamp won't get folded. --> | #default = {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | {{{timestamp}}} <!-- whatever works. Else: --> | {{{timestamp}}} </br>{{red|<small>Needs 'yyyy-mm-dd hh:mm'</small>}} {{main_other|[[Category:EQ articles with UTC timestamp error]]}} }} }} <!-- --sw]-- --> {{#switch: {{{timestamp|}}} |doublet |triplet |multiplet = {{main other|[[Category:Doublet earthquakes]]}} }} |<!-- Else: no timestamp --> {{#if: {{{timestamp_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 . Else: --> | {{red|??}} {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}} | [[Category:EQ articles needing UTC timestamp]] }} }} }} }} <!-- timestamp --> <!-- Only for 'doublet earthquakes' and similar segmented events. -- Not for aftershocks, swarms, or series! --> | {{#if: {{{timestamp_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{timestamp_A|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{timestamp_B|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{timestamp_C|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{timestamp_D|}}} }} | {{#if: {{{timestamp_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{timestamp_E|}}} }} <!-- The ISC lists only a single instance of a five-part event. No more are needed. --> }} <!-- ------ ISC event ----- --> | label10 = [[International Seismological Centre|ISC]]&nbsp;настан | data10 = {{ubl |{{#ifeq: {{{isc_event|}}} | n/a | n/a {{main_other|[[Category:EQ articles with ISC set 'n/a']]}} | {{#if: {{{isc_event|}}} | {{EQ-isc-link|-{{{isc_event|}}} }} | {{#if: {{{isc_event_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 --> | {{main_other|[[Category:EQ articles waiting for ISC event id]]}} }} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_A|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_A|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_B|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_B|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_C|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_C|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_D|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_D|}}} }} }} }} | {{#ifeq: {{{isc_event_E|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} n/a | {{#if: {{{isc_event_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{EQ-isc-link|-{{{isc_event_E|}}} }} }} }} }} <!-- ----- ANSS ----- --> | label20 = USGS-[[Advanced National Seismic System|ANSS]] | data20 = {{ubl | {{#ifeq: {{{anss_url|}}} | n/a | n/a {{main_other|[[Category:EQ articles with ANSS set 'n/a']]}} | {{#if: {{{anss_url|}}} | {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url|}}}|4}} | [{{{anss_url|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url|}}} ComCat] }} | {{#if: {{{anss_url_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900, and don't display if empty --> | {{main_other|[[Category:EQ articles needing ANSS url]]}} <!-- {{red|<small>[https://earthquake.usgs.gov/earthquakes url required.]<small>}} --> }} }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_A|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_A|}}}|4}} | [{{{anss_url_A|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_A|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_B|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_B|}}}|4}} | [{{{anss_url_B|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_B|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_C|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_C|}}}|4}} | [{{{anss_url_C|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_C|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_D|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_D|}}}|4}} | [{{{anss_url_D|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_D|}}} ComCat] }} }} }} | {{#ifeq: {{{anss_url_E|}}} | n/a | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} n/a | {{#if: {{{anss_url_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{#ifeq: http | {{str left|{{{anss_url_E|}}}|4}} | [{{{anss_url_E|}}} ComCat] | [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/{{{anss_url_E|}}} ComCat] }} }} }} }} <!-- ----- Local date ----- --> | label30 = Локален&nbsp;датум | data30 = {{ubl | {{#if: {{{local_date|}}} | {{{local_date|}}} | {{#if: {{{local_date_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 --> | {{main_other|[[Category:EQ articles needing 'local_date']]}} }} }} }} | {{#if: {{{local_date_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{local_date_A|}}} }} | {{#if: {{{local_date_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{local_date_B|}}} }} | {{#if: {{{local_date_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{local_date_C|}}} }} | {{#if: {{{local_date_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{local_date_D|}}} }} | {{#if: {{{local_date_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{local_date_E|}}} }} }} <!-- ----- Local time ----- --> | label40 = Локално&nbsp;време | data40 = {{ubl | {{#if: {{{local_time|}}} | {{{local_time|}}} | {{#if: {{{local_time_A|}}} | | {{#ifeq: {{{pre_1900|}}} | yes | <!-- Not required if pre-1900 --> | {{main_other|[[Category:EQ articles needing 'local_time']]}} }} }} }} | {{#if: {{{local_time_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{local_time_A|}}} }} | {{#if: {{{local_time_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{local_time_B|}}} }} | {{#if: {{{local_time_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{local_time_C|}}} }} | {{#if: {{{local_time_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{local_time_D|}}} }} | {{#if: {{{local_time_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{local_time_E|}}} }} }} <!-- ................................ --> | label49 = Duration | data49 = {{{duration|}}} <!-- ------ Magnitude ----- --> | label50 = Магнитуда | data50 = {{ubl | {{{magnitude|}}} | {{#if: {{{magnitude_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{magnitude_A|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{magnitude_B|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{magnitude_C|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{magnitude_D|}}} }} | {{#if: {{{magnitude_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{magnitude_E|}}} }} }} <!-- ------ Depth --------- --> | label60 = Длабочина | data60 = {{ubl | {{#if: {{{depth|}}} | {{{depth|}}} | {{#if: {{{depth_A|}}} | &nbsp; }} }} | {{#if: {{{depth_A|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | A: }} {{{depth_A|}}} }} | {{#if: {{{depth_B|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | B: }} {{{depth_B|}}} }} | {{#if: {{{depth_C|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | C: }} {{{depth_C|}}} }} | {{#if: {{{depth_D|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | D: }} {{{depth_D|}}} }} | {{#if: {{{depth_E|}}} | {{#if:{{{tags|}}} | E: }} {{{depth_E|}}} }} }} <!-- ................................ --> | label69 = {{#invoke:Engvar|variants | defaultWord = Епицентар | engvar = {{{engvar|}}}<!-- Pass through from article setting --> | defaultLang = en-US | en-UK = Epicentre | en-CA = Epicentre | en-AU = Epicentre }} | data69 = {{br separated entries |{{{location|}}} |{{{coordinates|}}} }} | label71 = Fault | data71 = {{{fault|}}} | label72 = Type | data72 = {{{type|}}} | label73 = Погодени&nbsp;области | data73 = {{{areas_affected|}}} | label74 = Total&nbsp;damage | data74 = {{{damage|}}} | label75 = {{abbr|Макс.|Максимален}}&nbsp;интензитет | data75 = {{{max_intensity|}}} | label76 = [[Peak ground acceleration|Peak&nbsp;acceleration]] | data76 = {{{pga|}}} | label77 = Peak&nbsp;velocity | data77 = {{{pgv|}}} | label78 = Tsunami | data78 = {{{tsunami|}}} | label79 = Landslides | data79 = {{{landslide|}}} | label80 = Foreshocks | data80 = <!-- {{{foreshocks|}}} --> {{#if:{{{foreshocks|}}} | {{{foreshocks|}}} {{main_other|[[Category:EQ articles using 'foreshock']]}} }} | label81 = Aftershocks | data81 = <!-- {{{aftershocks|}}} --> {{#if:{{{aftershocks|}}} | {{{aftershocks|}}} {{main_other|[[Category:EQ articles using 'aftershock']]}} }} | label82 = Жртви | data82 = {{{casualties|}}} <!-- [ Swarms-only parameters--> | labe 83 = {{abbr|Max.|Maximum}}&nbsp;magnitude | data83 = {{{max_magnitude|}}} | class83 = note | label84 = Mean&nbsp;depth | data84 = {{{mean_depth|}}} | class84 = note | label85 = Total&nbsp;events | data85 = {{{events|}}} <!-- End of swarms-only parameters ] --> | data90 = {{{module|}}} | data91 = {{{embedded|}}} | label92 = Citations | data92 = {{{citations|}}} | below = {{{related|}}} }}</includeonly>{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox earthquake with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox earthquake]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y|pushpin_map_args=y| aftershocks | alt | anss_url | anss_url_A | anss_url_B | anss_url_C | anss_url_D | anss_url_E | areas_affected | caption | casualties | citations | coordinates | damage | depth | depth_A | depth_B | depth_C | depth_D | depth_E | duration | embedded | engvar | events | fault | foreshocks | image | image_size | isc_event | isc_event_A | isc_event_B | isc_event_C | isc_event_D | isc_event_E | landslide | local_date | local_date_A | local_date_B | local_date_C | local_date_D | local_date_E | local_time | local_time_A | local_time_B | local_time_C | local_time_D | local_time_E | location | magnitude | magnitude_A | magnitude_B | magnitude_C | magnitude_D | magnitude_E | map | map_alt | map_caption | map_size | map2 | max_intensity | max_magnitude | mean_depth | module | name | native_name | native_name_lang | pga | pgv | pre_1900 | related | tags | timestamp | timestamp_A | timestamp_B | timestamp_C | timestamp_D | timestamp_E | tsunami | type }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> g5hqyznrmznlev6f3c4gloui4jpic83 10 1400360 5602252 2026-07-30T17:08:43Z Buli 2648 Создадена страница со: {{#invoke:Shindo|mmi<noinclude>|intensity=1</noinclude>}}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> 5602252 wikitext text/x-wiki {{#invoke:Shindo|mmi<noinclude>|intensity=1</noinclude>}}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> o8r6mu04ua1781yc4xi14i3jnd1nkc4 10 1400361 5602253 2026-07-30T17:10:25Z Buli 2648 Создадена страница со: <includeonly>{{replace| <!-- EQ-isc-link 2018-02-09 --> {{#ifexpr: {{{1|0}}} |<!-- else: numeric &= event id? Event specific link. --> {{#ifexpr: {{{1}}} < 1 |<!-- neg. --> [https://www.isc.ac.uk/cgi-bin/FormatBibprint.pl?evid={{#expr: abs{{{1}}}}} {{#expr: abs{{{1}}}}}] |<!-- pos. --> The [https://www.isc.ac.uk/ International Seismological Centre] has a [https://www.isc.ac.uk/cgi-bin/FormatBibprint.pl?evid={{{1}}} bibliography] and/or [https://w... 5602253 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{replace| <!-- EQ-isc-link 2018-02-09 --> {{#ifexpr: {{{1|0}}} |<!-- else: numeric &= event id? Event specific link. --> {{#ifexpr: {{{1}}} < 1 |<!-- neg. --> [https://www.isc.ac.uk/cgi-bin/FormatBibprint.pl?evid={{#expr: abs{{{1}}}}} {{#expr: abs{{{1}}}}}] |<!-- pos. --> The [https://www.isc.ac.uk/ International Seismological Centre] has a [https://www.isc.ac.uk/cgi-bin/FormatBibprint.pl?evid={{{1}}} bibliography] and/or [https://www.isc.ac.uk/cgi-bin/web-db-v4?event_id={{#expr:abs{{{1}}}}}&out_format=IMS1.0&request=COMPREHENSIVE authoritative data] for this event. }} |<!-- 0: event id not found. Generic link, and add to tracking cat. --> The [https://www.isc.ac.uk/ International Seismological Centre] will have authoritative data for this event in due course. {{Main other|[[Category:ISC link pending]]}} }}<!-- end if (parameter) --> <!-- That's all. --> |<!-- eol! --> ||}}<!-- end eol replacement --></includeonly><noinclude> {{Documentation}} </noinclude> q8v4k3uco8kf7u3s8onxj5gksxb0ca7 10 1400362 5602258 2026-07-30T17:21:46Z Buli 2648 Создадена страница со: <includeonly>{{replace| <!-- M: 2019-07-08 --> {{#if:{{{1|}}} <!-- [->end-if#1 --> |<!-- Has a non-empty parameter: --> {{#switch: {{{1|}}}<!-- [->end-switch (outer) --> <!-- ------------------------------------ --> | Magnitude | magnitude = [[Seismic magnitude scales|{{{1|}}}]]<!-- No need to categorize common usage. --> | M = [[Seismic magnitude scales|M]] {{Main other|Category:Articles using abbreviated captions for seismic magn... 5602258 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{replace| <!-- M: 2019-07-08 --> {{#if:{{{1|}}} <!-- [->end-if#1 --> |<!-- Has a non-empty parameter: --> {{#switch: {{{1|}}}<!-- [->end-switch (outer) --> <!-- ------------------------------------ --> | Magnitude | magnitude = [[Seismic magnitude scales|{{{1|}}}]]<!-- No need to categorize common usage. --> | M = [[Seismic magnitude scales|M]] {{Main other|[[Category:Articles using abbreviated captions for seismic magnitude]]}}<!-- but not for "m" --> | Mag | Mag. | mag |mag. = [[Seismic magnitude scales|Mag.]] {{Main other|[[Category:Articles using abbreviated captions for seismic magnitude]]}} <!-- ------------------------------------ --> |<!-- Not a special case. DEFAULT: run the course. --> <!-- Big switch statement of magnitude types starts here: --> {{#switch: {{lc: {{{1}}}}} <!-- [->end-switch (inner) --> <!-- These first several cases are for preliminary or dubious cases. They use {H:title} that creates the dotted underscore to indicate they are doubtful and require attention. --> <!-- &#8239; is a non-breaking thin-space --> <!-- Unknown mag. scale --> | ? = {{tooltip|2=Unknown mag. scale|M}} {{Main other|[[Category:Articles with unspecified earthquake magnitude and/or scale]]}} <!-- That's the "Main_other" template. Not "Main". --> <!-- Scale/mag. questioned --> | ?? = {{tooltip|2=Scale/mag. questioned|M}} {{Main other|[[Category:Articles with unverified magnitude and/or scale]]}} <!-- "Richter" questioned --> | r? = {{#if:{{{link|}}} |[[Seismic magnitude scales#ML|{{tooltip|2=Richter mag. scale|M|dotted=no}}]] }}{{Main other|[[Category:Articles using dubious Richter magnitude scale]]}} <!-- --------------------------------------------------- Section numbers refer to MNSOP-2 Chapter 3, and/or IASPEI/MNSOP-2 Information Sheet 3. --> <!-- Source says "unknown". --> | uk | unk | ukn | unknown = {{#if:{{{link|}}} |[[Seismic magnitude scales#Muk|{{tooltip|2=Unknown mag. scale|M_uk|dotted=no}}]] |M_uk }}{{Main other|[[Category:Articles using Muk magnitude scale]]}} <!-- §4.1 Local ("Richter") mag. --> | l = {{#if:{{{link|}}} |[[Seismic magnitude scales#ML|{{tooltip|2='Local' mag. scale|M_L|dotted=no}}]] |M_L }}{{Main other|[[Category:Articles using ML magnitude scale]]}} <!-- §3.2.4.7 JMA --> | jma | j = {{#if:{{{link|}}} |[[Seismic magnitude scales#Mjma|{{tooltip|2=JMA mag.|M_JMA|dotted=no}}]] |M_JMA }}{{Main other|[[Category:Articles using Mjma magnitude scale]]}} <!-- SCSN "hand" label --> | h = {{#if:{{{link|}}} |[[Seismic magnitude scales#Mh|{{tooltip|2=misc. mag.|M_h|dotted=no}}]] |M_h }}{{Main other|[[Category:Articles using Mh for magnitude]]}} <!-- === Moment magnitude variants === --> <!-- § Scalar seismic moment (zero) --> <!-- Some sources do not italicise. --> | 0 = {{#if:{{{link|}}} |[[Seismic magnitude scales#M0|{{tooltip|2=Seismic moment|M{{sub|0}}|dotted=no}}]] |M{{sub|0}} }}{{Main other|[[Category:Articles using seismic moment M0]]}} <!-- "{mvar}" applies CSS 'texhtml' styling, and italics. --> | 0tex = {{#if:{{{link|}}} |[[Seismic magnitude scales#M0|{{tooltip|2=Seismic moment|{{mvar|M{{sub|0}}}}|dotted=no}}]] |{{mvar|M{{sub|0}}}} }}{{Main other|[[Category:Articles using seismic moment M0]]}} <!-- Moment mag. dot: implicit w --> | . = {{#if:{{{link|}}} |[[Seismic magnitude scales#Mw|{{tooltip|2=Moment mag. scale|M|dotted=no}}]] |M }}{{Main other|[[Category:Articles using implicit Mw magnitude scale]]}} <!-- § §4.7 Moment mag.--> | w | mw = {{#if:{{{link|}}} |[[Seismic magnitude scales#Mw|{{tooltip|2=Moment mag. scale|M_w|dotted=no}}]] |M_w }}{{Main other|[[Category:Articles using Mw magnitude scale]]}} <!-- § Mwp from P-waves --> | wp | mwp = {{#if:{{{link|}}} |[[Seismic magnitude scales#Mwp|{{tooltip|2=Mw mag. from P-waves|M_wp|dotted=no}}]] |M_wp }}{{Main other|[[Category:Articles using Mwp magnitude scale]]}} <!-- §3.2.8.3 Mwpd from P-waves --> | wpd | mwpd = {{#if:{{{link|}}} |[[Seismic magnitude scales#Mwpd|{{tooltip|2=Mw mag. from P-wave duration|M_wpd|dotted=no}}]] |M_wpd }}{{Main other|[[Category:Articles using Mwp magnitude scale with duration]]}} <!-- § Mwb from body-waves --> | wb | mwb = {{#if:{{{link|}}} |[[Seismic magnitude scales#Mwb|{{tooltip|2=Mw mag. from body-waves|M_wb|dotted=no}}]] |M_wb }}{{Main other|[[Category:Articles using Mwb magnitude scale]]}} <!-- § Mwc from centroid moment --> | wc | mwc = {{#if:{{{link|}}} |[[Seismic magnitude scales#Mwc|{{tooltip|2=Mw mag. from centroid|M_wc|dotted=no}}]] |M_wc }}{{Main other|[[Category:Articles using Mwc magnitude scale]]}} <!-- § Mwr at regional distances --> | wr | mwr = {{#if:{{{link|}}} |[[Seismic magnitude scales#Mwr|{{tooltip|2=Mw mag. at regional distance|M_wr|dotted=no}}]] |M_wr }}{{Main other|[[Category:Articles using Mwr magnitude scale]]}} <!-- §3.2.8.6 Mww from W-phase centroid mom.--> | ww | mww = {{#if:{{{link|}}} |[[Seismic magnitude scales#Mww|{{tooltip|2=Mw mag. from W-phase|M_ww|dotted=no}}]] |M_ww }}{{Main other|[[Category:Articles using Mww magnitude scale]]}} <!-- === Surface wave variants === --> <!-- §3.2.5.1 §4.4 Surface-wave mag. --> | s = {{#ifeq: {{{1|}}} | S <!-- test if 's' was really 'S' --> | <!-- MS: synonym for Ms_BB, or mis-capitalized M<s>. --> {{#if:{{{link|}}} |[[Seismic magnitude scales#Ms|{{tooltip|2=Surface-wave mag.|M_S|dotted=no}}]] |M_S }}{{Main other|[[Category:Articles using MS magnitude scale]]}} | <!-- Ms: Short-period surface-wave mag.; possibly syn. for Ms_20 --> {{#if:{{{link|}}} |[[Seismic magnitude scales#Ms|{{tooltip|2=Surface-wave mag.|M_s|dotted=no}}]] |M_s }}{{Main other|[[Category:Articles using MS magnitude scale]]}} }}<!-- endifeq --> <!-- §4.4 Gutenberg-Richter 1954 version of M<s> --> | gr = {{#if:{{{link|}}} |[[Seismic magnitude scales#Mgr|{{tooltip|2=1954 Gutenberg-Richter mag.|M_GR|dotted=no}}]] |M_GR }}{{Main other|[[Category:Articles using Mgr magnitude scale]]}} <!-- § §4.4 Surface-wave 20 sec. --> | s20 = {{#if:{{{link|}}} |[[Seismic magnitude scales#Ms|{{tooltip|2=Surface-wave mag.|M_s20|dotted=no}}]] |M_s20 }}{{Main other|[[Category:Articles using Ms20 magnitude scale]]}} <!-- § §4.4 Surface-wave mag. --> | sbb = {{#if:{{{link|}}} |[[Seismic magnitude scales#Ms|{{tooltip|2=Surface-wave mag.|M_sBB|dotted=no}}]] |M_sBB }}{{Main other|[[Category:Articles using Msbb magnitude scale]]}} <!-- § Surface wave (vertical) --> | z = {{#if:{{{link|}}} |[[Seismic magnitude scales#Mz|{{tooltip|2=Surface-wave vertical mag.|M_z|dotted=no}}]] |M_z }}{{Main other|[[Category:Articles using Mz magnitude scale]]}} <!-- § Surface wave, Chinese --> | s7 = {{#if:{{{link|}}} |[[Seismic magnitude scales#Ms7|{{tooltip|2=Chinese surface-wave mag.|M_s7|dotted=no}}]] |M_s7 }}{{Main other|[[Category:Articles using Ms7 magnitude scale]]}} <!-- § Surface wave, Nuttli (1983) --> | sn = {{#if:{{{link|}}} |[[Seismic magnitude scales#Msn|{{tooltip|2=Nuttli surface-wave mag.|M_sn|dotted=no}}]] |M_sn }}{{Main other|[[Category:Articles using Msn magnitude scale]]}} <!-- Russian Ms scale. Not ML. --> | lh = {{#if:{{{link|}}} |[[Seismic magnitude scales#MLH|{{tooltip|2=Russian ML scale|M_LH|dotted=no}}]] |M_LH }}{{Main other|[[Category:Articles using MLH magnitude scale]]}} <!-- § Vanek --> | V = {{#if:{{{link|}}} |[[Seismic magnitude scales#MV|{{tooltip|2=Vanek mag.|M_V|dotted=no}}]] |M_V }}{{Main other|[[Category:M_V]]}} <!-- Averaged M<s> from Rothe 1969. Mentioned in Stover and Coffman 1993. --> | r = {{#if:{{{link|}}} |[[Seismic magnitude scales#MR|{{tooltip|2=Rothe Ms mag.|M_R|dotted=no}}]] |M_R }}{{Main other|[[Category:Articles using Rothe magnitude scale]]}} <!-- === Body-wave variants === --> | b = {{#ifeq: {{{1|}}} <!-- test if 'b' was really 'B' --> <!-- §3.2.5.2 §4.3 mB Body-wave broadband mag. --> |B | {{#if:{{{link|}}} |[[Seismic magnitude scales#mB|{{tooltip|2=Body-wave mag.|mB|dotted=no}}]] |mB }}{{Main other|[[Category:Articles using mB magnitude scale]]}} <!-- §4.3 mb Body-wave short-period mag. --> | {{#if:{{{link|}}} <!-- otherwise 'b' --> |[[Seismic magnitude scales#mb|{{tooltip|2=Body-wave mag.|mb|dotted=no}}]] |mb }}{{Main other|[[Category:Articles using mb magnitude scale]]}} }}<!-- endif --> <!-- 'bigb' code is an alternate --> <!-- §4.3 mB Body-wave broadband mag. --> | bigb = {{#if:{{{link|}}} |[[Seismic magnitude scales#mB|{{tooltip|2=Body-wave mag.|mB|dotted=no}}]] |mB }}{{Main other|[[Category:Articles using mB magnitude scale]]}} <!-- §4.2 mBbb Body-wave broadband mag. --> | bbb = {{#if:{{{link|}}} |[[Seismic magnitude scales#mB|{{tooltip|2=Body-wave mag.|mB_BB|dotted=no}}]] |mB_BB }}{{Main other|[[Category:Articles using mBbb magnitude scale]]}} <!-- §3.2.8.1 mBc Cumulative body-wave mag. --> | bc = {{#if:{{{link|}}} |[[Seismic magnitude scales#mBc|{{tooltip|2=Cumulative body-wave mag.|mB_c|dotted=no}}]] |mB_c }}{{Main other|[[Category:Articles using mBc magnitude scale]]}} <!-- §3.2.4.4 §4.6 mbLg wave mag. --> | blg = {{#if:{{{link|}}} |[[Seismic magnitude scales#mbLg|{{tooltip|2=Lg-wave mag.|mb_Lg|dotted=no}}]] |mb_Lg }}{{Main other|[[Category:Articles using MbLg magnitude scale]]}} <!-- §4.6 Nuttli (mbLg wave) mag. --> | n = {{#if:{{{link|}}} |[[Seismic magnitude scales#mN|{{tooltip|2=Nuttli (mbLg) mag.|m_N|dotted=no}}]] |m_N }}{{Main other|[[Category:Articles using MbLg magnitude scale]]}} <!-- §3.2.4.5 Coda length mag. --> | c = {{#if:{{{link|}}} |[[Seismic magnitude scales#Mc|{{tooltip|2=Coda length mag.|M_c|dotted=no}}]] |M_c }}{{Main other|[[Category:Articles using Mc magnitude scale]]}} <!-- §3.2.4.5 Duration mag --> | d = {{#if:{{{link|}}} |[[Seismic magnitude scales#Md|{{tooltip|2=Duration mag.|M_d|dotted=no}}]] |M_d }}{{Main other|[[Category:Articles using Md magnitude scale]]}} <!-- §3.2.7.2 Energy mag. --> | e = {{#if:{{{link|}}} |[[Seismic magnitude scales#Me|{{tooltip|2=Energy mag. scale|M_e|dotted=no}}]] |M_e }}{{Main other|[[Category:Articles using Me magnitude scale]]}} <!-- §3.2.4.5 K-class mag. --> | k = {{#if:{{{link|}}} |[[Seismic magnitude scales#MK|{{tooltip|2=K-class mag. scale|M_(K)|dotted=no}}]] |M_(K) }}{{Main other|[[Category:Articles using MK magnitude scale]]}} <!-- §3.2.6.7 tsunami mag. --> | t = {{#if:{{{link|}}} |[[Seismic magnitude scales#Mt|{{tooltip|2=Tsunami mag. scale|M_t|dotted=no}}]] |M_t }}{{Main other|[[Category:Articles using Mt magnitude scale]]}} <!-- §3.2.8.5 mantle mag. --> | m = {{#ifeq: {{{1|}}} | m | {{#if: {{{link|}}} |[[Seismic magnitude scales#Mm|{{tooltip|2=mantle mag. scale|M_m|dotted=no}}]] |M_m }} {{Main other|[[Category:Articles using Mm magnitude scale]]}} | }}<!-- not "M" --> <!-- §3.2.6.6 macroseismic mag. --> | ms = {{#if:{{{link|}}} |[[Seismic magnitude scales#Mms|{{tooltip|2=Macroseismic est. mag.|M_ms|dotted=no}}]] |M_ms }}{{Main other|[[Category:Articles using Mms magnitude scale]]}} <!-- § 3.2.6.6 felt-area --> | fa = {{#if:{{{link|}}} |[[Seismic magnitude scales#Mfa|{{tooltip|2=Felt-area est. mag.|M_fa|dotted=no}}]] |M_fa }}{{Main other|[[Category:Articles using Mfa magnitude scale]]}} <!-- Toppozada felt-area for Calif. --> | la = {{#if:{{{link|}}} |[[Seismic magnitude scales#Mla|{{tooltip|2=Felt-area est. mag.|M_{<kbd>la</kbd>}|dotted=no}}]] |M_{<kbd>la</kbd>} }}{{Main other|[[Category:Articles using Mla magnitude scale]]}} <!-- - I/i: two different cases --> | i = {{#ifeq: {{{1|}}} <!-- test if 'i' was really 'I' --> <!-- "M<I>": Mag. from Intensity. Per Johnston 1996. --> |I | {{#if:{{{link|}}} |[[Seismic magnitude scales#MI|{{tooltip|2=Mw mag. est. from intensity|M_<kbd>I</kbd>|dotted=no}}]] |M_<kbd>I</kbd> }}{{Main other|[[Category:Articles using MI magnitude scale]]}} <!-- Else "M<i>", apparently a USGS synonym for Mwp --> | {{#if:{{{link|}}} |[[Seismic magnitude scales#Mi|{{tooltip|2=Mw mag. from P-waves|M_<kbd>i</kbd>|dotted=no}}]] |M_<kbd>i</kbd> }}{{Main other|[[Category:Articles using Mi magnitude scale]]}} }}<!-- endif --> <!-- test ------------------------------- --> | x = {{#if:{{{link|}}} |[[Seismic magnitude scales#Magnitude scales|M_x]] |M_x }}{{Main other|[[Category:Articles using M test magnitude scale]]}} <!-- ------------------------------------ --> |<!-- DEFAULT if no match found in inner switch. --> {{red|&#91;[[:Template:M]] used with invalid code '<b>{{{1|}}}</b>'. See documentation.&#93;}} {{Main other|[[Category:Articles with invalid magnitude scale identifiers]]}} }}<!-- end-switch (inner)] --><!-- Optional superscript source for catalog: -->{{#if:{{{src|}}}|^({{{src}}})}}<!-- Optional value or relation (&#8239; is a "thin space" character): -->{{#if:{{{2|}}}|&#8239;{{replace|{{{2}}}| |&nbsp;}} }} }}<!-- end-switch (outer)] --> |<!-- if#1-false: no parameter --> {{red|&#91;[[:Template:M]] used without a valid code. See documentation.&#93;}} {{Main other|[[Category:Articles with missing magnitude scale identifiers]]}} }}<!-- end-if#1] --> | ||}}<!-- end replace --></includeonly><noinclude> {{Documentation}} </noinclude> e0zodm4uf79r19q9oytnr70eq3d82wm 5602295 5602258 2026-07-30T18:19:47Z Buli 2648 5602295 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{replace| <!-- M: 2019-07-08 --> {{#if:{{{1|}}} <!-- [->end-if#1 --> |<!-- Has a non-empty parameter: --> {{#switch: {{{1|}}}<!-- [->end-switch (outer) --> <!-- ------------------------------------ --> | Magnitude | magnitude = [[Скали за сеизмичка магнитуда|{{{1|}}}]]<!-- No need to categorize common usage. --> | M = [[Скали за сеизмичка магнитуда|M]] {{Main other|[[Category:Articles using abbreviated captions for seismic magnitude]]}}<!-- but not for "m" --> | Mag | Mag. | mag |mag. = [[Скали за сеизмичка магнитуда|Mag.]] {{Main other|[[Category:Articles using abbreviated captions for seismic magnitude]]}} <!-- ------------------------------------ --> |<!-- Not a special case. DEFAULT: run the course. --> <!-- Big switch statement of magnitude types starts here: --> {{#switch: {{lc: {{{1}}}}} <!-- [->end-switch (inner) --> <!-- These first several cases are for preliminary or dubious cases. They use {H:title} that creates the dotted underscore to indicate they are doubtful and require attention. --> <!-- &#8239; is a non-breaking thin-space --> <!-- Unknown mag. scale --> | ? = {{tooltip|2=Unknown mag. scale|M}} {{Main other|[[Category:Articles with unspecified earthquake magnitude and/or scale]]}} <!-- That's the "Main_other" template. Not "Main". --> <!-- Scale/mag. questioned --> | ?? = {{tooltip|2=Scale/mag. questioned|M}} {{Main other|[[Category:Articles with unverified magnitude and/or scale]]}} <!-- "Richter" questioned --> | r? = {{#if:{{{link|}}} |[[Скали за сеизмичка магнитуда#ML|{{tooltip|2=Richter mag. scale|M|dotted=no}}]] }}{{Main other|[[Category:Articles using dubious Richter magnitude scale]]}} <!-- --------------------------------------------------- Section numbers refer to MNSOP-2 Chapter 3, and/or IASPEI/MNSOP-2 Information Sheet 3. --> <!-- Source says "unknown". --> | uk | unk | ukn | unknown = {{#if:{{{link|}}} |[[Скали за сеизмичка магнитуда#Muk|{{tooltip|2=Unknown mag. scale|M_uk|dotted=no}}]] |M_uk }}{{Main other|[[Category:Articles using Muk magnitude scale]]}} <!-- §4.1 Local ("Richter") mag. --> | l = {{#if:{{{link|}}} |[[Скали за сеизмичка магнитуда#ML|{{tooltip|2='Local' mag. scale|M_L|dotted=no}}]] |M_L }}{{Main other|[[Category:Articles using ML magnitude scale]]}} <!-- §3.2.4.7 JMA --> | jma | j = {{#if:{{{link|}}} |[[Скали за сеизмичка магнитуда#Mjma|{{tooltip|2=JMA mag.|M_JMA|dotted=no}}]] |M_JMA }}{{Main other|[[Category:Articles using Mjma magnitude scale]]}} <!-- SCSN "hand" label --> | h = {{#if:{{{link|}}} |[[Скали за сеизмичка магнитуда#Mh|{{tooltip|2=misc. mag.|M_h|dotted=no}}]] |M_h }}{{Main other|[[Category:Articles using Mh for magnitude]]}} <!-- === Moment magnitude variants === --> <!-- § Scalar seismic moment (zero) --> <!-- Some sources do not italicise. --> | 0 = {{#if:{{{link|}}} |[[Скали за сеизмичка магнитуда#M0|{{tooltip|2=Seismic moment|M{{sub|0}}|dotted=no}}]] |M{{sub|0}} }}{{Main other|[[Category:Articles using seismic moment M0]]}} <!-- "{mvar}" applies CSS 'texhtml' styling, and italics. --> | 0tex = {{#if:{{{link|}}} |[[Скали за сеизмичка магнитуда#M0|{{tooltip|2=Seismic moment|{{mvar|M{{sub|0}}}}|dotted=no}}]] |{{mvar|M{{sub|0}}}} }}{{Main other|[[Category:Articles using seismic moment M0]]}} <!-- Moment mag. dot: implicit w --> | . = {{#if:{{{link|}}} |[[Скали за сеизмичка магнитуда#Mw|{{tooltip|2=Moment mag. scale|M|dotted=no}}]] |M }}{{Main other|[[Category:Articles using implicit Mw magnitude scale]]}} <!-- § §4.7 Moment mag.--> | w | mw = {{#if:{{{link|}}} |[[Скали за сеизмичка магнитуда#Mw|{{tooltip|2=Moment mag. scale|M_w|dotted=no}}]] |M_w }}{{Main other|[[Category:Articles using Mw magnitude scale]]}} <!-- § Mwp from P-waves --> | wp | mwp = {{#if:{{{link|}}} |[[Скали за сеизмичка магнитуда#Mwp|{{tooltip|2=Mw mag. from P-waves|M_wp|dotted=no}}]] |M_wp }}{{Main other|[[Category:Articles using Mwp magnitude scale]]}} <!-- §3.2.8.3 Mwpd from P-waves --> | wpd | mwpd = {{#if:{{{link|}}} |[[Скали за сеизмичка магнитуда#Mwpd|{{tooltip|2=Mw mag. from P-wave duration|M_wpd|dotted=no}}]] |M_wpd }}{{Main other|[[Category:Articles using Mwp magnitude scale with duration]]}} <!-- § Mwb from body-waves --> | wb | mwb = {{#if:{{{link|}}} |[[Скали за сеизмичка магнитуда#Mwb|{{tooltip|2=Mw mag. from body-waves|M_wb|dotted=no}}]] |M_wb }}{{Main other|[[Category:Articles using Mwb magnitude scale]]}} <!-- § Mwc from centroid moment --> | wc | mwc = {{#if:{{{link|}}} |[[Скали за сеизмичка магнитуда#Mwc|{{tooltip|2=Mw mag. from centroid|M_wc|dotted=no}}]] |M_wc }}{{Main other|[[Category:Articles using Mwc magnitude scale]]}} <!-- § Mwr at regional distances --> | wr | mwr = {{#if:{{{link|}}} |[[Скали за сеизмичка магнитуда#Mwr|{{tooltip|2=Mw mag. at regional distance|M_wr|dotted=no}}]] |M_wr }}{{Main other|[[Category:Articles using Mwr magnitude scale]]}} <!-- §3.2.8.6 Mww from W-phase centroid mom.--> | ww | mww = {{#if:{{{link|}}} |[[Скали за сеизмичка магнитуда#Mww|{{tooltip|2=Mw mag. from W-phase|M_ww|dotted=no}}]] |M_ww }}{{Main other|[[Category:Articles using Mww magnitude scale]]}} <!-- === Surface wave variants === --> <!-- §3.2.5.1 §4.4 Surface-wave mag. --> | s = {{#ifeq: {{{1|}}} | S <!-- test if 's' was really 'S' --> | <!-- MS: synonym for Ms_BB, or mis-capitalized M<s>. --> {{#if:{{{link|}}} |[[Скали за сеизмичка магнитуда#Ms|{{tooltip|2=Surface-wave mag.|M_S|dotted=no}}]] |M_S }}{{Main other|[[Category:Articles using MS magnitude scale]]}} | <!-- Ms: Short-period surface-wave mag.; possibly syn. for Ms_20 --> {{#if:{{{link|}}} |[[Скали за сеизмичка магнитуда#Ms|{{tooltip|2=Surface-wave mag.|M_s|dotted=no}}]] |M_s }}{{Main other|[[Category:Articles using MS magnitude scale]]}} }}<!-- endifeq --> <!-- §4.4 Gutenberg-Richter 1954 version of M<s> --> | gr = {{#if:{{{link|}}} |[[Скали за сеизмичка магнитуда#Mgr|{{tooltip|2=1954 Gutenberg-Richter mag.|M_GR|dotted=no}}]] |M_GR }}{{Main other|[[Category:Articles using Mgr magnitude scale]]}} <!-- § §4.4 Surface-wave 20 sec. --> | s20 = {{#if:{{{link|}}} |[[Скали за сеизмичка магнитуда#Ms|{{tooltip|2=Surface-wave mag.|M_s20|dotted=no}}]] |M_s20 }}{{Main other|[[Category:Articles using Ms20 magnitude scale]]}} <!-- § §4.4 Surface-wave mag. --> | sbb = {{#if:{{{link|}}} |[[Скали за сеизмичка магнитуда#Ms|{{tooltip|2=Surface-wave mag.|M_sBB|dotted=no}}]] |M_sBB }}{{Main other|[[Category:Articles using Msbb magnitude scale]]}} <!-- § Surface wave (vertical) --> | z = {{#if:{{{link|}}} |[[Скали за сеизмичка магнитуда#Mz|{{tooltip|2=Surface-wave vertical mag.|M_z|dotted=no}}]] |M_z }}{{Main other|[[Category:Articles using Mz magnitude scale]]}} <!-- § Surface wave, Chinese --> | s7 = {{#if:{{{link|}}} |[[Скали за сеизмичка магнитуда#Ms7|{{tooltip|2=Chinese surface-wave mag.|M_s7|dotted=no}}]] |M_s7 }}{{Main other|[[Category:Articles using Ms7 magnitude scale]]}} <!-- § Surface wave, Nuttli (1983) --> | sn = {{#if:{{{link|}}} |[[Скали за сеизмичка магнитуда#Msn|{{tooltip|2=Nuttli surface-wave mag.|M_sn|dotted=no}}]] |M_sn }}{{Main other|[[Category:Articles using Msn magnitude scale]]}} <!-- Russian Ms scale. Not ML. --> | lh = {{#if:{{{link|}}} |[[Скали за сеизмичка магнитуда#MLH|{{tooltip|2=Russian ML scale|M_LH|dotted=no}}]] |M_LH }}{{Main other|[[Category:Articles using MLH magnitude scale]]}} <!-- § Vanek --> | V = {{#if:{{{link|}}} |[[Скали за сеизмичка магнитуда#MV|{{tooltip|2=Vanek mag.|M_V|dotted=no}}]] |M_V }}{{Main other|[[Category:M_V]]}} <!-- Averaged M<s> from Rothe 1969. Mentioned in Stover and Coffman 1993. --> | r = {{#if:{{{link|}}} |[[Скали за сеизмичка магнитуда#MR|{{tooltip|2=Rothe Ms mag.|M_R|dotted=no}}]] |M_R }}{{Main other|[[Category:Articles using Rothe magnitude scale]]}} <!-- === Body-wave variants === --> | b = {{#ifeq: {{{1|}}} <!-- test if 'b' was really 'B' --> <!-- §3.2.5.2 §4.3 mB Body-wave broadband mag. --> |B | {{#if:{{{link|}}} |[[Скали за сеизмичка магнитуда#mB|{{tooltip|2=Body-wave mag.|mB|dotted=no}}]] |mB }}{{Main other|[[Category:Articles using mB magnitude scale]]}} <!-- §4.3 mb Body-wave short-period mag. --> | {{#if:{{{link|}}} <!-- otherwise 'b' --> |[[Скали за сеизмичка магнитуда#mb|{{tooltip|2=Body-wave mag.|mb|dotted=no}}]] |mb }}{{Main other|[[Category:Articles using mb magnitude scale]]}} }}<!-- endif --> <!-- 'bigb' code is an alternate --> <!-- §4.3 mB Body-wave broadband mag. --> | bigb = {{#if:{{{link|}}} |[[Скали за сеизмичка магнитуда#mB|{{tooltip|2=Body-wave mag.|mB|dotted=no}}]] |mB }}{{Main other|[[Category:Articles using mB magnitude scale]]}} <!-- §4.2 mBbb Body-wave broadband mag. --> | bbb = {{#if:{{{link|}}} |[[Скали за сеизмичка магнитуда#mB|{{tooltip|2=Body-wave mag.|mB_BB|dotted=no}}]] |mB_BB }}{{Main other|[[Category:Articles using mBbb magnitude scale]]}} <!-- §3.2.8.1 mBc Cumulative body-wave mag. --> | bc = {{#if:{{{link|}}} |[[Скали за сеизмичка магнитуда#mBc|{{tooltip|2=Cumulative body-wave mag.|mB_c|dotted=no}}]] |mB_c }}{{Main other|[[Category:Articles using mBc magnitude scale]]}} <!-- §3.2.4.4 §4.6 mbLg wave mag. --> | blg = {{#if:{{{link|}}} |[[Скали за сеизмичка магнитуда#mbLg|{{tooltip|2=Lg-wave mag.|mb_Lg|dotted=no}}]] |mb_Lg }}{{Main other|[[Category:Articles using MbLg magnitude scale]]}} <!-- §4.6 Nuttli (mbLg wave) mag. --> | n = {{#if:{{{link|}}} |[[Скали за сеизмичка магнитуда#mN|{{tooltip|2=Nuttli (mbLg) mag.|m_N|dotted=no}}]] |m_N }}{{Main other|[[Category:Articles using MbLg magnitude scale]]}} <!-- §3.2.4.5 Coda length mag. --> | c = {{#if:{{{link|}}} |[[Скали за сеизмичка магнитуда#Mc|{{tooltip|2=Coda length mag.|M_c|dotted=no}}]] |M_c }}{{Main other|[[Category:Articles using Mc magnitude scale]]}} <!-- §3.2.4.5 Duration mag --> | d = {{#if:{{{link|}}} |[[Скали за сеизмичка магнитуда#Md|{{tooltip|2=Duration mag.|M_d|dotted=no}}]] |M_d }}{{Main other|[[Category:Articles using Md magnitude scale]]}} <!-- §3.2.7.2 Energy mag. --> | e = {{#if:{{{link|}}} |[[Скали за сеизмичка магнитуда#Me|{{tooltip|2=Energy mag. scale|M_e|dotted=no}}]] |M_e }}{{Main other|[[Category:Articles using Me magnitude scale]]}} <!-- §3.2.4.5 K-class mag. --> | k = {{#if:{{{link|}}} |[[Скали за сеизмичка магнитуда#MK|{{tooltip|2=K-class mag. scale|M_(K)|dotted=no}}]] |M_(K) }}{{Main other|[[Category:Articles using MK magnitude scale]]}} <!-- §3.2.6.7 tsunami mag. --> | t = {{#if:{{{link|}}} |[[Скали за сеизмичка магнитуда#Mt|{{tooltip|2=Tsunami mag. scale|M_t|dotted=no}}]] |M_t }}{{Main other|[[Category:Articles using Mt magnitude scale]]}} <!-- §3.2.8.5 mantle mag. --> | m = {{#ifeq: {{{1|}}} | m | {{#if: {{{link|}}} |[[Скали за сеизмичка магнитуда#Mm|{{tooltip|2=mantle mag. scale|M_m|dotted=no}}]] |M_m }} {{Main other|[[Category:Articles using Mm magnitude scale]]}} | }}<!-- not "M" --> <!-- §3.2.6.6 macroseismic mag. --> | ms = {{#if:{{{link|}}} |[[Скали за сеизмичка магнитуда#Mms|{{tooltip|2=Macroseismic est. mag.|M_ms|dotted=no}}]] |M_ms }}{{Main other|[[Category:Articles using Mms magnitude scale]]}} <!-- § 3.2.6.6 felt-area --> | fa = {{#if:{{{link|}}} |[[Скали за сеизмичка магнитуда#Mfa|{{tooltip|2=Felt-area est. mag.|M_fa|dotted=no}}]] |M_fa }}{{Main other|[[Category:Articles using Mfa magnitude scale]]}} <!-- Toppozada felt-area for Calif. --> | la = {{#if:{{{link|}}} |[[Скали за сеизмичка магнитуда#Mla|{{tooltip|2=Felt-area est. mag.|M_{<kbd>la</kbd>}|dotted=no}}]] |M_{<kbd>la</kbd>} }}{{Main other|[[Category:Articles using Mla magnitude scale]]}} <!-- - I/i: two different cases --> | i = {{#ifeq: {{{1|}}} <!-- test if 'i' was really 'I' --> <!-- "M<I>": Mag. from Intensity. Per Johnston 1996. --> |I | {{#if:{{{link|}}} |[[Скали за сеизмичка магнитуда#MI|{{tooltip|2=Mw mag. est. from intensity|M_<kbd>I</kbd>|dotted=no}}]] |M_<kbd>I</kbd> }}{{Main other|[[Category:Articles using MI magnitude scale]]}} <!-- Else "M<i>", apparently a USGS synonym for Mwp --> | {{#if:{{{link|}}} |[[Скали за сеизмичка магнитуда#Mi|{{tooltip|2=Mw mag. from P-waves|M_<kbd>i</kbd>|dotted=no}}]] |M_<kbd>i</kbd> }}{{Main other|[[Category:Articles using Mi magnitude scale]]}} }}<!-- endif --> <!-- test ------------------------------- --> | x = {{#if:{{{link|}}} |[[Скали за сеизмичка магнитуда#Magnitude scales|M_x]] |M_x }}{{Main other|[[Category:Articles using M test magnitude scale]]}} <!-- ------------------------------------ --> |<!-- DEFAULT if no match found in inner switch. --> {{red|&#91;[[:Template:M]] used with invalid code '<b>{{{1|}}}</b>'. See documentation.&#93;}} {{Main other|[[Category:Articles with invalid magnitude scale identifiers]]}} }}<!-- end-switch (inner)] --><!-- Optional superscript source for catalog: -->{{#if:{{{src|}}}|^({{{src}}})}}<!-- Optional value or relation (&#8239; is a "thin space" character): -->{{#if:{{{2|}}}|&#8239;{{replace|{{{2}}}| |&nbsp;}} }} }}<!-- end-switch (outer)] --> |<!-- if#1-false: no parameter --> {{red|&#91;[[:Template:M]] used without a valid code. See documentation.&#93;}} {{Main other|[[Category:Articles with missing magnitude scale identifiers]]}} }}<!-- end-if#1] --> | ||}}<!-- end replace --></includeonly><noinclude> {{Documentation}} </noinclude> ozjxfs9913tvc8d4cc138hsmgj4vwoo 0 1400363 5602264 2026-07-30T17:32:45Z Buli 2648 Buli ја премести страницата [[Меркалиева скала]] на [[Модифицирана Меркалиева скала]] 5602264 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Модифицирана Меркалиева скала]] re83woub1eqv4f5yi3k8titia88crxi 1 1400364 5602266 2026-07-30T17:32:45Z Buli 2648 Buli ја премести страницата [[Разговор:Меркалиева скала]] на [[Разговор:Модифицирана Меркалиева скала]] 5602266 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Модифицирана Меркалиева скала]] n8aeqi5sa7752uj9moh8bwml7g16yvj 828 1400365 5602272 2026-07-30T17:41:31Z Buli 2648 Создадена страница со: return { name = 'Balkans', top = 46.3,---46°18'N--- bottom = 35.8,---35°48'N--- left = 13.1,---13°6'E--- right = 29.8,---29°48'E--- image = 'Balkans relief location map.jpg' } 5602272 Scribunto text/plain return { name = 'Balkans', top = 46.3,---46°18'N--- bottom = 35.8,---35°48'N--- left = 13.1,---13°6'E--- right = 29.8,---29°48'E--- image = 'Balkans relief location map.jpg' } h3xryb4si433anle468dpi6efmchix7 14 1400366 5602293 2026-07-30T18:10:34Z Buli 2648 Создадена страница со: {{unknown parameters category|infobox earthquake}} 5602293 wikitext text/x-wiki {{unknown parameters category|infobox earthquake}} rdnze7a6gaq0g7bric59kibbgym0ra8 0 1400367 5602296 2026-07-30T18:22:48Z Buli 2648 Создадена страница со: Скалите за сеизмичка магнитуда се математички скали што ја изразуваат големината на земјотресите преку количината на енергија ослободена во изворната област на земјотресот. Магнитудата се определува врз основа на инструментални мерења на сеизм... 5602296 wikitext text/x-wiki Скалите за сеизмичка магнитуда се математички скали што ја изразуваат големината на земјотресите преку количината на енергија ослободена во изворната област на земјотресот. Магнитудата се определува врз основа на инструментални мерења на сеизмичките бранови регистрирани со сеизмографи и претставува единствена вредност за даден земјотрес, независно од местото на набљудување. Терминот магнитуда не треба да се меша со сеизмички интензитет, кој го опишува степенот на тресење и последиците од земјотресот на одредена локација. Еден земјотрес има само една магнитуда, но може да има различни вредности на интензитет во зависност од оддалеченоста од епицентарот, геолошките услови и карактеристиките на градбите. Магнитудните скали се логаритамски, што значи дека зголемување од еден степен не претставува линеарно зголемување на големината. Земјотрес со магнитуда 7 има приближно 10 пати поголема амплитуда на сеизмичките бранови и ослободува околу 32 пати повеќе енергија од земјотрес со магнитуда 6. gakdm4gjgzgr9tqgbtbtu08j4f3apjj 5602297 5602296 2026-07-30T18:23:22Z Buli 2648 5602297 wikitext text/x-wiki '''Скалите за сеизмичка магнитуда''' се математички скали што ја изразуваат големината на земјотресите преку количината на енергија ослободена во изворната област на [[Земјотрес|земјотресот]]. Магнитудата се определува врз основа на инструментални мерења на сеизмичките бранови регистрирани со сеизмографи и претставува единствена вредност за даден земјотрес, независно од местото на набљудување. Терминот магнитуда не треба да се меша со сеизмички интензитет, кој го опишува степенот на тресење и последиците од земјотресот на одредена локација. Еден земјотрес има само една магнитуда, но може да има различни вредности на интензитет во зависност од оддалеченоста од епицентарот, геолошките услови и карактеристиките на градбите. Магнитудните скали се логаритамски, што значи дека зголемување од еден степен не претставува линеарно зголемување на големината. Земјотрес со магнитуда 7 има приближно 10 пати поголема амплитуда на сеизмичките бранови и ослободува околу 32 пати повеќе енергија од земјотрес со магнитуда 6. b07pkntp0ahxxy7o9fnw9n7nu61edi6 5602298 5602297 2026-07-30T18:24:52Z Buli 2648 5602298 wikitext text/x-wiki '''Скалите за сеизмичка магнитуда''' се математички скали што ја изразуваат големината на земјотресите преку количината на енергија ослободена во изворната област на [[Земјотрес|земјотресот]]. Магнитудата се определува врз основа на инструментални мерења на сеизмичките бранови регистрирани со сеизмографи и претставува единствена вредност за даден земјотрес, независно од местото на набљудување. Терминот магнитуда не треба да се меша со сеизмички интензитет, кој го опишува степенот на тресење и последиците од земјотресот на одредена локација. Еден земјотрес има само една магнитуда, но може да има различни вредности на интензитет во зависност од оддалеченоста од епицентарот, геолошките услови и карактеристиките на градбите. Магнитудните скали се логаритамски, што значи дека зголемување од еден степен не претставува линеарно зголемување на големината. Земјотрес со магнитуда 7 има приближно 10 пати поголема амплитуда на сеизмичките бранови и ослободува околу 32 пати повеќе енергија од земјотрес со магнитуда 6. == Моментна магнитуда (Mw) == Скалата на моментна магнитуда (Mw) денес претставува главен стандард за мерење на големината на земјотресите, особено за силни и разорни земјотреси. Таа била развиена во 1979 година од сеизмолозите Томас Хенкс и Хиро Канамори како подобрена замена за Рихтеровата скала. За разлика од постарите скали, моментната магнитуда не се заснова само на амплитудата на брановите, туку на сеизмичкиот момент, кој ја зема предвид: * големината на површината на раседот што се придвижила; * количината на поместување на карпите; * цврстината на карпите долж раседот. Поради тоа, Mw дава попрецизна проценка на вкупната енергија ослободена при големите земјотреси. 8o69879ob88hw64we0nje6dajlgqrfm 5602300 5602298 2026-07-30T18:26:57Z Buli 2648 /* Моментна магнитуда (Mw) */ 5602300 wikitext text/x-wiki '''Скалите за сеизмичка магнитуда''' се математички скали што ја изразуваат големината на земјотресите преку количината на енергија ослободена во изворната област на [[Земјотрес|земјотресот]]. Магнитудата се определува врз основа на инструментални мерења на сеизмичките бранови регистрирани со сеизмографи и претставува единствена вредност за даден земјотрес, независно од местото на набљудување. Терминот магнитуда не треба да се меша со сеизмички интензитет, кој го опишува степенот на тресење и последиците од земјотресот на одредена локација. Еден земјотрес има само една магнитуда, но може да има различни вредности на интензитет во зависност од оддалеченоста од епицентарот, геолошките услови и карактеристиките на градбите. Магнитудните скали се логаритамски, што значи дека зголемување од еден степен не претставува линеарно зголемување на големината. Земјотрес со магнитуда 7 има приближно 10 пати поголема амплитуда на сеизмичките бранови и ослободува околу 32 пати повеќе енергија од земјотрес со магнитуда 6. == Моментна магнитуда (Mw) == Скалата на моментна магнитуда (Mw) денес претставува главен стандард за мерење на големината на земјотресите, особено за силни и разорни земјотреси. Таа била развиена во 1979 година од сеизмолозите Томас Хенкс и Хиро Канамори како подобрена замена за Рихтеровата скала. За разлика од постарите скали, моментната магнитуда не се заснова само на амплитудата на брановите, туку на сеизмичкиот момент, кој ја зема предвид: * големината на површината на раседот што се придвижила; * количината на поместување на карпите; * цврстината на карпите долж раседот. Поради тоа, Mw дава попрецизна проценка на вкупната енергија ослободена при големите земјотреси. [[Категорија:Сеизмологија]] jsmjat9a3mv6imd161j6os7dpoxwu2h 0 1400368 5602309 2026-07-30T19:40:07Z Ehrlich91 24281 нс 5602309 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Свети Димитриј |слика = |големина на слика = 250п |опис = |епархија = Преспанско-пелагониска |намесништво = Битолско |парохија = Лисолајска |координати = {{coord|41|7|27|N|21|19|32|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Црнобуки |општина = Новаци |држава = Македонија |патрон = [[Свети Димитрија Солунски|Свети Димитриј]] |изградба = |завршено = |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= }} '''Свети Димитриј''' — главна селска [[Црква (градба)|црква]] во [[Битола|битолското]] село [[Црнобуки]], [[Македонија]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> == Местоположба == Црквата се наоѓа во источниот дел на селото, а околу нејзе се сместени селските гробишта. == Историја == Црквата била подигната околу 1860 година.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/41961345|title=Bitoljsko-Prilepska kotlina : antropogeografska proučavanja|last=Трифуноски|first=Јован |authorlink=Јован Трифуноски|page=276|date=1998|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670252678|location=Белград|oclc=41961345}}</ref> == Поврзано == * [[Битолско архијерејско намесништво]] * [[Лисолајска парохија]] * [[Црнобуки]] == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Димитриј, Црнобуки}} [[Категорија:Храмови посветени на Свети Димитрија во Македонија|Црнобуки]] cjsp54req4qr3f802pgc0d9stzdwlqa 1 1400369 5602310 2026-07-30T19:45:24Z Ehrlich91 24281 Создадена страница со: {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}} 5602310 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}} pc5t1ci4uc5ulu5qdop9ehuedaq01ux 0 1400370 5602311 2026-07-30T19:50:35Z Ehrlich91 24281 нс 5602311 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Свети Атанасиј |слика = |големина на слика = 250п |опис = |епархија = Преспанско-пелагониска |намесништво = Битолско |парохија = Лисолајска |координати = {{coord|41|7|17|N|21|20|7|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Црнобуки |општина = Новаци |држава = Македонија |патрон = [[Атанасиј Александриски|Свети Атанасиј]] |изградба = |завршено = |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= }} '''Свети Атанасиј''' — главна манастирска [[Црква (градба)|црква]] на [[Црнобучански манастир|Црнобучанскиот манастир]] во [[Битола|битолското]] село [[Црнобуки]], [[Македонија]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> == Местоположба == Црквата се наоѓа во источниот дел на селото. == Историја == [[Јован Трифуноски]] во своите истражувања за селото во 1957 година запишал дека на месноста Св. Атанас источно од селото некогаш постоела црква.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/41961345|title=Bitoljsko-Prilepska kotlina : antropogeografska proučavanja|last=Трифуноски|first=Јован |authorlink=Јован Трифуноски|page=276|date=1998|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670252678|location=Белград|oclc=41961345}}</ref> == Поврзано == * [[Битолско архијерејско намесништво]] * [[Лисолајска парохија]] * [[Црнобуки]] == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Атанасиј, Црнобуки}} [[Категорија:Храмови посветени на Свети Атанасиј во Македонија|Црнобуки]] mqajazzaz8c7e4ggqu77hhjffw0gsh8 5602562 5602311 2026-07-31T11:23:39Z Ehrlich91 24281 5602562 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Свети Атанасиј |слика = |големина на слика = 250п |опис = |епархија = Преспанско-пелагониска |намесништво = Битолско |парохија = Лисолајска |координати = {{coord|41|7|17|N|21|20|7|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Црнобуки |општина = Новаци |држава = Македонија |патрон = [[Атанасиј Александриски|Свети Атанасиј]] |изградба = |завршено = |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= }} '''Свети Атанасиј''' — главна манастирска [[Црква (градба)|црква]] на [[Црнобучански манастир|Црнобучанскиот манастир]] во [[Битола|битолското]] село [[Црнобуки]], [[Македонија]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> == Местоположба == Црквата се наоѓа во источниот дел на селото. == Историја == [[Јован Трифуноски]] во своите истражувања за селото во 1957 година запишал дека на месноста Св. Атанас источно од селото некогаш постоела црква.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/41961345|title=Bitoljsko-Prilepska kotlina : antropogeografska proučavanja|last=Трифуноски|first=Јован |authorlink=Јован Трифуноски|page=276|date=1998|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670252678|location=Белград|oclc=41961345}}</ref> Денешната црква била подигната во 1983 година.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=198|title=Мој Роден Крај|work=www.mojrodenkraj.com.mk|accessdate=2026-07-31|archive-date=2026-07-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20230123105541/http://mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=198|url-status=dead}}</ref> == Поврзано == * [[Битолско архијерејско намесништво]] * [[Лисолајска парохија]] * [[Црнобуки]] == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Атанасиј, Црнобуки}} [[Категорија:Храмови посветени на Свети Атанасиј во Македонија|Црнобуки]] qha8r6uaiy3nb2lah3euggo0godme7c 5602563 5602562 2026-07-31T11:23:46Z Ehrlich91 24281 5602563 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Свети Атанасиј |слика = |големина на слика = 250п |опис = |епархија = Преспанско-пелагониска |намесништво = Битолско |парохија = Лисолајска |координати = {{coord|41|7|17|N|21|20|7|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Црнобуки |општина = Новаци |држава = Македонија |патрон = [[Атанасиј Александриски|Свети Атанасиј]] |изградба = 1983 |завршено = |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= }} '''Свети Атанасиј''' — главна манастирска [[Црква (градба)|црква]] на [[Црнобучански манастир|Црнобучанскиот манастир]] во [[Битола|битолското]] село [[Црнобуки]], [[Македонија]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> == Местоположба == Црквата се наоѓа во источниот дел на селото. == Историја == [[Јован Трифуноски]] во своите истражувања за селото во 1957 година запишал дека на месноста Св. Атанас источно од селото некогаш постоела црква.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/41961345|title=Bitoljsko-Prilepska kotlina : antropogeografska proučavanja|last=Трифуноски|first=Јован |authorlink=Јован Трифуноски|page=276|date=1998|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670252678|location=Белград|oclc=41961345}}</ref> Денешната црква била подигната во 1983 година.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=198|title=Мој Роден Крај|work=www.mojrodenkraj.com.mk|accessdate=2026-07-31|archive-date=2026-07-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20230123105541/http://mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=198|url-status=dead}}</ref> == Поврзано == * [[Битолско архијерејско намесништво]] * [[Лисолајска парохија]] * [[Црнобуки]] == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Атанасиј, Црнобуки}} [[Категорија:Храмови посветени на Свети Атанасиј во Македонија|Црнобуки]] ephliovzgan8mjruryfv3dthdiomxyx 0 1400371 5602312 2026-07-30T19:54:36Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: [[Податотека:City-Race-Rdam-DSC 0170.jpg|250px|мини|десно|Трки со картинг во [[Ротердам]], [[Холандија]].]] [[Податотека:Відкриття змагань Київ.jpg|алт=|мини|327x327px|Отварање на натпреварите во картинг во Киев 2019 г.]] '''Ка́ртинг'''&nbsp;– вид технички спортови во кој се користа... 5602312 wikitext text/x-wiki [[Податотека:City-Race-Rdam-DSC 0170.jpg|250px|мини|десно|Трки со картинг во [[Ротердам]], [[Холандија]].]] [[Податотека:Відкриття змагань Київ.jpg|алт=|мини|327x327px|Отварање на натпреварите во картинг во Киев 2019 г.]] '''Ка́ртинг'''&nbsp;– вид технички спортови во кој се користат [[карт]]и&nbsp;– мали тркачки автомобили со отворени [[тркало|тркала]]. Картот може да развие брзина од 24 км/ч (љубителски модели) до 260 км/ч (спортски карти). Често картинг го сметаат како почетна етапа во подготовката за поскапи и попрестижни технички спортови. == Историја == [[Податотека:Photography by Victor Albert Grigas (1919-2017)00025 sept 62 (37295972680).jpg|thumb|right|Трки со картинг во [[Илиноис]] во 1962 г.]] [[Податотека:Bundesarchiv Bild 183-B1007-0016-001, 5. Berliner K-Wagen-Rennen.jpg|thumb|Трки со картинг во [[Берлин]], [[Источна Германија]], 1963 г.]] Современиот картинг настанал во Јужна Калифорнија во 1950-тите. Американецот, конструктор на тркачки автомобили [[Арт Ингелс]], кој работел за Kurtis Kraft, обично се смета за еден од творците на првиот карт. Меѓународната картинг-комисија го регистрира првиот карт под името Caretta-West Bend, изграден во август 1956 г. во Глендејл, Калифорнија, од страна на Ингелс и Лу Борели.<ref name="KartcomFirstKart">{{cite web |title=The very first Kart! |website=Kartcom |date=9 April 2013 |url=https://www.kartcom.com/en/news/2013/04/09/the-very-first-kart/ |access-date=14 May 2026}}</ref> Картот користел едноставна цевчеста рамка и мал двотактен мотор West Bend.<ref name="KartcomFirstKart" /> Раниот картинг се развил како масовна активност од основата во Калифорнија. Прототипот на Ингелс и другите рани карти изработени во домашна раце се возеле на паркинзи, вклучително и на стадионот Роуз боул во Пасадина, пред да започнат да се појавуваат организирани натпревари во картинг.<ref name="MotorSportHistory">{{cite news |last=Lerner |first=Preston |title=Why karting will outlast gimmick-filled racing – without a social media strategy |work=Motor Sport Magazine |date=23 April 2021 |url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/opinions/why-karting-will-outlast-gimmick-filled-racing-without-a-social-media-strategy/ |access-date=14 May 2026}}</ref> Спортот брзо се проширил во Соединетите Држави, а потоа и во [[Европа]] во текот на доцните 1950-ти и раните 1960-ти години.<ref name="MotorSportHistory" /> Раните карти често користеле мотори преземени од косилки за трева, [[Моторна пила|моторни пили]] или мотоцикли пред специјализираните картинг-мотори да станат пошироко достапни. До 1960-тите се појавиле специјализирани производители на [[Шасија|шасии]] и мотори за картинг, вклучувајќи производители во САД и Европа. Подоцна, италијанските производители на мотори и шасии станале особено истакнати во меѓународниот картинг. Меѓународните натпревари се развиле во текот на 1960-тите години. Првото [[Светско првенство во картинг]] било одржано во 1964 г. под меѓународната картинг-структура што подоцна се поврзала со Меѓународната картинг-комисија.<ref name="FIAKarting1964">{{cite web |title=1964 |website=FIA Karting |url=https://www.fiakarting.com/history/1964 |access-date=14 May 2026}}</ref> Европските картинг-натпревари исто така се развиле во овој период, при што историјата на FIA Karting го забележува Европскиот куп на нации од 1962 г., а подоцна и поединечните натпревари за Европско првенство.<ref name="FIAKarting1962">{{cite web |title=1962 |website=FIA Karting |url=https://www.fiakarting.com/history/1962 |access-date=14 May 2026}}</ref><ref name="FIAKarting1970">{{cite web |title=1970 |website=FIA Karting |url=https://www.fiakarting.com/history/1970 |access-date=14 May 2026}}</ref> Затворениот картинг се појавил како комерцијален и рекреативен облик на спортот во доцниот дваесетти век. Весникот ''[[The New York Times]]'' во 1995 г. објавил дека затворениот картинг се развил во Лондон од средината на 1980-тите и станал популарен во текот на 1990-тите.<ref>{{cite news |last=Spurgeon |first=Brad |date=15 December 1995 |title=Go-Karting With the Royals |url=https://www.nytimes.com/1995/12/15/style/IHT-gokarting-with-the-royals.html |access-date=13 May 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> == Рекреативен картинг == Покрај спортскиот картинг, сѐ повеќе организации нудат картинг како услуга за забава и активен одмор. Притоа се користат како затворени, така и отворени патеки, кои се присутни во многу градови широм различни земји. Картите се издаваат под кирија за возења ограничени обично на десет до петнаесет минути, заедно со заштитна опрема (комбинезони, ракавици, шлемови). Безбедноста исто така е обезбедена со поцврста рамка, во споредба со спортските карти, и ограничена моќност на моторите. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Karting}} * [https://www.fiakarting.com/ FIA Karting] * [https://www.motorsportuk.org/get-started/types-of-motor-sport/karting/ Karting at Motorsport UK] * [https://www.karting.net.au/ Karting Australia] * [https://www.worldkarting.com/ World Karting Association] [[Категорија:Картинг| ]] [[Категорија:Американски пронајдоци]] [[Категорија:Автомобилизам]] 6wn8cyq0m8m7af6lu4qcfbw0f925zit 5602319 5602312 2026-07-30T20:00:42Z Andrew012p 85224 5602319 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за спорт | name = Картинг | image = City-Race-Rdam-DSC 0170.jpg | alt = | caption = Трки со картинг во [[Ротердам]], [[Холандија]] | union = Меѓународна картинг-комисија | first = 1950-ти | region = ширум светот | contact = не | team = поединечно и екипно | mgender = да | category = [[мотоспорт]] | equipment = тркачки карт | venue = картинг-патека | world = }} [[Податотека:Відкриття змагань Київ.jpg|алт=|мини|327x327px|Отварање на натпреварите во картинг во Киев 2019 г.]] '''Ка́ртинг'''&nbsp;– вид технички спортови во кој се користат [[карт]]и&nbsp;– мали тркачки автомобили со отворени [[тркало|тркала]]. Картот може да развие брзина од 24 км/ч (љубителски модели) до 260 км/ч (спортски карти). Често картинг го сметаат како почетна етапа во подготовката за поскапи и попрестижни технички спортови. == Историја == [[Податотека:Photography by Victor Albert Grigas (1919-2017)00025 sept 62 (37295972680).jpg|thumb|right|Трки со картинг во [[Илиноис]] во 1962 г.]] [[Податотека:Bundesarchiv Bild 183-B1007-0016-001, 5. Berliner K-Wagen-Rennen.jpg|thumb|Трки со картинг во [[Берлин]], [[Источна Германија]], 1963 г.]] Современиот картинг настанал во Јужна Калифорнија во 1950-тите. Американецот, конструктор на тркачки автомобили [[Арт Ингелс]], кој работел за Kurtis Kraft, обично се смета за еден од творците на првиот карт. Меѓународната картинг-комисија го регистрира првиот карт под името Caretta-West Bend, изграден во август 1956 г. во Глендејл, Калифорнија, од страна на Ингелс и Лу Борели.<ref name="KartcomFirstKart">{{cite web |title=The very first Kart! |website=Kartcom |date=9 April 2013 |url=https://www.kartcom.com/en/news/2013/04/09/the-very-first-kart/ |access-date=14 May 2026}}</ref> Картот користел едноставна цевчеста рамка и мал двотактен мотор West Bend.<ref name="KartcomFirstKart" /> Раниот картинг се развил како масовна активност од основата во Калифорнија. Прототипот на Ингелс и другите рани карти изработени во домашна раце се возеле на паркинзи, вклучително и на стадионот Роуз боул во Пасадина, пред да започнат да се појавуваат организирани натпревари во картинг.<ref name="MotorSportHistory">{{cite news |last=Lerner |first=Preston |title=Why karting will outlast gimmick-filled racing – without a social media strategy |work=Motor Sport Magazine |date=23 April 2021 |url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/opinions/why-karting-will-outlast-gimmick-filled-racing-without-a-social-media-strategy/ |access-date=14 May 2026}}</ref> Спортот брзо се проширил во Соединетите Држави, а потоа и во [[Европа]] во текот на доцните 1950-ти и раните 1960-ти години.<ref name="MotorSportHistory" /> Раните карти често користеле мотори преземени од косилки за трева, [[Моторна пила|моторни пили]] или мотоцикли пред специјализираните картинг-мотори да станат пошироко достапни. До 1960-тите се појавиле специјализирани производители на [[Шасија|шасии]] и мотори за картинг, вклучувајќи производители во САД и Европа. Подоцна, италијанските производители на мотори и шасии станале особено истакнати во меѓународниот картинг. Меѓународните натпревари се развиле во текот на 1960-тите години. Првото [[Светско првенство во картинг]] било одржано во 1964 г. под меѓународната картинг-структура што подоцна се поврзала со Меѓународната картинг-комисија.<ref name="FIAKarting1964">{{cite web |title=1964 |website=FIA Karting |url=https://www.fiakarting.com/history/1964 |access-date=14 May 2026}}</ref> Европските картинг-натпревари исто така се развиле во овој период, при што историјата на FIA Karting го забележува Европскиот куп на нации од 1962 г., а подоцна и поединечните натпревари за Европско првенство.<ref name="FIAKarting1962">{{cite web |title=1962 |website=FIA Karting |url=https://www.fiakarting.com/history/1962 |access-date=14 May 2026}}</ref><ref name="FIAKarting1970">{{cite web |title=1970 |website=FIA Karting |url=https://www.fiakarting.com/history/1970 |access-date=14 May 2026}}</ref> Затворениот картинг се појавил како комерцијален и рекреативен облик на спортот во доцниот дваесетти век. Весникот ''[[The New York Times]]'' во 1995 г. објавил дека затворениот картинг се развил во Лондон од средината на 1980-тите и станал популарен во текот на 1990-тите.<ref>{{cite news |last=Spurgeon |first=Brad |date=15 December 1995 |title=Go-Karting With the Royals |url=https://www.nytimes.com/1995/12/15/style/IHT-gokarting-with-the-royals.html |access-date=13 May 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> == Рекреативен картинг == Покрај спортскиот картинг, сѐ повеќе организации нудат картинг како услуга за забава и активен одмор. Притоа се користат како затворени, така и отворени патеки, кои се присутни во многу градови широм различни земји. Картите се издаваат под кирија за возења ограничени обично на десет до петнаесет минути, заедно со заштитна опрема (комбинезони, ракавици, шлемови). Безбедноста исто така е обезбедена со поцврста рамка, во споредба со спортските карти, и ограничена моќност на моторите. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Karting}} * [https://www.fiakarting.com/ FIA Karting] * [https://www.motorsportuk.org/get-started/types-of-motor-sport/karting/ Karting at Motorsport UK] * [https://www.karting.net.au/ Karting Australia] * [https://www.worldkarting.com/ World Karting Association] [[Категорија:Картинг| ]] [[Категорија:Американски пронајдоци]] [[Категорија:Автомобилизам]] 3s0tebib23exaw3rveb3ksaedexewki 5602529 5602319 2026-07-31T09:52:14Z Andrew012p 85224 /* */ 5602529 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за спорт | name = Картинг | image = City-Race-Rdam-DSC 0170.jpg | alt = | caption = Трки со картинг во [[Ротердам]], [[Холандија]] | union = Меѓународна комисија за картинг | first = 1950-ти | region = ширум светот | contact = не | team = поединечно и екипно | mgender = да | category = [[мотоспорт]] | equipment = тркачки карт | venue = картинг-патека | world = }} [[Податотека:Відкриття змагань Київ.jpg|алт=|мини|327x327px|Отварање на натпреварите во картинг во Киев 2019 г.]] '''Ка́ртинг'''&nbsp;– вид технички спортови во кој се користат [[карт]]и&nbsp;– мали тркачки автомобили со отворени [[тркало|тркала]]. Картот може да развие брзина од 24 км/ч (љубителски модели) до 260 км/ч (спортски карти). Често картинг го сметаат како почетна етапа во подготовката за поскапи и попрестижни технички спортови. == Историја == [[Податотека:Photography by Victor Albert Grigas (1919-2017)00025 sept 62 (37295972680).jpg|thumb|right|Трки со картинг во [[Илиноис]] во 1962 г.]] [[Податотека:Bundesarchiv Bild 183-B1007-0016-001, 5. Berliner K-Wagen-Rennen.jpg|thumb|Трки со картинг во [[Берлин]], [[Источна Германија]], 1963 г.]] Современиот картинг настанал во Јужна Калифорнија во 1950-тите. Американецот, конструктор на тркачки автомобили [[Арт Ингелс]], кој работел за Kurtis Kraft, обично се смета за еден од творците на првиот карт. Меѓународната картинг-комисија го регистрира првиот карт под името Caretta-West Bend, изграден во август 1956 г. во Глендејл, Калифорнија, од страна на Ингелс и Лу Борели.<ref name="KartcomFirstKart">{{cite web |title=The very first Kart! |website=Kartcom |date=9 April 2013 |url=https://www.kartcom.com/en/news/2013/04/09/the-very-first-kart/ |access-date=14 May 2026}}</ref> Картот користел едноставна цевчеста рамка и мал двотактен мотор West Bend.<ref name="KartcomFirstKart" /> Раниот картинг се развил како масовна активност од основата во Калифорнија. Прототипот на Ингелс и другите рани карти изработени во домашна раце се возеле на паркинзи, вклучително и на стадионот Роуз боул во Пасадина, пред да започнат да се појавуваат организирани натпревари во картинг.<ref name="MotorSportHistory">{{cite news |last=Lerner |first=Preston |title=Why karting will outlast gimmick-filled racing – without a social media strategy |work=Motor Sport Magazine |date=23 April 2021 |url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/opinions/why-karting-will-outlast-gimmick-filled-racing-without-a-social-media-strategy/ |access-date=14 May 2026}}</ref> Спортот брзо се проширил во Соединетите Држави, а потоа и во [[Европа]] во текот на доцните 1950-ти и раните 1960-ти години.<ref name="MotorSportHistory" /> Раните карти често користеле мотори преземени од косилки за трева, [[Моторна пила|моторни пили]] или мотоцикли пред специјализираните картинг-мотори да станат пошироко достапни. До 1960-тите се појавиле специјализирани производители на [[Шасија|шасии]] и мотори за картинг, вклучувајќи производители во САД и Европа. Подоцна, италијанските производители на мотори и шасии станале особено истакнати во меѓународниот картинг. Меѓународните натпревари се развиле во текот на 1960-тите години. Првото [[Светско првенство во картинг]] било одржано во 1964 г. под меѓународната картинг-структура што подоцна се поврзала со Меѓународната картинг-комисија.<ref name="FIAKarting1964">{{cite web |title=1964 |website=FIA Karting |url=https://www.fiakarting.com/history/1964 |access-date=14 May 2026}}</ref> Европските картинг-натпревари исто така се развиле во овој период, при што историјата на FIA Karting го забележува Европскиот куп на нации од 1962 г., а подоцна и поединечните натпревари за Европско првенство.<ref name="FIAKarting1962">{{cite web |title=1962 |website=FIA Karting |url=https://www.fiakarting.com/history/1962 |access-date=14 May 2026}}</ref><ref name="FIAKarting1970">{{cite web |title=1970 |website=FIA Karting |url=https://www.fiakarting.com/history/1970 |access-date=14 May 2026}}</ref> Затворениот картинг се појавил како комерцијален и рекреативен облик на спортот во доцниот дваесетти век. Весникот ''[[The New York Times]]'' во 1995 г. објавил дека затворениот картинг се развил во Лондон од средината на 1980-тите и станал популарен во текот на 1990-тите.<ref>{{cite news |last=Spurgeon |first=Brad |date=15 December 1995 |title=Go-Karting With the Royals |url=https://www.nytimes.com/1995/12/15/style/IHT-gokarting-with-the-royals.html |access-date=13 May 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> == Рекреативен картинг == Покрај спортскиот картинг, сѐ повеќе организации нудат картинг како услуга за забава и активен одмор. Притоа се користат како затворени, така и отворени патеки, кои се присутни во многу градови широм различни земји. Картите се издаваат под кирија за возења ограничени обично на десет до петнаесет минути, заедно со заштитна опрема (комбинезони, ракавици, шлемови). Безбедноста исто така е обезбедена со поцврста рамка, во споредба со спортските карти, и ограничена моќност на моторите. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Karting}} * [https://www.fiakarting.com/ FIA Karting] * [https://www.motorsportuk.org/get-started/types-of-motor-sport/karting/ Karting at Motorsport UK] * [https://www.karting.net.au/ Karting Australia] * [https://www.worldkarting.com/ World Karting Association] [[Категорија:Картинг| ]] [[Категорија:Американски пронајдоци]] [[Категорија:Автомобилизам]] g7zn0znb6tscza3rm6p2y44v7h838id 5602530 5602529 2026-07-31T09:53:11Z Andrew012p 85224 /* Историја */ 5602530 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за спорт | name = Картинг | image = City-Race-Rdam-DSC 0170.jpg | alt = | caption = Трки со картинг во [[Ротердам]], [[Холандија]] | union = Меѓународна комисија за картинг | first = 1950-ти | region = ширум светот | contact = не | team = поединечно и екипно | mgender = да | category = [[мотоспорт]] | equipment = тркачки карт | venue = картинг-патека | world = }} [[Податотека:Відкриття змагань Київ.jpg|алт=|мини|327x327px|Отварање на натпреварите во картинг во Киев 2019 г.]] '''Ка́ртинг'''&nbsp;– вид технички спортови во кој се користат [[карт]]и&nbsp;– мали тркачки автомобили со отворени [[тркало|тркала]]. Картот може да развие брзина од 24 км/ч (љубителски модели) до 260 км/ч (спортски карти). Често картинг го сметаат како почетна етапа во подготовката за поскапи и попрестижни технички спортови. == Историја == [[Податотека:Photography by Victor Albert Grigas (1919-2017)00025 sept 62 (37295972680).jpg|thumb|right|Трки со картинг во [[Илиноис]] во 1962 г.]] [[Податотека:Bundesarchiv Bild 183-B1007-0016-001, 5. Berliner K-Wagen-Rennen.jpg|thumb|Трки со картинг во [[Берлин]], [[Источна Германија]], 1963 г.]] Современиот картинг настанал во Јужна Калифорнија во 1950-тите. Американецот, конструктор на тркачки автомобили [[Арт Ингелс]], кој работел за Kurtis Kraft, обично се смета за еден од творците на првиот карт. Меѓународната картинг-комисија го регистрира првиот карт под името Caretta-West Bend, изграден во август 1956 г. во Глендејл, Калифорнија, од страна на Ингелс и Лу Борели.<ref name="KartcomFirstKart">{{cite web |title=The very first Kart! |website=Kartcom |date=9 April 2013 |url=https://www.kartcom.com/en/news/2013/04/09/the-very-first-kart/ |access-date=14 May 2026}}</ref> Картот користел едноставна цевчеста рамка и мал двотактен мотор West Bend.<ref name="KartcomFirstKart" /> Раниот картинг се развил како масовна активност од основата во Калифорнија. Прототипот на Ингелс и другите рани карти изработени во домашна раце се возеле на паркинзи, вклучително и на стадионот Роуз боул во Пасадина, пред да започнат да се појавуваат организирани натпревари во картинг.<ref name="MotorSportHistory">{{cite news |last=Lerner |first=Preston |title=Why karting will outlast gimmick-filled racing – without a social media strategy |work=Motor Sport Magazine |date=23 April 2021 |url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/opinions/why-karting-will-outlast-gimmick-filled-racing-without-a-social-media-strategy/ |access-date=14 May 2026}}</ref> Спортот брзо се проширил во Соединетите Држави, а потоа и во [[Европа]] во текот на доцните 1950-ти и раните 1960-ти години.<ref name="MotorSportHistory" /> Раните карти често користеле мотори преземени од косилки за трева, [[Моторна пила|моторни пили]] или мотоцикли пред специјализираните картинг-мотори да станат пошироко достапни. До 1960-тите се појавиле специјализирани производители на [[Шасија|шасии]] и мотори за картинг, вклучувајќи производители во САД и Европа. Подоцна, италијанските производители на мотори и шасии станале особено истакнати во меѓународниот картинг. Меѓународните натпревари се развиле во текот на 1960-тите години. Првото [[Светско првенство во картинг]] било одржано во 1964 г. под меѓународната картинг-структура што подоцна се поврзала со Меѓународната комисија за картинг.<ref name="FIAKarting1964">{{cite web |title=1964 |website=FIA Karting |url=https://www.fiakarting.com/history/1964 |access-date=14 May 2026}}</ref> Европските натпревари по картинг исто така се развиле во овој период, при што историјата на FIA Karting го забележува Европскиот куп на нации од 1962 г., а подоцна и поединечните натпревари за Европско првенство.<ref name="FIAKarting1962">{{cite web |title=1962 |website=FIA Karting |url=https://www.fiakarting.com/history/1962 |access-date=14 May 2026}}</ref><ref name="FIAKarting1970">{{cite web |title=1970 |website=FIA Karting |url=https://www.fiakarting.com/history/1970 |access-date=14 May 2026}}</ref> Затворениот картинг се појавил како комерцијален и рекреативен облик на спортот во доцниот дваесетти век. Весникот ''[[The New York Times]]'' во 1995 г. објавил дека затворениот картинг се развил во Лондон од средината на 1980-тите и станал популарен во текот на 1990-тите.<ref>{{cite news |last=Spurgeon |first=Brad |date=15 December 1995 |title=Go-Karting With the Royals |url=https://www.nytimes.com/1995/12/15/style/IHT-gokarting-with-the-royals.html |access-date=13 May 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> == Рекреативен картинг == Покрај спортскиот картинг, сѐ повеќе организации нудат картинг како услуга за забава и активен одмор. Притоа се користат како затворени, така и отворени патеки, кои се присутни во многу градови широм различни земји. Картите се издаваат под кирија за возења ограничени обично на десет до петнаесет минути, заедно со заштитна опрема (комбинезони, ракавици, шлемови). Безбедноста исто така е обезбедена со поцврста рамка, во споредба со спортските карти, и ограничена моќност на моторите. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Karting}} * [https://www.fiakarting.com/ FIA Karting] * [https://www.motorsportuk.org/get-started/types-of-motor-sport/karting/ Karting at Motorsport UK] * [https://www.karting.net.au/ Karting Australia] * [https://www.worldkarting.com/ World Karting Association] [[Категорија:Картинг| ]] [[Категорија:Американски пронајдоци]] [[Категорија:Автомобилизам]] matb1p5v5jh0e7bbnzjzzox85uqomlo 5602531 5602530 2026-07-31T09:53:58Z Andrew012p 85224 /* Историја */ 5602531 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за спорт | name = Картинг | image = City-Race-Rdam-DSC 0170.jpg | alt = | caption = Трки со картинг во [[Ротердам]], [[Холандија]] | union = Меѓународна комисија за картинг | first = 1950-ти | region = ширум светот | contact = не | team = поединечно и екипно | mgender = да | category = [[мотоспорт]] | equipment = тркачки карт | venue = картинг-патека | world = }} [[Податотека:Відкриття змагань Київ.jpg|алт=|мини|327x327px|Отварање на натпреварите во картинг во Киев 2019 г.]] '''Ка́ртинг'''&nbsp;– вид технички спортови во кој се користат [[карт]]и&nbsp;– мали тркачки автомобили со отворени [[тркало|тркала]]. Картот може да развие брзина од 24 км/ч (љубителски модели) до 260 км/ч (спортски карти). Често картинг го сметаат како почетна етапа во подготовката за поскапи и попрестижни технички спортови. == Историја == [[Податотека:Photography by Victor Albert Grigas (1919-2017)00025 sept 62 (37295972680).jpg|thumb|right|Трки со картинг во [[Илиноис]] во 1962 г.]] [[Податотека:Bundesarchiv Bild 183-B1007-0016-001, 5. Berliner K-Wagen-Rennen.jpg|thumb|Трки со картинг во [[Берлин]], [[Источна Германија]], 1963 г.]] Современиот картинг настанал во Јужна Калифорнија во 1950-тите. Американецот, конструктор на тркачки автомобили [[Арт Ингелс]], кој работел за Kurtis Kraft, обично се смета за еден од творците на првиот карт. Меѓународната комисија за картинг го регистрира првиот карт под името Caretta-West Bend, изграден во август 1956 г. во Глендејл, Калифорнија, од страна на Ингелс и Лу Борели.<ref name="KartcomFirstKart">{{cite web |title=The very first Kart! |website=Kartcom |date=9 April 2013 |url=https://www.kartcom.com/en/news/2013/04/09/the-very-first-kart/ |access-date=14 May 2026}}</ref> Картот користел едноставна цевчеста рамка и мал двотактен мотор West Bend.<ref name="KartcomFirstKart" /> Раниот картинг се развил како масовна активност од основата во Калифорнија. Прототипот на Ингелс и другите рани карти изработени во домашна раце се возеле на паркинзи, вклучително и на стадионот Роуз боул во Пасадина, пред да започнат да се појавуваат организирани натпревари во картинг.<ref name="MotorSportHistory">{{cite news |last=Lerner |first=Preston |title=Why karting will outlast gimmick-filled racing – without a social media strategy |work=Motor Sport Magazine |date=23 April 2021 |url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/opinions/why-karting-will-outlast-gimmick-filled-racing-without-a-social-media-strategy/ |access-date=14 May 2026}}</ref> Спортот брзо се проширил во Соединетите Држави, а потоа и во [[Европа]] во текот на доцните 1950-ти и раните 1960-ти години.<ref name="MotorSportHistory" /> Раните карти често користеле мотори преземени од косилки за трева, [[Моторна пила|моторни пили]] или мотоцикли пред специјализираните картинг-мотори да станат пошироко достапни. До 1960-тите се појавиле специјализирани производители на [[Шасија|шасии]] и мотори за картинг, вклучувајќи производители во САД и Европа. Подоцна, италијанските производители на мотори и шасии станале особено истакнати во меѓународниот картинг. Меѓународните натпревари се развиле во текот на 1960-тите години. Првото [[Светско првенство во картинг]] било одржано во 1964 г. под меѓународната картинг-структура што подоцна се поврзала со Меѓународната комисија за картинг.<ref name="FIAKarting1964">{{cite web |title=1964 |website=FIA Karting |url=https://www.fiakarting.com/history/1964 |access-date=14 May 2026}}</ref> Европските натпревари по картинг исто така се развиле во овој период, при што историјата на FIA Karting го забележува Европскиот куп на нации од 1962 г., а подоцна и поединечните натпревари за Европско првенство.<ref name="FIAKarting1962">{{cite web |title=1962 |website=FIA Karting |url=https://www.fiakarting.com/history/1962 |access-date=14 May 2026}}</ref><ref name="FIAKarting1970">{{cite web |title=1970 |website=FIA Karting |url=https://www.fiakarting.com/history/1970 |access-date=14 May 2026}}</ref> Затворениот картинг се појавил како комерцијален и рекреативен облик на спортот во доцниот дваесетти век. Весникот ''[[The New York Times]]'' во 1995 г. објавил дека затворениот картинг се развил во Лондон од средината на 1980-тите и станал популарен во текот на 1990-тите.<ref>{{cite news |last=Spurgeon |first=Brad |date=15 December 1995 |title=Go-Karting With the Royals |url=https://www.nytimes.com/1995/12/15/style/IHT-gokarting-with-the-royals.html |access-date=13 May 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> == Рекреативен картинг == Покрај спортскиот картинг, сѐ повеќе организации нудат картинг како услуга за забава и активен одмор. Притоа се користат како затворени, така и отворени патеки, кои се присутни во многу градови широм различни земји. Картите се издаваат под кирија за возења ограничени обично на десет до петнаесет минути, заедно со заштитна опрема (комбинезони, ракавици, шлемови). Безбедноста исто така е обезбедена со поцврста рамка, во споредба со спортските карти, и ограничена моќност на моторите. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Karting}} * [https://www.fiakarting.com/ FIA Karting] * [https://www.motorsportuk.org/get-started/types-of-motor-sport/karting/ Karting at Motorsport UK] * [https://www.karting.net.au/ Karting Australia] * [https://www.worldkarting.com/ World Karting Association] [[Категорија:Картинг| ]] [[Категорија:Американски пронајдоци]] [[Категорија:Автомобилизам]] 4gmoi06odqqn1gfxeimsckrb3tkcjzq 1 1400372 5602313 2026-07-30T19:54:47Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{СЗР}} 5602313 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1400373 5602350 2026-07-30T21:40:57Z SpectralWiz 106165 Создадена страница со: {{Infobox person | name = Исајло Николовски | image = | image_size = | caption = | native_name = | native_name_lang = | other_names = | birth_name = Исајло Јованов Николовски | birth_date = {{роден на|21|јануари|1910}} | birth_place = {{роден во|Тресонче}}, [[Отоманско Царство]] | death_date... 5602350 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Исајло Николовски | image = | image_size = | caption = | native_name = | native_name_lang = | other_names = | birth_name = Исајло Јованов Николовски | birth_date = {{роден на|21|јануари|1910}} | birth_place = {{роден во|Тресонче}}, [[Отоманско Царство]] | death_date = {{починал на и возраст|df=yes|1963|7|26|1910|1|21}} | death_place = {{починал во|Скопје}}, [[СР Македонија]] | nationality = [[Југословен]] | ethnicity = [[Македонец]] | occupation = [[архитект]] | years_active = | known_for = | notable_works = во текстот | style = | spouse = | children = Крсто и Бранислава | parents = | relatives = | awards = | website = | footnotes = }} '''Исајло Јованов Николовски''' ([[Тресонче]], [[21 јануари]] [[1910]] – [[Скопје]], [[26 јули]] [[1963]]) — [[Македонци|македонски]] [[архитект]] и [[градител]] од меѓувоениот период. == Животопис == Роден а на 21 јануари 1910 г. во селото [[Тресонче]], тогаш во [[Отоманското Царство]], во семејството на Јован (надзорник) и Тина (домаќинка).<ref name=":0">{{Наведена книга|url=|title=Градителите во Македонија XVIII - XX век|last=Константиновски|first=Георги|publisher=Табернакул|year=2001|isbn=9989-647-88-7|location=Скопје|pages=90-91}}</ref> Завршил Средно и Високо-техничко училиште во [[Белград]] во 1932 г. Две години работел во Белград, а подоцна се преселил во [[Скопје]], каде што работел како претприемач, основајќи свое биро на „Патот за Кисела Вода“. Тој бил овластен градител за проектирање и изведба на објекти од ниско и високоградба.<ref name=":0" /> За време на [[Втората светска војна]], Николовски работел на изведбата на [[Рудник Радуша|рударската населба]] кај с. [[Радуша]] како раководител на градилиштето. Во 1947 г. се јавува како еден од основачите на ГП „Бетон“ во Скопје. Работел на изградбата на фабриката „[[Тетекс]]“ во [[Тетово]] и на цементарницата „[[Цементарница Усје|Усје]]“ (1952–1956).<ref name=":0" /> Од ГП „Бетон“ преминал во Министерството за градежништво, каде што бил назначен за секретар на Републичката ревизиона комисија, а потоа две години ја извршувал функцијата началник на Комуналното одделение при [[Општина Кисела Вода]]. Оттука се вратил повторно во Министерството за градежништво, каде што работел како секретар на Ревизионата комисија до крајот на својот живот.<ref name=":0" /> Загинал во [[Скопскиот земјотрес]] на 26 јули 1963 г.<ref name=":0" /> == Објекти == Негови позначајни проекти за индивидуални семејни куќи во Скопје се: * 1934: Индивидуалната семејна куќа (П+1) на Илија Смилјановски на ул. „Дане Крапчев“ бр. 19; * 1934: Индивидуалната семејна куќа (П) на Онче Андоновиќ на ул. „Франше д'Еспере“; * 1935: Индивидуалната семејна куќа (Сут+П) на Серафим Анастасиевиќ на ул. „Љубе Јовановиќ“ бр. 28; * 1935: Индивидуалната семејна куќа (П+1) на Никола и Трифун Димчевиќ на „Патот за Кисела Вода“; * 1935: Индивидуалната семејна куќа (П) на Тодор Синадиновиќ на ул. „450“; * 1935: Индивидуалната семејна куќа (П) на Воислав Урошевиќ на ул. „Кишпатиќева“ бр. 4; * 1936: Индивидуалната семејна куќа (П) на Јосип Пулизевиќ на ул. „Кнез Арсен“ бр. 4; * 1936: Индивидуалната семејна куќа (П+1) на Драгутин Алексиќ на ул. „462“; * 1936: Индивидуалната семејна куќа (П+1) на Ѓорѓија Анастасиевиќ на „Патот за Кисела Вода“; * 1936: Индивидуалната семејна куќа (П) на Павле Гичевиќ на ул. „Ѓорѓе Кратовец“; * 1936: Индивидуалната семејна куќа (П+1) на Јордан Гагуловиќ на ул. „Генерал Ковачевиќ“ бр. 2; * 1936: Индивидуалната семејна куќа (П) на Викторија Костиќ на ул. „Штросмаерова" бр. 5; * 1936: Индивидуалната семејна куќа (П) на Светомир Глигориевиќ на аголот од улиците „501“ и „498“; * 1937: Индивидуалната семејна куќа (П+1+По) на Тодор Живковиќ на аголот од улиците „Лесновска“ и кеј „13 Октомври“; * 1940: Станбената зграда (П+3) на Исајло Николовски на ул. „Франше д'Еспере“ (не постои) бр. 46.<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Николовски, Исајло}} [[Категорија:Македонски архитекти]] nh9b5brb4gsuy7ouz4z5cslynvr49l3 5602351 5602350 2026-07-30T21:41:22Z SpectralWiz 106165 5602351 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Исајло Николовски | image = | image_size = | caption = | native_name = | native_name_lang = | other_names = | birth_name = Исајло Јованов Николовски | birth_date = {{роден на|21|јануари|1910}} | birth_place = {{роден во|Тресонче}}, [[Отоманско Царство]] | death_date = {{починал на и возраст|df=yes|1963|7|26|1910|1|21}} | death_place = {{починал во|Скопје}}, [[СР Македонија]] | nationality = [[Југословен]] | ethnicity = [[Македонец]] | occupation = [[архитект]] | years_active = | known_for = | notable_works = во текстот | style = | spouse = | children = Крсто и Бранислава | parents = | relatives = | awards = | website = | footnotes = }} '''Исајло Јованов Николовски''' ([[Тресонче]], [[21 јануари]] [[1910]] – [[Скопје]], [[26 јули]] [[1963]]) — [[Македонци|македонски]] [[архитект]] и [[градител]] од меѓувоениот период. == Животопис == Роден а на 21 јануари 1910 г. во селото [[Тресонче]], тогаш во [[Отоманското Царство]], во семејството на Јован (надзорник) и Тина (домаќинка).<ref name=":0">{{Наведена книга|url=|title=Градителите во Македонија XVIII - XX век|last=Константиновски|first=Георги|publisher=Табернакул|year=2001|isbn=9989-647-88-7|location=Скопје|pages=90-91}}</ref> Завршил Средно и Високо-техничко училиште во [[Белград]] во 1932 г. Две години работел во Белград, а подоцна се преселил во [[Скопје]], каде што работел како претприемач, основајќи свое биро на „Патот за Кисела Вода“. Тој бил овластен градител за проектирање и изведба на објекти од ниско и високоградба.<ref name=":0" /> За време на [[Втората светска војна]], Николовски работел на изведбата на [[Рудник Радуша|рударската населба]] кај с. [[Радуша]] како раководител на градилиштето. Во 1947 г. се јавува како еден од основачите на ГП „Бетон“ во Скопје. Работел на изградбата на фабриката „[[Тетекс]]“ во [[Тетово]] и на цементарницата „[[Цементарница Усје|Усје]]“ (1952–1956).<ref name=":0" /> Од ГП „Бетон“ преминал во Министерството за градежништво, каде што бил назначен за секретар на Републичката ревизиона комисија, а потоа две години ја извршувал функцијата началник на Комуналното одделение при [[Општина Кисела Вода]]. Оттука се вратил повторно во Министерството за градежништво, каде што работел како секретар на Ревизионата комисија до крајот на својот живот.<ref name=":0" /> Загинал во [[Скопскиот земјотрес]] на 26 јули 1963 г.<ref name=":0" /> == Објекти == Негови позначајни проекти за индивидуални семејни куќи во Скопје се: * 1934: Индивидуалната семејна куќа (П+1) на Илија Смилјановски на ул. „Дане Крапчев“ бр. 19; * 1934: Индивидуалната семејна куќа (П) на Онче Андоновиќ на ул. „Франше д'Еспере“; * 1935: Индивидуалната семејна куќа (Сут+П) на Серафим Анастасиевиќ на ул. „Љубе Јовановиќ“ бр. 28; * 1935: Индивидуалната семејна куќа (П+1) на Никола и Трифун Димчевиќ на „Патот за Кисела Вода“; * 1935: Индивидуалната семејна куќа (П) на Тодор Синадиновиќ на ул. „450“; * 1935: Индивидуалната семејна куќа (П) на Воислав Урошевиќ на ул. „Кишпатиќева“ бр. 4; * 1936: Индивидуалната семејна куќа (П) на Јосип Пулизевиќ на ул. „Кнез Арсен“ бр. 4; * 1936: Индивидуалната семејна куќа (П+1) на Драгутин Алексиќ на ул. „462“; * 1936: Индивидуалната семејна куќа (П+1) на Ѓорѓија Анастасиевиќ на „Патот за Кисела Вода“; * 1936: Индивидуалната семејна куќа (П) на Павле Гичевиќ на ул. „Ѓорѓе Кратовец“; * 1936: Индивидуалната семејна куќа (П+1) на Јордан Гагуловиќ на ул. „Генерал Ковачевиќ“ бр. 2; * 1936: Индивидуалната семејна куќа (П) на Викторија Костиќ на ул. „Штросмаерова" бр. 5; * 1936: Индивидуалната семејна куќа (П) на Светомир Глигориевиќ на аголот од улиците „501“ и „498“; * 1937: Индивидуалната семејна куќа (П+1+По) на Тодор Живковиќ на аголот од улиците „Лесновска“ и кеј „13 Октомври“; * 1940: Станбената зграда (П+3) на Исајло Николовски на ул. „Франше д'Еспере“ бр. 46.<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Николовски, Исајло}} [[Категорија:Македонски архитекти]] gwcqtnhqq131xclobfhd6gg5zx5kkkh 0 1400374 5602358 2026-07-30T22:20:45Z Buli 2648 Создадена страница со: Кралството Картли-Кахети (грузиски: ქართლ-კახეთის სამეფო, Kartl-Kakhetis samepo) било источно-грузиско кралство кое постоело од 1762 до 1801 година. Настанало со обединувањето на две постари грузиски кралства — Картли и Кахети — и претставувало после... 5602358 wikitext text/x-wiki Кралството Картли-Кахети (грузиски: ქართლ-კახეთის სამეფო, Kartl-Kakhetis samepo) било источно-грузиско кралство кое постоело од 1762 до 1801 година. Настанало со обединувањето на две постари грузиски кралства — Картли и Кахети — и претставувало последна поголема независна грузиска држава пред припојувањето кон Руската Империја. keyvcinv3hq1vixxt4pyp17rsxnxkbt 5602359 5602358 2026-07-30T22:21:15Z Buli 2648 5602359 wikitext text/x-wiki '''Кралството Картли-Кахети''' (грузиски: ქართლ-კახეთის სამეფო, Kartl-Kakhetis samepo) било источно-грузиско кралство кое постоело од 1762 до 1801 година. Настанало со обединувањето на две постари грузиски кралства — Картли и Кахети — и претставувало последна поголема независна грузиска држава пред припојувањето кон [[Руската Империја]]. px3a21wf3pr22s3ckhw9xiohebt0hkl 5602361 5602359 2026-07-30T22:27:07Z Buli 2648 5602361 wikitext text/x-wiki '''Кралството Картли-Кахети''' (грузиски: ქართლ-კახეთის სამეფო, Kartl-Kakhetis samepo) било источно-грузиско кралство кое постоело од 1762 до 1801 година. Настанало со обединувањето на две постари грузиски кралства — Картли и Кахети — и претставувало последна поголема независна грузиска држава пред припојувањето кон [[Руската Империја]]. == Историска позадина == По распаѓањето на средновековното Кралство Грузија во XV век, грузиските земји биле поделени на повеќе независни политички единици. Во источниот дел на земјата се формирале кралствата [[Кралство Картли|Картли]] и [[Кралство Кахети|Кахети]], кои најчесто се наоѓале под влијание на големите муслимански сили во регионот, пред сè [[Сафавидска Персија]], а подоцна и на [[Османлиска Империја]]. Картли, со главен град [[Тбилиси]], било политички и културен центар на источна Грузија, додека Кахети, сместено во источниот дел на денешна Грузија, било познато по својата земјоделска продукција и лозарство. 114caxrr7wqp1q5s1yt8vg1z34hosxs 5602362 5602361 2026-07-30T22:32:23Z Buli 2648 /* Историска позадина */ 5602362 wikitext text/x-wiki '''Кралството Картли-Кахети''' (грузиски: ქართლ-კახეთის სამეფო, Kartl-Kakhetis samepo) било источно-грузиско кралство кое постоело од 1762 до 1801 година. Настанало со обединувањето на две постари грузиски кралства — Картли и Кахети — и претставувало последна поголема независна грузиска држава пред припојувањето кон [[Руската Империја]]. == Историска позадина == По распаѓањето на средновековното Кралство Грузија во XV век, грузиските земји биле поделени на повеќе независни политички единици. Во источниот дел на земјата се формирале кралствата [[Кралство Картли|Картли]] и [[Кралство Кахети|Кахети]], кои најчесто се наоѓале под влијание на големите муслимански сили во регионот, пред сè [[Сафавидска Персија]], а подоцна и на [[Османлиска Империја]]. Картли, со главен град [[Тбилиси]], било политички и културен центар на источна Грузија, додека Кахети, сместено во источниот дел на денешна Грузија, било познато по својата земјоделска продукција и лозарство. == Создавање на кралството == Во 1744 година Иракли II станал крал на Кахети, а неговиот татко Теимураз II бил поставен за владетел на Картли. По смртта на Теимураз II во 1762 година, Иракли II ги обединил двете кралства и ја создал државата Картли-Кахети. Новото кралство ја наследило династијата Багратиони, која владеела со грузиските земји со векови. Главен град станал Тбилиси, кој бил важен трговски и политички центар меѓу Кавказот, Иран и Русија. Периодот на владеење на Иракли II (1762–1798) се смета за најзначајниот период во историјата на Картли-Кахети. Кралот спровел низа воени, административни и економски реформи со цел зајакнување на државата. Тој ја реорганизирал војската и создал посовремена воена структура; го поттикнувал развојот на трговијата и занаетчиството; се обидувал да ја намали зависноста од странските сили; водел дипломатска политика меѓу Русија, Персија и Османлиската Империја. Главниот проблем за кралството била неговата геополитичка положба. Како мала христијанска држава опкружена со поголеми муслимански империи, Картли-Кахети постојано било изложено на воени закани. == Односите со Русија и Персискиот напад == Во 1783 година Картли-Кахети склучило договор со Руската Империја познат како Договор од Ѓорѓиевск. Со договорот Русија го ставила кралството под свој протекторат, а за возврат се обврзала да ја гарантира неговата територијална целина и да ја заштити грузиската монархија. Сепак, руската помош не била доволна кога кралството било нападнато од Персија. Во 1795 година персискиот владетел Ага Мохамед Кан Каџар навлегол во Картли-Кахети како одговор на сојузот на Иракли II со Русија. Во битката кај Крцаниси, грузиската војска била поразена, а персиските сили го освоиле и разориле Тбилиси. Нападот нанел огромна штета на кралството: градот бил уништен, населението било десеткувано, а економијата била сериозно ослабена. == Укинување на кралството == По смртта на Иракли II во 1798 година, на престолот дошол неговиот син Георги XII од Грузија. Поради внатрешните конфликти околу наследството и постојаната опасност од Персија, тој побарал уште поголема руска заштита. Во 1801 година рускиот цар [[Александар I (Русија)|Александар I]] издал указ со кој Картли-Кахети било припојено кон Руската Империја. Грузиската монархија била укината, а територијата била претворена во дел од руската административна структура на Кавказот. f8nfm031o5fnk955tllm8v0cmv0et84 5602363 5602362 2026-07-30T22:33:45Z Buli 2648 5602363 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country | native_name = ქართლ-კახეთის სამეფო | conventional_long_name = Kingdom of Kartli-Kakheti | common_name = Kartli-Kakheti| | government_type = [[Absolute monarchy]]| | year_start = 1762 | year_end = 1801| | event_pre = | date_pre = | event_start = Unification of [[Kingdom of Kartli]] and [[Kingdom of Kakheti]] | date_start = | event1 = ''De jure'' submission to the [[Zand dynasty]] | date_event1 = 1762–1763 | event2 = [[Treaty of Georgievsk]] | date_event2 = July 24, 1783 | event3 = [[Battle of Krtsanisi|Qajar invasion]] | date_event3 = 1795 | event4 = Annexation to the [[Russian Empire]] | date_event4 = December 18, 1800 | event_end = Ratification of Russian annexation | date_end = September 12,| | p1 = Kingdom of Kartli | p2 = Kingdom of Kakheti | p3 = Afsharid Iran | s1 = Russian Empire | s2 = Qajar Iran | image_coat = Coat of arms of the Kingdom of Kartli-Kakheti.svg | image_map = Khartli-Kakheti.svg | image_map_caption = Extent of the Kingdom of Kartli-Kakheti.| | capital = [[Tbilisi]] | coordinates = {{coord|41|43|21|N|44|47|33|E|region:GE|display=it}} | national_motto = | national_anthem = | official_languages = [[Georgian language|Georgian]] | languages_type = Regional languages | languages = {{unbulleted list| [[Armenian language|Armenian]] | [[Azerbaijani language|Azerbaijani]] | [[Persian Language|Persian]] | [[Pontic Greek]] }} | religion = '''State and majority '''<br/>[[Georgian Orthodox Church]] <small>([[Eastern Orthodox Church|Orthodox Christianity]])</small><ref>{{cite book|title=The Geography of Georgia: Problems and Perspectives|first=Vijay |last=P. Singh|year=2015| isbn=9783319054131| page =3|publisher=Springer}}</ref><br />'''Minority'''{{unbulleted list| [[Armenian Apostolic Church]] | [[Judaism]] | [[Shia Islam]]}} | currency = | | title_leader = [[List of kings of Georgia|King]] | leader1 = [[Heraclius II of Georgia|Heraclius II]] {{small|(first)}} | year_leader1 = 1762–1798 | leader2 = [[George XII of Georgia|George XII]] {{small|(last)}} | year_leader2 = 1798–1800 | title_deputy = Regent | deputy1 = [[Prince David of Georgia|Prince David Bagrationi]] | year_deputy1 = 1800–1801 | deputy2 = | year_deputy2 = | | legislature = | house1 = | house2 = | | stat_year1 = | stat_area1 = | stat_year2 = | stat_area2 = | stat_year3 = | stat_pop3 = | footnotes = | today = [[Armenia]]<br/>[[Azerbaijan]]<br/>[[Georgia (country)|Georgia]]<br/>[[Russia]] }} '''Кралството Картли-Кахети''' (грузиски: ქართლ-კახეთის სამეფო, Kartl-Kakhetis samepo) било источно-грузиско кралство кое постоело од 1762 до 1801 година. Настанало со обединувањето на две постари грузиски кралства — Картли и Кахети — и претставувало последна поголема независна грузиска држава пред припојувањето кон [[Руската Империја]]. == Историска позадина == По распаѓањето на средновековното Кралство Грузија во XV век, грузиските земји биле поделени на повеќе независни политички единици. Во источниот дел на земјата се формирале кралствата [[Кралство Картли|Картли]] и [[Кралство Кахети|Кахети]], кои најчесто се наоѓале под влијание на големите муслимански сили во регионот, пред сè [[Сафавидска Персија]], а подоцна и на [[Османлиска Империја]]. Картли, со главен град [[Тбилиси]], било политички и културен центар на источна Грузија, додека Кахети, сместено во источниот дел на денешна Грузија, било познато по својата земјоделска продукција и лозарство. == Создавање на кралството == Во 1744 година Иракли II станал крал на Кахети, а неговиот татко Теимураз II бил поставен за владетел на Картли. По смртта на Теимураз II во 1762 година, Иракли II ги обединил двете кралства и ја создал државата Картли-Кахети. Новото кралство ја наследило династијата Багратиони, која владеела со грузиските земји со векови. Главен град станал Тбилиси, кој бил важен трговски и политички центар меѓу Кавказот, Иран и Русија. Периодот на владеење на Иракли II (1762–1798) се смета за најзначајниот период во историјата на Картли-Кахети. Кралот спровел низа воени, административни и економски реформи со цел зајакнување на државата. Тој ја реорганизирал војската и создал посовремена воена структура; го поттикнувал развојот на трговијата и занаетчиството; се обидувал да ја намали зависноста од странските сили; водел дипломатска политика меѓу Русија, Персија и Османлиската Империја. Главниот проблем за кралството била неговата геополитичка положба. Како мала христијанска држава опкружена со поголеми муслимански империи, Картли-Кахети постојано било изложено на воени закани. == Односите со Русија и Персискиот напад == Во 1783 година Картли-Кахети склучило договор со Руската Империја познат како Договор од Ѓорѓиевск. Со договорот Русија го ставила кралството под свој протекторат, а за возврат се обврзала да ја гарантира неговата територијална целина и да ја заштити грузиската монархија. Сепак, руската помош не била доволна кога кралството било нападнато од Персија. Во 1795 година персискиот владетел Ага Мохамед Кан Каџар навлегол во Картли-Кахети како одговор на сојузот на Иракли II со Русија. Во битката кај Крцаниси, грузиската војска била поразена, а персиските сили го освоиле и разориле Тбилиси. Нападот нанел огромна штета на кралството: градот бил уништен, населението било десеткувано, а економијата била сериозно ослабена. == Укинување на кралството == По смртта на Иракли II во 1798 година, на престолот дошол неговиот син Георги XII од Грузија. Поради внатрешните конфликти околу наследството и постојаната опасност од Персија, тој побарал уште поголема руска заштита. Во 1801 година рускиот цар [[Александар I (Русија)|Александар I]] издал указ со кој Картли-Кахети било припојено кон Руската Империја. Грузиската монархија била укината, а територијата била претворена во дел од руската административна структура на Кавказот. dj6z0ytw4nyd23pyn8lq66192ore227 5602364 5602363 2026-07-30T22:35:21Z Buli 2648 5602364 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country | native_name = ქართლ-კახეთის სამეფო | conventional_long_name = Кралството Картли-Кахети | common_name = Kartli-Kakheti| | government_type = [[Апсолутна монархија]]| | year_start = 1762 | year_end = 1801| | event_pre = | date_pre = | event_start = Unification of [[Kingdom of Kartli]] and [[Kingdom of Kakheti]] | date_start = | event1 = ''De jure'' submission to the [[Zand dynasty]] | date_event1 = 1762–1763 | event2 = [[Treaty of Georgievsk]] | date_event2 = July 24, 1783 | event3 = [[Battle of Krtsanisi|Qajar invasion]] | date_event3 = 1795 | event4 = Annexation to the [[Russian Empire]] | date_event4 = December 18, 1800 | event_end = Ratification of Russian annexation | date_end = September 12,| | p1 = Kingdom of Kartli | p2 = Kingdom of Kakheti | p3 = Afsharid Iran | s1 = Russian Empire | s2 = Qajar Iran | image_coat = Coat of arms of the Kingdom of Kartli-Kakheti.svg | image_map = Khartli-Kakheti.svg | image_map_caption = Extent of the Kingdom of Kartli-Kakheti.| | capital = [[Тбилиси]] | coordinates = {{coord|41|43|21|N|44|47|33|E|region:GE|display=it}} | national_motto = | national_anthem = | official_languages = [[Грузиски јазик|Грузиски]] | languages_type = Regional languages | languages = {{unbulleted list| [[Armenian language|Armenian]] | [[Azerbaijani language|Azerbaijani]] | [[Persian Language|Persian]] | [[Pontic Greek]] }} | religion = '''State and majority '''<br/>[[Georgian Orthodox Church]] <small>([[Eastern Orthodox Church|Orthodox Christianity]])</small><ref>{{cite book|title=The Geography of Georgia: Problems and Perspectives|first=Vijay |last=P. Singh|year=2015| isbn=9783319054131| page =3|publisher=Springer}}</ref><br />'''Minority'''{{unbulleted list| [[Armenian Apostolic Church]] | [[Judaism]] | [[Shia Islam]]}} | currency = | | title_leader = [[List of kings of Georgia|King]] | leader1 = [[Heraclius II of Georgia|Heraclius II]] {{small|(first)}} | year_leader1 = 1762–1798 | leader2 = [[George XII of Georgia|George XII]] {{small|(last)}} | year_leader2 = 1798–1800 | title_deputy = Regent | deputy1 = [[Prince David of Georgia|Prince David Bagrationi]] | year_deputy1 = 1800–1801 | deputy2 = | year_deputy2 = | | legislature = | house1 = | house2 = | | stat_year1 = | stat_area1 = | stat_year2 = | stat_area2 = | stat_year3 = | stat_pop3 = | footnotes = | today = [[Ерменија]]<br/>[[Азербејџан]]<br/>[[Грузија]]<br/>[[Русија]] }} '''Кралството Картли-Кахети''' (грузиски: ქართლ-კახეთის სამეფო, Kartl-Kakhetis samepo) било источно-грузиско кралство кое постоело од 1762 до 1801 година. Настанало со обединувањето на две постари грузиски кралства — Картли и Кахети — и претставувало последна поголема независна грузиска држава пред припојувањето кон [[Руската Империја]]. == Историска позадина == По распаѓањето на средновековното Кралство Грузија во XV век, грузиските земји биле поделени на повеќе независни политички единици. Во источниот дел на земјата се формирале кралствата [[Кралство Картли|Картли]] и [[Кралство Кахети|Кахети]], кои најчесто се наоѓале под влијание на големите муслимански сили во регионот, пред сè [[Сафавидска Персија]], а подоцна и на [[Османлиска Империја]]. Картли, со главен град [[Тбилиси]], било политички и културен центар на источна Грузија, додека Кахети, сместено во источниот дел на денешна Грузија, било познато по својата земјоделска продукција и лозарство. == Создавање на кралството == Во 1744 година Иракли II станал крал на Кахети, а неговиот татко Теимураз II бил поставен за владетел на Картли. По смртта на Теимураз II во 1762 година, Иракли II ги обединил двете кралства и ја создал државата Картли-Кахети. Новото кралство ја наследило династијата Багратиони, која владеела со грузиските земји со векови. Главен град станал Тбилиси, кој бил важен трговски и политички центар меѓу Кавказот, Иран и Русија. Периодот на владеење на Иракли II (1762–1798) се смета за најзначајниот период во историјата на Картли-Кахети. Кралот спровел низа воени, административни и економски реформи со цел зајакнување на државата. Тој ја реорганизирал војската и создал посовремена воена структура; го поттикнувал развојот на трговијата и занаетчиството; се обидувал да ја намали зависноста од странските сили; водел дипломатска политика меѓу Русија, Персија и Османлиската Империја. Главниот проблем за кралството била неговата геополитичка положба. Како мала христијанска држава опкружена со поголеми муслимански империи, Картли-Кахети постојано било изложено на воени закани. == Односите со Русија и Персискиот напад == Во 1783 година Картли-Кахети склучило договор со Руската Империја познат како Договор од Ѓорѓиевск. Со договорот Русија го ставила кралството под свој протекторат, а за возврат се обврзала да ја гарантира неговата територијална целина и да ја заштити грузиската монархија. Сепак, руската помош не била доволна кога кралството било нападнато од Персија. Во 1795 година персискиот владетел Ага Мохамед Кан Каџар навлегол во Картли-Кахети како одговор на сојузот на Иракли II со Русија. Во битката кај Крцаниси, грузиската војска била поразена, а персиските сили го освоиле и разориле Тбилиси. Нападот нанел огромна штета на кралството: градот бил уништен, населението било десеткувано, а економијата била сериозно ослабена. == Укинување на кралството == По смртта на Иракли II во 1798 година, на престолот дошол неговиот син Георги XII од Грузија. Поради внатрешните конфликти околу наследството и постојаната опасност од Персија, тој побарал уште поголема руска заштита. Во 1801 година рускиот цар [[Александар I (Русија)|Александар I]] издал указ со кој Картли-Кахети било припојено кон Руската Империја. Грузиската монархија била укината, а територијата била претворена во дел од руската административна структура на Кавказот. 1f34p2g4wawaxjlot2joz87xcol83zc 5602365 5602364 2026-07-30T22:36:03Z Buli 2648 /* Укинување на кралството */ 5602365 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country | native_name = ქართლ-კახეთის სამეფო | conventional_long_name = Кралството Картли-Кахети | common_name = Kartli-Kakheti| | government_type = [[Апсолутна монархија]]| | year_start = 1762 | year_end = 1801| | event_pre = | date_pre = | event_start = Unification of [[Kingdom of Kartli]] and [[Kingdom of Kakheti]] | date_start = | event1 = ''De jure'' submission to the [[Zand dynasty]] | date_event1 = 1762–1763 | event2 = [[Treaty of Georgievsk]] | date_event2 = July 24, 1783 | event3 = [[Battle of Krtsanisi|Qajar invasion]] | date_event3 = 1795 | event4 = Annexation to the [[Russian Empire]] | date_event4 = December 18, 1800 | event_end = Ratification of Russian annexation | date_end = September 12,| | p1 = Kingdom of Kartli | p2 = Kingdom of Kakheti | p3 = Afsharid Iran | s1 = Russian Empire | s2 = Qajar Iran | image_coat = Coat of arms of the Kingdom of Kartli-Kakheti.svg | image_map = Khartli-Kakheti.svg | image_map_caption = Extent of the Kingdom of Kartli-Kakheti.| | capital = [[Тбилиси]] | coordinates = {{coord|41|43|21|N|44|47|33|E|region:GE|display=it}} | national_motto = | national_anthem = | official_languages = [[Грузиски јазик|Грузиски]] | languages_type = Regional languages | languages = {{unbulleted list| [[Armenian language|Armenian]] | [[Azerbaijani language|Azerbaijani]] | [[Persian Language|Persian]] | [[Pontic Greek]] }} | religion = '''State and majority '''<br/>[[Georgian Orthodox Church]] <small>([[Eastern Orthodox Church|Orthodox Christianity]])</small><ref>{{cite book|title=The Geography of Georgia: Problems and Perspectives|first=Vijay |last=P. Singh|year=2015| isbn=9783319054131| page =3|publisher=Springer}}</ref><br />'''Minority'''{{unbulleted list| [[Armenian Apostolic Church]] | [[Judaism]] | [[Shia Islam]]}} | currency = | | title_leader = [[List of kings of Georgia|King]] | leader1 = [[Heraclius II of Georgia|Heraclius II]] {{small|(first)}} | year_leader1 = 1762–1798 | leader2 = [[George XII of Georgia|George XII]] {{small|(last)}} | year_leader2 = 1798–1800 | title_deputy = Regent | deputy1 = [[Prince David of Georgia|Prince David Bagrationi]] | year_deputy1 = 1800–1801 | deputy2 = | year_deputy2 = | | legislature = | house1 = | house2 = | | stat_year1 = | stat_area1 = | stat_year2 = | stat_area2 = | stat_year3 = | stat_pop3 = | footnotes = | today = [[Ерменија]]<br/>[[Азербејџан]]<br/>[[Грузија]]<br/>[[Русија]] }} '''Кралството Картли-Кахети''' (грузиски: ქართლ-კახეთის სამეფო, Kartl-Kakhetis samepo) било источно-грузиско кралство кое постоело од 1762 до 1801 година. Настанало со обединувањето на две постари грузиски кралства — Картли и Кахети — и претставувало последна поголема независна грузиска држава пред припојувањето кон [[Руската Империја]]. == Историска позадина == По распаѓањето на средновековното Кралство Грузија во XV век, грузиските земји биле поделени на повеќе независни политички единици. Во источниот дел на земјата се формирале кралствата [[Кралство Картли|Картли]] и [[Кралство Кахети|Кахети]], кои најчесто се наоѓале под влијание на големите муслимански сили во регионот, пред сè [[Сафавидска Персија]], а подоцна и на [[Османлиска Империја]]. Картли, со главен град [[Тбилиси]], било политички и културен центар на источна Грузија, додека Кахети, сместено во источниот дел на денешна Грузија, било познато по својата земјоделска продукција и лозарство. == Создавање на кралството == Во 1744 година Иракли II станал крал на Кахети, а неговиот татко Теимураз II бил поставен за владетел на Картли. По смртта на Теимураз II во 1762 година, Иракли II ги обединил двете кралства и ја создал државата Картли-Кахети. Новото кралство ја наследило династијата Багратиони, која владеела со грузиските земји со векови. Главен град станал Тбилиси, кој бил важен трговски и политички центар меѓу Кавказот, Иран и Русија. Периодот на владеење на Иракли II (1762–1798) се смета за најзначајниот период во историјата на Картли-Кахети. Кралот спровел низа воени, административни и економски реформи со цел зајакнување на државата. Тој ја реорганизирал војската и создал посовремена воена структура; го поттикнувал развојот на трговијата и занаетчиството; се обидувал да ја намали зависноста од странските сили; водел дипломатска политика меѓу Русија, Персија и Османлиската Империја. Главниот проблем за кралството била неговата геополитичка положба. Како мала христијанска држава опкружена со поголеми муслимански империи, Картли-Кахети постојано било изложено на воени закани. == Односите со Русија и Персискиот напад == Во 1783 година Картли-Кахети склучило договор со Руската Империја познат како Договор од Ѓорѓиевск. Со договорот Русија го ставила кралството под свој протекторат, а за возврат се обврзала да ја гарантира неговата територијална целина и да ја заштити грузиската монархија. Сепак, руската помош не била доволна кога кралството било нападнато од Персија. Во 1795 година персискиот владетел Ага Мохамед Кан Каџар навлегол во Картли-Кахети како одговор на сојузот на Иракли II со Русија. Во битката кај Крцаниси, грузиската војска била поразена, а персиските сили го освоиле и разориле Тбилиси. Нападот нанел огромна штета на кралството: градот бил уништен, населението било десеткувано, а економијата била сериозно ослабена. == Укинување на кралството == По смртта на Иракли II во 1798 година, на престолот дошол неговиот син Георги XII од Грузија. Поради внатрешните конфликти околу наследството и постојаната опасност од Персија, тој побарал уште поголема руска заштита. Во 1801 година рускиот цар [[Александар I (Русија)|Александар I]] издал указ со кој Картли-Кахети било припојено кон Руската Империја. Грузиската монархија била укината, а територијата била претворена во дел од руската административна структура на Кавказот. == Наводи == {{наводи}} rbqjiesanu8b0trjel2osa4xjgpalfs 5602366 5602365 2026-07-30T22:40:40Z Buli 2648 /* Историска позадина */ 5602366 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country | native_name = ქართლ-კახეთის სამეფო | conventional_long_name = Кралството Картли-Кахети | common_name = Kartli-Kakheti| | government_type = [[Апсолутна монархија]]| | year_start = 1762 | year_end = 1801| | event_pre = | date_pre = | event_start = Unification of [[Kingdom of Kartli]] and [[Kingdom of Kakheti]] | date_start = | event1 = ''De jure'' submission to the [[Zand dynasty]] | date_event1 = 1762–1763 | event2 = [[Treaty of Georgievsk]] | date_event2 = July 24, 1783 | event3 = [[Battle of Krtsanisi|Qajar invasion]] | date_event3 = 1795 | event4 = Annexation to the [[Russian Empire]] | date_event4 = December 18, 1800 | event_end = Ratification of Russian annexation | date_end = September 12,| | p1 = Kingdom of Kartli | p2 = Kingdom of Kakheti | p3 = Afsharid Iran | s1 = Russian Empire | s2 = Qajar Iran | image_coat = Coat of arms of the Kingdom of Kartli-Kakheti.svg | image_map = Khartli-Kakheti.svg | image_map_caption = Extent of the Kingdom of Kartli-Kakheti.| | capital = [[Тбилиси]] | coordinates = {{coord|41|43|21|N|44|47|33|E|region:GE|display=it}} | national_motto = | national_anthem = | official_languages = [[Грузиски јазик|Грузиски]] | languages_type = Regional languages | languages = {{unbulleted list| [[Armenian language|Armenian]] | [[Azerbaijani language|Azerbaijani]] | [[Persian Language|Persian]] | [[Pontic Greek]] }} | religion = '''State and majority '''<br/>[[Georgian Orthodox Church]] <small>([[Eastern Orthodox Church|Orthodox Christianity]])</small><ref>{{cite book|title=The Geography of Georgia: Problems and Perspectives|first=Vijay |last=P. Singh|year=2015| isbn=9783319054131| page =3|publisher=Springer}}</ref><br />'''Minority'''{{unbulleted list| [[Armenian Apostolic Church]] | [[Judaism]] | [[Shia Islam]]}} | currency = | | title_leader = [[List of kings of Georgia|King]] | leader1 = [[Heraclius II of Georgia|Heraclius II]] {{small|(first)}} | year_leader1 = 1762–1798 | leader2 = [[George XII of Georgia|George XII]] {{small|(last)}} | year_leader2 = 1798–1800 | title_deputy = Regent | deputy1 = [[Prince David of Georgia|Prince David Bagrationi]] | year_deputy1 = 1800–1801 | deputy2 = | year_deputy2 = | | legislature = | house1 = | house2 = | | stat_year1 = | stat_area1 = | stat_year2 = | stat_area2 = | stat_year3 = | stat_pop3 = | footnotes = | today = [[Ерменија]]<br/>[[Азербејџан]]<br/>[[Грузија]]<br/>[[Русија]] }} '''Кралството Картли-Кахети''' (грузиски: ქართლ-კახეთის სამეფო, Kartl-Kakhetis samepo) било источно-грузиско кралство кое постоело од 1762 до 1801 година. Настанало со обединувањето на две постари грузиски кралства — Картли и Кахети — и претставувало последна поголема независна грузиска држава пред припојувањето кон [[Руската Империја]]. == Историска позадина == [[Податотека:Kingdom of Georgia after dissolution as a unified state, 1490 AD.svg|лево|мини|Поделба на грузиските земји по распаѓањето на единственото кралство (1490)]] По распаѓањето на средновековното Кралство Грузија во XV век, грузиските земји биле поделени на повеќе независни политички единици. Во источниот дел на земјата се формирале кралствата [[Кралство Картли|Картли]] и [[Кралство Кахети|Кахети]], кои најчесто се наоѓале под влијание на големите муслимански сили во регионот, пред сè [[Сафавидска Персија]], а подоцна и на [[Османлиска Империја]]. Картли, со главен град [[Тбилиси]], било политички и културен центар на источна Грузија, додека Кахети, сместено во источниот дел на денешна Грузија, било познато по својата земјоделска продукција и лозарство. == Создавање на кралството == Во 1744 година Иракли II станал крал на Кахети, а неговиот татко Теимураз II бил поставен за владетел на Картли. По смртта на Теимураз II во 1762 година, Иракли II ги обединил двете кралства и ја создал државата Картли-Кахети. Новото кралство ја наследило династијата Багратиони, која владеела со грузиските земји со векови. Главен град станал Тбилиси, кој бил важен трговски и политички центар меѓу Кавказот, Иран и Русија. Периодот на владеење на Иракли II (1762–1798) се смета за најзначајниот период во историјата на Картли-Кахети. Кралот спровел низа воени, административни и економски реформи со цел зајакнување на државата. Тој ја реорганизирал војската и создал посовремена воена структура; го поттикнувал развојот на трговијата и занаетчиството; се обидувал да ја намали зависноста од странските сили; водел дипломатска политика меѓу Русија, Персија и Османлиската Империја. Главниот проблем за кралството била неговата геополитичка положба. Како мала христијанска држава опкружена со поголеми муслимански империи, Картли-Кахети постојано било изложено на воени закани. == Односите со Русија и Персискиот напад == Во 1783 година Картли-Кахети склучило договор со Руската Империја познат како Договор од Ѓорѓиевск. Со договорот Русија го ставила кралството под свој протекторат, а за возврат се обврзала да ја гарантира неговата територијална целина и да ја заштити грузиската монархија. Сепак, руската помош не била доволна кога кралството било нападнато од Персија. Во 1795 година персискиот владетел Ага Мохамед Кан Каџар навлегол во Картли-Кахети како одговор на сојузот на Иракли II со Русија. Во битката кај Крцаниси, грузиската војска била поразена, а персиските сили го освоиле и разориле Тбилиси. Нападот нанел огромна штета на кралството: градот бил уништен, населението било десеткувано, а економијата била сериозно ослабена. == Укинување на кралството == По смртта на Иракли II во 1798 година, на престолот дошол неговиот син Георги XII од Грузија. Поради внатрешните конфликти околу наследството и постојаната опасност од Персија, тој побарал уште поголема руска заштита. Во 1801 година рускиот цар [[Александар I (Русија)|Александар I]] издал указ со кој Картли-Кахети било припојено кон Руската Империја. Грузиската монархија била укината, а територијата била претворена во дел од руската административна структура на Кавказот. == Наводи == {{наводи}} in0klfd736vno2xuvmky0hzizw2em5n 5602369 5602366 2026-07-30T22:43:50Z Buli 2648 /* Создавање на кралството */ 5602369 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country | native_name = ქართლ-კახეთის სამეფო | conventional_long_name = Кралството Картли-Кахети | common_name = Kartli-Kakheti| | government_type = [[Апсолутна монархија]]| | year_start = 1762 | year_end = 1801| | event_pre = | date_pre = | event_start = Unification of [[Kingdom of Kartli]] and [[Kingdom of Kakheti]] | date_start = | event1 = ''De jure'' submission to the [[Zand dynasty]] | date_event1 = 1762–1763 | event2 = [[Treaty of Georgievsk]] | date_event2 = July 24, 1783 | event3 = [[Battle of Krtsanisi|Qajar invasion]] | date_event3 = 1795 | event4 = Annexation to the [[Russian Empire]] | date_event4 = December 18, 1800 | event_end = Ratification of Russian annexation | date_end = September 12,| | p1 = Kingdom of Kartli | p2 = Kingdom of Kakheti | p3 = Afsharid Iran | s1 = Russian Empire | s2 = Qajar Iran | image_coat = Coat of arms of the Kingdom of Kartli-Kakheti.svg | image_map = Khartli-Kakheti.svg | image_map_caption = Extent of the Kingdom of Kartli-Kakheti.| | capital = [[Тбилиси]] | coordinates = {{coord|41|43|21|N|44|47|33|E|region:GE|display=it}} | national_motto = | national_anthem = | official_languages = [[Грузиски јазик|Грузиски]] | languages_type = Regional languages | languages = {{unbulleted list| [[Armenian language|Armenian]] | [[Azerbaijani language|Azerbaijani]] | [[Persian Language|Persian]] | [[Pontic Greek]] }} | religion = '''State and majority '''<br/>[[Georgian Orthodox Church]] <small>([[Eastern Orthodox Church|Orthodox Christianity]])</small><ref>{{cite book|title=The Geography of Georgia: Problems and Perspectives|first=Vijay |last=P. Singh|year=2015| isbn=9783319054131| page =3|publisher=Springer}}</ref><br />'''Minority'''{{unbulleted list| [[Armenian Apostolic Church]] | [[Judaism]] | [[Shia Islam]]}} | currency = | | title_leader = [[List of kings of Georgia|King]] | leader1 = [[Heraclius II of Georgia|Heraclius II]] {{small|(first)}} | year_leader1 = 1762–1798 | leader2 = [[George XII of Georgia|George XII]] {{small|(last)}} | year_leader2 = 1798–1800 | title_deputy = Regent | deputy1 = [[Prince David of Georgia|Prince David Bagrationi]] | year_deputy1 = 1800–1801 | deputy2 = | year_deputy2 = | | legislature = | house1 = | house2 = | | stat_year1 = | stat_area1 = | stat_year2 = | stat_area2 = | stat_year3 = | stat_pop3 = | footnotes = | today = [[Ерменија]]<br/>[[Азербејџан]]<br/>[[Грузија]]<br/>[[Русија]] }} '''Кралството Картли-Кахети''' (грузиски: ქართლ-კახეთის სამეფო, Kartl-Kakhetis samepo) било источно-грузиско кралство кое постоело од 1762 до 1801 година. Настанало со обединувањето на две постари грузиски кралства — Картли и Кахети — и претставувало последна поголема независна грузиска држава пред припојувањето кон [[Руската Империја]]. == Историска позадина == [[Податотека:Kingdom of Georgia after dissolution as a unified state, 1490 AD.svg|лево|мини|Поделба на грузиските земји по распаѓањето на единственото кралство (1490)]] По распаѓањето на средновековното Кралство Грузија во XV век, грузиските земји биле поделени на повеќе независни политички единици. Во источниот дел на земјата се формирале кралствата [[Кралство Картли|Картли]] и [[Кралство Кахети|Кахети]], кои најчесто се наоѓале под влијание на големите муслимански сили во регионот, пред сè [[Сафавидска Персија]], а подоцна и на [[Османлиска Империја]]. Картли, со главен град [[Тбилиси]], било политички и културен центар на источна Грузија, додека Кахети, сместено во источниот дел на денешна Грузија, било познато по својата земјоделска продукција и лозарство. == Создавање на кралството == [[Податотека:Heraclius II of Eastern Georgia crop.png|лево|мини|Иракли II]] Во 1744 година Иракли II станал крал на Кахети, а неговиот татко Теимураз II бил поставен за владетел на Картли. По смртта на Теимураз II во 1762 година, Иракли II ги обединил двете кралства и ја создал државата Картли-Кахети. Новото кралство ја наследило династијата Багратиони, која владеела со грузиските земји со векови. Главен град станал Тбилиси, кој бил важен трговски и политички центар меѓу Кавказот, Иран и Русија. Периодот на владеење на Иракли II (1762–1798) се смета за најзначајниот период во историјата на Картли-Кахети. Кралот спровел низа воени, административни и економски реформи со цел зајакнување на државата. Тој ја реорганизирал војската и создал посовремена воена структура; го поттикнувал развојот на трговијата и занаетчиството; се обидувал да ја намали зависноста од странските сили; водел дипломатска политика меѓу Русија, Персија и Османлиската Империја. Главниот проблем за кралството била неговата геополитичка положба. Како мала христијанска држава опкружена со поголеми муслимански империи, Картли-Кахети постојано било изложено на воени закани. == Односите со Русија и Персискиот напад == Во 1783 година Картли-Кахети склучило договор со Руската Империја познат како Договор од Ѓорѓиевск. Со договорот Русија го ставила кралството под свој протекторат, а за возврат се обврзала да ја гарантира неговата територијална целина и да ја заштити грузиската монархија. Сепак, руската помош не била доволна кога кралството било нападнато од Персија. Во 1795 година персискиот владетел Ага Мохамед Кан Каџар навлегол во Картли-Кахети како одговор на сојузот на Иракли II со Русија. Во битката кај Крцаниси, грузиската војска била поразена, а персиските сили го освоиле и разориле Тбилиси. Нападот нанел огромна штета на кралството: градот бил уништен, населението било десеткувано, а економијата била сериозно ослабена. == Укинување на кралството == По смртта на Иракли II во 1798 година, на престолот дошол неговиот син Георги XII од Грузија. Поради внатрешните конфликти околу наследството и постојаната опасност од Персија, тој побарал уште поголема руска заштита. Во 1801 година рускиот цар [[Александар I (Русија)|Александар I]] издал указ со кој Картли-Кахети било припојено кон Руската Империја. Грузиската монархија била укината, а територијата била претворена во дел од руската административна структура на Кавказот. == Наводи == {{наводи}} iqai0jnekdwor9vhocoycipeo9vpfqq 5602370 5602369 2026-07-30T22:46:06Z Buli 2648 /* Наводи */ 5602370 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country | native_name = ქართლ-კახეთის სამეფო | conventional_long_name = Кралството Картли-Кахети | common_name = Kartli-Kakheti| | government_type = [[Апсолутна монархија]]| | year_start = 1762 | year_end = 1801| | event_pre = | date_pre = | event_start = Unification of [[Kingdom of Kartli]] and [[Kingdom of Kakheti]] | date_start = | event1 = ''De jure'' submission to the [[Zand dynasty]] | date_event1 = 1762–1763 | event2 = [[Treaty of Georgievsk]] | date_event2 = July 24, 1783 | event3 = [[Battle of Krtsanisi|Qajar invasion]] | date_event3 = 1795 | event4 = Annexation to the [[Russian Empire]] | date_event4 = December 18, 1800 | event_end = Ratification of Russian annexation | date_end = September 12,| | p1 = Kingdom of Kartli | p2 = Kingdom of Kakheti | p3 = Afsharid Iran | s1 = Russian Empire | s2 = Qajar Iran | image_coat = Coat of arms of the Kingdom of Kartli-Kakheti.svg | image_map = Khartli-Kakheti.svg | image_map_caption = Extent of the Kingdom of Kartli-Kakheti.| | capital = [[Тбилиси]] | coordinates = {{coord|41|43|21|N|44|47|33|E|region:GE|display=it}} | national_motto = | national_anthem = | official_languages = [[Грузиски јазик|Грузиски]] | languages_type = Regional languages | languages = {{unbulleted list| [[Armenian language|Armenian]] | [[Azerbaijani language|Azerbaijani]] | [[Persian Language|Persian]] | [[Pontic Greek]] }} | religion = '''State and majority '''<br/>[[Georgian Orthodox Church]] <small>([[Eastern Orthodox Church|Orthodox Christianity]])</small><ref>{{cite book|title=The Geography of Georgia: Problems and Perspectives|first=Vijay |last=P. Singh|year=2015| isbn=9783319054131| page =3|publisher=Springer}}</ref><br />'''Minority'''{{unbulleted list| [[Armenian Apostolic Church]] | [[Judaism]] | [[Shia Islam]]}} | currency = | | title_leader = [[List of kings of Georgia|King]] | leader1 = [[Heraclius II of Georgia|Heraclius II]] {{small|(first)}} | year_leader1 = 1762–1798 | leader2 = [[George XII of Georgia|George XII]] {{small|(last)}} | year_leader2 = 1798–1800 | title_deputy = Regent | deputy1 = [[Prince David of Georgia|Prince David Bagrationi]] | year_deputy1 = 1800–1801 | deputy2 = | year_deputy2 = | | legislature = | house1 = | house2 = | | stat_year1 = | stat_area1 = | stat_year2 = | stat_area2 = | stat_year3 = | stat_pop3 = | footnotes = | today = [[Ерменија]]<br/>[[Азербејџан]]<br/>[[Грузија]]<br/>[[Русија]] }} '''Кралството Картли-Кахети''' (грузиски: ქართლ-კახეთის სამეფო, Kartl-Kakhetis samepo) било источно-грузиско кралство кое постоело од 1762 до 1801 година. Настанало со обединувањето на две постари грузиски кралства — Картли и Кахети — и претставувало последна поголема независна грузиска држава пред припојувањето кон [[Руската Империја]]. == Историска позадина == [[Податотека:Kingdom of Georgia after dissolution as a unified state, 1490 AD.svg|лево|мини|Поделба на грузиските земји по распаѓањето на единственото кралство (1490)]] По распаѓањето на средновековното Кралство Грузија во XV век, грузиските земји биле поделени на повеќе независни политички единици. Во источниот дел на земјата се формирале кралствата [[Кралство Картли|Картли]] и [[Кралство Кахети|Кахети]], кои најчесто се наоѓале под влијание на големите муслимански сили во регионот, пред сè [[Сафавидска Персија]], а подоцна и на [[Османлиска Империја]]. Картли, со главен град [[Тбилиси]], било политички и културен центар на источна Грузија, додека Кахети, сместено во источниот дел на денешна Грузија, било познато по својата земјоделска продукција и лозарство. == Создавање на кралството == [[Податотека:Heraclius II of Eastern Georgia crop.png|лево|мини|Иракли II]] Во 1744 година Иракли II станал крал на Кахети, а неговиот татко Теимураз II бил поставен за владетел на Картли. По смртта на Теимураз II во 1762 година, Иракли II ги обединил двете кралства и ја создал државата Картли-Кахети. Новото кралство ја наследило династијата Багратиони, која владеела со грузиските земји со векови. Главен град станал Тбилиси, кој бил важен трговски и политички центар меѓу Кавказот, Иран и Русија. Периодот на владеење на Иракли II (1762–1798) се смета за најзначајниот период во историјата на Картли-Кахети. Кралот спровел низа воени, административни и економски реформи со цел зајакнување на државата. Тој ја реорганизирал војската и создал посовремена воена структура; го поттикнувал развојот на трговијата и занаетчиството; се обидувал да ја намали зависноста од странските сили; водел дипломатска политика меѓу Русија, Персија и Османлиската Империја. Главниот проблем за кралството била неговата геополитичка положба. Како мала христијанска држава опкружена со поголеми муслимански империи, Картли-Кахети постојано било изложено на воени закани. == Односите со Русија и Персискиот напад == Во 1783 година Картли-Кахети склучило договор со Руската Империја познат како Договор од Ѓорѓиевск. Со договорот Русија го ставила кралството под свој протекторат, а за возврат се обврзала да ја гарантира неговата територијална целина и да ја заштити грузиската монархија. Сепак, руската помош не била доволна кога кралството било нападнато од Персија. Во 1795 година персискиот владетел Ага Мохамед Кан Каџар навлегол во Картли-Кахети како одговор на сојузот на Иракли II со Русија. Во битката кај Крцаниси, грузиската војска била поразена, а персиските сили го освоиле и разориле Тбилиси. Нападот нанел огромна штета на кралството: градот бил уништен, населението било десеткувано, а економијата била сериозно ослабена. == Укинување на кралството == По смртта на Иракли II во 1798 година, на престолот дошол неговиот син Георги XII од Грузија. Поради внатрешните конфликти околу наследството и постојаната опасност од Персија, тој побарал уште поголема руска заштита. Во 1801 година рускиот цар [[Александар I (Русија)|Александар I]] издал указ со кој Картли-Кахети било припојено кон Руската Империја. Грузиската монархија била укината, а територијата била претворена во дел од руската административна структура на Кавказот. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Грузија во раниот нов век]] q09l579gopm40ernd4korsbdfxj4ifj 5602371 5602370 2026-07-30T22:47:46Z Buli 2648 5602371 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country | native_name = ქართლ-კახეთის სამეფო | conventional_long_name = Кралството Картли-Кахети | common_name = Kartli-Kakheti| | government_type = [[Апсолутна монархија]]| | year_start = 1762 | year_end = 1801| | event_pre = | date_pre = | event_start = Обединување на кралствата [[Кралство Картли|Картли]] и [[Кралство Кахети|Кахети]] | date_start = | event1 = ''De jure'' submission to the [[Zand dynasty]] | date_event1 = 1762–1763 | event2 = [[Treaty of Georgievsk]] | date_event2 = July 24, 1783 | event3 = [[Battle of Krtsanisi|Qajar invasion]] | date_event3 = 1795 | event4 = Annexation to the [[Russian Empire]] | date_event4 = December 18, 1800 | event_end = Ratification of Russian annexation | date_end = September 12,| | p1 = Кралство Картли | p2 = Кралство Кахети | p3 = Afsharid Iran | s1 = Руска Империја | s2 = Qajar Iran | image_coat = Coat of arms of the Kingdom of Kartli-Kakheti.svg | image_map = Khartli-Kakheti.svg | image_map_caption = Extent of the Kingdom of Kartli-Kakheti.| | capital = [[Тбилиси]] | coordinates = {{coord|41|43|21|N|44|47|33|E|region:GE|display=it}} | national_motto = | national_anthem = | official_languages = [[Грузиски јазик|Грузиски]] | languages_type = Regional languages | languages = {{unbulleted list| [[Armenian language|Armenian]] | [[Azerbaijani language|Azerbaijani]] | [[Persian Language|Persian]] | [[Pontic Greek]] }} | religion = '''State and majority '''<br/>[[Georgian Orthodox Church]] <small>([[Eastern Orthodox Church|Orthodox Christianity]])</small><ref>{{cite book|title=The Geography of Georgia: Problems and Perspectives|first=Vijay |last=P. Singh|year=2015| isbn=9783319054131| page =3|publisher=Springer}}</ref><br />'''Minority'''{{unbulleted list| [[Armenian Apostolic Church]] | [[Judaism]] | [[Shia Islam]]}} | currency = | | title_leader = [[List of kings of Georgia|King]] | leader1 = [[Heraclius II of Georgia|Heraclius II]] {{small|(first)}} | year_leader1 = 1762–1798 | leader2 = [[George XII of Georgia|George XII]] {{small|(last)}} | year_leader2 = 1798–1800 | title_deputy = Regent | deputy1 = [[Prince David of Georgia|Prince David Bagrationi]] | year_deputy1 = 1800–1801 | deputy2 = | year_deputy2 = | | legislature = | house1 = | house2 = | | stat_year1 = | stat_area1 = | stat_year2 = | stat_area2 = | stat_year3 = | stat_pop3 = | footnotes = | today = [[Ерменија]]<br/>[[Азербејџан]]<br/>[[Грузија]]<br/>[[Русија]] }} '''Кралството Картли-Кахети''' (грузиски: ქართლ-კახეთის სამეფო, Kartl-Kakhetis samepo) било источно-грузиско кралство кое постоело од 1762 до 1801 година. Настанало со обединувањето на две постари грузиски кралства — Картли и Кахети — и претставувало последна поголема независна грузиска држава пред припојувањето кон [[Руската Империја]]. == Историска позадина == [[Податотека:Kingdom of Georgia after dissolution as a unified state, 1490 AD.svg|лево|мини|Поделба на грузиските земји по распаѓањето на единственото кралство (1490)]] По распаѓањето на средновековното Кралство Грузија во XV век, грузиските земји биле поделени на повеќе независни политички единици. Во источниот дел на земјата се формирале кралствата [[Кралство Картли|Картли]] и [[Кралство Кахети|Кахети]], кои најчесто се наоѓале под влијание на големите муслимански сили во регионот, пред сè [[Сафавидска Персија]], а подоцна и на [[Османлиска Империја]]. Картли, со главен град [[Тбилиси]], било политички и културен центар на источна Грузија, додека Кахети, сместено во источниот дел на денешна Грузија, било познато по својата земјоделска продукција и лозарство. == Создавање на кралството == [[Податотека:Heraclius II of Eastern Georgia crop.png|лево|мини|Иракли II]] Во 1744 година Иракли II станал крал на Кахети, а неговиот татко Теимураз II бил поставен за владетел на Картли. По смртта на Теимураз II во 1762 година, Иракли II ги обединил двете кралства и ја создал државата Картли-Кахети. Новото кралство ја наследило династијата Багратиони, која владеела со грузиските земји со векови. Главен град станал Тбилиси, кој бил важен трговски и политички центар меѓу Кавказот, Иран и Русија. Периодот на владеење на Иракли II (1762–1798) се смета за најзначајниот период во историјата на Картли-Кахети. Кралот спровел низа воени, административни и економски реформи со цел зајакнување на државата. Тој ја реорганизирал војската и создал посовремена воена структура; го поттикнувал развојот на трговијата и занаетчиството; се обидувал да ја намали зависноста од странските сили; водел дипломатска политика меѓу Русија, Персија и Османлиската Империја. Главниот проблем за кралството била неговата геополитичка положба. Како мала христијанска држава опкружена со поголеми муслимански империи, Картли-Кахети постојано било изложено на воени закани. == Односите со Русија и Персискиот напад == Во 1783 година Картли-Кахети склучило договор со Руската Империја познат како Договор од Ѓорѓиевск. Со договорот Русија го ставила кралството под свој протекторат, а за возврат се обврзала да ја гарантира неговата територијална целина и да ја заштити грузиската монархија. Сепак, руската помош не била доволна кога кралството било нападнато од Персија. Во 1795 година персискиот владетел Ага Мохамед Кан Каџар навлегол во Картли-Кахети како одговор на сојузот на Иракли II со Русија. Во битката кај Крцаниси, грузиската војска била поразена, а персиските сили го освоиле и разориле Тбилиси. Нападот нанел огромна штета на кралството: градот бил уништен, населението било десеткувано, а економијата била сериозно ослабена. == Укинување на кралството == По смртта на Иракли II во 1798 година, на престолот дошол неговиот син Георги XII од Грузија. Поради внатрешните конфликти околу наследството и постојаната опасност од Персија, тој побарал уште поголема руска заштита. Во 1801 година рускиот цар [[Александар I (Русија)|Александар I]] издал указ со кој Картли-Кахети било припојено кон Руската Империја. Грузиската монархија била укината, а територијата била претворена во дел од руската административна структура на Кавказот. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Грузија во раниот нов век]] 5zsu1cd808lv051jy8mwniei6xpjr49 5602372 5602371 2026-07-30T22:48:15Z Buli 2648 /* Создавање на кралството */ 5602372 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country | native_name = ქართლ-კახეთის სამეფო | conventional_long_name = Кралството Картли-Кахети | common_name = Kartli-Kakheti| | government_type = [[Апсолутна монархија]]| | year_start = 1762 | year_end = 1801| | event_pre = | date_pre = | event_start = Обединување на кралствата [[Кралство Картли|Картли]] и [[Кралство Кахети|Кахети]] | date_start = | event1 = ''De jure'' submission to the [[Zand dynasty]] | date_event1 = 1762–1763 | event2 = [[Treaty of Georgievsk]] | date_event2 = July 24, 1783 | event3 = [[Battle of Krtsanisi|Qajar invasion]] | date_event3 = 1795 | event4 = Annexation to the [[Russian Empire]] | date_event4 = December 18, 1800 | event_end = Ratification of Russian annexation | date_end = September 12,| | p1 = Кралство Картли | p2 = Кралство Кахети | p3 = Afsharid Iran | s1 = Руска Империја | s2 = Qajar Iran | image_coat = Coat of arms of the Kingdom of Kartli-Kakheti.svg | image_map = Khartli-Kakheti.svg | image_map_caption = Extent of the Kingdom of Kartli-Kakheti.| | capital = [[Тбилиси]] | coordinates = {{coord|41|43|21|N|44|47|33|E|region:GE|display=it}} | national_motto = | national_anthem = | official_languages = [[Грузиски јазик|Грузиски]] | languages_type = Regional languages | languages = {{unbulleted list| [[Armenian language|Armenian]] | [[Azerbaijani language|Azerbaijani]] | [[Persian Language|Persian]] | [[Pontic Greek]] }} | religion = '''State and majority '''<br/>[[Georgian Orthodox Church]] <small>([[Eastern Orthodox Church|Orthodox Christianity]])</small><ref>{{cite book|title=The Geography of Georgia: Problems and Perspectives|first=Vijay |last=P. Singh|year=2015| isbn=9783319054131| page =3|publisher=Springer}}</ref><br />'''Minority'''{{unbulleted list| [[Armenian Apostolic Church]] | [[Judaism]] | [[Shia Islam]]}} | currency = | | title_leader = [[List of kings of Georgia|King]] | leader1 = [[Heraclius II of Georgia|Heraclius II]] {{small|(first)}} | year_leader1 = 1762–1798 | leader2 = [[George XII of Georgia|George XII]] {{small|(last)}} | year_leader2 = 1798–1800 | title_deputy = Regent | deputy1 = [[Prince David of Georgia|Prince David Bagrationi]] | year_deputy1 = 1800–1801 | deputy2 = | year_deputy2 = | | legislature = | house1 = | house2 = | | stat_year1 = | stat_area1 = | stat_year2 = | stat_area2 = | stat_year3 = | stat_pop3 = | footnotes = | today = [[Ерменија]]<br/>[[Азербејџан]]<br/>[[Грузија]]<br/>[[Русија]] }} '''Кралството Картли-Кахети''' (грузиски: ქართლ-კახეთის სამეფო, Kartl-Kakhetis samepo) било источно-грузиско кралство кое постоело од 1762 до 1801 година. Настанало со обединувањето на две постари грузиски кралства — Картли и Кахети — и претставувало последна поголема независна грузиска држава пред припојувањето кон [[Руската Империја]]. == Историска позадина == [[Податотека:Kingdom of Georgia after dissolution as a unified state, 1490 AD.svg|лево|мини|Поделба на грузиските земји по распаѓањето на единственото кралство (1490)]] По распаѓањето на средновековното Кралство Грузија во XV век, грузиските земји биле поделени на повеќе независни политички единици. Во источниот дел на земјата се формирале кралствата [[Кралство Картли|Картли]] и [[Кралство Кахети|Кахети]], кои најчесто се наоѓале под влијание на големите муслимански сили во регионот, пред сè [[Сафавидска Персија]], а подоцна и на [[Османлиска Империја]]. Картли, со главен град [[Тбилиси]], било политички и културен центар на источна Грузија, додека Кахети, сместено во источниот дел на денешна Грузија, било познато по својата земјоделска продукција и лозарство. == Создавање на кралството == [[Податотека:Heraclius II of Eastern Georgia crop.png|лево|мини|Иракли II|247x247пкс]] Во 1744 година Иракли II станал крал на Кахети, а неговиот татко Теимураз II бил поставен за владетел на Картли. По смртта на Теимураз II во 1762 година, Иракли II ги обединил двете кралства и ја создал државата Картли-Кахети. Новото кралство ја наследило династијата Багратиони, која владеела со грузиските земји со векови. Главен град станал Тбилиси, кој бил важен трговски и политички центар меѓу Кавказот, Иран и Русија. Периодот на владеење на Иракли II (1762–1798) се смета за најзначајниот период во историјата на Картли-Кахети. Кралот спровел низа воени, административни и економски реформи со цел зајакнување на државата. Тој ја реорганизирал војската и создал посовремена воена структура; го поттикнувал развојот на трговијата и занаетчиството; се обидувал да ја намали зависноста од странските сили; водел дипломатска политика меѓу Русија, Персија и Османлиската Империја. Главниот проблем за кралството била неговата геополитичка положба. Како мала христијанска држава опкружена со поголеми муслимански империи, Картли-Кахети постојано било изложено на воени закани. == Односите со Русија и Персискиот напад == Во 1783 година Картли-Кахети склучило договор со Руската Империја познат како Договор од Ѓорѓиевск. Со договорот Русија го ставила кралството под свој протекторат, а за возврат се обврзала да ја гарантира неговата територијална целина и да ја заштити грузиската монархија. Сепак, руската помош не била доволна кога кралството било нападнато од Персија. Во 1795 година персискиот владетел Ага Мохамед Кан Каџар навлегол во Картли-Кахети како одговор на сојузот на Иракли II со Русија. Во битката кај Крцаниси, грузиската војска била поразена, а персиските сили го освоиле и разориле Тбилиси. Нападот нанел огромна штета на кралството: градот бил уништен, населението било десеткувано, а економијата била сериозно ослабена. == Укинување на кралството == По смртта на Иракли II во 1798 година, на престолот дошол неговиот син Георги XII од Грузија. Поради внатрешните конфликти околу наследството и постојаната опасност од Персија, тој побарал уште поголема руска заштита. Во 1801 година рускиот цар [[Александар I (Русија)|Александар I]] издал указ со кој Картли-Кахети било припојено кон Руската Империја. Грузиската монархија била укината, а територијата била претворена во дел од руската административна структура на Кавказот. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Грузија во раниот нов век]] iyi0a7mcp965sp42gsjuzc3who2104x 5602374 5602372 2026-07-30T22:55:08Z Buli 2648 5602374 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country | native_name = ქართლ-კახეთის სამეფო | conventional_long_name = Кралството Картли-Кахети | common_name = Kartli-Kakheti| | government_type = [[Апсолутна монархија]]| | year_start = 1762 | year_end = 1801| | event_pre = | date_pre = | event_start = Обединување на кралствата [[Кралство Картли|Картли]] и [[Кралство Кахети|Кахети]] | date_start = | event1 = ''De jure'' submission to the [[Zand dynasty]] | date_event1 = 1762–1763 | event2 = [[Договор од Ѓорѓиевск]] | date_event2 = July 24, 1783 | event3 = [[Battle of Krtsanisi|Qajar invasion]] | date_event3 = 1795 | event4 = Annexation to the [[Russian Empire]] | date_event4 = December 18, 1800 | event_end = Ratification of Russian annexation | date_end = September 12,| | p1 = Кралство Картли | p2 = Кралство Кахети | p3 = Afsharid Iran | s1 = Руска Империја | s2 = Qajar Iran | image_coat = Coat of arms of the Kingdom of Kartli-Kakheti.svg | image_map = Khartli-Kakheti.svg | image_map_caption = Extent of the Kingdom of Kartli-Kakheti.| | capital = [[Тбилиси]] | coordinates = {{coord|41|43|21|N|44|47|33|E|region:GE|display=it}} | national_motto = | national_anthem = | official_languages = [[Грузиски јазик|Грузиски]] | languages_type = Regional languages | languages = {{unbulleted list| [[Armenian language|Armenian]] | [[Azerbaijani language|Azerbaijani]] | [[Persian Language|Persian]] | [[Pontic Greek]] }} | religion = '''State and majority '''<br/>[[Georgian Orthodox Church]] <small>([[Eastern Orthodox Church|Orthodox Christianity]])</small><ref>{{cite book|title=The Geography of Georgia: Problems and Perspectives|first=Vijay |last=P. Singh|year=2015| isbn=9783319054131| page =3|publisher=Springer}}</ref><br />'''Minority'''{{unbulleted list| [[Armenian Apostolic Church]] | [[Judaism]] | [[Shia Islam]]}} | currency = | | title_leader = [[List of kings of Georgia|King]] | leader1 = [[Heraclius II of Georgia|Heraclius II]] {{small|(first)}} | year_leader1 = 1762–1798 | leader2 = [[George XII of Georgia|George XII]] {{small|(last)}} | year_leader2 = 1798–1800 | title_deputy = Regent | deputy1 = [[Prince David of Georgia|Prince David Bagrationi]] | year_deputy1 = 1800–1801 | deputy2 = | year_deputy2 = | | legislature = | house1 = | house2 = | | stat_year1 = | stat_area1 = | stat_year2 = | stat_area2 = | stat_year3 = | stat_pop3 = | footnotes = | today = [[Ерменија]]<br/>[[Азербејџан]]<br/>[[Грузија]]<br/>[[Русија]] }} '''Кралството Картли-Кахети''' (грузиски: ქართლ-კახეთის სამეფო, Kartl-Kakhetis samepo) било источно-грузиско кралство кое постоело од 1762 до 1801 година. Настанало со обединувањето на две постари грузиски кралства — Картли и Кахети — и претставувало последна поголема независна грузиска држава пред припојувањето кон [[Руската Империја]]. == Историска позадина == [[Податотека:Kingdom of Georgia after dissolution as a unified state, 1490 AD.svg|лево|мини|Поделба на грузиските земји по распаѓањето на единственото кралство (1490)]] По распаѓањето на средновековното Кралство Грузија во XV век, грузиските земји биле поделени на повеќе независни политички единици. Во источниот дел на земјата се формирале кралствата [[Кралство Картли|Картли]] и [[Кралство Кахети|Кахети]], кои најчесто се наоѓале под влијание на големите муслимански сили во регионот, пред сè [[Сафавидска Персија]], а подоцна и на [[Османлиска Империја]]. Картли, со главен град [[Тбилиси]], било политички и културен центар на источна Грузија, додека Кахети, сместено во источниот дел на денешна Грузија, било познато по својата земјоделска продукција и лозарство. == Создавање на кралството == [[Податотека:Heraclius II of Eastern Georgia crop.png|лево|мини|Иракли II|247x247пкс]] Во 1744 година Иракли II станал крал на Кахети, а неговиот татко Теимураз II бил поставен за владетел на Картли. По смртта на Теимураз II во 1762 година, Иракли II ги обединил двете кралства и ја создал државата Картли-Кахети. Новото кралство ја наследило династијата Багратиони, која владеела со грузиските земји со векови. Главен град станал Тбилиси, кој бил важен трговски и политички центар меѓу Кавказот, Иран и Русија. Периодот на владеење на Иракли II (1762–1798) се смета за најзначајниот период во историјата на Картли-Кахети. Кралот спровел низа воени, административни и економски реформи со цел зајакнување на државата. Тој ја реорганизирал војската и создал посовремена воена структура; го поттикнувал развојот на трговијата и занаетчиството; се обидувал да ја намали зависноста од странските сили; водел дипломатска политика меѓу Русија, Персија и Османлиската Империја. Главниот проблем за кралството била неговата геополитичка положба. Како мала христијанска држава опкружена со поголеми муслимански империи, Картли-Кахети постојано било изложено на воени закани. == Односите со Русија и Персискиот напад == Во 1783 година Картли-Кахети склучило договор со Руската Империја познат како Договор од Ѓорѓиевск. Со договорот Русија го ставила кралството под свој протекторат, а за возврат се обврзала да ја гарантира неговата територијална целина и да ја заштити грузиската монархија. Сепак, руската помош не била доволна кога кралството било нападнато од Персија. Во 1795 година персискиот владетел Ага Мохамед Кан Каџар навлегол во Картли-Кахети како одговор на сојузот на Иракли II со Русија. Во битката кај Крцаниси, грузиската војска била поразена, а персиските сили го освоиле и разориле Тбилиси. Нападот нанел огромна штета на кралството: градот бил уништен, населението било десеткувано, а економијата била сериозно ослабена. == Укинување на кралството == По смртта на Иракли II во 1798 година, на престолот дошол неговиот син Георги XII од Грузија. Поради внатрешните конфликти околу наследството и постојаната опасност од Персија, тој побарал уште поголема руска заштита. Во 1801 година рускиот цар [[Александар I (Русија)|Александар I]] издал указ со кој Картли-Кахети било припојено кон Руската Империја. Грузиската монархија била укината, а територијата била претворена во дел од руската административна структура на Кавказот. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Грузија во раниот нов век]] hpn0hismo2armmio02bywi4vb47skbz 0 1400375 5602461 2026-07-31T08:53:25Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1366682494|Actaea spicata]]“ 5602461 wikitext text/x-wiki '''''Actaea spicata''''' ― вид [[Скриеносеменици|цветно растение]] од родот ''[[Actaea]]'', по потекло од [[Европа]] до западен [[Сибир]] и северен [[Иран]]. Често се наоѓа на рабовите на варовнички карпи и во листопадни шуми, а клучни фактори за да се развива се сенката, малата конкуренција и ладниот, заштитен коренски тек.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.brc.ac.uk/plantatlas/plant/actaea-spicata|title=Actaea spicata {{!}} Online Atlas of the British and Irish Flora|work=www.brc.ac.uk|language=en|accessdate=2021-03-26}}</ref> == Опис == ''Actaea spicata'' е [[Тревесто растение|тревесто]] [[повеќегодишно растение]] кое расте до 65 см во височина. [[Цвет|Цветовите]] се бели, со 3-6 пенталоидни чашки. [[Овошје|Плодот]] е [[бобинка]]. == Таксономија == [[Податотека:Actaea-spicata-berries.JPG|мини| Зрели бобинки]] ''Actaea spicata'' првпат ја опишал [[Карл Линеј]] во 1753 година. Препознаени се две варијанти: * ''Actaea spicata'' var. ''spicata''. Европа, северозападна Азија. * ''Actaea spicata'' var. ''acuminata'' (syn. ''A. acuminata''). Пакистан, Индија и Хималаите, над 2000 метри надморска височина. == Одгледување == ''Actaea spicata'' се одгледува како украсно растение. Токсичен е при голтање, а исто така е и иритант, па затоа бара внимателно ракување.<ref name="RHSPF">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/33913/Actaea-spicata/Details|title=''Actaea spicata''|work=rhs.org|publisher=Royal Horticultural Society|accessdate=17 February 2021}}</ref> Се користи како [[Хомеопатија|хомеопатски лек]] за [[артритис]] и болки во зглобовите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=33f21bda-de0a-47f5-b152-a9eb071df3bb|title=DailyMed - ARTHRITIS AND JOINT RELIEF- actaea spicata, aesculus hippocastanum, arnica montana, bellis perennis, bryonia, calcarea carbonica, calcarea fluorica, causticum, cimicifuga racemosa, formicum acidum, hypericum perforatum, ledum palustre, lithium carbonicum, magnesia phosphorica, phytolacca decandra, pulsatilla, rhododendron chrysanthum, rhus toxicodendron, ruta graveolens, salicylicum acidum, sepia, zincum metallicum liquid|work=dailymed.nlm.nih.gov|accessdate=2021-03-26}}</ref> == Наводи ==   == Надворешни врски == * [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Actaea&SPECIES_XREF=spicata&TAXON_NAME_XREF=&RANK= Флора Европа: ''Actaea spicata''] * [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=110&taxon_id=242420160 Контролна листа за Непал: ''Actaea spicata'' var.] [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=110&taxon_id=242420160 ''акумината''] * [http://www.pfaf.org/database/plants.php?Actaea+spicata Растенија за иднината: ''Actaea spicata''] * Јадливи и лековити растенија на Западот, Грегори Л. Тилфорд,{{ISBN|0-87842-359-1}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Азија]] 95crl8lhynp4r8z8o422jmfen8h2c9y 5602463 5602461 2026-07-31T08:54:44Z Виолетова 1975 5602463 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Illustration Actaea spicata0.jpg | image_caption = Илустрација од 19 век | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=Schweizer, F. |author2=Hasinger, O. |author3=Meredith, C.R. |year=2026 |title=''Actaea spicata'' (Europe assessment) |article-number=e.T202913A209166417 |doi=10.2305/IUCN.UK.2026-1.RLTS.T202913A209166417.en |language=en}}</ref> | genus = Actaea | species = spicata | authority = [[L.]]<ref name=IPNI_303913-2/> | synonyms = {{Species list |Actaea christophoriana|Gouan |Actaea corymbosa|Stokes |Actaea densiflora|M.Král |Actaea nigra|(L.) P.Gaertn., B.Mey. & Schreb. |Christophoriana spicata|L.Moench |Christophoriana vulgaris|Rupr. }} | synonyms_ref = <ref name=POWO_303913-2/> }} '''''Actaea spicata''''' ― вид [[Скриеносеменици|цветно растение]] од родот ''[[Actaea]]'', по потекло од [[Европа]] до западен [[Сибир]] и северен [[Иран]]. Често се наоѓа на рабовите на варовнички карпи и во листопадни шуми, а клучни фактори за да се развива се сенката, малата конкуренција и ладниот, заштитен коренски тек.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.brc.ac.uk/plantatlas/plant/actaea-spicata|title=Actaea spicata {{!}} Online Atlas of the British and Irish Flora|work=www.brc.ac.uk|language=en|accessdate=2021-03-26}}</ref> == Опис == ''Actaea spicata'' е [[Тревесто растение|тревесто]] [[повеќегодишно растение]] кое расте до 65 см во височина. [[Цвет|Цветовите]] се бели, со 3-6 пенталоидни чашки. [[Овошје|Плодот]] е [[бобинка]]. == Таксономија == [[Податотека:Actaea-spicata-berries.JPG|мини| Зрели бобинки]] ''Actaea spicata'' првпат ја опишал [[Карл Линеј]] во 1753 година. Препознаени се две варијанти: * ''Actaea spicata'' var. ''spicata''. Европа, северозападна Азија. * ''Actaea spicata'' var. ''acuminata'' (syn. ''A. acuminata''). Пакистан, Индија и Хималаите, над 2000 метри надморска височина. == Одгледување == ''Actaea spicata'' се одгледува како украсно растение. Токсичен е при голтање, а исто така е и иритант, па затоа бара внимателно ракување.<ref name="RHSPF">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/33913/Actaea-spicata/Details|title=''Actaea spicata''|work=rhs.org|publisher=Royal Horticultural Society|accessdate=17 February 2021}}</ref> Се користи како [[Хомеопатија|хомеопатски лек]] за [[артритис]] и болки во зглобовите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=33f21bda-de0a-47f5-b152-a9eb071df3bb|title=DailyMed - ARTHRITIS AND JOINT RELIEF- actaea spicata, aesculus hippocastanum, arnica montana, bellis perennis, bryonia, calcarea carbonica, calcarea fluorica, causticum, cimicifuga racemosa, formicum acidum, hypericum perforatum, ledum palustre, lithium carbonicum, magnesia phosphorica, phytolacca decandra, pulsatilla, rhododendron chrysanthum, rhus toxicodendron, ruta graveolens, salicylicum acidum, sepia, zincum metallicum liquid|work=dailymed.nlm.nih.gov|accessdate=2021-03-26}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Actaea&SPECIES_XREF=spicata&TAXON_NAME_XREF=&RANK= Флора Европа: ''Actaea spicata''] * [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=110&taxon_id=242420160 Контролна листа за Непал: ''Actaea spicata'' var.] [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=110&taxon_id=242420160 ''акумината''] * [http://www.pfaf.org/database/plants.php?Actaea+spicata Растенија за иднината: ''Actaea spicata''] * Јадливи и лековити растенија на Западот, Грегори Л. Тилфорд,{{ISBN|0-87842-359-1}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Азија]] oq2cp65g8mf35mp4ww4yf0lo703seio 5602465 5602463 2026-07-31T08:59:55Z Виолетова 1975 5602465 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Illustration Actaea spicata0.jpg | image_caption = Илустрација од 19 век | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=Schweizer, F. |author2=Hasinger, O. |author3=Meredith, C.R. |year=2026 |title=''Actaea spicata'' (Europe assessment) |article-number=e.T202913A209166417 |doi=10.2305/IUCN.UK.2026-1.RLTS.T202913A209166417.en |language=en}}</ref> | genus = Actaea | species = spicata | authority = [[L.]]<ref name=IPNI_303913-2/> | synonyms = {{Species list |Actaea christophoriana|Gouan |Actaea corymbosa|Stokes |Actaea densiflora|M.Král |Actaea nigra|(L.) P.Gaertn., B.Mey. & Schreb. |Christophoriana spicata|L.Moench |Christophoriana vulgaris|Rupr. }} | synonyms_ref = <ref name=POWO_303913-2/> }} '''''Actaea spicata''''' ― вид [[Скриеносеменици|цветно растение]] од родот ''[[Actaea]]'', по потекло од [[Европа]] до западен [[Сибир]] и северен [[Иран]]. Често се наоѓа на рабовите на варовнички карпи и во листопадни шуми, а клучни фактори за да се развива се сенката, малата конкуренција и ладниот, заштитен коренски тек.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.brc.ac.uk/plantatlas/plant/actaea-spicata|title=Actaea spicata {{!}} Online Atlas of the British and Irish Flora|work=www.brc.ac.uk|language=en|accessdate=2021-03-26}}</ref> == Опис == ''Actaea spicata'' е [[Тревесто растение|тревесто]] [[повеќегодишно растение]] кое расте до 70 см во височина. [[Цвет|Цветовите]] се бели, со 3-6 пенталоидни чашки. [[Овошје|Плодот]] е црна јајцевидна [[бобинка]]. Стеблото е so 1-3 листа. Листовите се големи, со долги дршки, ливчињата во последниот ред се приседнати.''<ref name="Флора на Македонија222222">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 96, МАНУ, Скопје, 1985</ref>'' == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по засенчени места во шумите од 1000-18000 метри надморска височина, и претставува доста често растение. Се среќава речиси на сите планини: Јакупица, Шар Планина, Рудока, Аџина Река, Мавровско, Бистра, Кораб, Дешат, Јабланица, Галичица, Пелистер, Дудица, Осогово, Голак, а се посочува дека ова растение е видено на Беласица и Скопска Црна Гора.''<ref name="Флора на Македонија222222" />'' == Таксономија == [[Податотека:Actaea-spicata-berries.JPG|мини| Зрели бобинки]] ''Actaea spicata'' првпат ја опишал [[Карл Линеј]] во 1753 година. Препознаени се две варијанти: * ''Actaea spicata'' var. ''spicata''. Европа, северозападна Азија. * ''Actaea spicata'' var. ''acuminata'' (syn. ''A. acuminata''). Пакистан, Индија и Хималаите, над 2000 метри надморска височина. == Одгледување == ''Actaea spicata'' се одгледува како украсно растение. Токсичен е при голтање, а исто така е и иритант, па затоа бара внимателно ракување.<ref name="RHSPF">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/33913/Actaea-spicata/Details|title=''Actaea spicata''|work=rhs.org|publisher=Royal Horticultural Society|accessdate=17 February 2021}}</ref> Се користи како [[Хомеопатија|хомеопатски лек]] за [[артритис]] и болки во зглобовите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=33f21bda-de0a-47f5-b152-a9eb071df3bb|title=DailyMed - ARTHRITIS AND JOINT RELIEF- actaea spicata, aesculus hippocastanum, arnica montana, bellis perennis, bryonia, calcarea carbonica, calcarea fluorica, causticum, cimicifuga racemosa, formicum acidum, hypericum perforatum, ledum palustre, lithium carbonicum, magnesia phosphorica, phytolacca decandra, pulsatilla, rhododendron chrysanthum, rhus toxicodendron, ruta graveolens, salicylicum acidum, sepia, zincum metallicum liquid|work=dailymed.nlm.nih.gov|accessdate=2021-03-26}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Actaea&SPECIES_XREF=spicata&TAXON_NAME_XREF=&RANK= Флора Европа: ''Actaea spicata''] * [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=110&taxon_id=242420160 Контролна листа за Непал: ''Actaea spicata'' var.] [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=110&taxon_id=242420160 ''акумината''] * [http://www.pfaf.org/database/plants.php?Actaea+spicata Растенија за иднината: ''Actaea spicata''] * Јадливи и лековити растенија на Западот, Грегори Л. Тилфорд,{{ISBN|0-87842-359-1}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Азија]] tedxpldoy3ildvrz7899egy18cljeu0 5602466 5602465 2026-07-31T09:00:21Z Виолетова 1975 5602466 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Illustration Actaea spicata0.jpg | image_caption = Илустрација од 19 век | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=Schweizer, F. |author2=Hasinger, O. |author3=Meredith, C.R. |year=2026 |title=''Actaea spicata'' (Europe assessment) |article-number=e.T202913A209166417 |doi=10.2305/IUCN.UK.2026-1.RLTS.T202913A209166417.en |language=en}}</ref> | genus = Actaea | species = spicata | authority = [[L.]] | synonyms = {{Species list |Actaea christophoriana|Gouan |Actaea corymbosa|Stokes |Actaea densiflora|M.Král |Actaea nigra|(L.) P.Gaertn., B.Mey. & Schreb. |Christophoriana spicata|L.Moench |Christophoriana vulgaris|Rupr. }} | synonyms_ref = }} '''''Actaea spicata''''' ― вид [[Скриеносеменици|цветно растение]] од родот ''[[Actaea]]'', по потекло од [[Европа]] до западен [[Сибир]] и северен [[Иран]]. Често се наоѓа на рабовите на варовнички карпи и во листопадни шуми, а клучни фактори за да се развива се сенката, малата конкуренција и ладниот, заштитен коренски тек.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.brc.ac.uk/plantatlas/plant/actaea-spicata|title=Actaea spicata {{!}} Online Atlas of the British and Irish Flora|work=www.brc.ac.uk|language=en|accessdate=2021-03-26}}</ref> == Опис == ''Actaea spicata'' е [[Тревесто растение|тревесто]] [[повеќегодишно растение]] кое расте до 70 см во височина. [[Цвет|Цветовите]] се бели, со 3-6 пенталоидни чашки. [[Овошје|Плодот]] е црна јајцевидна [[бобинка]]. Стеблото е so 1-3 листа. Листовите се големи, со долги дршки, ливчињата во последниот ред се приседнати.''<ref name="Флора на Македонија222222">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 96, МАНУ, Скопје, 1985</ref>'' == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по засенчени места во шумите од 1000-18000 метри надморска височина, и претставува доста често растение. Се среќава речиси на сите планини: Јакупица, Шар Планина, Рудока, Аџина Река, Мавровско, Бистра, Кораб, Дешат, Јабланица, Галичица, Пелистер, Дудица, Осогово, Голак, а се посочува дека ова растение е видено на Беласица и Скопска Црна Гора.''<ref name="Флора на Македонија222222" />'' == Таксономија == [[Податотека:Actaea-spicata-berries.JPG|мини| Зрели бобинки]] ''Actaea spicata'' првпат ја опишал [[Карл Линеј]] во 1753 година. Препознаени се две варијанти: * ''Actaea spicata'' var. ''spicata''. Европа, северозападна Азија. * ''Actaea spicata'' var. ''acuminata'' (syn. ''A. acuminata''). Пакистан, Индија и Хималаите, над 2000 метри надморска височина. == Одгледување == ''Actaea spicata'' се одгледува како украсно растение. Токсичен е при голтање, а исто така е и иритант, па затоа бара внимателно ракување.<ref name="RHSPF">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/33913/Actaea-spicata/Details|title=''Actaea spicata''|work=rhs.org|publisher=Royal Horticultural Society|accessdate=17 February 2021}}</ref> Се користи како [[Хомеопатија|хомеопатски лек]] за [[артритис]] и болки во зглобовите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=33f21bda-de0a-47f5-b152-a9eb071df3bb|title=DailyMed - ARTHRITIS AND JOINT RELIEF- actaea spicata, aesculus hippocastanum, arnica montana, bellis perennis, bryonia, calcarea carbonica, calcarea fluorica, causticum, cimicifuga racemosa, formicum acidum, hypericum perforatum, ledum palustre, lithium carbonicum, magnesia phosphorica, phytolacca decandra, pulsatilla, rhododendron chrysanthum, rhus toxicodendron, ruta graveolens, salicylicum acidum, sepia, zincum metallicum liquid|work=dailymed.nlm.nih.gov|accessdate=2021-03-26}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Actaea&SPECIES_XREF=spicata&TAXON_NAME_XREF=&RANK= Флора Европа: ''Actaea spicata''] * [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=110&taxon_id=242420160 Контролна листа за Непал: ''Actaea spicata'' var.] [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=110&taxon_id=242420160 ''акумината''] * [http://www.pfaf.org/database/plants.php?Actaea+spicata Растенија за иднината: ''Actaea spicata''] * Јадливи и лековити растенија на Западот, Грегори Л. Тилфорд,{{ISBN|0-87842-359-1}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Азија]] cls5w00zj6z3r1srjha1jwt2osbuzae 1 1400376 5602462 2026-07-31T08:53:41Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5602462 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1400378 5602487 2026-07-31T09:38:07Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Млечки (род)]] на [[Млечка (растение)]] 5602487 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Млечка (растение)]] lge5c5z03bm9bpaiscfj9gnajm3preo 0 1400380 5602503 2026-07-31T09:43:40Z Bjankuloski06 332 Пренасочување кон [[Кралски ботанички градини во Кју]] 5602503 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Кралски ботанички градини во Кју]] id2rf2w9yftudwpwlanhw52no9dytjl 0 1400381 5602540 2026-07-31T10:38:21Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:sk:Special:Redirect/revision/7926055|Bocianik piesočný]]“ 5602540 wikitext text/x-wiki '''Песочен здрал или Хефтиев здрал'''<ref name="VKR">{{Наведена книга|url=|title=Veľká kniha rastlín, hornín, minerálov a skamenelín|date=2021|publisher=IKAR, a.s. - Príroda|isbn=978-80-551-6882-1|pages=270-271|language=slovenský}}</ref> (lat. Erodium hoefftianum)<ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:372296-1|title=Erodium hoefftianum C.A.Mey.|date=|publisher=POWO - Plants of the World Online, Kew|language=en}}</ref> - [[Едногодишно растение|едногодишно]] до [[Двегодишно растение|двегодишно билка]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] ''[[здравци]]''[[Семејство (биологија)|.]] Неговиот природен опсег се протега од Средна и Југоисточна [[Европа]] до Средна [[Азија]].<ref name="POWO" /> == Подвидови == Следните [[Подвид|подвидови]] се прифатени во рамките на видот:<ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:372296-1|title=Erodium hoefftianum C.A.Mey.|date=|publisher=POWO - Plants of the World Online, Kew|language=en}}</ref> * Нилрајхов песочен здрал (син. Нилрајхов здрал) (''Erodium hoefftianum subsp. neilreichii'', син. ''Erodium neilreichii'') – северен [[Балкански Полуостров]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:881079-1|title=Erodium hoefftianum subsp. neilreichii (Janka) Soó ex Greuter, Burdet & G.Long|date=|publisher=POWO - Plants of the World Online, Kew|language=en}}</ref> * [[Bocianik piesočný pravý|песочен здрал]] прав (''Erodium hoefftianum subsp. hoefftianum'' ) – од Средна и Југоисточна [[Европа]] до Средна [[Азија]] и [[Иран]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77230122-1|title=Erodium hoefftianum subsp. hoefftianum|date=|publisher=POWO - Plants of the World Online, Kew|language=en}}</ref> == Надворешни врски == * [https://www.inaturalist.org/taxa/829099-Erodium-hoefftianum/ Песочен штрк (фотографија) на iNaturalist.org] [[Категорија:Здрал]] ffh2rqbjd8ggwawzf0p0lbxoyaa3oqe 5602553 5602540 2026-07-31T11:05:23Z P.Nedelkovski 47736 дополнување 5602553 wikitext text/x-wiki '''Песочен здрал или Хефтиев здрал'''<ref name="VKR">{{Наведена книга|url=|title=Veľká kniha rastlín, hornín, minerálov a skamenelín|date=2021|publisher=IKAR, a.s. - Príroda|isbn=978-80-551-6882-1|pages=270-271|language=slovenský}}</ref> (lat. Erodium hoefftianum)<ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:372296-1|title=Erodium hoefftianum C.A.Mey.|date=|publisher=POWO - Plants of the World Online, Kew|language=en}}</ref> - [[Едногодишно растение|едногодишно]] до [[Двегодишно растение|двегодишно билка]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] ''[[здравци]]''[[Семејство (биологија)|.]] Неговиот природен опсег се протега од Средна и Југоисточна [[Европа]] до Средна [[Азија]].<ref name="POWO" /> == Опис == Растението е од основата разгрането и достигнува висина од 5 до 30 см. Стеблото е придигнато, обично неразгрането, покриено со густи, куси, жлездести влакна и со ретки, распорени, долги влакна. === Листови === [[Лист|Листовите]] се со должина од околу 6 см, во основата се перести со еден пар ливчиња, додека во останатиот дел се пересто насечени. Ливчињата се ланцетни, назабени или двојно-назабени, а останатите сегменти се назабени. Од двете страни се покриени со полурасперени влакна. Горната страна на листовите е зелена, додека на долната страна по жилите се забележуваат жлездести влакна. Жилите и самите рабови на листовите имаат карактеристична црвена боја. [[Лисна дршка|Лисните дршки]] се покуси од [[Лиска (лист)|лиската]] (ламината), а по нивната површина има куси и долги прости влакна, како и жлездести влакна. [[Прилисник|Прилисниците]] се ланцетни, долги 4 до 6 мм, на врвот долго заострени, со густи куси влакна по површината и долги, распорени влакна по работ. === Цветови === [[Цвет|Цветовите]] се со синкаво-виолетово венче и се распоредени од 1 до 8 во штитести [[соцветие|соцветија]]. [[Прицветник|Прицветниците]] (брактеите) се неколку на број, со јајцевидно-ланцетен до ланцетен облик, во основата покриени со покуси влакна, а во горниот дел и по работ со долги, распорени влакна. [[Цветна дршка|Цветните дршки]] се покриени со густи жлездести влакна, додека дршката на самото соцветие има жлездести влакна и ретки, долги, распорени прости влакна. [[Чашкино ливче|Чашкините ливчиња]] се долги 4 до 6 мм (кај плодовите достигнуваат до 10 мм). Тие се елиптични, на врвот тапи, но завршуваат со продолжение долго околу 0,8–2 мм. Имаат 3 до 5 зелени, црвеникавозелени или црвеникави жили, со ципести рабови кои се покриени со погусти, куси и прилегнати влакна. Венечните ливчиња се целокрајни и се малку подолги (до 1,5 пати) од чашкините ливчиња. === Плод === Плодните делови се долги 5 до 7 мм, покриени со прилегнати влакна, а на самиот врв имаат две голи вдлабнатини. Клунестиот дел од плодот изнесува 6 до 7 мм и има полуприлегнати влакна по површината. == Варијабилност == Во рамките на видот се разликуваат два подвида: * ''Erodium hoefftianum'' subsp. ''hoefftianum'': Ниско растение со висина од 10–20 см. Стеблото, како и дршките на цветовите и на соцветието се покриени со жлездести влакна. * ''Erodium hoefftianum'' subsp. ''neilreichii'': Високо растение кое достигнува и до 60 см. Стеблото и дршките на цветовите и на соцветието се покриени со прости и прилегнати влакна. == Живелиште == Овој вид главно успева на суви подрачја, брдски пасишта и покрај селски патишта. ==Распространетост== == Распространетост во Македонија == Во Македонија е регистриран номиналниот подвид (''subsp. hoefftianum''), за кој во домашната ботаничка литература е наведено дека е познат единствено за околината на [[Кочани]], кај селото [[Истибања]]. == Поврзано == * [[Здрал]] == Наводи == {{наводи}} == Подвидови == Следните [[Подвид|подвидови]] се прифатени во рамките на видот:<ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:372296-1|title=Erodium hoefftianum C.A.Mey.|date=|publisher=POWO - Plants of the World Online, Kew|language=en}}</ref> * Нилрајхов песочен здрал (син. Нилрајхов здрал) (''Erodium hoefftianum subsp. neilreichii'', син. ''Erodium neilreichii'') – северен [[Балкански Полуостров]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:881079-1|title=Erodium hoefftianum subsp. neilreichii (Janka) Soó ex Greuter, Burdet & G.Long|date=|publisher=POWO - Plants of the World Online, Kew|language=en}}</ref> * [[Bocianik piesočný pravý|песочен здрал]] прав (''Erodium hoefftianum subsp. hoefftianum'' ) – од Средна и Југоисточна [[Европа]] до Средна [[Азија]] и [[Иран]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77230122-1|title=Erodium hoefftianum subsp. hoefftianum|date=|publisher=POWO - Plants of the World Online, Kew|language=en}}</ref> == Надворешни врски == * [https://www.inaturalist.org/taxa/829099-Erodium-hoefftianum/ Песочен штрк (фотографија) на iNaturalist.org] [[Категорија:Здрал]] lvdz12jsebsencqynptnpzrz707grhl 5602561 5602553 2026-07-31T11:12:40Z P.Nedelkovski 47736 дополнување 5602561 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Песочен здрал | status = | image = | image_caption = | domain = | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Tracheophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Geraniales]] | familia = [[Geraniaceae]] | genus = ''[[Erodium]]'' | species = '''''Erodium hoefftianum''''' | binomial = ''Erodium hoefftianum'' | binomial_authority = C. A. Meyer | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = ''Erodium tmoleum'' <small>Reuter ex [[Пјер Едмон Боасје|Boiss.]]</small><br>''Erodium serotinum plurijugum'' <small>[[Пјер Едмон Боасје|Boiss.]]</small><br>''Erodium neilreichii'' <small>[[Виктор фон Јанка|Janka]]</small><br>''Erodium hoefftianum neilreichii'' <small>([[Виктор фон Јанка|Janka]]) R. Soo</small><br>''Erodium hoefftianum neilreichii'' <small>([[Виктор фон Јанка|Janka]]) [[Питер Хедланд Дејвис|P. H. Davis]]</small><br>''Erodium hoefftianum birandii'' <small>[[Џон Џеферсон Дејвис|Davis]]</small> }} '''Песочен здрал или Хефтиев здрал'''<ref name="VKR">{{Наведена книга|url=|title=Veľká kniha rastlín, hornín, minerálov a skamenelín|date=2021|publisher=IKAR, a.s. - Príroda|isbn=978-80-551-6882-1|pages=270-271|language=slovenský}}</ref> (lat. Erodium hoefftianum)<ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:372296-1|title=Erodium hoefftianum C.A.Mey.|date=|publisher=POWO - Plants of the World Online, Kew|language=en}}</ref> - [[Едногодишно растение|едногодишно]] до [[Двегодишно растение|двегодишно билка]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] ''[[здравци]]''[[Семејство (биологија)|.]] Неговиот природен опсег се протега од Средна и Југоисточна [[Европа]] до Средна [[Азија]].<ref name="POWO" /> == Опис == Растението е од основата разгрането и достигнува висина од 5 до 30 см. Стеблото е придигнато, обично неразгрането, покриено со густи, куси, жлездести влакна и со ретки, распорени, долги влакна. === Листови === [[Лист|Листовите]] се со должина од околу 6 см, во основата се перести со еден пар ливчиња, додека во останатиот дел се пересто насечени. Ливчињата се ланцетни, назабени или двојно-назабени, а останатите сегменти се назабени. Од двете страни се покриени со полурасперени влакна. Горната страна на листовите е зелена, додека на долната страна по жилите се забележуваат жлездести влакна. Жилите и самите рабови на листовите имаат карактеристична црвена боја. [[Лисна дршка|Лисните дршки]] се покуси од [[Лиска (лист)|лиската]] (ламината), а по нивната површина има куси и долги прости влакна, како и жлездести влакна. [[Прилисник|Прилисниците]] се ланцетни, долги 4 до 6 мм, на врвот долго заострени, со густи куси влакна по површината и долги, распорени влакна по работ. === Цветови === [[Цвет|Цветовите]] се со синкаво-виолетово венче и се распоредени од 1 до 8 во штитести [[соцветие|соцветија]]. [[Прицветник|Прицветниците]] (брактеите) се неколку на број, со јајцевидно-ланцетен до ланцетен облик, во основата покриени со покуси влакна, а во горниот дел и по работ со долги, распорени влакна. [[Цветна дршка|Цветните дршки]] се покриени со густи жлездести влакна, додека дршката на самото соцветие има жлездести влакна и ретки, долги, распорени прости влакна. [[Чашкино ливче|Чашкините ливчиња]] се долги 4 до 6 мм (кај плодовите достигнуваат до 10 мм). Тие се елиптични, на врвот тапи, но завршуваат со продолжение долго околу 0,8–2 мм. Имаат 3 до 5 зелени, црвеникавозелени или црвеникави жили, со ципести рабови кои се покриени со погусти, куси и прилегнати влакна. Венечните ливчиња се целокрајни и се малку подолги (до 1,5 пати) од чашкините ливчиња. === Плод === Плодните делови се долги 5 до 7 мм, покриени со прилегнати влакна, а на самиот врв имаат две голи вдлабнатини. Клунестиот дел од плодот изнесува 6 до 7 мм и има полуприлегнати влакна по површината. == Варијабилност == Во рамките на видот се разликуваат два подвида: * ''Erodium hoefftianum'' subsp. ''hoefftianum'': Ниско растение со висина од 10–20 см. Стеблото, како и дршките на цветовите и на соцветието се покриени со жлездести влакна. * ''Erodium hoefftianum'' subsp. ''neilreichii'': Високо растение кое достигнува и до 60 см. Стеблото и дршките на цветовите и на соцветието се покриени со прости и прилегнати влакна. == Живелиште == Овој вид главно успева на суви подрачја, брдски пасишта и покрај селски патишта. ==Распространетост== == Распространетост во Македонија == Во Македонија е регистриран номиналниот подвид (''subsp. hoefftianum''), за кој во домашната ботаничка литература е наведено дека е познат единствено за околината на [[Кочани]], кај селото [[Истибања]]. == Подвидови == Следните [[Подвид|подвидови]] се прифатени во рамките на видот:<ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:372296-1|title=Erodium hoefftianum C.A.Mey.|date=|publisher=POWO - Plants of the World Online, Kew|language=en}}</ref> * Нилрајхов песочен здрал (син. Нилрајхов здрал) (''Erodium hoefftianum subsp. neilreichii'', син. ''Erodium neilreichii'') – Северен [[Балкански Полуостров]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:881079-1|title=Erodium hoefftianum subsp. neilreichii (Janka) Soó ex Greuter, Burdet & G.Long|date=|publisher=POWO - Plants of the World Online, Kew|language=en}}</ref> * песочен здрал прав (''Erodium hoefftianum subsp. hoefftianum'') – од Средна и Југоисточна [[Европа]] до Средна [[Азија]] и [[Иран]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77230122-1|title=Erodium hoefftianum subsp. hoefftianum|date=|publisher=POWO - Plants of the World Online, Kew|language=en}}</ref> ==Поврзано== *[[Здрал]] ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.inaturalist.org/taxa/829099-Erodium-hoefftianum/ Песочен штрк (фотографија) на iNaturalist.org] [[Категорија:Здрал]] 46e0a1tlggtd1qe4gp1ydjsk6gdfslb 14 1400382 5602541 2026-07-31T10:38:25Z Carshalton 30527 Создадена страница со: {{Селектори на француската фудбалска репрезентација}} [[Категорија:Селектори по репрезентација|Франција]] [[Категорија:Фудбалска репрезентација на Франција|Селектори]] {{CatAutoTOC}} 5602541 wikitext text/x-wiki {{Селектори на француската фудбалска репрезентација}} [[Категорија:Селектори по репрезентација|Франција]] [[Категорија:Фудбалска репрезентација на Франција|Селектори]] {{CatAutoTOC}} 2ugnvnvs6q3txjq7lvxyca2smtnvq9c 6 1400383 5602548 2026-07-31T10:59:17Z Carshalton 30527 5602548 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 1400384 5602555 2026-07-31T11:05:45Z Carshalton 30527 Carshalton ја премести страницата [[Лучано Слагвер]] на [[Лусијано Слагвер]] 5602555 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Лусијано Слагвер]] hiuf6ga78q1rh3uuypsz9vrmmfd84dq 0 1400385 5602558 2026-07-31T11:11:48Z P.Nedelkovski 47736 Пренасочување кон [[Здрал]] 5602558 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Здрал]] 0pwexqd8e7cngf0r6cwktq2eely6yz3 1 1400386 5602564 2026-07-31T11:25:44Z Ehrlich91 24281 Создадена страница со: {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}} 5602564 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}} pc5t1ci4uc5ulu5qdop9ehuedaq01ux 0 1400387 5602566 2026-07-31T11:34:35Z Ehrlich91 24281 нс 5602566 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Вознесение Христово |слика = |големина на слика = 250п |опис = |епархија = Преспанско-пелагониска |намесништво = Битолско |парохија = Лисолајска |координати = {{coord|41|7|30|N|21|20|7|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Црнобуки |општина = Новаци |држава = Македонија |патрон = [[Вознесение Христово]] |изградба = 2015 |завршено = |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= }} '''Вознесение Христово''' (позната и како '''Свети Спас''') — нова селска [[Црква (градба)|црква]] во [[Битола|битолското]] село [[Црнобуки]], [[Македонија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://zelenaberza.com.mk/vladee-chagorski-graditel-na-manastirot-sv-spas-vo-czrnobuki/|title=Владе Чагорски - градител на манастирот „Св.Спас“ во Црнобуки - Зелена Берза|date=2021-08-10|language=mk-MK|accessdate=2026-07-31}}</ref> == Местоположба == Црквата е подигната на возвишението Свети Атанас, над манастирската [[Црква „Св. Атанасиј“ - Црнобуки|црква „Св. Атанасиј“]]. == Историја == Црквата била подигната во 2015 година. Истата започнал да ја гради Владе Чагорски со помош на мештаните. Најпрвин бил подигнат параклис. == Поврзано == * [[Битолско архијерејско намесништво]] * [[Лисолајска парохија]] * [[Црнобуки]] == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Вознесение, Црнобуки}} [[Категорија:Храмови посветени на Вознесението Христово во Македонија|Црнобуки]] aa2rnjc7v442czkf719x3ianpjsqqf4 0 1400388 5602567 2026-07-31T11:36:18Z Јован Блажевски 135479 „Создадена е нова биографска страница за Јовица Блажевски со основни податоци за неговата кариера, кореографски дела и фолклорна дејност.“ 5602567 wikitext text/x-wiki Јовица Блажевски (роден 1977 година во Јегуновце, во близина на Тетово) основно образование завршува во родното место, а со високо образование се стекнува на ПМФ при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, на Катедрата за етнологија и антропологија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.kuddrimkol.mk/jovica_blazeski.php|title=КУД Дримкол Вевчани|work=www.kuddrimkol.mk|accessdate=2026-07-31}}</ref> Тој е професионален играорец и кореограф, кој е познат по сценските обработки базирани на традиционален фолклор.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.kuddrimkol.mk/jovica_blazeski.php|title=КУД Дримкол Вевчани|work=www.kuddrimkol.mk|accessdate=2026-07-31}}</ref> Со фолклор започнал да се занимава уште на шестгодишна возраст како член на РКУД „Југохром“ од Јегуновце. Од 2001 година е член на Националната установа „Танец“.<ref>{{Наведување|title=29 Трафика - Јовица Блажевски - 15 ноември 2025 / Trafika so Nenad Velkovski|url=https://www.youtube.com/watch?v=HB1gdkBT2Uo|date=2025-11-15|accessdate=2026-07-31|last=Nenad Velkovski}}</ref> Тој е еден од претставниците на најмладата генерација кореографи во Ансамблот „Танец“, институција која претставува симбол на македонското фолклорно наследство.<ref>{{Наведување|title=29 Трафика - Јовица Блажевски - 15 ноември 2025 / Trafika so Nenad Velkovski|url=https://www.youtube.com/watch?v=HB1gdkBT2Uo|date=2025-11-15|accessdate=2026-07-31|last=Nenad Velkovski}}</ref> Во текот на својата кариера создал 8 кореографски постановки, меѓу кои „Посеље“, „Малешевка“, „Пијанец“, „Кумановка“, „Радовишки собор“ и „У ливаду“, креирани за Ансамблот „Танец“, како и „Моме Митро“ и „Бисерот од Мала Преспа“ во аматерски друштва во Македонија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.kuddrimkol.mk/jovica_blazeski.php|title=КУД Дримкол Вевчани|work=www.kuddrimkol.mk|accessdate=2026-07-31}}</ref> Неговите кореографии се инспирирани од традиционалниот фолклор на различни региони во Македонија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.kuddrimkol.mk/jovica_blazeski.php|title=КУД Дримкол Вевчани|work=www.kuddrimkol.mk|accessdate=2026-07-31}}</ref> Како автор на осум кореографски постановки, често соработува и со многубројни аматерски ансамбли и културно-уметнички друштва во земјата и странство, каде ги поставува своите кореографски постановки и го збогатува нивниот репертоар.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.kuddrimkol.mk/jovica_blazeski.php|title=КУД Дримкол Вевчани|work=www.kuddrimkol.mk|accessdate=2026-07-31}}</ref> Тој има остварено и соработка со Националниот ансамбл на Хрватска „Ладо“, каде ја има обновено кореографската постановка „Осоговка“.<ref>{{Наведување|title=29 Трафика - Јовица Блажевски - 15 ноември 2025 / Trafika so Nenad Velkovski|url=https://www.youtube.com/watch?v=HB1gdkBT2Uo|date=2025-11-15|accessdate=2026-07-31|last=Nenad Velkovski}}</ref> Во својот едукативен опус има одржано и многубројни работилници и семинари со играорци во земјата и странство (Црна Гора, Бугарија, Грузија, Литванија, Полска).<ref>{{Наведување|title=29 Трафика - Јовица Блажевски - 15 ноември 2025 / Trafika so Nenad Velkovski|url=https://www.youtube.com/watch?v=HB1gdkBT2Uo|date=2025-11-15|accessdate=2026-07-31|last=Nenad Velkovski}}</ref> Блажевски е и колекционер на народни носии, со кои концертира неговиот ансамбл, а има одржано и ревија на носии во Подгорица.<ref>{{Наведување|title=29 Трафика - Јовица Блажевски - 15 ноември 2025 / Trafika so Nenad Velkovski|url=https://www.youtube.com/watch?v=HB1gdkBT2Uo|date=2025-11-15|accessdate=2026-07-31|last=Nenad Velkovski}}</ref> Во 2013 година го основал Фолклорното студио „Блажевски“, со цел зачувување и промовирање на македонските народни игри и традиции.<ref>{{Наведување|title=29 Трафика - Јовица Блажевски - 15 ноември 2025 / Trafika so Nenad Velkovski|url=https://www.youtube.com/watch?v=HB1gdkBT2Uo|date=2025-11-15|accessdate=2026-07-31|last=Nenad Velkovski}}</ref> Исто така, своето знаење го пренесува и на младите играорци во фолклорниот ансамбл „Извор“ во село Јегуновце и во Културно-уметничкото друштво „Кочо Рацин“ во Кичево, а неколку години работел и во ДКЦ „Карпош“ во Скопје.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.kuddrimkol.mk/jovica_blazeski.php|title=КУД Дримкол Вевчани|work=www.kuddrimkol.mk|accessdate=2026-07-31}}</ref> Блажевски е и креатор на повеќе сценски перформанси, од кои би ги издвоиле: настапот на УЕФА Суперкупот кој се одржа на стадионот „Тодор Проески“ во Скопје, помеѓу екипите на Реал Мадрид и Манчестер Јунајтед, на 8 август 2017 година, како и музичкиот перформанс по повод 25 години од независноста на Македонија и многу други.<ref>{{Наведување|title=29 Трафика - Јовица Блажевски - 15 ноември 2025 / Trafika so Nenad Velkovski|url=https://www.youtube.com/watch?v=HB1gdkBT2Uo|date=2025-11-15|accessdate=2026-07-31|last=Nenad Velkovski}}</ref> czyec7jnpr79g5gymit53q4k62s7yj8 1 1400389 5602568 2026-07-31T11:36:46Z Ehrlich91 24281 Создадена страница со: {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}} 5602568 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}} pc5t1ci4uc5ulu5qdop9ehuedaq01ux 1 1400390 5602569 2026-07-31T11:43:08Z Ehrlich91 24281 Создадена страница со: {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}} 5602569 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}} pc5t1ci4uc5ulu5qdop9ehuedaq01ux 0 1400391 5602572 2026-07-31T11:47:21Z Ehrlich91 24281 нс 5602572 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Вознесение Христово |слика = |големина на слика = 250п |опис = |епархија = Преспанско-пелагониска |намесништво = Битолско |парохија = Лисолајска |координати = {{coord|41|9|20|N|21|13|39|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Црновец |општина = Новаци |држава = Македонија |патрон = [[Вознесение Христово]] |изградба = 1922 |завршено = |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= }} '''Вознесение Христово''' (позната и како '''Свети Спас''') — главна селска [[Црква (градба)|црква]] во [[Битола|битолското]] село [[Црновец]], [[Македонија]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> == Местоположба == Црквата се наоѓа во источниот дел на селото, а околу нејзе се наоѓаат селските гробишта. == Историја == Црквата била изградена во 1922 година.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/41961345|title=Bitoljsko-Prilepska kotlina : antropogeografska proučavanja|last=Трифуноски|first=Јован |authorlink=Јован Трифуноски|page=262|date=1998|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670252678|location=Белград|oclc=41961345}}</ref> == Поврзано == * [[Битолско архијерејско намесништво]] * [[Лисолајска парохија]] * [[Црновец]] == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Вознесение, Црновец}} [[Категорија:Храмови посветени на Вознесението Христово во Македонија|Црновец]] mqt89zm1xsq3zcy0zlkkuvmuar2nwgg 0 1400392 5602573 2026-07-31T11:47:31Z Виолетова 1975 Создадена страница со: Ова е список на сите 342 вида од родот јадич, ''[[Aconitum]]'' кои се прифатени од [[Plants of the World Online]] {{As of|2024|06|20|lc=y}}. {{compact ToC|side=yes|top=yes}} ==A== {{div col}} *''[[Aconitum abietetorum]]'' {{small|W.T.Wang & L.Q.Li}} *''[[Aconitum × acuminatum]]'' {{small|Rchb.}} *''[[Aconitum acutiusculum]]'' {{small|H.R.Fletcher & Lauener}} *''[[Aconitum × acutum]]'' {{small|Rchb.}}... 5602573 wikitext text/x-wiki Ова е список на сите 342 вида од родот јадич, ''[[Aconitum]]'' кои се прифатени од [[Plants of the World Online]] {{As of|2024|06|20|lc=y}}. {{compact ToC|side=yes|top=yes}} ==A== {{div col}} *''[[Aconitum abietetorum]]'' {{small|W.T.Wang & L.Q.Li}} *''[[Aconitum × acuminatum]]'' {{small|Rchb.}} *''[[Aconitum acutiusculum]]'' {{small|H.R.Fletcher & Lauener}} *''[[Aconitum × acutum]]'' {{small|Rchb.}} *''[[Aconitum ajanense]]'' {{small|Steinb.}} *''[[Aconitum alboflavidum]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum alboviolaceum]]'' {{small|Kom.}} *''[[Aconitum alpinonepalense]]'' {{small|Tamura}} *''[[Aconitum ambiguum]]'' {{small|Rchb.}} *''[[Aconitum amplexicaule]]'' {{small|Lauener}} *''[[Aconitum anglicum]]'' {{small|Stapf}} *''[[Aconitum angulatum]]'' {{small|Tamura}} *''[[Aconitum angusticassidatum]]'' {{small|Steinb.}} *''[[Aconitum angustifolium]]'' {{small|Bernh. ex Rchb.}} *''[[Aconitum anhuiense]]'' {{small|Lu Q.Huang, H.S.Peng & M.Z.Yin}} *''[[Aconitum anthora]]'' {{small|L.}} *''[[Aconitum apetalum]]'' {{small|(Huth) B.Fedtsch.}} *''[[Aconitum aquilonare]]'' {{small|A.Kern. ex Gáyer}} *''[[Aconitum aradanicum]]'' {{small|Stepanov}} *''[[Aconitum artemisiifolium]]'' {{small|A.I.Baranov & Skvortsov}} *''[[Aconitum arunii]]'' {{small|P.Agnihotri, D.Husain & T.Husain}} *''[[Aconitum asahikawaense]]'' {{small|Kadota}} *''[[Aconitum assamicum]]'' {{small|Lauener}} *''[[Aconitum × austriacum]]'' {{small|Mucher}} *''[[Aconitum austrokoreense]]'' {{small|Koidz.}} *''[[Aconitum axilliflorum]]'' {{small|Vorosch.}} *''[[Aconitum azumiense]]'' {{small|Kadota & Hashido}} {{div col end}} ==B== {{compact ToC|side=yes|top=yes}} {{div col}} *''[[Aconitum baburinii]]'' {{small|(Vorosch.) Schlotgauer}} *''[[Aconitum baicalense]]'' {{small|(Regel) Turcz. ex Rapaics}} *''[[Aconitum bailangense]]'' {{small|Y.Z.Zhao}} *''[[Aconitum barbatum]]'' {{small|Patrin ex Pers.}} *''[[Aconitum × bartokianum]]'' {{small|Starm.}} *''[[Aconitum basitruncatum]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum × baumgartenianum]]'' {{small|Simonk.}} *''[[Aconitum × bavaricum]]'' {{small|Starm.}} *''[[Aconitum × berdaui]]'' {{small|Zapał.}} *''[[Aconitum bhedingense]]'' {{small|Lauener}} *''[[Aconitum bhutanobulbilliferum]]'' {{small|Kadota}} *''[[Aconitum biflorum]]'' {{small|Fisch. ex DC.}} *''[[Aconitum brachypodum]]'' {{small|Diels}} *''[[Aconitum bracteolatum]]'' {{small|Lauener}} *''[[Aconitum brevicalcaratum]]'' {{small|(Finet & Gagnep.) Diels}} *''[[Aconitum brevilimbum]]'' {{small|Lauener}} *''[[Aconitum brevipes]]'' {{small|(W.T.Wang) Luferov & Erst}} *''[[Aconitum brevipetalum]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum brunneum]]'' {{small|Hand.-Mazz.}} *''[[Aconitum bucovinense]]'' {{small|Zapał.}} *''[[Aconitum × bujbense]]'' {{small|Stepanov}} *''[[Aconitum bulbilliferum]]'' {{small|Hand.-Mazz.}} *''[[Aconitum bulleyanum]]'' {{small|Diels}} *''[[Aconitum burnatii]]'' {{small|Gáyer}} {{div col end}} ==C== {{compact ToC|side=yes|top=yes}} {{div col}} *''[[Aconitum calthifolium]]'' {{small|H.F.Comber}} *''[[Aconitum × cammarum]]'' {{small|L.}} *''[[Aconitum campylorrhynchum]]'' {{small|Hand.-Mazz.}} *''[[Aconitum cannabifolium]]'' {{small|Franch. ex Finet & Gagnep.}} *''[[Aconitum carmichaelii]]'' {{small|Debeaux}} *''[[Aconitum castellanum]]'' {{small|(Molero & C.Blanché) Rottenst.}} *''[[Aconitum changianum]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum charkeviczii]]'' {{small|Vorosch.}} *''[[Aconitum chasmanthum]]'' {{small|Stapf ex Holmes}} *''[[Aconitum chayuense]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum chiachaense]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum chiisanense]]'' {{small|Nakai}} *''[[Aconitum chilienshanicum]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum chinense]]'' {{small|Paxton}} *''[[Aconitum chloranthum]]'' {{small|Hand.-Mazz.}} *''[[Aconitum chrysotrichum]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum chuianum]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum ciliare]]'' {{small|DC.}} *''[[Aconitum clusianum]]'' {{small|Rchb.}} *''[[Aconitum cochleare]]'' {{small|Vorosch.}} *''[[Aconitum columbianum]]'' {{small|Nutt.}} *''[[Aconitum consanguineum]]'' {{small|Vorosch.}} *''[[Aconitum contortum]]'' {{small|Finet & Gagnep.}} *''[[Aconitum coreanum]]'' {{small|(H.Lév.) Rapaics}} *''[[Aconitum corsicum]]'' {{small|Gáyer}} *''[[Aconitum crassiflorum]]'' {{small|Hand.-Mazz.}} *''[[Aconitum crassifolium]]'' {{small|Steinb.}} *''[[Aconitum cryptoviviparum]]'' {{small|Stepanov}} *''[[Aconitum curvipilum]]'' {{small|Riedl}} *''[[Aconitum cymbulatum]]'' {{small|(Schmalh.) Lipsky}} {{div col end}} ==D== {{compact ToC|side=yes|top=yes}} {{div col}} *''[[Aconitum daxinganlinense]]'' {{small|Y.Z.Zhao}} *''[[Aconitum decipiens]]'' {{small|Vorosch. & Anfalov}} *''[[Aconitum degenii]]'' {{small|Gáyer}} *''[[Aconitum delavayi]]'' {{small|Franch.}} *''[[Aconitum delphiniifolium]]'' {{small|DC.}} *''[[Aconitum desoulavyi]]'' {{small|Kom.}} *''[[Aconitum dhwojii]]'' {{small|Lauener}} *''[[Aconitum diqingens]]'' {{small|Q.E.Yang & Z.D.Fang}} *''[[Aconitum dissectum]]'' {{small|D.Don}} *''[[Aconitum dolichorhynchum]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum dolichostachyum]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum × dragulescuanum]]'' {{small|Mucher}} *''[[Aconitum duclouxii]]'' {{small|H.Lév.}} *''[[Aconitum dunhuaense]]'' {{small|S.H.Li}} {{div col end}} ==E== {{compact ToC|side=yes|top=yes}} {{div col}} *''[[Euphrasia eichleri]]'' {{small|W.R.Barker}} *''[[Aconitum elliotii]]'' {{small|Lauener}} *''[[Aconitum elwesii]]'' {{small|Stapf}} *''[[Aconitum episcopale]]'' {{small|H.Lév.}} *''[[Aconitum × exaltatum]]'' {{small|Bernh. ex Rchb.}} {{div col end}} ==F== {{compact ToC|side=yes|top=yes}} {{div col}} *''[[Aconitum falciforme]]'' {{small|Hand.-Mazz.}} *''[[Aconitum fanjingshanicum]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum ferox]]'' {{small|Wall. ex Ser.}} *''[[Aconitum finetianum]]'' {{small|Hand.-Mazz.}} *''[[Aconitum firmum]]'' {{small|Rchb.}} *''[[Aconitum fischeri]]'' {{small|Rchb.}} *''[[Aconitum flavum]]'' {{small|Hand.-Mazz.}} *''[[Aconitum fletcherianum]]'' {{small|G.Taylor}} *''[[Aconitum formosanum]]'' {{small|Tamura}} *''[[Aconitum forrestii]]'' {{small|Stapf}} *''[[Aconitum franchetii]]'' {{small|Finet & Gagnep.}} *''[[Aconitum × fudjisanense]]'' {{small|Nakai}} *''[[Aconitum fukutomei]]'' {{small|Hayata}} *''[[Aconitum funiculare]]'' {{small|Stapf}} *''[[Aconitum fusungense]]'' {{small|S.H.Li & Y.H.Huang}} {{div col end}} ==G== {{compact ToC|side=yes|top=yes}} {{div col}} *''[[Aconitum gassanense]]'' {{small|Kadota & Sh.Kato}} *''[[Aconitum × gayeri]]'' {{small|Starmuhl}} *''[[Aconitum geniculatum]]'' {{small|H.R.Fletcher & Lauener}} *''[[Aconitum georgei]]'' {{small|H.F.Comber}} *''[[Aconitum gigas]]'' {{small|H.Lév. & Vaniot}} *''[[Aconitum glabrisepalum]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum glandulosum]]'' {{small|Rapaics}} *''[[Aconitum grandibracteolatum]]'' {{small|(W.T.Wang) Luferov & Erst}} *''[[Aconitum grossedentatum]]'' {{small|(Nakai) Nakai}} *''[[Aconitum gubanovii]]'' {{small|Luferov & Vorosh.}} {{div col end}} ==H== {{compact ToC|side=yes|top=yes}} {{div col}} *''[[Aconitum habaense]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum × hakusanense]]'' {{small|Nakai}} *''[[Aconitum hamatipetalum]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum haridasanii]]'' {{small|R.Tiwary, Harsh Singh & D.Adhikari}} *''[[Aconitum × hebegynum]]'' {{small|DC.}} *''[[Aconitum helenae]]'' {{small|Vorosch.}} *''[[Aconitum hemsleyanum]]'' {{small|E.Pritz.}} *''[[Aconitum henryi]]'' {{small|E.Pritz. ex Diels}} *''[[Aconitum heterophylloides]]'' {{small|(Brühl) Stapf}} *''[[Aconitum heterophyllum]]'' {{small|Wall. ex Royle}} *''[[Aconitum hezuoense]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum hicksii]]'' {{small|Lauener}} *''[[Aconitum hiroshi-igarashii]]'' {{small|Kadota}} *''[[Aconitum hookeri]]'' {{small|Stapf}} *''[[Aconitum hopeiense]]'' {{small|(W.T.Wang) Vorosch.}} *''[[Aconitum huiliense]]'' {{small|Hand.-Mazz.}} {{div col end}} ==I== {{compact ToC|side=yes|top=yes}} {{div col}} *''[[Aconitum ichangense]]'' {{small|(Finet & Gagnep.) Hand.-Mazz.}} *''[[Aconitum iidemontanum]]'' {{small|Kadota, Kita & Ueda}} *''[[Aconitum iinumae]]'' {{small|Kadota}} *''[[Aconitum ikedae]]'' {{small|Kadota}} *''[[Aconitum incisofidum]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum infectum]]'' {{small|Greene}} *''[[Aconitum iochanicum]]'' {{small|Ulbr.}} *''[[Aconitum iranshahrii]]'' {{small|Riedl}} {{div col end}} ==J== {{compact ToC|side=yes|top=yes}} {{div col}} *''[[Aconitum jaluense]]'' {{small|Kom.}} *''[[Aconitum japonicum]]'' {{small|Thunb.}} *''[[Aconitum jeholense]]'' {{small|Nakai & Kitag.}} *''[[Aconitum jenisseense]]'' {{small|Polozhij}} *''[[Aconitum jilongense]]'' {{small|W.T.Wang & L.Q.Li}} *''[[Aconitum jin-muratae]]'' {{small|Kadota & Nob.Tanaka}} {{div col end}} ==K== {{compact ToC|side=yes|top=yes}} {{div col}} *''[[Aconitum kagerpuense]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum kamelinii]]'' {{small|A.A.Solovjev}} *''[[Aconitum karafutense]]'' {{small|Miyabe & Nakai}} *''[[Aconitum karakolicum]]'' {{small|Rapaics}} *''[[Aconitum kashmiricum]]'' {{small|Stapf ex Coventry}} *''[[Aconitum khanminthunii]]'' {{small|A.A.Solovjev & Shmakov}} *''[[Aconitum kirghistanicum]]'' {{small|Kadota}} *''[[Aconitum kirinense]]'' {{small|Nakai}} *''[[Aconitum kitadakense]]'' {{small|Nakai}} *''[[Aconitum kiyomiense]]'' {{small|Kadota}} *''[[Aconitum komarovianum]]'' {{small|Nakai}} *''[[Aconitum kongboense]]'' {{small|Lauener}} *''[[Aconitum korshinskyi]]'' {{small|Tzvelev}} *''[[Aconitum krasnoboroffii]]'' {{small|Kadota}} *''[[Aconitum krylovii]]'' {{small|Steinb.}} *''[[Aconitum kunasilense]]'' {{small|Nakai}} *''[[Aconitum kungshanense]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum kurilense]]'' {{small|Takeda}} *''[[Aconitum kurramense]]'' {{small|Qureshi & Chaudhri}} *''[[Aconitum kurtuschibinicum]]'' {{small|Stepanov}} *''[[Aconitum kusnezoffii]]'' {{small|Rchb.}} *''[[Aconitum kuzenevae]]'' {{small|Vorosch.}} {{div col end}} ==L== {{compact ToC|side=yes|top=yes}} {{div col}} *''[[Aconitum laeve]]'' {{small|Royle}} *''[[Aconitum laevicaule]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum lamarckii]]'' {{small|Rchb. ex Spreng.}} *''[[Aconitum lasianthum]]'' {{small|(Rchb.) Simonk.}} *''[[Aconitum lasiocarpum]]'' {{small|(Rchb.) Gáyer}} *''[[Aconitum lasiostomum]]'' {{small|Rchb. ex Besser}} *''[[Aconitum laxifoliatum]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum legendrei]]'' {{small|Hand.-Mazz.}} *''[[Aconitum leiwuqiense]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum lethale]]'' {{small|Griff.}} *''[[Aconitum leucostomum]]'' {{small|Vorosch.}} *''[[Aconitum liangshanicum]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum lianhuashanicum]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum liljestrandii]]'' {{small|Hand.-Mazz.}} *''[[Aconitum limprichtii]]'' {{small|Hand.-Mazz.}} *''[[Aconitum loczyanum]]'' {{small|Rapaics}} *''[[Aconitum longe-crassidatum]]'' {{small|Nakai}} *''[[Aconitum longilobum]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum longipedicellatum]]'' {{small|Lauener}} *''[[Aconitum luanchuanense]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum ludingense]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum ludlowii]]'' {{small|Exell}} *''[[Aconitum lycoctonifolium]]'' {{small|W.T.Wang & L.Q.Li}} *''[[Aconitum lycoctonum]]'' {{small|L.}} {{div col end}} ==M== {{compact ToC|side=yes|top=yes}} {{div col}} *''[[Aconitum macrorhynchum]]'' {{small|Turcz. ex Ledeb.}} *''[[Aconitum maninense]]'' {{small|(Skalický) Mitka}} *''[[Aconitum × mariae]]'' {{small|Rottenst., Mitka & A.V.Novikov}} *''[[Aconitum martjanovii]]'' {{small|Stepanov}} *''[[Aconitum mashikense]]'' {{small|Kadota & S.Umezawa}} *''[[Aconitum maximum]]'' {{small|Pall. ex DC.}} *''[[Aconitum metajaponicum]]'' {{small|Nakai}} *''[[Aconitum milinense]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum miyabei]]'' {{small|Nakai}} *''[[Aconitum moldavicum]]'' {{small|Hacq.}} *''[[Aconitum monanthum]]'' {{small|Nakai}} *''[[Aconitum monticola]]'' {{small|Steinb.}} *''[[Aconitum moschatum]]'' {{small|(Brühl) Stapf}} {{div col end}} ==N== {{compact ToC|side=yes|top=yes}} {{div col}} *''[[Aconitum nagarum]]'' {{small|Stapf}} *''[[Aconitum nakaoi]]'' {{small|Tamura}} *''[[Aconitum namlaense]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum × nanum]]'' {{small|(Baumg.) Simonk.}} *''[[Aconitum napellus]]'' {{small|L.}} *''[[Aconitum naviculare]]'' {{small|(Brühl) Stapf}} *''[[Aconitum nemorum]]'' {{small|Popov}} *''[[Aconitum neosachalinense]]'' {{small|H.Lév.}} *''[[Aconitum neotortuosum]]'' {{small|Nakai}} *''[[Aconitum nevadense]]'' {{small|R.Uechtr. ex Gáyer}} *''[[Aconitum nielamuense]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum nipponicum]]'' {{small|Nakai}} *''[[Aconitum noveboracense]]'' {{small|A.Gray ex Coville}} *''[[Aconitum novoaxillare]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum novoluridum]]'' {{small|Munz}} *''[[Aconitum nutantiflorum]]'' {{small|P.K.Chang ex W.T.Wang}} {{div col end}} ==O== {{compact ToC|side=yes|top=yes}} {{div col}} *''[[Aconitum ochotense]]'' {{small|Rchb.}} *''[[Aconitum ohmorii]]'' {{small|Kadota}} *''[[Aconitum okuyamae]]'' {{small|Nakai}} *''[[Aconitum orientale]]'' {{small|Mill.}} *''[[Aconitum orochryseum]]'' {{small|Stapf}} *''[[Aconitum ouvrardianum]]'' {{small|Hand.-Mazz.}} *''[[Aconitum ovatum]]'' {{small|Lindl.}} {{div col end}} ==P== {{compact ToC|side=yes|top=yes}} {{div col}} *''[[Aconitum palmatum]]'' {{small|D.Don}} *''[[Aconitum paradoxum]]'' {{small|Rchb.}} *''[[Aconitum × parahakonense]]'' {{small|Nakai}} *''[[Aconitum parcifolium]]'' {{small|Q.E.Yang & Z.D.Fang}} *''[[Aconitum paskoi]]'' {{small|Vorosch.}} *''[[Aconitum pauciflorum]]'' {{small|Host}} *''[[Aconitum × pawlowskii]]'' {{small|Mitka & Starm.}} *''[[Aconitum pendulicarpum]]'' {{small|P.K.Chang ex W.T.Wang}} *''[[Aconitum pendulum]]'' {{small|N.Busch}} *''[[Aconitum pentheri]]'' {{small|Hayek}} *''[[Aconitum phyllostegium]]'' {{small|Hand.-Mazz.}} *''[[Aconitum piepunense]]'' {{small|Hand.-Mazz.}} *''[[Aconitum pilipes]]'' {{small|(Rchb.) Gáyer}} *''[[Aconitum pilopetalum]]'' {{small|W.T.Wang & L.Q.Li}} *''[[Aconitum × pilosiusculum]]'' {{small|(Ser.) Jacques}} *''[[Aconitum plicatum]]'' {{small|Köhler ex Rchb.}} *''[[Aconitum poluninii]]'' {{small|Lauener}} *''[[Aconitum polycarpum]]'' {{small|P.K.Chang ex W.T.Wang}} *''[[Aconitum polyschistum]]'' {{small|Hand.-Mazz.}} *''[[Aconitum pomeense]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum popovii]]'' {{small|Steinb. & Schischk. ex Siplivinskii}} *''[[Aconitum potaninii]]'' {{small|Kom.}} *''[[Aconitum productum]]'' {{small|Rchb.}} *''[[Aconitum prominens]]'' {{small|Lauener}} *''[[Aconitum pseudobrunneum]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum pseudodivaricatum]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum pseudokongboense]]'' {{small|W.T.Wang & L.Q.Li}} *''[[Aconitum pseudokusnezowii]]'' {{small|Vorosch.}} *''[[Aconitum pseudolaeve]]'' {{small|Nakai}} *''[[Aconitum pseudostapfianum]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum pterocaule]]'' {{small|Koidz.}} *''[[Aconitum pteropus]]'' {{small|Nakai}} *''[[Aconitum puchonroenicum]]'' {{small|Uyeki & Sakata}} *''[[Aconitum pulchellum]]'' {{small|Hand.-Mazz.}} {{div col end}} ==Q== {{compact ToC|side=yes|top=yes}} {{div col}} *''[[Aconitum quelpaertense]]'' {{small|Nakai}} {{div col end}} ==R== {{compact ToC|side=yes|top=yes}} {{div col}} *''[[Aconitum racemulosum]]'' {{small|Franch.}} *''[[Aconitum raddeanum]]'' {{small|Regel}} *''[[Aconitum ramulosum]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum ranunculoides]]'' {{small|Turcz.}} *''[[Aconitum reclinatum]]'' {{small|A.Gray}} *''[[Aconitum refracticarpum]]'' {{small|P.K.Chang ex W.T.Wang}} *''[[Aconitum refractum]]'' {{small|(Finet & Gagnep.) Hand.-Mazz.}} *''[[Aconitum rhombifolium]]'' {{small|F.H.Chen}} *''[[Aconitum richardsonianum]]'' {{small|Lauener}} *''[[Aconitum rilongense]]'' {{small|Kadota}} *''[[Aconitum rockii]]'' {{small|H.R.Fletcher & Lauener}} *''[[Aconitum × ronnigeri]]'' {{small|Gáyer}} *''[[Aconitum rotundifolium]]'' {{small|Kar. & Kir.}} *''[[Aconitum rotundocassideum]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum rubicundum]]'' {{small|(Ser.) Fisch. ex C.Young, J.Young & P.Young}} {{div col end}} ==S== {{compact ToC|side=yes|top=yes}} {{div col}} *''[[Aconitum sachalinense]]'' {{small|F.Schmidt}} *''[[Aconitum sajanense]]'' {{small|Kuminova}} *''[[Aconitum sanyoense]]'' {{small|Nakai}} *''[[Aconitum scaposum]]'' {{small|Franch.}} *''[[Aconitum × schneebergense]]'' {{small|Gáyer}} *''[[Aconitum sczukinii]]'' {{small|Turcz.}} *''[[Aconitum secundiflorum]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum senanense]]'' {{small|Nakai}} *''[[Aconitum septentrionale]]'' {{small|Koelle}} *''[[Aconitum seravschanicum]]'' {{small|Steinb.}} *''[[Aconitum × setosum]]'' {{small|Grinţ.}} *''[[Aconitum shennongjiaense]]'' {{small|Q.Gao & Q.E.Yang}} *''[[Aconitum sherriffii]]'' {{small|Lauener}} *''[[Aconitum sikkimensis]]'' {{small|Harsh Singh, A.Pradhan & D.Adhikari}} *''[[Aconitum sinchiangense]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum sinoaxillare]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum sinomontanum]]'' {{small|Nakai}} *''[[Aconitum smithii]]'' {{small|Ulbr. ex Hand.-Mazz.}} *''[[Aconitum soongaricum]]'' {{small|(Regel) Stapf}} *''[[Aconitum souliei]]'' {{small|Finet & Gagnep.}} *''[[Aconitum soyaense]]'' {{small|Kadota}} *''[[Aconitum spathulatum]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum spiripetalum]]'' {{small|Hand.-Mazz.}} *''[[Aconitum staintonii]]'' {{small|Lauener}} *''[[Aconitum stapfianum]]'' {{small|Hand.-Mazz.}} *''[[Aconitum stoloniferum]]'' {{small|Vorosch.}} *''[[Aconitum stramineiflorum]]'' {{small|P.K.Chang ex W.T.Wang}} *''[[Aconitum stylosoides]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum stylosum]]'' {{small|Stapf}} *''[[Aconitum subglandulosum]]'' {{small|Khokhr.}} *''[[Aconitum sukaczevii]]'' {{small|Steinb.}} *''[[Aconitum superbum]]'' {{small|Fritsch}} *''[[Aconitum × suspensum]]'' {{small|Nakai}} *''[[Aconitum swatense]]'' {{small|Tamura}} {{div col end}} ==T== {{compact ToC|side=yes|top=yes}} {{div col}} *''[[Aconitum tabatae]]'' {{small|Tamura}} *''[[Aconitum taigicola]]'' {{small|Vorosch.}} *''[[Aconitum taipeicum]]'' {{small|Hand.-Mazz.}} *''[[Aconitum talassicum]]'' {{small|Popov}} *''[[Aconitum tangense]]'' {{small|Marquand & Airy Shaw}} *''[[Aconitum tanguticum]]'' {{small|(Maxim.) Stapf}} *''[[Aconitum tanzybeicum]]'' {{small|Stepanov}} *''[[Aconitum taronense]]'' {{small|(Hand.-Mazz.) H.R.Fletcher & Lauener}} *''[[Aconitum tatsienense]]'' {{small|Finet & Gagnep.}} *''[[Aconitum tauricum]]'' {{small|Wulfen}} *''[[Aconitum tawangense]]'' {{small|R.Tiwary, Harsh Singh & D.Adhikari}} *''[[Aconitum tenue]]'' {{small|Rydb.}} *''[[Aconitum tenuicaule]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum tenuigaleatum]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum × teppneri]]'' {{small|Mucher ex Starm.}} *''[[Aconitum tongolense]]'' {{small|Ulbr.}} *''[[Aconitum toxicum]]'' {{small|Rchb.}} *''[[Aconitum transsectum]]'' {{small|Diels}} *''[[Aconitum trisectum]]'' {{small|(W.T.Wang & L.Q.Li) Luferov & Erst}} *''[[Aconitum × triste]]'' {{small|Gáyer}} *''[[Aconitum tsaii]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum tsariense]]'' {{small|Lauener}} *''[[Aconitum tuoliense]]'' {{small|W.T.Wang}} *''[[Aconitum turczaninowii]]'' {{small|Vorosch.}} {{div col end}} ==U== {{compact ToC|side=yes|top=yes}} {{div col}} *''[[Aconitum umbrosum]]'' {{small|(Korsh.) Kom.}} *''[[Aconitum umezawae]]'' {{small|Kadota}} *''[[Aconitum uncinatum]]'' {{small|L.}} *''[[Aconitum urumqiense]]'' {{small|Z.Z.Yang}} {{div col end}} ==V== {{compact ToC|side=yes|top=yes}} {{div col}} *''[[Aconitum variegatum]]'' {{small|L.}} *''[[Aconitum vilmorinianum]]'' {{small|Kom.}} *''[[Aconitum violaceum]]'' {{small|Jacquem. ex Stapf}} *''[[Aconitum vitosanum]]'' {{small|Gáyer}} *''[[Aconitum vivantii]]'' {{small|Rottenst.}} *''[[Aconitum volubile]]'' {{small|Pall. ex Koelle}} *''[[Aconitum vulparia]]'' {{small|Rchb.}} {{div col end}} ==W== {{compact ToC|side=yes|top=yes}} {{div col}} *''[[Aconitum wajimanum]]'' {{small|Kadota}} *''[[Aconitum wangyedianense]]'' {{small|Y.Z.Zhao}} *''[[Aconitum williamsii]]'' {{small|Lauener}} *''[[Aconitum woroschilowii]]'' {{small|Luferov}} *''[[Aconitum wuchagouense]]'' {{small|Y.Z.Zhao}} *''[[Aconitum wulingense]]'' {{small|Nakai}} *''[[Aconitum wumengense]]'' {{small|J.He & E.D.Liu}} {{div col end}} ==Y== {{compact ToC|side=yes|top=yes}} {{div col}} *''[[Aconitum yamazakii]]'' {{small|Tamura & Namba}} *''[[Aconitum yangii]]'' {{small|W.T.Wang & L.Q.Li}} *''[[Aconitum yinschanicum]]'' {{small|Y.Z.Zhao}} *''[[Aconitum yunlingense]]'' {{small|Q.E.Yang & Z.D.Fang}} *''[[Aconitum yuparense]]'' {{small|Takeda}} {{div col end}} ==Z== {{compact ToC|side=yes|top=yes}} {{div col}} *''[[Aconitum zigzag]]'' {{small|H.Lév. & Vaniot}} {{div col end}} == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Јадич|*]] e5fcy1vrv8sp7ni0utyb69cdasajoci 1 1400393 5602575 2026-07-31T11:49:56Z Ehrlich91 24281 Создадена страница со: {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}} 5602575 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}} pc5t1ci4uc5ulu5qdop9ehuedaq01ux 0 1400394 5602576 2026-07-31T11:52:24Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1180558271|Aconitum lamarckii]]“ 5602576 wikitext text/x-wiki '''''Aconitum lamarckii''''' е вид на тревесто цветно растение од родот јадич, ''[[Aconitum]]'', во семејството лутичиња, [[Ranunculaceae]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tropicos.org/name/27101207|title=Tropicos}}</ref> Потекнува од Европа и понекогаш се одгледува во градини во умерени зони поради неговите впечатливи цветови.<ref name="Armitage2000">{{Наведување|last=Armitage|first=Allan M.|year=2000|title=Armitage's garden perennials : a color encyclopedia|pages=20|url=https://books.google.com/books?id=ZyRkV3matEoC&q=Aconitum+lamarckii&pg=PA20|isbn=0-88192-435-0|publisher=Timber Press|place=Portland, Or.}}</ref> Цвета од рано до доцно лето со жолти цветови создадени на високи, тенки, донекаде опуштени стебла. == Опис == Расте == Етимологија == Растението е именувано по францускиот [[природонаучник]] [[Жан Батист Ламарк]]. == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Јадич]] [[Категорија:Флора на Македонија]] kjdngabof9iv027a4n0s4bqkcdgkgpw 5602578 5602576 2026-07-31T11:53:17Z Виолетова 1975 5602578 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Aconitum lamarckii 2018-05-22 2445.jpg | image_caption = | genus = Aconitum | species = lamarckii | authority = [[Rchb.]] }} '''''Aconitum lamarckii''''' е вид на тревесто цветно растение од родот јадич, ''[[Aconitum]]'', во семејството лутичиња, [[Ranunculaceae]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tropicos.org/name/27101207|title=Tropicos}}</ref> Потекнува од Европа и понекогаш се одгледува во градини во умерени зони поради неговите впечатливи цветови.<ref name="Armitage2000">{{Наведување|last=Armitage|first=Allan M.|year=2000|title=Armitage's garden perennials : a color encyclopedia|pages=20|url=https://books.google.com/books?id=ZyRkV3matEoC&q=Aconitum+lamarckii&pg=PA20|isbn=0-88192-435-0|publisher=Timber Press|place=Portland, Or.}}</ref> Цвета од рано до доцно лето со жолти цветови создадени на високи, тенки, донекаде опуштени стебла. == Опис == Расте == Етимологија == Растението е именувано по францускиот [[природонаучник]] [[Жан Батист Ламарк]]. == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Јадич]] [[Категорија:Флора на Македонија]] a7umn5onhitpnsb2raung6nuxn4z1kd 5602579 5602578 2026-07-31T11:56:10Z Виолетова 1975 5602579 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Aconitum lamarckii 2018-05-22 2445.jpg | image_caption = | genus = Aconitum | species = lamarckii | authority = [[Rchb.]] }} '''''Aconitum lamarckii''''' е вид на тревесто цветно растение од родот јадич, ''[[Aconitum]]'', во семејството лутичиња, [[Ranunculaceae]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tropicos.org/name/27101207|title=Tropicos}}</ref> Потекнува од Европа и понекогаш се одгледува во градини во умерени зони поради неговите впечатливи цветови.<ref name="Armitage2000">{{Наведување|last=Armitage|first=Allan M.|year=2000|title=Armitage's garden perennials : a color encyclopedia|pages=20|url=https://books.google.com/books?id=ZyRkV3matEoC&q=Aconitum+lamarckii&pg=PA20|isbn=0-88192-435-0|publisher=Timber Press|place=Portland, Or.}}</ref> Цвета од рано до доцно лето со жолти цветови создадени на високи, тенки, донекаде опуштени стебла. == Опис == Стеблото во основа е со кус здебелен ризом. Вертикално е, високо до 140 см, неразгрането, во долниот дел со куси влакненца. Листовите се длабоко насечени на 3-5 дела. Соцветието е густо, со жолти цветови.''<ref name="Флора на Македонија222222">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 98-99, МАНУ, Скопје, 1985</ref>'' == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по високопланински пасишта и покрај грмучки. Познат е само за [[Шар Планина]].''<ref name="Флора на Македонија222222" />'' == Етимологија == Растението е именувано по францускиот [[природонаучник]] [[Жан Батист Ламарк]]. == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Јадич]] [[Категорија:Флора на Македонија]] gil5b9ks3ymogq0cjayyd7l2wi8gt85 1 1400395 5602577 2026-07-31T11:52:38Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5602577 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx